cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Краснознаменск (Калининграды облæст)
Краснозна́менск (1938-æм азы агъоммæ — Лазденен, Lasdehnen; 1946-æм азы агъоммæ — Хазельберг, Haselberg) у сахар Уæрæсейы Калининграды облæсты, Краснознаменсчы районы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Калининграды облæсты сахартæ
Нерчинск
Не́рчинск (Нерчинск) у сахар Фæсбайкалы крайы, Нерчинсчы районы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Фæсбайкалы крайы сахартæ
Цайгæрдæг
Цайгæрдæг кæнæ цайбæлас (Camellia sinensis) у, камелийы мыггагмæ чи хауы, ахæм зайæгойты хуыз.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Дуредзи
Дуредзи — маргъы мыггаг ирон адæмон сфæлдыстады.
Сауцъиухуызтæ
Сауцъиухуызтæ (Sturnidae, Скворцовые) сты мæргъты бинонад.
Дуредзи
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæргътæ
Сауцъиухуызтæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæргътæ
Масейо
Масейо́ (Maceió) у сахар æмæ муниципалитет Бразилийы, Алагоасы штаты сæйраг сахар.
Фиппаинæгтæ
Категори:Бразилийы сахартæ Категори:Бразилийы штатты сæйраг сахартæ
Принстон (Нью-Джерси)
Принстон (Princeton) у Нью-Джерсийы штаты сахар.
Фиппаинæгтæ
Категори:Нью-Джерсийы сахартæ
Даларнæ (провинци)
Даларнæ (Dalarna) у историон провинци Швецийы.
Категори:Швецийы провинцитæ
Бурдым
Бурдым кæнæ буркъæдзил цъиу, сырхкъæдзилæг (Phoenicurus phoenicurus, Обыкновенная горихвостка) у чысыл зараг маргъ. Йæ буары дæргъ у 10–15 сантиметры бæрц. Гуыбын æмæ къæдзилы ахуырст у тынг ирд бурдзалыг (ардыгæй йæ ном дæр).
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæргътæ
Кингстон-апон-Халл
Кингстон-апон-Халл кæнæ Халл (Kingston upon Hull) у Англисы сахар, Скæсæн Йоркширы графады стырдæр сахар.
Категори:Англисы сахартæ
Бургæрдæг
Бургæрдæг кæнæ сæнкгæрдæг, зæнкгæрдæг (Pimpinella saxifraga; Бедренец-камнеломка) у, аууондархуызты бинонадмæ чи хауы, ахæм зайæгой.
Хаэн (провинци)
Хаэ́н (Provincia de Jaén) у провинци Испанийы. Йæ административон центр у Хаэн.
Бургæрдæг
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Хаэн (провинци)
Фиппаинæгтæ
Категори:Андалусийы провинцитæ
Вила-Велья
Вила-Велья (Vila Velha) у сахар æмæ муниципалитет Бразилийы. Ис Эспириту-Сантуы штаты.
Халланд (провинци)
Халланд (Halland) у историон провинци Швецийы.
Категори:Швецийы провинцитæ
Сток-он-Трент
Сток-он-Трент (Stoke-on-Trent) у Англисы сахар, Стаффордширы графады стырдæр сахар.
Фиппаинæгтæ
Категори:Англисы сахартæ
Хъызлары район
Хъызлары район (Кизлярский район) у Дагъистаны район. Йæ административон центр у Хъызлар.
Фиппаинæгтæ
*
Стаффорд
Стаффорд (Stafford) у Англисы сахар, Стаффордширы графады административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Англисы сахартæ
Наниты Пётр
Цардафыст
Райгурдис 1961-æм азы 30 январы Цæгат Ирыстоны Хуымæллæджы хъæуы.14 азы йыл куы сæххæст уæд райдыта хъæбысæй хæцын, 3 азы фæстæ та сси Советон Цæдисы спорты сгуыхт мастер. 1982 азы сси Европæйы чемпионаты призёр. Иу аз фæстæ та, 1983-æм азы Дунейы ерысты Варнæйы Пётр рамбылдта сызгъæрин майдан. Уый фæстæ фæд-фæдыл бацахста фыццаг бынæттæ: Европæйы ерысты Будапешты æмæ Советон Цæдисы адæмты Спартакиадæйы.
Йæ тренер уыд Цомартаты Исрафил.
Æддаг æрмæг
Олег Категори:Цæгат Ирыстоны хъæбысæйхæцджытæ Категори:Ирон хъæбысæйхæцджытæ
Кæрдæф
Кæрдæф (Prunus dulcis; Миндаль обыкновенный) — чылауийы мыггагмæ чи хауы, ахæм чысыл бæлас.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Цхъори
Цхъори кæнæ чхъори, вариант: шыхъори , цыргъсыф (Ilex, Падуб) у къутæрты æмæ бæлæсты мыггаг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Зигой
Зигой — зымæг хъарм бæстæм чи атæхы, ахæм къаннæг цъæх маргъ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæргътæ
Брамптон (Онтарио)
Бра́мптон (Brampton) у сахар Канадæйы. Ис Онтариойы провинцийы хуссары.
Фиппаинæгтæ
Категори:Онтариойы сахартæ
Хаэн
Хаэ́н (Jaén) у сахар Испанийы хуссары, Хаэны провинцийы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Андалусийы сахартæ
Стæгхос
Стæгхос кæнæ къæдзойæг (Delphinium, Живокость) у кæрдæг зайæгойты мыггаг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Толстой-Юрт
Толстой-Юрт (Толстой-Юрт, Девкар-Эвла) у хъæу Цæцæны Грознайы районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Грознайы районы цæрæнрæттæ
Вентспилс
Ве́нтспилс (Ventspils; 1917-æм азы агъоммæ — Виндавæ, Windau) у сахар Латвийы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Латвийы сахартæ
Красноусольский
Фиппаинæгтæ
Категори:Башкортостаны цæрæнрæттæ
Сазелет
Сазелет кæнæ Икъатæ у Хуссар Ирыстоны Дзауы районы хъæу.
Фиппаинæгтæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Гимры
Гимры́ (Генуб) у хъæу Дагъистаны Унцукулы районы. Гимры у Имам Шамилы райгуырæн хъæу.
Фиппаинæгтæ
Категори:Унцукулы районы цæрæнрæттæ
Зазхæссæн
Зазхæссæн, дыгур та йæ хонынц Мæрдты бадæнтæ — мæрдæгъдау. Нæлгоймаг мæрдты номыл-иу сарæзтой æмæ срæвдз кодтой æлæм, дугъы-иу уадысты, кодтой æхсæны хист; сылгоймаг мæрдты номыл та цыдысты уæлмæрдтæм, сæ ингæнтыл сын æвæрдтой, раздæр-иу æгъдаумæ гæсгæ цы зазы къалиутæ сфæлындыдтой, уыдон (йæ ном дæр Зазхæссæн уымæн хуыйны).
Иры хæхбæсты заз кæй нæ зайы, уымæ гæсгæ йæ ивтой назæй; дыгурæттæ Зазхæссæн хуыдтой Нæзуи хист. Уырыс Зазхæссæн хонынц «Вербное воскресенье» (донхæрисы хуыцаубон).
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон мифологи
Гаосюн
Гаосю́н у сахар æмæ порт Тайваны хуссар-ныгуылæны, паддзахады стырдæр сахартæй иу.
Фиппаинæгтæ
Категори:Тайваны сахартæ
Порту-Велью
Порту-Велью (Porto Velho — «зæронд порт») у сахар æмæ муниципалитет Бразилийы, Рондонийы штаты сæйраг сахар.
Категори:Бразилийы сахартæ Категори:Бразилийы штатты сæйраг сахартæ
Кумертау
Кумерта́у (Кумертау, Күмертау) у сахар Башкортостаны.
Дыхайон зайæгойтæ
Дыхайон (дыхайыг) зайæгойтæ кæнæ дыхайонтæ (Magnoliopsida, Двудольные) у æмбæрзтмыггаг зайæгойтæ кълас.
Кумертау
Фиппаинæгтæ
Категори:Башкортостаны сахартæ
Дыхайон зайæгойтæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Железногорск (Красноярсчы край)
Железного́рск (Железногорск) у сахар Красноярсчы крайы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Красноярсчы крайы сахартæ
Гæрзæхсæн
Гæрзæхсæн кæнæ æхсискъ, астымгæрдæг,, астум, астун (Свинорой) у, æфсирджынты бинонадмæ чи хауы, ахæм зайæгойты мыггаг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Æфсирджынтæ
Альмери (провинци)
Альмери́ (Provincia de Almería) у провинци Испанийы. Йæ административон центр у Альмери.
