cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Фаррохзад, Форуг
Фаррохзады сфæлдыстад æмæ царды хабæрттæ арæх сайдтой ныхмæвæрд аргълæвæрдтæ — Ираны толахъхъ уайдзæфаг у, стæй уыимæ фыссæг æргомæй уыди сылгоймæгты бартæ фæфылдæры фарс. 1958-æм азы цалдæр мæйы фæци Европæйы, уым базонгæ ис кинопродюссер Эбрахим Голестанимæ. 1962-æм азы Фаррохзад систа киноныв Тебризы сылгоймæгты лепрозорийы тыххæй. Фæстæдæр райста хъомыл кæнынæн иу хъотырджын сылгоймаджы лæппуйы.
Форуг Фаррохзад фæмарди автомобилон бæллæхы.
Йе ’фсымæр, зарæггæнæг æмæ политикон активист Ферейдун Фаррохзад амардæуыд Бонны 1992-æм азы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ираны поэттæ Категори:Ираны кинорежиссёртæ Категори:Тæхраны чи райгуырдис, уыдон
912-æм аз
Амардысты
Категори:912
ВикиКъæбиц
ВикиКъæбиц (Wikimedia Commons) у сæрибар файлты онлайн репозитори. Ис дзы нывтæ, зæлтæ, видеотæ æмæ æндæр медиа файлтæ. Йæ дарæг у фонд «Викимедиа».
Йæ файлтæй йын пайда кæнынц Викимедиайы æндæр проекттæ.
Æрвитæнтæ
Категори:Википеди
Челябинсчы облæст
Челябинсчы облæст (Челябинская область) у Уæрæсейы Федерацийы субъект Уралы. Облæсты административон центр у Челябинск.
Фиппаинæгтæ
*
Номивæг
Номивæг у, предмет, предметы миниуæг кæнæ предметы бæрц цы ныхасы хай амоны, уый.
Категори:Ныхасы хæйттæ
1689-æм аз
Амардысты
Категори:1689
Барселонæ
Барсело́нæ (Barcelona, Barcelona) у Каталонийы сæйраг сахар æмæ Испанийы стырдæр сахар (Мадриды фæстæ), Зæххастæуы денджызы былтыл порт.
913-æм аз
Амардысты
Категори:913
Барселонæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Каталонийы сахартæ Категори:Мегаполистæ Категори:Испанийы порттæ
Османийе (ил)
Османийе (Osmaniye) у провинци (ил) Турчы хуссары.
Категори:Турчы провинцитæ
Æфсарм
Æфсарм — хи дарыны æгъдæуттæ ирон традицион æхсæнады æмæ бинонты ’хсæн.
Æвдисынц кад æмæ æгъдау кæнын. Зæгъæм: кæстæртæ — хистæртæн, чындз — йæ мойы хæстæджытæн, сиахс — йæ бинойнаджы хионтæн, æхсæнад — саударæг усæн æмæ афтæ дарддæр.
Литературæ
Категори:Ирон адæм
Эстойнаг æвзаг
Эстойнаг æвзаг (eesti keel) у эстойнаг адæмы мадæлон æвзаг, Эстонийы иунæг паддзахадон æвзаг. Дзурынц ыл 1,1 милуан адæймаджы. Эстойнаг æвзаг у угораг-финнаг æвзæгты балты-финнаг къорды уæнг.
Эстойнаг æвзаджы цæгат диалекттæ сты финнаг æвзаджы хуссар диалекттæм тынг хæстæг, кæддæр уыдысты иу æвзаг.
Эстойнаг алфавит у финнаг алфавиты хуызæн латинаг бындурыл арæзт. Дамгъæтæ C, Q, W, X, Y æрмæст фæсарæйнаг нæмттæ ссарæн и, дамгъæтæ F, Š æмæ Ž æрмæст æрбайсгæ дзырдты фыссынц.
Фиппаинæгтæ
*
Джитъри
Джитъри, (Cucumis sativus) у популярон цæхæрадоны иуазон кæрдæг зайæгой.
Этимологи
Ацы дзырд гуырдзиаг æвзагæй цæуы: гуырдз. კიტრი [къитъри] -> ирон джитъри.
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
914-æм аз
Амардысты
Категори:914
Урсдонгом
Урсдонгом кæнæ Быдарты ком (ბიდარის ხეობა), цæугæдон Быдарты дон кæм кæлы, уыцы ком Хъазыбеджы муниципалитеты.
Литературæ
Категори:Хиу
1690-æм аз
Амардысты
Категори:1690
Æфсадагъ
Æфсадагъ — Фыццаг æртæ уæйыгæй — æртæ æфсымæрæй хистæр.
Кæфойау
Кæфойау кæнæ Харихох у хохы цъупп Хуссар Ирыстоны.
