cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Мистраль, Фредерик
Цард æмæ сфæлдыстады афыст
Къорд къаннæг пьесæйы окситайнагау сфæлдисыны фæстæ Мистраль ныффыста, чиныгкæсджытæ æхсызгонæй кæуыл сæмбæлдысты æмæ Францы академийы преми чи райста, йæ уыцы номдзыд хъæууон поэмæ «Мирей» («Miréio», 1859-æм азæй францаг тæлмацимæ). Фæстæдæр автор сюжеты бындурыл сарæзта, Шарль Гуно музыкæ кæуыл ныффыста, уыцы оперон либретто («Mireille»).
Поэмæйы æвзаг æвæрд æрцыд окситайнаг æвзаджы литературон нормæйы бындурæн.
Мистраль уыди, «Revue félibrienne»-йы саразджытæй иу. Ацы мыхуыры оргæн тох кодта Провансы хæдбындур æгъдæуттæ бахъахъхъæныл.
Премитæ æмæ хорзæхтæ
Мистралы 1904-æм азы схорзæхджын кодтой литературæйы Нобелы премийæ — «Адæмы зæрдæ рæстæй чи æвдисы, уыцы уацмысты ног æмæ оригиналондзинады тыххæй».
Фиппаинæгтæ
Категори:Францы поэттæ
1440
1440 १४४०
1441
1441 १४४१
1442
1442 १४४२
Мегрелæгтæ
Категори:Гуырдзиаг адæм
1443
1443 १४४३
Пуриат
Пуриат:
1444
1444 १४४४
Воронежы облæст
Воро́нежы облæст (Воронежская область) у Уæрæсейы Федерацийы субъект Централон федералон зылды. Облæсты административон центр у Воронеж.
Дзегътыхъæу
Дзегътыихъæу (Зегтикау) у æдзæрæг хъæу Цæгат Ирыстоны Алагиры районы. Ис Захъхъагомы.
Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ
Лидс
Лидс (Leeds) у сахар Англисы цæгаты.
Воронежы облæст
Фиппаинæгтæ
*
Лидс
Фиппаинæгтæ
Категори:Англисы сахартæ
Абаза
Абаза у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы. Ис Тлигомы.
Мыггæгтæ
Цардысты дзы Мæргъитæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ Категори:Тлигомы хъæутæ
1446
1446 १४४६
Хиуæгтæ
Хиу кæнæ хиуæгтæ (მოხევეები, мохевцы), Хиуы чи цæры, уыцы гуырдзиаг адæмы субэтникон къорд.
Дзæуджыхъæуы гуырдзиаг диаспорæйы бирæ мыггæгтæ хиуаг равзæрдæй сты. Суанг 2006-æм азы Уæллаг Ларсы арæнгæсты пост Мамсыраты Таймуразы курдиатмæ гæсгæ æртæ боны æмгъуыдмæ байгом кодтой, цæмæй, Хъазыбеджы районы йæ фæллæд чи уагъта, уыцы сæвæллæттæн æнцонæй фæстæмæ раздæхæн уа.
Дзæуджыхъæуы цæрæг хиуæгты уавæр бæргæ фæхуыздæр уыдзæн, Гуырдзыстоны хицауад 2009-æм азы ноябры Уæллаг Ларсы пост скусын кæныныл кæй сразы, уыцы цауы фæдыл.
Фиппаинæгтæ
Категори:Гуырдзиаг адæм Категори:Гуырдзыстоны адæмтæ Категори:Хиу
1448
1448 १४४८
1447
1447 १४४७
1449
1449 १४४९
Килиманджаро
Килиманджа́ро (Kilimanjaro) у стратовулкан Танзанийы цæгат-скæсæны. Йæ бæрзонддæр цъупп у вулкан Кибойы хай Ухуру — 5895 м. Килиманджаройы дыууæ æндæр цъуппытæ сты Мавензи (5149 м.) æмæ Ширæ (3962 м.).
Килиманджаро ссардта æмæ афыста немыцаг пастор Иоханес Ребман 1848-æм азы. 1902-æм азæй 1918-æм азмæ хохы ном уыдис Кайзер Вильгельмы цъупп (Kaiser-Wilhelm-Spitze).
Истори
Незаманон знæмтæ хохы цъуппыл цы мит уыдтой, уый хуыдтой æвзист. Фæлæ йæ бабæрæг кæнын нæ уæндыдысты, уымæн æмæ хъуыстой алыхуызон тæссаг таурæгътæ. Иуахæмы бынæттон фæтæг хохмæ арвыста къорд адæймаджы. Йæ цъупмæ схæццæ сты, сгарын байдыдтой, фæлæ «Æрттиваг хохы» мит йеддæмæ цымыдисагæй ницы ссардтой. Дисы æфтыдысты, «æвзист» кæй хуыдтой, уый-иу сæ къухты кæй атади, ууыл.
Æппæты фыццаг ацы хохы кой скодтой нæ эрæйы II æнусы. Фæзынди, Птолемей цы картæ сарæзта, ууыл. Официалон документтæм гæсгæ та хох иртасын райдыдтой 1861 азы. Ахуыргæндты хъуыдымæ гæсгæ, Килиманджаро равзæрди цалдæр вулканы срæмыгъдæй иу милуан азы размæ.
Хохæн йæ фæтæн æдæппæт у 64 километры, йæ дæргъ та – 97 километры. Цы чысыл цæугæдæттæ дзы гуыры, уыдон æфсадынц фæзтæ æмæ сæрвæттæ. Тынг алыхуызон сты Килиманджаройы флорæ æмæ фаунæ. Хохы бинаг хайы цæрынц маймулитæ, фыранктæ æмæ æндæр сырдтæ. Зайы дзы къофийы плантацитæ, банантæ æмæ нартхор. Хохы алыварс æхгæд у цъымаратæ, фæзтæ æмæ хъулон-мулон дидинджытæй.
Килиманджаройы бынмæ цæрынц хохаг адæм – чагæ, сæ рагфыдæлтау уыдон дæр кæнынц зæххы куыст.
Килиманджаро нымад у Национ паркыл. 1987 азы хаст æрцыди, ЮНЕСКО цы хæзнатæ хъахъхъæны, уыдоны номхыгъдмæ.
Категори:Танзанийы вулкантæ
Абовян, Хачатур
Хачатур Аветисы фырт Абовян (Խաչատուր Աբովյան; райгуырдис 1809-æм азы 15 октябры, Канакер — 1848-æм азы 14 апрелы æвæд сæфт фæкодта) — зындгонд сомихаг фыссæг, нырыккон сомихаг æвзаг æмæ ног сомихаг литературæйы бындурæвæрæг, педагог, этнограф, рухстауæг.
1451
1451 १४५१ 1451
Абовян, Хачатур
Абовяны роман «Сомихы цæфтæ» литературæмæ бауагъта нырыккон сомихаг æвзаг, уый агъоммæ сомихагау чи фыста, уыдон пайда кодтой æвзаджы рагон формæйæ, грабарæй.
Абовян ма хорз зыдта курдаг æвзаг, курдаг адæмы цардыуæг æмæ фольклор. Æппæт уыдæтты тыххæй фыста уырыссагау, Тифлисы газет «Кавказ»-ы чи мыхуырæй цыдысты, йæ уыцы уацты.
Ереваны паддзахадон педагогон университет хæссы Хачатур Абовяны ном.
Мединæ
Мединæ (المدينة المنورة) у сахар Сауды Араббы ныгуылæны.
Фиппаинæгтæ
Категори:Сауды Араббы сахартæ
Бæрзæфцæг
Бæрзæфцæг кæнæ Хъилы æфцæг (ჯვრის უღელტეხილი, Крестовый перевал) у æфцæг Гуырдзыстоны цæгаты, Арвыкомы фæндагыл.
1452
1452 1452moi nanca 1452 १४५२ 1452
Бæрзæфцæг
Фиппаинæгтæ
Категори:Гуырдзыстоны æфцджытæ
1453
1453 1453moi nanca १४५३
Львовы облæст
Льво́вы облæст (Львівська область, Львовская область) у облæст Украинæйы ныгуылæны. Административон центр — Львов.
Фиппаинæгтæ
*
26 ноябры
Ацы бон амардысты
Категори:Бонтæ
Делакруа, Эжен
Фердина́н Викто́р Эже́н Делакруа́ (Ferdinand Victor Eugène Delacroix; райгуырдис 1798 азы 26 апрелы — амардис 1863 азы), францаг нывгæнæг æмæ график.
Деметæ (хъæу)
Деметæ у æдзæрæг хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы.
