cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Хъулаты Хъылцыхъо
Библиографи
Категори:Ирæттæ Фыдыбæстæйы Стыр хæсты Хъылцыхъо Категори:Хæтæлдоны чи райгуырдис, уыдон
Кередж
Кередж у сахар Ираны цæгаты, остан Альборзы административон центр. Цæрынц дзы 1 377 450 адæймаджы. У Тæхраны горæтгæрон.
Фиппаинæгтæ
Категори:Альборзы сахартæ
Прохладнæ
Прохладнæ кæнæ Даргъхъаллæ (Прохладный, Прохладнэ, КъалэкIыхь ) у сахар Кæсæг-Балхъары, Прохладнæйы районы административон центр. Лæууы цæугæдон Малхъы галиу былыл.
Фиппаинæгтæ
Категори:Кæсæг-Балхъары сахартæ
220-æм аз
Амардысты
Категори:220
Саухохы дон
Саухохы дон у цæугæдон Хуссар Ирыстоны Дзауы районы. Ис Ручъы комы.
Литературæ
Категори:Хуссар Ирыстоны цæугæдæттæ
Æрыдон (цæугæдон)
Æрыдон (Ардон) у Цæгат Ирыстоны цæугæдон. Йæ дæргъ у 102 километры, бассейны фæзуат — 2700 км². Æрыдон галиуырдыгæй бакæлы Теркмæ.
Æрыдоны былтыл цæуы ахсджиаг фæндаг, кæцы иу кæны Цæгат æмæ Хуссар Ирыстон.
Этимологи
Традицион тæлмацмæ гæсгæ, ном Æрыдон нысан кæны æрра дон. Афтæ хуыйны цæугæдон йæ ахастмæ гæсгæ — арæх раивылы æмæ фæндæгтæ, хидтæ, донбыл цы хæдзæрттæ и, уыдон ахæссы.
*
Абдулино
Абдулино у сахар Уæрæсейы Оренбурджы облæсты.
Лæууы Тирисы доны былгæрон, 280 км Оренбурджы æдде.
Фиппаинæгтæ
Категори:Оренбурджы облæсты сахартæ
Давуди, Парвиз
Парвиз Давуди (райгуырдис 1955-æм азы Тæхраны) у ирайнаг политик, 2005-æм азы 11 сентябрæй у Ираны фыццаг вице-президент. Уымæй уæлдай ма Тæхраны университеттæй иуы кæсы экономикæйы лекцитæ. У экономикон зонæдты доктор.
Давуди нымад у либералон базарадон реформæты фарсхæцæгыл.
Категори:Ираны политиктæ
221-æм аз
Амардысты
Категори:221
Венгриаг адæм
Венгриæгтæ, дыгур. венгейрæгтæ, вариант: унгриаг (magyarok) сты Венгрийы бындурон адæм, финно-угораг адæмтæй иу.
Фиппаинæгтæ
Категори:Венгрийы адæмтæ Категори:Румынийы адæмтæ
Малитæ
Малитæ (Малиевы) сты дыгурон мыггаг.
Равзæрд
Малиты мыггаг æрцыд Асыйæ. Сæ фыдæл хуынд Æхсакъ. Æрцард Толдзгуны хъæуы. Райгуырд ын дыууæ фырты — Сох æмæ Берди. Сохы цæуæтæй рацыдысты Бузойтæ æмæ Гардантæ. Таурæгъмæ гæсгæ, Малитæ, Бæлойтæ, Бузойтæ, Гардантæ нымад сты æрвадæлтыл. Сæ райдиан мыггаг уыд Малитæ, цардысты Дыгургомы. Моски хъæуы Малийæн уыд æртæ фырты: Бæло, Бузо æмæ Гардан. Адонæй Бало æрцард Æхсæрджыны, Бызо — Æхсæуы, Гардан та Цыколайы. Ацы æфсымæрты нæмттæй равзæрдысты мыггæгтæ: Бæлойтæ, Бызойтæ æмæ Гардантæ, абоны онг дæр сты æрвадæл мыггæгтæ.
Фиппаинæгтæ
*
Ульяновск
Ульяновск у сахар Уæрæсейы, Ульяновсчы облæсты административон центр. Лæууы цæугæдон Волгæйы дыууæ былыл. Цæрынц дзы 624,5 мин адæймаджы (2017). thumb|Ацы хид иу кæны Волгæйы дыууæ былы
Фиппаинæгтæ
Категори:Ульяновсчы облæсты сахартæ
222-æм аз
Амардысты
Категори:222
Æрыдоны район
Æрыдоны район (Ардонский район) у Цæгат Ирыстоны муниципалон район. Йæ административон центр у Æрыдон. Æрыдоны район у Цæгат Ирыстоны иунæг район, Уæрæсейы æндæр регионтимæ арæн кæмæн нæй, ахæм.
Фиппаинæгтæ
*
Бур
Фæззыгон сыфтæ æмæ рæгъгъæд хор бур вæййы ксантофиллы фæрцы — уыцы буаргъæд кæрдæгхуыз хлорофиллимæ фотосинтез кæны.
Айчы бур дæр ксантофиллы бур у, стæй оранжхуыз каротиноидтæ дзы ис. Уыдон та цъитæ хоримæ бахæрынц.
Мизынцъаджы хуыз бур у пигмент билирубинæй, уый гемоглобинæй сæвзæры.
Гепатитæй чи фæрынчын, уыдоны игæры бон нал вæййы билирубин ракусын — æмæ пигмент æрæмбырд вæййы туджы. Уымæй сбур вæййынц царм æмæ цæстытæ. Уыцы симптом сафрон хонынц (уырыссагау желтуха, дзырд жёлтый-æй).
Категори:Хуызтæ
Ла-Бокæ
Ла-Бокæ (La Boca) у Буэнос-Айресы 48 сыхтæй (barrios) иу. Йæ фыццаг цæрджытæй бирæтæ уыдысты италиаг сахар Генуяйæ.
Ла-Бокæ зындгонд у куыд радикалон политикæйы артдзæст. Аргентинæйы конгрессы фыццаг социалист Альфредо Паласиос æвзæрст уыд ацы сыхæй 1935 азы.
Галерей
Категори:Буэнос-Айрес
Къухамындтыты æвзаг
Къухамындтыты æвзаг кæнæ Жестты æвзаг у, къуырма адæм цы ’взагæй пайда кæнынц, уый. Зæлты æвзæгты хуызæн, къухамындтыты æвзаджы дæр ис, хицæн нысаниуæг кæмæн нæй, ахæм чысылдæр элементтæ (фонемæты хуызæн сæ схуыдтой херемæтæ, бердзенаг дзырдæй χείρ «арм»). Уыцы элементты ’хсæн канд къухамындтытæ (жесттæ) не сты, фæлæ цæсгомы æнгас дæр и.
Къухамындтыты æвзæгтæ зæлты æвзæгтимæ баст не сты. Зæгъæм, Герман æмæ Австрийы дзурынц иумæйаг немыцаг æвзагыл, фæлæ дзы ис дыууæ фæйнæхуызон къухамындтыты æвзаджы. Уыимæ уырыссаг къухамындтыты æвзаг францаг æмæ америкаг къухамындтыты æвзæгтæм хæстæг у, ис сæм иумæйаг уидаг — аббат де л’Эпейы (Abbé de l’Epée) къухамындтыты системæ.
XX æнусы Сандинистты революцийы фæстæ Никарагуæйы цалдæр азы дæргъы фæзынд æмæ стыхджын ног къухамындтыты æвзаг — Никарагуæйы къухамындтыты æвзаг. Уый иртасынц дунейы лингвисттæ, æвзаг куыд фæзыны, уый базонынæн.
Никарагуæйы къухамындтыты æвзаг
Никарагуæйы къухамындтыты æвзаг (Idioma de Señas de Nicaragua, ISN) у къухамындтыты (жестты) æвзаг, кæцы Никарагуæйы ныгуылæны сæрмагонд скъолайы къуырма сывæлæтты ’хсæн йæхæдæг сæвзæрд, æрдзон æгъдауæй. Уыцы æвзагæн дунейы лингвисттæ стыр цымыдис дарынц, уый тыххæй æмæ сæ уырны, ног æвзаджы фæзынд иртасын кæй сæ къухы бафтыд, уый.
1970-ты азты агъоммæ Никарагуæйы къуырматы иудзинад нæ уыд. Къуырматæ хуымæтæджы къухамындтытæй пайда кодтой, æнæ грамматикæ. Стæй, къуырматы скъола куы фæзынди æмæ цалдæр сæдæ сывæллоны дзы куы ’рæмбырд сты, уæд чысылгай сæхи æвзаг сæвзарын кодтой. Уыцы æвзаджы фыццаг æмæ арфдæр иртасæг уыд Джуди Шепард-Кегл АИШ-æй (ныр кусы Хуссар Мэны университеты).
Никарагуæйы къухамындтыты æвзаг ссарыны агъоммæ ног æвзаджы равзæрд иртастой пиджинтæ æмæ креолаг æвзæгты æрмæгыл, кæд креолаг æвзæгтæ æндæр æвзæгты бындурыл фæзынынц, уæддæр. Ацы хатт та æвзаг фæзынд, уый размæ адæм бынтондæр кæм нæ дзырдтой, уыцы ран.
