cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Тревер, Камиллæ Василийы чызг
Цардафыст
Тревер ахуыр кодта Сылгоймæгты педагогон институты историон-филологон хайады (1907—1912). Уым куы ахуыр кодта, иннæ чызджытимæ абалц кодта Италимæ, федта Рим, Венеци æмæ æндæр рагон сахартæ, уыцы балцы тæваг ирдæй зыны йæ цардыл. Институт каст фæуыны диплом куы райста, кусын райдыдта сылгоймæгты гимназы. Уыцы иу рæстæг йæ зонындзинæдтæ фылдæр кæнынæн ахуыр кодта истори æмæ археологи, йæ ахуыргæнджыты ’хсæн уыдысты дунейы зындгонд профессортæ И. М. Гревс æмæ Ф. Ф. Зелинский, уыдонимæ балц кодта Хъырым æмæ Бухарамæ. 1913-æм азæй куыста Археологон къамисы, Ольвияйы рагондзинæдтæ афысгæйæ æмæ иртасгæйæ. 1914-æм азы Тревер экстернæй радта паддзахадон фæлæвæрæнтæ Бетъырбухы университеты историон-филологон факультеты курсæй. Дунейы фыццаг хæст куы райтынг, Уæрæсейы æхсæнады немыцæгтæм зул цæстæй кæсын байдыдтой, немыцæгтæй бирæ сæ нæмттæ фæууырыссагдæр кодтой — Камиллæйы фыд йæхи фыссын байдыдта Вильгельм нæ, фæлæ Василий Антонович, йæ чызджытæ дæр фыды ном сæ гæххæттыты аивтой.
1919-æм азæй куыста Материалон культурæйы академийы æмæ Эрмитажы эллинаг-скифаг хайады, 1926-æм азы онг уыд (Эрмитажы мидæг) Строгановы галуаны хъахъхъæнæг.
1922-æм азæй Тревер куыста Скæсæны истори æмæ аивадыл, хъуыста В. В. Бартольд, И. А. Орбели, С. Ф. Ольденбург, А. А. Фрейманы лекцитæм. 1926-æм азы сси Ленинграды паддзахадон университеты иранистикæйы кафедрæйы доцент, 1928-æм азæй æххуыс кодта профессора И. А. Орбелийæн Эрмитажы Скæсæны хайадæй скæсæнзонынады ахсджиаг артдзæст скæныныл. 1939-æм азы Тревер райста историон зонæдты докторы къæпхæн.
Фыдыбæстæйы Стыр хæсты заман куыста Ташкенты Æвзæгтæ, литературæ æмæ аивады институты, стæй та Ереваны Сомихаг ССР-йы Зонæдты академийы Историйы институты (1943—1945).
Цы ахуырад райста, уый фæрцы, стæй бирæ æвзæгтæ кæй зыдта, уый тыххæй дæр Треверæн фаг эрудици разындис рагон Скæсæн æмæ Кавказы историйы вазыгджын темæтыл кусынмæ. Уый ныффыста 100 зонадон уацы æмæ чиныгæй фылдæр.
Хæрæджыхойраг
Хæрæджы хойраг кæнæ хæрæджыхойраг (лишай) у иуæй-иу цармы низты ном.
Фиппаинæгтæ
Категори:Низтæ
Уыдырны
Фиппаинæгтæ
Категори:Низтæ
Дмитриевск
Дмитриевск:
Курдаг æвзæгтæ
Курдаг æвзæгтæ (زمانی کوردی, Zimanê kurdî) сты курдаг адæмы мадæлон æвзæгтæ, цæгат-ныгуылæн ирайнаг æвзæгты дæлкъорд.
Клушино (Смоленсчы облæст)
Клу́шино у хъæу Смоленсчы облæсты Гагарины районы.
Ам райгуырдысты
Категори:Смоленсчы облæсты цæрæнрæттæ
Гъуырымбела
Гъуырымбела у хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы
Мыггæгтæ
Цардысты дзы Гаглойтæ æмæ Чилæхсатæ.
Литературæ
Категори:Цхинвалы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Шеллефтео
Шелле́фтео (Skellefteå) у сахар Швецийы. Ис Вестерботтены провинцийы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Швецийы сахартæ
Кибисы цъити
Кибисы цъити (კიბიშის მყინვარი) у цъити Гуырдзыстоны. Ис Хъазыбеджы районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Гуырдзыстоны цъититæ
Картахенæ (Колумби)
Картахе́нæ-де-И́ндиас (Cartagena de Indias) кæнæ Картахе́нæ у сахар æмæ порт Колумбийы цæгаты. Боливары департаменты административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Колумбийы сахартæ
Макеевкæ
Маке́евкæ (Макіївка, Макеевка) у сахар Украинæйы Донецчы облæсты.
Истори
Донецчы Адæмон Республикæйы закъондæттынадмæ гæсгæ Макеевкæ у ДАР-ы хай.
Фиппаинæгтæ
Категори:Донецчы облæсты сахартæ
Умео
У́мео (Umeå ) у сахар Швецийы, Вестерботтены провинцийы сæйраг сахар.
Фиппаинæгтæ
Категори:Швецийы сахартæ
Саболокъ
Саболокъ кæнæ Хизæнхох у хохы цъупп Хуссар Ирыстоны. Ис Гудисгомы.
Ахгæра
Ахгæра (Охкур) у хохы рагъ Уæрæсе æмæ Гуырдзыстоны.
Вестерботтен (лен)
Ве́стерботтен (Västerbottens län) у провинци (лен) Швецийы цæгаты. Йæ административон центр у Умео.
Ахгæра
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæхъхъæлы хæхтæ Категори:Гуырдзыстоны хæхтæ
Кистинкæ
Кистинкæ (ხდე, Кистинка) у цæугæдон Гуырдзыстоны, Терчы рахиз фæрсагдон.
Вестерботтен (лен)
Фиппаинæгтæ
Категори:Швецийы административон дих
Искитим
Искити́м (Искитим) у сахар Уæрæсейы Новосибирсчы облæсты.
Фиппаинæгтæ
Категори:Новосибирсчы облæсты сахартæ
Кистинкæ
Категори:Гуырдзыстоны цæугæдæттæ Категори:Терчы фæрсагдæттæ
Цхетайы муниципалитет
Цхетайы муниципалитет (მცხეთის მუნიციპალიტეტი) у муниципалитет (район) Гуырдзыстоны. Йæ административон центр у Цхета.
Саболокъ
Фиппаинæгтæ
Категори:Хуссар Ирыстоны хохы цъуппытæ
Левашийы район
Леваши́йы район (Левашинский район) у Дагъистаны районтæй иу. Йæ административон центр у Леваши.
Фиппаинæгтæ
*
Чоко (департамент)
Чоко́ (Chocó) у департамент Колумбийы ныгуылæны. Йæ административон центр у сахар Кибдо.
Боливар (департамент)
Боли́вар (Bolívar) у департамент Колумбийы цæгаты. Йæ административон центр у сахар Картахенæ.
Чоко (департамент)
Фиппаинæгтæ
Категори:Колумбийы департаменттæ
Боливар (департамент)
Фиппаинæгтæ
Категори:Колумбийы департаменттæ
Цхетайы муниципалитет
*
Сырхау
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Тæтæрхъан
Тæтæрхъан у ирон нæлгоймаджы ном.
Гагарин (Смоленсчы облæст)
Гага́рин (1968-æм азы онг — Гжатск) у сахар Смоленсчы облæсты, Гагарины районы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Смоленсчы облæсты сахартæ
Мырзабег
Мырзабег у ирон нæлгоймаджы ном.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Тианеты муниципалитет
Тианеты муниципалитет (თიანეთის მუნიციპალიტეტი) у муниципалитет (район) Гуырдзыстоны. Йæ административон центр у Тианет.
*
Гуахирæ (департамент)
Гуахи́рæ (Departamento de La Guajira, ) у департамент Колумбийы цæгаты. Йæ административон центр у сахар Риоачæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Колумбийы департаменттæ
Ныгуылæн Мидлендс (регион)
Фиппаинæгтæ
Категори:Англисы административон дих
Местиайы муниципалитет
Местиайы муниципалитет (მესტიის მუნიციპალიტეტი) у муниципалитет (район) Гуырдзыстоны. Йæ административон центр у Местиа.
*
Угъалыхъ
Угъалыхъ у ирон нæлгоймаджы ном.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Æхсæнславяйнаг æвзаг
thumb|250px|Æхсæнславяйнаг æвзаджы тырыса Æхсæнславяйнаг æвзаг (междусловјански језык) у пълангонд æвзаг, æвзæры славяйнаг æвзæгтæй. Дзурынц ыл 7 мины адæймаджы бæрц.
