cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Джиоты Отар
Сфæлдыстад
Уый банысангондæй, традицион æмбарынадæй гуманизм адæймаджы æрлæууын кодта дунейы астæу æмæ йæм сидтис уый ссæрибар кæныны æдде, трансцендентон тыхты дæлбариуæгадæй. Гуманизм домдта хæлардзинадыл, амонддзинады æмæ сæрибардзинадыл адæймаджы бары нымадмæ райсыны. Аимæ, алцы сæххæст кæнын домдта æрмæст уыцы бæстæйон нæ, фæлæ ацы бæстæйон дунейы. Кæцы сæйраг у ацы домындзинады сæххæст кæнынæн оптимистонæй цæттæ уæвын.
Дзаттиаты Алыксандр
Цардафыст
Ахстауыд 1939-æм азы кæроны. 1940-æм азы январы Цæгат Ирыстоны АССР-ы НКВД-йы ныхасмæ гæсгæ йын раттой ахастоны 5 азы. Амард Свердовскы облæсты колонийы.
Джиоты Отар
Сфæлдыстад
Джиоты О. зонадон куысты дыккаг æмбисы йæ иртасæн-агуырды сæйраг темæ уыди культурæйы философи, уымæн стыр хайбавæрд ис культурæйы философон хъуыдыйæ, культурæйы æмæ философийы æрдæмадты рабæрæг кæныны. Ауыл ирдæй дзуры ацы æрдæмадæй рапарахатгонд йæ зонадон куыстыты сæргæндтæ: «Культурæйы проблемæ марксистон философийы» (1975), «Культура как творчество» (1979), «Культура и человеческое бытие» (1980) «Культурæ æмæ адæймаджы цард» (1985), «Цы у культурæ» (1986), «Культурæ æмæ философи» (1983; 2008; Гуырдзиаг æмæ ирон æвзæгтыл) æмæ бирæ æндæр. Культурæйы философийы Джиоты О. зонадон куыстыты ауагъд сæйраг хъуыдытæ аккумулиргонд сты, æцæг чысыл гуырахсты, фæлæ арфбындурон иртасæнты – «Культурæ æмæ философи» (2008). Ацы зонадон куысты хъусæрдаринаг у Джиоты Отары цæстæнгас философийыл, куыд эпохæйы æмæ культурæйы хиæмбарынадыл. Афтæ-ма цымыдисон æмæ хъусæрдаринаг у уый хъуыдытæ дæсныйады, аивадон литературæйы бынатыл иу кæнæ иннæ адæмы хатты удгоймагон царды.
Арешы дон
Арешы дон (არეში) у цæугæдон Гуырдзыстоны, Къабалдоны рахиз фæрсагдон.
Дзаттиаты Алыксандр
Цардафыст
1955-æм азы 12 ноябры реабилитацигонд сси Цæгат Ирыстоны АССР-ы Уæлдар тæрхоны Президиумы бардзырдмæ гæсгæ.
Гурбуки
Гурбуки́  у хъæу Дагъистаны Карабудахкенты районы.
Джиоты Отар
Сфæлдыстад
Джиоты Отар бындуронæй уынаффæ кæны адæймаджы, культурæйы æмæ философийы æнæмæнгхъæугæ мидæгон бастдзинадыл. Уый хъуыдымæ гæсгæ, философийæ сафтид культурæ æндæр ницы уыдзæн, куыд удæгасгæнæн идейæтæй цухгонд адæймаджы техникон тырнындзинæдты, зонынады æмæ æмцарддзинады иумæйагдзинад. Йæхирдыгæй культурæйы фæцухгонд философи та, иртæстгонд æмбарынады æнæхъуаджы зилын. Уый фæстаг хатдзæгæй: Философи, дунеонкасты адæймаджы архайды, йæ царды культурæ, фæлæ адæймаг нæй гæнæн æмæ ма ауда йæ ахасты æмæ йæ царды культурæйыл.
Сарыхъæрзæн
Сарыхъæрзæн — дæлимонты зындонмæ бахизæн.
Фиппаинæгтæ
Категори:Нарты кадджытæ
Гурбуки
Фиппаинæгтæ
Категори:Карабудахкенты районы цæрæнрæттæ
Джиоты Отар
Фиппаинæгтæ
Отар Категори:Советон Цæдисы философтæ Категори:Тбилисы чи райгуырдис, уыдон
Дзаттиаты Алыксандр
Ратадзæнтæ
Категори:Зындгонд адæм алфавитмæ гæсгæ Категори:1942-æм азы чи амардис, уыдон Категори:Сыбагомы чи райгуырдис, уыдон Категори:1891-æм азы чи райгуырдис, уыдон
Гулрыпшы район
Гулрыпшы район (Гәылрыҧшь араион) у Абхазы район. Йæ административон центр у Гулрыпш.
*
Донбеттыртæ
Донбеттыртæ — цæрынц фурдты æмæ денджызты доны бын. Се ’гъдæуттæй, сæ митæй сты нæртон адæмы æнгæс. Доны бын сын ис галуантæ æмæ сæм нартæй исчи куы бафты, уæд æй суазæг кæнынц. Афтæ уыд, Борæ сæм, цуангæнгæйæ, æхсæв æввахс куы бафтыд, уæд. Фæхуыдтой йæ æмæ ма йын дыккаг бон йемæ æмбал дæр рарвыстой. Уый йын бацамоны дæлдон цæуыны сусæгдзинад.
Фæстаг дур
Фæстаг дур кæнæ Фæстаг цъити, дыгурон Фæстаг дор кæнæ Фæстаг цъете у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны Æрæфы районы, Къæрæугомы цъитийы цур.
Великая Писаревкæйы район
Великая Писаревкæйы район (Великописарівський район, Великописаревский район) у раздæры район Украинæйы Сумыйы облæсты. Йæ административон центр у Великая Писаревкæ.
*
Сантæ-Фе (Аргентинæ)
Категори:Аргентинæйы сахартæ
Котово
Ко́тово (Котово) у сахар Уæрæсейы Волгограды облæсты, Котовойы районы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Волгограды облæсты сахартæ
Гуырдзыйы æфцæг
Гуырдзыйы æфцæг, дыгурон Гурдзий æфцæг (Гурдзиевцек) у æфцæг Цæгат Ирыстон æмæ Гуырдзыстоны арæныл.
Категори:Ирыстоны æфцджытæ Категори:Гуырдзыстоны æфцджытæ
Гагрæйы район
Гагрæйы район (Гагра араион) у Абхазы район. Йæ административон центр у Гагрæ.
Тобаго
Тоба́го (Tobago) у Республикæ Тринидад æмæ Тобагойы сæйрагдæр дыууæ сакъадæхтæн сæ гыццылдæр, Тринидады сакъадахæй цæгат-скæсæнырдæм æмæ Гренадæйæ хуссар-скæсæнырдыгæй.
Гагрæйы район
Категори:Абхазы районтæ
Талдыкорган
Талдыкорга́н (Талдықорған) у сахар Хъазахстаны, Алматыйы облæсты административон центр.
Категори:Хъазахстаны сахартæ
Тобаго
Категори:Тринидад æмæ Тобаго
Таугæ урсуидаг
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Уидагбынтæ
Ашильта
Ашильта́ (Гӏашилтӏа) у хъæу Дагъистаны Унцукулы районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Унцукулы районы цæрæнрæттæ
Хæндыхъдзу
Хæндыхъдзу — нартæ æмæ Бæртæлæджы иумæйаг знаг. Хæндыхъдзу Бæртæлæгимæ хæцы, йæхицæн дзы хъалондар кæны, йæ зæххытæ йын исы, йæ адæмы йын цæгъды. Бæртæлæг йæхи нарты уазæг бакодта, æххуыс сæ агуры. Фæрдыгдоны был Хæндыхъдзуимæ схæцыдысты, йе ’фсад ын скуынæг кодтой. Хæндыхъдзу фидыды алфæн йæ цыты уарт уым мæры æрсагъта æмæ уæдæй фæстæмæ Бæртæлæгæн йæхæдæг хъалондар сси.
Фиппаинæгтæ
Категори:Нарты кадджытæ
Кубæйы административон дих
Кубæ у унитарон паддзахад. Йæ территори дих кæны 14 провинцийыл æмæ сæрмагонд муниципийыл — сакъадах Хувентуд.
*
Хъандзал хох
Хъандзал хох (Канжаль) у хохы цъупп Кæсæг-Балхъары.
Фиппаинæгтæ
Категори:Кæсæг-Балхъары хохы цъуппытæ
Борæ
Борæ — Сæуæссæйы æртæ фырты иу. Борæйæ равзæрд нарты æртæ мыггагæй иу.
Фиппаинæгтæ
Категори:Нарты кадджытæ
Чачалакæ
Чачалакæ (Ortalis) у мæргъты хуыз, краксты мыггагмæ хауынц, сæ фылдæр вæййынц морæгонд хуыз. Цæрынц хъæдты АИШ-ы хуссары, Мексикæйы, Централон æмæ Хуссар Америкæйы.