Фиппаинæгтæ
Категори:Андалусийы провинцитæ
Ростъом
Ростъом — у Даредзанты таурæгъты хъайтар. Хъæбатыр хæстон лæг æмæ, Индостанмæ Апрасион куы ныббырста, уæд æм æххуысмæ ацыд æмæ хъахъхъæдта паддзахы цæхæрадон. Хæстмæ цæугæйæ Ростъом йæ усы аринагæй ныууагъта æмæ йын бафæдзæхста, лæппу куы ныййарай, уæд ыл-иу ном Зурапп сæвæр, зæгъгæ, куы бахъомыл уа æмæ мæ агурын куы байдайа, уæд ын-иу йе ’фцæджы бафтау Тутыры конд æртытæ, арвы дзæнгæрджытæ æмæ Йайы сыфтæ. Æмæ йын-иу иттæг бафæдзæхс: цалынмæ мæм æрхæццæ уа, уалынмæ сæ ма фесафæд, уыдонмæ гæсгæ йæ æз базондзынæн, куы мæм æрхæццæ уа, уæд. Усæн лæппу куы райгуырд, уæд йæ мойы ныстуан бæргæ сæххæст кодта, фæлæ Зураппы фæндагыл хæйрæджытæ суынгæджы кодтой, арвы бын ай хуызæн барæг куы нæ ис, уæ тæхуды, йе ’фцæджы чи ис, уыдон æй куы нæ уаиккой, уæд, ныр та чызгæнгæс у, зæгъгæ. Зурапп фæмæсты, адоны тыххæй цæмæн фауд уон, зæгъгæ, сæ раскъуыдта æмæ сæ базæй саргъы астæу цæвæры.
Ростъом йæ фырт Зураппимæ куы фембæлынц, уæд кæрæдзи нæ базонынц æмæ схæцынц. Фæстагмæ йæ Зурапп йæ быны афсæры, æмæ йæ Ростъом бынæй уæлæмæ йæ хъамайæ срæхойы. Зурапп ма ныхъхъæр кодта: «Амардтай мæ! Фæлæ додой дæ къона кæны, ахæм фыд мын ис, Ростъом, æмæ кæд уæларвмæ цæуай, уæд дæ ахсдзæн дæ фæстаг къахæй, кæд æмæ дæлдзæхмæ цæуай, уæд та — дæ коцорайæ». Ростъом йæ хуыцауы цæф куы базыдта, уæд ма удæгасгæнæг хос бацагуырдта Индостаны паддзахæй, фæлæ йын æй йæ цæст нæ бауарзта. Æмæ Ростъом йæ фырты ахæссы талынгыстонмæ, адæймаджы хъæр кæдæм нæ хъуысы, ахæм арф ранмæ. Уый тыххæй æмæ æртæ азы афтæ куы бадтаид, уæд, Даредзанты æгъдау куыд уыди, афтæмæй райгас уыдаид Ростъомы фырт.
Обидус (Пара)
Обидус (Óbidos) у сахар æмæ муниципалитет Бразилийы. Ис Парайы штаты.
Фиппаинæгтæ
Категори:Бразилийы сахартæ
Елгавæ
Е́лгавæ (Jelgava; 1917-æм азы агъоммæ — Митавæ, Mitau) у сахар Латвийы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Латвийы сахартæ
Дзæбидыр (ном)
Дзæбидыр у ирон нæлгоймаджы ном.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Сачъыре
Сачъыре кæнæ Чъыры хъæу, Чъыруат у Хуссар Ирыстоны Дзауы районы хъæу.
Фиппаинæгтæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Галифакс (Англис)
Га́лифакс (Halifax) у Англисы сахар. Ис Ныгуылæн Йоркширы графады.
Булкъ
Булкъ, (Raphanus sativus, Редька посевная) у, булчъы мыггагмæ чи хауы, ахæм зайæгойты хуыз.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Чехов, Антон Павелы фырт
Анто́н Павелы фырт Че́хов (Антон Павлович Чехов; райгуырдис 1860-æм азы 29 январы Таганроджы, ныры Ростовы облæсты — амардис 1904-æм азы 15 июлы Баденвайлеры, Германы империйы ) уыд уырыссаг фыссæг,, драматург, публицист , дохтыр, æхсæнадон архайæг.
Дунейы аив литературæйы зындгонддæр классиктæй иу. Йæ уацмыстæ тæлмацгонд æрцыдысты сæдæ æвзагæй фылдæрмæ, уыцы ’взæгты ’хсæн ис ирон дæр. Йæ пьесæтæ — «Кæсагдзау», «Æртæ хойы», «Балбæлæсты къох» æмæ иннæтæ — дунейы алы къуымы дæр æвæрд цæуынц театрты. Чехов, Стриндберг æмæ Ибсен нымад сты театры модернизм æрфидар кæныны стырдæр нысаниуæг кæмæ ис, ахæм автортыл.
Йæ сфæлдыстады 25 азы дæргъы Чехов ныффыста 500 уацмысæй фылдæр, уыдоны ’хсæн — цыбыр радзырдтæ, уацаутæ, пьесæтæ.
Цардафыст
Антон Чехов райгуырдис 1860-æм азы Таганроджы, Азовы денджызы былгæрон сахары. Æхсæз иннæ сывæллоны ’хсæн уыдис æртыккæгæм. Ахуыр кодта грекъаг скъолайы æмæ лæппуты гимназы, заргæ кодта аргъуаны хоры, йæ сабибонтæ-иу æрымысыд куыд тухæн.
Чеховы фыдмæ уыдис чысыл дукани. Сæудæджерон хъуыддæгты йын не ’нтыстис, фæлæ уæддæр йæхицæн байдыдта аразын ног хæдзар. Фæстæдæр бинонты бахъуыд Мæскуымæ алидзын, фыды уавæр бынтон къуывитмæ куы æрцыдис, уæд.
Йæ хæстæджытæ Мæскуымæ куы ацыдысты, уæд Антон Чехов æртæ азмæ ма баззадис Таганроджы, йæ ахуыры хæрдзтæ фыста йæхæдæг, сæрмагонд уроктæй æмæ иннæ куыстытæй æхца бакусгæйæ. Уыцы рæстæг æрыгон лæппу бирæ кастис, иннæ чингуыты ’хсæн — Сервантесы, Тургеневы, Гончаровы æмæ Шопенгауэры уацмыстæ.
1879-æм азы йæ ахуыр фæци æмæ йæ бинонтæм Мæскуымæ æрцыдис, уым райдыдта Мæскуыйы фыццæгæм медицинон университеты ахуыр кæнын.
Мæскуыйы цæргæ Антон сси йе ’гас бинонтæн сæ дарæг. Æхца бакусынæн æрвылбон фыста цыбыр æмæ цыргъ радзырдтæ Антошæ Чехонте, зæгъгæ, ахæм фæсномыгæй, тагъд рæстæджы йæхицæн скодта уæрæсейаг уынгты царды карз критикы ном.
1884-æм азы Чехов райста дохтыры дæсныйад, кæцы йæхæдæг нымадта йæ сæйрагдæр куыстыл, кæд æмæ бирæ æхца уымæй нæ иста, уыддæр. Уыцы иу аз Чехов базыдта, рæуджыты тарнизæй рынчын кæй у, уый.
1886-æм азы Чеховæн арвыстой хонæг Бетъырбухмæ, «Новое время»-йы кусынмæ. Уымæй йæ финансон уавæр дзæвгар фæхуыздæр ис. Газеты хицау, миллионер Алексей Суворинимæ, Чехов цардис хæларæй, йæ амæлæты бонмæ тынг хорз ахæстдзинæдты сæм уыдысты. 1888-æм азы Чехов райста кадджын Пушкины преми йæ радзырдты æмбырдгонды тыххæй.
Чеховы дыууæ стыр балцы акодта йæ царды мидæг — сæ иу уыд империйы хуссары быдыртæм, сæ иннæ та — Сыбыр æмæ Сахалинмæ. Сахалины аныхас кодта, сакъадахыл хасты чи цардис, уыцы бирæ адæймæгтимæ, стæй бацархайдта цæрджыты сфысты. Фæстæмæ Сахалинæй цыдис науыл æмæ федта дунейы цымыдисаг рæттæ — Цейлон, Инди æмæ æндæр бæстæтæ.
Йæ царды фæстаг æхсæз азы Чехов арвыста, «урс дачæ», зæгъгæ, уыцы хæдзары Хъырымы Ялтæйы цур. Фыццаг хатт Ялтæйы уыдис 1888-æм азы, бынат йæ зæрдæмæ тынг фæцыдис, æмæ фæстæдæр уым балхæдта зæххы гæппæл æмæ дзы самайын кодта тынг аив хæдзар архитектор Шаповаловы проектмæ гæсгæ. Уыцы хæдзары цардис йæ мад æмæ йæ хотимæ. Уым ныффыста, æппæт дунейы зындгонд чи сты, йæ уыцы пьесæтæ — «Æртæ хойы» æмæ «Балбæлæсты къох», уацау «Лæнчы» («В овраге»), радзырдтæ «Дама с собачкой», «Архиерей», «На святках» æмæ «Невеста». Урс дачæйы алфамбылай цы дыргъдон уыд, уый зайæгойтыл зилын тынг уарзта йæхæдæг. Уыцы хæдзар ныртæккæ у Чеховы паддзахадон музей. Ялтæйы цæргæйæ, тынг æнувыд уыд бынæттон хæрзаудæн архайдыл дæр, æххуыс кодта мæгуыртæн, тарнизæй рынчынтæн, сидзæр сывæллæттæн.