Хъасболат
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Æхсæнславяйнаг æвзаг
Æддаг æрмæг
Категори:Славяйнаг æвзæгтæ
Пардубице
Па́рдубице (Pardubice, Pardubitz) у сахар Чехийы, Пардубицейы крайы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Чехийы сахартæ
Дзамболат
Дзамболат у ирон нæлгоймаджы ном.
Хадзыбечыр
Хадзыбечыр у ирон нæлгоймаджы ном.
Ньюкасл-апон-Тайн
Фиппаинæгтæ
Категори:Англисы сахартæ
Хадзыбечыр
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Дзамболат
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Амасонас (Колумби)
Амасо́нас (Amazonas) у департамент Колумбийы хуссары. Йæ административон центр у сахар Летиси.
Сауи
Сауи у ирон нæлгоймаджы ном.
Амасонас (Колумби)
Фиппаинæгтæ
Категори:Колумбийы департаменттæ
Темболат
Темболат у ирон нæлгоймаджы ном.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Сауи
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Кекавæ
Ке́кавæ (Ķekava) у стыр хъæу Латвийы, Кекавæйы крайы административон центр.
Солтанбег
Солтанбег у ирон нæлгоймаджы ном.
Кекавæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Латвийы цæрæнрæттæ
Солтанбег
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Сергокалайы район
Фиппаинæгтæ
*
Уырыц
Уырыц у ирон нæлгоймаджы ном.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Хъазджери
Хъазджери у ирон нæлгоймаджы ном.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Дзоцци
Дзоцци у ирон нæлгоймаджы ном.
Пуэблæ (штат)
Пуэблæ (Puebla, официалон ном — Сæрибар æмæ Суверенон Штат Пуэблæ Estado Libre y Soberano de Puebla) у штат Мексикæйы. Штаты сæйраг сахар у Пуэблæ-де-Сарагосæ.
Дзоцци
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Пуэблæ (штат)
Фиппаинæгтæ
Категори:Мексикæйы штаттæ
Иналдыхъо
Иналдыхъо у ирон нæлгоймаджы ном.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Къола
Къола у ирон нæлгоймаджы ном.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Цъалкъайы муниципалитет
Цъалкъайы муниципалитет (წალკის მუნიციპალიტეტი) у муниципалитет (район) Гуырдзыстоны. Йæ административон центр у Цъалкъа.
Фиппаинæгтæ
*
Габо
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Енакиево
Ена́киево (Єнакієве, Енакиево) у сахар Украинæйы Донецчы облæсты.
Истори
Донецчы Адæмон Республикæйы закъондæттынадмæ гæсгæ Енакиево у ДАР-ы хай.
Фиппаинæгтæ
Категори:Донецчы облæсты сахартæ
Кинтанæ-Роо
Кинта́нæ-Ро́о (Quintana Roo ) у штат Мексикæйы. Штаты сæйраг сахар у Четумаль.
Фиппаинæгтæ
Категори:Мексикæйы штаттæ
Дзибо
Дзибо у ирон нæлгоймаджы ном.
Кали (сахар)
Ка́ли (Santiago de Cali — Сантьяго-Де-Кали) у сахар Колумбийы ныгуылæны, Валье-дель-Каукæйы административон центр.
Дзибо
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Валье-дель-Каукæ
Ва́лье-дель-Ка́укæ (Valle del Cauca) у департамент Колумбийы ныгуылæны. Йæ административон центр у сахар Кали.
Кали (сахар)
Фиппаинæгтæ
Категори:Колумбийы сахартæ
Саханджери
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Бæппи
Бæппи у ирон нæлгоймаджы ном.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Кордовæ (департамент)
Ко́рдовæ (Córdoba) у департамент Колумбийы цæгаты. Йæ административон центр у сахар Монтери.
Фиппаинæгтæ
Категори:Колумбийы департаменттæ
Идарыхъо
Идарыхъо у ирон нæлгоймаджы ном.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Тъепа (ном)
Тъепа у ирон нæлгоймаджы ном.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Пернамбуку
Пернамбу́ку (Pernambuco) у штат Бразилийы скæсæны. Штаты административон центр у Ресифи.
Фиппаинæгтæ
Категори:Бразилийы штаттæ
Асламырзæ
Асламырзæ у ирон нæлгоймаджы ном.
Акри
А́кри (Acre) у штат Бразилийы ныгуылæны. Штаты сæйраг сахар у Риу-Бранку.
Фиппаинæгтæ
Категори:Бразилийы штаттæ
Рораймæ
Рора́ймæ (Roraima) у штат Бразилийы цæгаты. Штаты сæйраг сахар у Боа-Вистæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Бразилийы штаттæ
Чанаккале
Чанаккале́ (Çanakkale) у сахар-порт Турчы ныгуылæны, Чанаккалейы провинцийы административон центр.
Категори:Турчы сахартæ
Рондони
Фиппаинæгтæ
Категори:Бразилийы штаттæ
Амапа
Амапа́ (Amapá) у штат Бразилийы цæгаты. Штаты сæйраг сахар у Макапа.
Фиппаинæгтæ
Категори:Бразилийы штаттæ
Шемахыйы район
Шемахыйы район (Şamaxı rayonu) у Азербайджаны районтæй иу. Районы административон центр у сахар Шемахы.
Категори:Азербайджаны районтæ
Агджабедийы район
Агджабедийы район (Ağcabədi rayonu) у Азербайджаны районтæй иу. Районы административон центр у сахар Агджабеди.
Категори:Азербайджаны районтæ
Токантинс
Тока́нтинс (Tocantins) у штат Бразилийы. Штаты сæйраг сахар у Палмас.
Уре
Уре у зайæгойы ном.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Зайæгойтæ дыгуронау
Гуцæ
Гуцæдыг. дзырд (Troglodytes troglodytes, Крапивник) у чысыл маргъ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæргътæ Категори:Дыгурон дзырдтæ
Пиауи
Фиппаинæгтæ
Категори:Бразилийы штаттæ
Легкойтæ
Легкойтæ кæнæ Леккойтæ (Легкоевы, Леккоевы ) сты ирон мыггаг.
Федералон зылд (Бразили)
Федералон зылд (Distrito Federal) у административон иуæг Бразилийы.
Агджабеди
Агджабеди́ (Ağcabədi) у сахар Азербайджаны, Агджабедийы районы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Азербайджаны сахартæ
Федералон зылд (Бразили)
Фиппаинæгтæ
Категори:Бразилийы административон дих
Легкойтæ
Фиппаинæгтæ
*
Урюпинск
Урю́пинск у сахар Волгограды облæсты. Сахары цæрынц 36,2 мин адæймаджы (2021).
Фиппаинæгтæ
Категори:Волгограды облæсты сахартæ
Зæхкъах
Зæхкъах кæнæ зæхкъахджытæ (Soricidae) — чысыл цæрæгойты бинонад.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Текирдаг
Текирда́г (Tekirdağ) кæнæ Редестос (Ραιδεστός, Родосто) у сахар Турчы ныгуылæны, Текирдаджы провинцийы административон центр.
Категори:Турчы сахартæ
Саскхортæ
Саскхортæ кæнæ саскхор цæрæгойтæ (Eulipotyphla) — чысыл æхсырæйхæсгæ цæрæгойты къорд.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Танхъалтæ
Танхъалтæ кæнæ Танхъилтæ (Танкалаевы, Танкиловы) сты ирон мыггаг.
Дзедатæ
Дзедатæ (Дзедаевы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Ресифи
Реси́фи (Recife ) у Бразилийы сахар æмæ муниципалитет, Пернамбукуйы штаты сæйраг сахар.
Фиппаинæгтæ
Категори:Бразилийы сахартæ Категори:Бразилийы штатты сæйраг сахартæ
Адапазары
Адапазары́ (Adapazarı) у сахар Турчы цæгат-ныгуылæны, Сакарьяйы провинцийы административон центр.
Категори:Турчы сахартæ
Æхсынджытæ
Æхсынджытæ (Rodentia) — даргъ раззаг дæндæгтæджын цæрæгойты къорд.
Зæхкъах тæрхъус
Зæхкъах тæрхъус (Dipodidae) — цæрæгойты бинонад.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Танхълатæ
Танхълатæ (Танклаевы ) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Биастæ
Истори
Биастæ Дур-Дурмæ Уæлладжырæй æрцыдысты. Мæсыг дæр сын уыд Зджыды. Зджыды мыггагæй иунæг чызг баззад, йæ байзæддаг та Дыгурмæ рафтыдысты, æрцардысты Хæнæзы.
