cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Илас Æрнигон
Цардафыст
Къорд мæйы дæргъы Харбины сахары æгуыстæй фæрахау-бахау кодта, стæй йæ райстой Хандаохедзцзыйы станцæйы къантормæ. Фæстæдæр раивта Хинганы станцæйы скъоламæ. Куыста дзы ахуыргæнæгæй. 1913-æм азы ацыдис Владивостокмæ: бæллыдиc Cкæсæйнаг институтмæ бахауынмæ. Уыцы аз ын нæ бантыстис æмæ та ахуыргæнæджы куыстыл ныххæцыдис, ацы хатт Денджызгæрон облæсты Бринеровкæйы хъæуы. Афæдзы фæстæ ногæй афæлвæрдта Скæсæйнаг институтмæ бацæуыныл. Раздæр уал ын лекцитæм хъусыны бар радтой, стæй 1915-æм азы уалдзæджы фæлварæнты йæхи сæрæнæй равдыста, æмæ йæ дыккаг курсмæ баивтой. Кодта ахуыр дæр æмæ кусгæ дæр (Бархи флоты управленийы къанторы). Институт каст фæци 1918-æм азы сæрды. Йæ аттестаты йын кæсæм:
Табылдон
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ Категори:Дæргъæвсы комы цæугæдæттæ
Илас Æрнигон
Цардафыст
Институт каст куы фæцис, уæд ма Æрнигон иуцасдæр акуыста Бархи флоты управленийы къанторы. 1919-æм азы йæм фæсидтысты Колчакы æфсадмæ. Йæ цæст сахъат кæй у æмæ йæ æфсадæй цæрæнбонтæм кæй суæгъд кодтой, уый тыххæй йæм æвдисæндар дæр уыд (радтой йын æй 1910 азы Дзæуджыхъæуы), фæлæ йын æй мурмæ дæр не ’рдардтой. Уæд Газакк алыгъдис фæстæмæ Харбинмæ, уырдыгæй та 1920-æм азы афтыди Цицикары сахармæ. Ам æрхæджы æндыснæгæй афæдзы бæрц фæсадис, кусыны бон æй нал уыдис. Куы сдзæбæх ис, уæд та Харбинмæ ’рбаздæхтис. Цæмæй цардаид, уый нæ уыд æмæ æртæ туманы мыздыл дыууæ китайагæн уырыссаг æвзаг амонын байдыдта. Стæй Цаганы станцæнæ ацыдис æмæ дзы афæдзы бæрц ахуыргæнæгæй бакуста: Китайы Скæсæйнаг æфсæнвæндаджы скъолатæн сæ иу хай сæхгæдтой, уыдонимæ — Æрнигон цы скъолайы куыста, уый дæр. Поэт та фæхауæггаг, къæбæры фаг æхца дæр æм нæ уыд. Афæдз æмæ æрдæджы бæрц фæцардис æфстæуттæй.
Китайы Скæсæйнаг æфсæнвæндаджы сæргъы советон администраци куы ’рлæууыдис, уæд уый уынаффæмæ гæсгæ Илас Æрнигон Харбины байгом кодта скъола Мæскуыйаг къазарматы кусджыты цотæн. Уыцы хабар Китайы хицауады зæрдæмæ нæ фæцыдис æмæ Æрнигоны хъыгдарын байдыдтой, цалдæр хатты йæм фæсидтысты пъæлицæ, дзырдтой йын, цæмæй йæ куыст ныууадза. Фæстагмæ пъæлицæйæн бантыстис скъола сæхгæнын. 1925–1928 азты поэт куыста Хинганы скъолайы сæргълæууæгæй, стæй йæ рарвыстой Бухедуйы станцæйы скъоламæ.
Ам Æрнигон ракуырдта æфсæнвæндаг хъахъхъæнæджы чызг Мария Душинайы.
Китайаг милитаристты аххосæй æфсæнвæндагыл конфликт куы рауадис (1929 азы), уæд Газакк ногæй ацыдис Харбинмæ. Цыппар азы фæкуыста Хандаохедзцзыйы станцæйы скъолайы. Цы уавæрты куыста, уый тыххæй бæлвырдæй дзуры Тебиаты Юри (йæ уацы кой ма раздæр кодтам). Китайаг æвзæргæнджыты балтæ — хунхузтæ — адæмы стыгътой, семæ-иу уацайрæгтæ акодтой, стæй сæ-иу æнæ ’хца бафидгæ сæхимæ нал уагътой. Пъæлицæ дæр раздæрау йæ кæнон кодта, скъолаты спектакльтæ ’вдисын, фæлладуадзæн изæртæ аразын нæ уагъта.
Тебийы-фырты уацы фыстæуы:
.
Поэты æвдисæндартæй иуы куыд фыст ис, афтæмæй Æрнигон 1933-æм азы 25 июлæй 1934-æм азы 8 августмæ куыста Китайы Скæсæйнаг æфсæнвæндаджы Адæмон рухсады цыппæрæм хайады инспекторæй.
Æрнигон Манчжурийы куыд цардис, цæуыл хæст уыдис, уый тыххæй ма ис цалдæр факты. Уыдон дæр сты Тебийы-фырты уацы. Революцийы æмæ мидхæсты азты сæ райгуырæн бæстæм здæхын байдыдтой америкдзаутæ — хуыздæр цард æнхъæлæй кæддæр фæсденджызмæ чи афтыд, уыцы ирæттæ. Арæнтыл сын æвиппайды æрбахизæн нæ уыд æмæ-иу цалдæргай азтæ Харбины баззадысты. Афтæ фæзындис Ирон æхсæнад. Йæ нысан — бахъуаджы сахат æмбæстæгтæн баххуыс кæнын. Æхсæнад куыста бæлвырд уагæвæрдмæ гæсгæ, арæзта хъазтизæртæ, æвдыста спектакльтæ. Уыдис ын йæхи агъуыст, кæрæдзийæн æххуысы кассæ, штамп æмæ мыхуыр. Ирон адæм сæхи цæмæй æмбарой, сæ фыдæлты æвзаг æмæ хорз хъуыддæгтæ ма рох кæной, уымæн ацы æхсæнад уыдис ахъаз. Советон дуг куы ралæууыдис, уæд ирæтты фылдæр хай рацыдис йæ райгуырæн бæстæм, иннæтæ та æхсæнады æмбырды бауынаффæ кодтой, цæмæй куырдиат бадæттой советон паспорттæ райсыны тыххæй. Уыцы рæстæг æхсæнадæн секретарь Æрнигон уыд æмæ хъуыддæгтæ дæр уый къухæй арæзт цыдысты. Къостайы номыл Ирон литературæйы музейы æфснайд ис къухæй фыст арфæйы гæххæтт:
Йæ райгуырæн бæстæн исты хорзы бацæуыны бæллиц æй сцырын кодта «Ирон грамматикæ» ныффыссынмæ дæр. Джиппы йæ рауагъта 1934 азы Харбины, йæхи хардзæй. Чиныджы тираж æдæппæт уыди 10 экземпляры. Поэты фæндыдис, Ирыстоны ирон æвзаджы хъуыддæгтæ чи кодта, уыдонæн баххуыс кæнын.
Илас йæ Ирыстонмæ сыздæхтис 1934-æм азы сентябры. Дзесты Куыдзæг куыд зæгъы, афтæмæй æппæты фыццаг азылди сахарыл. Тынг фæдис кодта чингуыты дукани «Рæстдзинад»-ыл:
1936-æм азы Илас Æрнигоны фыдгæнджыты дзыхæй æнаххосæй æрцахстой. Æвирхъау хуызы йæ амардтой 1938-æм азы 5 январы.
Сфæлдыстад
Поэты уацмыстæ фыццаг хатт джиппыуагъд æрцыдысты 1915 азы журнал «Чырыстон цард»-ы фæндзæм чиныджы (æмдзæвгæтæ «Зарæг» æмæ «Уастырджи»). Сæ бынмæ фыст уыди: Илас Мызурон. 20-æм азтæй фæстæмæ Тогуызы-фырты фыстытæ цыдысты, Илас Æрнигон, зæгъгæ, ахæм псевдонимимæ.
Сæ тематикæ, эмоцион тых æмæ аивдзинадæй Æрнигоны æмдзæвгæтæ æрвадиуæг кæнынц Къостайы поэзиимæ. Къостайы ном Иласæн тырысайау кæй уыд, уый чиныгкæсæг æнцонæй рахатдзæни. «Фæлмæн у дæ лыстæн», зæгъгæ, уыцы æмдзæвгæйы автор Къостайы хоны зæд æмæ йæ кæстæртæн фæдзæхсы, цæмæй Ирæн уа аккаг хъæбул, цæмæй Къостайы ныхæстæ фæндагсарæн хæсса йæ риуы. Æрнигон Къостамæ цы зæрдæ дардта, уый бæрæг у йæ уац «Адæмы лæг»-æй дæр (1935 аз):
Алы рæстæджы Æрнигоны лирикæйы ардтой «мистикон, цардæй иппæрд хъуыдытæ», уыдтой дзы пессимизмы миниуджытæ, зæрдæсасты мотивтæ. Æцæг чиныгкæсæг хъуамæ ахиза вульгарон социологизмы схемæты сæрты æмæ банкъара зæрдæрыст, хъуырдухæн, бæллын. Зæрдæрыст — адæм цагъары æфсондзы бын хъизæмарæй кæй мардысты, ууыл. Хъуырдухæн — æфхæрджыты ныхмæ тохы поэт адæмæн баххуысхъом кæй нæ уыд, уый фыдæй. Бæллын — адæймаг йæхи куы æрæмбарид, зæххыл æнусон гармони æлдариуæг кæнын куы райдаид, уымæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон поэттæ Категори:Æрыдоны чи райгуырдис, уыдон Æрнигон
Æфсæнвæндаг
250px|thumb|right|Иувазыг æфсæнвæндаг æд бетон шпалæтæ 250px|thumb|right|Æфсæнвæндагон хид Æфсæнвæндаг у транспорты хуыз, кæцы уазтæ æмæ пассажиртæ ласы рельсон фæндæгтыл. Рельсытæ сты згъæрæй конд, уымæй йæ ном.