1901-æм азы 25 майы 41-аздзыд Чехов усæн ракуырдта немыцаг равзæрды актрисæ Ольгæ Книппер. Лæг Хъырымы цардис, ус та куыста Мæскуыйы аивадон театры — афтæмæй-иу арæх кæрæдзи нал федтой, фæлæ се ’хсæн цы стыр уарзт уыдис, уымæн æвдисæн сты мин фыстæгæй фылдæр. Чехов куы амардис, йæ ус загъта се ’мкъайад амондджын кæй уыд, уый. Чехов йæхæдæг куыд загъта, хъуыдис æй мæйы хуызæн ус, кæцыйы арвыл алы бон ма фена.
Антон Чехов амардис тарнизæй 1904-æм азы 3 июны Германы курорт Баденвайлеры. Уырдыгæй йæ мард сластой уазалгæнæн вагоны æмæ йæ баныгæдтой Мæскуыйы, йæ фыды ингæны цур Новодевичьейы уæлмæрдты.
«Уæхи мидæг адæймаджы хъахъхъæнут», — бафæдзæхста Чехов.
Фиппаинæгтæ
Категори:Уæрæсейы империйы фысджытæ
Борхес, Хорхе Луис
Хорхе Луис райгуырдис Буэнос-Айресы аргентинæйаг фыд адвокат Хорхе Борхес æмæ уругвайаг мад Исидорæ Асеведойы бинонты.
Йæ ныхæстæм гæсгæ, йæ фыдæлты ’хсæн уыдысты баскæгтæ, андалузæгтæ, англисæгтæ, португайлæгтæ, нормандиæгтæ æмæ, чи зоны, дзуттæгтæ дæр. Сæхимæ бинонты ’хсæн пайда кодтой испайнаг æмæ англисаг æвзæгтæй, чысыл лæппу дæр билингвæй рæзтис. Хорхе Луис йæ сабибонтæй æнувыд уыдис поэзийыл, кæсын æмæ фыссын базыдта цыппараздзыдæй. 1905-æм азы райдыдта, англисагау чи дзырдта, уыцы ахуыргæнæгимæ ахуыр кæнын. 1906-æм азы ныффыста йæ фыццаг радзырд испайнагау — «La visera fatal».
Скъоламæ бацыдис 9-аздзыдæй — уайтагъд цæппæрæм къласы. Йе ’мкъласонтæ уымæй хуынджылæг кодтой, ахуыргæнджыты бон та нæ уыд исты ногдзинад лæппуйæн радзурын. Хорхейы ныййарджыты фæндыдис, цæмæй сæ фырт фыссæг суа.
Йæ фыдæн цы цæстыты низ уыдис, уый дзæбæх кæнынæн бинонтæ ацыдысты Швейцаримæ. Женевæйы куы цардысты, райтынг ис фыццаг дунеон хæст æмæ йæ кæронмæ фæцардысты уыцы сахары. Уым Хорхе сахуыр кодта францаг æмæ немыцаг æвзæгтæ, францагау фыста æмдзæвгæтæ дæр.
1950-æм азы æвзæрст æрцыдис Аргентинæйы фысджыты цæдисы сæрдарæй, уыцы бынаты куыста æртæ азы дæргъы. 1952-æм азы рухс федта, Аргентинæйы цæрджытæ цы испайнаг æвзаджы здæхтæй дзурынц, уый тыххæй Борхесы эссе, «Аргентинæйæгты æвзаг», зæгъгæ. 1955-æм азы Сæрибаргæнæн революцийы фæстæ Борхесы снысан кодтой Аргентинæйы национ библиотекæйы директорæй, уыцы бынаты куыста 1973-æм азы онг, кæд æмæ йæ уынц бынтон слæмæгъ и, уæддæр.
1986-æм азы ралыгъдис Женевæйы цæрынмæ, уым уыцы иу аз амардис 86-аздзыдæй игæр æмæ рæуджыты низæй. Ныгæд ис Женевæйы Пленпалейы уæлмæрдты. Йæ архив дарынц Техасы университеты.
Æддаг æрмæджытæ
Категори:Аргентинæйы фысджытæ
Бæхы цъоза
Бæхы цъоза, (Anemone narcissiflora; Ветреница нарциссоцветковая, Ветреница пучковатая ) у маргджын кæрдæг зайæгой, гæдыныхы хуыз.
Унцукулы район
Унцукулы район (Унцукульский район, Унсоколо мухъ) у Дагъистаны район. Йæ административон центр у Шамилькала.
Фиппаинæгтæ
*
Благовещенск (Башкортостан)
Благове́щенск (Благовещенск, Благовещен) у сахар Башкортостаны, Благовещенсчы районы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Башкортостаны сахартæ
Хъужелтæ
Хъужелтæ кæнæ Хъуызелтæ (Кужеловы, Кузеловы) сты дыгурон мыггаг.
Уэльвæ (провинци)
Уэльвæ (Provincia de Huelva) у провинци Испанийы. Йæ административон центр у Уэльвæ.
Хъужелтæ
Равзурд
Иу лæг, дам, йæ ном Хъуызел, кæддæр Асыйæ Доныфарсмæ æрбалыгъд. Ам йæ номæй мыггаг скодта — Хъуызелтæ. Райгуырд сын фырт — Налухъ. Цыбыр рæстæгмæ Налухъæн йæ мад æмæ фыд амардысты æмæ йæ цæрæнбынат Доныфарсæй Дзинагъамæ аивта. Ракуырдта ус Къостанты чызджы. Райгуырд сын дыууæ чызджы. Налухъы чидæр амардта æмæ йæ ус — Къостанон дыккаг хатт лæгмæ æрцыд Найфонты Буцомæ, райгуырд сын фырт — Хъурман. Уый йæ фыды мыггагæй нæ хуыдтой, хуыдтой йæ Хъуызелтæй. Кæд Хъурман райгуырд Найфонты Буцойæ, йæ мад та уыд Къостантæй, Хъуызелтæ йын тугæй хæстæг не сты, уæддæр Хъурман, йæ фырт Берди, уый фырттæ æмæ фырты фырттæ, уыдон цæуæт сæ мыггаг нымайынц Хъуызелтæй.
Уэльвæ (провинци)
Фиппаинæгтæ
Категори:Андалусийы провинцитæ
Уяр
Уяр (Уяр) у сахар Красноярсчы крайы, Уяры районы административон центр.
Хъужелтæ
Феппайуйнæгтæ
*
Уяр
Фиппаинæгтæ
Категори:Красноярсчы крайы сахартæ
Зигойтæ
Зигойтæ (Зигоевы) сты дыгурон мыггаг.
Равзæрд
Зигойты мыггаджы фыццаг фыд Зигой Дыгуры коммæ афтыд раджы кæддæр Хуссар Ирыстонæй, Чъребайæ. Уым, дам, Зигой кæимæдæр фæтуджджын æмæ тугисыны тасæй алыгъд Цæгат Ирыстонмæ. Уæллагкомы зылды æрбынат кодта Хуссары хъæуы. Ам сарæзта хæдзар, ус æрхаста, фæзынд ын цæуæт, цæуæты цæуæт. Бирæтæ сæ фæлыгъдысты Чырыстонхъæумæ.
Фиппаинæгтæ
*
Пацъа (хъæу)
Пацъа у Хуссар Ирыстоны Дзауы районы хъæу, Гуфтайы хай.
Фиппаинæгтæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Урсуидаг
Урсуидаг кæнæ Урсбын (Pastinaca; Пастернак) у, аууондархуызты бинонадмæ чи хауы, ахæм зайæгойты мыггаг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Арктикæ
Арктикæ (ἄρκτος — «сыл арс») — Цæгат полярон зиллаччы фале цы бæстæ ис, уый. Арктикæйы фæзуат у 21 — 27 милуан км².
*
Булкъой
Булкъой кæнæ мæнгдзæхæра (Brassica rapa subsp. campestris, Капуста полевая, Сурепица) у булчъы дæлхуыз.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Хуымæтæджы нас
Хуымæтæджы нас (Cucurbita pepo) у насы хуыз.
Дæлхуызтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Дедоплисцъхъаройы муниципалитет
Дедоплисцъхъаройы муниципалитет (დედოფლისწყაროს მუნიციპალიტეტი) у муниципалитет (район) Гуырдзыстоны скæсæны, Азербайджаны арæнгæрон. Йæ административон центр у Дедоплисцъхъаро.
*
Риу-Бранку (Акри)
Риу-Бранку (Rio Branco — «урс цæугæдон») у сахар æмæ муниципалитет Бразилийы, Акрийы штаты сæйраг сахар.
Фиппаинæгтæ
Категори:Бразилийы сахартæ Категори:Бразилийы штатты сæйраг сахартæ
Гилман, Томас
Томас Гилман (Thomas Gilman; райгуырдис 1994-æм азы 28 майы Каунсил-Блафсы Айовæйы) у америкæйаг хъæбысæйхæцæг, Сæрдыгон Олимпиаг хъæзтыты бронзæйы призёр (2020), Дунейы чемпион (2021).
Фиппаинæгтæ
Категори:АИШ-ы хъæбысæйхæцджытæ
Уэльвæ
Уэльвæ (Huelva) у сахар Испанийы, Уэльвæйы провинцийы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Андалусийы сахартæ
Межгорье (сахар)
Межго́рье (Межгорье, Межгорье) у æхгæд сахар Башкортостаны.