Фиппаинæгтæ
*
Троицк (Челябинсчы облæст)
Тро́ицк (Троицк) у сахар Челябинсчы облæсты. Ис Уæрæсе æмæ Хъазахстаны тæккæ арæныл. Цæрынц дзы 73,4 мин адæймаджы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Челябинсчы облæсты сахартæ
Балашов (сахар)
Балашо́в у сахар Саратовы облæсты, Балашовы районы административон центр. Сахары цæрынц 36,2 мин адæймаджы (2021).
Фиппаинæгтæ
Категори:Саратовы облæсты сахартæ
Бендукидзе, Каха Автандилы фырт
Каха Автандилы фырт Бендукидзе (კახა ავთანდილის ძე ბენდუქიძე; райгуырдис 1956-æм азы 20 апрелы Тбилисы — амардис 2014-æм азы 13 ноябры Лондоны) уыд Уæрæсе æмæ Гуырдзыстоны амалхъом адæймаг, паддзахадон архайæг, биолог æмæ экономист, филантроп. Гуыдзыстоны Зонындзинæдты фонды бындурæвæрæг. Зонынц æй куыд «Гуырдзыстоны экономикон райрæзты архитектор».
Рæзгæ бонтæ æмæ ахуырад
Райгуырдис Тбилисы. Йæ фыд Автандил Доментийы фырт Бендукидзе — ахуыргонд-математик, Тбилисы университеты амонæг, йæ мад Джульеттæ Акакийы чызг Рухадзе — историк æмæ культуролог. Ахуыр кодта Тбилисы 55-æм астæуккаг скъолайы.
1977-æм азы каст фæци Тбилисы паддзахадон университеты биологон факультет. Факультеты фæскомцæдисы бюройы секретарь уыд. 1980-æм азы каст фæци Мæскуыйы паддзахадон университеты биологон факультеты аспирантурæ, сси биологон зонæдты кандидат. 1979-æм азæй 1989-æм азы онг уыд коммунистон партийы уæнг.
1981—1985 азты — Пущинойы Микроорганизмты биохими æмæ физиологийы институты сæйраг лаборант, зонадон кусæг.
1985—1990 азты — Медицинон индустрийы министрады цур Биотехнологийы институты молекулярон генетикæйы лабораторийы хицау.
Амалиуæг Уæрæсейы
1988-æм азы амалиуæг кæнын райдыдта, йе ’мкусæг ахуыргæндтимæ цалдæр сæудаджерон кооперативы сарæзта. 1988-æм азы сарæзта æхсæнадон организаци «Биопроцесс», кæцы реорганизацийы фæстæ сси акционерон æхсæнад.
1994-æм азы йæ «Биопроцесс» 500 мин долæрæй балхæдта «Уралмаш»-ы акциты 17 %, æмæ Бендукидзе сси АÆ «Уралмашы» директоры советы сæрдар. 1997-æм азæй — АÆ «Уралмаш-Заводты» директорты советы сæрдар. Уыцы рæстæг ма уыд УФ-йы экономикон политикæйы фæдыл коллегийы сконды (1995).
Архайд Гуырдзыстоны
2004-æм азы Гуырдзыстоны президент Михаил Саакашвили хонæг арвыста Каха Бендукидзейæн, цæмæй гуырдзиаг хицауады скондмæ бацæуа. Уыцы азы июны Бендукидзе сси экономикæйы министр. Уыцы иу аз декабры сси экономикон реформæты координацийы министр.
Зонындзинæдты фонд у хицæн Тбилисы сæрибар университеты саразæг. Фонды нысан у дунейы æмвæзады ахуырад æрыгон фæлтæрæн раттын æмæ хæрзхъæд зонадон иртасæнтæ райтынг кæнын.
2014-æм азы Гуырдзыстоны прокуратурæ æрфæрста Бендукидзейы. Амалиуæгдары зылын кодтой, Гуырдзыстоны аграрон университеты приватизацийы рæстæг æнæзакъонон хуызы егъау зæххытæ æгæр асламæй йæхи кæй бакодта, ууыл.
Архайд Украинæйы
2014-æм азы майы Бендукидзе райста Украинæйы уæды президент П. Порошенкойы хонæг æмæ сси Украинæйы хицауады Экономикон уынаффæйон оргæны уæнг. Уый хъардта къорд реформæты хъалонисæн системæйы, сидти газы аргъ фæбæрзонддæр кæнын æмæ карздæрæй тох кæнын коррупцийы ныхмæ.
Бацыд Реформæты националон советмæ дæр Украинæйы президенты цур.
Куба (Кæсæг-Балхъар)
Куба́ (Къуэбэ) у хъæу Кæсæг-Балхъары Пахсæны районы.
Бендукидзе, Каха Автандилы фырт
Мыггаг
1999-æм азы йæ цард баиу кодта идæдз Наталья Золотоваимæ. Уымæн та уыдис дыууæ фырты фыццаг æмкъайадæй.
Фыййау куыдз
Фыййау куыдз (Овчарка) — фыййауы куыйты иумæйаг ном.
Куба (Кæсæг-Балхъар)
Фиппаинæгтæ
Категори:Пахсæны районы цæрæнрæттæ
Бендукидзе, Каха Автандилы фырт
Мыггаг
Бендукидзейæн ис иунæг чызг, 1990-æм азы гуырд, йæ ном Анастасия Гончарова, хæссы йæ мады мыггаг. 2013-æм азы Анастасия каст фæци Лондоны King’s College-ы испайнаг филологийы хайад. Бендукидзейы амæлæты бонмæ йæ ахастдзинæдтæ Гончароваимæ официалон нæ уыдысты, æмæ уый тæрхондонмæ бахъаст кодта, цæмæй ДНК-экспертизæйы фæрцы йæ Бендукидзейы чызгыл банымæйой — уый йæ къухы бафтыд, 2016-æм азы тæрхондон йæ хъастыл сразы æмæ йæ фыды бынтæй стыр хай йæ дæлбар фæци.
Фыййау куыдз
Фиппаинæгтæ
Категори:Куыйтæ
Бендукидзе, Каха Автандилы фырт
Мыггаг
Кахайы хо Нуну Бендукидзе у арæзтадон фирмæйы хицау Гуырдзыстоны. Йæ фирмæйы архайд фæхуыздæр и, Каха Гуырдзыстонмæ куы ссыди, уæд. Фирмæйы дæлбар сты Ачъары цалдæр туристон объекты æмæ Гуырдзыстоны хуссары гидроэлектростанцæ.
Бендукидзе уарзта хъæбысæйхæст, шахмæттæй хъазыдис, уыд театрдзау.
Чингуытæ
Куыд Мæскуыйы Экономикæйы уæлдæр скъолайы профессор, Бендукидзе уыд ахуыры чиныджы æмавтор:
Æддаг æрмæг
Категори:СЦКП-йы уæнгтæ Категори:Уæрæсейы амалхъом адæм Категори:Лондоны чи амардис, уыдон Категори:Зындгонд адæм алфавитмæ гæсгæ Категори:2014-æм азы чи амардис, уыдон Категори:Тбилисы чи райгуырдис, уыдон Категори:1956-æм азы чи райгуырдис, уыдон Категори:Гуырдзыстоны политиктæ
Атажукино
Атажу́кино (Атажукино, Хьэтӏэхъущӏыкъуей) у хъæу Кæсæг-Балхъары Пахсæны районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Пахсæны районы цæрæнрæттæ
Куыдз
Куыдз, бирæон нымæц: куыйтæ, (Canis lupus familiaris) у хæдзарон цæрæгой, бирæгъы дæлхуыз.
Герпегеж
Герпеге́ж (Джэрпэджэж, Герпегеж) у хъæу Кæсæг-Балхъары Цæрæчы районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæрæчы районы цæрæнрæттæ
Уæллаг Жемтала
Уæллаг Жемтала́ (Огъары Жемтала, Верхняя Жемтала) у хъæу Кæсæг-Балхъары Цæрæчы районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæрæчы районы цæрæнрæттæ
Карасу (Кæсæг-Балхъар)
Карасу́ (Къара-суу — «сау дон») у хъæу Кæсæг-Балхъары Цæрæчы районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæрæчы районы цæрæнрæттæ
Омахæ
О́махæ (Omaha, ) у Небраскæйы стырдæр сахар.