Æфсæнвæндæгтæ вæййынц иувазыг æмæ дывазыг. Суткæйы дæргъы бирæ поездтæ кæм нæ вæййы, уым-иу иувазыг фæндаг аразынц.
2006-æм азмæ иумæйаг пайдайы æфсæнвæндæгты дæргъ уыдис 85 000 км, трамвайы фæндæгты дæргъ — 2800 км, метрополитены дæргъ — 440 км. Уæрæсейы стырдæр æфсæнвæндæгон компани у гом акционерон æхсæнад «Уæрæсейы æфсæнвæндæгтæ» («Российские железные дороги»). Фæндæгты дæргъмæ гæсгæ стырдæр метрополитен у Мæскуыйы (кæс Мæскуыйы метрополитен), трамвайы системæ та — Бетъырбухы (кæс Бетъырбухы трамвай).
Дунейы стырдæр æфсæнвæндаджы системæтæ сты:
Цæгат Ирыстоны фыццаг æфсæнвæндаг фæзындис XIX æнусы, Дзæуджыхъæуы æфсæнвæндаг куы арæзтæуыд 1888-æм азæй, уæд. Ныр дæр уыцы æфсæнвæндаг тынг ахсджиаг у республикæйæн, стæй йемæ цы куыстуæттæ баст сты, уыдон дæр — Дзæуджыхъæуы вагæттæ цалцæггæнæн завод æмæ æндæртæ.
*
Асатæ
Асатæ (Асаевы) сты ирон мыггæгтæй иу.
*
Уæллаг Бол
Уæллаг Бол (ზემო ბოლი, Земо-Боли, Верхний Бол) у хъæу Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы, Ленингорæй 1 км цæгат-ныгуылæнырдыгæй.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ленингоры районы сахартæ æмæ хъæутæ
1211-æм аз
Амардысты
Категори:1211
Лхасæ
Лхасæ (Ласæ) (тиб.: ལྷ་ས་,, lha-sa) у Тибеты историон сæйраг сахар, Тибеты автономон районы административон центр. Буддистон традицимæ гæсгæ Лхасæ у Далай-ламæйы резиденци.
Фиппаинæгтæ
Категори:Китайы сахартæ Категори:Тибет
Гандза
Гандза́ (Gəncə) у Азербайджаны дыккаг стырдæр сахар. Æрбынат кодта паддзахады ныгуылæны.
*
Сан-Хосе
Сан-Хосе (San José):
Уагъылы
Уагъылы,, чыс.ныхас. уалгъуы (Rosa, Шиповник) у æрнæгзайгæ зайæгойты мыггаг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
1840-æм аз
Амардысты
Категори:1840
Гайтæ (мыггаг)
Гайтæ (Гаевы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Воеводинæ
Воево́динæ (Војводина / Vojvodina, Vajdaság, Vojvodina, Voivodina, Войводина, Vojvodina; официалон ном у Автономон край Воеводинæ) у Сербийы автономон край. Йæ сæйраг сахар у Нови-Сад.
Этникон къордтæ
Цæрынц дзы 26 этникон къордты:
*
Гай
Гай кæнæ гайа (Кит) — гайхуызты инфрæкъордмæ чи хауы, ахæм егъау денджызон æхсырæйхæсгæ цæрæгойтæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Гайахуызтæ
Швеци
Швеци (Sverige []), официалон ном у Швецийы къаролад (Konungariket Sverige) у Европæйы паддзахад, Европæйы Цæдисы уæнг. Швецийы сæйраг сахар у Стокгольм.
Политикон структурæ
Паддзахады сæр у къарол. Фæлæ уæддæр Швеци конституцион монархи у, æмæ уый тыххæй къаролы тых дзы стыр нæу.
Административон дих
*
Хъæнидон
Хъæнидон (Хъæни + дон) у цæугæдон Цæгат Ирыстоны, Гæналдоны галиу фæрсагдон.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ
1213-æм аз
Амардысты
Категори:1213
Гвиней-Бисау
* Категори:Португалийы раздæры колонитæ
Фареры сакъадæхты сахартæ æмæ хъæутæ
Фарераг сакъадæхты сахартæ:
Боржомы муниципалитет
Боржомы муниципалитет (ბორჯომის მუნიციპალიტეტი) у муниципалитет (район) Гуырдзыстоны. Йæ административон центр у Боржом.
Фиппаинæгтæ
*
Дæллаг Халацъан
Дæллаг Халацъан (ქვემო ხალაწანი) у хъæу Гуырдзыстоны Ахметъайы муниципалитеты. Ис Пъанкъисы комы.
Хъæуы райгуырдис ирон поэт æмæ гуырдзиаг авторты бирæ уацмыстæ тæлмацгæнæг Нартыхты Михал.
Ирон мыггæгтæ
Цардысты дзы Хуыгатæ, Нанитæ, Джиотæ, Цхуырбатæ, Биазыртæ, Лохтæ, Кокойтæ, Зассетæ, Гæбæратæ, Бахъатæ, Гæззатæ.
Яновский, Игорь Сергейы фырт
Яновский Сергейы фырт Игорь (райгуырдис 1974-æм азы 3 августы Дзæуджыхъæуы) у Уæрæсейы футболист, æрдæгхъахъхъæнæг, Ирыстоны футболон скъолайы хъомылгæнинаг.
Карьерæ
Уæрæсейы Премьер-лигæйы акодта 263 матчы, бакъуырдта 46 голы.
Уæрæсейы иугонд футболон командæйы акодта 32 матчы, бакъуырдта 1 гол.
Фиппаинæгтæ
Категори:Уæрæсейы футболисттæ Категори:Дзæуджыхъæуы чи райгуырдис, уыдон Категори:ФК «Аланийы» хъазджытæ
1214-æм аз
Амардысты
Категори:1214
1841-æм аз
Амардысты
Категори:1841
Максудов, Садретдин Низаметдины фырт
Максуды Садретдин Низаметдин фырт (Садри Максуди, Садрый Максудый, Садретдин Низаметдин улы Максудов, Sadri Maksudi Arsal) у Уæрæсейы æмæ Турчы юрист æмæ политик.
Категори:Уæрæсейы юристтæ Категори:Турчы политиктæ Категори:XX æнусы политиктæ
Суадонгæрдæг
Суадонгæрдæг (, Caltha palustris; Калужница болотная) у бирæазон кæрдæг зайæгой.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Хъæргæнагдон
Хъæргæнагдон, Хъæргæнæгдон кæнæ Хъæргæнаг ,  Хъæргæнаджы дон , Квирила (ყვირილა) у цæугæдон Хуссар Ирыстон æмæ Гуырдзыстоны, Рионы фæрсагдон.
Ирон хъæутæ Квирилайы былыл: Хуыгатыхъæу, Битетæ, Цъон, Додтотыхъæу, Хæмпæлгом, Тъбет, Уæллаг Карзман, Дæллаг Карзман æмæ Переу.
Фиппаинæгтæ
Категори:Хуссар Ирыстоны цæугæдæттæ Категори:Гуырдзыстоны цæугæдæттæ
Фæры дон
Фæры дон у цæугæдон Цæгат Ирыстоны, Къаурийы доны рахиз фæрсагдон.
Тæрхонылæг Дредд 3D
«Дредд» (Dredd) — фантастикон фильм, Алекс Гарленды фыст сценарийы, режиссёр Пит Тревисæй ист, 3D-форматы, сæйраг рольты Карл Урбан æмæ Оливия Тирлби. Кино у æмном комиксты экранизаци. 2008-æм азы декабры хъуыстгонд сси, фильмы скæныныл DNA Films кæй архайдзæн æмæ 1995-æм азы версиимæ баст кæй нæ уыдзæн. Премьерæ конд æрцыд 2012 азы, 6 сентябры Торонтойы.
Сюжет
Постапокалипсон дуне атомон хæсты фæстæ. Америкæ радиацийæ сыгъд у æмæ ма баззад æрмæст иу горæт, йæ фæстæ та хус æдзæрæн, номхонгæ — Æлгъыст Зæхх. Систы фæстæ та лæууы Мега-Сахар Иу, Бостонæй Вашингтонмæ аххæсгæ, залым метрополис 800 милуан цæрæгимæ æмæ 17000 криминалон репортимæ алыбон. Уыйппæт адæм цæрынц зæронд дунейы пырхытыл, нæуæг оны мега-агъуыстты, пъæлицæйæгтæ та дзы сты Тæрхонгæнджытæ — расттæрхоны галуаны бæрны адæм, кæдон систы иу цæсгомы прокурортæ, присяжнитæ æмæ æххæстгæнджытæ. Уынгтæ йетæккæ дзаг сты хотыхджын фыдгæнджытæй æмæ æрмæст Тæрхонылæгтæ тох кæнынц сæрфады сæраппонд æуцы хаосы, сæ иу — Джозеф Дредд, нæуæг курсант Кассандрæ Андерсонимæ баиугæнгæ бахаудысты фыр-стыр хæдзармæ.