Хуызтæ
Категори:Мæргътæ
Окуловкæ
Оку́ловкæ (Окуловка) у сахар Уæрæсейы Новгороды облæст, Окуловкæйы районы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Новгороды облæсты сахартæ
Хаджиосман
Хаджиосман кæнæ Хаджи-Осман (Hacıosman, Lakaşhüe) у хъæу Турчы, Балыкесиры провинцийы.
Ам райгуырдысты
Категори:Балыкесиры цæрæнрæттæ
Бæртæлæг
Бæртæлæг — нарты Сæуæссæйы хæлар.
Коцойты Зелим
Коцойты Зелим (Zelim Kotsoyev) у ирон равзæрды Азербайджаны дзюдоист, Дунейы чемпионатты бронзæйы призёр (2022, 2023).
Фиппаинæгтæ
Зелим Категори:Ирон спортсментæ Категори:Азербайджаны дзюдоисттæ
Бæртæлæг
Бæртæлæг æххуыс кæны Борæйæн гуымиртимæ хæсты. Уыцы хæсты Борæ фæмард, Арвы чызгæн та Бæртæлæджы хæдзары райгуырд фаззон дыууæ лæппуйы — Уæрхæг æмæ Уæрхтæнæг. Нæмттæ дæр сыл сæвæрдта Бæртæлæг: Уæрхæг уæрхмæ уæрх, бæзнмæ бæзджын кæй уыд, Уæрхтæнæг та бæзнмæ тæнæгдæр кæй уыд, уымæ гæсгæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Нарты кадджытæ
Гудзарет (Лагодехы муниципалитет)
Гудзарет (გუჯარეთი) у хъæу Гуырдзыстоны Лагодехы муниципалитеты.
Мыггæгтæ
Цардысты дзы Костæ, Елбачитæ, Бестаутæ, Санахъотæ, Сиукъатæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Лагодехы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Ферми, Энрико
Йæ къухы бафтыд дунейы фыццаг атомон реактор саразын, уый уыд Чикагойы Pile-1 (скуыста 1942-æм азы декабры). Фæстæдæр Ферми хайад райста атомон хæцæнгарзы бакуысты. Уымæй ма Ферми зындгонд у куыд «атомон дуджы архитектор» кæнæ та «атомон бомбæйы архитектор» дæр.
Фиппаинæгтæ
Категори:АИШ-ы физиктæ Категори:Италийы физиктæ Категори:Физиктæ алфавитмæ гæсгæ
Уæллаг Дженгутай
Уæллаг Дженгутай (Верхний Дженгутай) у хъæу Дагъистаны Буйнаксчы районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Буйнаксчы районы цæрæнрæттæ
Поповкæ (Ахтыркæйы район)
Поповкæ (Попівка; Поповка) у сахарæнгæс посёлок Украинæйы Сумыйы облæсты. Ис Ахтыркæйы районы, Украинæ æмæ Уæрæсейы тæккæ арæныл.
Категори:Ахтыркæйы районы цæрæнрæттæ
Карагандайы облæст
Карагандайы облæст (Қарағанды облысы, Карагандинская область) у облæст Хъазахстаны. Йæ административон центр у Караганда.
Раквере
Ра́квере (Rakvere) у сахар Эстонийы, Ляэне-Вирумаайы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Эстонийы сахартæ
Лалытæ
Лалытæ (Лалиевы, ლალიშვილი ) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Арвы чызг
Арвы чызг кæнæ Арвы рæсугъд — Хуыцауы чызг. Цард Бæртæлæджы хæдзары. Уым ын Хуыцауы зондæй нартæй райгуырдис дыууæ фаззоны — Уæрхæг æмæ Уæрхтæнæг. Уæрхæг ын райгуырд фыццаг, æмæ Бæртæлæг зæрватыккæн зæгъы: «Табу Хуыцауæн, нартæ мыггагдзагъд нæ фесты. Фæтæх Хуыцаумæ æмæ йын зæгъ: хæрæфырт ын райгуырд». Дыккаг, Уæрхтæнæджы тыххæй дæр — афтæ. Æмæ сыл сæ конд æмæ уындмæ гæсгæ нæмттæ Уæрхæг æмæ Уæрхтæнæг дæр сæвæрдта, сырды æхсыры сæ ныннайын кодта Хуыцау йæхæдæг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Нарты кадджытæ
Æдасбаз
Æдасбаз (уырыс. подушка безопасности) - транспортон мадзæлтты пассивон æдасдзинады системæ (SRS, Supplemental Restraint System). Йæхицæй у эластикон агъуд, кæцыйы ис дзаг кæнæн уддæфæй, кæнæ æндæр газæй. Æдасбазтæ хæрзпайда сты хæдтулгæдзæфты фæфæлмæндæр кæныны æмæ хъуамæ цæуой æдасрæттимæ иумæ.
Уæлидзинæдтæ
Пневмæбаз æххæст кæны æдасроны, пъассажиры сæр æмæ йын йæ гуыры уæлхæйтты, хæдтулгæйы салоны искæцы хайыл фæцæфкæныны шанцытæ, бирæ фæкъаддæргæнгæ. Æрæджыйы иртæстытæ куыд равдыстой, афтæ, æдасбазтæ аирвæзын кодтой 6000 адæймагæй фылдæр.
Цадуаты цъити (Алагиры район)
Цадуаты цъити у цъити Цæгат Ирыстоны. Ис Бады комы.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны цъититæ
Транс
Трансы музыкæ 80-æм æзты райдыдта фæзын-фæзын кæнын. Трансы культон бынæттæй сæ иу æмæ ма йæ райгуырæныл нымад цæуы Гоæ, Индийы. Стыр популæрад транс райдыдта исын 90-ты Европæйы (Германы, Нидерландты, Францы, Бельгийы æмæ Стыр Британийы). Стиль равзæрди техно, хаус æмæ эмбиенты сæмхæццæйæ.
Трансыл ахæм ном абадти йæ фæлхатæг æмæ фæлмæнивгæ бас æмæ ритмон мелодиты тыххæй, кæдон-иу хъусæджы аныгъуылын кæнынц трансы хуызон уагы.
Арæхдæр-иу трансы фестивалтæ ацæуынц гомарвбын, ноджы ма стыр залты, ахæм хъуыддæгтæн арæзт, стæмдæр хатт кълубты. Фæлæ æгæр алывæрсыг у транс. Йæ бон у уа куыд электронон, афтæ ма æцæг инструменттæй æххæстгонд реалон заманы.
Категори:Музыкалон жанртæ
Агуырды таблицæ
Агуырды таблицæ (англ. Lookup table, уырыс. таблица поиска) - информатикæйы у æррей (англ. array, уырыс. массив), кæцы фæивы хынцæмгъуыд æнцондæр индексацийы æррейæ). Рæстæджы фæфæстæуæрц у хъазархызт, уымæн 'мæ, куыд вæййы арæхдæр, нысаниуæг хъуыдыдонæй, у тагъддæр ссарын/сæлвасын, йæ "хардздæр" хынцынæй, кæнæ йæ байс-райсы операцитæй.
Æдасрон
Æдасрон (уырыс. - ремень безопасности) - пассивон æдасдзинады мадзал, нысангонд у автомобилы (кæнæ æндæр транспортон мадзалы) пъассажиры йæ бынаты æлхъывд бастæй ныууадзынæн, авари скæнгæйæ, кæнæ та æнæнхъæлæджы фæуромгæйæ.
Пичхисбогири
Пичхисбогири (ფიჩხისბოგირი) у хъæу Гуырдзыстоны Лагодехы муниципалитеты. Ацы хъæу Арешперанмæ хæстæг у, фæлæ сæ астæуты цæуы Арешы дон æмæ сæ уый хицæн кæны.
Æдасрон
Æдасронæй спайдакæнын, бахизы пъассажиры буар инерцийæ фезмæлдтытæй, æмæ, хъуыдымæгæсгæ, йæ уæвинаг сæмбæлдтæй транспортон мадзалы интерьерыл, кæнæ иннæ пъассажиртимæ (куыд ма фæхуындæуынц, фæрсагон цæфтæ), æмæ ма гарантиаг у, пъассажир кæй баззайдзæн бадгæйæ, цæмæй æдасбазты фегом æнæкъуыхцыйæ 'рцæуа, куыд æмбæлы, афтæ.
Пичхисбогири
Фиппаинæгтæ
Категори:Лагодехы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Дзуары балцытæ
thumb|right|400px|1099-æм азы сусæны мæй, Дзуархæсджытæ Иерусалим куыд бацахстой фæстæ æрхъула кодтой иу мæймæ фылдæр Дзуархæсджытæ — астæуккаг æнусты рæстæджы ис, æрмæстдæр ахæм фæлтæрд католикон æфсæддонты æмæ се ’ппæт дæр Ромы Папæйыл иузæрдион уыдысты. Уыдон уыдысты бирæ бæстæтæй Европæйы, æмæ йемæ иумæ тох кодта дзуары стæрты сæрыл. 1098-æм азы Антиохи уыди, кæй бацахстой, уыцы горæттæй фыццаг æмæ «Сыгъдæг зæххы» бацагайыныл. 1099-æм азы уыдон фæуæлахиз сты пысылмæттыл æмæ Иерусалим фыццаг хатт куы бацахста.