Литературæ
Категори:Æвзаг Категори:Никарагуæйы æвзæгтæ
Чехословаки
Чехословаки (Československo, Česko-Slovensko) 1918—1992 азты уыд Чехи æмæ Словакийы иугонд паддзахад. Дыууæ нацийы ногæй ныддих сты 1993 азы 1 январы.
Темыратæ
Темыратæ, дыгуронау Темиратæ кæнæ Темиртæ (Темираевы, Темировы) сты ирон мыггаг.
*
Сан-Хосе (Калифорни)
Сан-Хосе (San Jose) у сахар Калифорнийы, Сантæ-Кларæйы зылды административон центр. Цæрынц дзы 945 942 адæймаджы (2010).
Фиппаинæгтæ
Категори:Калифорнийы сахартæ
224-æм аз
Амардысты
Категори:224
Агрыз
Агры́з (Әгерҗе) у сахар Уæрæсейы Тæтæрстаны. Ис Тæтæрстан æмæ Удмуртийы тæккæ арæныл. Цæрынц дзы 19,7 мин адæймаджы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Тæтæрстаны сахартæ
Гудисы дон
Гудисы дон (გუდისისწყალი) у цæугæдон Хуссар Ирыстоны, Стыр Леуахийы фæрсагдон.
Литературæ
Категори:Хуссар Ирыстоны цæугæдæттæ
225-æм аз
Амардысты
Категори:225
Ахваз
Ахваз (, الأحواز) у сахар Ираны ныгуылæны, Хузестаны останы административон центр. Æрбынат кодта цæугæдон Каруны былгæрон.
Цæрынц дзы 841 мин адæймагмæ æввахс.
Сахар у металлургион индустрийы ахсджиаг артдзæст.
Иран æмæ Ирачы ’хсæн хæст куы цыди (1980-æм азæй), Ахваз баййæфта стыр зиан.
Фиппаинæгтæ
Категори:Хузестаны сахартæ
29 декабры
Ацы бон амардысты
Категори:Бонтæ
Арагацотн
Арагацо́тн (Արագածոտնի մարզ) у бæстæ (марз) Сомихы. Административон центр у Аштарак.
Галерей
Категори:Сомихы марзтæ
Хъæу
Цхинвалы район (РХИ)
Категори:Географи
226-æм аз
Амардысты
Категори:226
Монтевидео
Фиппаинæгтæ
Категори:Уругвайы сахартæ
Уæллагхъæу
Истори
Хъæу фæзындис 1906-æм азы, йæ бындур ын сæвæрдтой Куырттаты комæй ралидзæг ирæттæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæздæджы районы цæрæнрæттæ
227-æм аз
Амардысты
Категори:227
228-æм аз
Амардысты
Категори:228
Ярославль
Ярославль (Ярославль) у сахар Уæрæсейы, цæугæдон Волгæ Которослимæ кæм иу кæнынц, уыцы ран. Ярославль у Ярославлы облæсты административон центр. Сахары цæрынц 605,2 мин адæймаджы (2008).
thumb|300px|Волгæ æмæ Которосль кæм иу кæнынц, уыцы ран. Сахайрæгты фæллæдуадзæн бынат
Фиппаинæгтæ
Категори:Ярославлы облæсты сахартæ
Дари
Фылдæр специалистты цæстæнгасмæ гæсгæ дари у персайнаг æвзаджы афгъайнаг вариант. Ираны персайнаг æвзагæй дари фылдæр хицæн кæны фонетикæйы (вокализм æмæ æнд.), стæй йын ис хицæндзинæдтæ лексикæйы æмæ грамматикæйы.
Категори:Ирайнаг æвзæгтæ
Кодзыртæ
Кодзыртæ кæнæ Козыртæ (Козыревы, Baran, Oktar ) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Адыгейск
Фиппаинæгтæ
Категори:Адыгейы сахартæ
Бендер-Аббас
Бенде́р-Абба́с ( — Bandar-e Abbas — «Аббасы порт») у сахар æмæ порт Ираны хуссары, остан Хормозганы административон центр. Лæууы Персы бакæлæны былыл.
Фиппаинæгтæ
Категори:Хормозганы сахартæ
Хъесатыхъæу
Фиппаинæгтæ
Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ
Заводы посёлок
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæгат Ирыстоны цæрæнрæттæ
229-æм аз
Амардысты
Категори:229
Кизилюрты район
Кизилю́рты район (Кизилюртовский район, Чир-юрт якъ) у Дагъистаны районтæй иу. Йæ административон центр у сахар Кизилюрт.
Фиппаинæгтæ
*
Глоссолали
Глоссолали (γλῶσσα «æвзаг» æмæ «дзурын») — иуæй-иу чырыстон дины къабæзты «æвзæгтыл дзурыны» практикæ, апостолтæ Хуыцауы хорзæхæй æндæр æвзæгтыл куыд дзурын байдыдтой, уый хуызы.
Категори:Чырыстон дин Категори:Æвзаг
Ахриев, Гапур Саиды фырт
Райгуырд мæгуыр бинонты ’хсæн, фæлæ йæ къухы бантыст Мæскуыйы реалон училище æмæ коммерцийы институт каст фæуын. 1916-æм азы Ахриев æрцардис Дзæуджыхъæуы, уым Сергей Кировимæ фæхæстæг и.
Революцийы фæстæ Ахриев уыд Дзæуджыхъæуы советы уæнг. 1918-æм азæй — Терчы националон республикæйы адæмон комиссар. 1920-æм азæй — Мæхъхъæлы ревкомы сæргълæууæг.
Ахриевы номыл ис цалдæр уынджы Мæхъхъæл æмæ Цæцæны. Дзæуджыхъæуы Уалдзыгон уынгæн йæ фыццаг ном хуынди Ахриевы уынг, раивтой йæ 1990-æм азты.
Фиппаинæгтæ
Категори:Уæрæсейы революционертæ
Зынцъар
Зынцъар (Зинцар) у хъæу Цæгат Ирыстоны Алагиры районы. Ис Уæлладжыргомы.
Киевскæй
Киевскæй (Киевское) у хъæу Цæгат Ирыстоны Мæздæджы районы.
Зынцъар
Истори
Бызæй чысыл мидæгдæр Æрыдоны доны рахиз былыл дæргъæццон уæлвæзы йæхи айтыгъта Зынцъары хъæу. Ис дзы æмбисонды дыргъы цæхæрадæттæ. Ацы чысыл уæлвæз раджы заманы уыдис Урсдоны комы цæрджыты уæрдæтты бынат. Быдырæй-иу цы хоры къæрмæг кæнæ лыстæг товартæ æмæ хæдзары дзаумæттæ баластой, уыдон-иу цалынмæ хæрдмæ æккойæ, бæх кæнæ хæрæгуаргъæй хастой, уæдмæ-иу уыдысты алкæмæн йæ уæрдоны. Сæрдæй, зымæгæй алкæмæн йæ уæрдон уыдис ацы уæлвæзы. Цæмæй сæ цæлхытæ ма хус кодтаиккой, уый тыххæй-иу сæ бамбæрзтой кæрдæгæй кæнæ цъыхырытæй. Бирæтæн уыдис æмбæрзт уæрдондæттæ. Фæстагмæ дзы фæзындис цæрджытæ.
Киевскæй
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæздæджы районы цæрæнрæттæ
Мæхъæл
Inguşetia İnguşya
Зынцъар
Истори
Сæ хуымзæххытæ: Æхсины хуым, Булахъхъы хуссар, Ханайты хуымтæ. Сæ уыгæрдæнтæ æмæ сæ фосхизæнтæ Цæрукъаты зæхх, Алардыйы фæз, Черчесты зæхх, Хъæрæуы рагъ æмæ Мадзаты зæххытæ — æнæбары æфсæстой цæрджыты.
Мыггæгтæ
Цардысты дзы Хъайттатæ, Уататæ, Дзидздзойтæ, Кæсæбитæ, Уырымтæ, Бицъотæ, Пагæтæ, Черчестæ, Цæрукъатæ, Ханайтæ.
231-æм аз
Амардысты
Категори:231
Цæцæйнаг æвзаг
Цæцæйнаг æвзаг (Нохчийн мотт) у цæцæйнаг адæмы мадæлон æвзаг.
Цæцæйнаг æвзаг у нахаг æвзæгтæй иу. Цæцæйнаг æвзагæй пайда кæнынц Цæцæны Республикæйы æмæ Дагъистаны Хасавюрты районы.
2002-æм азы сфысты бæрæггæнæнтæм гæсгæ æвзагыл дзурджыты нымæц у 1 360 000 адæймаджы.
* Категори:Уæрæсейы æвзæгтæ
Гнугъгом
Гнугъгом (Гнугъ + ком) у ком Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы.