Горæты фæзынд нæуæг химæлхъив наркотик, "Слоу-Мо" хуынгæ æмæ магъзы нормалон куыст 1% онг фæсæндæг кæны йæ цыдæй. Дредд рахызт наркоуæйгæнджыты бандæйы фæдмæ, сæ раздзог Маделинæ Мадригал (Ма-Ма), й ’армы бакодта иу
"Алтъами бæлас" — 200 уæладзыгон фатердзæрæн мæсыг-хæдзар. Наркотикты хицау Маделинæ Мадригал, кæй хонынц "Ма-Ма", мæлæтæфхæрд бакодта æртæ нарко-дилеры, нынтъæрын уал сын кодта уыцы "Слоу-Мойæ" æмæ сæ раппарын кодта уæлдæр уæладзгуытæй иуæй. Дредд æмæ Андерсон фæдагур æрвыст сты æуцы нарко-"хуыккоммæ". Сарест дзы кодтой иу бандит Кайы, кæцыйы Андерсон - æнахуыр æнъкарæнтæм курдиатджын — фенкъардта æртæ дилеры марæджы. Дредд æй æрфæрстытæ кæнынмæ тыххæй æрбæстытæ кодта йæ фæдыл. Ма-Майы марæндыхтæ бацахстой дынджыр "бæлас"-хæдзары хъаккæнад-уат æмæ йæ æрымбæрзтой егъау æфсæн-рудзынгæмбæрзæнтæй, бахъаккæнды тест скæныны æфсон сæ скусын кодта, фæлæ æрмæст, цæмæй йын Тæрхонылæг Дредд ма алидза, кæнæ æххуысмæ ма фæдзура.
Ма-Ма бардзырд ратта Дредд æмæ Андерсоны амарын, афтæмæй цын сæ фæндаг хæцæнгарзæй дзыппнад лæгмарты едзаггæнгæ. 76-æм уæладзыгмæ схæццæйæ Тæрхонгæнджытæ Ма-Майы адæймаг æмæ йæ M61 Vulkan-æй, кæцы ныббызгъуыртæ кодта къултæ æмæ ма дунейы цæрджыты фæмардта, цъысымы бахаудысты. Фæлæ уæддæр сæ бон баци къулы хай расæттын æмæ фæдзурын æххуысмæ. Уыцафон Ма-Ма æрвиты йе ’ннæ фæсдзæуин Калебы, Тæрхонгæнджыты мæрдтæ сбæлвырд кæнынмæ. Куы фембæлдысты, уæд Дредд Калебы Ма-Майы цæстыты раз раппæрста мæсыгæй дæлæмæ.
Цалынмæ Дредд йæ фæндаг сыгъдæг кæны хæрдмæ, Ма-Мамæ, уый та фæдзырдта коррупцихæрд Тæрхонгæнытджæм Лекс, Каплан, Чен æмæ Алварезмæ. Уыцы цыппар ссæрибар кодтой Волт æмæ Гутрийы сæ хæсæй æмæ сæ рарвыстой хæдзары бахизæнæй, сæхи та цын мидæмæ бауагътой фæстæдæр. Дредд хæрхæмбæлд фæци Ченимæ æмæ йæм сдызæрдыг ис, кæй нæ бафæрста Андерсоны йæ статусæй. Куы йæ фæхатыд æмæ йæ "худ судзы", уæд Дредды атакæ кæнын райдыдта, фæлæ йæ амардта уый.
Уæдмæ та Кай хъавы Андерсоны йæхи хæцæнгарзæй амарын, фæлæ йæ дамбацайы ДНТ-сканер не сбæрæг кодта æмæ йыл йæ къух атæхынгæнгæ срæмыгъта, кæй феххуыс ис Андерсонæн йæ ныммарынмæ. Ирвæзы урдыгæй æмæ фæстæдæр фембæлды Капланыл, кæй амардта æвиппайд, йæ мæгъзтæ йын куы афарста. æндæр ран та Дредд мары Алварез, фæлæ хотыхтæй цух кæны сæндæггай æмæ ма йын Лекс дæр йæ гуыбын фехста дамбацайæ. Лекс æм феввахс кæны, цæмæй йæ "ныффæуа", Дредд та фаг рæстæг фæивæзта, цæмæй Андерсон дæр æрхæццæ уа æмæ амара Лексы.
Дреддитæ ссарттой Ма-Майы апартаментты код йæ компьютерты экспертæй æмæ йæм быцæу лæууынц. Ма-Ма зæгъы Дреддæн, куыддæр амæлæ, зæгъгæ, афтæ, йæ цонджыхъулыл цы девайс ис, уый сдетонаци кæндзæн рæмудзæрмæг уæллаг уæладзгуытыл æмæ ’нæхъæн стыр агъуыст ныккæлдзæн. Дредд ныфсхъуыды у æмæ детонаторы сигнал нæ баххæсдзæн срæмудзæн æрмæгмæ фыццаг уæладзыгæй æмæ Ма-Майæн тыххæй сулæфын кодта "Слоу-Мо"-йæ ’мæ йæ раппæрста бынмæ, сæндæгдзыды къайфты, хатгæ дæр æй нæ бакодта, уымæн æмæ йæм секундтæ минуттæй даргъдæр кæсынц.
Фæстиуæджы, Андерсон сразы ис, кæй н ’ахызти й ’аргъгæнæн тест, æнæхæцæнгарз кæй баззади æмæ хъуамæ ныууадза пъæлицæйы куыст. Фæлæ Тæрхоны Хистæр Дредды бафарста Андерсоны уагархайдæй æмæ йын æнæгуырысхойæ загъта, Андерсон кæй радта йæ тест.
Лæджирттæг
Лæджирттæг кæнæ цъиугæрдæг, дыгурон вариант: донизолф (Горец птичий, птичья гречиха) у иуазон кæрдæг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Белграви
Белграви (Belgravia) у Лондоны район.
Æввахс рæттæ
Категори:Лондон
Дели
Де́ли (दिल्ली, Dillī; ਦਿੱਲੀ; Delhi) у Индийы дыккæгæм стырдæр мегаполис (Мумбаи фæстæ). Цæрынц дзы 16,8 млн адæймаджы (2011). Йæ ног район Нью-Дели у паддзахады сæйраг сахар.
* Категори:Мегаполистæ
Фугæ (мыггаг)
Фугæ, (Rhododendron, Рододендрон) у æнусонцъæх кæнæ сыфтæрызгъæлæны зайæгойты мыггаг (800 хуызы).
Гуыдитæ
Гуыдитæ у хъæу Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы.
Къуымæл
Къуымæл у нартхоры ссадæй конд нозт.
Гуыдитæ
Литературæ
Категори:Ленингоры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Асеновград
Асеновгра́д (Асеновград; 1934 азмæ — Станимакæ) у сахар Болгарийы хуссары Пловдивы облæсты, Пловдивæй 19 км æдде. Уый у облæсты дыккæгæм стырдæр сахар æмæ Асеновграды хъæубæстæйы административон центр.
Сахары мидæг æмæ йæ алфамбылай бирæ аргъуантæ æмæ моладзандæттæ ис, уый тыххæй Асеновграды иуæй-иу хатт хонынц Чысылдæр Иерусалим. Сахары цур лæууы Болгарийы дыккаг стырдæр моладзандон — Сыгъдæг Мадымайрæмы Бачковски моладзандон. Уыцы моладзандоны бындур сæвæрдтой 1083-æм азы дыууæ гуырдзиаг лæджы — Григол Бакуриани (византиаг æфсæддон) æмæ йе ’фсымæр Абазий.
Асеновграды цæрынц, иннæ болгайраг сахартимæ абаргæйæ, бирæ туркæгтæ (цæрджытæй 20%-ы бæрц), кусы иу мæзджыт, иу мæзджыт ма аразынц.
Æфсымæрон сахартæ
Асеновградмæ ис æфсымæрон кæнæ сæрмагонд æххæстытæ мæнæ уыцы сахартимæ:
Фиппаинæгтæ
Категори:Пловдивы облæсты сахартæ
Благоевград
Благоевград у хуссар-ныгуылæйнаг Болгарийы сахар, Благоевграды облæст æмæ хъæубæстæйы административон центр.
Сахары раздæры нæмттæ сты Горна-Джумая æмæ Скаптопарæ. Ныртæккæ хæссы болгайраг коммунист Димитыр Благоевы ном (1950-æм азæй).
Сахары ис зынгæ тамакойы комбинат, бæгæныуадзæн завод «Пиринско пиво», дыууæ университеты.
Сахармæ ’ввæхс и æртæ паддзахады арæнтæ — Серби, Цæгат Македони æмæ Гречъы. Болгарийы сæйраг сахар, София, у æрмæстдæр 100 км цæгатырдæм. Благоевграды сæрты цæуы Грекъæй Европæмæ фæндаг (Европæйаг транспортон коридор №4).