Категори:Дзуары балцытæ
Члоу
Чло́у (Ҷлоу, ჭლოუ) у хъæу Абхазы Очамчырæйы районы.
Везенберг
Везенберг (Wesenberg):
Сарат
Сарат кæнæ æвзисты нитрат (Нитрат серебра, ляпис ) у буаргъæд, æвзист æмæ азоты туагады цæхх.
Ирон хос
Хъæдгомыл ма æвæрдтой сарат. Уый йын калдта йе ’взæр фыд, хæлдта йæ. Уымæ гæсгæ ма йæ хуыдгой хæлæнхос дæр. «Хъæдгом мæнггас куы кæна, уæд ыл хатт сарат кæнын бахъæуы». Саратæй ма пайда кодтой стæгхъæнтæ сыгъдæг кæнынæн дæр, уый йын калдта йæ цъæлфыд.
Географи
Дзырд «сарат» æмбæлы куыд бынаты ном, афтæ Цæгат Ирыстоны Хъобангомы — Сараты хъæд. Æмбæлы ма Чермены зарæджы варианттæй иуы: «Сараты хъæд залымджын, сыфджын. Æдылы Тлатты Чермен скодта галджын æмæ фысджын». Зарæджы ныхæстæм гæсгæ, сарат уыд цавæрдæр минерал, кæнæ кæрдæджы ном, уый арæх уыд, Сараты хъæд кæй хуыдтой, уым.
Фиппаинæгтæ
Категори:Нитраттæ Категори:Æвзисты иугæндтæ Категори:Ирон хостæ
Дубовкæ
Дубо́вкæ (Котово) у сахар Уæрæсейы Волгограды облæсты, Дубовкæйы районы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Волгограды облæсты сахартæ
Козаты Разден
Козаты Шамелы фырт Разден (райгуырдис 1873-æм азы Машхарайы хъæуы — амардис 1937-æм азы ) уыди Хуссар Ирыстоны фыццаг ирон большевик иу.
Цардафыст
Козаты Разден райгуырдис 1873-æм азы Машхарайы хъæуы мæгуыр зæхкусæг бинонты ’хсæн. Бирæ азты дæргъы, цард ахæм Бакуйы сахары, куыста дзы сойы заводы. 1898-æм азы уый сси большевик, уæд.
1920-æм азы Дзæуджыхъæумæ цæрынмæ æрцыд. Майы, йæхи æмæ Рæмонаты Евгений ацыдысты Бетъырбухмæ, æмæ Ленинимæ фембæлдысты.
1931-æм азы Цхинвалы совет æрвылазон фембæлды рæстæг Разден ма дарддæр цы загъта, уый ном сахары Хуссар Ирыстонйы аивтаин Цхинвалæй æндæр ног номмæ «Сталинир » кæй схуындæуыд, æмæ уымæй бæрæг у, æртæ азы фæстæ 1934-æм азы ном сахары куы фæивта.
Фиппаинæгтæ
Разден Категори:Дзауы районы чи райгуырдис, уыдон Категори:1873-æм азы чи райгуырдис, уыдон Категори:1937-æм азы чи амардис, уыдон Категори:Хуссар Ирыстоны революционертæ
Тлогоб
Фиппаинæгтæ
Категори:Гунибы районы цæрæнрæттæ
Актобейы облæст
Актобейы облæст (Ақтөбе облысы, Актюбинская область) у облæст Хъазахстаны ныгуылæны. Йæ административон центр у Актобе.
*
Миэ
Фиппаинæгтæ
Категори:Японы префектурæтæ
Чирката
Чирката (ЧӀиркъатӀа) у хъæу Дагъистаны Гумбеты районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Гумбеты районы цæрæнрæттæ
Шепетовкæ
Шепето́вкæ (Шепетівка) у сахар Украинæйы Хмельницкийы облæсты, Шепетовкæйы районы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Хмельницкийы облæсты сахартæ Категори:Шепетовкæйы районы цæрæнрæттæ
Суатъисы хох
Суатъисы хох у хохы цъупп Гуырдзыстоны Тырсыгомы. Ис Суатъисы комы.
Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ Категори:Тырсыгомы хæхтæ
Тыгъддзыф
Тыгъддзыф (Spreadsheet) у интерактивон компутерон æппликацион программæ, рардты табуларон хуызмæ сорганизаци æмæ санализаци кæнынмæ. Тыгъддзыфтæ райтынгад æййæфтой, куыд компутеризацихуыз хыгъдхынцæн сыф фæзмджытæ.
Программæ архайдæуы рардтæй, æвдысттæй куыд чыртæ æррейы мидæг, рæгъты æмæ калоннæты организацигондæй. Æррейы алкæцы чыр дæр у модел-уынд-контролæг элемент, кæцыйы, гæнæни, нумерон, йе та текстон рардтæ йæ миддаргæйæ, кæнæ та формулæты фæстиуæг, кæцы хæдæгъдауæй цæуы нымад æмæ æвдыст аргъамадæй иннæ чырты æмаппæй.
Лæхъуымæ
Лæхъуымæ — фысы сойы фых дӕргъӕццон черкесаг гуыл.
Фиппаинæгтæ
Категори:Кавказы хæринæгтæ
Ростиславль
Ростиславль:
Ругуджа
Ругуджа (Ругъжаб) у хъæу Дагъистаны Гунибы районы, Гунибæй 12 километры æддæмæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Гунибы районы цæрæнрæттæ
Николаевск (Волгограды облæст)
Фиппаинæгтæ
Категори:Волгограды облæсты сахартæ
Сырх кардинал
Сырх кардинал (Cardinalis cardinalis) у мæргъты хуыз.
Категори:Мæргътæ
Гæн
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ * Категори:Хосгæнæн зайæгойтæ Категори:Зетидæттæг зайæгойтæ
Рославль
Ро́славль (Рославль) у сахар Уæрæсейы Смоленсчы облæсты.
Фиппаинæгтæ
Категори:Смоленсчы облæсты сахартæ
Тæхъуылтæ
Тæхъуылтæ (Такуловы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Цориты Эминæ
Цориты Эминæ, дыгур. Цорити Эминæ (Emine Şahingöz — Эмине Шахингёз; райгуырдис Франкфурты ) у дыгурон лингвист, ирон æвзаг иртасæг.
Цардафыст
Эминæ райгуырдис æмæ схъомыл ис Германы. Йæ ныййарджытæ та сты туркаг ирæттæ. Эминæ ахуыр кæны Иоганн Вольфганг Гётейы номыл Франкфурты университеты.
Фиппаинæгтæ
Эминæ Категори:Турчы ирæттæ Категори:Франкфурты чи райгуырдис, уыдон Категори:Ирон æвзаг иртасджытæ
Акмолайы облæст
Акмолайы облæст (Ақмола облысы, Акмолинская область) у облæст Хъазахстаны цæгаты. Йæ административон центр у Кокшетау.
*
Цешин
Це́шин (Cieszyn, Těšín, Teschen) у сахар Польшæйы Силезийы воеводæйады.
Фиппаинæгтæ
Категори:Силезийы воеводæйады сахартæ
Уалыты Чермен
Уалыты Æхсарбеджы фырт Чермен у ирон хъæбысæйхæцæг, Уæрæсейы Федерацийы спорты мастер.
Æрвитæнтæ
Чермен Категори:Ирон хъæбысæйхæцджытæ Категори:Уæрæсейы хъæбысæйхæцджытæ
Куыдзы хъонтхора
Куыдзы хъонтхора (Cicuta virosa; Вёх ядовитый) у, аууондархуызты бинонадмæ чи хауы, ахæм маргджын зайæгой.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Маргджын зайæгойтæ
Топп
Топп, вариант: марæнхъæд — даргъхæтæлон зынгæхсгæ хæцæнгарз.
Цуанон æвзаг
Ирон диалект: бирæгъмарæн, лæдзæг, мигæнæн, хæтæл, хъæргæнæг; дыгурон диалект: æхснирсæг, сирдикъах, тахъана, тахъина.
Фиппаинæгтæ
*
Бернерс-Ли, Тим
Тим Бернерс-Ли (Timothy John "Tim" BERNERS-LEE; райгуырд 1955-æм азы 8 июны Лондоны) у англисаг информатикæйы дæсны, Æппæтдунеон тыны инициатор. 1989-æм азы, ЦЕРН-ы куы куыста, уæд йæ хицæуттæн фæндон бахаста гипертексты бындурыл проект саразыны тыххæй. Уыцы проектæй райрæзти нырыккон æппæтдунеон тын (World Wide Web).
Ныртæккæ Бернерс-Ли разамынд дæтты Æппæтдунеон тыны консорциумæн (W3C).