Баскаг æвзаг
Баскаг æвзаг (Euskara) у баскаг адæмы æвзаг. Баскæгтæ цæрынц Баскæгты Бæстæйы. Йæ иу хай ис Испанийы цæгат-скæсæны, иннæ — Францы хуссар-ныгуылæны. У ахибаргонд æвзаг æмæ нæ хауы нæдæр индоевропæйаг, нæдæр кæцыфæнды æндæр зындгонд æвзæгты бинонтæм. Йæ генетикон уидæгтæ бæрæг нæма сты. Традицимæ гæсгæ ахуыргæндтæ хæссынц палеоиспайнаг æвзæгты нымадмæ, кæнæ та æнæклассификацигонд палеоевропæйаг æвзæгты къордмæ.
Кæфойау
Фиппаинæгтæ
Категори:Хуссар Ирыстоны хохы цъуппытæ
Æфсадагъ
Таурæгъ «Уæйгуытæ» зæгъы:
Баскаг æвзаг
Баскаг æвзагæн ис бирæ диалекттæ, æмæ уыдон кæрæдзийæ тынг хицæн кæнынц. Иумæйаг литературон æвзаг сæ бындурыл сарæзта лингвист Кольдо Мичилена 1960-æм азты. Протобаскаг æвзаджы реконструкцийыл бакуыстой Мичелена, А. Товар æмæ Л. Траск.
Æфсадагъ
Литературæ
Категори:Ирон мифологи Категори:Мифологион персонажтæ Категори:Уæйгуытæ
Баскаг æвзаг
Истори æмæ æддаг хæстæгдзинады гипотезæтæ
Æрæджы дæр ма афтæ хъуыды кодтой, æмæ, баскаг æвзагыл цы фыстытæ уыдис, уыдонæй рагондæр у ромаг сахар Ирунья-Велеяйы къæхтыты кæй ссардтой, уыдон, æмæ сæ ныффыстой III-æм æнусы нæ эрæйы размæ.
Баскаг æвзаджы фыццаг чиныг у æмдзæвгæты æрбырдгонд «Linguae Vasconum Primitiae», кæй æрцыд мыхуырмæ 1545-æм азы.
Баскаг æвзагæн иу зындгонд æвзæгты бинонтимæ дæр бастдзинад нæй. Ис дзы æнхъæлц, æмæ аквитайнаг æвзагимæ баст у. Æндæр гипотезмæ гæсгæ баскаг æвзаг у сино-кавказаг макробинонты зæронд æрвад.
Категори:Евразийы æвзæгтæ Категори:Испанийы æвзæгтæ
Мате
мини|Мате Мате (парагвайаг цай дæр) у цырынгæнæг нозт, бирæ кофеин дзы ис. Мате у Хуссар Америкæйы цалдæр паддзахады — уæлдайдæр Аргентинæ, Парагвай æмæ Уругвайы — популярондæр нозт, бынæттон культурæйы ахсджиаг хай.
LKN
Къорд фæзынди 2001-æм азы. Солисттæ сты Амур Амерханов æмæ Умар Цуров. Сæ дыууæ дæр каст фесты Щукины номыл театралон училище, сты профессионалон актёртæ.
915-æм аз
Амардысты
Категори:915
LKN
Æрвитæнтæ
Категори:Уæрæсейы музыкæ Категори:Уæрæсейы зарæггæнджытæ
Заменгоф, Лазарь Марчы фырт
Людвик Лазарь Заменгоф (Ludwik Łazarz Zamenhof; йæ уæрæсейаг гæххæттытæм гæсгæ Лазарь Маркович Заменгоф) уыд, æвзаг эсперанто чи æрымысыдис, уыцы лæг. Уый райгуырдис 1859-æм азы 15 декабры сахар Белосточы (ныр Польшæйы), амардис та 1917-æм азы 14 апрелы Варшавæйы. Йæ дæсныйадмæ гæсгæ уыд цæстыты хосгæнæг.
Лазары фыд куыста куыд немыцаг æвзаджы ахуыргæнæг, фæстæдæр уыимæ ма цензорæй: цензурæ кодта немыцаг æвзагыл æмæ та дзуттаг æвзæгтыл (идиш æмæ иврит) цæуæг периодикон мыхуыр. Йæ сабибонтæй Лазарь Заменгоф зыдта цалдæр æвзаджы, йæ мысинæгтæм гæсгæ йæ сæйраг æвзаг уыдис уырыссаг, фæстæдæр фылдæр польшæйагау дзурын байдыдта, йæ цотимæ дæр.
Гимназы фæстæ Лазарь ахуыр кодта Мæскуыйы (1879-1881) æмæ Варшавæйы (1881-1885), сси цæстыты дохтыр.