Цæрджыты нымæц у 77 мины бæрц.
Сахары хуыздæр дуг уыдис 1980-æм азты, афтæ хуынд «арæзтады дуг».
Фиппаинæгтæ
Категори:Благоевграды облæсты сахартæ
Чъачъамур
Чъачъамур у хъæу Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы. Ис Лехурагомы.
Литературæ
Категори:Ленингоры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Цгъойтæ (хъæу)
Цгъойтæ (ჩიგოიანი, [чигоиани]) у хъæу Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы. Ис Дзимыргомы.
Португали
Португали (Portugal) у Европæйы паддзахад, НАТО æмæ Европæйы Цæдисы уæнг. Португалийы сæйраг сахар у Лиссабон.
Цгъойтæ (хъæу)
Литературæ
Категори:Ленингоры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Португали
*
Къæйты комы дон
Къæйты комы дон у цæугæдон Цæгат Ирыстоны Алагиры районы, Мамысондоны фæрсагдон. Йæ донæфтæн ис Хълиаты цур.
Уæллаг Бирæгъзæнг
Уæллаг Бирæгъзæнг (Верхний Бирагзанг) у хъæу Цæгат Ирыстоны Алагиры районы.
Уæллаг Бирæгъзæнджы аргъуаны ис алайнæг сыгъдæджыты иконæтæ, къултыл — фыстытæ аргъуаны славяйнаг æмæ ирон æвзагыл. Мидæгæй аргъуан сныв кодтой Цæгат Ирыстоны сгуыхт нывгæнджытæ Уалыты Захар æмæ Хетæгкаты Аслан сæ æрыгон æххуысгæнджытимæ. Аргъуан байгом и 2009-æм азы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ
Уырыдзы
Уырыдзы, (Daucus carota subsp. sativus, Морковь посевная) у дыууæазон зайæгой, хъæддаг уырыдзыйы дæлхуыз.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
1842-æм аз
Амардысты
Категори:1842
Хъесатæ
Хъесатæ (Кесаевы, ყესაშვილი , ხერხეულიძე ) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Къæйты ком
Къæйты ком у ком Цæгат Ирыстоны, Лисырийæ хуссарырдыгæй, цæугæдон Къæйты комы доны дæргъмæ.
Литературæ
Категори:Мамысонгом Категори:Цæгат Ирыстоны кæмттæ
Зикъарайы хох
Зикъарайы хох (ზეკარა) у хохы цъупп Кавказы, Хуссар æмæ Цæгат Ирыстоны арæныл. Хохы бæрзæнд у 3828 метры.
Кæс ноджы
Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ Категори:Хуссар Ирыстоны хохы цъуппытæ
1218-æм аз
Амардысты
Категори:1218
Бокс
Бокс у спорты хуыз, Олимпаг спорты хуызтæй иу.
Категори:Спорт
Хъуыран
Хъуыран (أَلْقُرآن — al-qur'ān) у пысылмон дины сæйраг сыгъдæг чиныг, араббаг æвзагыл фыст.
Уæрæсейы импери стыр ахъаз кодта Хъуыран парахат кæнынмæ. 1787 азы Екатеринæ II-ы указмæ гæсгæ Зонæдты академийы типографи мыхуырæй рауагъта Хъуыраны араббаг текст, цæмæй сыгъдæг чиныг лæвар парахат уа пысылмон уæрæсейæгты ’хсæн. 1789—1798 азты Бетъырбухы ма ныммыхуыр кодтой Хъуыраны фондз рауагъды. Уый фæстæ типографийы араббаг шрифт (хорз шрифтыл йæ нымайынц) ахæстой Хъазанмæ. Уым 1802 азæй 1859 азы онг куыста дунейы фыццаг пысылмон типографи, æмæ дзы ныммыхуыр кодтой 150 мин экземпляры Хъуыран.
Æддаг æрмæг
Категори:Чингуытæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Пысылмон дин
Ессæ
Ессæ (ასა, Асса, Эса-хий, Iaьса-хи) у цæугæдон Кавказы, Сунжæйы фæрсагдон.
1219-æм аз
Амардысты
Категори:1219
Ессæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæхъхъæлы цæугæдæттæ Категори:Цæцæны цæугæдæттæ Категори:Гуырдзыстоны цæугæдæттæ
Исфахан (остан)
Исфахан ( — Esfahân) у Ираны 31 остантæй иу, бæстæйы астæу. Йæ сæйраг сахар у Исфахан, Ираны æртыккаг стырдæр цæрæнран.
Фиппаинæгтæ
*
Дæллаг Бирæгъзæнг
Дæллаг Бирæгъзæнг (Нижний Бирагзанг) у хъæу Цæгат Ирыстоны Алагиры районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ
Рустауыхох
Рустауыхох у хохы цъупп Хуссар Ирыстоны Дзауы районы. Йæ бæрзæнд у 1936 метры.
Литературæ
Категори:Хуссар Ирыстоны хохы цъуппытæ
Цгъойтæ
Цгъойтæ (Цгоевы ) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Тохъат
Фиппаинæгтæ
Категори:Турчы сахартæ Категори:Тохъаты сахартæ æмæ хъæутæ
Один
right|thumb|Один, зæронд бæлццоны бакæст
Один кæнæ Вотан у сæйраг хуыцау раггермайнаг мифологийы, Асты фыд æмæ паддзах. Один у хæсты æмæ уæлæхизы хуыцау, хæстонлæгты бардуаг æмæ Вальхаллæйы хицау.
Одинæн уыди авдкъахыг бæх, кæцыйы ном уыди Слейпнир. Уыди йæн дæр дыууæ сынты — Хугин æмæ Мунин («хъуыдыкæнаг» æмæ «мысæнаг»), æмæ дыууæ бирæгъы — Гери æмæ Фреки («зыд» æмæ «фыдгуыбын»). Йæ кæлæны арц — Гунгнир — никуы къуыхцы кодта æмæ алкæй мардта.
Категори:Мифологи
Словени
Слове́ни (Slovenija ), официалон ном у Словенийы Республикæ (Republika Slovenija) у Европæйы паддзахад, Европæйы Цæдисы уæнг. Словенийы сæйраг сахар у Люблянæ.
Истори
Уымæй фæстæ Словенийы территори цалдæр æнусы дæргъы уыд Австри-Венгрийы хай.
1918-æм азы словенæгтæ бацыдысты хуссар славяйнаг адæмты цæдисон паддзахадмæ — Югославимæ. Югослави хæлд куы æрцыдис, уæд 1991-æм азы 25 июны Словени сси хæдбар паддзахад.
2004-æм азы 29 мартъийы Словени бацыдис НАТО-мæ. Уыцы азы 1 майы та — Европæйы Цæдисмæ.
Æддаг æрмæг
*
1217-æм аз
Амардысты
Категори:1217
Дзуары ком
Дзуары ком у ком Цæгат Ирыстоны Туалгомы, Згъилæй хуссарырдыгæй, цæугæдон Дзуары комы доны дæргъмæ.
Категори:Туалгом Категори:Цæгат Ирыстоны кæмттæ
Къуыдар (хъæу)
Къуыдар кæнæ Къиров у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Ататюрк, Мустафа Кемаль
Ататюрк Мустафа Кемаль (Mustafa Kemal Atatürk) у Турчы зындгонддæр политик æмæ Турчы фыццаг президент (1923—1938), уыцы паддзахады бындурæвæрæг. Ататюркæн йæ мыггаджы ном ратæлмацгæнæн ис куыд «туркаг адæмы фыд».
Ататюркæн аст кæнгæ чызджы уыди, уыдонæй иу — Сабиха Гёкчен — сси дунейы фыццаг хæстон тæхæг.
Велико-Тырново
Велико-Ты́рново (Велико Търново, 1965-æм азы онг — Тырново) у Болгарийы Велико-Тырновойы облæст æмæ хъæубæстæйы административон центр, лæууы цæугæдон Янтрæйы къæдзæхджын былыл, Балканы хæхты цæгатырдыгæй. 72,1 мин цæрæджы (2008-æм азы декабры).
Рагон сахар, Велико-Тырново уыд Болгарийы Дыккаг паддзахады сæйраг сахар (XII—XIV æнусты), стæй Болгарийы кънйазады сæйраг сахар дæр (1878–1879). Сахар йæ архитектурæйæ зындгонд у, йæхимæ сайы бирæ туристтæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Велико-Тырновойы облæсты сахартæ
Къуымæл
Кæс ноджы
Категори:Ирон хæринæгтæ Категори:Нозтытæ
Сарагосæ
Сараго́сæ (Zaragoza ) у сахар Испанийы цæгат-ыскæсæны, Арагоны сæйраг сахар.
Фиппаинæгтæ
Категори:Испанийы сахартæ
Тихвинкæ (цæугæдон)
Ти́хвинкæ (Тихвинка) у цæугæдон Ленинграды облæсты скæсæны. Ууыл лæууы сахар Тихвин. Цæугæдоны дæргъ у 144 километры, уый цæуы Еглинойы цадæй цæугæдон Сясмæ.