Фиппаинæгтæ
Категори:Стыр Британийы программисттæ Категори:Стыр Британийы æрымысджытæ
Пандеми
Пандеми (грекъаг дзырдæй πανδημία «æппæтадæмон») у хæцгæ низы апарахат цалдæр регионы кæнæ та æппæт дунейы. Эпидемийæ хъауджыдæр иу регионты арæнгонд нæ вæййы, фæлæ фæцæуы континентæй континентмæ.
Пандемитæ баст сты транспорты прогрессимæ. Хæдтæхджытæ тæхын куы байдыдтой, уый размæ пандемитæ стæмдæр уыдысты.
Литературæ
* Категори:Медицинæ Категори:Эпидемиологи
Джиоты Христофор
Джиоты Христофор (Пора) (райгуырдис 1873-æм азы Дзауы – амардис 1935-æм азы) – ирон æхсæнадон æмæ динон архайæг, ирон рауагъдон куыстады разамонæг.
Цардафыст
Джиоты Христофор (Пора) райгуырдис 1873-æм азы Дзауы хъæуы. Йæ фыд, Джиоты Зураб, мæгуыр бинонтæй уыди. Æнæгæсгæ уымæ, æмæ йæ бинонтæн нæ уыдис ницыхуыз фадатдзинад, уый уæддæр акодтой Тбилисмæ ахуыр кæнынмæ. Иттæг стыр æнтыстимæ каст фæцис Тбилисы дины семинары, æмæ йæ фæндыд йæ ахуыр адарддæр кæнын Мæскуыйы дины академийы, фæлæ йæ мад карзæй бадомдта, цæмæй, куыд бинонты иунæг хъæбул, фæстæмæ сыздæха йæ райгуырæн хъæу Моргомæ (ныртæккæйы Дзауы район). Христофор сыздæхтис æмæ райдыдта кусын сæ хъæуы аргъуаны. Фæстæдæр уый байгом кодта дыууæ къласон скъола-пансион Дзауы хъæуы. Стæй ам уый бинонтæ дæр æркодта, йæ бинойнаг уыди Кокойты Кетеван. Зурабæн æмæ Кетеванæн райгуырдис дæс хъæбулы, се ’хсæн уыди Христофор дæр. Джиоты Зураб фæзиан 1910 азы. Уый ныгæд у Тбилисы, Къукъиайы уæлмæрдыл.
Джиоты Христофоры 1880 азы бакодтой Дзауы хъæуы райдиан скъолæмæ. Уый каст фæуыны фæстæ та йæ æркодтой Тбилисмæ æмæ йæ радтой Тбилисы динон семинаримæ, кæцыйы каст фæци 1894 азы æнтыстджынæй, куыд йæ рæстæджы – йæ фыд. Джиоты Пора йæ ахуыр адарддæр кодта Киевы динон академийы, кæцыйы каст фæци 1897 азы. Ацы азы уый арвыстой Ереванмæ нæлгоймæгты гимназы динон-ныхасы ахуыргæнæгæй. Фæстæдæр, 1899 азы Джиоты Христофор цæрынмæ ацыдис Тбилисмæ æмæ нæлгоймæгты фыццаг гимназы ахуыргæнæгæй кусы. Уыцы-иу рæстæг уый Сионы аргъуаны кусы æмæ æххæст кæны хуыцауонлæггад уырыссаг æвзагыл.
1907 азы уый сæргълæудæй мыхуыры рацыд Тбилисы ирон газет «Ног цард»; уый стыр хайбавæрд бахаста ирон журналы «Æфсир»-ы бындур æрывæрыны (редактор Коцойты Арсен), кæцы мыхуыры рацыд Тбилисы, 1910 азы; уый уыд иуæй-иу сæргълæууæг журналы «Хуры тын», кæцы мыхуыры рацыд Петербургы 1912 азы;
Джиоты Христофор йæ цардæй ахицæн 1935 азы. Ныгæд у Къукъиайы уæлмæрдыл мыггагон зæппадзы. Йæ фарсмæ ныгæд у йе ’мкъай æмæ æндæр хиуæттæ.
Джиоты Христофор æмæ Никъолоз дыккаг
Джиоты Христофоры сфæлдыстадон куысты æрцыд ахæм историон факт. 1913 азы, Романовты династийы 300 азы сæрмæ Никъолоз II-аг аскъуыддзаг кодта æнæхъæн Империйыл бæлцуаты æрзылдаид. Ныццыди Тбилисмæ дæр. Бæрæгбонон хуыцауаргъуыды разамынд кодта Джиоты Пора. Хуыцауаргъуыдæн сæрмагондæй равзæрстой динылæггадгæнæг, кæцы зынгæ уыд куыд куырыхон, уырыссаг æвзаг æппæтæй хуыздæр зонæг, уæздан бакастимæ æмæ зæрдæмæдзæугæ хъæлæсы тембрæй уæвæг. Хуыцауаргъуыды церемонийы фæстæ зæрдæскъæфт Никъолоз II Хирстофоры къухæн аба кодта бузныджы нысанæн.
1912 азы Джиоты Пора Цхинвалы бындур æрæвæрдта педагогон ахуыргæнæндонæн, кæцыйæн азты дæргъы къухдариуæг кодта. Советон хицауады рæстæджы уæззау цард уыди динон гоймæгтæн. Ацы периоды пора æххæст кодта культурон-ахуырадон куыст. Уый уыди бындурæвæрæг æмæ фыццаг директор Хуссар Ирыстоны бæстæзонæн музейы, кæцыйæн йæ царды кæронмæ къухдариуæг кодта.
Цензор-редактор
Джиоты Пора уыди Мтавлитъы (сæйраг литературон уагдæттæгджы, уырыс. Главлит) æмкусæг æмæ алы публикаци æви рауагъд, æнæмæнгæй уый къухæй цыди. Афтæ-ма уый рецензентады æдде пълангонд нæ цыди иунæг спектакль дæр ирон æвзагыл. Пора уыди ирон рауагъдон æхсæнады къухдариуæггæнæг. Раст уый сæргълæудæй æвæрд æрцыд дзæвгар пьесæйы. Ацы æхсæнады уый фæстæ къухдариуæггæнæг Собиаты Инал банысан кодта: Порайы сгуыхтдзинад уыди, æмæ цензуры комитет ирон пьесæтæ æнæфæивгæйæ кæй сфидар кодта сæвæрынæн. Афтæ-ма нысангонд цыд, цæмæй ирон журнал «Фсиры» бирæ критикæ загъд уыди хицауады ныхмæ, фæлæ Джиоты Порайы, Мтавлитъы æмкусæджы тырнындзинадæй, ацы журналæн къуылымпыдзинад нæ уыди.
Нысаниуæгджын у, цæмæй ирон авторты бирæ уацмыстæ, кæцы абоны онг нымад цыд ирон динон культурæйы шедеврæн, раст Джиоты Порайы фæрцы аирвæзтысты. Джиоты Пора сæрмагонд хайбавæрд бахаста Хетæгкаты Къостайы æмбырдгонды «Ирон фæндыр»-ы рауагъды хъуыддаджы. Уый хорз саргъ кодта Къостайы æмдзæвгæты нысаниуæг ирон литературæйы историйæн, уый раиртæста æмдзæвгæты стил æмæ бацархайдта, уагъд æрцыдаиккой афтæ, цæмæй ма фæивтаид авторырдыгон вариант. Уый рапорты банысан кодта: Æз тынг лæмбынæгæй бакастæн къухфыст æмбырдгонды, «Ирон фæндыры» æмдзæвгæтæ... æрмæст мæм иу æмдзæвгæ зыны гуырысхойæн цензурæмæ гæсгæ.
Бинонтæ
Тбилисы Джиоты Пора бинонтæ æркодта Вардиашвили Софьяйы (зынгæ гуырдзиаг зарæггæнæг – Вардиашвили Варойы æввахс хæстæг). Софья дæр динылæггадгæнæг бинонтæй уыди. Йæ фыд, йæ фыдыфсымæр, æмæ йе фсымæр динылæггадгæнæг уыдысты.
Пора æмæ Софья дæр бирæзæнæгджын уыдысты. Уыдонæн уыдис цыппар лæппу æмæ фондз чызг. Сæ хъæбултæ хорз ахуырад райстой æмæ сæрмагонд хайбавæрд бахастой гуырдзиаг æмæ ирон культурæйы историйы. Сæ фырт, Джиоты Гиорги уыди оперæйы зындгонд баритон. Уый каст фæци Ленинграды консерватори. Уый уыди Чермены партийы фыццаг æххæстгæнæг Долидзе Викторы опера «Чермены». Джиоты Гиорги фæмард дыккаг дунеон хæсты. Хæсты фæмард Джиоты Гиоргийы кæстæр æфсымæр, Фрунзейы номыл академийы профессор – Джиоты Димитр. Порайы æмæ Софьяйы чызг – Джиоты Верæ каст фæци Тбилисы консерватори. Лингвист уыди сæ чызг Надежда, кæцы тæлмац кодта иронæй уырыссаг æвзагмæ.