Йæ æрымыст æвзаджы афæлгæст рацыдис 1887-æм азы сæрды уырыссаг æвзагыл, уыцы чиныдж сæргонд уыдис «Доктор Эсперанто. Æхсæнадæмон æвзаг. Раздзырд æмæ ахуыры чиныг æххæстæй» («Д-ръ Эсперанто. Международный языкъ. Предисловіе и полный учебникъ»). Уыцы рауагъды фæстæ уыдысты польшæйаг, францаг æмæ немыцаг рауæгъдтытæ. Заменгофы фæсномыг «эсперанто» тагъд рæстæджы сси, уый цы æвзаг сарæзта, уымæн йæ ног ном.
Фиппаинæгтæ
Категори:Эсперанто
Тъупгæнаг сындз
Тъупгæнаг сындз кæнæ тъупгæнаг, æррагæнаг сындз , æррагæнæн сындз , сымаггæнаг сындз (Datura; Дурман) у иуазон зайæгойты мыггаг.
Фиппаинæгтæ
thumb|left|300px|Зайæгойы дыргъ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Маргджын зайæгойтæ Категори:Хосгæнæн зайæгойтæ Категори:Куыдзы багангæстæ
916-æм аз
Амардысты
Категори:916
Адыяман (ил)
Адыяман (Adıyaman) у провинци (ил) Турчы хуссар-скæсæны.
Фиппаинæгтæ
Категори:Турчы провинцитæ
Уасылы
Уасылы (Triticum dicoccum, Пшеница двузернянка) у, æфсирджынты бинонадмæ чи хауы, ахæм иуазон кæрдæг зайæгой. Уый у мæнæуы хуыз.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Æфсирджынтæ
1691-æм аз
Амардысты
Категори:1691
Къуыбырджын
Къуыбырджын у хох Хуссар Ирыстоны. Ис Едысы хъæуы сæрмæ.
Литературæ
Категори:Хуссар Ирыстоны хохы цъуппытæ Категори:Урстуалтæ
Фæрсдзырд
Иуæй-иу æвзæгты фæсдзырд у æнцон сбæрæг кæнæн дзырдтæ, ис сæм сæрмагонд форманттæ. Цæвиттон, эсперантойы æппæт фæрсдзырдты кæроны ис -e: bele, rapide; францаг æвзаджы бирæ фæрсдзырдты кæроны ис -ment: heureusement, joyeusement.
Ирон æвзаджы сæрмагонд фæрсдзырды форманттæ нæй, уый тыххæй зæгъæн и æмæ формалон цæстæнгасæй фæрсдзырдтæ ирон æвзаджы нæй. Æндæр æвзæгтæ фæрсдзырдтæй кæм пайда кæнынц, уым иронау пайда кæнынц иртæстон æмæ хуызæнон хауæнты формæтæй: хорзæй, æхсæвæй, зымæгæй, иронау æмæ афтæ дарддæр.
Категори:Ныхасы хæйттæ
Сербаг æвзаг
Сербаг æвзаг (сербагау српски језик) у сербаг адæмы мадæлон æвзаг, славяйнаг æвзæгтæй иу.
XX æнусы ма хуынди сербаг-хорватаг æвзаг, фæлæ Югославийы фехæлды рæстæг иу æвзаджы хæстæг диалекттæ политикон аххостæй схуыдтой сербаг, хорватаг æмæ босниаг æвзæгтæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Славяйнаг æвзæгтæ
Фрисланди
Фрисла́нди (Provincie Friesland; Provinsje Fryslân) у провинци Нидерландты цæгаты.
Фиппаинæгтæ
Категори:Нидерландты провинцитæ
Бæттæг
Бæттæг у æххуысгæнæг ныхасы хай хъуыдыйады æмхуызон уæнгтæ кæнæ хъуыдыйæдтæ кæрæдзийыл бæттынæн.
Бабæтгæбастдзинады бæттæгтæ. Домгæбастдзинады бæттæгтæ.
Категори:Ныхасы хæйттæ
917-æм аз
Амардысты
Категори:917
Морозини, Франческо
Франческо Морозини (Francesco Morosini; 1619-æм азы 26 апрелы — 1694-æм азы 6 январы) у Венецийы 108-æм дож.
Райгуырдис, Республикæйæн æртæ дожы чи радта, ахæм дзырддзæугæ венециаг бинонты. Сæ мыггаджы цыппæрæм дож ссис Франческо. Уый бахъуыдис дож уæвын, Турчы Стыр хæст (1676–1699) йæ тæмæны куы уыдис, уæд.
Æвзонгæй Морозини снывонд кодта йæхи æфсæддон хъуыддæгтæн, архайдта туркæгты ныхмæ хæстон быцæуты Эгейы денджызы.