Æддаг æрмæг
Категори:Хуссар Ирыстоны кæмттæ
Бобона
кæнæ (Ribes petraeum, Смородина скальная) у хъæлæрдзыйы мыггаджы хуыз.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Зайæгойтæ дыгуронау
Ньюфаундленд æмæ Лабрадор
Ньюфаундленд æмæ Лабрадор (Newfoundland and Labrador, Terre-Neuve-et-Labrador) у Канадæйы провинци. Йæ сæйраг æмæ стырдæр сахар у Сент-Джонс. Цæрынц дзы 533 800 адæймаджы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Канадæйы провинцитæ æмæ территоритæ
Викингтæ
thumb|right|200px|Бæлæгъы бырынкъ ([[Ослойы музей)]] thumb|right|400px|Викингты ахæлиу Викингтæ (vikingr) уыдысты Скандинавийы адæмтæ (иртасджытæ, æфсæддонтæ, базаргæнджытæ æмæ пираттæ). VIII æнусæй XI æнусмæ викингтæ Константинополь, Исланди, Гренланди æмæ Ньюфаундлендмæ бахæццæ сты. Ацы период у зындгонд куыд Викингты дуг. Скæсæйнаг Европæйы зындгонд уыдысты куыд варягтæ. Цалдæр ног паддзахады бындуртæ сæвæрдтой, уыдоны ’хсæн Норманди, Сицили æмæ Уæрæсе. Викингты дуг фæци, Скандинавийы централизагонд чырыстон монархитæ куы фæзындысты, уæд. Уыцы рæстæг сæм фæзынди фыссынад дæр, æмæ уый тыххæй скандинавиаг адæмты фольклор зонæм йæ æрæджиауы формæйы.
Литературæ
Категори:Европæйы истори
232-æм аз
Амардысты
Категори:232
Ньюфаундленд (сакъадах)
Ньюфа́ундле́нд (Newfoundland [], Terre-Neuve) у Канадæйы провинци Ньюфаундленд æмæ Лабрадоры сакъадах, уыцы провинцийы тæккæ цæрæгджын хай.
Сакъадахы фæзуат у 111 390 км². Цæрынц дзы 485 066 адæймаджы (2001). Йе стырдæр сахар у Сент-Джонс (100 646 адæймаджы).
Фиппаинæгтæ
Категори:Канадæйы сакъадæхтæ
Цæллатæ
Цæллатæ (Цаллаевы) сты дыгурон мыггаг.
Равзæрд
Цæллатæ фыццаг цардысты Садоны, стæй Хæнæзы æмæ æндæр хъæуты. Цæллатæ, Хадатæ, Байтæ, Тæкъотæ, Байхъултæ æрвадæлтæ сты, сæ фыдæлтæ æфсымæртæ уыдысты, фæлæ æндæр рæтты æрцардысты: Хадатæ — Уæхъæцы, Байтæ — Мæстинокы, Тæкъотæ — Чырыстонхъæуы, Байхъултæ — Сырх Дыгуры æмæ Цæллатæ та — Сырх Дыгуры æмæ Дур-Дуры.
Фиппаинæгтæ
*
Исаты Мæхæмæт
Исаты Измаилы фырт Мæхæмæт (Исаев Магомет Измайлович, иронау йæ мыггаг фыста куыд Исати ; 1928-æм азы 5 мартъийы, Лескены хъæу — 2011-æм азы 20 июны, Мæскуы) у Уæрæсейы æвзагиртасæг, иранистикæ, интерлингвистикæ æмæ этнолингвистикæйы специалист.
Каст фæцис Ленинграды университет. Ахуыргонд фылдæр зындгонд у куыд иранист, ирон æвзаджы дыгурон диалект иртасæг. Ацы темæйыл ныффыста бирæ иртасæн куыстытæ. Ноджы ма уый архайы къорд æндæр фарстайыл: социолингвистикæ, этнолингвистикæ, Уæрæсейы æвзæгты кæрæдзийы ’хсæн архайд. Исайы-фырт уыдис бирæ ахæм темæтыл фыст куыстыты сæргълæууæг.
Исаты Мæхæмæт ма у эсперантойы цалдæр ахуыргæнæн чиныджы автор. 1979–1989 азты уый уыдис Советон эсператистты ассоциацийы сæргъы. Йæ зонадон сæргълæудæй хъахъхъæд æрцыдысты эсперантологийыл фыст диссертацитæ.
1990–1997 азты Исайы фырт куыста, «Уырыссаг æвзаг национ скъолайы» (уырыс. «Русский язык в национальной школе»), зæгъгæ, уыцы журналы сæйраг редакторæй.
Йæ фæстаг азты дæргъы куыста куыд Уæрæсейы зонæдты академийы Æвзагзонынады институты сæйраг зонадон кусæг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Уæрæсейы лингвисттæ Категори:Иранисттæ Категори:Эсперантисттæ Категори:Лескены чи райгуырдис, уыдон Категори:Мæскуыйы чи амардис, уыдон
Рассвет
Рассвет у Цæгат Ирыстоны Æрыдоны районы хъæу.
Истори
1935-1936 азты Рассветмæ алыгъдысты Зруджы æмæ Джинаты цæрджытæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Æрыдоны районы цæрæнрæттæ
Азнакаево
Азнака́ево (Азнакай) у Уæрæсейы сахар Тæтæрстаны. Цæрынц дзы 35 мин адæймаджы.
Псхацъæтæ
Псхацъæтæ (Псхациевы) сты ирон мыггаг.
Равзæрд
Таурæгъмæ гæсгæ, ацы мыггагæн йæ фыдæл уыд кæсгон лæг. Псхацъæты фыдæл Дæргъæвсы куы æрцард, уæдæй фæстæмæ раивта авд фæлтæры. Мыггаджы фыдæл адджынæй цард кæсгон æлдаримæ, арæх сæм цыд уазæгуаты. Кæсгон æлдарæй сын райгуырд лæппу, сæвæрдтой йыл ном Псхацъæ. Псхацъæ куы слæг, бинонты хицау куы ссис, уæд йæ цæуæт раивта йæхи номыл — Псхацъæтæ. Æрвадæл мыггæгтыл нымад цæуынц: Псхацъæтæ, Баймæтатæ, Бæттиатæ, Хъантемыратæ, Æхсаратæ, Сугъаратæ.
Фиппаинæгтæ
*
Губерман, Игорь Миронович
Игорь Мироны фырт Губерман (1936 азы 7 июлы, Харьков) у уырыссаг поэт, дзуттаг адæмыхаттæй; популярон ссис йæ афористон æмæ сатирикон цæппаррæнхъонты (гариктæ) фæрцы.
Цардафыст
Игорь Губерман райгуырдис 1936-æм азы 7 июлы Харьковы сахары. Скъола каст фæуыны фæстæ бацыдис Мæскуыйы бастдзинады фæндæгты паддзахадон университетмæ (уырыс. Московский государственный университет путей сообщения; МИИТ). 1958-æм азы инженер-электричы дипломимæ фæцис каст ацы ахуырдон. Цалдæр азы фæкуыста йæ дæсныйадмæ гæсгæ, æмæ уыциу рæстæг фыста литературон уацмыстæ.
1950-æм азты кæрон базонгæ ис, фыццаг самиздатон журналтæй иу — «Синтаксис» чи мыхуыр кодта, уыцы А. Гинзбургимæ, стæй къорд æндæр сæрибаруарзæг философтæ, литератортæ æмæ нывгæнджытимæ. Уæды заман Губерман фыста зонадон-популярон чингуытæ, фæлæ куыд дарддæр, афтæ фылдæр куыста диссидентон æмдзæвгæтыл. Йæ «æнæофициалон» сфæлдыстады фыссæг пайда кодта фæсномыгтæй (зæгъæм, И. Миронов, Абрам Хайям).
1979-æм азы Губерманы æрцыдис ахст, стæрхон йын чындис ахæстоны фондз азы фæбадын. Бахаудис лагерьмæ. Уым кодта боныджы фыстытæ. Фæстæдæр, хасты уæвгæйæ, литератор ацы боныгты бындурыл ныффыста чиныг «Тезгъотæ барачы алфамбылай» («Прогулки вокруг барака», 1980; мыхуыргонд æрцыдис 1988-æм азы). 1984-æм азы поэт æрыздæхтис Сыбырæй. Дæргъвæтин рæстæджы дæргъы Губерманæн нæ уыдис фадат сахары пропискæ скæнын æмæ ссарын йæхицæн куысты бынат.
1987-æм азы Игорь Губерман афтыдис фæсарæнмæ, 1988-æм азæй фæстæмæ цæры Иерусалимы. Арæх вæййы Уæрæсейы, фæархайы, чиныгкæсджыты ’хсæн популярон чи у, уыцы поэтикон изæрты.
Категори:Уырыссаг поэттæ Категори:Харьковы чи райгуырдис, уыдон
Мæрзойтæ
Равзæрд
Мæрзойты мыггаг равзæрд Уæлладжыры комы Мызуры, Ос-Бæгъатыры фырт Кусæгоны къабазæй. Мызур, дам, йæ цæрæнбынат раивта, фæстагмæ йæхи номыл цы хъæу фæзынд, уырдæм — Мызурмæ. Мызур йæ иунæг чызджы моймæ радта Гуырдзымæ. Райгуырд сын цыппар фырты: Дæс, Габола, Знаур æмæ Таути. Габола æмæ Таути Мызуры кæимæдæр фæтуджджын сты æмæ фæлыгъдысты Зджыдмæ. Дæс æмæ Знаур баззадысты цæргæ Мызуры, сæ мыггаг аивтой Зæнджиатæй. Ацы æфсымæртæн уыд æрхæссæггаг чызг, йæ ном Мæрзой, Мæрзойы цæуæт сæхи фыссын райдыдтой Мæрзойтæй, афтæмæй та Зæнджиатæй уыдысты. Абон дæр Мæрзойтæ, Зæнджиатæ æмæ Габолатæ æрвадиуæг кæнынц, кæрæдзийæ чызг нæ курынц. Мæрзой уыд Зæнджиаты Знауры ус. Ацы усы Мæрзой цæмæ гæсгæ схуыдтой, уый тыххæй ис таурæгъ. Мызуры хъæуы, дам, куырой мæрзæгæй куыста иу сидзæргæс сылгоймаг æмæ йæ сидзæрты уымæй дардта. Ацы сылгоймагæн йæ мыггаг дæр æмæ йæ ном дæр ничи зыдта, дзырдтой йæм Мæрзæг, афтæмæй Мызуры хъæуы фæзынд мыггаг Мæрзойтæ. Æрæджийау, дам, Мæрзойы чызг смой кодта Зæнджиаты Знаурæй.