Каунсил-Блафс
Каунсил-Блафс (Council Bluffs) у Айовæйы сахар, Поттаваттамийы зылды административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Айовæйы сахартæ
Дохиран
Дохиран (Artemisia alpina, Полынь кавказская) у зайæгой, скъæлдзойы хуыз.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Танделтæ (хъæу)
Танделтæ кæнæ Джергатæ у Хуссар Ирыстоны Дзауы районы хъæу.
Фиппаинæгтæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Пассарелла, Даниэль Альберто
Даниэ́ль Альбе́рто Пассаре́лла (Daniel Alberto Passarella, райгуырдис 1953-æм азы 25 майы Чакабукойы сахары, провинци Буэнос-Айрес Аргентинæйы) у аргентинаг футболист æмæ футболон тренер, хъазыдис куыд астæуккаг хъахъхъæнæг, хъомыл кодта Аргентинæ æмæ Уругвайы националон иугонд командæтæ. Пассарелла у, дыууæ хатты дунейы чемпионат чи рамбылдта, иунæг ахæм Аргентинæйы иугонд командæйы хъазæг (1978 æмæ 1986 азты), 1978-æм азы дунейы чемпионаты дæргъы уыдис иугонд командæйы капитан. 2009-13 азты аргентинаг клубæн «Ривер Плейт» йæ президент уыдис.
Пассарелла нымад у футболы историйы мидæг хуыздæр хъахъхъæнджытæй иуыл, уый бакъуырдта 134 голы 451 матчы дæргъы æмæ уымæй сси дунейы 2-æм ахæм хъахъхъæнæг (æрмæстдæр Рональд Куманы къухы бафтыд фылдæр голтæ бакъуырын). Ныллæггомау хъазæг (173 см), уый хорз хъазыдис йæ сæрæй дæр.
Клубтæ
Даниэль Пассарелла хъазын байдыдта чысыл клуб «Сармьенто»-йы Буэнос-Айресы провинцийы, фæстæдæр рацыдис «Ривер Плейт»-мæ. Уый фæстæ хъазынмæ ацыдис Италимæ, уым æнтыстджынæй хъазыдис «Фиорентинæ» æмæ «Интер»-ы сконды. Йæ карьерæ фæци «Ривер Плейт»-ы.
Иугонд командæ
Пассарелла уыд Аргентинæйы иугонд командæйы капитан, уыцы командæ фыццаг хатт дунейы чемпионат куы рамбылдта, уæд. Афтæмæй уый сси, дунейы чемпионаты хъалац йæ къухтæм чи райста, фыццаг ахæм аргентинаг футболист.
Тренеры карьерæ
Йæ карьерæ куы фæци, Пассарелла кусын райдыдта куыд «Ривер Плейт»-ы тренер. Ацы клубимæ рамбулдта цалдæр чемпионты титултæ. Йæ бынатæй ацыдис 2007-æм азы ноябры, йæ клуб куы фембылды ис Хуссар Америкæйы хъалацыл ерысы, уæд.
2018-æм азы Пассарелла загъта, тренер ногæй суын кæй цæттæ у, уый; уæд бирæтæ хъуыды кодтой æмæ «Монтеррей»-ы кусдзæнис, фæлæ, куыд рабæрæг, ацы клубы разамонджытæн сæ зæрдæмæ иннæ тренер фæцыдис тынгдæр.
Фиппаинæгтæ
Категори:ФК «Интернационале»-йы хъазджытæ Категори:ФК «Монтеррей»-ы тренертæ Категори:ФК «Толука»-йы тренертæ Категори:ФИФА 100 Категори:Аргентинæйы футболисттæ
Ланчхуты муниципалитет
Категори:Гуырдзыстоны муниципалитеттæ
Бутаты Аслæнбег
Цардафыст
Аслæнбег райгуырдис 1876-æм азы Салыгæрдæны. Йæ фыд Саввæ уыд зæхкусæг æмæ уыди йын 9 сывæллоны: 5 лæппуйы æмæ 3 чызджы. Уæззау уыдысты сæ саби бонтæ, фæлæ уæддæр тырныдтой ахуырмæ æмæ иуылдæр райстой бæрзонд ахуырад. 1930-æм азты Саввæйы фырттæ иулдæр баййæфтой репресситы рæстæг. Кæйдæрты рарвыстой, кæйдæрты та сбадын кодтой æви топмæ бавæрдтой.
Хистæр фырт — Аслæнбег скъолайы фæстæ бацыди Æрыдоны дины семинармæ. 1900-æм азы та бахауди Императоры Зонæдты универститемæ (Тарту, Эстони).
Революци фæстæйы, Аслæнбег æнгомæй баллæуыди Хæхон змæлдмæ. 1918-æм азы сси Хæххон республикæйы адæмон хæдзарады министр.
Хæххон республикæйы хæлды фæстæ баззади Кавказы.
1938-æм азы НКВД СССР æй æрцахста æмæ йæ фæаххосджын кодтой контрреволюцийы змæлды.
1939-æм азы йæ фехстой. Аслæнбегыл цыди 63 аз.
Хуыргарк
Хуыргарк (Perdix; Куропатка) у мæргъты мыггаг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæргътæ
Бетельгейзе
thumb|right|300px|Бетельгейзе стъалыгуппар Фыййауы Лæдзджыты Бетельгейзе (Фыййауы Лæдзджыты α, α Ori) у Фыййауы Лæдзджыты стъалы.
Фамагустæ
Фамагу́стæ (Famagusta), грекъаг ном у Аммо́хостос (Αμμόχωστος), туркаг ном у Магуса (Magusa) кæнæ Газимагуса (Gazimağusa) у Кипры сахар.
Бетельгейзе
Категори:Стъалытæ
Фамагустæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Кипры сахартæ
Дамбегтæ
Дамбегтæ (Дамбеговы) сты ирон мыггаг.
Равзæрд
Таурæгъмæ гæсгæ, Дамбегтæн сæ фыццаг фыдæл Дамбег уыд Уæлладжыры комы, Цъæйыхъæуккаг Дзалатæй. Дзалайы-фыртæн йæ ном абон ничиуал хъуыды кæны. Дзалатæн сæхи мыггаг та равзæрд Хетæджы фырт Джиуæрджийы фырты фырт Дзалайæ. Хетæг та, дам, раздæр цардис Хъобаны Зеленчукы. Уым цæргæйæ, дам, Хетæг дзырдта дыгурон æвзагыл. Йе ’фсымæртæй куы ралыгъд Туалгоммæ, уæд æрцардис Гуыркъуымты комы. Уым Хетæгæн райгуырд иунæг лæппу — Джеуæрджи (Геуæрги), уымæн дæр фæзынд цæуæт. Хетæджы цæуæт сбирæ сты, цæрæнбынат сын нал фаг кодта. Сæ мыггагæй бирæтæ алыгъд Лабинскмæ. Хетæджы фырт Джиуæрджийæн йæ цæуæтæй сæ иу уыд Дзидаханы фырт Дзала. Дзала куы слæг, уæд ракуырдта Плиты чызджы, æмæ йын фæзынд цæуæт. Йæ бинонтæ сбирæ сты æмæ сæ цæрæн бынат раивтой Уæлладжыры коммæ, Цъæйы хъæумæ. Дзалайæн Цъæйы дыууæ усæй уыд зæнæг. Фыццаг усы зæнæг, йæ фырттæ Сырхау (Сурхау) æмæ Диамбег (Дамбег) сæ нæмттæй мыггæгтæ скодтой: Сырхау — Сырхаутæ, Диамбег — Дамбегтæ. Дзалайæн йе ’ннæ фырт Налухъ Уæлладжыры комы кæйдæр амардта æмæ уымæ гæсгæ уырдыгæй ралыгъд Дыгурмæ, æрцард Доныфарсыхъæуы.
Фиппаинæгтæ
*
Белозерсчы район
Белозерсчы район (Белозерский район) у Вологдæйы облæсты муниципалон район. Йæ административон центр у Белозерск.
Фиппаинæгтæ
Категори:Вологдæйы облæсты районтæ
Индианаполис
Индианаполис (Indianapolis) у сахар АИШ-ы, Индианæйы сæйраг сахар.
Фиппаинæгтæ
Категори:Индианæйы сахартæ
Дзагкойтæ
Дзагкойтæ кæнæ Дзаккойтæ (Дзагкоевы) сты дыгурон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Къоппасæр
Къоппасæр (Tulipa, Тюльпан) у бирæазон кæрдæг зайæгойты мыггаг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Кокойты Тæтæрхъан
Кокойты Ясоны фырт Тæтæрхъан (райгуырдис 1908-æм азы Хуссар Ирыстоны — амардис 1980-æм азы Дзæуджыхъæуы) — ирон композитор, ирон музыкалон сфæлдыстад æмбырдгæнæг, фольклорист, дирижёр æмæ æхсæнадон архайæг.