Морозини хæсты рæстæг, 1667–1669-æм азты лæвæрдта разамынд Республикæйы флотæн Эгейы денджызы. Уыцы заман йын уыди Венецийы тыхты капитан-инæлары цин. Сакъадах Криты Кандийыл туркæгтæ куы æрхъула сты, уæд лæг уыдис сахары хъахъхъæнджытæн разамынддæттæг. 1669-æм азы сахар æнæбары туркæгтæн куы радтой, уæд, фæстæмæ Венецимæ раздæхгæйæ Франческо Мрозинийы фæаххосджын кодтой тæппуддзинад æмæ гадзрахатæй, фæлæ рæхджы бонты йæ æххæстæй сраст кодтой.
1685-æм азы Морозини ногæй слæууыди Венецийы республикæйы флоты сæргъы. Дарддæры цалдæр азы дæргъы уый Отто фон Кёнигсмарчы æххуысæй бацахста Морейы (уырыс. Морея) стыр зæххытæ. Афинæтыл æрхъулайы рæстæг (1687) венециæгты артиллери ныддæрæн кодта Парфеноны иу хай. Морозини уыцы рæстæг фæлгæсыд, цы хæзнатæ дзы баззадис, уыдон куыд давтой, уымæ.
1688-æм азы 3 апрелы Франческо Морозинийы фæсаууонмæ равзæрстой дожæй. Венецимæ лæг раздæхтис æрмæст 1690-æм азы зымæджы. Йæ раздæхты агъоммæ ма хъавыдис тыхæй байсын Негропонт, фæлæ йын нæ бантыстис, йæ æфсæддонты ’хсæн емынæйы рын кæй рапарахат, уый охыл. 1693-æм азы йæ хъæппæрисæй райдыдта Негропонт туркæгтæй сæугъд кæныны ног хæстон кампани, фæлæ уый дæр фæцис æнæнтыст.
Франческо Морозини амардис æнæзæнæгæй 1694-æм азы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Венецийы дожтæ Категори:1619-æм азы чи райгуырдис, уыдон Категори:Венецийы чи райгуырдис, уыдон Категори:1694-æм азы чи амардис, уыдон
Дзамарас
Дзамарас:
918-æм аз
Амардысты
Категори:918
Хъелы хох
Литературæ
Категори:Хуссар Ирыстоны хохы цъуппытæ
Намиби
Намиби (Namibia) у Африкæйы паддзахад. Сæйраг сахар у Виндхук. Намибийы цæрынц 2,03 милуан адæймагæй фылдæр.
*
Приморско-Ахтарск
Приморско-Ахтарск у сахар Уæрæсейы Краснодары крайы, Азовы денджызы былгæрон. Цæрынц дзы 32,4 мин адæймаджы (2005).
Фиппаинæгтæ
Категори:Краснодары крайы сахартæ Категори:Уæрæсейы порттæ
Миногми
Миногми у, мивдисæг æмæ миногоны æууæлтæ кæмæн ис, мивдисæджы ахæм сæрмагонд формæ. Ирон æвзаджы миногмийы нырыккон афоны кæрон у -æг (цæуын — цæуæг, дзурын — дзурæг).
Уадсис
Уадсис (Nicandra) у зайæгойтæ мыггаг. Мыггаджы иунæг хуыз у Nicandra physalodes.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Куыдзы багангæстæ
Батман (ил)
Батма́н (Batman) у провинци (ил) Турчы хуссар-скæсæны.
Фиппаинæгтæ
Категори:Турчы провинцитæ
Лермонтов (сахар)
Ле́рмонтов у сахар Уæрæсейы Стъараполы крайы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Стъараполы крайы сахартæ
Ленингор
Ленингор (ახალგორი, [ахалгори]) у хъæу Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы. Гуырдзыстоны юрисдикцимæ гæсгæ Ленингоры ног ном у Ахалгори æмæ уый у Ахалгорийы районы центр.
2008-æм азы хæсты фæстиуæгæн Ленингор æмæ Ленингоры район æппæтæй Хуссар Ирыстоны хицауады дæлбар баци.
Истори
Рагон рæстæгæй Чысангомы зæххытыл цардысты тæтæр-манголæй æрлидзгæ аллон адæм, XIII æнусæй. Кавказы къæлиндармæ гæсгæ 1910 азы Ахалгур у хъæу Душеты уезды 690 цæрæгимæ, сæ фылдæр сты сомихæгтæ.
2012 азы онг Цхинвал æмæ Ленингоры ’хсæн нæ уыд асфальтæй фæндаг, тынг зын уавæрты цардысты хъæуы адæм.