Фиппаинæгтæ
Категори:Небраскæйы сахартæ
Эркен-Шахар
Фиппаинæгтæ
Категори:Хъæрæсе-Черкесы цæрæнрæттæ
Уæллаг Куырыпп
Уæллаг Куырыпп (Верхний Курп, Ислъамей, Ипщэ КурпI) у хъæу Кæсæг-Балхъары Терчы районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Терчы районы цæрæнрæттæ
Вестерботтен (провинци)
Ве́стерботтен (Västerbotten) у историон провинци Швецийы цæгаты.
Ног Асы
Ног Асы кæнæ Ног Балхъар (Новая Балкария, Жангы Малкъар, Щӏэ Балъкъэр) у хъæу Кæсæг-Балхъары Терчы районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Терчы районы цæрæнрæттæ
Михайловкæ (сахар)
Миха́йловкæ у сахар Волгограды облæсты. Сахары цæрынц 56,9 мин адæймаджы (2021).
Фиппаинæгтæ
Категори:Волгограды облæсты сахартæ
Манджерæ
Манджерæ (Mandurah, ) у сахар Австралийы. Ис Ныгуылæн Австралийы штаты.
Категори:Ныгуылæн Австралийы сахартæ
Хвалынск
Хвалы́нск (Хвалынск) у сахар Саратовы облæсты, Хвалынсчы районы административон центр. Сахары цæрынц 12,2 мин адæймаджы (2020).
Фиппаинæгтæ
Категори:Саратовы облæсты сахартæ
Дæллаг Куырыпп
Дæллаг Куырыпп (Нижний Курп, Къаншыуей) у хъæу Кæсæг-Балхъары Терчы районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Терчы районы цæрæнрæттæ
Диамбегтæ
Диамбегтæ (Диамбековы) сты ирон мыггаг.
Карабудахкенты район
Карабудахке́нты район (Карабудахкентский район, Къарабудакъгент якъ) у Дагъистаны районтæй иу. Йæ административон центр у Карабудахкент.
Фиппаинæгтæ
*
Диамбегтæ
Фиппаинæгтæ
*
Закатæ
Закатæ (Закаевы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Инаркой
Инарко́й (Инаркой, Инэркъуей) у хъæу Кæсæг-Балхъары Терчы районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Терчы районы цæрæнрæттæ
Дзлиатæ
Дзлиатæ (Дзлиевы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Аллах
Аллах кæнæ Хуыцау (الله [] — «Хуыцау») у иунæг æмæ æппæтхъомысджын Хуыцау, дунейы скæнæг пысылмон дины.
Этимологи
Дзырд «Аллах» араббагау нысан кæны Хуыцау.
Фиппаинæгтæ
Категори:Пысылмон дин
Северобайкальск
Северобайка́льск (Северобайкальск, Хойто Байгалай хото) у сахар Бурятийы цæгаты.
Фиппаинæгтæ
Категори:Бурятийы сахартæ
Эн-Наджаф
Эн-На́джаф (النجف) у сахар Ирачы, Наджафы провинцийы административон центр. Цæрынц дзы 1,38 милуан адæймаджы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирачы сахартæ
Силламяэ
Си́лламяэ (Sillamäe) у сахар Эстонийы цæгат-скæсæны.
Фиппаинæгтæ
Категори:Эстонийы сахартæ
Ахалдаба
Ахалда́ба:
Хемниц
Хе́мниц кæнæ Ке́мниц (Chemnitz, ; 1990-æм азы агъоммæ — Карл-Маркс-Штадт) у сахар Германы. Ис Саксонийы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Саксонийы сахартæ
Кивиыли
Ки́виыли (Kiviõli) у сахар Эстонийы цæгат-скæсæны.
Фиппаинæгтæ
Категори:Эстонийы сахартæ
Бирæазон сысылы
Бирæазон сысылы (Lolium perenne, Плевел многолетний) у кæрдæг зайæгой, сысылыйы хуыз.
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Чистополы район
Чистополы район (Чистай районы; Чистопольский район) у Тæтæрстаны район. Йæ административон центр у Чистополь.
Фиппаинæгтæ
Категори:Тæтæрстаны районтæ
Кембридж
Ке́мбридж (Cambridge, ) у сахар Стыр Британийы, Кембриджширы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Англисы сахартæ
Бирæдидинджын сысылы
Бирæдидинджын сысылы (Lolium multiflorum, Плевел многоцветковый) у зайæгой, сысылыйы хуыз.
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Дартло
Дартло (დართლო) у хъæу Гуырдзыстоны. Ис Тушеты.
Расыггæнæг сысылы
Расыггæнæг сысылы (Lolium temulentum, Плевел опьяняющий) у кæрдæг зайæгой, сысылыйы хуыз.
Дартло
Фиппаинæгтæ
Категори:Ахметъайы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Расыггæнæг сысылы
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Хæмпæлгæрдæджытæ
Кумторкалайы район
Кумторкалайы район (Кумторкалинский район) у Дагъистаны районтæй иу. Йæ административон центр у Коркмаскала.
Фиппаинæгтæ
*
Муствеэ
Му́ствеэ (Mustvee) у сахар Эстонийы скæсæны.
Фиппаинæгтæ
Категори:Эстонийы сахартæ
Гъореша
Гъореша (ღორეშა) у хъæу Гуырдзыстоны Харагаулы муниципалитеты.
Фиппаинæгтæ
Категори:Харагаулы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Такомæ
Тако́мæ (Tacoma) у Вашингтоны штаты сахар, Пьюджеты бакæлæны былгæрон.
Фиппаинæгтæ
Категори:Вашингтоны сахартæ
Днепры район (Днепропетровсчы облæст)
Днепры район (Дніпровський район, Днепровский район) у район Украинæйы Днепропетровсчы облæсты. Йæ административон центр у Днепр.
Фиппаинæгтæ
*
Фресно
Фре́сно (Fresno, ) у сахар Америкæйы Иугонд Штатты. Ис Калифорнийы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Калифорнийы сахартæ
Парцхнали
Парцхнали (ფარცხნალი) у хъæу Гуырдзыстоны Харагаулы муниципалитеты.
Фиппаинæгтæ
Категори:Харагаулы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Харагаул
Харагаул (ხარაგაული) у сахарæнгæс посёлок Гуырдзыстоны, Харагаулы муниципалитеты административон центр.
Тусон
Тусо́н (Tucson; Tucson, ) у Аризонæйы сахар.
Фиппаинæгтæ
Категори:Аризонæйы сахартæ
Ткаршети
Фиппаинæгтæ
Категори:Хъазыбеджы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Мус (сахар)
Мус кæнæ Муш (Muş) у сахар Турчы, Мусы провинцийы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Турчы сахартæ
Анахайм
А́нахайм (Anaheim []) у сахар Калифорнийы. Цæрынц дзы 346,8 мин адæймаджы (2020).
Окленд (Калифорни)
О́кленд (Oakland, нысан кæны — «тулдзыты бæстæ») у сахар Калифорнийы. Цæрынц дзы 428,8 мин адæймаджы (2018).
Анахайм
Фиппаинæгтæ
Категори:Калифорнийы сахартæ
Окленд (Калифорни)
Фиппаинæгтæ
Категори:Калифорнийы сахартæ
Выборджы район (Ленинграды облæст)
Выборджы район (Выборгский район) у Ленинграды облæсты муниципалон район. Йæ административон центр у Выборг.
Фиппаинæгтæ
*
Хуыбецты Къахабер
Хуыбецты (Хуыбежты) Омары фырт Къахабер (райгуырдис 1987-æм азы 14 мартъийы Беслæны) у ирон хъæбысæйхæцæг.
Æрвитæнтæ
Къахабер Категори:Ирон хъæбысæйхæцджытæ
Ахалдаба (Ахметъайы муниципалитет)
Ахалдаба (ახალდაბა) у хъæу Гуырдзыстоны Ахметъайы муниципалитеты.
Гарбани
Гарбани (გარბანი) у хъæу Гуырдзыстоны Хъазыбеджы муниципалитеты. Ис Хиуы.
Паншети
Паншети (ფანშეტი) у хъæу Гуырдзыстоны Хъазыбеджы муниципалитеты. Ис Хиуы.
Ахалдаба (Ахметъайы муниципалитет)
Ирон мыггæгтæ
Цардысты дзы Хуыгатæ, Костæ, Бестаутæ, Соттитæ, Зассетæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ахметъайы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Форт-Уэрт
Форт-Уэ́рт (Fort Worth) у Америкæйы Иугонд Штатты сахар. Ис Техасы цæгаты.