Гранадæ (провинци)
Фиппаинæгтæ
Категори:Андалусийы провинцитæ
Кокойты Тæтæрхъан
Цардафыст
Тæтæрхъан райгуырд Хуссар Ирыстоны Мæсгуытыкомы 1908-æм азы 17 мартъийы. Зæрдæргъæвд лæппу чысылæй фæстæмæ йæ зæрдæмæ арф айста музыкæ æмæ дзы нал фæхицæн суанг йæ царды бонтæм. Райдиан музыкалон ахуырад райста Тбилисы музыкалон скъолайы скърипкæйы къласы, йæ ахуыргæнæг та уыд Г. Шотниев. 1919-æм азы каст фæци Тбилисы æфсæнвæндагон ахуыргæнæндон, 1924-26-æм азты та ахуыр кодта Тифлисы консерваторийы композицийы хаххыл. Уыд Тбилисы ирон драмон къорды хайадисæг, стæй та йæ къухдариуæггæнæг. Кокойы-фырт ма музыкалон ахуырад райста Мæскуыйы консерваторийы композицийы къласы ахуыр кæнгæйæ. 1934 азæй 1936 азмæ уыд, йæ хъæппæрисæй чи сырæзт, адæмон инструментты уыцы оркестры разамонæг, фæстæдæр та Цхинвалы вокалон-хореографион къорды разамонæг.
Кокойы фырт уый фæстæ ацыд Цæгат Ирыстонмæ æмæ куыста Беслæны маисон комбинаты драмон æмæ кæфтыты къордты аивадон разамонæгæй. Æвзыгъд æмæ курдиатджын музыканты арæхстдзинадыл сæ цæст æрæвæрдтой аивадæн табугæнджытæ. 1938 азæй 1946-æм азы онг куыста Цæгат Ирыстоны зард æмæ кафты паддзахадон ансамблы аивадон къухдариуæггæнæгæй. Æндæр æмæ æндæр азты ма уыд Цæгат Ирыстоны филармонийы аивадон къухдариуæггæнæг, 8 азы та уыд Цæгат Ирыстоны Композиторты цæдисы сæрдар. Йæ намысджын æмæ æвæллайгæ фæллойы тыххæй йын лæвæрд æрцыд Цæгат Ирыстоны аивæдты сгуыхт архайæджы ном, хорзæхджын ма уыд «Кады нысан»-ы орденæй.
Музыкалон архайд
Тæтæрхъан цалдæр хатты уыд фольклорон экспедицийы Ирыстоны æмæ ныффыста адæмон мелодитæ, æмбырд кодта рагон музыкалон уадынгæрзтæ. 1937 азы ирон адæмон инструментты коллекци радта Мæскуыйы Глинкæйы номыл музыкалон культурæйы Паддзахадон музеймæ. Цæгат Ирыстонмæ композиторы æрцыд баст уыд, цæмæй разамынд лæвæрдтаид зард æмæ кафты паддзахадон ансамблы сырæзтæн. Хъаруджынæй æрæвнæлдта йæ хъуыддагмæ æмæ йын цыбыр æмгъуыдмæ бантыст курдиатджын фæсивæды æрæмбырд кæнын. Коллективимæ куыста куыд хормейстер, хореограф, администратор-разамонæг, композитор, дирижёр æмæ мæйы æмгъуыдмæ, æнæрынцойæ кусгæйæ. Бацæттæ кодта концертон программæ. Уый фæстиуæгæн 1938 азы ансамблы гастрольтæ æнтысгæйæ ацыдысты Налцыччы. Сæ репертуары уыдысты Кокойты Тæтæрхъаны зарджытæ «Партийы гимн», «Плиты Иссæйы зарæг», «Тауче», стæй адæмон зарджытæ æмæ кафты мелодитæ «Æфхæрдты Хæсанæ», «Антъоны зарæг» æмæ æндæртæ. Кокойы фырты хъæппæрис æмæ активон хайадисты тыххæй 1939 азы Ирыстоны равзæрстой музыкæмæ иууыл æвзыгъддæр фæсивæды Мæскуыйы консерваторийы ахуыр кæныны тыххæй. Фæстæдæр уыдон систы зындгонд профессионалон музыканттæ: зарæггæнджытæ æмæ композитортæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Композитортæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Уæрæсейы композитортæ Категори:Ирон музыкæ
Уокиган (Иллинойс)
Уоки́ган (Waukegan; ) у Иллинойсы сахар, Лейчы зылды административон центр.
Ам райгуырдысты
Категори:Иллинойсы сахартæ
Сидахъхъытæ
Сидахъхъытæ (Athene) сты мæргъты мыггаг.
Категори:Мæргътæ
Оса (сахар)
Фиппаинæгтæ
Категори:Пермы крайы сахартæ
Макапа
Макапа (Macapá) у сахар æмæ муниципалитет Бразилийы, Амапайы штаты сæйраг сахар.
Фиппаинæгтæ
Категори:Бразилийы сахартæ Категори:Бразилийы штатты сæйраг сахартæ
Лаппланд (провинци)
Лаппланд (Lappland) у историон провинци Швецийы цæгаты. У провинцитæй сæ тæккæ стырдæр. Шведаг адæмы йеддæмæ, Лаппланды цæрынц финнæгтæ æмæ саамæгтæ. Æдæппæт цæрджыты нымæц у 94 мин.
Категори:Швецийы провинцитæ
Митцитæ
Митцитæ, вариант Митдзитæ (Митциевы) сты дыгурон мыггаг.
Равзурд
Митциты мыггаджы равзæрды тыххæй ис рагон таурæгъ. Раджы кæддæр Хурныгуылæн Гуырдзыйы, Оны хъæуы Джапаридзеты мыггагæй царди æртæ æфсымæры — Лало, Мæлтъыз æмæ Берикъо. Æфсымæртæ кæимæдæр фæтуджджын сты æмæ сын уым цæрæн нал уыд, æрбалыгъдысты Дыгуры коммæ æмæ æрцардысты Уæхъæцы хъæуы сæр тигъыл. Ам хистæр æфсымæр — Лало ракуырдта Дзæрæгъæсты чызджы æмæ йын уымæй рацыд цæуæт. Хъæуысæр тигъыл зын цæрæн уыд, æмæ Лало бар ракуырдта Уæхъæцы цæрджытæй, цæмæй хъæумæ æрлыгъдаид. Хъæуы цæрджытæ йын бар радтой. Лало зиу ракодта æмæ хæдзар сарæзта. Хæдзар арæзт куы фæцис, уæд куывд кодтой. Куывдмæ хуынд уыди Туйгъанты Келемет. Уыцы рæстæджы Бадилатæ Тъæпæн Дыгуры цы æгъдау сывæрдтой, уымæ гæсгæ уымы хъæуты куывд дæр æмæ хист дæр æнæ Бадилатæ райдайæн нæ уыд, Келемет дæр уыцы æгъдаумæ гæсгæ хуынд æрцыд куывдмæ.
Куывды фынг сцæттæ, фæлæ адæм æнæ Бадилаты лæг нæ бадтысты. Уый æрæджы кодта. Уæд Лало адæмæн загъта, зæгъгæ, кæдмæ сæм æнхъæлмæ кæсæм æмæ сæ фынгтыл сбадын кодта. Хистæртæ кувын райдыдтой. Æрæджиау Мæхческы ’рдыгæй фæзынд Келемет. Куывд æнæ уый райдыдтой, уый куы федта, уæд æфхæрын райдыдта адæмы, кæйдæрты сæ цæвгæ дæр ныккодта æмæ фæстæмæ аздæхт. Лало куывды адæммæ бадзырдта, зæгъгæ, ацы æгады хъуыддаг æз мæ сæрмæ нæ хæссын, бæхыл абадт, ныййæфта Келеметы Къаматы хъæуы бын æмæ йæ амардта. Лало уырдыгæй фæлыгъд Саухохы бæрзæндтæм. Туджджынтæ агуырдтой Лалойы, фæлæ сæ къухты не ’фтыд. Уæд баххуырстой Лалойæн йæ кæнгæ æфсымæры. Уый йæ æрсайдта Саухохæй Æхсæуы хъæуы цурмæ, зæгъгæ, дам, дæ ус æмæ сывæллæттæ тыхсынц. Лало Æрæфы доны былмæ куы æрхæццæ, уæд Туйгъантæ дæсæй æрбагæппытæ кодтой, бабастой Лалойы бæхмæ æмæ йæ удыгасæй акодтой, Келеметы кæм амардта, уырдæм. Уым æй Келеметы цырты цур аргæвстой. Дыккаг бон Тъæпæн Дыгуры хъæутæй бирæ адæм æрæмбырди æмæ Лалойы баныгæдтой. Лало уыд, адæмы сæрыл Туйгъантимæ чи стох кодта, уый æмæ йыл Дыгургомы адæм Хъæбатыры зарæг скодтой «Митциты Лалой зар», зæгъгæ. Лалойы дыууæ кæстæр æфсымæры Мæлтыз æмæ Берикъо фæлыгъдысты Туркмæ. Лалойы ус æмæ сывæллæттæ та Уæхъæцæй ралыгъдысты Цъифсгæмæ (Мæхческы сæрмæ). Сæ мыггаг та Лалойы фæндмæ гæсгæ скодтой Митцитæй. Уым бирæ фæцардысты йæ фырттæ Налухъ, Гугъо, Хадзеумар. Стæй фæлыгъдысты Махческ æмæ Сырх Дыгурмæ.