XIX æнусы Тихвинкæ уыд Тихвины доны системæйы хай, ууыл уыди 48 шлюзы. Йæ ахадындзинад фæкъаддæр, Волгæ-Балты доны фæндаг арæзт куы фæци, уæдæй. 1966-æм азæй системæйæ нал пайда кæнынц, Тихвинкæ нал у наудзон цæугæдон.
Тихвинкæйы дыууæ былыл лæууы рагон уырыссаг сахар Тихвин.
Категори:Ленинграды облæсты цæугæдæттæ
Фугæ (мыггаг)
Иуæй-иу хуызтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Зассетыхъæу
Фиппаинæгтæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Ирон хæринæгтæ
Ирон хæринæгтæ сты ирæтты традицион хæринæгтæ.
Кухнæйы бындур æвæры фых стуры дзидза, кæцы бадæттынц цæхдонимæ, нурыдзæхдонимæ. Дыккаг ирон хæринаджы ном хæссынц алыхуызон ирон чъиритæ.
Ирон фынджы сæрмагонд хæринагтæ æсты чъиритæ. Сæ хуылф вæййы алыхуызон — картофæй, дзидзайæ, цыхтæй, цæхæрайы сыфтæй, къабускайæ, хъæдурæй, давонæй. Чъиритæ аразынц дрожжæй ссадæй. Æппæты хъуыст гонд чъири у фыдджын. Фыдджын у æнæмæнг хæринаг хонгæ бадтыты (сиахсы цыд, чындзæхсæв, гуырæнбон, куывд) зианы йеддæмæ.
Националон нуæзтыты æхсæн æппæты уарзондæр уыдысты ронг, бæгæны, арахъхъ, къуымæл.
Советон Цæдисы фæзынды фæстæ ирон кухнæ райста бирæ ивддзинæдтæ, йæхимæ айста уырыссаг æмæ европæйаг хæринæгты элементтæ.
Кавказаг хæринæгтæ
*
1215-æм аз
Амардысты
Категори:1215
Къæйты комы дон
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ Категори:Мамысонгомы цæугæдæттæ
1220-æм аз
Амардысты
Категори:1220
Турчы лирæ
thumb|50 курусы: [[Европæ — Ази]] Турчы лирæ (ISO 4217 код: TRY) у Турчы официалон валютæ.
1 лирæ = 100 курусы
Türk lirası
Алтъами
Алтъами, атъами дæр (Prunus persica: «персайнаг чылауи») у дыргъхæссæг бæлас æмæ йæ дыргъты ном.
Чъерджиатæ
Фиппаинæгтæ
*
Алтъами
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Бæлæстæ
Домбайы зæмбыд
Домбайы зæмбыд (Antirrhinum, Львиный зев) у иуазон кæрдæджыты мыггаг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Исландиаг торфын хæдзæрттæ
thumb|right|300px|Нæууы хæдзар Исландиаг торфын/нæууы хæдзæрттæ сты Исландийы тызмæг бæстыхъæды продукт æмæ аразæн æрмæгхъуаджы тыххæй. Торфын хæдзæрттæ дæттынц хуыздæр хъарм-изоляци.
Категори:Исланди
1221-æм аз
Амардысты
Категори:1221
Мальтæ
Мальтæ, официалон ном у Мальтæйы Республикæ (Repubblika ta' Malta, Republic of Malta) у сакъадахон Европæйы паддзахад, Европæйы Цæдисы уæнг.
Сæ динмæ гæсгæ Мальтæйы цæрджыты фылдæр сты католиктæ (97,3%).
*
Роды сæр
Роды сæр (Melandrium; Дрёма) у дыууæазон кæнæ бирæазон кæрдæг зайæгойты мыггаг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Цадыхъæу
Цадыхъæу у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы.
Косет
Фиппаинæгтæ
Категори:Душеты муниципалитеты цæрæнрæттæ
1845-æм аз
Амардысты
Категори:1845
Рацибуж
Раци́буж (Racibórz, Raćibůř, Rottwer, Ratibor, Ratiboř) у сахар Польшæйы Силезийы воеводæйады.
Фиппаинæгтæ
Категори:Силезийы воеводæйады сахартæ
Хуссар Ламардон
Мыггæгтæ
Цардысты дзы Дзуццатæ, Дойатæ, Дзампатæ, Цъæхилтæ, Аслæмырзатæ, Карсантæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Горæтгæроны районы цæрæнрæттæ Категори:Дæргъæвсы ком
Чъобан
Чъобан (ჭვებარი, Чъвебари) у хъæу Гуырдзыстоны Оны муниципалитеты.
Мыггæгтæ
Цардысты дзы Бæззатæ, Гæджитæ, Нанитæ, Габутæ, Гуылдатæ, Нартыхтæ, Æлбортæ, Жажитæ, Зассетæ, Зæгъойтæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Оны муниципалитеты цæрæнрæттæ
1222-æм аз
Амардысты
Категори:1222
Лейкангер
Лейкангер (Leikanger) у сахар æмæ коммунæ Норвегийы. Ис Вестланны провинцийы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Норвегийы сахартæ
Видин
Видин у Болгарийы цæгат-ныгуылæны сахар, цæугæдон Дунайы былгæрон, у Видины облæст æмæ хъæубæстæйы административон центр. Цæрынц дзы 57 320 адæймаджы (2008 азы декабры).
Сахар фæзынди куыд ромаг бастион. Уыд Иван Срацимиры Видины паддзахады сæйраг сахар, цалынмæ йæ осмайнаг æфсад нæ баиста, уæдмæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Видины облæсты сахартæ
Æхсад хал
Æхсад хал (Ephedra; Хвойник кæнæ эфедра) у къутæрты мыггаг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Роттердам
Уый у стыр транспортон, æфсæнвæндагон æлхынцъ æмæ порт. Роттердамы порт у Европæйы тæккæ стырдæр, 2004-æм азы онг уый уыдис дунейы стырдæр (уæргъты бæрцуатмæ гæсгæ).
Истори
Фашистты æфсад Нидерландтæм бырсын байдыдта 1940-æм азы майы. Нидерландаг æфсад карзæй хъахъхъæдта Роттердамы сахар. Уыцы ныхмæлæуд ныссæндынæн немыц æркалдтой бомбæтæ Роттердамыл, уый уыд 1940-æм азы 14 майы. Сахар егъау зиан баййæфта: 24 мин амæддзæгтæ хæлд æрцыдысты 15 минуты дæргъы. 800 адæймаджы бæрц дзыхъмард фесты, 80 минæй фылдæр систы æнæхæдзар, Роттердамы зæронд центр хæлддзаг фестадис.
Уыцы цау у сахары историйы зынгæдæр трагеди. Роттердамы центры лæууы мысæн мæсыг, уый мидæг æвæрд дзæнгæрæг алы бон дæр цæгъды бомбакæлæн 1940-æм азы куы райдыдта, уыцы иу рæстæг.
Этникон сконд
Роттердамы цæрджыты æрдæгæй фылдæр сты эмигранттæ — сæ фылдæр Суринам, Турк æмæ Æввахс Скæсæнæй. Роттердамы бургомистр (мэр) сси Ахмед Абуталеб — Ныгуылæн Европæйы фыццаг мэр, Европæйы æдде чи райгуырд æмæ йæ динмæ гæсгæ пысылмон чи у, ахæм. Абуталеб райгуырдис 1961-æм азы Мароккойы, æхсæрдæс азы йыл куы цыди, уæд йæ ныййæрджытæ йæ семæ райстой Нидерландтæм.
Æхсæнадæмон организацитæ
Роттердамы у Æппæтдунеон эсперантойы ассоциацийы сæйраг къантор (Centra Oficejo de UEA).
Фиппаинæгтæ
Категори:Нидерландты сахартæ Категори:Нидерландты порттæ
Уцыфарс
Уцыфарс (უჩვარსი) у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Митын фæранк
Митын фæранк кæнæ ирбис (классификацимæ гæсгæ Uncia uncia кæнæ Panthera uncia) у æхсырæйхæсгæ цæрæгой, Астæуккаг Азийы хæхты цæрæг.
Митын фæранчы хъуынтæ сты фæныкхуыз, æд сау стъæлфытæ. Сау æмæ фæныкхуызы контрастæй афтæ зыны æмæ урс цæрæгой у. Митын фæранчы буары дæргъ у 74—130 см, уыимæ абæрæн ис йæ къæдзил дæр (90 см бæрц). Уæхсчыты бæрзæнд у 60 см, уазæй вæййы 27—54 кг.
Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Уæрæсейы Сырх чиныг Категори:Гæдытæ
1846-æм аз
Амардысты
Категори:1846
Дзири
Дзирийы хох у хохы цъупп Кавказы, Цæгат Ирыстоны Куырттаты комы. Йæ бæрзæнд у 1781,2 м.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Додтотыхъæу
Литературæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Дæлдзæхæра
Дæлдзæхæра (Amaranthus retroflexus; Амарант запрокинутый, Подсвекольник) у иуазон кæрдæг зайæгой, æвдадзоны хуыз.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
1223-æм аз
Цаутæ
31 майы — Цæугæдон Калкæйы цур тох, монголаг æфсад ныппырх кодта уырыс æмæ половецы иумæйаг æфсад.