Фиппаинæгтæ
Категори:Техасы сахартæ
Сабуе (Ахметъайы муниципалитет)
Сабуе (საბუე) у хъæу Гуырдзыстоны Ахметъайы муниципалитеты.
Ирон мыггæгтæ
Цардысты дзы Тедетæ, Къæбыстæ, Челдытæ, Хуыбиатæ, Хъæцмæзтæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ахметъайы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Ахшан
Ахшан (ახშანი) у хъæу Гуырдзыстоны Ахметъайы муниципалитеты.
Пасадинæ (Калифорни)
Пасади́нæ кæнæ Пасаде́нæ (Pasadena, ) у сахар Калифорнийы, Лос-Анджелесы горæтгæрон. Цæрынц дзы 137,1 мин адæймаджы (2010).
Фиппаинæгтæ
Категори:Калифорнийы сахартæ
Ахшан
Ирон мыггæгтæ
Цардысты дзы Костæ, Козатæ, Хъодалатæ, Тъуратæ, Зассетæ, Хуыгатæ, Къоратæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ахметъайы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Баксанёнок
Фиппаинæгтæ
Категори:Пахсæны районы цæрæнрæттæ
Бæтатæ
Бæтатæ кæнæ Бататæ (Батаевы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Псычох
Псычо́х (Псычох, Псыкӏэху) у хъæу Кæсæг-Балхъары Пахсæны районы.
Плиты Харитон
Плиты Дауыты фырт Харитон (Хадо ) (райгуырдис 1908-æм азы 19 сентябры Ручъы хъæуы — амардис 1966-æм азы 26 декабры Дзæуджыхъæуы) у ирон поэт.
Псычох
Фиппаинæгтæ
Категори:Пахсæны районы цæрæнрæттæ
Гаиботени
Гаиботени (გაიბოტენი) у хъæу Гуырдзыстоны Хъазыбеджы муниципалитеты. Ис Хиуы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Хъазыбеджы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Плиты Харитон
Йæ номдзыддæр кадджытæй иу — «Сæлимæт» фыццаг хатт мыхуырæй рацыдис 1930-æм азы журнал «Фидиуæджы». Йæ фыццаг чиныг «Цæхæртæ» мыхуыры фæзынд 1931-æм азы, уыйфæстæ йын чиныг цыд чиныджы фæдыл Ирыстоны æмæ Мæскуыйы.
Кингисеппы район
Кингисеппы район (Кингисеппский район) у Ленинграды облæсты муниципалон район. Йæ административон центр у Кингисепп.
Плиты Харитон
Цардафыст
Плиты Харитон райгуырди Ручъы хъæуы мæгуыр бинонты астæу. 1930 азы каст фæци Цхинвалы педтехникум. Фæстæдæр ахуыр кодта Мæскуыйы пединституты, уырдыгæй та баивта Философийы, литературæйы æмæ историйы институтмæ. 1936 азы ссыди Дзæуджыхъæумæ, куыста радиокомитеты, стæй та «Рæстдзинад»-ы редакцийы.
Кингисеппы район
Фиппаинæгтæ
*
Плиты Харитон
Цардафыст
1937 азы йæ равзæрстой Хуссар Ирыстоны Фысджыты цæдисы сæрдарæй. 1942 азы йæм фæсидтысты Сырх æфсадмæ. Уырдыгæй куы сыздæхт, уæд куыста Цæгат Ирыстоны чиныгуадзæны, журнал «Мах дуг» æмæ газет «Æрыгон большевик»-ы редакциты.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон поэттæ Харитон Категори:Ручъы чи райгуырдис, уыдон
Колæйы æрдæгсакъадах
Колæйы æрдæгсакъадах (Кольский полуостров) у æрдæгсакъадах Уæрæсейы Мурмансчы облæсты. Цæгатырдыгæй æрдæгсакъадах æхсы Баренцы денджыз, хуссар-скæсæнырдыгæй — Урс денджыз.
Категори:Æрдæгсакъадæхтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Мурмансчы облæсты æрдæгсакъадæхтæ
Белиджи
Фиппаинæгтæ
Категори:Дербенты районы цæрæнрæттæ
Месæ (Аризонæ)
Фиппаинæгтæ
Категори:Аризонæйы сахартæ
Кишпек (хъæу)
Кишпек (Кишпек, Тыжьей) у хъæу Кæсæг-Балхъары Пахсæны районы.
Печорæ (сахар)
Печо́рæ (Печӧра; Печора) у сахар Комийы Республикæйы. Цæрынц дзы 37,5 мин адæймаджы (2021).
Фиппаинæгтæ
Категори:Комийы сахартæ
Вирджини-Бич
Вирджини-Бич (Virginia Beach, []) у Вирджинийы сахар.
Косели
Косели (ქოსელი) у хъæу Гуырдзыстоны Хъазыбеджы муниципалитеты. Ис Хиуы.
Целинайы район
Целинайы район (Целинский район) у Ростовы облæсты муниципалон район. Йæ административон центр у Целина.
Косели
Фиппаинæгтæ
Категори:Хъазыбеджы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Целинайы район
Фиппаинæгтæ
Категори:Ростовы облæсты районтæ
Усинск
Уси́нск (Ускар; Усинск) у сахар Комийы Республикæйы. Цæрынц дзы 37,2 мин адæймаджы (2021).
Фиппаинæгтæ
Категори:Комийы сахартæ
Дæллаг Цæрæк
Дæллаг Цæрæк (Ишхъэрэ Къуэжьыкъуей, Нижний Черек) у хъæу Кæсæг-Балхъары Æруаны районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Æруаны районы цæрæнрæттæ
Кременчуг-Константиновское
Кременчуг-Константиновское (Кременчуг-Константиновское) у хъæу Кæсæг-Балхъары Пахсæны районы.
Бежтъайы фадыг
Бежтъа́йы фадыг (Бежтинский участок, Бежтӏа мухъ) у административон иуæг Дагъистаны. Йæ административон центр у Бежтъа.
Фиппаинæгтæ
Категори:Дагъистаны районтæ
Арбиатæ
Арбиатæ (Арбиевы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Умань
У́мань (Умань, אומאַן) у сахар Украинæйы Черкассыйы облæсты, Уманы районы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Черкассыйы облæсты сахартæ
Рино
Ри́но (Reno) у Невадæйы сахар, Уошойы зылды административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Невадæйы сахартæ
Арлингтон (Техас)
А́рлингтон (Arlington) у Техасы сахар.
Фиппаинæгтæ
Категори:Техасы сахартæ
Текко
Текко у ирон нæлгоймаджы ном.
Кабардинкæ (Кæсæг-Балхъар)
Фиппаинæгтæ
Категори:Æруаны районы цæрæнрæттæ
Мысырби
Мысырби у ирон нæлгоймаджы ном.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Морзох
Морзо́х (Мэрзэхъу) у хъæу Кæсæг-Балхъары Æруаны районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Æруаны районы цæрæнрæттæ
Колорадо-Спрингс
Фиппаинæгтæ
Категори:Колорадойы сахартæ
Пиренейтæ
Пирене́йтæ (Pyrénées, Pirineos, Pirenèus, Pirineus, Pirinioak) у хæххон системæ Европæйы хуссар-ныгуылæны.
Фиппаинæгтæ
Категори:Хохы системæтæ алфавитмæ гæсгæ
Альпæтæ
А́льпæтæ, вариант Альптæ (Alpes, Alpen, Alpi, Alps, Alpe) у хæххон системæ Европæйы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Хохы системæтæ алфавитмæ гæсгæ
Карпаттæ
Карпа́ттæ (, Карпаты, Karpaten,, Kárpátok, Carpaţi) у хæххон системæ Скæсæн Европæйы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Хохы системæтæ алфавитмæ гæсгæ
Былым
Былым (Быллым) у хъæу Кæсæг-Балхъары Эльбрусы районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Эльбрусы районы цæрæнрæттæ
Псыкод
Псыко́д (Псыкуэд) у хъæу Кæсæг-Балхъары Æруаны районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Æруаны районы цæрæнрæттæ
Тейлор, Дэвид (хъæбысæйхæцæг)
Дэвид Тейлор (David Taylor; райгуырдис 1990-æм азы 5 декабры Ринойы) у америкæйаг хъæбысæйхæцæг, Сæрдыгон Олимпиаг хъæзтыты чемпион (2020).