Феппайуйнæгтæ
*
Гранадæ
Грана́дæ (Granada ) у сахар Испанийы, Гранадæйы провинцийы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Андалусийы сахартæ
Андромедæйы галактикæ
thumb|300px|Андромедæйы галактикæ Андромедæйы галактикæ кæнæ Андромедæ, Андромедæйы мигъгонд у дун-дунейы галактикæтæй иу, Æрфæныфæдмæ æппæты æввахсдæр стыр галактикæ.
Истори
1925-æм азы америкаг астроном Эдвин Хаббл (1889—1953) уæдыккон тыхджын телескопы фæрцы бантысти Андромедæйы мигъгонд хицæн стъалытыл ныддих кæнын. Уæдæй фæстæмæ Андромедæйы мигъгонд нымад у хицæн галактикæйыл.
Фиппаинæгтæ
Категори:Галактикæтæ
Гранадæ (нысаниуджытæ)
Грана́дæ (Granada):
Саджы хъуына
Саджы хъуына (Ягель, олений мох) у, кладонийы мыггагмæ чи хауы, ахæм хъуынабынты къорд.
Литературæ
Категори:Зокъотæ алфавитмæ гæсгæ
Джитъригæрдæг
Джитъригæрдæг кæнæ джитърийы мой (Borago, Огуречная трава, Бурачник) у зайæгойты мыггаг. Мыггаджы иунæг хуыз у Borago officinalis.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Гъесджейы дон
Гъесджейы дон у цæугæдон Гуырдзыстоны, Цъанцъахийы фæрсагдон.
Литературæ
Категори:Гуырдзыстоны цæугæдæттæ
Хабезы район
Хабезы район (Хабезский район) у район Хъæрæсе-Черкесы. Йæ административон центр у Хабез.
Фиппаинæгтæ
*
Урс акулæ
Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Уæрæхсыф
Уæрæхсыф (Lavandula) у зайæгойты мыггаг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Крефельд
Кре́фельд (Krefeld ) у сахар Германы Цæгат Рейн-Вестфалийы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæгат Рейн-Вестфалийы сахартæ
Куяба
Куяба́ (Cuiabá) у сахар æмæ муниципалитет Бразилийы, Мату-Гросуйы штаты сæйраг сахар.
Фиппаинæгтæ
Категори:Бразилийы сахартæ Категори:Бразилийы штатты сæйраг сахартæ
Ивисæ (сахар)
Иви́сæ кæнæ Ибицæ (Eivissa; Ibiza) у сахар æмæ муниципалитет Испанийы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Испанийы сахартæ
Елнатæ
Елнатæ — хицæн ирон кадджытæм гæсгæ зæххыл фыццаджы фыццаг цардысты Елнатæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон кадджытæ
Леверкузен
Леверку́зен (Leverkusen) у сахар Германы Цæгат Рейн-Вестфалийы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæгат Рейн-Вестфалийы сахартæ
Оханск
Оха́нск (Оханск) у сахар Пермы крайы, Охансчы районы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Пермы крайы сахартæ
Къора-Урсдон
Къора-Урсдон (Къора + Урсдон) у хъæу Цæгат Ирыстоны Дыгуры районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Дыгуры районы цæрæнрæттæ
Бесленей
Беслене́й (Беслъэней) у хъæу Хъæрæсе-Черкесы Хабезы районы.
Урс акулæтæ
Урс акулæтæ (Carcharodon) сты æргъиуджын кæфты мыггаг.
Бесленей
Фиппаинæгтæ
Категори:Хъæрæсе-Черкесы цæрæнрæттæ
Урс акулæтæ
Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Цъиуæхсырæг
Цъиуæхсырæг (Ornithogalum; Птицемлечник) у бирæазон кæрдæг зайæгойты мыггаг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Потоси
Потоси́ (P’utuqsi, Potosí) у сахар Боливийы, Потосийы департаменты административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Боливийы сахартæ
Уæрдон
Уæрдон, бирæон нымæц: уæрдæттæ, дыгур. уæрдун — уæзласæн дыууæ цалхджын кусæн дзаума. Ифтыгъд ыл вæййынц галтæ (бæхтæ, къамбецтæ).
Фиппаинæгтæ
*
Гуыриаты Тамерлан
Гуыриаты Алыксандры фырт Тамерлан (1929 — 2016) уыдис филологон зонӕдты доктор, профессор, Уæрæсейы зонӕдты сгуыхт архайæг.
Цардафыст
Бирæ азты дæргъы уыди Советон Цæдисы Сабырдзинад хъахъхъæныны комитеты Цæгат Ирыстоны хайады разамонæджы хæдивæг, уыд æхсæнад «Советон Цæдис-Инди»-йы вице-президент.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон æвзаг иртасджытæ Категори:Ирон ахуыргæндтæ Категори:Уæрæсейы лингвисттæ Категори:Советон Цæдисы лингвисттæ Категори:Мæздæджы районы чи райгуырдис, уыдон Тамерлан
Инжичишхо
Фиппаинæгтæ
Категори:Хъæрæсе-Черкесы цæрæнрæттæ
Чылауи (мыггаг)
Чылауи (Prunus; Слива) у зайæгойты мыггаг.
Иуæй-иу хуызтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Бейкерсфилд
Бе́йкерсфилд (Bakersfield) у сахар Калифорнийы. Ис Керны зылды.
Регенсбург
Ре́генсбург (Regensburg, Rengschburg, Castra Regina, Ratisbona) у сахар Германы, Уæллаг Пфальцы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Баварийы сахартæ
Саугъæд
Саугъæд у ран (хъæд) Цæгат Ирыстоны Къора-Урсдонæй Урсхохы ’хсæн.
Октябры революцийы размæ Саугъæд дих кодта æртæ хайыл. Дыгуры Саугъæд, Ходы Саугъæд æмæ Мызуры Саугъæд. Ам Ходы хъæуы авд мыггагæй алкæмæн дæр уыдис фосдарæн уæтæртæ. Хонгæ та сæ кодтой Саухалты, Созайты, Едзиты, Дзугкойты, Гатеты, Джерджыты æмæ Хъайтыхъты скъæттæ. Сæрдыгон-иу Ходы Саугъæдмæ быдыры хъæутæй хизынмæ æрбаскъæрдтой бирæ хуыскъаг фос. Хъæуы æхсæнадмæ дзы цы бирæ æфтиæгтæ хауди, уыдон уæрст цыдысты сидзæргæстыл, мæгуыртыл æмæ исты иумæйаг хъуыддæгтыл.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæгат Ирыстоны географи
Сабанты Хаджумар
Сабанты Тазейы фырт Хаджумар (1929 — 2016) уыдис ирон нывгæнæг, Цæгат Ирыстоны сгуыхт нывгæнæг.
Цардафыст
Хаджумар райгуыдрис 1929-æм азы 4 апрелы Цæгат Ирыстоны Æрæфы районы Нары хъæуы. Фæци Дур-Дуры астæуккаг скъола.
1970 азæй райдыдта фыссын нывтæ.
frame|left|[[Гæбæраты Юрийы чиныг «Урс Кувæндон»-ы цар. Сабанты Хаджумары конд ныв]]
Фиппаинæгтæ
Хаджумар Категори:Цæгат Ирыстоны нывгæнджытæ Категори:Æрæфы районы чи райгуырдис, уыдон
Котлас
Ко́тлас, вариант — Котлæс (Котлас) у сахар Архангельсчы облæсты, цæугæдæттæ Вычегдæ æмæ Чысыл Цæгат Двина кæм баиу вæййынц, уым.
Фиппаинæгтæ
Категори:Архангельсчы облæсты сахартæ
Ривас (департамент)
Ри́вас (Rivas) у Никарагуæйы департамент. Йæ административон центр у сахар Ривас.
Категори:Никарагуæйы департаменттæ
Пиллонгом
Пиллонгом  у комы ном Даредзанты таурæгъты, цардысты дзы уæйгуытæ. Уым фæзынд, уæйгуытæн æмæ адæмæн дæр тых чи кодта, ахæм хуы. Йæ амарынмæ йæ ныфс бахаста æрмæстдæр Даредзанты Безан.
Фиппаинæгтæ
Категори:Даредзанты таурæгътæ
Хъуылаты Никъала
Цардафыст
Хъуылаты Никъала райгуырди Æрыдоны зæхкусæджы хæдзары. Æрыдоны астæуккаг скъола каст куы фæцис, уæд бацыд Хæххон хъæууонхæдзарадон институтмæ æмæ йæ каст фæци 1934 азы. 1936 азæй 1939 азмæ Никъала уыд Пятигорскы Хæххон историон-лингвистикон институты аспирант, стæй уыцы институт куы сæхгæдтой, уæд та ЦИНИИ-йы. 1939 азæй 1942 азмæ Никъала куыста Цæгат Ирыстоны Хетæгкаты Къостайы номыл паддзахадон институты ирон æвзаг æмæ литературæйы кафедрæйы хистæр ахуыргæнæгæй, стæй та филологон факультеты деканы хæдивæгæй. Хъуылаты Никъала куыста Цæгат Ирыстоны паддзахадон рауагъдады сæйраг редакторæй, стæй та Цæгат Ирыстоны паддзахадон институты ирон æвзаг æмæ литературæйы кафедрæйы сæргълæууæджы хæстæ æххæстгæнæгæй. 1952 азæй фæстæмæ Никъала куыста ЦИНИИ-йы. Никъала у цалдæр монографийы автор, ныффыста иуцалдæр хайы ирон æвзаджы грамматикæйæ, уыди «Ирон-уырыссаг» дзырдуаты стæй «Ирон диалектологийы хрестомати»-йы аразджытæй иу.