Æрвитæнтæ
Категори:Зындгонд ирæттæ Христофор
Тасолтан
Тасолтан у ирон нæлгоймаджы ном.
Резерфорд, Эрнест
Эрнест Резерфорд (Ernest Rutherford; райгуырд 1871-æм азы 30 августы — амардис 1937-æм азы 19 октябры Кембриджы) уыдис, Ног Зеландийы чи райгуырдис, ахæм бритайнаг физик. Бритайнаг энциклопеди Encyclopædia Britannica-мæ гæсгæ уый уыд Фарадейы рæстæджы фæстæ дунейы стырдæр экспериментатор.
Тасолтан
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Резерфорд, Эрнест
Ног Зеландийы ахуыр кæнын райдыдта физикæ æмæ математикæ. 1895-æм азы абалц кодта Стыр Британимæ, йæ ахуырад адарддæр кодта Кембриджы. 1898-æм азы Канадæйы Монреалы сси профессор, 1907-æм азæй ногæй куыста Британийы. 1908-æм азы радтой ын Нобелы преми химийæ.
Резерфорды стырдæр бавæрд физикæмæ у йæ атомы модель. Уый йеддæмæ дзæвгар рæстæг ахуыр кодта радиоактивонад, æрхъуыды кодта радиоактивон элементы æрдæгдихы рæстæджы æмбарынад.
Фиппаинæгтæ
Категори:Стыр Британийы физиктæ Категори:Ног Зеландийы физиктæ Категори:Физиктæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Химиктæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Зонæдты доктортæ
Марæнхъæд
Марæнхъæд:
Осипов, Юрий Сергейы фырт
Юрий Сергейы фырт Осипов (райгуырдис 1936-æм азы 7 июлы Тобольсчы) у советон æмæ уæрæсейаг математик æмæ механик, профессор. Уæрæсейы зонæдты академийы президент (1991-2013). Ленины премийы лауреат (1976).
Зындгонд у куыд Стыр Уæрæсейаг энциклопедийы зонадон-редакцион советы сæргълæууæг.
Ис ын бинонтæ, схъомыл кодта дыууæ сывæллоны.
Фиппаинæгтæ
Категори:Уæрæсейы математиктæ
Маражо
Маражо́ (Marajó) у Бразилийы стырдæр сакъадах.
Категори:Бразилийы сакъадæхтæ
Æрдузы къах
Æрдузы къах (Scilla siberica; Пролеска сибирская) у бирæазон кæрдæг зайæгой.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Белая Церковы район
Белая Церковы район (Білоцерківський район, Белоцерковский район) у район Украинæйы Киевы облæсты. Йæ административон центр у Белая Церковь.
Хъæддаг фæткъуыбæлас
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Сватово
Сва́тово (Сватове, Сватово) у сахар Украинæйы Лугансчы облæсты.
Фиппаинæгтæ
Категори:Лугансчы облæсты сахартæ
Цæхæраджын
Цæхæраджын кæнæ дзæхæраджын — цæхæрайы сыфтæй конд чъири.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон хæринæгтæ
Бурхорали
Бурхорали, Бурхоралы кæнæ Бурхор, дыг. Борхуарали — ирон мифологийы хоры зайæгхалты æмæ тыллæджы бардуаг, хорæрзады бардуаг Хорæлдары фырт. Кувæг адæм Бурхоралийæ куырдтой, цæмæй хъæууонхæдзарадон куыстыты рæстæг æххуыс кæна хуым кæнын, тауын, похцийæ ласынмæ æмæ æнд. уымæн æмæ сæм афтæ каст, æмæ хорæрзады бардуаг Хорæлдар куы фена, йæ фырт куыд фæллой кæны, уый, уæд йæ фыртæн æмæ уыимæ, кæмæн æххуыс кодта, уыцы адæмæн дæр ратдзæн хорарæх, бирæ хор. Нарты кадджыты иуæй-иу хатт Бурхорали йæ фыд Хорæлдары сурæтимæ сиу вæййы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон мифологи Категори:Нарты кадджытæ
Мехикали
Мехика́ли (Mexicali) у сахар Мексикæйы, Дæллаг Калифорнийы штаты административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Мексикæйы сахартæ
Краснослободск (Волгограды облæст)
Краснослобо́дск (Краснослободск) у сахар Волгограды облæсты Астæуккаг Ахтубæйы районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Волгограды облæсты сахартæ
Цæгат Хъазахстаны облæст
Цæгат Хъазахстаны облæст (Солтүстік Қазақстан облысы, Северо-Казахстанская область) у облæст Хъазахстаны цæгаты. Йæ административон центр у Петропавловск.
*
Енисей
Енисе́й ( «стыр дон», Ким, Улуг-Хем, Енся’ ям’) у Сыбыры цæугæдон, дунейы стырдæр дæттæй сæ иу. Бахауы Цæгатихон фурды Карæйы денджызмæ. Йæ дæргъ у — 3487 км.
Ном
Йæ ныры ном ыл бафидар ис эвенкаг ныхас «Ионесси» — стыр дон, зæгъгæ. Сыбырæгтæ ма йæ Енисей-Дада дæр фæхонынц.
Географи
Дунейы стырдæр дæттæй иу: Стыр æмæ Чысыл Енисейтæ кæм баиу вæййынц, урдыгæй у — 3487 км, Чысыл Енисейы гуырæнæй — 4287 км, Стыр Енисейы гуырæнæй та — 4123 км. Донвæндаджы дæргъ: Идэр — Селенга — цад Байкал — Ангара — Енисей у 5075 км. Сæ бассейнты фæзуæттæ абаргæйæ (2580 мин км²), Енисей ахсы 2-аг бынат Уæрæсейы цæуæгæдæтты ’хсæн (Обы фæстæ) æмæ 7-æм бынат дунейы дæтты ’хсæн. Енисейы бассейнæн характерон у цæхгæр ассиметриад: йæ рахизбыл у 5,6 хатт бæрзонддæр йæ галиубыл фарсæй.
Енисей у æрдзон арæн Скæсæн æмæ Ныгуылæн Сыбыртæн. Галиубыл Енисейæн кæрон ссары Ныгуылæн-Сыбырон тыгъдад, рахизбыл та у хæххон тъайгайы дæлбар. Саянтæй Цæгатихон фурдмæ, Енисей ацæуы Сыбыры алы климæтон зонæты. Йæ донгуырæны цæрынц теуатæ, йæ донæфтæны та урсæрсытæ.
Категори:Уæрæсейы цæугæдæттæ
Хорæлдар
Хорæлдар — ирон мифологийы хоры зайæгхалты æмæ хорæрцыды бардуаг. Нарты кадджыты Хорæлдар у Бурхоралийы фыд æмæ йæ арæх уыимæ иу дзуар фæхонынц. Хорæлдар у уæларвцæрджытæй, цæры Хуыцауы хæдзары. Адæмон фольклоры Хорæлдар Фæлвæра йын цы дыууæ галы (урс æмæ сау) балæвар кодта, уыдонæй бакодта Ирæн се ’ппæт хуымзæххытæ дæр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон мифологи
Недригайловы район
Недригайловы район (Недригайлівський район, Недригайловский район) у раздæры район Украинæйы Сумыйы облæсты. Йæ административон центр у Недригайлов.
*
Владимир (Украинæ)
Владимир (Володимир — Володымыр) у сахар Украинæйы Волыны облæсты. Йæ раздæры ном уыд Владимир-Волынский (1944-æм азæй 2021-æм азы декабры онг).
Истори
Фыццаг дунеон хæсты фæстиуæгæн сахар дзырддаг фæци æртæ бæстæйы ’хсæн æмæ баззадис, хæдбардинад чи райста, уыцы Польшæйы. Цæрджыты фылдæр хай уыцы рæстæг уыдысты польшæйæгтæ æмæ дзуттæгтæ.
1939-æм азы, немыц Польшæмæ бырсын куы райдыдтой, сахар байстой советон æфсæддонтæ, æмæ уыцы азы ноябрæй уый бацыдис Украинæйы ССР-йы скондмæ. Тагъд рæстæджы цы Фыдыбæстæйы Стыр хæст райдыдта, уый дæргъы сахар ссæрибар кодтой æрмæстдæр 1944-æм азы 20 июлы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Волыны облæсты сахартæ
Чиуалтас
Чиуалтас кæнæ Циуалтасæ у ран Цæгат Ирыстоны Æрæфы районы цæгат-ныгуылæны.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæгат Ирыстоны географи
Гуарульюс
Гуару́льюс (Guarulhos) у сахар æмæ муниципалитет Бразилийы. Ис Сан-Паулуйы штаты.
Фиппаинæгтæ
Категори:Сан-Паулуйы муниципалитеттæ
Хилаг бурдидинæг
Хилаг бурдидинæг (Ranunculus repens, Лютик ползучий) у кæрдæг зайæгой, бурдидины хуыз.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Ображиевкæ
Ображи́евкæ (Ображіївка; Ображиевка) у хъæу Украинæйы Сумыйы облæсты. Ис Шосткæйы районы.