Ис ма таурæгъ, Мæрзойтæ Тъæпæн Дыгуры æмæ Уæллагкомы куыд фæзындысты, уый тыххæй дæр. Садоны комы чидæр амардта Мæрзойтæй лæг. Мæрзойтæн сæ къухы не ‘фтыд сæ туг райсын. Уæд Мæрзойтæй дыууæ æфсымæрæй Гуырдзыйы бацыдысты æххуырсты. Цалдæр азы фæстæ сæ сæрхъуын æмæ рихитæ даргъ æруадзгæйæ фæстæмæ æрбаздæхтысты Уæлладжырмæ. Райдыдтой кæрдтæ, кæрдæнтæ æмæ æндæр ахæмтæ уæй кæнын, æмæ уый æфсонæй бацыдысты сæ туджджынты хæдзармæ æмæ сæ туг райстой. Сæхæдæг æрцардысты Гæлиаты. Фæстæдæр æфсымæртæй сæ иу æрбынат кодта Тъæпæн Дыгуры, Хъалнæгъты хъæуы, иннæ баззад Гæлиаты. Рацыд сын зæнæг æмæ зæнæджы зæнæг. Бирæтæ сæ фæлыгъдысты быдырмæ: Сырх Дыгурмæ, Æхсæрысæрмæ, Дзæуджыхъæумæ, Беслæнмæ. Ацы мыггагыл ма ис таурæгъ. Уымæ гæсгæ мыггаг фæзынд Уæлладжыры комы Ос-Бæгъатыры къабазæй. Ос-Бæгъатырæн уыд дыууæ фырты: Уæлладжыр æмæ Едис. Уæлладжырæн уыд æртæ фырты. Иу дзы хуынд Мызур. Уый æрцард, ныр Стыр Мызур кæм ис, уым. Мызур йæ иунæг чызг Тайсауы чындзы радта Гуырдзыйæ æрбафтгæ лæгæн… Мæрзойтæй Гæлиатмæ чи алыгъд, уыцы æфсымæр хуынд Бирæгъ, уымæ гæсгæ Мæрзойтæй бирæтæ сæхи схуыдтой Бирæгътæй.
Литературæ
*
Цæгат Кавказы кинохроникæйы студи
Цæгат Кавказы кинохроникæйы студи (Северо-Кавказская студия кинохроники) у Уæрæсейы паддзахадон киностудитæй иу.
Киностудийы равзæрды тыххæй
Киностуди байгом 1945-æм азы Дзæуджыхъæуы, Фыдыбæстæйы Стыр хæсты рæстæджы эвакуацигонд чи æрцыд, Ростовы кинохроникæйы студийы уыцы техникон базæйыл. Цæгат Кавказы кинохроникæйы студийы фыццаг кæй систой, уый уыди Бестауты Владимиры цыбырметражон киноныв «Цæгат Ирыстон» (прокатмæ рацыди 1946-æм азы).
Æдæппæтæй киностудийы сарæзтой 500 документалон, ахуырадон, зонадон-популярон, техникон-пропагандистон фильмæй фылдæр, стæй киножурнал «Цæгат Кавказ»-ы 2000 номырмæ æввахс.
Киностудийы кусджытæ
Студийы директор у Сабайты Валери, сæйраг редактор — Чъерджиаты Индирæ.
Æндæр æмæ æндæр рæстæджыты студийы чи куыста, уыцы режиссерты номхыгъд:
Æрвитæнтæ
| 2006-æм азы киностудийы куысты тыххæй
Категори:Уæрæсейы кинокомпанитæ
Авдхойы
right|300px|thumb|Авдхойы Авдхойы кæнæ Æмбырдтæ (Плеяды; астрономион банысан — M45‎) у стъалыты бардз.
Стъалыты нæмттæ
Стъалыты бардз Авдхойы стъалыты нæмттæ сты: Уз, Заз, Цицыр, Зада, Гадæкк, Удыкк æмæ кæстæр Гæда (фыдуаг æмæ къæбæда, æдзухдæр иуварс вæййы, иннæтимæ нæ хæццæ кæны). Иннæ варианты та сты: Аззæ, Уырыззæ, Цицц, Уæрдахъ, Дæдæкк, Уæдæкк æмæ Къæбæда.
Æндæр варианттæ: Цæхæра.
Фиппаинæгтæ
Категори:Стъалыты бардз
233-æм аз
Амардысты
Категори:233
Бушир
Бушир кæнæ Бушер у сахар æмæ порт Ираны хуссар-ныгуылæны, остан Буширы административон центр. Лæууы Персы бакæлæны былыл.
Уæрæсейы æххуысæй Ираны арæзт æрцæуы атомон электростанцæ сахары цур.
Хъомгæсбадæн
Хъомгæсбадæн у хох Хуссар Ирыстоны. Ис Тлигомы.
Литературæ
Категори:Хуссар Ирыстоны хохы цъуппытæ Категори:Тлигом
Хъантемуртæ
Хъантемуртæ (Кантемировы, Kandemir ) сты дыгурон мыггаг.
Равзæрд
XVIII æнусы Дыгуры ком дих кодта дыууæ тыхджын мыггагыл: Цæргæсатæ æмæ Бадилатæ. Цæргæсаты фыдæл Цæргæсæн уыд æртæ фырты: Хъантемыр, Хъарабугъа æмæ Таймаз. Хъантемыры номæй фæзынд Хъантемыраты мыггаг. Хъарабугъайæн уыд фондз фырты, сæ нæмттæй рауадысты мыггæгтæ: Хъарабугъатæ, Тегкатæ, Хъайтыхътæ, Къулитæ, Сосрантæ. Таймазы номæй фæзынд мыггаг — Таймазтæ. XVIII æнусы астæу Хъантемыратæй 20 хæдзарæй фылдæр алыгъди Дыгурæй Дæргъæвсмæ.
Фиппаинæгтæ
*
Пушкин, Александр Сергейы фырт
Пушкин Александр Сергейы фырт (Александр Сергеевич Пушкин; райгуырдис 1799 азы 6 июны, Мæскуыйы — амардис 1837 азы 10 февралы, Бетъырбухы) у зындгонд уырыссаг поэт, драмæтæ фыссæг æмæ прозаик. Уырыссаг литературон æвзаджы реформатор дæр æй хонынц.
Пушкины йæ царды рæстæг дæр хуыдтой «гений», йæ амæлæты фæстæ та сси уырыссаг поэттæй стырдæр, нырмæ дæр йæ кад баззæйы.
Пушкины ном мысгæйæ
Пушкины ном хæссынц Бетъырбухы сконды сахар Пушкин æмæ Мæскуыйы облæсты сахар Пушкино.
Уæрæсейы дæсгай скъолатæ хæссынц поэты ном, уыдоны ’хсæн Цæгат Ирыстоны — астæуккаг скъола № 7 (Дзæуджыхъæу) æмæ астæуккаг скъола № 2 (Мæздæг).
Фиппаинæгтæ
Категори:Уырыссаг фысджытæ Категори:Уырыссаг поэттæ Категори:Уæрæсейы поэттæ Категори:Уæрæсейы фысджытæ Категори:Мæскуыйы чи райгуырдис, уыдон Категори:Бетъырбухы чи амардис, уыдон
234-æм аз
Амардысты
Категори:234
Малиты Геуæрги
Цæрæнбонтæ æмæ сфæлдыстад
Уыцы азты дыгурон диалект нымад уыдис хæдбар æвзагыл, арæзт ын æрцыдис йæхи абетæ дæр, рауагъдæдты уагъд цыдысты чингуытæ æмæ æндæр мыхуыры æрмæг. 1934-æм азы Геуæргийы райстой Советон фысджыты цæдисмæ. 1935-æм азы рауагъдады рацыдис йæ чиныг «Ирæф» (гыццыл радзырдты æмæ поэтикон уацмысты æмбырдгонд).
Афтæ фыста Геуæргийы сфæлдыстады тыххæй зындгонд иранист æмæ ирзонæг Абайты Васо :
Мæлæт
Поэт амардис 1942-æм азы зæрдæвæрæны мæйы 27 боны рæстмæгæнæн-фæллойгæныны лагеры. Йæ ингæн кæм ис, уый бæрæг нæу.
Йæ байзæддæгтæ
Поэты кæстæр лæппу, Малиты Васо, райгуырдис йæ фыды ’рцахсты фæстæ, сси зындгонд ирон фыссæг æмæ поэт.