Истори
Ацы хъæу хæссы чысыл ирон мыггаджы ном — Деметæ. Адæмон таурæгъмæ гæсгæ Деметы мыггаджы бындурæвæрæг уыдис куыртаттаг лæг. Иу афон уыцы лæг фæхыл ис йæ ’фсымæримæ зæххы гæппæлы тыххæй æмæ ралыгъдис Хуссар Ирыстонмæ. Фæндагыл куы цыдис, уæд æй иу бæхджын лæг бафарста, кæдæм цæуы, уый. Бæлццон ын уайтагъд цыбыр дзуапп радта: «Демæ!» Афтæмæй йыл сæвæрдтой фæсномыг Деме. Демейы хæрзæфсымæрæй та равзæрыдис Томайты мыггаг, уымæн æмæ йæ ном хуындис Тома. Томайтæ систы уæздан, хъæздыг æмæ тыхджын мыггаг, чысыл Деметы сæ сæрмæ нæ хастой æмæ сæ нымадтой дæлбар мыггагæй, фæлæ Деметæ сæхи бафхæрын никуы радтой. Кæддæриддæр сæ зæхх æдасæй хъахъхъæдтой æмæ сæ намысы сæрвæлтау хъæбатыр хæцыдысты. Абоны онг Деметы мыггаджы хистæртæ нымайынц Томайты сæ ’рвадæлтыл. Демейæн уыдис дыууæ фырты, Хæд æмæ Фыранк, уыдонæй рацыдысты мыггаджы дыууæ къалиуы, бантыстис сын мыггаджы мæсыг самайын. Абон Деметæ цæрынц Цæгат Ирыстоны, сæ фылдæр хай æрбынат кодта Горæтгæроны районы. Деметы лæгтæ сæхи равдыстой хъайтартæй Турчы æмæ Фыдыбæстæйы Стыр хæсты быдырты æмæ нысангонд æрцыдысты паддзахадон майдантæй. Деметæ æдзухдæр уыдысты хъуыстгонд куыд курдиатджын æхсæнадон архайджытæ, фæдисы рæстæг сæ иу дæр фæстейы никуы баззадис. Цæвиттон, Деметы Ладийы фырт Харитъон дæргъвæтин рæстæджы уысм уыдис Ирыхъæуы дзуарылæг.
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Лалели
thumb|330px|Лалели. Уырыссаг фыстытæ thumb|330px|Лалелийы бирæ уазæгдзæрæнтæй иу Лалели у Стамбулы европæйаг хайы сыхтæй иу, Фатихы районы. Зындгонд у куыд егъау базар, кæцыйы Уæрæсейы æмæ æндæр раздæры советон республикæты уæйгæнджытæ æлхæнынц дарæс æмæ æндæр товартæ. Бынæттон уæйгæнджытæй бирæтæ дзурынц уырыссагау кæнæ, уырыссагау чи дзуры, ахæм кусджыты æххуырсынц (сæ фылдæр Украинæ æмæ Молдавийæ). Уынгты ис бирæ фыстытæ æмæ рекламæтæ уырыссаг æвзагыл.
Лалелийы ис бирæ чысылдæр æртæстъалыджын уазæгдзæрæнтæ. Цыбыр туры цы туристтæ æрбацæуынц Стамбулмæ (Болгарийы курорттæй æмæ æндæр рæттæй), уыдоны дæр æрцæрын кæнынц-иу Лалелийы уазæгдзæрæнты.
Мицкевич, Адам
Ада́м Берна́рд Мицке́вич (Adam Bernard Mickiewicz, Адам Бернард Міцкевіч, Adomas Bernardas Mickevičius; райгуырдис 1798-æм азы 24 декабры нырыккон Белоруссийы территорийыл — амардис 1855-æм азы 26 ноябры Константинополы) у польшæйаг поэт æмæ сæрибаргæнæн змæлды архайæг.
Монтобан
Монтоба́н (Montauban, Montalban) у, Тарн æмæ Гароннæ, зæгъгæ, уыцы францаг департаменты сæйраг сахар. Æрбынат кодта Тулузæйæ 50 км цæгатырдæм æддæдæр, цæугæдæттæ Тарн æмæ Тексу кæм баиу вæййынц, уым. Цæрджыты нымæц — 54421 адæймаджы (2004).
Истори
Сахары бындур æрæвæрдта 1144-æм азы граф Альфонс Иордан Тулузæйаг æмæ йын радта, уым хæстæг цы «урс хох» (лат. Mons Albanus) ис, уый ном.
Мицкевич, Адам
Мицкевичы уацмыстæ тæлмацгондæй мыхуырæй цыдысты ирон æвзагыл. Нымад у польшæйаг романтизмы зынгæдæр æртæ поэттæй иуыл.
Монтобан
Истори
Монтобаны ахадындзинад фæфылдæр ис XVI æнусы Динон хæстыты рæстæджы — уæд сахар уыди гугенотæгты артдзæст Францы хуссар-скæсæны. 1621-æм азы йæ æнæ æнтыстытæй хъула кодта къаролы æфсад.
Мицкевич, Адам
Мицкевичы мысæн монумент ис Уæрæсейы дæр — лæууы Бетъырбухы центры, польшæйаг гимназы раз.
Монтобан
Фенддæгтæ
Фенддæгты хсæн бафиппайæн ис:
Мицкевич, Адам
Фиппаинæгтæ
Категори:Польшæйаг поэттæ Категори:Польшæйы зындгонд адæм Категори:Стамбулы чи амардис, уыдон Категори:Гроднойы облæсты чи райгуырдис, уыдон
Монтобан
Фиппаинæгтæ
Категори:Францы сахартæ
1454
1454 १४५४ 1454
1456
1456 १४५६ 1456
Херсоны облæст
Херсоны облæст (Херсонська область, Херсонская область) у облæст Украинæйы хуссары. Административон центр — Херсон.
Фиппаинæгтæ
*
27 ноябры
Ацы бон амардысты
Категори:Бонтæ
1458
1458 १४५८ 1458
Хуссар-Пиренейтæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Францы регионтæ
1460
1460 १४६० 1460
1457
1457 १४५७ 1457
1459
1459 १४५९ 1459
1461
1461 १४६१ 1461
Херсон
Херсо́н (Херсон, Херсон) у сахар Украинæйы хуссары, Херсоны облæсты административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Херсоны облæсты сахартæ
28 ноябры
Ацы бон амардысты
Категори:Бонтæ
Хусмæсыг
Истори
1925-æм азы хъæуы цæрджытæ алыгъдысты быдырмæ.
Цардысты дзы Калотæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ
1462
1462 १४६२ 1462
1463
1463 १४६३ 1463
1464
1464 १४६४ 1464
Урсдон (цæугæдон)
Урсдон:
28 майы
Ацы бон амардысты
Категори:Бонтæ
Хъорхъора
Хъорхъора (Коркора) у æдзæрæг хъæу Цæгат Ирыстоны Алагиры районы. Ис Захъхъагомы.
Цардысты дзы Абайтæ æмæ Ханайтæ.
1465
1465 १४६५
Майрæмыдон (Уæлладжыргом)
Майрæмыдон у цæугæдон Цæгат Ирыстоны Алагиры районы, Æрыдоны рахиз фæрсагдон. Йæ донæфтæн ис хъæу Дæллаг Уыналы цур.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ
1466
1466 १४६६ 1466
Фæскарпаты облæст
Фæскарпаты облæст (Закарпатська область, Закарпатская область) у облæст Украинæйы ныгуылæны. Административон центр — Ужгород.
Фиппаинæгтæ
*
1467
1467 १४६७ 1467
1468
1468 १४६८ 1468
27 майы
Ацы бон амардысты
Категори:Бонтæ
1470
1470 १४७० 1470
1471
1471 १४७१ 1471
Дæллаг Пуриат
Дæллаг Пуриат у æдзæрæг хъæу Цæгат Ирыстоны Алагиры районы. Ис Захъхъагомы.
Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ
Энгр, Жан Огюст Доминик
Цардафыст
Нывгæнæг райгуырдис сахар Монтобаны, Францы хуссар-скæсæны 1780-æм азы 29 августы. Ахуыр кодта Тулузæйы фидауцы аивæдты академийы. Каст æй куы фæци, уæд ацыди Парижмæ æмæ 1797-æм азы сси Жак-Луи Давиды ахуыргæнинаг. 1806–1820 азты Энгр царди æмæ ахуыр кодта Ромы, уый фæстæ афтыди Флоренцимæ. Уым фæци цыппар азы. 1824-æм азы Жан Огюст раздæхти Парижмæ æмæ байгом кодта нываивады скъола. 1835-æм азы нывгæнæг ацыди фæстæмæ Роммæ, Францы академийы директорæй кусынмæ.
1472
1472 १४७२
Хевсурæгтæ
Хевсурæгтæ кæнæ хевсуртæ (ხევსურები), Хевсуреты чи цæры, уыцы гуырдзиаг адæмы субэтникон къорд.
Категори:Гуырдзиаг адæм
Энгр, Жан Огюст Доминик
Цардафыст
1841-æм азæй йæ царды фæстаг бонтæм царди Парижы.
Фæзиан ис 1867-æм азы 14 январы. Ныгæд æрцыд Парижы уæлмæрдтæ Пер-Лашез-ы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Францы нывгæнджытæ Категори:Монтобаны чи райгуырдис, уыдон
26 майы
Ацы бон амардысты
Категори:Бонтæ
Салерно
Сале́рно (Salerno) у Тиррены денджызы былыл сахар æмæ порт Хуссар Италийы, Салернойы провинцийы административон центр.
Цæрджыты нымæц — 140580 адæймаджы (2007).
Уым парахат сты экономикæйы ахæм къабæзтæ: машинæаразынад, згъæркуыст, химион, текстилон, хойраджы индустри.
Фиппаинæгтæ
Категори:Кампанийы сахартæ
Францаг адæм
Францусæгтæ (les Français) сты Францы бындурон адæм. Уыдон дзурынц францаг æвзагыл.
Инжич-Чукун
Инжи́ч-Чуку́н (Йынджьыгь-ЧӏкІвын) у хъæу Хъæрæсе-Черкесы, Абазайы районы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Абазайы районы цæрæнрæттæ
Уæллаг Пуриат
Уæллаг Пуриат кæнæ Мидæггаг Пуриат у æдзæрæг хъæу Цæгат Ирыстоны Алагиры районы. Ис Захъхъагомы.