Категори:Шосткæйы районы цæрæнрæттæ
Уаритыком
Уаритыком у ком Цæгат Ирыстоны Алагиры районы.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны кæмттæ
Сальтильо
Сальтильо (Saltillo) у сахар Мексикæйы, Коауилæйы штаты административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Мексикæйы сахартæ
Лагкутæ
Лагкутæ кæнæ Лаккутæ (Лагкуевы, Лаккуевы) сты дыгурон мыггаг.
Литературæ
*
Новодружеск
Новодру́жеск (Новодружеськ, Новодружеск) у сахар Украинæйы Лугансчы облæсты.
Гуылус
Фиппаинæгтæ
Категори:Хъæууон хæдзарад
Лидæйы район
Лидæйы район (Лідскі раён, Лидский район) у район Белоруссийы Гроднойы облæсты. Йæ административон центр у Лидæ.
Фиппаинæгтæ
*
Стъили
Стъили у фугæнгæ чысылгомау музыкалон инструмент.
Арæзтой йæ уагъылыйы талайæ æмæ уыдис дыууæ хуызы: иу хæтæлджын æмæ дыууæ хæтæлджын. Цалынмæ ирон адæммæ хъандзал фæндыр нæ фæзындис, уæдмæ кафыдысты стъилийы цагъдмæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Музыкалон инструменттæ Категори:Ирон музыкалон инструменттæ
Ныгуылæн Хъазахстаны облæст
Ныгуылæн Хъазахстаны облæст (Батыс Қазақстан облысы, Западно-Казахстанская область) у облæст Хъазахстаны ныгуылæны. Йæ административон центр у Уральск.
*
Карæ (цæугæдон)
Цæугæдоны дæргъ у 257 км, бассейны фæзуат у 123,4 мин км². Карæ ’взæры Полярон Уралы цæгат-ныгуылæн фæхсттыл, Стыр æмæ Чысыл Карæйы баиуы бынаты.
Уæлидзинадгæнгæ цæгат-ныгуылæнырдæм тæдзы, Пай-Хойы æфцæджы цурты, æмæ у арæн Ненны æмæ Ямало-Ненны автономон зылдтæн. Цалдæр каньонтыл атæдзы æмæ дзы скæны донкъæсæртæ æмæ ’хсæрдзæнтæ. Се ’ппæтæй стырдæр æхсæрдзæн у Буредан, Нерусовейяхийы донимæ баиуы бынатæй 9 км дæлдæр.
Карæ бакæлы Карæйы донбакæлæнмæ. Йæ рахизбыл, Ненны автономон зылды Фæсполярон районы, ис хъæу Усть-Карæ. Донæй ныгуылæнырдæм та Карæйы метеоритон кратер, йæ диаметр — 65 км.
Категори:Ненны автономон зылды цæугæдæттæ Категори:Ямал-Ненецты автономон зылды цæугæдæттæ Категори:Комийы Республикæйы цæугæдæттæ
Фæскъæйтæ
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Сырх бæрз
Сырх бæрз (Betula raddeana, Берёза Радде) у зайæгой, бæрзы хуыз.
Энкарнасьон
Категори:Парагвайы сахартæ
Сырх бæрз
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Уыгæрдæны æртæсыфон
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Мыдхæссæг зайæгойтæ
Утаратæ
Утаратæ (Утараевы, Утаровы, უთარაშვილი) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Хоружевкæ (Сумыйы облæст)
Категори:Сумыйы облæсты цæрæнрæттæ
Сан-Гонсалу (Рио-де-Жанейро)
Сан-Гонсалу (São Gonçalo) у муниципалитет Бразилийы, Рио-де-Жанейройы сахармæ ’ввахс.
Фиппаинæгтæ
Категори:Рио-де-Жанейройы муниципалитеттæ
Сынты бæрзонд
Сынты бæрзонд у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны Алагиры районы. Йæ бæрзæнд у 1206,4 м.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Æрсойтæ
Æрсойтæ (Арсоевы, არსოშვილი) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Мангистауы облæст
Мангистауы облæст (Маңғыстау облысы, Мангистауская область) у облæст Хъазахстаны ныгуылæны. Йæ административон центр у Актау.
*
Ново-Осетинский
Ново-Осетинский (Ново-Осетинский) у хутæр Кæсæг-Балхъары Прохладнæйы районы. Цæрынц дзы 517 адæймаджы (2010).
Истори
Ново-Осетиновскийы хутæр арæзт æрцыди 1902-1903 азты, Сотатæ, Бесолтæ, Ачетæ æмæ дзы Хъуппетæ куы æрцардысты, уæд. Раздæры мыггæгтæй ма дзы баззадысты Бесолтæ, Уарзиатæ, Доййатæ, Лекътæ, Цогойтæ, Цорæтæ.
Ацы ран æрцæрæг ирон адæм бахъахъхъæдтой нæ фыдæлты хорз æгъдæуттæ. Фæлæ ирæттæ алымыггаг адæмты æхсæн кæй цæрынц, уый, хъыгагæн, пайда нæу нæ ирон æвзагæн. Кæстæртæ дзæбæх дзурын нал зонынц иронау. Уый хыгъд нæм фæзынди хæццæ бинонтæ дæр: уырыссаг-ирон, ирон-кæсгон, ирон-украинаг, ирон-польшæйаг æмæ аф. д. Ахæм бинонты цот арæхдæр дзурынц уырыссаг кæнæ кæсгон æвзагыл, кæд сæ ирон æвзаг бынтон нæма ферох кодтой, уæддæр.
Волховы район
Волховы район (Волховский район) у Ленинграды облæсты муниципалон район. Йæ административон центр у Волхов.
Уырыстæ
Уырыстæ (Урусовы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Цахураг адæм
Цаху́рæгтæ сты Кавказы цæрджытæ, сæ фылдæр хай цæры Дагъистаны. Уыдон дзурынц цахураг æвзагыл. Цахурæгтæ сты пысылмæттæ.
Ахæлиу
Цахурæгтæ цæрынц Дагъистаны Рутулы районы æмæ Махачкалайы.
Категори:Дагъистаны адæмтæ Категори:Кавказы адæмтæ
Петрополис
Петро́полис (Petrópolis []) у муниципалитет Рио-де-Жанейройы штаты.
Грайворон
Гра́йворон (Грайворон) у сахар Белгороды облæсты, Грайвороны районы административон центр.
Сындзбæлас
Сындзбæлас (Gleditsia, Гледичия) у, хъæдурхуызты бинонадмæ чи хауы, ахæм зайæгойты мыггаг.
Грайворон
Фиппаинæгтæ
Категори:Белгороды облæсты сахартæ
Сындзбæлас
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Хъæдурхуызтæ
Пхёнчхан
Пхёнчха́н (평창군) у зылд æмæ сахар Хуссар Корейы цæгаты. Уезды цæрынц 40,4 мин адæймаджы (2015).
Истори
2018-æм азы Пхёнчханы уыдысты Зымæгон олимпиаг хъазтытæ.
Категори:Хуссар Корейы сахартæ
Боташатæ
Боташатæ кæнæ Ботасаты хъæу (Плановское) у хъæу Кæсæг-Балхъары Терчы районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Терчы районы цæрæнрæттæ
Бурхил тæрхъус
Бурхил тæрхъус кæнæ уырыссаг тæрхъус (Lepus europaeus, Заяц-русак) — тæрхъусхуызты къордмæ чи хауы, ахæм тæрхъусы хуыз.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Дурæфтуан
Дурæфтуан у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны. Ис Алагиры цур.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Жанаозен
Жанаозе́н (Жаңаөзен ) у сахар Хъазахстаны Мангистауы облæсты.
Фиппаинæгтæ
Категори:Хъазахстаны сахартæ
Лискийы район
Лискийы район (Лискинский район) у Воронежы облæсты муниципалон район. Йæ административон центр у Лиски.
Суаргомы æфцæг
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирыстоны æфцджытæ
Лискийы район
Фиппаинæгтæ
*
Алматыйы облæст
Алматыйы облæст (Алматы облысы, Алматинская область) у облæст Хъазахстаны хуссар-скæсæны. Йæ административон центр у Талдыкорган.
*
Уберланди
Уберланди (Uberlândia []) у сахар æмæ муниципалитет Минас-Жерайсы штаты.
Фиппаинæгтæ
Категори:Бразилийы сахартæ
Габитæ
Габитæ (Габиевы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Джефферсон-Сити (Миссури)
Дже́фферсон-Си́ти (Jefferson City) у Миссурийы сæйраг сахар.