Васойы чызг Зæринæ сси зынгæ оперон зарæггæнæг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Дыгурон поэттæ Категори:Цæгат Ирыстоны поэттæ Категори:Дигорайы чи райгуырдис, уыдон Геуæрги
Текъойтæ
Текъойтæ (Текоевы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Мæлгъæвæг (Цæгат Ирыстон)
Мæлгъæвæг (Малгобек) у хъæу Цæгат Ирыстоны Мæздæджы районы.
Литературæ
Категори:Мæздæджы районы цæрæнрæттæ
Зæрæмæджыхох
Зæрæмæджыхох у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны Алагиры районы.
Æддаг æрмæг
Зæрæмæджыхохы уынд (Эдуард Манукянцы ист къамтæ):
Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Цъитийы хох
Цъитийы хох у хох Хуссар Ирыстоны Урстуалты.
Абхаз (нысаниуджытæ)
Абхаз нысан кæны:
235-æм аз
Амардысты
Категори:235
Сиукъатæ (Ленингоры район)
Сиукъатæ (შიუკაანი, [шиукъаани]) у хъæу Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы. Æрбынат кодта районы цæгат-скæсæны.
Болунгарвик
Бо́лунгарвик (Bolungarvík) у чысыл сахар Исландийы цæгат-хурныгуылæны, Ныгуылæнфьордты æрдæгсакъадахы. Цæрынц дзы 934 адæймаджы.
236-æм аз
Амардысты
Категори:236
Гыбызтæ
Фиппаинæгтæ
*
Азов
Азов у сахар Уæрæсейы Ростовы облæсты.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ростовы облæсты сахартæ
Палермо
Пале́рмо (Palermo, Palermu, Panormus) у Италийы сахар, Сицилийы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Сицилийы сахартæ
Берген
Бе́рген (Bergen) у сахар æмæ коммунæ Норвегийы ныгуылæны, паддзахад дыккаг стырдæр сахар (Ослойы фæстæ).
Фиппаинæгтæ
Категори:Норвегийы сахартæ
Хъогъет
Литературæ
Категори:Хуссар Ирыстоны хохы цъуппытæ
Цыргъы цъупп
Цыргъы цъупп у хох Хуссар Ирыстоны Урстуалты.
238-æм аз
Амардысты
Категори:238
Бейни
Бейни у хъæу Мæхъхъæлы Дзæрæхы районы, Цæгат Ирыстоны арæныл.
Высоцкий, Владимир Семёны фырт
Высоцкий Семёны фырт Владимир (Владимир Семёнович Высоцкий; 25 январы 1938 — 25 июлы 1980) у зындгонд советон уырыссаг поэт, актёр æмæ зарæггæнæг. ССРЦ-ы Паддзахадон премийы лауреат (1987-æм азы, мæлæты фæстæ).
Уыдис кинойы æмæ Таганкæйы театры актёр. Ныгæд æрцыдис Мæскуыйы Ваганьковойы уæлмæрдты.
Фиппаинæгтæ
Категори:Актёртæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Уырыссаг поэттæ Категори:Уæрæсейы актёртæ Категори:Советон Цæдисы паддзахадон премийы лауреаттæ Категори:Мæскуыйы чи райгуырдис, уыдон Категори:Мæскуыйы чи амардис, уыдон
Æхсæрысæр
Æхсæрысæр, дигоронау Æхсæрисæр (Ахсарисар) æвæрд æй, Дигори донуадзæн къанауи ауазнæй хæрдмæ хуæнхтæрдæмæ ку ’ссæуай еу 4-5 километри, уоми. Ирæфи донæн йæ рахез фарс. Нури рæстæги административон æгъдауæй хаст цæуй Цæгат Иристони Ирæфи районмæ. Гъæуи бунати сауæнгæ XX æноси райдайæнмæ ирæзтæй егъау тæрсæ гъæдæ. Еци гъæдæй ма байзадæй æрмæстдæр еу некуцон æхсæрдзæнтæ, æма гъæуи ном дæр уомæй иссæй — Æхсæрисæр.
Гъæуи рауæн фиццагидæр 1912 анзи фæззиндтæй гъæдикосæн хирхфадæн, кæцими кустонцæ хъазахъаг (уруссаг) косгутæ. Етæ сæ бийнонти хæццæ ами æрбунат кодтонцæ æма сæ цæрæн ’ма косæн рауæн исхудтонцæ Дигоро-Алексеевский хутор. Уæдæй фæстæмæ аци хуторбæл сæхе æфтаун райдæдтонцæ еуæй-еу рацæугæ адæн Дигори комæй. Еци раледзгæ адæн хунддæнцæ «рæстæгмæцæргутæ». Революций агъоммæ хутори хъазахъаг цæргутæн сæ гъæди куст фæцæй, ма сæ бунат æндæр рауæнмæ раййивтонцæ. Фалæ Дигори комæй «рæстæгмæцæргутæ» ба ами æрфедар æнцæ æма исгъæу æнцæ. Гъæуи ном иссæй Æхсæрисæр.
Революций фæсте, 1919 анзи гъæуи медæг адтæй берæ большевиктæ, «Кермени» парти ке худтонцæ, уонæй. Уой фæдбæл гъæумæ балæбурдтонцæ паддзахи уорсгвардионтæ ’ма и гъæу сугъд æрцудæй. Гъæуи цæргутæй беретæ уæд нæбал æрцардæнцæ фæстæмæ сæ раздæриггон бунати, фалæ фæллигъдæнцæ æндæр рауæнмæ. Нæуæг гъæуи бунат ’скодтонцæ Киристонгъæуи цæгатварс, кæци хуннуй Мостиздæх. Ка байзадæй цæргæ зæронд гъæубунати, ета ба нæуæгæй хæдзæрттæ ’саразтоцæ æма Æхсæрисæр бабæй исгъæу æй.
Фидибæсти Устур тухт ку адтæй, уæд гъæуи фæсевæдæй беретæ фæстæмæ нæбал исæздахдæнцæ — сæ цард равардтонцæ нæ райгурæн бæсти сæребарæбæл. Ка æриздахтæй уодæгасæй, уонæй сæ фулдæр адтæнцæ паддзахади хæрзеугути ’ма майданти хæццæ. Мадта хæдзарадон кусти медæг дæр гъæуи адæн сæхе хуарз бавдистонцæ: адтæй си къолхоз «Ирæф», еу къолхози косæг ба — Боллоти Елхъани кизгæ Поли иссæй Иристони силгоймæгтæй фиццагидæр.
Гъæуæй ес берæ кадгин æма ахургонд рацæуæггæгтæ, ес си астæугкаг скъола дæр. Æхсæрисæри гъæу æвæрд æй аййев рауæни. Æрдзæ ’ма си климæт хуарз æй. Сæрдигон си берæ æрцæуæг адæн фæууолæфуй.
Муггæгтæ
Фæстаг рæстæги ма си цардæнцæ бийнонтæ мæнæ аци муггæгтæй:
Æддаг æрмæг
Категори:Æрæфы районы цæрæнрæттæ Категори:Дыгуронау фыст
Зригæттæ
Зригæттæ кæнæ Калотыхъæу у хъæу Цæгат Ирыстоны Алагиры районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ
239-æм аз
Амардысты
Категори:239
Чысыл Мæлгъæвæг
Чысыл Мæлгъæвæг кæнæ Мæлгъæвæг (Малый Малгобек) у хъæу Цæгат Ирыстоны Мæздæджы районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæздæджы районы цæрæнрæттæ
Владивосток
Владивосток (Владивосток) у сахар Уæрæсейы скæсæны, Денджызгæрон крайы административон центр. Цæрынц дзы 606 мин адæймаджы (2020), горæтгæрон цæрæнуæттимæ — 1 милуан адæймагæй фылдæр. Владивосток у Дзæуджыхъæуы æфсымæрон сахартæй иу.
Этимологи
Китайаг æвзагыл Владивосток хуыйны 海参崴 (дзурынц «хайшэньвэй» кæнæ «хайшэньвай»). Уый нысан кæны «трепанджы бакæлæны цур сахар».
Владивосточы чи райгуырдис, уыдон
Владивосточы чи райгуырд, уыдонæй зындгонддæр систы америкаг актёр Юл Бриннер æмæ уæрæсейаг политик Борис Грызлов.
Фиппаинæгтæ
Категори:Хæстон намысы сахартæ Категори:Уæрæсейы порттæ Категори:Японы денджызы порттæ Категори:Денджызгæрон крайы сахартæ
Дзæуджыхъæуы троллейбус
thumb|240px|Дыккаг маршруты троллейбус [[Тельманы уынг|Тельманы уынджы]] thumb|240px|Дыккаг маршруты троллейбус [[Ватутины уынг|Ватутины уынджы, центрон базармæ ’ввæхс]] Дзæуджыхъæуы троллейбус — троллейбусон транспорты системæ Дзæуджыхъæуы, куыста 1977-æм азæй 2010-æм азы онг.