Георгафи
Ленингор ис Чысандонæн галиу фарс, Алеуы рагъы ныгуылæн къуыбырыл, денджызы æмвæзæй 800 метры уæлдæр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ленингоры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Рыныкъæф
Рыныкъæф кæнæ Ренненкампф Павел Яковы фырт (Павел Яковлевич Ренненкампф, Paul Andreas Edler von Rennenkampff; райгуырдис 1790-æм азы 9 мартъийы — амардис 1857-æм азы 8 декабры Бетъырбухы) уыдис Уæрæсейы империйы инæлар Эстляндийы губернæйы немыцаг равзæрды дворянтæй, Хъырымы хæсты архайæг.
Ирыстоны уæлдай зындгонд у уымæн æмæ уый 1830-æм азы бабырста Хуссар Ирмæ, арт бандзæрста Чеселтгомыл. Йæ ныхмæ стыр æхсар равдыстой Хъолайы мæсыг хъахъхъæнджытæ, Коцты Бегайы разамындæй.
Фиппаинæгтæ
Категори:Уæрæсейы империйы инæлæрттæ
Æстдæссион саг
Æстдæссион саг - мифологион æстдæссыкъаджын саг. Æстдæссион, йæ дыууæ сыкъайы, бæласы къалиутау, фæйнæрдæм æстдæс къабазы кæмæн ауадзынц, ахæм саг.
Саг ирон мифологийы
Ирон адæмон сфæлдыстады хъæддаг сырдтæй уæлдай уарзондæр, хæлардæр, лæгъздæр, рæвдаугæдæр ныхæстæй фæдзурынц саджы тыххæй. Рæвдз, хъуыддаджы адæймагæй дæр фæзæгъынц, саглæг у, зæгъгæ, æлвæст (лæппуйæ та – сагартæн). Фæлæ таурæгъгæнджытæ се 'ргом тынгдæр здæхтой сагæн йæ сæрмæ. Хуыдтой йæ сæрджын саг, æстдæссион (æстдæссыкъаджын) саг.
Æстдæссион саг ирон мифологийы
Æстдæссион саг арæх æмбæлы ирон адæмон сфæлдыстады, уæлдайдæр та Нарты кадджыты. Кадæг «Сослан мæрдты бæсты»-йы кæсæм:
Саг, уæлдайдæр та æстдæссион саг, нæ рагфыдæлтæм дæр кадджын кæй уыд, уымæн æвдисæн у ацы къамы саджы фæлгонц, нæ азнымады размæ VI æнусы йæ сыгъдæг сыгъзæринæй скодта скифаг æрмдæсны. Ахуыргæндтæ йæ хонгæ дæр кæнынц Сыгъзæрин саг. Ссардтой йæ Кубаны зæххыл Костромайы обауы. 2600 азы бæрц ыл цæуы, фæлæ йæ хуыз нæ аивта, тæмæнтæ калы. Йæ кæнæг дзы æвдисы саджы сонт, рæвдз фезмæлд, уды хъару, тæрæмондзинад. Йе 'ргом здахы йæ фæлгонцмæ, уæлдайдæр та – йæ æстдæс сыкъайы æвæрдмæ. У агæпп кæнынæввонг.
1692-æм аз
Амардысты
Категори:1692
919-æм аз
Амардысты
Категори:919
Æфсати
Æфсати — тугдзых чи нæу, уыцы сырдты æмæ сыл цуан кæныны бардуаг.
Йæ хуыз йæ æгъдау
Æфсати æвдыст цæуы урс даргъ зачъеджын тынг зæронд лæджы хуызы, бады бæрзонд хохы сæр æмæ уырдыгæй фæлгæсы, ир «Æфсатийы фос» кæй хонынц, уыцы æнæнымæц рæгъæуттыл. Иннæ ирон зæдтæ æмæ дауджытæй хъаудждæр Æфсатийы номыл кувæндон нæ уыдис, æмæ йæ кадæн сæрмагонд куывдтæ нæ кодтой. Фæлæ уæддæр æнхъæлдтой, зæгъгæ Æфсатийы æвастæй нæй цуаны цæуæн, æмæ уый тыххæй цуанæттæ цуаны размæ хъуамæ баххæст кодтаиккой бæлвырд домæнтæ, æмæ, Æфсатимæ кувгæйæ, ракуырдтаиккой, цæмæй сын йæ фосы рæгъæуттæй исты балæвар кæна.
Йæ уæвыны ран
Æфсатийы бадæн у хæхты бæрзонддæр, таурæгътæм гæсгæ, Адайыхох. Æфсатийыл арæхдæр æмбæлæм Нарты кадджыты, ис ыл ирон адæмон зарджытæ цалдæр варианты. Бынтон диссаг та рауад Къостайы фыст уацмыс «Æфсати». Æфсати у Хуры фырт, ис ын авд фырты æмæ иунæг чызг Аханат (хонынц ма йæ Хайырхъыз дæр). Йæ кæстæр æфсымæр Хуыджыры та у æрсыты æмæ хъæддагхуыты бардуаг. Æфсатийы цæрæн бынат у мусонг. «Комиайы фырты зарæг» нын куыд зæгъы, афтæмæй мусонгæн йæ къултæ сты сагдзармæй, йæ сæр – æрсдзæрмттæ, йæ бын та – сæгъдзæрмттæй, йæ алы къулыл – саджы стджытæй рагъæнтæ.