Амардысты
Категори:1223
Митын фæранк (альпинизм)
thumb|Митын фæранчы риуылдаргæ нысан Митын фæранк (Снежный барс) у альпинизмы кадджын титул. Уыцы титул райсджытæн цы риуылдаргæ нысан дæттынц, уый официалон æгъдауæй хуыйны «Советон Цæдисы бæрзонддæр хæхтæ басæттæг» («Покоритель высочайших гор СССР»). Уыцы титул райсынмæ хъæуы мæнæ уыцы хæхты цъуппытæм схизын:
Æрвитæнтæ
Категори:Альпинизм
Люксембург
Люксембу́рг (Lëtzebuerg; Luxembourg; Luxemburg; уæллаг немыцаг æвзагыл — гыццыл сахар) у Ныгуылæн Европæйы паддзахад, НАТО, Европæйы Цæдис æмæ Бенилюксы уæнг. Люксембургæн денджызмæ бацæуæн нæй. Арæнтæ йæм ис Бельги, Герман æмæ Францимæ. Йæ сæйраг сахар у Люксембург.
Бæстæйы фæзуат у 2 586 км², уымæй у дунейы чысылдæр паддзахæдтæй иу. Цæрынц дзы 442 972 адæймаджы.
Бæстæйы паддзах у Номдзыд Герцог Анри æмæ йæ сæйраг министр у Жан-Клод Юнкер.
Люксембурджы адæм сты чырыстон (сæ фылдæр сты католиктæ).
*
Æрдæгпрезидентон системæ
Категори:Политикæ
1224-æм аз
Амардысты
Категори:1224
1847-æм аз
Амардысты
Категори:1847
Сеутæ
Се́утæ (Ceuta ) у Испанийы автономон сахар æмæ æрдæганклав Африкæйы цæгаты. 1580-æм азæй у Испанийы исбон. Йæ фæзуат у 18,5 км², цæрджыты нымæц — 75 мин адæймаджы. Марокко 1956-æм азы хæдбар куы сси, уæд ын рардæуыд Танжер, Тарфаяйы сектор æмæ Ифнийы территори, фæлæ Сеутæ æмæ Мелилья Испани ныууагъта йæхицæн. Анклав Мароккойæ хицæнгонд у Сеутæйы æмбонæй.
Цæрджытæ æмæ æвзæгтæ
Сеутæйы ныртæккæ цæры 75276 адæймаджы. Испайнæгтæй уæлдай сахары ма цæрынц, араббаг, китайаг, индиаг æмæ дзуттаг уидæгтæ кæмæн ис, ахæм адæм.
Анклавы официалон æвзаг у испайнаг. Амы магрибæгтæм (магрибаг араббæгтæм) ма парахат у араббаг æвзаг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Испанийы автономон æмбалæдтæ Категори:Испанийы сахартæ
Урстуалтæ
Фиппаинæгтæ
*
Врацæ
Врацæ у цæгат-ныгуылæн Болгарийы сахар, Стара-Планинæйы хæхтæм ’ввæхс, Врацæйы облæст æмæ хъæубæстæйы административон центр.
Врацæйæ Софиямæ фæндаг 112 километры даргъ у.
Кошице
Ко́шице (Košice, Kaschau, Kassa) у Словакийы дыккаг стырдæр сахар.
Врацæ
Сахары девиз у «Сахар Врацæ — рагон æмæ æрыгон».
Кошице
Фиппаинæгтæ
Категори:Словакийы сахартæ
Врацæ
Экономикæ
Сахары химион куыстуæттæ минералон хъацæнтæ уадзынц хъæууон хæдзарадæн.
Фиппаинæгтæ
Категори:Болгарийы сахартæ
Гаити
right|thumb|Гаитийы картæ Республикæ Гаити (République d'Haïti, ) у сакъадахон паддзахад Карибы денджызы.
2010-æм азы 12 январы бынæттон рæстæгмæ гæсгæ 17 сахаты Гаитийыл æрцыдис катастрофон зæххæнкъуыст. Йæ эпицентр уыдис сæйраг сахар Порт-о-Пренсы цур. Милуаны ’рдæг адæймаджы бæрц амардысты уыцы зæххæнкъуыстæй.
*
Дæргъæвсы ком
Дæргъæвсы ком кæнæ Дæргъæвсгом у Цæгат Ирыстоны ком. Ис Горæтгæроны районы.
Кæс ноджы
*
Тёнсберг
Тёнсберг (Tønsberg) у сахар æмæ коммунæ Норвегийы. Æрбынат кодта Цæгат денджызы былгæроныл.
Фиппаинæгтæ
Категори:Норвегийы сахартæ
Давон
Давон, бирæон нымæц: давæттæ, , бирæон нымæц: дабæнттæ (Allium victorialis, Лук победный кæнæ Черемша) у бирæазон кæрдæг зайæгой, хъæдындзы хуыз.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Хосгæнæн зайæгойтæ Категори:Хъацæнтæ (хæринаг)
Цупалгæрдæг
Цупалгæрдæг (Setaria; Щетинник) у, æфсирджынты бинонадмæ чи хауы, ахæм зайæгойты мыггаг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Æфсирджынтæ
Зети
thumb|[[Æхсынæны зети]] thumb|Какаойы зети Зети, варианттæ сты зайæгхалы сой, зайсой у зайæгойты мыггагæй ист сой. Какао æмæ кокосы зетитæй фæстæмæ зетитæ сты тæнæг.
Фиппаинæгтæ
*
1225-æм аз
Амардысты
Категори:1225
Койне
Койне уыдис, Ног Фæдзæхсты чингуытæ цы æвзагыл фыст æрцыдис, уыцы æвзаг дæр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Мард æвзæгтæ Категори:Индоевропæйаг æвзæгтæ
Кумраны къухфыстытæ
thumb|Кумраны къухфыстытæй иу сыф. Æвдыст цæуы [[Амманы музейы]] Кумраны къухфыстытæ (Мард денджызы тыхтæттæ) — 1947-æм азæй фæстæмæ Кумраны лæгæтты цы бирæ къухфыстытæ ссардæуыд, уыдоны иумæйаг ном. Ссарæггæгты иртæстытæ куыд равдыстой, уыцы къухфыстыты хай фыст æрцыдис Кумраны æмбалады нæ эрæйы агъоммæ 250-æм азæй 68-æм азы онг.
Кумраны тыхтæттæй фылдæр фыст сты уираг æвзагыл (ивритыл), се ’хсæн ис арамейаг æмæ грекъаг æвзæгтыл дæр фыстытæ. Сæйрагдæр фыссæн æрмæг у пергамент, иуæй-иу хатт та папирус, ис æрхуыйы сыфтыл конд фыстытæ дæр. Сæ аппмæ гæсгæ тексттæ дих кæнынц æртæ къордыл: Библийы тексттæ (29% бæрц), апокрифтæ æмæ псевдоэпиграфтæ, Кумраны æмбалады литературæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Чингуытæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Дины литературæ Категори:Библеистикæ Категори:Рагон чингуытæ Категори:Израилы истори Категори:Библийы къухфыстытæ Категори:Дзуттаг литературæ
Хуссар Парк
«Хуссар Парк» (South Park — дзурынц æй куыд ) у америкаг мультсериал. Йæ саразджытæ сты Мэтт Стоун æмæ Трей Паркер. Хатгай йын йæ ном фæзæгъынц куыд «Саут-Парк» кæнæ «Саус-Парк». Уый æвдыст цæуы кабелон телеканал Comedy Central-ы, 1997-æм азæй фæстæмæ. Фильмы сюжеты бындуры ис чысыл сахар Хуссар Парчы (Колорадойы штат) цæрæг цыппар лæппуйы æмæ се ’мбæлтты цард. Сериалы фауынц Америкæйы культурæйы аиппытæ æмæ нырыккон дунейы цаутæ. Æнæуый та критикæ кæнынц бирæ идейæтæ æмæ тобæгонд темæтæ, пароди æмæ сау юморы фæрцы. «Хуссар Парк» цæуы изæры æрæгмæ æмæ йæ сæрмагондæй хонынц хъомыл адæмы мультфильм.
Шоу хъуыстгонд у йæ нырыккон дунейы цауты афæлгæсты фæрцы. Алы серийыл архайд цæуы дыууæ къæпхæнæй: фильмы автортæ фыццаг æрхъуыды кæнынц серийы иумæйаг концепци æмæ йæ сюжет, дыккаг та — премьерæмæ къуырийæ къаддæр — деталтæй йæ æххæст кæнынц æмæ уый руаджы тагъддæр реакци кæнынц алыхуызон хабæрттыл.
Ныридæгæн эфиры фæзынди дыууадæс сезоны æмæ ныртæккæ цæттæгонд цæуы æртындæсæм сезон. Æстæм сезонæй райдайгæйæ, ног сезонтæ уагъд цæуынц дыууæ этапæй: сæ иу æрдæг рацæуы уалдзæджы, иннæ та — фæззæджы. Ныры рæстæджы сериал скæнджыты контракт даргъгонд æрцыд 2011-æм азы онг, ома 13-æм сезоны фæстæ рацæудзæн дыууæ сезоны фылдæр. .
Гоппой
Гоппой кæнæ гоппкæрдæг (Corydalis, Хохлатка) у кæрдæг зайæгойты мыггаг.