Литературæ
Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ
Тулузæ
Тулу́зæ (Toulouse, ) у сахар Францы хуссары. Уый у Окситанийы сæйраг сахар. Цæрджыты нымæц — 450 832 адæймаджы (2008).
Фиппаинæгтæ
Категори:Францы сахартæ
Триалет
Триалет (თრიალეთი) у регион Гуырдзыстоны хуссары.
Фиппаинæгтæ
Категори:Гуырдзыстоны историон регионтæ
Шатъили
Шатъили (შატილი) у хъæу Гуырдзыстоны цæгаты. Ис Хевсуреты.
Констанцæ
Констанцæ (Constanţa) у сахар æмæ ахсджиаг порт Румынийы, Сау денджызы былгæроныл, Добруджæйы бæстæйы астæу. Сахары цæрынц 300 мин адæймагæй фылдæр.
Констанцæйы цæгæтырдæм ис фæлладуадзæн пляжтæ. Сахары ис архитектурон æмæ историон фенддæгтæ.
Цæрджытæ
thumb|left|330px|Констанцæйы порты уынд. Уæргъты æрзылдмæ гæсгæ Констанцæ у Сау денджызы стырдæр порттæй иу
Фиппаинæгтæ
Категори:Румынийы сахартæ
Скопье
Ско́пье (Скопје, Скопље, Shkupi) у Цæгат Македонийы сæйраг сахар.
Сыгъдæг Еленæйы сакъадах
Сыгъдæг Еленæйы сакъадах (Saint Helena) у Африкæмæ хæстæг сакъадах Атлантикон фурды, Стыр Британийы фæсденджызон территори Сыгъдæг Еленæйы сакъадах, Зæрдæвæрæны сакъадах æмæ Тристан-да-Куньяйы хай.
Категори:Сыгъдæг Еленæйы сакъадах, Зæрдæвæрæны сакъадах æмæ Тристан-да-Кунья
Пётр æмæ Павелы гæнах
Пётр æмæ Павелы гæнах (уырыссагау Петропавловская крепость) лæууы Бетъырбухы тæккæ астæу, у сахарæн йæ фыццаг арæзтад. Райдыдтой йæ аразын 1703-æм азы 27 майы — æмæ уыцы бон нымад у Бетъырбухы бындурæвæрды бон. Уæд цыди Стыр Цæгатаг хæст, æмæ исдуг гæнах уыд ахадгæ хъахъхъæныны мадзæл Швецийы ’фсады ныхмæ. Фæлæ азтæ куы цыдысты, гæнахæн йæ хæстон нысаниуæг фæкъаддæр и.
Бирæ азты дæргъы Пётр æмæ Павелы гæнах уыд политикон ахæстон.
Ныр гæнах сси музей. Алы бон дæр гæнахы сисæй ахсынц сармадзанæй, æмбисбон куы у, уæд.
Категори:Бетъырбух Категори:Гæнахтæ
30 майы
Ацы бон амардысты
Категори:Бонтæ
Капан
Капан (Կապան, ) у Сомихы сахар, марз Сюничы сæйраг сахар.
Æфсымæрон сахартæ
Категори:Сомихы сахартæ
Джеймстаун (Сыгъдæг Еленæйы сакъадах)
Джеймстаун (Jamestown) у Сыгъдæг Еленæйы сакъадахы сæйраг сахар.
Категори:Сыгъдæг Еленæйы сакъадах, Зæрдæвæрæны сакъадах æмæ Тристан-да-Кунья
Европæйы Цæдисы æвзæгтæ
Европæйы Цæдисы æвзæгтæ сты, Европæйы Цæдисы территорийыл кæмæй пайда кæнынц, ахæм æвзæгтæ. Æдæппæт сты 60 кæнæ уымæй фылдæр.
ЕЦ-ы официалон æвзæгтæ
Æппæт ЕЦ-ы æвзæгтæй официалон æгъдауæй пайда кæнынц мæнæ ахæмтæй:
Европæйы Цæдисы официалон æвзæгтæ сты æмбар. Фæлæ чысылдæр æвзæгтыл чи дзуры, уыдон хъаст кæнынц, чысыл æвзæгтæм бирæ документтæ кæй никуы тæлмацгонд æрцæуынц, уый тыххæй. Фактон куыст европæйаг инстанциты цæуы англисаг æмæ францаг æвзæгтыл.
Æддаг æрмæг
Категори:Европæйы Цæдис Категори:Номхыгъдтæ Категори:Æвзæгтæ
29 майы
Ацы бон амардысты
Категори:Бонтæ
Испанийы æвзæгтæ
thumb|350px|Испанийы æвзæгтæ [[Испани у полиэтникон бæстæ. Уым кастилиæгтæй фæстæмæ ма цæрынц каталойнæгтæ, галисиæгтæ, баскæгтæ, окситайнæгтæ, астуриæгтæ, арагойнæгтæ, валенсиæгтæ. Уыдоны иу хай дзурынц сæ мадæлон æвзæгтыл (кæм фылдæр, кæм къаддæр). Валенсиæгтæ дзурынц каталойнаг æвзаджы диалектыл (йæ официалон ном — валенсиаг æвзаг). Каталойнаг æвзагыл ма дзурынц Балеары сакъадæхты.
Франкойы режимы заман бæстæйы чысыл этникон къордтæ цыдысты тыхассимиляцигонд, фæлæ уæддæр уыцы адæмты æвзæгтæ нæ сыскъуыдысты, иуæй-иутæн та фæстаг цалдæр дæс азы дæргъы райтынг ис æндидзыны дуг. Фæлæ Испанийы ис, æбæллиццаг хъысмæт кæмæн разынди, ахæм æвзæгтæ. Зæгъæн ис æмæ ныридæгæн сыскъуыди арагойнаг æвзаг. Арагойнагау ма дзурынц æрмæст цалдæр хъæуы.
Ассимиляци тынг фæбæрæг ис провинци Наваррæйы цæрæг баскæгтæм, фæлæ Баскæгты бæстæйы баскаг æвзагæн ис фидар позицитæ.
Испанийы зынгæ ахæлиу сты араббаг æмæ бербераг æвзæгтæ — Африкæйы Испанийæн цы дыууæ сахары ис, уыдоны, стæй бæстæйы стырдæр сахарты бирæты. Уымæй фылдæр бæстæмæ æрбацæуынц бирæ румынаг кусджытæ, Румыни Европæйаг Цæдисмæ куы бацыд, уыцы рæстæгæй, — уыдон дзурынц румынагау. Европæйы хъæздыгдæр адæм Испанийы хуссар былгæронмæ æрбацæуынц-иу сæ фæллад уадзынмæ, уыдонæй иуæй-иутæ дзы æдзух цæрынц, фæзыны сæм иувзагон цæрæнрæттæ, суанг иу чысыл финнаг цæрæгран дæр.
Руан
Руа́н (Rouen, Rouen) у сахар Францы цæгаты, Нормандийы æмæ Денджызгæрон Сенæйы сæйраг сахар.
Фиппаинæгтæ
Категори:Нормандийы сахартæ
Наблус
На́блус (نابلس Nābulus) кæнæ Шхем (שְׁכֶם Šəḵem) у Палестинæйы паддзахады сахар. Ис Цæугæдон Иорданы Ныгуылæн Былы.
Цад
Цад (бирæон нымæц: цадтæ, цæдтæ) у гидросферæйы ахæм компонент, кæцыйæн ис æрдзон кæнæ адæймагæй конд донуат донæй дзаг æмæ денджызмæ (фурдмæ) бацæуæн нæй. Цæдтæ чи иртасы, уыцы зонад хуыйны лимнологи.
Стырдæр цæдтæ
Æдæппæт цæдты фæзуат у дунейы сурзæххы 1,8% (2,7 млн км² бæрц).
*
Фес
Фес (فاس, Fès) у сахар Мароккойы, паддзахады цыппæрæм стырдæр сахар (Касабланкæ, Рабат æмæ Марракешы фæстæ).
Фиппаинæгтæ
Категори:Мароккойы сахартæ
Турин
Турин (Torino, Turin) у сахар Италийы цæгат-ныгуылæны. Уый у Пьемонты административон центр. Турин у паддзахады цыппæрæм стырдæр сахар Ром, Милан æмæ Неаполы фæстæ.
Фиппаинæгтæ
*
Коммунæ (Франц)
Коммунæ (commune, равзæрди латинаг communia-йæ — иумæйагдзинад) у Францы тæккæ бинагдæр структурон æмвæзады (Париж, Марсель æмæ Лионы коммунæтæй фæстæмæ) административон-территориалон иуæг.
Коммунæтæ кæрæдзийæ хъауджы кæнынц сæ цæрджыты бæрцмæ гæсгæ. Зæгъæм, коммунæтæ сты куыд бирæмилуанон Париж, афтæ, дæс адæймаджы йеддæмæ кæм нæ цæры, ахæм хъæу.
Стыр францаг революцийы агъоммæ коммунæтæ нæ уыди. Сæ функциты иу хай æххæст кодтой аргъуаны приходтæ (æдæппæтæй уыдысты 60000 бæрц).
2004-æм азы райдианмæ Францы уыди 36782 коммунæйы, уыдонимæ 36568 — метрополийы æмæ 214 — фæсденджызы территоритыл.