Лечинкай
Фиппаинæгтæ
Категори:Чегемы районы цæрæнрæттæ
Эльбрус (хъæу)
Эльбру́с (Эльбрус) у хъæу Кæсæг-Балхъары Эльбрусы районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Эльбрусы районы цæрæнрæттæ
Конотоп
Коното́п (Конотоп) у сахар Украинæйы Сумыйы облæсты, Конотопы районы административон центр.
Категори:Сумыйы облæсты сахартæ
Нариманов (сахар)
Нарима́нов у сахар Уæрæсейы Астраханы облæсты. Цæрынц дзы 10,6 мин адæймаджы (2021).
Кавказы хæхтæ
Кавказы хæхтæ (Кавказтәи ашьхақәа, Къаукъаз къурш, Qafqaz dağları, კავკასიონი,, Къаукъаз къурш, Ккавкказрал зунтту, Къавкъаз, Кавкаса лоамаш, Кавказад банбыр, Кавказалъул мугӏрул, Կովկասյան լեռնաշղթա, Кавказские горы, Кавказ таула, Кавказ тавлар, Кавказан лаьмнаш) у хæххон системæ Евразийы Сау денджызæй Къаспы денджызы ’хсæн.
Камызяк
Камызя́к у сахар Уæрæсейы Астраханы облæсты. Цæрынц дзы 15,8 мин адæймаджы (2021).
Кавказы хæхтæ
Категори:Хохы системæтæ алфавитмæ гæсгæ *
Камызяк
Фиппаинæгтæ
Категори:Астраханы облæсты сахартæ
Буйнаксчы район
Буйнаксчы район (Буйнакскы район) у Дагъистаны районтæй иу. Йæ административон центр у Буйнакск.
Фиппаинæгтæ
*
Чёрная Речкæ (Кæсæг-Балхъар)
Чёрная Ре́чкæ (Фӏыцӏэпс, Чёрная Речка — «сау цæугæдон») у хъæу Кæсæг-Балхъары Æруаны районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Æруаны районы цæрæнрæттæ
Мёз (департамент)
Мёз (Meuse) у департамент Францы цæгат-скæсæны. Йæ административон центр у Бар-ле-Дюк.
Фиппаинæгтæ
*
Дордонь
Дордо́нь (Dordogne, Dordonha) у департамент Францы хуссар-ныгуылæны. Йæ административон центр у Перигё.
Фиппаинæгтæ
*
Городовиковск
Фиппаинæгтæ
Категори:Хъалмыхъхъы сахартæ
Уæллаг Пахсæн
Уæллаг Пахсæн (Верхний Баксан, Огъары Басхан) у хъæу Кæсæг-Балхъары Эльбрусы районы.
Сурабая
Сураба́я (Surabaya) у Индонезийы стырдæр сахартæй иу.
Уæллаг Пахсæн
Фиппаинæгтæ
Категори:Эльбрусы районы цæрæнрæттæ
Харабали
Харабали́ у сахар Уæрæсейы Астраханы облæсты. Цæрынц дзы 17,3 мин адæймаджы (2021).
Фиппаинæгтæ
Категори:Астраханы облæсты сахартæ
Сирен
Сирен кæнæ цыхтытæ (Syringa) у къутæрты мыггаг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Урсцæст
Урсцæст — сырддонцъиухуызты бинонадмæ чи хауы, ахæм мæргъты мыггаг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæргътæ
Кот-д’Армор
Кот-д’Армор (Côtes-d’Armor, Aodoù-an-Arvor) у департамент Францы цæгат-ныгуылæны. Йæ административон центр у Сен-Бриё.
Фиппаинæгтæ
*
Казбековы район
Казбековы район (Казбековский район) у Дагъистаны районтæй иу. Йæ административон центр у Дылым.
Фиппаинæгтæ
*
Ло æмæ Гароннæ
Ло æмæ Гароннæ (Lot-et-Garonne, Òlt e Garona) у департамент Францы хуссар-ныгуылæны. Йæ административон центр у Ажен.
Фиппаинæгтæ
*
Тегенекли
Тегене́кли (Тегенекли) у хъæу Кæсæг-Балхъары Эльбрусы районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Эльбрусы районы цæрæнрæттæ
Шитхала
Шитхала́ (Шытхьэлэ) у хъæу Кæсæг-Балхъары Æруаны районы.
Бедык
Бедык (Бедыкъ) у хъæу Кæсæг-Балхъары Эльбрусы районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Эльбрусы районы цæрæнрæттæ
Лашкута
Лашкута (Лашкута, Лашкъута) у хъæу Кæсæг-Балхъары Эльбрусы районы.
Жирондæ
Жиро́ндæ (Gironde, Gironda) у департамент Францы хуссар-ныгуылæны. Йæ административон центр у Бордо.
Фиппаинæгтæ
*
Байдаево
Байда́ево (Байдаево) у хъæу Кæсæг-Балхъары Эльбрусы районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Эльбрусы районы цæрæнрæттæ
Далматово
Далма́тово (Далматово) у сахар Уæрæсейы Курганы облæсты, Далматовойы районы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Курганы облæсты сахартæ
Шадринск
Фиппаинæгтæ
Категори:Курганы облæсты сахартæ
Уалыты Радик
Уалыты Юрийы фырт Радик у Уæрæсейы хъæбысæйхæцæг, Дунейы чемпионат хъæбысхæстæй (2021) бронзæйы призёр.
Кванада
Кванада (Кванада, КӀванада) у хъæу Дагъистаны Цъумадайы районы. Хъæуы цæрынц 1,38 мин адæймаджы (2010 азы).
Бандунг
Бандунг (Bandung) у Индонезийы стырдæр сахартæй иу, Ныгуылæн Явæйы административон центр.
Кванада
Фиппаинæгтæ
Категори:Цъумадайы районы цæрæнрæттæ
Бандунг
Категори:Индонезийы сахартæ
Нейтрино (хъæу)
Нейтри́но (Нейтрино) у хъæу Кæсæг-Балхъары Эльбрусы районы.
Спокан (Вашингтон)
Фиппаинæгтæ
Категори:Вашингтоны сахартæ
Куртамыш
Куртамы́ш (Куртамыш) у сахар Уæрæсейы Курганы облæсты, Куртамышы районы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Курганы облæсты сахартæ
Петухово (Курганы облæст)
Петухо́во (Петухово) у сахар Уæрæсейы Курганы облæсты, Петуховойы районы административон центр.
Барахъты Гино
Барахъты Теккойы фырт Гино (райгуырдис 1890-æм азы 19 февралы Салыгæрдæны — амардис 1937-æм азы 23 октябры) у ирон фыссæг, поэт æмæ публицист.
Петухово (Курганы облæст)
Фиппаинæгтæ
Категори:Курганы облæсты сахартæ
Барахъты Гино
Цардафыст
Гино райгуырди Салыгæрдæны. Бакасти сæ хъæуы дыууæазон скъолайы, стæй та Æрыдоны семинары æмæ куыста ахуыргæнæгæй.
Буш-дю-Рон
Буш-дю-Ро́н (Bouches-du-Rhône — «Ронæйы донæфтæнтæ», Bocas de Ròse) у департамент Францы хуссары. Йæ административон центр у Марсель.
Барахъты Гино
Цардафыст
1915-æм азы йæ акодтой æфсадмæ. Хæцыди Турчы фронты. Февралы революцийы фæстæ æрбаздæхт Ирыстонмæ æмæ удуæлдайæ тох кæнын райдыдта большевикты хъуыддагыл, йæ риуы ’мбæрц цыди революцийы æмæ мидхæсты тымыгъты. Советон дуджы куыста бæрнон бынæтты: Алагиры райкомы секретарæй, зылды милицæйы хицауæй, газеттæ «Кермен» æмæ «Рæстдзинад»-ы редакторæй, Цæгат Ирыстоны æмæ Ростовы пединститутты ахуыргæнæгæй, зонадон-иртасæг институты директорæй.
Буш-дю-Рон
Фиппаинæгтæ
*
Хъоппæгдидинонтæ
Хъоппæгдидинонтæ (Liliales, Лилиецветные) сты иухайон зайæгойты къорд.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Шарантæ
Шара́нтæ (Charente) у департамент Францы. Йæ административон центр у Ангулем.
Барахъты Гино
Цардафыст
Барахъты Гинойы дæр басыгъта сырх терроры азар: æрцахстой йæ æмæ йæ амардтой 1937-æм азы 23-æм октябры.