Истори
Пъланмæ гæсгæ троллейбус хъуамæ скуыстаид 1975 азы, фæлæ системæйы объекттæ цæттæ уыдысты æрмæст 1976 азы, уыцы аз троллейбустæ дæр æрбарвыстæуыд. Троллейбусты шофыртæн практикæ уыди Астраханы. Фыццаг троллейбус уынгты рацыди 1976 азы 29 декабры. 1977 азы 1 февралæй регулярон ранывæзтмæ гæсгæ цæуынц ныры онг.
Джызæлмæ дæр хъуамæ цыдаид Дзæуджыхъæуы троллейбус, фæлæ уыцы пълан нæ фæрæстмæ. Цы цæджындзтæ сæвæрдæуыд, уыдон 1999 азы ракъахтой æмæ арвыстой Цхинвалмæ — уым троллейбусон хыз ногæй скусын кæнын.
Кæддæры 6 маршрутæй Дзæуджыхъæуы баззадис æрмæст маршрут №2. 2010-æм азы 9 августæй фæстæмæ уый дæр нал кусы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Троллейбусон системæтæ Троллейбус
Кандагар
Кандага́р (کندهار, ) у сахар Афгъанистаны хуссары. У Кандагары провинцийы административон центр.
Категори:Афгъанистаны сахартæ
Палермо (провинци)
Пале́рмо (Provincia di Palermo, Pruvincia di Palermu) у Сицилийы провинцитæй иу.
Категори:Сицилийы провинцитæ
Алапаевск
Алапа́евск (Алапаевск) у сахар Уæрæсейы Свердловсчы облæсты. Цæрынц дзы 37,1 мин адæймаджы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Свердловсчы облæсты сахартæ
240-æм аз
Амардысты
Категори:240
Æрнæджы хох
Æрнæджы хох у хох Хуссар Ирыстоны. Ис Урстуалты.
Литературæ
Категори:Хуссар Ирыстоны хохы цъуппытæ
Пухтæ
Пухтæ (Пуховы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
241-æм аз
Амардысты
Категори:241
30 декабры
Ацы бон амардысты
Категори:Бонтæ
Окоталь
Окоталь (Ocotal) у Никарагуæйы сахар, Нуэва-Сеговийы сæйраг сахар. Окоталы цæры 211 233 адæймаджы (2005).
Фиппаинæгтæ
Категори:Никарагуæйы сахартæ
Дзасохтæ
Дзасохтæ (Дзасоховы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
242-æм аз
Амардысты
Категори:242
Мæздæджы район
Мæздæджы район, дыгур. Мæздæги район (Моздокский район) у миниципалон район Цæгат Ирыстоны. Йæ административон центр у Мæздæг.
Фиппаинæгтæ
*
Бæрзджыны хох
Бæрзджыны хох у хох Хуссар Ирыстоны Ручъы комы.
Литературæ
Категори:Хуссар Ирыстоны хохы цъуппытæ
Хабаровск
Хаба́ровск у сахар Уæрæсейы, цæугæдон Амуры рахиз былыл. Хабаровск у Хабаровы крайы административон центр. Цæрынц дзы 616 мин адæймаджы (2020).
Фиппаинæгтæ
Категори:Хабаровы крайы сахартæ
Сиукъатæ (Дзауы район)
Сиукъатæ (სიუკათა) у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы.
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Оклахомæ-Сити
Оклахомæ-Сити (Oklahoma City) у Оклахомæйы сæйраг сахар.
Фиппаинæгтæ
Категори:Оклахомæйы сахартæ
Кæфийау
Кæфийау у хох Хуссар Ирыстоны. Ис Тæгæрджыны хъæумæ ’ввахс.
Литературæ
Категори:Хуссар Ирыстоны хохы цъуппытæ
Садальский, Станислав Юрийы фырт
Станислав Юрийы фырт Садальский (Станислав Юрьевич Садальский; 1951-æм азы 8 августы, Чувашы АССР, Батыревойы район, хъæу Чкаловское) у советон æмæ уæрæсейаг актёр. УСФСР-ы сгуыхт артист (1991).
Цардафыст
Станислав райгуырдис, скъолайы æмдзæрæны чи царди, уыцы ахуыргæнджыты бинонты ’хсæн. Йæ мад уыди географийы ахуыргæнæг, фыд та — физкультурæйы.
Цалынмæ ГИТИС-мæ нæ бацыди, уæдмæ Садальский куыста Ярославлы моторон заводы, зырнæйзилæджы ахуыргæнинагæй æмæ хъазыди, Мотораразджыты культурæйы галуаны цур чи уыди, уыцы драмон аивады къорды спектакльты.
1968-æм азы Станислав бацыди Театралон аивады паддзахадон институтмæ æмæ йæ каст фæци 1973-æм азы. 1973–1981-æм азты уый куыста театр «Современник»-ы. Уыцы театрæй куы ацыди, уæдæй рацыд 20 азы, афтæмæй фæстæмæ райдыдта хъазын театры сценæйыл. Йæ антрепризон спектакльтæ тынг цæуынц театрдзауты зæрдæмæ.
Кинойы активонæй хъазы 1971-æм азæй. Фылдæр ын уыди комедион æмæ характерон рольтæ. Актеры тæккæ æнтыстджыныл нымад у мæнæ ацы дыууæ фильмы рольтæ: телефильм «Место встречи изменить нельзя» æмæ киноныв «О бедном гусаре замолвите слово».
Фысгæ сфæлдыстад
Станислав Садальскийæн рацыди биографион чиныг «Король скандала». Йæ рæстæджы ма акуыста журналистæй: «Экспресс-газета»-йы йын уыди хицæн рубрикæ — «Скандальские новости».
Политикон архайд
2006-æм азы октябры, Уæрæсейы чи цæры, уыцы гуырдзиæгтыл хицауады ’рдыгæй контроль куы факарздæр ис, уæд Садальский балæвæрдта курдиат Гуырдзыстоны минæварадмæ, цæмæй йын лæвæрд æрцæуа уыцы паддзахады граждандзинад («гуырдзиаг адæмæн зын сахат феххуысы охыл»).
2007-æм азы февралы йын лæвæрд æрцыд Гуырдзыстоны Намысы орден æмæ паддзахады кадджын граждандзинад. 2007-æм азы декабры Гуырдзыстоны цы президентон æвзæрстытæ уыди, уым Садальский уыди Саакашвили Михаилы æууæнчы лæг (уырыс. доверенное лицо). Уыимæ актёр цæры æмæ кусы Уæрæсейы æмæ иудадзыг Гуырдзыстоны цæрынмæ цæуын нæ хъавы.
2008-æм азы августы хæсты рахæцыди Гуырдзыстоны фарс.
Цæст
Цæст, цæрæгойтæ цæмæй кæсынц, уыцы буары хай. Æхсырæйхæссæг цæрæгойтæн дыууæ цæсты вæййы, сасчытæн та — дæсгай цæстытæ.
Категори:Анатоми
Симеон II
Сывæллон-паддзахы ратардтой бæстæйæ 1946-æм азы сентябры, йæ царды фылдæр хай арвыста Испанийы, йæ бинойнаг дæр у уырдыгон — Маргаритæ Гомес-Асебо и Сехуела (испайнаг къаролы æрвадæлтæй). Болгаримæ раздæхтис 1996-æм азы, активонæй архайы бæстæйы политикон царды.
2009-æм азы 5 июлы парламентмæ æвзæрстыты фæстиуæгæн, Симеон Сакскобургготский кæй сæргъы лæууыд, уыцы парти НДСВ 4-процентон барьерыл нæ схызти æмæ йæ иу депутат дæр парламентмæ нæ бахауд. 6 июлы Симеон Сакскобургготский партийы сæрдары бынатæй ацыд.
Симеонæн ис цыппар фырты æмæ иу чызг. Йæ цоты цоты нымæц у 11.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зындгонд адæм алфавитмæ гæсгæ Категори:Болгарийы политиктæ Категори:Болгарийы премьер-министртæ Категори:XXI æнусы политиктæ
Храбнсейри
Храбнсейри (Hrafnseyri) у хъæу Исландийы цæгат-хурныгуылæны, Ныгуылæнфьордты æрдæгсакъадахыл.
Номдзыд цæрджытæ
Категори:Исландийы цæрæнрæттæ
Пухатæ
Равзæрд
Пухаты фыдæлтæ Уæлладжыры комæй ралыгъдысты, Садонæй. Рацыдысты сæхицæн хуыздæр бынат агурæг. Æрцардысты ныры Тменыхъæуы Хъæнийыастæу Пухаты хъæууаты. Уым нæзы хъæд уыд. Ныццагътой хъæд æмæ дзы æрцардысты. Иу ахæмы сæ дон раласта, æмæ уæд сæ иутæ Хъæнимæ слыгъдысты, иннæтæ та Млетыхъæумæ. Пухаты мыггагæй иутæ æрцарди Стыр Леуахийы комы, Тлийыхъæуы. Садоны ма куы цардысты, уæд сæхи иууылдæр хуыдтой Пухатæй, фæлæ Тлийы куы æрцардысты, уæд сæ иу, йæ ном уыд Мæргъи, йæ цæуæты мыггаг схуыдта йæхи номæй — Мæргъитæ. Мæргъитæ Тлийы баззадысты, Пухатæ та ралыгъдысты быдыры хъæутæм — Елтурамæ, Схлитмæ, Сарабукмæ. Иу хай та дзы алыгъд Карелы районы Цъуермæ. Мæздæгмæ дæр дзы алыгъд. Мæздæджы цы Пухатæ цæры, уыдон уырыссагау фыссынц Пуховы, иннæ Пухатæ та — Пухаевы.