Метрополийы коммунæйы рæстæмбис фæзуат у 14,88 кв. км.
Алы коммунæйы ис мэр æмæ муниципалон уынаффæдон.
Категори:Францы административон дих
Хъуымыхъхъаг адæм
Хъуымыхъхъаг цæрджытæ рагæй ис Цæгат Ирыстоны Мæздæджы районы дæр.
Хъуымыхъхъаг уырнджытæй фылдæр сты пысылмæттæ (шафиитаг æмæ ханафитаг мазхабтæ).
Ацъырсхеу
Ацъырсхеу кæнæ Ацърысхеу (აწრისხევი, [ацърисхеви]) у хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы.
Мыггæгтæ
Цардысты дзы Уазæгтæ, Гæджитæ, Табутæ (Мариамидзе).
Фиппаинæгтæ
Категори:Цхинвалы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Тирасполь
Тира́споль (Тирасполь, Tiraspol, Тирасполь) у Приднестровьейы сæйраг сахар.
Категори:Приднестровьейы сахартæ Категори:Молдавийы сахартæ
Æлбортыхъæу (Дзауы район)
Æлбортыхъæу, вариант Надарваз (ნადარბაზევი, [надарбазеви]) у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Æлбортæ
Æлборатæ кæнæ Æлбортæ (Алборовы, ალბორაშვილი, ალბორიშვილი, არბოლიშვილი) сты ирон мыггаг.
Æддаг æрмæг
*
Дин-и иллахи
Дин-и иллахи (دين إلهي «Хуыцауы дин») у, император Стыр Акбар кæй скодта, уыцы синкретон дины доктринæ. Дины бындуры сты индуизм, ислам æмæ иуæй-иу æндæр динты элементтæ (чырыстон дин, джайнизм æмæ зороастризм). Акбары ныфс уыди йе ’мбæстæгты æрбаиу кæнын ног дины æххуысæй.
Акбары хъæппæрисы фæрцы пысылмон дунейы фæзындысты æндæр динты табуйаг чингуыты араббаг тæлмацтæ, уыдоны ’хсæн «Рамаянæ», «Махабхаратæ» æмæ Евангели.
Дин-и иллахийы фæдонтæ бирæ никуы уыдысты. Ног ахуырад уыдис дин нæ, фæлæ этикон системæ. Акбары дины хи табуйаг тексттæ кæнæ сауджынты иерархи никуы уыди.
Литературæ
Категори:Дин Категори:Индийы истори
Хохы Саниба
Саниба кæнæ Хохы Саниба, Зæронд Саниба у хъæу Цæгат Ирыстоны Горæтгæроны районы, Санибагомы.
Хъæу дих кæны дыууæ сыхыл: Уæллаг Саниба (кæнæ Уæллагхъæу) æмæ Дæллаг Саниба (кæнæ Дæллагхъæу).
Æрвитæнтæ
Категори:Горæтгæроны районы цæрæнрæттæ Категори:Санибагом
Калак (Цæгат Ирыстон)
Калак кæнæ Мамысон у Цæгат Ирыстоны Алагиры районы хъæу. Ис Мамысонгомы.
Истори
Къамцыхойæ Згъилы ’хсæн хуымгæнд зæххыты астæу Бубы комы доны рахиз былыл, стыр къуыппыл Калачы хъæуы цардысты Гайтæ, Кучитæ, Гаматæ, Тедетæ, Туатæ æмæ Елойтæ. Аппиты хуымтæ, Калачы хъугом, Хъæзджын хуым, Уæлцæндтæ æмæ Пæрæстаты хуымтæ уыдысты сæ цардыхос. Хъæзджын, Зæнгты, Мæсты, Бубы æмæ Хъарабæгъайы суæрттæ — сæ адджын нуазинæгтæ. Сæ уыгæрдæнтæ: Бубылæгъз, Къуырфытæ, Лолайы уыгæрдæн æмæ Цъыфтæ уыдысты æнцонгуыст. Хæстæг æмæ сойджын уыдысты сæ сæрвæттæ: Гайы хуссар, Джергаты къахыр, Рæгъаудон, Бубы ком, Гуылхæрæн, Басайы адаг æмæ Булкъаты къахыр. Бубы комы æмæ Хуыскъададжы дæттæ — сæ фарсмæ. Хъæуы астæу ма ис Калачы райдайæн скъолайы агъуыст. Хъæуы цæрæг адæм 1944 азы быдырмæ куы алыгъдысты, уæд скъола сæхгæдтой. Ныртæккæ дзы ис Зæрæмæджы турбазæйы бивуак. Зæрæмæгæй Шовмæ фистæгæй цæуæг 42-æм маршруты туристтæ æхсæвиуат кæнынц ам.
Бивуачы хицау у Гайты Тугъаны фырт Юрий; йæ размæ йæ фыд Тугъан цалдæр азы уыдис ацы куысты. Уымæн та йæ ныууагъта йæ фыд Ахберд. Ахберд 20 азæй фылдæр фæкуыста Калачы сæрмæ, Мамысоны æфцæгмæ хæстæг фæндаджы был Мухкъойы туристтæн цы хæдзар уыдис, уый хицауæй.
1921 азы 11-æм æфсады хæйттæ Мамысоны æфцæгыл куы хызтысты, уæд сын уыдис фæндагамонæг ацы хъæуы цæрæг Гайты Уасил.
Уыцы бонты тыххæй Кировыхъæуы цæрæг Кучиты Бабо афтæ зæгъы: «Æз уæд мæ тæккæ лæппуйыл уыдтæн. Комахсæнты тæккæ хъызты æрбацыдысты æфсæддонтæ. Бæхæй, адæмæй сын бынæттæ куыннæ хъуыдаид. Алчи бахуыдта, цал лæджы фаг кодтой йæ агъуыстытæ, уал лæджы. Бæхтæн дæр бынæттæ, хос. Хæдзæртты чи нæ цыдис, уыцы æфсæддонтæ ма холлагдæтты дæр æрбынат кодтой. Мит уыдис æнæхъуаджы арф æмæ адæм, кæрæдзийы ивгæйæ, разæй æфсæрстой фæндаг, сæ фæстæ цыдысты бæхтæ, уыдоны фæстæ та дзоныгътæ æмæ сармадзантæ.
Мах цалдæр лæппуйæ барвæндонæй æфсæддонты хæссинæгтæй цас фæрæзтам, уый бæрц не ’ккæйтты ныххастам Глурмæ æмæ раздæхтыстæм фæстæмæ».
Мыггæгтæ
Цардысты дзы Гайтæ, Елойтæ, Тедетæ, Туатæ, Гаматæ, Айлартæ.
Сыхтæ
Калачы ис 3 сыхы:
Æрвитæнтæ
Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ
Елбачитæ (Хуссар Ирыстон)
Елбачитæ у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы.
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Занзибары хæст
thumb|Султаны галуан хæсты фæстæ Занзибары хæст (англисагау Anglo-Zanzibar War) у дунейы историйы цыбырдæр хæст, йæ дæргъад уыдис 45 минуты бæрц. Хæст райдыдта æмæ фæци 1896 азы 27 августы райсомæй Стыр Британийы уæлахизæй.
Британийы фарсæй уыцы хæсты фæмардысты 100 салдаты, Занзибары фарсæй та 500 адæймаджы бæрц.
Категори:XIX æнусы хæстытæ
Стыр Акбар
Цардафыст
Йæ адæмыхатмæ гæсгæ уыдис тюркаг, райгуырд Умеркоты (ныр Пакистаны), уым арвыста йæ царды фыццаг 12 азы. 1555-æм азы йæ фыд Хумаюнимæ ралыгъди Делимæ.
1556-æм азы Хумаюн фæзиан ис, æмæ 14-аздзыд Акбар сси хицауиуæггæнæг. Цыппар азы ма куы рацыди, уæд йæ регент Байрам-ханы ратардта æмæ йæ империйы арæнтæ уæрæхдæр кæнын байдыдта.
Акбар иртæста алыхуызон динтæ, йе ’мбæстонтæн радта дин равзарыны бар. Уый-иу дзырдта: «Æрмæстдæр зонд кæй хорзыл нымайы, уыцы дин раст у» æмæ «Иуæй-иу æдылытæ, традициты уарзджытæ, сæ фыдæлты æгъдау зонды амындыл нымайынц æмæ уымæй сæхи худинаг кæнынц æнусмæ». 1582-æм азæй уый парахат кодта йæхи динон ахуырад, дин-и иллахи («Хуыцауы дин»), уыцы дин уыд пысылмон дин, индуизм, зороастризм æмæ чырыстон дины синтез. Йæ архайд нæ фæрæстмæ, зæгъæн ис, æмæ уый уыди иунæг ахæм адæймаг, йæхи диныл чи æууæндыди.
Акбар фæзиан ис 1605-æм азы, йæ бынаты сбадти йæ фырт Салим, Джахангиры ном райста, афтæмæй.
Фиппаинæгтæ
Категори:Азийы истори Категори:Индийы хицауиуæггæнджытæ Категори:Стыр Моголтæ Категори:XVII æнусы хицауиуæггæнджытæ
Гелаты моладзандон
Моладзандоны бындур æрæвæрдта Дауыт Аразæг 1106-æм азы. Йæ амæлæты фæстæ йын ам скодтой йæ зæппадз. Моладзандоны сæйраг аргъуан кæронмæ арæзт æрцыд 1125-æм азы, стæй уый фæстæ ма фондз азы йæ фæлыстой, æгас Фæскавказы хуыздæрыл нымад чи у, уыцы мозаикæйæ. Уæды заманты моладзандон уыди Гелаты академийы цæрæнран.