Æфсати Нарты кадджыты
Хæлар æмæ уарзонæй цæры Нарты гуыппырсартимæ. Хайджын сты йæ фосæй. Уæрхæгæн йæ фаззон фыртты райгуырды боны фарнæн скодта нæртон куывд сырды фыдæй. Ацæмæзы усаг Агуындæйы æвзист уæрдоны ифтыгъд уыдис авд сæрджын саджы – Æфсатийы лæвар. Кадæг «Нарты сау рувасдзарм»-ы Уырызмæджы кæлæнгæнæг ус куыдз куы фестын кæны, æмæ куыдзы цардæй куы сфæлмæцы, уæд æм арсы хуызы æххуысмæ фæзыны Æфсати. Æмæ йын бацамоны, кæлæнгæнæгæй куыд фервæзæн ис, йе ’рдзон хуыз ын куыд райсæн ис, уый. Нæртон адæм цæмæ баулæфынц Æфсатимæ, уый сын рæдауæй сæххæст кæны. Кадæг «Дауджыты лæвæрттæ Сосланæн»-ы Æфсати зæгъы:
Уыцы фæтк-фæдзæхст фидар æвæрд уыд æрæджийы онг дæр ма ирон цуанæттæм. Æфсати уыд Нарты æмæ ирон адæмы уарзондæр зæдтæй иу. Уыцы æнкъарæн нæм æрхæццæ абоны онг. Йæ фæлгонц, йæ зарджытæ нын сты æхцон. Йæ фæлгонц йæхимæ тынг здахы ирон нывгæнджыты æргом. Ныв æй кæнынц. Уæлдай зындгонддæртæ дзы сты Тугъанты Махарбеджы конд ныв Къостайы «Æфсати»-мæ гæсгæ æмæ Дзбойты Михалы скульптурæ Буронæй Цъæйы коммæ бахизæны.
Маргъ Æфсатийы фосимæ
Ис йæ фосы æхсæн маргъ дæр — зым. Уый фæдыл ис иу таурæгъ – «Зым» – Æфсати»-йы. Загъд дзы ис, зæгъгæ, тæрхъус хъæдæй адзæгъæл быдырмæ æмæ æрцард мæргътимæ. Зым та дзæбидырты фæдыл бафтыд. Уый фыдæй Æфсати æмæ мæргъты бардуаг Кæрчигуылой фæзулдзых сты. Алчидæр сæ агуырдта йæхион. Сæ хъаст бахастой Хуыцаумæ. Уый тæрхъусы ныууагъта Кæрчигуылойы бар, зымы та – Æфсатийы. Уæдæй фæстæмæ зым дзæбидыртимæ уæлвонг хæхты цæры, тæрхъус та – мæргътимæ дæлвæзты.
Литературæ
Категори:Ирон уырнынæдтæ Категори:Бардуагтæ Категори:Дауджытæ
Галывзаг
Галывзаг кæнæ галæвзаг (Verbascum; Коровяк) у кæрдæг зайæгойты мыггаг.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Æнæвнæл
Æнæвнæл кæнæ æнæвнал, хъусцæг , (Impatiens noli-tangere; Недотрога обыкновенная) у иуазон кæрдæг зайæгой.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Дæллаг Дес
Дæллаг Дес у ирон хъæу Гуырдзыстоны цæгаты. Ис Тырсыгомы.
Мыггæгтæ
Цардысты дзы Мырыкатæ æмæ Сæлбитæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Тырсыгом Категори:Хъазыбеджы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Абхазы сахарты номхыгъд
Абхазы сахартæ сты:
*
920-æм аз
Амардысты
Категори:920
1693-æм аз
Амардысты
Категори:1693
Белград
Белгра́д (Београд, нысан кæны «урс сахар») у Сербийы сæйраг сахар. Цæрынц дзы 1,7 милуан адæймаджы (2007). Лæууы Савæйы Дунаймæ донæфтæн.
Фиппаинæгтæ
*
Чахкиев, Юсуп Тегалы фырт
Чахкиев Тегалы фырт Юсуп (райгуырдис 1915-æм азы Базоркинойы хъæуы, ныртæккæ Черменыхъæу) у мæхъхъæлон тæлмацгæнæг, журналист, поэт æмæ паддзахадон архайæг.