Хуссар Парк
Уæрæсейы мидæг ацы фильмы æвдыст цæуы MTV Уæрæсе-йы каналы æмæ телеканал 2×2-йы. Фыццаг дыууæ сезоны æмæ метрæйдзаг фильм уырыссаг æвзагмæ ратæлмац кодта Дмитрий «Goblin» Пучков. Сериалы премьерæ Уæрæсейы æвдыст æрцыд канал «РЕН-ТВ»-йы. Фильмы фыццаг ном дзы уыди «Фыдцъылыз сахар „Хуссар Парк“» («Стрёмный городок „Саус парк“») — ацы серитæн фонограммæ сарæзтæуыд «РЕН-ТВ»-йы каналы заказмæ гæсгæ, текст кастысты актёртæ: Александр Клюквин æмæ Людмилæ Гнилова, ныртæккæ MTV-йы «Хуссар парчы» фонограммæйыл кусынц «каналы хъæлæстæ» — Евгений Рыбов æмæ Мария Трындяйкина.
Гоппой
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Хуссар Парк
Райдайæн
Сериалы истори райдыдта 1992-æм азы: Колорадойы университеты дыууæ студенты, Паркер æмæ Стоун, сарæзтой цыбырметражон мультфильм «Цыппурсы дауæг». Уыцы æгæр æнæхсæст конд фильмы архæйдтой фидæн «South Park»-ы лæппуты прототиптæ. Кæд нырыккон сериалы афтæ нæу, уæддæр уыцы сериал-прототипы фидæн Эрик Картманы хуыдтой Кенни, фæлæ персонажты ’хсæн уыдис фидæн Кенни Маккормикы прототип дæр — оранжхуыз басылыхъ кæуыл уыди, ахæм лæппу. Дыууæ кæрæдзи æнгæсæн лæппуйы та систы Стэн Марш æмæ Кайл Брофловскийы прототиптæ. Мультфильмы сюжет у ахæм: цыппар лæппуйы, сæхæдæг кæй сарæзтой, уыцы митын лæджы сæрыл акодтой кæлæнгонд худ, уый райгас ис æмæ райдыдта архайын лæппуты амарыныл. Дыууæ хъайтары амæлынц æмæ сæ иуы тыххæй хъуысы, фæстæдæр зындгонд чи сси, уыцы фразæ «Уыдон амардтой Кеннийы!».
«Fox Broadcasting Company»-йы разамонджытæ федтой ацы фильм, æмæ 1995-æм азы Брайан Грэден бафарста Паркер æмæ Стоуны цæмæй уыдон саразой дыккаг цыбырметражон фильм. Брайан хъавыдис барвитын ацы фильм йе ’мбæлттæм куыд Цыппурсы видео-лæвар. Мультфильм, кæцыйы ном уыди «Цыппурсы дауæг. Йесо Сантæйы ныхмæ» уыди фидæн сериалы стилистикæмæ ’ввахсдæр, фæлæ уæд нырыккон сериалы идейæ сын нæма фæзынди ; персонажтæ уыдысты, нырыккон «Хуссар Парчы» цавæр сысты, ахæмтæ. Эпизоды уыди Йесо æмæ Сантæ-Клаусимæ Цыппурсы «разамоныны» тыххæй куыд хыл кодта, ахæм сценæ. Фæстæдæр уыцы цыбырметражон фильмы пайдагонд æрцыд эпизод «Фыдцъылыз Цыппурс» («Очень дерьмовое Рождество»).
Видеофрагмент сси тынг популярон, уыимæ Интернеты фæрцы дæр; æнæуый, фильм Джордж Клунийы зæрдæмæ тынг фæцыди. Уый адыл райдыдта сериалы саразыны идейæйыл ныхас — фыццаг канал Fox, стæй та Comedy Central-имæ, кæм 1997-æм азы 13-æм августы æвдыст æрцыди сериалы премьерæ.
Фыццаг сери хуынди «Картман æмæ хордзоны зонд» («Картман и анальный зонд»), йæ премьерæ уыди 1997-æм азы 13-æм августы. Уый ногæй скондæуыд райдийæн серийæ, кæцы фæстæдæр рацыди DVD-йы. Уыцы эпизоды уæдмæ фæзынди къорд персонажы, кæцытæ фæстæдæр эпизодты систы иудадзыгон хъайтартæ (сæйраг хъайтарты йеддæмæ, уыдон сты Шеф, мисс Крабтри, мистер Гаррисон, афицер Барбреди), æмæ цалдæр характерон деталы (Кеннийы мæлæт, Венди Тестабургеры чи фены, уыцы омгæ Стэн, Шефы зарæг сылгоймæгты тыххæй). Фыццаг Стоун æмæ Паркер хъавыдысты саразын æрмæст æхсæз эпизоды. Цалынмæ йын йæ заставкæ нæ фæивдтой 4-æм сезоны, уæдмæ ма-иу дзы «Цыппурсы дауæг»-æй кадртæ уыди. Сериалы райдианæй алы сезоны, кæд уæлæнгай, фæлæ райдыдтой пароди кæнын алыхуызон телешоутæ, чингуытæ, фильмтæ; иудадзыгон пародион цаутæ ныр онг сты «Хуссар Парчы» сæйраг бындуртæй иу.
Сериалæн музыкалон темæ ныффыстой къорд Primus-ы архайджытæ: Стоун æмæ Паркер сты ацы къорды фанаттæ группы, æмæ уыдон арвыстой фыстæг Лес Клэйпулмæ «Цыппурсы дауæджы» копийы иумæ. Фæстæдæр Primus фæзындысты эпизод «Шефы æххуысы», 11-æм сезоны сери «Guitar Queer-o»'йы та хъуысы сæ зарæг «Кæсæг ахсæг Джон» («John the Fisherman»).
Æххæстметражон фильмы рацыд
1999-æм азы рацыдиc æххæстметражон анимацион фильм «Хуссар Парк: стыр, даргъ æмæ æнæлыггонд» («Саут-Парк: большой, длинный и необрезанный»; «South Park: Bigger, Longer & Uncut»). Фильм уыдиc, æнæхъæн азы дæргъы кæй фæкодтой, ахæм куысты фæстиуæг. Фильмы фыццаг ном уыдиc «South Park: All Hell Breaks Loose», фæлæ, Паркер æмæ Стоунмæ гæсгæ, Америкæйы киноассоциаци æрлæууыдис йæ номы мидæг дзырд «hell», зындоны ныхмæ, баивын æй кодта дызæрдыггаг, фæлæ фыццаг бакастæй хуымæтæгдæр чи уыдис, уыцы дзырдыл. Фæлæ уый фæстæ Ассоциацийы минæвæрттæ ацы информациимæ не сразы сты. Кинонывы миниуджытæ уыдысты мюзикл, (фильмы мидæг пародигонд æрцыдысты Диснейы мюзиклтæ) политикон сатирæ æмæ æнæуæздан, æвзæр юмор (уый райста рейтинг R, уый тыххæй æмæ уым æвдыст æрцыдысты бирæ фыдмитæ æмæ дзы спайда чынди дзæвгар æлгъыстытæй). Сюжеты бындур уый мидæг ис, æмæ Хуссар Парчы цæрæг ныййарджыты руаджы Терренс æмæ Филлипы фильмы сывæллæттæй æркаст иваргонд æрцыди æмæ америкæгты ’хсæн Канадæйы тыххæй фыдæхы рæзын райдыдта. Уыдон йеддæмæ фильмы æвдыст цæуынц Сайтан æмæ Саддам Хусейны фæлварæн дуне байсынмæ.
Уырыссаг фан-сайттæ
Категори:Мультсериалтæ алфавитмæ гæсгæ
Гондурас
Гондурас (Honduras) у паддзахад Централон Америкæйы. Йæ сæйраг сахар у Тегусигальпæ.
Паддзахады экономикæйы бындур у хъæууон хæдзарад.
* Категори:Централон Америкæ
Сагджынкъуырф
Сагджынкъуырф (Сагджинкурф) у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы. Ис Дзомагъгомы.
Мыггæгтæ
Цардысты дзы Плитæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
1848-æм аз
Амардысты
Категори:1848
Словакаг адæм
Словакæгтæ (Slováci) сты славяйнаг адæм, Словакийы бындурон адæм. Сæ фылдæр цæрынц Словакийы.
Астæуккаг Цъир
Астæуккаг Цъир кæнæ Чысиатæ у хъæу Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы. Ис Лехурагомы.
Словакаг адæм
Категори:Славяйнæгтæ Категори:Словакийы адæмтæ
Астæуккаг Цъир
Литературæ
Категори:Ленингоры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Æмхæццæ контролон къамис
Гуырдзиаг-ирон конфликт æрбæстон кæныны фæдыл Æмхæццæ контролон къамис (ÆККъ) арæзт æрцыдис 1992 азы 24 июны, Дагомысы сразыдзинæдты бын политиктæ сæ къухæрфыстæ куы æрæвæвæрдтой, уæд. Къамис сарæзтой гуырдзиаг-ирон конфликты зонæйы æхстытæ æруромыныл контроль сифтонг кæныны, хотыхджын баиугæндты акæнын, хихъахъхъæнынадон тыхты ссæрибар кæнын æмæ æдасдзинады режим сифтонг кæныны нысæнттæн. У конфликт æрбæстон кæныны æмæ йын йæ фæстиуджытæ аиуварс кæнын хайадисæг цыппар фарсы æдзухархайæг оргæн.