Фиппаинæгтæ
Категори:Миссурийы сахартæ
Сындзкъутæр
Сындзкъутæр, диал. джеджи (Paliurus spina-christi, Держи-дерево) у къутæр кæнæ чысыл бæлас.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Ног Оскол
Ног Оско́л (Новый Оскол) у сахар Белгороды облæсты, Ног Осколы районы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Белгороды облæсты сахартæ
Хъæды сæлавыр
Хъæды сæлавыр (Martes martes, Лесная куница) у сæлавыры хуыз.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Альбервиль
Альберви́ль (Albertville) у Францы сахар. Ис Савойяйы департаменты. 1992-æм азы Альбервилы уыдысты Зымæгон Олимпиаг хъазтытæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Францы сахартæ
Бокситогорсчы район
Бокситогорсчы район (Бокситогорский район) у Ленинграды облæсты муниципалон район. Йæ административон центр у Бокситогорск.
Фиппаинæгтæ
*
Валуйки
Валу́йки (Валуйки) у сахар Белгороды облæсты, Валуйкийы районы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Белгороды облæсты сахартæ
Кокшетау
Кокшета́у (Көкшетау, Kökşetau) у сахар Хъазахстаны, Акмолайы облæсты административон центр.
Категори:Хъазахстаны сахартæ
Дуки-ди-Кашиас
Дуки-ди-Кашиас (Duque de Caxias) у муниципалитет Бразилийы, Рио-де-Жанейройы сахармæ ’ввахс.
Фиппаинæгтæ
Категори:Рио-де-Жанейройы муниципалитеттæ
Туа
Фиппаинæгтæ
Категори:Хуссар Ирыстоны хохы цъуппытæ Категори:Къозы ком
Мелайер
Мелайе́р кæнæ Малайе́р (, Malāyer), раздæры ном — Довлетабад кæнæ Даулатабад (, Doulatābād) у сахар Ираны. Ис Хамаданы провинцийы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Хамаданы сахартæ
Костанайы облæст
Костанайы облæст (Қостанай облысы, Костанайская область) у облæст Хъазахстаны цæгаты. Йæ административон центр у Костанай.
*
Сунсунæг
(, Стрепет) у маргъ.
Поло, Марко
Ма́рко По́ло (Marco Polo; 1254 азы 15 сентябры, Венеци — 1324 азы 8 январы, уый дæр уым) — италиаг сæудæджер æмæ бæлццон, йæ балцы истори Азийыл, равдыста зындгонд «Чиныг дунейы алыхуызондзинадыл». Уыцы чиныджы иуæй-иу уацты æцæгдзинад кæд дызæрдыггаг уыдысты йæ фæзындæй фæстæмæ, уæддæр у хъæздыг гуырæнау астæузаманты географийæн æмæ этнографийæн, Сомих, Иран, Китай, Мангол, Инди, Индонези æмæ æндæр бæстæты историйæн. Ацы чиныг XIV—XVI æнусты стыр тæваг скодта денджыздзутыл, картографтыл, фыссæгтыл. Растæй та Христофор Колумбы науыл уыди, йæ Инди агуырды фурдбалцы; æмæ иртасджыты хынцыдмæ гæсгæ дзы Колумб иу-70 бæрæджы фæнысан кодта.
Равзæрд
Æнхъæлдæуы, æмæ Марко Поло райгуырдис венециаг сæудæджер Николо Полойы хæдзары. Бинонтæ кодтой зæрингуырдон æмæ хæлцхъацæнты уæййаг. Маркойы райгуырды æвдисæнад кæй æрбайсæфт, йæ райгуырды фæткон верси гуырысхойаг сси XIX æнусы хорватаг иртасджытæй. Сæ ныхасмæ гæсгæ, Полоты бинонты фæзынд Венецийы хауы XIII æнусы дыккаг æмбисмæ, кæд æмæ, дам, суанг 1430 азмæ Полотæн уыди хæдзар Корчулæйы, ныры Хорватийы.
Уымæй уæлдай ма, ис æнæнымад иртасджыты фылдæрæй верси, æмæ, Марко Поло уыди полаг. Йæ чиныджы фыццаг рауагъды раззаг сыфыл "поло" уыди гыццыл дамгъæйæ фыст æмæ амоны нацимæ, мыггæгмæ нæ, фæлæ. Мыггаг та дзы дæлдæр цыди. Фæлæ хъуыддаг уый мидæг ис æмæ текс у иллустрацийы алывæрсты фыст, æмæ мыггаг, кæцы нæ цыди горизонталон рæнхъы номы цур, схызти вертикалоныл æмæ йæ уындмæ уадиссаг рахатæн нæ уыди, кæд æмæ стыр дамгъæйæ фыст уыди, уæддæр.
Уый сбæлвырдгæнæн ис титулон сыфы къам фенгæйæ. Мæнæ йæ текст: ''«Das ist der edel Ritter. Marcho polo von Venedig...»'' (ома «Ай у уæздан хотыхдар. Марк полаг фон Венедиг»). Æцæгæй дæр уыди ахæм бæлццон Бенедикт Польшæйаг. Полойы агъоммæ ма цыди Джованни Плано де Карпиниимæ Манголты империмæ æмæ ныууагъта цыбыргонд хроникæ «Кæстæр æфсымæрты балц тæтæрмæ».
Фиппаинæгтæ
Категори:Зындгонд адæм Категори:Венецийы чи райгуырдис, уыдон
Фыццагдидин
Фыццагдидин (Primula macrocalyx, Первоцвет крупночашечный) у бирæазон кæрдæг зайæгой, æстъоппæлæйы хуыз.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Нагано
Нага́но (長野市) у Японы сахар, Наганойы префектурæйы административон центр. 1998-æм азы Наганойы уыдысты Зымæгон Олимпиаг хъазтытæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Японы сахартæ
Тъыбат
Тъыбат кæнæ Тъбат (კვაჟა, [кважа]) у хъæу Гуырдзыстоны Оны муниципалитеты.
Фиппаинæгтæ
Категори:Оны муниципалитеты цæрæнрæттæ
Конотопы район
Конотопы район (Конотопський район, Конотопский район) у район Украинæйы Сумыйы облæсты. Йæ административон центр у Конотоп.
Сан-Бернарду-ду-Кампу
Сан-Бернарду-ду-Кампу (São Bernardo do Campo) у муниципалитет Бразилийы. Ис Сан-Паулуйы штаты.
Фиппаинæгтæ
Категори:Сан-Паулуйы муниципалитеттæ
Маркс, Карл
Карл Генрих Маркс (Karl Heinrich Marx; 1818-æм азы 5 майы Триры — 1883-æм азы 14 мартъийы Лондоны) — гермайнаг философ, социолог, экономист, фыссæг, поэт, политикон журналист, æхсæнадон архайæг. Йæ бакуысттæ систы коммунистон æмæ социалон змæлды æмæ идеологийы бындуртæ, схуынгæйæ куыд «марксизм». Ахæм куыстты автор, куыд «Коммунистон партийы манифест» (мыхуыр уыди 1848-æм азы) «Капитал» (1867-æм азы). Йæ кæцыдæр куысттæ ма сты йе ’мвæнд Фридрих Энгельсимæ фыст.
Цардафыст
Карл Маркс райгуырдис Триры, æмæ уыди æртыккæгæм сывæллон дзуттаг авдакат Генрих Марксы бинонты. Йæ мад — Генриеттæ, уыдис Неймегенæй, раввинты мыггагæй.
1817-æм азы, Карлы фыд Генрих йæхи саргъуыдта (протестантад райста), цæмæй тæрхондоны уынаффæгæнæгы хæсад ма фесафа. Йæ ус æмæ йæ сывæлæттæ та аргъуыд æрцыдысты 1824—1825 æзты.
1830—1835 æзты Карл æрвылдзыд кодта Фридрих-Вильгельмы номыл гимназимæ Триры, кæцыйы каст фæци 17-азыкконæй.
Гимназион уацмысы «Лæппулæджы хъуыдытæ, професси æвзаргæйæ» 1835-æм азы, Маркс фыста: «Адæймаг æрмæст йæхи уды фаг куы куса æмæ куы фæллой кæна, уæд гæнæн ис æмæ суайа зындгонд ахуыргонд, кæнæ номдзыд куырыхонлæг, замманайы поэт, фæлæ никуы суыдзæн æцæг хæдæххæст æмæ разагъды адæймаг».
Карл гимнази куы фæци, уæд бахауд нырма Бонны университетмæ, кæцыйы дыууæ семестры йеддæмæ нæ фæцахуыр кодта, стæй та Берлины университеты, кæцыйы ахуыр кодта юридикон зонæдтæ, истори, аивæдты истори æмæ философи.
Сæйраг идейæтæ
Марксы бакуысттæ философийы сформæ кодтой диалектикон æмæ историкон материализм, экономикæйы — æфтаугæ аргъы теори, политикæйы — къласон тохы теори.