Шарантæ
Фиппаинæгтæ
*
Мухран (хъæу)
Мухран (მუხრანი — «тулдзбын, тулдзы къох») у хъæу Гуырдзыстоны Цхетайы муниципалитеты.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цхетайы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Къабускахуызтæ
Къабускахуызтæ (Brassicaceae, Капустные) кæнæ дзуардидинонтæ (Cruciferae, Крестоцветные) сты зайæгойты бинонад.
Шумихæ (сахар)
Шуми́хæ (Шумиха) у сахар Уæрæсейы Курганы облæсты, Шумихæйы районы административон центр.
Къабускахуызтæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Зайæгойты бинонæдтæ
Шумихæ (сахар)
Фиппаинæгтæ
Категори:Курганы облæсты сахартæ
Аламидæ (зылд)
Алами́дæ кæнæ Аламедæ (Alameda, []) у Калифорнийы зылд. Йæ административон центр у Окленд.
Фиппаинæгтæ
Категори:Калифорнийы зылдтæ
Банком (зылд)
Банком (Buncombe County) у Цæгат Каролинæйы зылд. Йæ административон центр у Эшвилл.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæгат Каролинæйы зылдтæ
Мæтæгдидинонтæ
Мæтæгдидинонтæ (Rosales, Розоцветные) сты дыхайон зайæгойты къорд.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Мыдæгхуызтæ
Мыдæгхуызтæ (Вересковые) сты дыхайон зайæгойты бинонад.
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Зайæгойты бинонæдтæ
Дрогобыч
Дрого́быч (Дрогобич) у сахар Украинæйы Львовы облæсты, Дрогобычы районы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Львовы облæсты сахартæ
Науыр
Науыр :
Дрогобычы район
Дрогобычы район (Дрогобицький район, Дрогобычский район) у район Украинæйы Львовы облæсты. Йæ административон центр у Дрогобыч.
Фиппаинæгтæ
*
Зонындзинæдты фонд
Зонындзинæдты фонд (ცოდნის ფონდი) у хæрзаудæн организаци Гуырдзыстоны, йæ бындурæвæрæг æмæ сæйраг меценат уыд Каха Бендукидзе. Кусы 2007-æм азæй.
Зонындзинæдты фонды сæйрагдæр дыууæ проекты сты хицæн Тбилисы сæрибар университет æмæ Гуырдзыстоны хъæууон хæдзарады университет.
Фонд ахуырады райрæзтæн снысан кодта 50 милуан доллæры бæрц.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ахуырад Гуырдзыстоны
Окситани (регион)
Фиппаинæгтæ
*
Щучье (Курганы облæст)
Щу́чье (Щучье) у сахар Уæрæсейы Курганы облæсты, Щучьейы районы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Курганы облæсты сахартæ
Очаков
Фиппаинæгтæ
Категори:Николаевы облæсты сахартæ
Даричинонтæ
Даричинонтæ (Caryophyllaceae, Гвоздичные) сты дыхайон зайæгойты бинонад.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Зайæгойты бинонæдтæ
Гуырдзыстоны Советон Социалистон Республикæ
1921—1936 азты йæ ном хуындис Социалистон Советон Республикæ Гуырдзыстон æмæ уыд Фæскавказы Социалистон Федеративон Советон Республикæйы ныгуылæн хай.
ГССР-йы хицауиуæг кодта йæ иунæг парти — Гуырдзыстоны коммунистон парти.
1991-æм азæй у хæдбар паддзахад — Гуырдзыстон.
Категори:Гуырдзыстоны истори Категори:Советон Цæдис
Червлённая
Червлённая, вариант: Червленæй (Чъерлон?, Черлон? ; Червлённая, Орз-Гӏала) у станицæ Цæцæны Шелковскаяйы районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Шелковскаяйы районы цæрæнрæттæ
Уæллаг Альпæтæ
Уæллаг Альпæтæ (Hautes-Alpes, Auts Aups) у департамент Францы хуссар-скæсæны. Йæ административон центр у Гап.
Зæрдинхуызтæ
Зæрдинхуызтæ (Rosaceae; Розовые) — дыхайон зайæгойты бинонад.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Зайæгойты бинонæдтæ
Тарн æмæ Гароннæ
Тарн æмæ Гаро́ннæ (Tarn-et-Garonne, Tarn e Garona) у департамент Францы хуссары. Йæ административон центр у Монтобан.
Фиппаинæгтæ
*
Макушино
Макушино (Макушино) у сахар Уæрæсейы Курганы облæсты, Макушинойы районы административон центр.
Уалыты Лаврент
Уалыты Елиозы фырт Лаврент (райгуырдис 1938-æм азы Хуссар Ирыстоны Уалытыхъæуы) у ирон поэт, чиныгуадзæн «Ир»-ы редактор.
Николаевы район (Николаевы облæст)
Фиппаинæгтæ
*
Уалыты Лаврент
Цардафыст
Уалыты Лаврент райгуырди Уалытыхъæуы. Бакасти Громы астæуккаг скъолайы. Æртæ азы фæцис æфсады, стæй бацыди Цæгат Ирыстоны Къостайы номыл педагогон институтмæ æмæ райста ахуыргæнæджы дæсныйад. Куыста Олгинскæйы астæуккаг скъолайы, газет «Рæстдзинад»-ы редакцийы, Цæгат Ирыстоны радиойы.
Ныртæккæ кусы чиныгуадзæн «Ир»-ы редакторæй.
Джиппы рауагъта къорд поэтикон чиныджы. Сæ зынгæдæртæ: «Зæрдæйы уадындз» (Орджоникидзе, 1983), «Артдзæст» (Дзæуджыхъæу, 1994), «Мæ дуне» (Дзæуджыхъæу, 1999), «Дуджыгакк» (Дзæуджыхъæу, 2007).
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон поэттæ Лаврент Категори:Цхинвалы районы чи райгуырдис, уыдон
Медан
Меда́н (Medan) у Индонезийы стырдæр сахартæй иу, Цæгат Суматрæйы провинцийы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Индонезийы сахартæ
Кавасаки (сахар)
Каваса́ки (川崎市) у Японы сахар. Ис Канагавæйы префектурæйы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Японы сахартæ
Сосновец
Сосно́вец (Sosnowiec, Sosnowjec) у сахар Польшæйы Силезийы воеводæйады.
Фиппаинæгтæ
Категори:Силезийы воеводæйады сахартæ
Назраны дон
Назраны дон, вариант у Насыраны дон (Назранка, Наьсар) у Мæхъхъæлы цæугæдæттæй иу, Сунжæйы фæрсагдон. Йæ дæргъ у 29 километры.
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæхъхъæлы цæугæдæттæ
Уæллаг Гароннæ
Уæллаг Гаро́ннæ (Haute-Garonne, Nauta Garona, Auta Garona) у департамент Францы хуссары. Йæ административон центр у Тулузæ.
Фиппаинæгтæ
*
Боциты Алыксандр
Боциты Никъалайы фырт Алыксандр (райгуырдис 1938-æм азы Къора-Урсдоны) у ирон поэт.
Цардафыст
Боциты Алыксандр райгуырди Къора-Урсдоны. Каст фæци авдазон скъола. Йæ афон куы ’рхæццæ, уæд æм фæсидтысты æфсады рæнхъытæм. Æртæ азы фæстæ сыздæхт Ирыстонмæ æмæ кусынмæ бацыди завод «Победит»-мæ. Бакуыста дзы фондз æмæ ссæдз азæй фылдæр.
Æмдзæвгæтæ фыссын райдыдта 1956 азы. Мыхуыры йын цыдысты газет «Рæстдзинад»-ы, журнал «Мах дуджы».
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон поэттæ Алыксандр Категори:Дыгуры районы чи райгуырдис, уыдон
Чеджемты Æхсар
Чеджемты Зæкæрйайы фырт Æхсар (райгуырдис 1937-æм азы Заманхъулы — амардис 2009-æм азы) у ирон поэт.
Цардафыст
Чеджемты Æхсар Заманхъулы астæуккаг скъолайы бакæсыны фæстæ кусын райдыдта колхозы, стæй та Культурæйы хæдзары. 1965 азы каст фæци Цæгат Ирыстоны паддзахадон педагогон институты историон-филологион факультет æмæ кусынмæ бацыди Цæгат Ирыстоны радиомæ. Йæ царды фæстаг азты куыста Фысджыты цæдисы сæрдары хæдивæгæй.
Æхсары фыццаг чиныг «Стъалыты æхсæрдзæн» рацыди 1965 азы. Уый фæстæ ма рауагъта ахæм поэтикон æмбырдгæндтæ: «Цомхурагур» (Орджоникидзе, 1982), «Дæ ном» (Орджоникидзе, 1987), «Æртхурон» (Дзæуджыхъæу, 1997), «Ирон зарæг» (Дзæуджыхъæу, 2001).