XIII æнусы моладзандоны ансамбльмæ бафтыдæуыд Сыгъдæг Никъала æмæ Сыгъдæг Георгийы аргъуантæ, стæй æртææддæгуæлæ дзæнгæрæгдон.
Моладзандоны къулнывтæ арæзт цыдысты æндæр æмæ æндæр дугты — XII æнусæй XVIII æнусмæ. Уыдонæй уæлдай цымыдисагдæр сты паддзæхты нывтæ.
Раздæр моладзандоны уыди бирæ зынаргъ иконæтæ æмæ практикон аивады дзаумæттæ, фæлæ сæ советон заман уырдыгæй райстой æмæ байуæрстой музейтыл.
Категори:Моладзандæттæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Гуырдзыстоны моландзандæттæ
Назарет
Назаре́т (נָצְרַת, Nāṣəraṯ; الناصرة, an-Nāṣira) у сахар Израилы цæгаты.
Фиппаинæгтæ
Категори:Израилы сахартæ Категори:Библийы рæттæ
Сейлем (Орегон)
Фиппаинæгтæ
Категори:Орегоны сахартæ
Суарден
Фиппаинæгтæ
Категори:Тырсыгом Категори:Хъазыбеджы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Приштинæ
При́штинæ (Приштина, Prishtinë) у сахар Балканты, Сербийы конституцимæ гæсгæ уый у Косово æмæ Метохийы административон центр. Косовойы закъондæттынадмæ гæсгæ Приштинæ у Косовойы Республикæйы сæйраг сахар.
Категори:Сербийы сахартæ Категори:Косовойы сахартæ
Феодоси
Феодо́си (Феодосия, Феодосія, Kefe, Θεοδοσία) у сахар Хъырымы скæсæны.
Фиппаинæгтæ
Категори:Хъырымы сахартæ
Крагуевац
Кра́гуевац (Крагујевац) у Сербийы сахар, Шумадийы зылды административон центр. Уый у паддзахады цыппæрæм стырдæр сахар. Крагуевац у индустриалон æмæ зонадон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Сербийы сахартæ
Куыдзиатæ
Куыдзиатæ (Кудзиевы ) сты ирон мыггаг.
Равзæрд
Куыдзиаты мыггагæй рацыди æртæ æфсымæры: Найфон, Уæлæсых æмæ Тымбыл. Уыдон цуанæй сæхи дардтой. Найфон йе ’фсымæртæй байуæрста. Цот ын рацыд: Хæдарц, Хуыдзи, Куыдзи, Борси, Бзи, Къаца. Уыдонæй алкæй номыл дæр фæзынд мыггаг. Ацы мыггæгтимæ Куыдзиатæ сæхи æрвад хонынц, фæлæ ныр кæрæдзийæ чызджытæ хæссынц.
Цæгат Америкæ
Цæгат Аме́рикæ (Америк, Амырык; North America, Amérique du Nord, América del Norte, Norteamérica, Ixachitlān Mictlāmpa) у континент. Йæ фæзуат у 24,709,000 км².
Куыдзиатæ
Фиппаинæгтæ
*
Цæгат Америкæ
Цæгат Америкæйы паддзахæдтæ æмæ территоритæ
*
Хайфæ
Ха́йфæ (חֵיפָה, حَيْفَا) у сахар æмæ ахсджиаг порт Израилы цæгаты.
Хайфæ у бахайаг дины сыгъдæг сахар.
2011-æм азы Хайфæйы ахицæн конференци Викимани.
Фиппаинæгтæ
Категори:Израилы сахартæ
Тменатæ
Тменатæ (Тменовы) сты ирон мыггаг.
Тменаты мыггаджы сæрæвæрæн, йæ тæккæ райдиан цæуы Тменæй (уымæн йæ мыггаг ничи зоны). Тмен райгуырд Хохы Дæргъæвсы, уым схъомыл, сарæзта хæдзар æмæ цардис. Рауадис дзы таурæгъты дзуринаг цуанон. Куыд фæзæгъынц, цъиуы цæст дзы нæ ивгъуыдта, ахæм дардмæ уынаг æмæ рæстдзæвин цуанон уыдис.
Тменæн уыдис цыппар æфсымæры: Дзуц, Цæкул, Хуыгист æмæ Огой. Уыдонæй фæстагмæ равзæрдысты ахæм мыггæгтæ: Дзуццатæ, Цæкулатæ, Хуыгистатæ, Огъуатæ æмæ йæхи номæй та — Тменатæ. Ацы мыггæгтæ абон дæр ма æрвадиуæг кæнынц, сæхи хонынц æфсымæртæ æмæ хотæ. Кæрæдзийæ чызджытæ нæ хæссынц, уымæн æмæ сæ уидаг иу у.
Æддаг æрмæг
*
Иерихон
Иерихо́н (أريحا‎‎ []; יְרִיחוֹ Yərīḥō) у сахар Цæугæдон Иорданы Ныгуылæн Былы, Палестинæйы автономийы.
Категори:Палестинæйы паддзахады сахартæ Категори:Библийы рæттæ
Хъæбæлоты Билар
Хъæбæлоты (Хъæбæлоти) Емæзайы фырт Билар (райгуырдис 1917-æм азы 24 ноябры, Зæронд Лескен, Терчы облæст — амардис 2009-æм азы 1 апрелы, Дзæуджыхъæу) уыд Советон Цæдисы паддзахадон æмæ партион архайæг, Цæгат Ирыстоны партион комитеты фыццаг секретарь, фактæй республикæй разамонæг, 1961-æм азæй 1982-æм азы онг.
Коммунистон партийы уæнг 1940-æм азæй.
Хъæбæлоты Билар амардис 2009-æм азы 1 апрелы Дзæуджыхъæуы.
Æддаг æрмæг
Категори:Советон Цæдисы Уæлдæр Советы депутаттæ Категори:Цæгат Ирыстоны политиктæ Билар Категори:Лескены районы чи райгуырдис, уыдон Категори:Дзæуджыхъæуы чи амардис, уыдон Категори:СЦКП-йы уæнгтæ
Сукиас
thumb|Сукиас (Исихий) Сукиас (аргъуыды размæ йæ ном уыдис Баракад ) — аллон чырыстон сыгъдæг лæг I—II-æм æнусты, стыр кад йын ис Сомихы. Сукиасы æмæ йе ’мбæлтты куывдтытæй Сомих æмæ йæ адæм фервæзтысты се знæгтæй, Персы паддзах Шапух йæ'фсадимæ, марын æмæ стигъын сæ чи хъавыдис. Сæ цард æрвыстой Хуыцаумæ кувгæйæ, чырыстон дины æууæлтæм гæсгæ, афтæмæй фæцардысты Сукавы хохыл 44 азы. Сукиас æмæ йе ’мбæлттæ нæ акуымдтой раздæхын Аланыстонмæ, нæ байхъуыстой аллон паддзах Датианосы бардзырдмæ, уый тыххæй, аллон паддзах сæм Сомихмæ кæй арвыста, уыцы хæстонтæ сæ амардтой.
Хъизæмаргæнæг Суакисы æмæ йæ балы мысæн бон вæййы (юлийы къæлиндармæ гæсгæ) 15 Хуымгæнæны мæйы.
Цардафыст
Æвддæс аллон æфсæддон алдарæн Сукиас уыдис сæ хистæр, уыдон рацыдысты Аланыстонæй, йæ ном Сатеник кæмæн хуындис, уыцы паддзахы чызджы фæдыл Сомихмæ, цæмæй йæ хъахъхъæдтаиккой тæссаг фæндагыл. Сатеник хъуамæ смой кодтаид Сомихы паддзах Арташесмæ, æмæ йæ хъуамæ уымæ æнæзианæй бахæццæ кодтаиккой.
Сæ нæмттæ абон дæр рох не сты: Сукиас (Баракад), Лункианос, Полоктэс, Кодратос, Идиксикирос, Мемнас, Фокас, Сергис, Дуетиос, Андраниос, Зосимос, Бектос, Талкеса, Иорданэс, Анастас, Теодорос, Акопос æмæ Феодосиос. Сомихы апостол Фаддейы ахуыргæнинæгтæй, (сæ фыццаг уыдис Воски, грекъаг варианты Хрюсий), райстой чырыстон дин æмæ аргъуыд æрцыдысты Иорданы. Куы сыл саргъуыдтой, уæд федтой хохы уæлæ Йесо Чырыстийы, æмæ уый фæстæ, уыцы бынаты самадтой хъæдын дзуар, æмæ йæ схуыдтой «Æхсызгон хабары дзуар».
Хæстон адæм, кæй арвыстой Арташес æмæ Сатеник, æрбацыдысты Хрисосмæ (Восхимæ) цæмæй йæ ахуыргæнинæгты — Сукиасы æмæ йемæ чи уыдис, фæстæмæ Сомихмæ арвита. Хрисос та цын загъта: «Сæхæдæг сæхицæн равзарстой уцы фæндаг». Уыцы къæйных (æндиуд) загъды тыххæй, паддзахы адæм Хрисосы æмæ йæ ахуыргæнинæгты кардæй ныццагътой. Сукиас æмæ йе ’мбæлттæ гасæй баззадысты, паддзахы адам цæм нæ бавнæлдтой, уый тыххæй æмæ зыдтой — Сукиас Аланыстоны паддзахæн, Сатеничы фыдæн, уыдис йæ хæстæг æмæ йæ рахиз къух (йæ хадивæг).