Фиппаинæгтæ
*
Абайтыхъæу (Туалгом)
Абайтыхъæу (Абайтикау) у хъæу Цæгат Ирыстоны Алагиры районы. Ис Захъхъагомы.
Мыггæгтæ
Цардысты дзы Абайтæ, Беслехъотæ, Хуытитæ æмæ Цыбыртæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ
243-æм аз
Амардысты
Категори:243
244-æм аз
Амардысты
Категори:244
Ангарск
Анга́рск (Ангарск) у сахар Уæрæсейы Иркутсчы облæсты. Цæрынц дзы 247,9 мин адæймаджы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Иркутсчы облæсты сахартæ
Цымыти (Æрыдоны район)
Цымыти (Цмити) у хъæу Цæгат Ирыстоны Æрыдоны районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Æрыдоны районы цæрæнрæттæ
Дружба (Цæгат Ирыстон)
Дру́жба у хъæу Цæгат Ирыстоны Мæздæджы районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæздæджы районы цæрæнрæттæ
Цымыти (Алагиры район)
Цымыти у рагон ирон хъæу Куырттаты комы, Уæллаг Фыййагдонмæ ’ввахс. Ныры рæстаджы дзы дыууæ мыггаджы йеддæмæ ничи цæры. Административон цæстæнгасæй Цымыти хауы Алагиры районы Фыййагдоны хъæууон цæрæнранмæ.
Истори
Фыстытæм гæсгæ, 1854-æм азы Цымытийы уыдис 53 хæдзары æмæ 434 цæрæджы. Цымыти уыдис Куырттаты комы стырдæр æмæ рæсугъддæр хъæутæй иу. Иннæ хъæуты хуызæн Цымытийы ис бирæ историон æмæ культурон цыртдзæвæнтæ: мæсгуытæ, гæнахтæ, зæппæдзтæ, кувæндæттæ.
Мыггæгтæн сæ фылдæрæн уыдис мæсгуытæ: Габысатæм, Цæгæратæм, Æгкацатæм, Басатæм, Талханатæм, Гаппуатæм, Елуатæм, Цехъотæм, Мамыхъатæм, Гуымецъатæм, Дзускуатæм æмæ Хъаратæм — фæйнæ иу.
Хъæуы ис дыууæ уæлмæрды, ныр дæр ма æнæхъæн чи у, ахæм зæппæдзтæ. Кувынмæ хъæуы цæрджытæ дзы баззадис, уыдонмæ — Тыхосты, стæй Дзиридзуары кувæндæттæм.
Фиппаинæгтæ
Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ
Эйфелы мæсыгыл фыст 72 номы (номхыгъд)
Эйфелы мæсыгыл фыст 72 номы (номхыгъд) у Эйфелы мæсыджы фыццаг уæладзыджы кæй ныффыстæуыдис, XVIII–XIX æнусты уыцы тæккæ зæнгæдæр францаг ахуыргæндтæ æмæ инженерты номхыгъд; ис дзы 72 номы. Нæмттæ гравировкæгонд æрцыдысты фыццаг балконы бын мæсыджы æппæт цыппар фарсыл XX æнусы райдианы.
Иухатт мæсыг куы ахуырстой, уæд нæмттæ фесты зын бакæсæн, æмæ уымæн номхыгъд 1986–1987 азты æрцыдис реставрацигонд.
Категори:Парижы фенддæгтæ
Бендер-Энзели
Категори:Гиляны сахартæ
245-æм аз
Амардысты
Категори:245
Смит, Евгения
Евгения Смит (уый дæр Евгения Драбек Сметиско; 1899 — 1997 азы 31 январы) уыд АИШ-ы цæрæг нывгæнæг, зындгонд сси йæ чиныгæй — «Уæрæсейы Анастасия Николайы чызджы автобиографи» (Autobiography of HIH Anastasia Nicholaevna of Russia). Уыцы чиныджы Смит фыста, уый Николай II-ы чызг Анастасия кæй у. Императоры сывæллæттæ сæхи чи хуыдтой, ахæмтæ уыдысты дæсгæйттæ, фæлæ Евгения Смит æмæ Аннæ Андерсон сты уыдонæй зындгонддæр.
Литературæ
Категори:Мæнгномрайсджытæ
Новокузнецк
Новокузнецк у сахар Уæрæсейы Кемеровойы облæсты. Цæрынц дзы 549,1 мин ад. (2020).
Фиппаинæгтæ
Категори:Кемеровойы облæсты сахартæ
Æрæф
Æрæф, дигоронау Ирæф æй Цæгат Иристони ахсгиагдæр цæугæдæнттæй еу.
Аци дон ма Урух дæр хонунцæ.
Ирæфи дони æвзурæг æй Хæреси цъæх-цъæхид цъететæ, Сугъан æма Лæбодай цъоппитæ. Цæугæдони дæргъцæ æй 104 километри. Ирæф Терки дони хæццæ баеу уй Александровский станици цори (Кæсæг-Балхъари Республикæ).
Ирæф медкоми æ райдайæнæй Мæцути фæзи уæнгæ цæуй Москъабæл цæгат-хорискæсæн æрдæмæ. Хонхи цæугæй дони къæдзæхгун билгæрæнтти æрфæ рауæнæй-рауæнти хезуй 50-80 метри уæнгæ, Æхсинтти коми ба — 90-100 метри. Аци рауæн Ирæф хуæнхтæй рахезгæй, Иристони иннæ цæугæдæнтти хузæн нæ ниххæлеутæ уй хецæн листæг къанæуттæбæл, фал ма берæ дæсгай километртæ цæуй унгæг æма бæрзонд «къæдзæхгун» ауæдзæбæл, сауæнгæ Секер æма Дзæгъебпарзи гъæути уæнгæ. Ами ба фæндон, парахат райвазуй æ реугудур, ниффæтæнтæ уй, æ цуд ба - фæссабурдæр уй.
Ирæфбæл æфтуйуй цалдæр цæугæдони: рахез фарсæй — хонсарæй цæгатæрдæмæ — Тæни дон, Къæрæугоми дон æма Айгомуги дон; галеу фарсæй рæсог Билæги дон, Наргъи дон, Сæхоли дон, уæдта Хæзнидон. Аци цæугæдæнттæй Хæзнидон æй тæккæ даргъдæр æма тæккæ фулдæр донхæссæг, Хæзнидон Ирæфæн æхецæй дæр берæ минкъийдæр нæ ’й.
Ирæф, иннæ хуæнхаг цæугæдæнттау, сæрди ивулд фæууй, зумæги ба — æруæлбун уй. Сæрдигон еу сикъундмæ дæттуй дони 300 м3, зумæг ба — æдеугурæй 2 м3. Тæккæ ивулддæр фæууй июли мæйи кæрони æма августи мæйи райдайæни.
Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ Категори:Кæсæг-Балхъары цæугæдæттæ Категори:Терчы фæрсагдæттæ Категори:Дыгуронау фыст Категори:Дыгургомы цæугæдæттæ Категори:Æрæфы районы цæугæдæттæ
Советон Цæдис
[[Ныв:USSR Republics Numbered Alphabetically.png|thumb|350px|Советон республикæтæ:
<font color="#00F000">██ • Сомихы ССР
<font color="#63B3FF">██ • Азербайджаны ССР
<font color="#9EFE8B">██ • Белорусы ССР
<font color="#E4B511">██ • Эстонийы ССР
<font color="#BBB38D">██ • Гуырдзыстоны ССР
<font color="#8787BA">██ • Хъазахы ССР
<font color="#FEBA24">██ • Хъиргъизы ССР
<font color="#E675F2">██ • Латвийы ССР
<font color="#DBAC3A">██ • Молдавийы ССР
<font color="#FD7F80">██ • Уæрæсейы СФСР
<font color="#AB2A1C">██ • Таджикы ССР
<font color="#1BBE80">██ • Туркмены ССР
<font color="#ADFEFB">██ • Украинæйы ССР
<font color="#FEFD7D">██ • Узбекты ССР]] Советон Цæдис (Советон Социалистон Республикæты Цæдис, ССРЦ) уыд егъау паддзахад, Уæрæсейы империйы фехæлды фæстæ чи фæзынди, уый.
Советон Цæдисы баиу сты 15 республикæйы: Иу рæстæг уыдис 16-æм цæдисон республикæ дæр — Карел-Фины ССР, фæлæ 1954-æм азы уый сси Уæрæсейы автономи (Карелы АССР).
1991-æм азы, йæ фехæлды агъоммæ, Советон Цæдисы фæзуат уыд 22 млн. км2. Абарынмæ, Цæгат Ирыстоны фæзуат у 8 мин км2, ома 2750 хатты къаддæр.
Категори:Советон Цæдис Категори:Историон бæстæтæ
246-æм аз
Амардысты
Категори:246
Горæтгæрон район
Горæтгæрон район (Пригородный район) у Цæгат Ирыстоны скæсæйнагдæр район. Йæ фæзуат у 1,46 мин кв. км. Йæ административон центр у Октябрыхъæу. Цæрджытæ: 101,6 мин адæймаджы (2020).