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон поэттæ Æхсар Категори:Заманхъулы чи райгуырдис, уыдон
Крушевац
Кру́шевац (Крушевац) у Сербийы сахар, Расинæйы зылды административон центр.
Категори:Сербийы сахартæ
Радом
Ра́дом (Radom) у сахар Польшæйы Мазовийы воеводæйады.
Фиппаинæгтæ
Категори:Мазовийы воеводæйады сахартæ
Мияги
Мия́ги (宮城 — галуан):
Фукуокæ
Фукуо́кæ (福岡市) у стыр сахар Японы, Фукуокæйы префектурæйы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Японы сахартæ
Бекаа
Бека́а (بقاع):
Руймон
Руймон у калмæнгæс æвирхъау мифон цæрæгой, нарты кадджыты персонаж.
Мифологи
Сæгуыт (рæубес) куы ныззайы, уæд, дам, иуварс агæпп кæны æмæ дардæй йæ лæппынмæ æрбакæсы. Йæхи хуызæн куы вæййы, уæд æм æрбацæуы æмæ йын дзидзи бадары. Фæлæ алы хатт афтæ нæ вæййы. Иуæй-иу хатт ныййары хилæджы хуызæн цыдæр. Уый хуыйны Руймон. Ахæм куы вæййы, уæд дзы йæ мад дард алидзы. Руймон вæййы хæрз чысыл, йæ цæстытæй дæр нæ фæкæсы. Фæлæ уайтагъд бæлæстæ æд уидæгтæ рæдувын, зæхх ныхъуырын райдайы. Æмæ дынджырæй-дынджырдæр кæны. Ноджы гæнæн ис æмæ уынын райдайа. Æмæ уæд, тынг егъау суæвгæйæ, æппæт адæмы дæр ныццæгъддзæнис. Цæмæй ахæм бæллæх ма ’рцæуа, уый тыххæй йæ уæларвцæрæг Уацилла рæхыстæй сбаста æмæ йæ уæларвмæ сласта. Ам ын æрвон зæдтæ æмæ дауджытæ цирхъытæй хайгай кæнынц йæ буар æмæ йæ уарынц мард адæмыл. Мæрдтæ Руймоны буары хæйттæй цæттæ кæнынц алыхуызон хостæ æмæ дзы куы фæхъæстæ вæййынц, уæд цы кары фæзиан сты, уыцы кары райгас ваййынц.
Этимологи æмæ истори
Абайты Васомæ гæсгæ ныхас Руймон цæуы ромаг адæммы номæй, йæ уидæгтæ та цæуынц суанг ма ирон адæмы фыдæлтæ — алантæ, Ромы империимæ куы хæцыдысты уыцы заманмæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Нарты кадджытæ
Мияги (префектурæ)
Мия́ги (宮城県, Miyagi-ken) у Японы префектурæ. Йæ административон центр у Сендай.
Фиппаинæгтæ
Категори:Японы префектурæтæ
Хумара
Хумара́ (ХӀвмара, Хъумэрэн, Хумара) у хъæу Хъæрæсе-Черкесы Хъæрæсейы районы.
Лозовая
Лозовая (Лозова; Лозовая) у сахар Украинæйы Харьковы облæсты, Лозоваяйы районы административон центр.
Хумара
Фиппаинæгтæ
Категори:Хъæрæсейы районы цæрæнрæттæ
Лозовая
Фиппаинæгтæ
Категори:Харьковы облæсты сахартæ
Зренянин
Фиппаинæгтæ
Категори:Сербийы сахартæ
Фæскавказы ахуыргæнджыты семинар
Фæскавказы ахуыргæнджыты семинар (Закавказская учительская семинария) уыд Уæрæсейы империйы Хуссар Кавказы адæмтæн педагогон дæсныйад парахат кæныны ахсджиаг артдзæст, 4-азыккон сæрмагонд скъола, суинаг ахуыргæнджытæ кæм ахуыр кодтой, ахæм. Куыста 1876-æм азæй 1917-æм азы онг Гуры.
Фæскавказы (Гуры) ахуыргæнджыты семинар уыд дыккаг ахæм уагдон Гуырдзыстоны, фыццаг байгом и 1866-æм азы Тбилисы (1872-æм азæй Ахуыргæнджыты институт). Æртыккаг æмæ цыппæрæм ахæм ахуыргæнæндæттæ систы Кутаисы (1881) æмæ Сухумы (1915) ахуыргæнджыты семинартæ. 1878-æм азæй 1891-æм азы онг Фæскавказы ахуыргæнджыты семинары директор уыдис педагог, адæмон ахуырады зынгæ архайæг, фыссæг Дмитрий Семёнов (1834—1902).
Семёнов директор куы уыдис, семинары байгом кодтой азербайджайнаг хайад (1879-æм азы) — гуырдзиаг, сомихаг æмæ уырыссаг хайæдты фæстæ.
Семинары фыццаг азербайджайнаг рауагъдæттæ уыдысты Сафарали бек Велибеков Шушайæ, Теймур Байрамалибеков Ленкоранæй æмæ Мирза Халилов Нахичеванæй. Сафарали бек Велибеков баззадис семинары кусын, амыдта азербайджайнаг æвзаг. Гуры сарæзтæуыд фыццаг азербайджайнаг æвзаджы ахуыры чиныг скъолатæн.
Фæстæдæр Фæскавказы ахуыргæнджыты семинар райрæзти æмæ сси Гуры паддзахадон педагогон институт.
Семинар тынг ахсджиаг уыд ног азербайджайнаг æмæ иннæтæ адæмты интеллигенци байрæзынæн. Семинары рауагъдæтты ’хсæн уыдысты:
Фиппаинæгтæ
Категори:Ахуырад Гуырдзыстоны Категори:Кавказы истори
Уæллаг Теберда
Уæллаг Теберда (Верхняя Теберда) у хъæу Хъæрæсе-Черкесы Хъæрæсейы районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Хъæрæсейы районы цæрæнрæттæ
Змиёв
Змиёв (Зміїв, Змиёв) у сахар Украинæйы Харьковы облæсты. Ис Чугуевы районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Харьковы облæсты сахартæ
Седльце
Се́дльце (Siedlce, ) у сахар Польшæйы Мазовийы воеводæйады.
Фиппаинæгтæ
Категори:Мазовийы воеводæйады сахартæ
Усть-Джегутайы район
Усть-Джегута́йы район (Усть-Джегутинский район, Усть-Джьгваты район, Усть-Жэгуэтэ куей, Джёгетей Аягъы район, Усть-Джегута район) у район Хъæрæсе-Черкесы. Йæ административон центр у Усть-Джегута.
Менделеевск
Менделе́евск (Менделеев) у сахар Уæрæсейы Тæтæрстаны, Менделеевсчы районы административон центр.
Усть-Джегутайы район
Фиппаинæгтæ
*
Менделеевск
Фиппаинæгтæ
Категори:Тæтæрстаны сахартæ
Пулавыйы повят
Пулавыйы повят (Powiat puławski) у район (повят) Польшæйы Люблины воеводæйады. Йæ административон центр у Пулавы.
Уæллаг Марæ
Уæллаг Ма́рæ (Верхняя Мара, Огъары Мара) у хъæу Хъæрæсе-Черкесы Хъæрæсейы районы.
Пулавыйы повят
Категори:Люблины воеводæйады повяттæ
Уæллаг Марæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Хъæрæсейы районы цæрæнрæттæ
Бекаайы тæрф
Бекаайы тæрф (وادي البقاع [], ливайнаг æвзаджы здæхтыл: []) у Ливаны скæсæны дæлвæз, бæстæйы хъæууон хæдзарады ахсджиагдæр район.
Тæрф у Бейрутæй 30 км æдде, рæгътæ Ливан æмæ Антиливаны ’хсæн. Йæ дæргъ у 120 км бæрц, уæрх — 16 км. Бæстыхъæд у зæххастæуденджызон, сæрд вæййы тæвд æмæ хус, зымæг та — уазæл, арæх уары мит.
Цæрджытæ рæзын кæнынц сæнæфсир æмæ æндæр культурæтæ. Регионы баззадис бирæ рагон заманы фенддæгтæ.
Категори:Ливаны географи
Тибæ (сахар)
Тибæ (千葉市) у сахар Японы, Тибæйы префектурæйы административон центр.