Уыцы рæстæджы Сомих бирæ фыдæвзарæнтæ бавзæрста персиаг паддзахæй Шапухæй. Сыгъдæг Кондрат, Сукиасы балæй, бирæ хъуыды кодта Сомихы зынцарды тыххæй, уый фæстæ загъта Сукиасæн, цæмæй иумæ скувой Хуыцаумæ, уыцы зындзинæдтæ тагъд куыд фæуой. Уæд Сукиас æмæ йемæ чи уыдис уыдон райдыдтой кувын: «О, Хуыцау — Тæригъæдгæнаг, батæригъæд кæн ацы бæстæйæн. Бирæ цын таригъæдзиннæдтæ ис, фæлæ, Ды — Хуыцау, аппæты Сфæлдисæг, Адамыуарзаг, Дæуæй алкæмæндæр æрцæуы фарн, ныббар цын сæ таригъæдтæ, табу Дын уæд.» Æмæ уæд, сæ куывды фæстæ, персиаг паддзах йе ’фсадимæ сæ бæстæм фæстæмæ раздæхтысты, Сомихмæ та сабырдзинад æрцыдис. Хъизæмаргæнæгтæ, уый куы федтой, уæд Хуыцауæн кад кæнын райдыдтой.
Аланыстоны паддзах Датианос æрымысыдис аллонты æлдæртты, чи ацыдис Сомихмæ Сатеникимæ, паддзахы чызгимæ. Уæд загъта йæ дæлбарæнæн Барлæппæн, цæмæй Сукиасы æмæ иннæ кадджын аллонты, йемæ чи уыдис, кадимæ сæ цинтæм гæсгæ, æрхæццæ кæна сæ паддзахадмæ — йæ размæ, æмæ куы нæ басæттой паддзахы бардзырдмæ, уæд сæ хъуамæ амара.
Барлæпп сæ куы ссардта хъæды мидæг Сукавы хохыл, уæд дис кодта сæ уындыл, тынг зын уыдис базонын паддзахы æлдæртты. Паддзахы бардзырдæн, ома раздæхын Аланыстонмæ æмæ æрбалæууын паддзахы раз, паддзахы адæмæн куыд æмбæлы афтæ, Сукиас дзуапп радта:
Чырыстон адæмы хъæбатырдзинад смæсты кодта Барлаппы æмæ радта бардзырд йæ хæстон адамæн, цæмæй сæ бабæттой æмæ сæ басудзой. Мæлгæ-мæлын сыгъдæг лæгтæ зарыдысты 21-æм Псалом (20-23 æмдзæвгæтæ)
Æгасæй сæ сыгътой æмæ сæ кардæй карстой, уый фæстæ, сыгъдæг лæгты сæ буаргъæдтæй сыгъдтæ ахæлиу кодтой, кæм цардысты Сукавы хохы, уыцы раны. Афоны Иверы моладзандоны XI æнусы гæххæтмæ гæсгæ уый уыдис 100-æм азы, Мовсес Хоренацийы «Сомихаг историмæ» гæсгæ та 92-æм азы.
Датианос бар нæ радта баныгæнын хъизæмаргæнæгты. Раздæр адамы хсæн ахæм кой уыдис, цыма сыгъдæг лæгты буаргъæттæ æнæныгæдæй уыдысты 230 азы æмæ .... VI æнусы чырыстон адæм аластой цæ Лускуммæ æмæ уым баныгæдтой. Сæ нæмттæ уыдысты фыст Сукав хохы бын. Сыгъдæг Хъизæмаргæнæг Григори Сомихы Барухсгæнæг уцы ран, кæм цардысты Сукиас æмæ иннæ хъизæмаргæнæгтæ сæ царды кæронмæ, 335 азы 30 Рухæны мæи, сæ номыл аргъуан сарыста.
Æддаг æрмæг
Категори:Чырыстон сыгъдæджытæ
Дунайы кънйазæдтæ
thumb|300px|Теодор Аманы ныв «Кънйазæдты баиугæнд» (1857) Дунайы кънйазæдтæ (Principatele Dunărene) сты, XIII æнусы Дунайы былтыл чи фæзынди, уыцы дыууæ паддзахады (Молдави æмæ Валахи) иумæйаг ном. 1862-æм азмæ уыдон фесты ног паддзахад Румынийы бындур. Румынийы уыцы цау зындгонд у куыд «Чысылдæр бауигонд» (Mica Unire), «Стыр баиугонд» та хонынц, 1918-æм азы Румынийы скондмæ Трансильвани æмæ Буковинæ куы бацыдысты, уыцы цау.
Категори:Европæйы истори
Хеврон
Хеврон (חֶבְרוֹן, Хеврон; الخليل, Аль-Халиль) у сахар Цæугæдон Иорданы Ныгуылæн Былы хуссары, Палестинæйы автономийы.
Мцхета
Miskheta Mtscheta
Рафах
Рафах (رفح‎‎; רפיח‎) у Палестинæйы паддзахады сахар. Ис Газæйы Секторы, Мысыры арæныл.
Фиппаинæгтæ
Категори:Палестинæйы паддзахады сахартæ Категори:Газæйы Сектор
Алис-Спрингс
Категори:Австралийы сахартæ
Ардасенты Хадзыбатыр
Ардасенты Науийы фырт Хадзыбатыр (райгуырдиc 1911-æм азы 15 сентябры, Хъæдгæроны — амардис 1968-æм азы) уыдис ирон, ,.
Цардафыст æмæ сфæлдыстадон куыст
Ардасенты Хадзыбатыр райгуырдис Цæгат Ирыстоны, Хъæдгæроны хъæуы, зæхкусджыты хæдзары. Дæс азы йыл нæма сæххæст, афтæ йæ мад æмæ йæ фыд амардысты. Цардис йæ фыдыхомæ, йæ цахъхъæн лæппутæ æмæ чызджытимæ цыдис скъоламæ, ахуыр кодта тынг хорз. Ахуырæй уæгъд рæстæг лæппуйæн æнцад бадæн нæ уыди, хæдзары — бирæ куыст, фыдыхойæн йæхи сывæллæттæ дæр æнахъом уыдысты æмæ сæ дарын хъуыди. Уæлыгæс-иу куы ацыдис, уæд-иу йемæ ахаста Къостайы «Ирон фæндыр».
Лæппуйæн йæхи зæрдæ дæр тыхсын кодта цыдæр монц, дисы йæ æфтыдта дзырды алæмæт. Уыцы рæстæджы сæ хъæумæ æрцыдис ног ахуыргæнæг — Къадзты Алыксандр. Уый хорз зыдта литературæ æмæ æвзаг. Ахуырдзаутæн дзырдта ирон фысджыты тыххæй. Ацæргæ, цардвæлтæрд ахуыргæнæг Къадзы-фырт уайтагъд бамбæрста Хадзыбатыры зæрдæ, балымæн сты. Ахуырдзау йæ зæронд ахуыргæнæгмæ бавдыста фыццаг хатт йæ поэтикон фæлтæрæнтæ. Алыксандр æххуыс кодта лæппуйæн, йæ бон цы уыдис, уымæй, амыдта йын поэтикæйы техникæ, лæвæрдта йын чингуытæ.
1927-æм азы Хадзыбатыр бацыдис Дзæуджыхъæуы æфсæнвæндаджы техникуммæ. Уыцы рæстæджы йæ хъус ноджы тынгдæр дарын райдыдта литературæмæ, горæты хъæздыг библиотекæты æрвыста йæ рæстæгæй дзæвгар хай, газетты рауагъта бирæ æмдзæвгæтæ, базонгæ æмæ балымæн ирон фысджытимæ: Нигеримæ, Гулуты Андреимæ, Боциты Баронимæ, Хъайтыхъты Георимæ, Мамсыраты Дæбеимæ, Плиты Грисимæ æмæ бирæ æндæртимæ.
Хуадонты Зураб
Хуадонты Муссæйы фырт Зураб (райгуырдис 1940-æм азы 1 сентябры, Цыколайы) у техникон зонæдты доктор, профессор (1992), Цæгат Ирыстоны æмæ Уæрæсейы зонад æмæ техникæйы сгуыхт кусæг, æхсæнадон архайæг.
Ардасенты Хадзыбатыр
Цардафыст æмæ сфæлдыстадон куыст
Куыд фылдæр кодтой йæ зонындзинæдтæ, куыд арфдæр æмбæрста поэзийы нысан, уыйас бæрнондæрæй каст йæ фыстытæм. Уый тыххæй йæхæдæг фæстæдæр афтæ фыста:
Хуадонты Зураб
Хуадонты Зураб райгуырдис Цæгат Ирыстоны, Цыколайы хъæуы. Скъолайы сахуыры фæстæ бацыдис Цæгат Кавказы хæххон-металлургон институтмæ (уырыс. СКГМИ). Каст æй фæцис 1963-æм азы.