Йæ хæстæ æххæст кæныны тыххæй фæрсты баныхасмæ гæсгæ ÆККъ-йы арæзт æрцыдысты Æмхæццæ тыхтæ сабырад æрфидар кæнын æмæ барвæтк хъахъхъæныны тыххæй. Æмхæццæ тыхты арæзт æрцыдис æфсæддон хъусдарджыты Æмхæццæ къорд, кæцы æрывнæлдта йæ разылæууæг хæстæ æххæст кæнынмæ.
Уæрæсейаг-гуырдзиаг Сразыдзинады ахсджиаг у, фæрстæ сæхимæ хæс кæй исынц экономикон санкцитæ æмæ блокадæтæй нæ пайда кæнын, сæрибар фæндагыл товарты, лæггæдты æмæ адæмы змæлдæн ныхдуртæ нæ аразын, афтæ ма исынц хæс сæхимæ, цæрджытæн гуманитарон æххуыс бакæнынæн уавæртæ аразын.
ÆККъ-ы куысты хайад исы Гуырдзыстоны ЕÆÆО-йы Мисси. Йе сконд æмæ йæ компетенцимæ гæсгæ ÆККъ-йы хæс у, дæсгай мин адæймæгты уавæримæ æмæ Гуырдзыстон æмæ Хуссар Ирыстоны хсæн кæрæдзимæ ахастытæ бæстон кæныны сабырадон процесс æнтысгæйæ æххæст кæнынимæ баст бирæ практикон фарстытæ скъуыддзаг кæнын.
ÆККъ-ы хуссарирыстойнаг хайы персоналон сконд
Къухдариуæггæнæг: Цоциты Барис Елиозы фырт — РХИ-йы Хицауады Сæрдары хæдивæг, Сæрмагонд хъуыддæгты фæдыл министр.
Контакттæ
Республикæ Хуссар Ирыстон, Цхинвал, Хетæгкаты Къостайы уынг, 1. ÆККъйы хуссарирыстойнаг хай.
Быламыхъ
Быламыхъ у фых хоры ссад æмæ къуымæлæй конд цымгæ.
Æмхæццæ контролон къамис
Контакттæ
Интернеты сайт: http://sojcc.ru/iron/
Литва
Литва́ (Lietuva ) у Европæйы паддзахад, НАТО æмæ Европæйы Цæдисы уæнг. Лæууы Балты денджызы былгæрон, Латви, Уæрæсе, Польшæ æмæ Белоруссийы ’хсæн, кæддæр Советон Цæдисы республикæ.
Быламыхъ
Литературæ
Категори:Ирон хæринæгтæ
Æмхæццæ контролон къамис
Фиппаинæгтæ
Категори:Хуссар Ирыстон Категори:Организацитæ
Литва
Литвайы цæрынц 2 854 649 адæймаджы (2016).
Сахартæ
Литвайы сæйраг сахар у Вильнюс. Бæстæйæн йæ иннæ ахсджиаг сахар у Каунас (1919—1939 азты уый уыди рæстæгмæ сæйраг сахар).
*
Гайанæ
Истори
Гайанæйы зæхх ссардтой испайнаг денджызы цæуджытæ XV æнусы, фæлæ сæ зæрдæмæ нæ фæцыди. Фæстæдæр Нидерландтæ æмæ Британийы импери ерыс кодтой бæстæ бацахсыныл, рамбылдтой бритайнæгтæ — 1814 азы бæстæ фæци сæ империйы дæлбар.
1966 азы 26 майы Гайанæ Стыр Британийæ хæдбар сси. 1970 азæй у республикæ, бритайнаг Нациты Æмхæлæрады уæнг.
1978-æм азы дуне Гайанæйы тыххæй базыдта æбуалгъ хабары фæдыл: иуахæмы ноябры джунглийы амардысты 918 адæймаджы, иууылдæр АИШ-ы гражданинтæ. Уыдон уыдысты советондзаст организаци «Адæмты аргъуан»-ы уæнгтæ. Иу версимæ гæсгæ уыдон иу бон сæ раздзог Джим Джонсы хъæппæрисæй банæзтой марг. Уыцы дзыллон амарды æууæлтæ ныр дæр бæлвырдгонд не ’рцыдысты. Иуæй-иу комментатортæ æнхъæл сты, æмæ «Адæмты аргъуан»-ы посёлочы цæрджыты амардтой АИШ-ы сæрмагонд службæтæ. Советон консул куыд радзырдта, афтæмæй организацийы уæнгты фæндыди Советон Цæдисы æрцæрын, фæлæ Уазал Хæсты заман уый уыдаид стыр скандал. Æцæгæй цы æрцыди уыцы бон, уый зын рабæрæг кæнæн ис.
Цæрджытæ
thumb|left|Гайанæйы æрыгæттæ Джорджтауны уынджы Ныр цæрджыты 43,5 % сты индийæгтæ, 30,2 % — негртæ, 16,7 % — метистæ æмæ мулаттæ, 9,1 % — индейæгтæ (бындурон цæрджыты байзæддæгтæ), 0,4 % — æндæртæ (2002 азы сфыстмæ гæсгæ). Сæ динмæ гæсгæ дæр афтæ алыхуызон сты: ис дзы бирæ индуисттæ, чырыстæттæ æмæ пысылмæттæ. Гайанæ у Пысылмон Конференцийы цæстдарæг уæнг.
Йæ культурæмæ гæсгæ Гайанæ у Карибы денджызы англисагау дзурæг бæстæтæм (зæгъæм, Ямайкæ, Тринидад æмæ Тобаго) хæстæг. Бæстæйы цæрджытæ денджызмæ хæстæг районты цæрынц (уыдонæй æртыккаг хай — сæйраг сахары), мидæгон территоритæ та лæууынц æнæвнæлдæй, ис дзы хъæддаг царды æппæлинаг алыхуызонад.
Гайанæ у Хуссар Америкæйы иунæг паддзахад, мæлæты тæрхон кæм ма рахæссынц, ахæм. Гомосексуализм дзы фыдракæндыл нымад у æмæ, уымæй кæй фæзылын кæнынц, уыцы нæлгоймæгтæн рахæссынц цæрæнбонмæ ахæстоны фæбадыны тæрхон.
Экономикæ
2005 азы уæрæсейаг компани «Русский алюминий» байгом кодта Джорджтауны йæ къантор. 2006 азы та уыцы компани бынæттон хицауадимæ бадзырдта Гайанæйы бокситты къахæнтæ приватизацийы тыххæй бадзырд, уыцы бадзырдмæ гæсгæ къахæнты 90% байсдзæн уæрæсейаг компани.
thumb|Гайанæ Бразилиимæ чи сбæтдзæн, ахæм ног [[хид (арæзтад)|хиды арæзтад. 2008 азы къам]]
Фиппаинæгтæ
*
Астури
Асту́ри (Asturias, Asturies), официалон ном у Астурийы кънйазад (Principado de Asturias, Principáu d'Asturies) у Испанийы автономон æмбалад, бæстæйы цæгаты.
Скъуда
Скъуда (Allium ursinum: «арсы хъæдындз», черемша) у бирæазон кæрдæг зайæгой, хъæдындзы хуыз.
Астури
Астурийæн ис кънйазады статус уый тыххæй æмæ йæ кънйазы бон у æппæт Испанийы къаролы бынатмæ бацæуын.
Скъуда
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Мыдхæссæг зайæгойтæ Категори:Хъацæнтæ (хæринаг)
Астури
Фиппаинæгтæ
*
Тира
Тира:
1227-æм аз
Амардысты
Категори:1227
1849-æм аз
Амардысты
Категори:1849
Тирæ (сахар)
Тирæ кæнæ Фирæ (Φηρά) у сахар Гречъы.
Категори:Гречъы сахартæ
Къæлуа
Къæлуа, у цæкуыйы (сысджыйы) ссадæй конд сур хæринаг, чысыл ыл дон æмæ цыхт дæр акæнынц.
Литературæ
Категори:Ирон хæринæгтæ
Дзриа
Дзриа (ჯრია) у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы.
Мыггæгтæ
Цардысты дзы Котолитæ, Медойтæ, Гасситæ, Джиотæ.
Литературæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Астæуккаг Ази
thumb|300px|Астæуккаг Ази Дунейы картæйыл Астæуккаг Ази (Орто Азия, Орта Азия, Oʻrta Osiyo (Turkiston),, ) у историон æмæ географион регион Централон Азийы ныгуылæны.
*
Центрон Ази
Центрон Ази кæнæ Централон Ази (Орта Азия,, Oʻrta Osiyo, Орто Азия, Осиёи Марказӣ, , وسط ایشیا, 中亚) у регион Азийы центры.
*
Молдавайнаг адæм
Молдавайнæгтæ (Moldoveni, Молдовень) сты Молдавийы бындурон адæм. Сæ фылдæр хай цæрынц Молдави, Украинæ æмæ Уæрæсейы.
Категори:Молдавийы адæмтæ Категори:Уæрæсейы адæмтæ Категори:Украинæйы адæмтæ
Овьедо
Овьедо (Oviedo, Uviéu, Ovetus) у сахар Испанийы цæгаты, Астурийы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Испанийы сахартæ
1228-æм аз
Амардысты
Категори:1228