1992-æм азы уый сси ирон-мæхъхъæлон конфликты аххос. Уыцы конфликт бынтон æрфидауын нырмæ нæ бантыстис.
Фиппаинæгтæ
*
Гасситæ
Гасситæ (Гассиевы, გასიტაშვილი ) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Флешбэк
Флешбэк (flash — фæтæпп; — фæстæмæ), фæстæздæхт кадр — нысан кæны аиуварскæнын ныхасы цыдæй ивгъуыдмæ: сюжетон хахх аскъуыдздзæуы æмæ фæлгæсæг уыны архайдтæ æмæ хабæрттæ, кæдон æрцыдысты раздæр. Литературæзонæны фæстæздæхт кадры аналогыл нымад цæуы ретроспективæ.
Категори:Кинематограф
31 декабры
31 декабры, иронау цыппурсы мæйы 31-æм бон — азы 365-æм бон ( 366-æм бон).
Ацы бон амардысты
Категори:Бонтæ
247-æм аз
Амардысты
Категори:247
Амасин
Амасин кæнæ Тотитыхъæу у æдзæрæг хъæу Цæгат Ирыстоны Алагиры районы. Ис Нузалы цур.
Литературæ
Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ
Йокодзунæ
Йокодзунæ (横綱, ) — уæлдæр къæпхæн, титул сумойы хъæбысæйхæсты. Ныхасæй-ныхасмæ нысан кæны «горизонталон бæндæн», æмæ цæуы сæ рæнхъы ’ппæты уынгæ символæй — с’ астæуыл цы бæндæн (цунæ) ис, уый нысанæй. Бæндæн у сименавæйы хуызон, кæцыйы-иу бастой Синтойы дзуæртты алыварс, æмæ сименавæйау, у й’ арæнты сыгъдæг кæнын æмæ хизыны сæраппонд.
Андреаполь
Андреаполь у сахар Уæрæсейы Тверы облæсты. Цæрынц дзы 6,8 мин адæймаджы.
Йокодзунæ
Категори:Сумо
Андреаполь
Æддаг æрмæг
Категори:Тверы облæсты сахартæ
Аулохтæ
Аулохтæ (Авлоховы, ავლოხაშვილი) сты ирон мыггаг.
Трентино — Альто-Адидже
Фиппаинæгтæ
*
249-æм аз
Амардысты
Категори:249
Джыккайтæ
Джыккайтæ ( Джикаевы, Джигкаевы , Гикаевы , ჯიკაშვილი, გიკაშვილი ) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Икитос
Икитос (Iquitos) у сахар Перуйы скæсæны, цæугæдон Амазонкæйы былыл.
Ирæф
Ирæф:
Икитос
Фиппаинæгтæ
Категори:Перуйы сахартæ
Андерсон, Аннæ
Анастасия Чайковская (æмкъайады Манахан), Аннæ Андерсон дæр (райгуырды бон бæрæг нæу, фæзиан 1984 азы 4 февралы Шарлоттсвиллы, штат Вирджини, АИШ), фæстаг Уæрæсейы император Николай II-ы чызг Анастасия йæхи чи хуыдта, уыцы цалдæр сылгоймæгтæй зынгонддæр.
Иу версимæ гæсгæ Чайковская æцæгæй уыд польшæйаг Францискæ Шанцковскæ, Берлины рамудзæн æрмæг уадзæг заводы кусæг. Йæ амæлæты боны фæстæ ДНК-анализ сбæлвырд кодта, сылгоймаг Шанцковскиты мыггагмæ æнæмæнг хæстæгдзинад кæй дары, уый. Анастасия Чайковская йæ царды стыр хай арвыста рынчындæтты, уыд психикон рынчын. Уый чи зыдта, загътой-иу, польшæйаг зæхкусæгæн тынг хорз йæхи дарын зоны, зæгъгæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæнгномрайсджытæ
250-æм аз
Амардысты
Категори:250
Фермерты скъола
Истори
1980-æм азы Вячеслав Горелов ахуыр кодта спортсменты туризмон ориентировæнийæ. 1994 азы Горелов йæ центры бындурыл æмæ спортскъолаты райдыдта барсæттæнтимæ профилактикон куыст. Уыцы аз бындур æвæрд æрцыд организаци «Койва»-йæн. Йæ фæрцы зын æнахъомтæ æмæ зылынгонд фæсивæд архайдтой дзыллон сплавты цæугæдæтты. Уый тыххæй Горелов бавдыста проект «Туризм фыдгæндты ныхмæ», кæцыйæн райдыдта æххуыс кæнын сахары администрации.
1997 азы байгом и лагерь «Ирень». Уым уыдысты конд бæхджын æмæ велосипедон маршрутытæ, уæд æппæт лагеры баулæфыдысты 2000 адæймаджы. 1998 азы лагерь сси паддзахадон сæрмæмулк. 2000 азы Вячеслав Горелов сси æмæ сарæзта хъæу Кривецы, Пермы крайы, уазæг хæдзар æрбацæугæ кæсагахсджытæн. 2003 азы сидзæр сывæллæтæн конд æрцыд лагерь. Уæдæй фæстæмæ Горелов райдыдта æмгуыстад Вагит Алекперовы фондимæ «Нæ фидæн».
2009 азы фæзынд организаци «Фермерты скъола». Йæ программæ реализацигонд цæуы цалдæр къæпхæны дæргъы. Фыццагыл, фæдзурынц 30 хайадисагмæ профессионалон здæхт æмæ социализацийы курсытæм. Архайджыты кар 18 азæй 23 азмæ. Хуыздæр хатцæгтæ чи равдыста, уыдон дыккаг къæпхæныл цæуынц профессионалон ахуыр хъæууон хæдзарады алыхуызон дæсныйæдтыл. Организацийæн ис хорз фадаттытæ сæ продукци уæй кæнынæн, уымæ гæскæ æнахъомтæн ис гæнæнтæ исын æфтиаг. 2012 азы проект «Фермерты скъола» райста фонд «Нæ фидæн»-ы преми.
Районы администраци радих кодта проектæн зæхх. Уым фæнд кодтой æрбынат кæнын рæвдауæндæтты рауагъдонты, æмæ хъæды хай хæдзæртæ аразынмæ. Фæлæ «Фермерты скъола»-йæн цы хъæды хай радтой уым, Гореловы ныхæстæм гæсгæ, раздæр закъон халгæйæ уæй кодтой хъæдæрмæг. Амалиуæгдарæн бантыст райсын бар бæлæстæ акалын, фæлæ йæ зæххыл цы бæлæстæ хъуама уыдаид, уыдон раздæр акалдтой æмæ цæ аластой. Хъæдæрмæг давд кæй æрцыд, уый Горелов базыдта 160 минæн ивæр йæм куы æрбарвыстой, уæд.
Фиппаинæгтæ
Категори:Уæрæсейы æхсæнадон организацитæ Категори:Социалон амалхъомад Уæрæсейы Категори:Хъæууон хæдзарад Категори:Пермы край
Гозымтæ
Гозымтæ (Гозюмовы, Гозымовы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Гозюмовы
Гозюмовы — ирон мыггæгты уырыссаг вариант:
Тюмень
Тюме́нь у сахар Уæрæсейы Тюмены облæсты, лæууы цæугæдон Турайы былтыл. Цæрынц дзы 807 мин цæрæджы (2020).
Тюмень нымад у Сыбыры фыццаг уырыссаг сахарыл.
Фиппаинæгтæ
Категори:Тюмены облæсты сахартæ
Анжеро-Судженск
Анже́ро-Су́дженск у сахар Уæрæсейы Кемеровойы облæсты. Цæрынц дзы 84,6 мин адæймаджы.
Сахары алыварс сты æвзалыкъахæнтæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Кемеровойы облæсты сахартæ
251-æм аз
Амардысты
Категори:251
Сабыр фурд
Сабыр фурд, вариант у Æнцад океан у дунейы æппæты стырдæр æмæ арфдæр фурд. Йæ фæзуат у 178 620 млн. км². Йæ алфамбылай сты Еврази, Австрали, Цæгат æмæ Хуссар Америкæйы континенттæ, хуссары та — Антарктидæ.
Сабыр фурд адæргъ и 15,8 мин км цæгатæй хуссарырдæм æмæ 19,5 мин км скæсæнæй ныгуылæнырдæм. Йæ рæстæмбис арф у 3984 метры. Йæ арфдæр бынат у дунейы арфдæр дæлдон бынат — Марианæйы тæрф (-10 994 м). Йæ фæзуатмæ гæсгæ Сабыр фурд у дунейы æппæт сурзæххы бирæ фылдæр.
1520-æм азы 28 ноябры гом фурдмæ рацыдис зындгонд денджызы цæуæг Фернан Магелланы экспедици. Уый рацыдис Хуссар Америкæйæ Филиппинты онг, йæ балц æртæ мæйæй фылдæр фæци. Æппæт балцы дæргъы рæстæг уыдис сабыр, æмæ уый тыххæй фурдæн Магеллан радта Сабыр фурды ном. Фæстæдæр географтæй иуæй-иутæ рæгъмæ рахастой ном ивыны фарста — фæндыди сæ ацы фурд Стыр фурд хонын (уый тыххæй æмæ дунейы стырдæр у), фæлæ ацы ног номæй пайда кæнын нæ байдыдтой.