Ардасенты Хадзыбатыр
Цардафыст æмæ сфæлдыстадон куыст
Æртæ азы фæахуыр кодта Хадзыбатыр æфсæнвæндаджы техникумы. Фæлæ йæ зæрдæ æндæр цардыуагмæ æхсайдта, æндæр бæллицтæ йæ сайдтой сæ фæдыл. 1930-æм азы бацыдис Цæгат Ирыстоны педагогон институты филологион факультеты ирон литературæ æмæ æвзаджы хайадмæ. Институт каст фæцис 1933-æм азы æмæ йæ арвыстой Алагиры районмæ ахуырады хайады сæргълæууæгæй. Бирæ рæстæг нæ фæци ацы куысты: йæ зæрдæ дзырдта дарддæр ахуырмæ. 1934-æм азы бацыдис Цæгат Ирыстоны зонад-иртасæг институты аспирантурæмæ æмæ йæ каст фæцис 1937-æм азы. Уæдæй йæ царды кæронмæ Хадзыбатыр æнтыстджынæй кодта зонадон-педагогон куыст. 1938 азæй 1940 азы онг уыдис Сталиниры Ахуыргæнджыты институты ахуыргæнæг. 1940 азы нысангонд æрцыдиc Цæгат Ирыстоны зонадон-иртасæг институты ахуыргонд секретарæй, уый фæстæ та — зонадон кусæгæй. Ардасены-фырт бирæ уацтæ ныффыста ирон литературæйы ахадгæ проблемæты тыххæй.
Хуадонты Зураб
1967–1970-æм азты Хуадоны-фырт ахуыр кодта Мæскуыйы инженерон-арæзтадон институты. 1971-æм азы дзы бахъахъхъæдта кандидатон диссертаци. Ирыстонмæ сыздæхгæйæ, райдыдта кусын ассистентæй Цæгат Кавказы хæххон-металлургон институты аразыны куыстады технологийы кафедрæйы (уырыс. кафедра технологии строительного производства). 1973-æм азы Зураб ссис доцент, 1977-æм азæй нырмæ у кафедрæйы сæргълæууæг. 1992-æм азы йын лæвæрд æрцыдис профессоры ном.
Ардасенты Хадзыбатыр
Цардафыст æмæ сфæлдыстадон куыст
Ардасенты Хадзыбатыры фыццаг поэтикон чиныг «Сæуæхсид» (хæрз къаннæг æмбырдгонд) рацыдис 1931-æм азы. 1947-æм азы рауагъта йæ равзæрст æмдзæвгæтæ хицæн чиныгæй. Бæрцæй бирæ нæ ныффыста поэтикон уацмыстæ Хадзыбатыр. Йæ хуыздæр æмдзæвгæтæ æмæ поэмæтæ сты хæдбындур. Йе ’мбæлтты фыстытæй цæмæй хицæн кæнынц, уый æппæты фыццаг бафиппайдта Плиты Грис:
Хуадонты Зураб
Хуадоны-фырт бирæ азты дæргъы уыдис Хæххон-металлургон институты ректор.
Ардасенты Хадзыбатыр
Цардафыст æмæ сфæлдыстадон куыст
Хадзыбатыр бирæ уацмыстæ ратæлмац кодта уырыссаг æмæ дунеон поэзийæ. Йæ поэтикон курдиат уæлдай тынгдæр разынд йæ ’мдзæвгæтæ «Амонд», «Нана», «Тæхджытæ», «Денджызы маст» æмæ æндæрты. Хорз фыст у поэмæ «Мад» дæр. Æмдзæвгæ «Денджызы маст» банымайæн ис нæ поэзийы хуыздæр уацмыстæй иуыл. Алыхуызон нывтæ, алыхуызон интонацитæ, сагъæстæ, хъуыдытæ денджызы уылæнтау фæйлауынц ацы æмдзæвгæйы. Уацмыс фыст æрцыди 1937 азы Сочийы, автор дзы ары, фашистон пираттæ кæй фæдæлдон кодтой, уыцы теплоход «Тимирязев»-ы æмæ нау «Благоев»-ы командæты ном.
Хуадонты Зураб
Хуадонты Зураб мыхуыры рауагъта 100 куыстæй фылдæр, уыдоны ’хсæн 4 монографиы, ахуыргæнæн чингуытæ.
Ардасенты Хадзыбатыр
Æрвитæнтæ
Категори:Ирон поэттæ Категори:Цæгат Ирыстоны поэттæ Категори:Ирон литературæ иртасджытæ Категори:Хъæдгæроны чи райгуырдис, уыдон Хадзыбатыр
Хуадонты Зураб
Хуадоны-фырт у Информатизацийы æхсæнадæмон академийы æмæ Уæлдæр скъолайы зонæдты академийы уæнг. 1995-æм азы Æрдз æмæ æхсæнады зонæдты æхсæнадæмон академи схорзæхджын æй кодта Цытджын Пётры номыл майданæй.
Хуадонты Зураб у национ преми «Нарты фæткъуы»-йы бындурæвæрæг.
Категори:Цæгат Ирыстоны профессортæ Категори:Цæгат Ирыстоны ахуыргæндтæ Категори:Цæгат Ирыстоны уæлдæр скъолайы кусджытæ Категори:Цæгат Ирыстоны æхсæнадон архайджытæ Категори:РЦИ — Аланийы зонады сгуыхт архайджытæ Зураб Категори:Цыколайы чи райгуырдис, уыдон
Дарвин (Австрали)
Дарвин (Darwin) у сахар Австралийы цæгаты, Цæгат территорийы сæйраг сахар.
Уанетæ
Уанетæ (Ванеевы, ვანეშვილი ) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Sukhoi Superjet 100
Sukhoi Superjet 100 (цыбырæй SSJ 100) у Уæрæсейы хæстæг дæрддзæгтæм тæхынæн хæдтæхæг, аразы йæ «Гражданские самолёты Сухого» фæсарæйнаг компаниты къорды æмгуысты.
Superjet 100 абарæн ис ахæм модельтимæ: Embraer E-Jet, Bombardier CRJ, ARJ21, Ан-148, Ту-334.
Фиппаинæгтæ
Категори:Уæрæсейы хæдтæхджытæ Категори:Пассажирон хæдтæхджытæ
Цыхуырбаты Харитон
Цыхуырбаты Никъалайы фырт Харитон (райгуырдис 1920-æм азы 15 сентябры, Цхинвалы) у разагъды советон тæхæг, Фыдыбæстæйы Стыр хæсты архайæг, хæсты фæстæ бирæ фæкуыста граждайнаг авиацийы дæр. Цæры Мæскуыйы. Майор, Советон Цæдисы сгуыхт пилот.
Гаглойтæ
Гаглойтæ (Гаглоевы, გაგლოშვილი ) сты ирон мыггаг, рацыдысты Къусджыты хъæуæй.
Цыхуырбаты Харитон
Авиакомпани «Аэрофлот»-ы уынаффæмæ гæсгæ Цыхуырбайы-фырты ном хæсдзæн Sukhoi Superjet 100 ног 30 хæдтæхæгæй иу.
Гаглойтæ
Фиппаинæгтæ
*
Озургети
Озургети æрбынат кодта цæугæдон Натанебийы былгæрон. Сахарыл цæуы автофæндаг Батум—Самтредиа.
Цыхуырбаты Харитон
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирæттæ Фыдыбæстæйы Стыр хæсты Харитон Категори:Цхинвалы чи райгуырдис, уыдон
Озургети
Сахары ис бæстæзонæн музей æмæ драмон театр.
2006-æм азы онг Озургетийы уыди троллейбусты хыз.
Фиппаинæгтæ
Категори:Гуырдзыстоны сахартæ
Санахъотæ
Санахъотæ (Санакоевы, სანაყოშვილი ) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Джвари (моладзандон)
thumb|right|300px| thumb|right|300px| Джвари (ჯვარი, дзырды тæлмац: дзуар, кырыс, «крест») у гуырдзиаг моладзандон æмæ аргъуан къæдхæхрагъыл, Цхетайы цур цæугæдæттæ Къуар æмæ Арагуи кæм баиу вæййынц, уым. Таурæгъмæ гæсгæ уыцы ран сыгъдæг апостолæмсæр Нинæ самадта дзуар. Моладзандон уыцы бынаты æнæмæнг лæууыди VII æнусы райдианмæ.
Джвари, йæ архитектурон формæтæм гæсгæ, у архитектурæйы шедевртæй иу, æмæ Гуырдзыстоны æвдисæйнæгтæй фыццаг ахæм, ЮНЕСКО-йы Дунеон хæзнадонмæ хаст чи æрцыди.
Михаил Лермонтов йæ поэмæ «Мцыри»-йы уыцы моладзандоны кой кæны.
Категори:Гуырдзыстоны моландзандæттæ
Гæбæратæ
Гæбæратæ, дыгур. Гæбæйратæ (Габараевы, გაბარაშვილი ) сты ирон мыггаг.
Гæбæраты кувæндон — Лалисайы дзуар, ис Залдайы хъæуы. Йæ бæрæгбон вæййы уалдзæджы, Куадзæны фæстæ дыккаг майрæмбоны.
Фиппаинæгтæ
*
Америкæ
*
Хусфæрæк
Хусфæрæк, (Хусфарак) у цæугæдон Цæгат Ирыстоны, цæугæдон Дур-Дуры фæрсагдон. Кæлы Æрæфы æмæ Дыгуры районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ
Галуантæ
Галуантæ ( Галуановы, Галавановы , გალავანაშვილი ) сты ирон мыггаг.