Верпаковскис, Марис
Марис Илмары фырт Верпаковскис (Māris Verpakovskis, Марис Илмарович Верпаковскис), райгуырдис 1979-æм азы 15 октябры, Лиепая) — латвиаг профессионалон футболæй хъазæг, размæбырсæг æмæ тренер. Куыд Латвийы иугонд командæйы уæнг, Верпаковскисы равзæрстой Европæйаг чемпионатмæ 2004-æм азы.
Хъуылаты Никъала
Литературæ
Категори:Хъуылатæ Категори:Æрыдоны чи райгуырдис, уыдон Категори:Ирон æвзаг иртасджытæ
Верпаковскис, Марис
Æддаг æрмæг
Категори:Латвийы футболисттæ Категори:Зындгонд адæм алфавитмæ гæсгæ
Бекъойты Дмитрий
Бекъойты Гаврилы фырт Дмитрий (райгуырдис Джеры — амардис 1980-æм азы мартъийы) — лингвист.
Цардафыст
1926 азы Дмитрий ахуыр кæнын райдыдта Джеры райдиан скъолайы. Каст æй фæцис 1929 азы. 1931 азы каст фæцис Цхинвалы ахуыргæнджыты курсытæ. Æрвыст æрцыд Уалытыхъæумæ скъолайы директорæй æмæ дзы фæкуыста 1933 азмæ. 1934 азы каст фæцис Цхинвалы рабфак æмæ бацыд Хуссар Ирыстоны педагогон институты ирон æвзаг æмæ литературæйы факультетмæ. Институт каст фæцис 1937 азы æмæ уæдæй фæстæмæ куыста лекторæй æмæ кодта зонадон куыст дæр.
Бекъойты Дм. уыдис Фыдыбæстæйы Стыр хæсты хайадисæг. 1945 азы кусын райдыдта Хуссар Ирыстоны зонад-иртасæг институты, уыцы рæстæг кастис лекцитæ педагогон институты ирон æвзагæй.
1950 азы Бекъойты Дм. æнтыстджынæй бахъахъхъæдта филологон зонæдты кандидаты ном райсыны тыххæй диссертаци «Хуссар Ирыстоны ныхасыздæхты фонетикон хицæндзинæдтæ».
Ныффыста докторон диссертаци ахæм темæйыл: «Ирон литературон æвзаджы диалектон базæ». Мыхуырмæ лæвæрд æрцыд йæ чиныг не взаджы диалектты тыххæй. Бирæ азты дæргъы нæ ирон скъолатæ пайда кодтой Бекъойты Дм. саразгæ «Ирон æвзаг»-æй (фыццаг хай).
Дмитрий хорзæхджын уыд майдантæй, 1963 азы йын лæвæрд æрцыд «Адæмон ахуырады отличник»-ы ном, 1973 азы кады грамотæ.
Литературæ
Дмитрий Категори:Ирон æвзаг иртасджытæ Категори:Цхинвалы районы чи райгуырдис, уыдон
Ривас (Никарагуæ)
Ривас (Rivas) у Никарагуæйы сахар, Ривасы департаменты административон центр.
Абазакт
Абаза́кт (Еджыбокъуей, Абазэкт) у хъæу Хъæрæсе-Черкесы Хабезы районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Хъæрæсе-Черкесы цæрæнрæттæ
Чёрмоз
Чёрмоз (Чёрмоз) у сахар Пермы крайы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Пермы крайы сахартæ
Дæргънас
Дæргънас кæнæ тъæпæннас ( Cucurbita pepo subsp. pepo; Кабачок) у хуымæтæджы насы дæлхуыз.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Росапп
Росапп  у Даредзанты таурæгъты хъæбатыр. Тыхгæнæг лæг уыдис æмæ тых кодта йæ мыггагæн дæр, æмæ уæд уыдон загътой: «Аимæ цæрæн нæй, куынæ йæ амарæм, уæд». Æмæ йæ амардтой æууæнкæй. Росаппæн баззад æртæ дзидзидай сывæллоны. Сæ нæмттæ Автандил, Талиар æмæ Придон. Ахастой сæ æмæ сæ иуы хурыскæсæнырдыгæй быдыры аппæрстой, иннæйы — хурныгуылæнырдыгæй быдыры, æртыккаджы аппæрстой Моргъахъандзалы быдыры.
Фиппаинæгтæ
Категори:Даредзанты таурæгътæ
Бербанк (Калифорни)
Бербанк (Burbank) у сахар Калифорнийы. Ис Лос-Анджелесы зылды.
Фиппаинæгтæ
Категори:Калифорнийы сахартæ
Пакъуындзæ
Пакъуындзæ — Æхсар æмæ Æхсæртæджы райгуырды куывдæй Куырдалæгон фæстæмæ куы здæхт, уæд абадтис цæхæруады хъисыл æмæ ныппæрæст ласта уæларвмæ хæдтæхгæ Пакъуындзæйау. Пакъуындзæ иуæй-иу кадæггæнджытæ хонынц маргъ, цæры уæларв æмæ нæдæр адæмыл нымад у, нæдæр зæдтыл. Æхсæв йеддæмæ бон нæ тахтис.
Фиппаинæгтæ
Категори:Нарты кадджытæ
Уадмеритæ
Уадмеритæ — ирон таурæгътæм гæсгæ, æппæты фыццаг Хуыцау Зæххыл рафæлдыста Уадмериты, фæлæ æгæр ставд æмæ тыхджын уыдысты. Зæхх сæ нæ урæдта æмæ сæ æндæртæй – Камбадатæй баивта.
Фиппаинæгтæ
Категори:Нарты кадджытæ
Уæлæмæсыг
Уæлæмæсыг у мæсыг Цæгат Ирыстоны Цъæззиуы.
Зариноных
Зариноных кæнæ Ноных у чысыл аргъуан Цæгат Ирыстоны Хилачъы комы. Ис Андиатыхъæуы цур.
Литературæ
Категори:Ирон мифологи Категори:Цæгат Ирыстоны аргъуантæ Категори:Хилачъы ком
Кампу-Гранди
Ка́мпу-Гра́нди (Campo Grande) у сахар æмæ муниципалитет Бразилийы, Мату-Гросу-ду-Сулы штаты сæйраг сахар.
Хъодзаты Æхсар
Хъодзаты Мæхæмæты фырт Æхсар (райгуырдис 1937-æм азы Бруты — амардис 2021-æм азы 13 ноябры) у зындгонд ирон поэт, прозаик, журнал «Мах дуджы» сæйраг редактор.
Кампу-Гранди
Фиппаинæгтæ
Категори:Бразилийы сахартæ Категори:Бразилийы штатты сæйраг сахартæ
Бурхилон
Бурхилон (Camelina, Рыжик) у кæрдæг зайæгойты мыггаг.
Хъодзаты Æхсар
Цардафыст
1952-æм азы йæ бинонтæ алыгъдысты Кæсæг-Балхъары республикæмæ æмæ æрцардысты сахар Теречы. Ам Æхсар каст фæци астæуккаг скъола. 1955–1956 азты куыста Назраны станцæйы поездтæ аразæгæй. Уый фæстæ сси Цæгат Ирыстоны паддзахадон педагогон институты историон-филологон факультеты студент, каст дзы фæци цыппар курсы. 1961–1963 азты куыста Мæцутæйы скъола-интернаты ахуыргæнæгæй, Алагиры районы газет «Путь к коммунизму»-йы редакцийы, 1963–1967 азты та — Цæгат Ирыстоны радиойы. 1969-æм азы Мæскуыйы каст фæци ССР Цæдисы цур Уæлдæр литературон курсытæ æмæ кусын райдыдта журнал «Мах дуг»-ы редакцийы 1977–1982 азты уыди Фысджыты цæдисы бæрнон секретарь. Ныртæккæ у журнал «Мах дуджы» сæйраг редактор.
Ищёрская
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæцæны цæрæнрæттæ
Хъодзаты Æхсар
Æддаг æрмæг
Категори:Ирон поэттæ Æхсар
Бурхилон
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Бавуко
Бавуко́ (Бэвыкъуэ) у хъæу Хъæрæсе-Черкесы Хабезы районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Хъæрæсе-Черкесы цæрæнрæттæ
Туаты Уæлгъа
Туаты Никъалайы чызг Ольгæ (Уæлгъа) (1886 — 1956) уыдис фыццаг ирон сылгоймаг-профессор. Цæгат Ирыстоны АССР-йы зонады сгуыхт архайæг, УСФСР-йы Сæйраг Советы депутат.