1934-æм азы астæуккаг скъола каст фæуыны фæстæ ахуыр кæнынмæ бацыдис Мæхъхъæлон педагогон техникуммæ Орджоникидзейы, 1936-æм азы та техникум ныууагъта æмæ бацыдис Воронежы химион-технологион институты рабфакмæ. 1939-æм азæй 1943-æм азы онг Юсуп Чахкиев куыста райдиан скъолайы ахуыргæнæгæй Базоркинойы. Фыдыбæстæйы Стыр хæст куы райдыдта, уæд Чахкиевы бахуыдтой Грознайы хæстон-фистæгон училищемæ, фæлæ уый фæстæ йæ ныууагътой сæрмагонд уынаффæйы онг. 1943-æм азы кæрон уый кусын райдыдта Цæцæн-Мæхъхъæлы АССР-йы Уæлдæр Советы референтæй, уыцы бынатæй йæ арвыстой депортацимæ.
Депортацийы рæстæг Чахкиевы бацæхстой æмæ йæ арвыстой лагертæм, уым йæ бонтæ-иу арвыста Сталины амæлæты онг. Лагерты куы уыди, уæд архайдта зонадон экспедицийы Челюскины сынæгмæ. 1953-æм азы сæрибаргонд æрцыд, йæ тæрхонгонддзинад дæр ын систой, афтæмæй.
Сфæлдыстад
Пенсиисæг куы сси æмæ фылдæр рæстæг ын куы уыд, райтынг кодта йæ сфæлдыстадон куыст, уæлдайдæр 1994-æм азы фæстæ. Уыцы периоды ныффыста дыууæ сæдæ æмдæвгæйæ фылдæр, уацау «Зындоны хъæлæс» (ЖожагӀатара оаз), ссæдз очеркæй фылдæр, публицистон уацтæ.
Юсуп Чакхиев ратæлмац кодта, цыппар мин азы агъоммæ кæй ныффыстæуыд, уыцы рагмысираг уацау «Синухеты цау». 2002-æм азæй у Уæрæсейы фысджыты цæдисы уæнг.
Категори:Мæхъхъæлы фысджытæ Категори:Мæхъхъæлон фысджытæ Категори:Мæхъхъæлон поэттæ Категори:Советон Цæдисы фысджытæ Категори:Уæрæсейы фысджытæ Категори:Черменыхъæуы чи райгуырдис, уыдон
Мæхъхъæлон педагогон техникум
Мæхъхъæлон педагогон техникум (Ингушский педагогический техникум) уыдис мæхъхъæлон хъæутæн ахуыргæнджытæ чи цæттæ кодта, ахæм сæрмагонд ахуыргæнæдон Дзæуджыхъæуы. Кусын райдыдта 1924-æм азы. Техникумы бæстыхай нывыл нæ уыдис, фæлæ йæ цалцæг 1924-æм азы баурæдтой, уый тыххæй æмæ ахсджиагдæр уыдис ног скъолатæ гом кæнын.
Педагогон техникум сси фыццаг мæхъхъæлон фысджытæ æмæ журналистты «куырдадз». Ахуыр дзы кодтой Идрис Базоркин, Хаджи-Бекир Муталиев, Хамзат Осмиев, Юсуп Чахкиев æмæ бирæ æндæртæ.
Техникум ма цалдæр азы куыста, Цæцæн æмæ Мæхъхъæл 1934-æм азы куы баиу сты, уый фæстæ дæр.
Дзæуджыхъæуы ма куыста Мæхъхъæлон индустрион техникум (Ингушский индустриальный техникум).
Æддаг æрмæг
Категори:Ахуыргæнæндæттæ Категори:Дзæуджыхъæу
Дзамарасы ком (Цæгат Ирыстон)
Дзамарасы ком кæнæ Дзамарас у Цæгат Ирыстоны ком, Куырттаты комы къабаз.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны кæмттæ
921-æм аз
Амардысты
Категори:921
Брно
Фиппаинæгтæ
Категори:Чехийы сахартæ
Хуссар Голланди
Хуссар Голланди (Zuid-Holland) у провинци Нидерландты хуссары.
Фиппаинæгтæ
Категори:Нидерландты провинцитæ
Ардахан
Ардахан (Ардаган, Ardahan, Արդահան, ) у сахар Турчы цæгат-скæсæны, Ардаханы провинцийы административон центр.
Категори:Турчы сахартæ
Гæздæнтæ
Гæздæнтæ (Газдановы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Чурсин, Григорий Филиппы фырт
Григорий Филиппы фырт Чурсин (1874–1930) уыд уырыссаг советон этнограф, Хуссар Ирыстоны фольклор бирæ чи иртаста, уый.
Литературæ
Категори:Этнографтæ
Цæцæйнаг
Цæцæйнаг:
Нахаг æвзæгтæ
Нахаг æвзæгтæ сты нахаг-дагъистайнаг æвзæгты къорд.