Цраудон
Цраудон кæнæ Црауы дон, дыгуронау Сираудон у цæугæдон Цæгат Ирыстоны, Урсдоны фæрсагдон.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ Категори:Алагиры районы цæугæдæттæ Категори:Дыгуры районы цæугæдæттæ Категори:Æрыдоны районы цæугæдæттæ
Ирайнаг адæмтæ
thumb|right|300px|Ирайнаг адæмты ахæлиу Ирайнаг адæмтæ сты ирайнаг æвзæгтыл дзурæг адæмтæ.
Ирайнаг адæмтæ
*
Медойты Дмитри
thumb|Медойты Дмитри (галиу) æмæ [[Гасситы Знауыр]] thumb|Медойты Дмитри (галиуырдыгæй) Уæрæсейы Хъæбатыр Сергей Кобылашимæ. Мæскуы, 2010-æм азы февраль Медойты Никъалайы фырт Дмитри (райгуырдис 1960-æм азы 15 майы Цхинвалы) у Хуссар Ирыстоны паддзахадон архайæг æмæ дипломат, Республикæ Хуссар Ирыстоны æххæстбарджын минæвар Уæрæсейы Федерацийы.
Цардафыст
1982-æм азы каст фæцис Хуссар Ирыстоны паддзахадон университеты историон-филологион факультет.
1986–1989-æм азты уыдис Гуырдзыстоны ССР-ы Зонæдты академийы Истори, археологи æмæ этнографийы институты аспирант.
1985–1994-æм азты — Хуссар Ирыстоны Гуманитарон иртасæнты Зонадон-иртасæг институты зонадон кусæг.
1990–1994-æм азты — Республикæ Хуссар Ирыстоны Уæлдæр Советы депутат.
1994–1996-æм азты — Республикæ Хуссар Ирыстоны æддагон бастдзинæдты мнистр.
2001-æм азы Медойы-фырт каст фæцис Уæрæсейы Фæсарæйнаг хъуыддæгты министрады Дипломатион академи (дæсныйад — «æхсæнадæмон ахастдзинæдтæ»).
2003-æм азы бахъахъхъæдта политологийы кандидатон диссертаци ахæм темæйæ: «Уæрæсейы политикæ Фæскавказы: проблемæтæ æмæ перспективæтæ».
2002–2005-æм азты — Республикæ Хуссар Ирыстоны президенты бæрнлæг (уырыс. представитель) Уæрæсейы Федерацийы.
2005-æм азæй уыдис Республикæ Хуссар Ирыстоны бæрнлæг (уырыс. представитель) Уæрæсейы Федерацийы.
Медойы-фырт зоны ирон, уырыссаг, персайнаг æмæ гуырдзиаг æвзæгтæ.
Категори:Хуссар Ирыстоны дипломаттæ Категори:Медойтæ Категори:Цхинвалы чи райгуырдис, уыдон
Тайван
Тайван кæнæ Тайвань, официалон ном у Китайы Республикæ у паддзахад Скæсæн Азийы. Китайы конституцимæ гæсгæ Тайван у Китайы хай.
Соловьёв, Леонид Василийы фырт
Леонид Василийы фырт Соловьёв (1906–1962) — советон уырыссаг фыссæг, сценарист, Ходжа Насреддины тыххæй дилогийы автор.
Цардафыст
Леонид Соловьев райгуырдис 1906-æм азы 6 (19) августы Ливаны сахар Триполийы. Йæ фыд уыди Императоры Палестинæйы православон æхсæнады цæгат-сириаг скъолаты инспекторы æххуысгæнæг.
1909-æм азы бинонтæ рацыдысты фæстæмæ Уæрæсемæ, уырдыгæй та 1921-æм азы афтыдысты Кокандмæ (сахар Узбекистаны).
1923-æм азы Соловьев райдыдта фыссын газет «Туркестаны рæстдзинд»-ы («Туркестанская правда»). Уым фæкуыста сæрмагонд уацхæссæгæй суанг 1930-æм азмæ.
1924–1925-æм азты Ферганайы облæстмæ балцыты рæстæг Соловьев æмбырд кодта æмæ иртæста фольклорон æрмæг. Уыцы азты уый сæмбырд кодта, 1930-æм азы, «Ленин и творчество народов Востока», зæгъгæ, уыцы æмбырдгондмæ хаст чи æрцыди, ахæм зарджытæ æмæ таурæгътæ. Иуæй-иу дзурджытæм гæсгæ ацы уацмыстæ сты æцæг фольклор нæ, фæлæ литературон мистификаци — сæ автор у Леонид Соловьев йæхæдæг.
1930-æм азы Соловьев æрцыди Мæскуымæ æмæ бацыди Кинематографийы институты сценарон факультетмæ. Каст æй фæци 1932-æм азы.
Баден-Вюртемберг
Баден-Вюртемберг (Baden-Württemberg) у зæхх Германы хуссар-ныгуылæны. Сæйраг сахар — Штутгарт.
Фиппаинæгтæ
*
Соловьёв, Леонид Василийы фырт
Цардафыст
1932-æм азы рухс федта йæ фыццаг чиныг — уацау «Кочевье». Ныхас дзы цæуы цæугæцардгæнджыты цæрдтыты тыххæй революцийы азты. Дыууæ азы фæстæ мыхуыры рацыди йæ уацаутæ æмæ радзырдты æмбырдгонд «Уæлахиздзауы» балц.
1939-æм азы мыхуыргонд æрцыд чиныг «Сабырад халæг» («Возмутитель спокойствия»). Уый у Соловьевы тæккæ зындгонддæр уацмыс «Ходжа Насреддины тыххæй уацау»-ы фыццаг хай. 1935-æм азы фыссæджы сценаримæ гæсгæ ист æрцыд фильм «Конец полустанка» (Межрабпомфильм). В.С. Витковичимæ иумæ ныффыстой сценаритæ ахæм кинонывтæн: «Насреддин Бухарайы» (1943) и «Насреддины хабæрттæ» (1944).
1946-æм азы сентябры Соловьевы æрцахстой æмæ бамидæг кодтой ахæстоны. Азымджын æй кодтой, террористон акт цæттæ кæнынæй. Рауагътой йæ 1954-æм азы июны. Афтæмæй лагерты фæци аст азы.
Йæ «Ходжа Насреддины тыххæй уацау»-ы дыккаг хай — роман «Зæрдæскъæфт принц» («Очарованный принц») ныффыстæуыд лагеры æмæ 1950-æм азы кæронмæ уыди цæттæ. 1954-æм азæй Леонид Соловьев царди Ленинграды. 1956-æм азы «Лениздат»-ы фыццаг хатт мыхуыры рацыди «Ходжа Насреддины тыххæй уацау» дыууæ чиныгæй. Уацмыс тынг фæцыди чиныгкæсджыты зæрдæмæ.
Соловьев нæ ныууагъта йæ куыст кинематографийы къабазы — 1950-æм азты кæроны ныффыста, 1959-æм азы киноныв «Шинель» кæуыл систой, уыцы сценари (Николай Гоголы уацмысмæ гæсгæ).
1961-æм азы мыхуыргонд цæуын райдыдтой, «Книга юности», зæгъгæ, йæ уыцы ног уацмысы хæйттæ (хицæн чиныгæй уацмыс рацыдис 1963-æм азы; йæ ном хуынди «Из „Книги юности“»).
Фыссæг фæзиан ис 1962-æм азы 9 апрелы Ленинграды. Ныгæд æрцыдис уæлмæрдтæ «Красненькое»-йы.
Колумб, Христофор
Христофо́р Колу́мб (Christophorus Columbus, Cristoforo Colombo, Cristóbal Colón; райгуырдис 1451-æм азы 29 октябры Генуяйы — амардис 1506-æм азы 20 майы Вальядолиды) у испайнаг денджызы цæуæг. 1492-æм азы Колумб ссардта Америкæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Денджыздзаутæ Категори:Генуяйы чи райгуырдис, уыдон Категори:Вальядолиды чи амардис, уыдон
Штутгарт
Шту́тгарт (Stuttgart, Schduagert) у сахар Германы, Баден-Вюртемберджы сæйраг сахар.
Фиппаинæгтæ
Категори:Баден-Вюртемберджы сахартæ
Политикæ
Политикæ
*
Окруашвили, Иракли
Иракли Кобайы фырт Окруашвили (ირაკლი კობას ძე ოქრუაშვილი; райгуырдис 1973-æм азы 6 ноябры, Цхинвалы) у Гуырдзыстоны политикон æмæ æфсæддон архайæг, паддзахады хъахъхъæнынады министр 2004—2006 азты.
Йæ дæсныйадмæ гæсгæ у юрист, каст фæцис Тбилисы паддзахадон университеты æхсæнадæмон барад æмæ æхсæнадæмон ахастыты факультет (1995).
2008-æм азы апрелæй цардис Францы куыд политикон лигъдон. 2012-æм азы йæ къухы бафтыдис Гуырдзыстонмæ раздахын, уым афæлвæрдта политикон парти саразын, фæлæ парламенты æвзæрстыты фембылды ис.
2022-æм азы мартъийы 48-аздзыд Окруашвили афтыдис Украинæмæ, Киевмæ ’ввахс иннæ фæсарæйнæгтимæ иу къорды хæцыдис Уæрæсейы æфсады ныхмæ. 13 апрелы Украинæйæ ацыдис фæстæмæ Гуырдзыстонмæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Гуырдзыстоны политиктæ Категори:Лигъдæттæ Категори:Цхинвалы чи райгуырдис, уыдон