Цардафыст
Туаты Уæлгъа, Къоста ирон сылгоймæгтæн цы ахуыргæнæн скъола бахъахъхъæдта, уый каст фæци. Амы ахуырдзауты-иу Къоста рæстæгæй-рæстæгмæ абæрæг кодта. Зыдта йæ Уæлгъа дæр, æмæ-иу æй фæстæдæр, педагогон институты ахуыргæнæгæй куы куыста, уæд йе студенттæ арæх фарстой Къостаимæ сæ фембæлдтыты тыххæй. Йæ ахуыргæнæджы куыст та райдыдта Ирыстоны хъæууон скъолайы. Бæтæхъойыхъæуы, Хъахъхъæдуры, Чырыстонхъæуы, Æрыдоны, Хъæдгæроны æмæ иннæ хъæуты бакуыста дыууадæс азы, ссæдз азы бæрц та сын фыста ахуыргæнæн чингуытæ. Йæ наукон куыстыты сæйраг темæ уыд сылгоймаджы фæлгонц: «Образ женщины в осетинском нартском эпосе», «Сылгоймаджы ссæрибар кæныны проблемæ Елбыздыхъойы драмæты», «Образ женщины в творчестве Коста» æмæ æндæртæ. Уæлгъа ма уымæй уæлдай кодта æхсæнадон куыст дæр. Уыд Цæгат Ирыстоны æмæ УСФСР-йы Сæйраг Советы депутат. Дзыллæты зæрдæтæ фæцагайдта, 1942 азы августы, немыцаг фашисттæ Ирыстонмæ куы æрбаввахс сты, уæд Дзæуджыхъæуы Цæгат Кавказы адæмтæн цы антифашистон митинг уыд, уым йæ раныхас «Все, как один, станем на защиту родного дома». Цымыдисаг сты, Уæлгъайы тыххæй 2011 азы мыхуыры Гаджиты-Туаты Лианæ цы чиныг «Она была первой» рауагъта уым цы цаутæ ис, уыдон. Ацы намысджын ахуыргонды тыххæй æрмæджытæ, ахуыргæнæн чингуыты къамтæ сты чиныджы. Æрмæджыты автортæ — Гæлуаты Аким, Дзодзыккаты Зæидæ, Наталья Агибалова, Моститы Барис, Е.Чернышова æмæ иннæтæ. Аким йæ уац «Намысы фæндагыл фыссы: «Фыдыбæстæйы Стыр хæст йæ тынгыл куы уыдис. Туаты Оляйы ахуыргæнинæгты дзæвгар хай æппæт советон адæмы æмрæнхъ знагимæ мæлæтдзаг тохы куы бацыдис, уæд Туаты Оля фронтæй æнæсцухæй иста писмотæ. «Мæ зынаргъ ахуыргæнæг — фыста акъоппæй Оляйы студент, курдиатджын æрыгон поэт Кочысаты Мухарбег, — ныфс мын дæттынц хæсты быдыры дæ амынддзинæдтæ, дæ бирæ рæвдыдтытæ уадзынц тых ме уæнгты. Дæ зæрдæ дар, æз цыфæнды зындзинады дæр нæ Ирыстоны кад æмæ рухс цæсгом кæй нæ фæчъизи кæндзынæн, ууыл». Туаты Уæлгъа уыд Цæгат Ирыстоны паддзахадон институты профессор. Йæ науконпедагогон, æхсæнадон, патриотон куыстæн ын стыр аргъ, скодта Советон хицауад: схорзæхджын æй кодтой Фæллойадон Стыр Тырысайы орденæй, «Кавказ бахъахъхъæныны», «Намысджын фæллойы тыххæй» майдантæй, «Ушинскийы майданæй», «Адæмон рухсады отличникы» риуылдаргæ нысанæй, бирæ Кады грамотæтæй. Уыд Цæгат Ирыстоны АССР-йы наукæйы сгуыхт архайæг, УСФСР-йы Сæйраг Советы депутат
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон ахуыргæндтæ Уæлгъа
Саугъæд (хох)
Саугъæд у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны Цъамады сæрмæ.
Лос-Анджелес (зылд)
Лос-Анджелес (Los Angeles County) у Калифорнийы зылд. Йæ административон центр у Лос-Анджелес.
Саугъæд (хох)
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Лос-Анджелес (зылд)
Фиппаинæгтæ
Категори:Калифорнийы зылдтæ
Уыгтæ (бинонад)
Уыгтæ (Strigidae) сты мæргъты бинонад.
Категори:Мæргътæ
Жако (хъæу)
Жако́ (Жьэкуэ) у хъæу Хъæрæсе-Черкесы Хабезы районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Хъæрæсе-Черкесы цæрæнрæттæ
Эро (департамент)
Эро́ (Hérault, Erau ) у департамент Францы хуссары. Йæ административон центр у Монпелье.
Фиппаинæгтæ
*
Гуыцмæзты Алеш
Гуыцмæзты Алёш (райгуырдис 1951-æм азы 10 сентябры Гуыцмæзтыхъæуы — амардис 1992-æм азы 26 майы Цхинвалы) у зындгонд ирон фыссæг.
Алёшы роман «Мæ уды фарн» нымад æрцыдис дæс ахсджиагдæр ирон чингуытæй иуыл. Алёшы радзырдтæ ис ирон литературæйы программæйы скъолаты.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон фысджытæ Алёш
Фæсхæлтох
Фæсхæлтох у къæдзæх Цæгат Ирыстоны. Ис Нузалы цур.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Чырынау хох
Чырынау хох у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны. Ис Æрхоны комы.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Петрич (сахар)
Петрич (Петрич) у сахар Болгарийы Благоевграды облæсты.
Фиппаинæгтæ
Категори:Благоевграды облæсты сахартæ
Харбызты рагъ
Харбызты рагъ у къуылдым Цæгат Ирыстоны. Ис Заманхъулы цур.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хæхтæ Категори:Арыхъхъы рæгътæ
Маулид
Маулид (مَولِد)- Пехуымпар Мæхæмæты райгуырæн бон. Пысылмон дин чи кæны, уыдонæй Пехуымпар Мæхæмæты чи нæ зоны, ахæм нæ разындзæн. Hæ райгуырды мæй нымад у кадджын бæрæгбоныл, вæййы раби аль-аввалы мæйы дыууадæсæмы. Араббæгтæ ацы бæрæгбон хонынц Маулид ан-наби кæнæ Мавлид.
Пехуымпар Мæхæмæты райгуырæн бон бæрæг кæнын райдыдтой, исламы диныл æртæ сæдæ азы куы рацыд, уæд. Мæхæмæт кæд райгуырд, уый бæрæг нæу, фæлæ бæрæг у йæ амæлæн аз. Пысылмон адæммæ адæймаджы райгуырд афтæ кадджынæй нæ бæрæг кæнынц, йæ амæлæт сæм куыд кадджын у. Уый та уымæн афтæ у, æмæ, уыдонмæ гæсгæ, адæймаг куы амæлы, уæд бацæуы йе нусон цардмæ.
Исламы ахуырадмæ гæсгæ, Мæхæмæт у Дунесфæлдисæджы æрвыст лæг ацы дунемæ, йæ минæвар адæммæ. Уый у зондджын, алцыдæр чи зоны, алцыдæр чи æмбары, ахæм. Уый у ацы дунейы фæстаг Пехуымпар. Мæхæмæт хайджын у адæймаджы хуыздæр миниуджытæй, Хъуыраны иу æмæ дыууæ раны дзырд нæ цæуы, Мæхæмæт адæймаджы хуызæн кæй у.
Фиппаинæгтæ
Категори:Пысылмон бæрæгбæттæ
Испайнаг алано
Испайнаг алано (Alano español) у испайнаг куыдзы мыггаг, хауы молоссты къордмæ.
Испайнаг историктæ куыд æнхъæлынц, афтæмæй ацы куыдзы мыггаг Испанимæ семæ рахастой рагон алайнæгтæ, кæцытæ дзы V-æм æнусы, Адæмты стыр гоцы рæстæджы, æрцардысты, æмæ уыдонæй ацы куыдзы мыггаг йæ ном исы.
Алайнæгтæ фыццаджы цы куыдз æрхастой, уый ныр сæфт мыггаг у, кæцы хуындис хуымæтæг Алан (Alano, Alaunt), æмæ испайнаг аланойы йеддæмæ йæ баззайдзагтыл нымад цæуынц европæйæг моллосты фылдæр хай, се ’хсæн бритайнаг бульдогтæ æмæ æндæртæ.
Категори:Алантæ Категори:Куыйтæ
Тревильо
Треви́льо (Treviglio) у сахар Италийы цæгаты. Ис Бергамойы провинцийы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ломбардийы сахартæ
Хуыты рындз
Хуыты рындз у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны. Ис Зынцъары цур.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Тъисси
Тъисси (Тисси, ТІисси) у хъæу Дагъистаны Цъумадайы районы. Хъæуы цæрынц 666 адæймаджы (2018 азы), уыдонæй фылдæр хай сты тъиндийаг адæмыхаттæй.