«Фейербахыл тезисты» Маркс ралæууыд æнæхъæн развæды материализм æмæ идеализмы критикæимæ. Фыццагы фæнысан кодта йæ пассивон-фæлгæсæн характер, дыккагы та критикæ кæны адæймаджы архайд айдагъ йæ монон уагæй кæй æмбарынц. Се дыууæйы ныхмæ дæр Маркс æвæры практикæйы, кæцымæ кæсы куыд предметон æмæ материалон архайдмæ. Уый нымайы æхсæнадон цард «уæвгæйæ практиконыл». Æурдыгæй, философимæ Марксæй бахæсстæуы нæуæг предметон облæст — адæмы рацарæзтон архайды сферæ. Уый æмбарын кæны идеалон, куыд материалоны рæдæмæн гоймаджы сæры. Маркс куыд æнхъæлы, афтæ, хъуыдытæ æмæ идеатæ сты индивид æмæ ’хсæнады лæдæрæны мидæг, хæссынц æрмæстдæр зæххон равзæрд æмæ цын ис бæрзондорганизацигонд материйы миниуæг. Маркс йæ хъус дары зонады сæрмагонд хаймæ, куыд сæйраг ахадæн тыхмæ, социалистон скондады. Уый æвдыстæуы сæрибар кооперативон фæллойы системæйы хуызы.
Гегелы ныхæстæ æрхæссгæ, йæ хъуыдыйы метод Маркс æмбарын кæны куыд диалектикон. Йе ’хсæнады философийы, кæцы фæлгæстæуы йæхи историкон райтынгады, Маркс æвдисы адæймагы, куыд йæхицæй иппæрдæй æмæ аиртæстæй, æмæ фылдæр хъусдард зилы йе ссæрибаркæнынырдæм. Уыцафон ма дзы адæймаг æмбæрстæуы, куыд цæмæйфæндыдæр сæрибар удгоймаг нæ, фæлæ куыд «æхсæнæдон ахастты æмдзыгуыр».
Карл Маркс сси историйы материалистон æмбарынады бындурæвæрæг, æмæ йæ нымадта «материалон скондады» сæйраг змæлдыхыл, кæцыйы хоны термин «базис». Историйы материалистон æмбарынады мидис Маркс хатын кодта, ома, дам: «Материалон царды скондады фæрæз, æнæзæгъгæйæ бадзырд æвæры царды социалон, политикон æмæ монон процесстыл. Адæмы ’мбарынад н’ амоны адæмы уæвынады, фæлæ сæрмæбынæй, се ’хсæнадон уæвынад цын амоны се ’мбарынады дæр».
Фиппаинæгтæ
Категори:Германы философтæ Категори:Германы экономисттæ Категори:Германы революционертæ Категори:Марксисттæ Категори:Комунисттæ Категори:Триры чи райгуырдис, уыдон Категори:Лондоны чи амардис, уыдон
Шебекино
Шебе́кино (Шебекино) у сахар Белгороды облæсты, Шебекинойы районы административон центр.
Берёзовойы район
Берёзовойы район (Берёзовский район) у Ханты-Мансийы автономон зылды муниципалон район. Йæ административон центр у Берёзово.
Фиппаинæгтæ
*
Сæгъдуцæг
Сæгъдуцæг кæнæ хъугдæй,  (, Козодой) у маргъ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæргътæ
Бæрзбынызокъо
Бæрзбынызокъо кæнæ бæрзаг (Подберёзовик) у иуæй-иу зокъоты иумæйаг ном.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зокъотæ алфавитмæ гæсгæ
Нагано (префектурæ)
Фиппаинæгтæ
Категори:Японы префектурæтæ
Клинцы
Клинцы́ (Клинцы) у сахар Уæрæсейы Брянсчы облæсты. Цæрынц дзы 62,8 мин адæймаджы (2017).
Фиппаинæгтæ
Категори:Брянсчы облæсты сахартæ
Жамбылы облæст
Жамбылы облæст (Жамбыл облысы, Жамбылская область) у облæст Хъазахстаны хуссары. Йæ административон центр у Тараз.
*
Цъалайы дон
Цъалайы дон:
Хемингуэй, Эрнест
Эрне́ст Ми́ллер Хемингуэ́й (Ernest Miller Hemingway; райгуырдис 1899-æм азы 21 июлы, Ок-Парк, Иллинойс — амардис 1961-æм азы 2 июлы, Кетчум, Айдахо) у зындгонд америкæйаг фыссæг, æфсæддон корресподент, Нобелы премийы лауреат.
Эрнесты сфæлдыстад æмæ йæ сæйраг аивадон амал «айсберджы принцип» (iceberg theory) стыр тæфаг радтой, куыд америкæйаг литературæйæн афтæ дæр æппæтдунеон литературæйæн дæр.
Фиппаинæгтæ
Категори:АИШ-ы фысджытæ
Тазбичи
Тазбичи (Тас-ГутӀе) у хъæу Цæцæны Итум-Калийы районы. Лæууы цæугæдон Хелдихойэрчыл.
Фиппаинæгтæ
Категори:Итум-Калийы районы цæрæнрæттæ
Кадастр
Зæххон къадастыр - зæххы æрдзон, хæдзæрадон æмæ барадон уавæрты документгонд хабæртты, систематизацидзыд æмбырдæг.
Зæххон къадастыр Уæрæсейы Федерацийы
УФ-йы зæххон къадастыры кæнынады бартæ сты Зæххон кодексы фидаргонд. Федералон закъон № 28-ФЗ 02.01.2000.-мæ гæсгæ, паддзахадон зæххон къадастыр у - документгонд хабæртты систематизацидзыд æмбырдæг, кæдон исгæуынц зæххæйты (зæххы участæкты) паддзахадон къадастырон хыгъд сконды фæстиуæгæн зæххы бынатæвæрдæй, йæ нысанæй æмæ УФ-йы зæххы барадон уагæвæрдтæй, территориалон зонæты базонæнтæй 'мæ зæххытыл æвæрд, йе та цæм æнгом æвæрд, обекттыл.
Новæ-Игуасу
Но́вæ-Игуасу́ (Nova Iguaçu) у муниципалитет Бразилийы, Рио-де-Жанейройы сахармæ ’ввахс.
Фиппаинæгтæ
Категори:Рио-де-Жанейройы муниципалитеттæ
Гомтæ (Оны муниципалитет)
Фиппаинæгтæ
Категори:Оны муниципалитеты цæрæнрæттæ
Уыгæрдæны чыкгæнæг
Уыгæрдæны чыкгæнæг (Saxicola rubetra, Луговой чекан) у зараг маргъ. Йæ буары дæргъ у 13–14 сантиметры бæрц.
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæргътæ
Степногорск
Степногорск (Степногорск) у сахар Хъазахстаны Акмолайы облæсты.
Фиппаинæгтæ
Категори:Хъазахстаны сахартæ
Фрязино
Фря́зино (Фрязино) у сахар Мæскуыйы облæсты. Цæрынц дзы 58,9 мин адæймаджы (2021).
Гёттинген
Гёттинген (Göttingen, Chöttingen) у сахар Германы. Ис Дæллаг Саксонийы хуссары.
Фрязино
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæскуыйы облæсты сахартæ
Гёттинген
Фиппаинæгтæ
Категори:Дæллаг Саксонийы сахартæ
Губкин (сахар)
Фиппаинæгтæ
Категори:Белгороды облæсты сахартæ
Бумбули
Бумбули — мæргъты буарыл цы фæлмæн хъуын зайы, уый.
Кæс ноджы
Категори:Мæргъты анатоми
Хуымæтæджы æхсæрсæттæг
Хуымæтæджы æхсæрсæттæг кæнæ хуымæтæджы тыртына (Sciurus vulgaris, Обыкновенная белка) у æхсæрсæттæджы хуыз.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Сырхы рæбын
Сырхы рæбын, дыгур. Сурхи рæбун у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны. Ис Скъæтты комы.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Ведучи
Ве́дучи (Ведуча) у хъæу Цæцæны Итум-Калейы районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Итум-Калийы районы цæрæнрæттæ
Шерегеш
Шерегеш (Шерегеш, Шерегеш) у сахарæнгæс посёлок æмæ къахкъæлæтты курорт Уæрæсейы Кемеровойы облæсты.
Фиппаинæгтæ
Категори:Кемеровойы облæсты цæрæнрæттæ
Æлхойнау
Æлхойнау у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны. Ис Мæстинокы сæрмæ.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Эрикссон, Лейф
Лейф Эрикссон Амондджын (Leifur Eiriksson; иу-970 — иу-1020) — скандинаваг денджызы цæуæг, кæцы фæзынд Цæгат Америкæйы иу-500 азы Колумбæй раздæр. Исландийы армдарæг æмæ йæ саргъауæг. Гренландийы байгомгæнæг викинг Сырхсæр Эричы фырт æмæ Торвалд Асвалдсоны фыртыфырт. Лейфы бæлцытæ сты зындгонд ахæм манускриптты фæрцы, куыд «Сырхсæр Эричы сагæ», «Гренландæгты сагæ». Се ’цæгдзинад уыди археологон байгомтæй бæлвырдгонд, зæгъæм, Кенсингтойнаг рунæдур.
Кызылордайы облæст
Кызылордайы облæст (Қызылорда облысы, Кызылординская область) у облæст Хъазахстаны. Йæ административон центр у Кызылорда.