Лоихи
thumb|300px|Гавайи æмæ Лоихи (сырх зиллаччы мидæг) Лоихи (Lōʻihi) у дæлдон архайгæ вулкан сакъадах Гавайимæ æввахс. Лоихийы цъупп у денджызы æмвæзады 980 м ныллæгдæр. У Гавайийы сакъадæхты æрыгондæр вулкан.
Нахаг æвзæгтæ
Сконд
thumb|300px|right| {{legend|#E2E27E|Нахаг æвзæгтæ}} {{legend|#86CF8C|[[Солиаг-андиаг-цезаг æвзæгтæ}} {{legend|#4693B2|Даргъинаг æвзæгтæ}} {{legend|#3C3276|Лакаг æвзаг}} {{legend|#CAFE5B|Лекъаг æвзæгтæ}}]]
*
Лоихи
Лоихийы фæстаг скалд уыдис 1996-æм азы.
Æддаг æрмæг
Категори:АИШ-ы вулкантæ Категори:Архайгæ вулкантæ
Диярбакыр (ил)
Диярбакыр (Diyarbakır) у ил (провинци) Турчы хуссар-скæсæны. Административон центр у Диярбакыр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Турчы провинцитæ
Мæргъиты Ирбег
Мæргъиты Тугъаны фырт Ирбег у Хуссар Ирыстоны зонад-иртасæн институты Этнологийы хайады зонадон кусæг, бирæ уацты автор.
Æддаг æрмæг
Категори:Хуссар Ирыстоны ахуыргæндтæ Ирбег
922-æм аз
Амардысты
Категори:922
923-æм аз
Амардысты
Категори:923
Дзгойтæ
Дзгойтæ (Дзгоевы, Tamay, Arıcı ) сты ирон мыггаг.
Сырххох (Хуссар Ирыстон)
Сырххох кæнæ Хырызтæ у хохы цъупп Хуссар Ирыстоны.
Литературæ
Категори:Хуссар Ирыстоны хохы цъуппытæ
1694-æм аз
Амардысты
Категори:1694
Т-27
thumb|300px|Т-27 Кубинкæйы Т-27 — советон танкеткæ. Уагъд уыди 1931-1934 азты (æдæппæт 3300 танкеткæйы ’ввæхс). Йæ экипаж уыди дыууæ адæймаджы, ницы бастдзинад уыди æндæр танкеткæтимæ.
Категори:Советон Цæдисы танктæ Категори:Танкеткæтæ
Тордарсон, Фридрик
Тордарсон райгуырдис Исландийы, ахуыр кодта классикон филологи Ослойы. 1965-æм азы амонæны бар райста æмæ ахуыр кæнын райдыдта латинаг, грекъаг æмæ индиаг æвзæгтæ. 1994-æм азы профессоры титул систа.
Классикон æвзагты йеддæмæ Тордарсон ахуыр кодта Кавказы æвзæгтæ, сæйрагдæр гуырдзиæг æмæ ирон æвзаг, æмæ уыцы æвзæгтыл зындгонд эксперт сси. Йæ къухæй мыхуырмæ ацыд ирон æвзаджы грамматикæ англисаг æвзагыл. Уыд бирæтомон Encyclopædia Iranica-йы автортæй иу.
Фиппаинæгтæ
Категори:Исландийы ахуыргæндтæ Категори:Иранисттæ Категори:Ирон æвзаг иртасджытæ Категори:Исландийы чи райгуырдис, уыдон
Сæгъыбоцъо
Сæгъыбоцъо (Tragopogon, Козлобородник) у, астрæты мыггагмæ чи хауы, ахæм кæрдæг зайæгойты мыггаг.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Адыгъейаг адæм
Адыгъейаг адæм (хином: адыгэ, адыгейцы) сты Кавказы адæм, адыгъейы субэтнос.
Категори:Кавказы адæмтæ Категори:Уæрæсейы адæмтæ
Газиантеп (ил)
Газиантеп (Gaziantep) у ил (провинци) Турчы хуссары.
Категори:Турчы провинцитæ
Владислав II Ягелло
Владислав II Ягелло кæнæ Ягайло (Władysław Jagiełło, 1351 — 1 июны 1434) — литвайаг (1382 — 1434) æмæ польшæйаг (1377 — 1434) къарол, Ягеллонты династийы бындурæвæрæг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Къаролтæ Категори:Польшæйы истори Категори:Литвайы истори
924-æм аз
Амардысты
Категори:924
Сечер
Сечер, дыгуронау Секер (Новый Урух) у Цæгат Ирыстоны Æрæфы районы хъæу.
Æрвитæнтæ
Категори:Æрæфы районы цæрæнрæттæ
Кæсгон
Кæсгон:
Лобез
Лобез (Łobez; Labes) у сахар Польшæйы цæгат-ныгуылæны. Лæууы цæугæдон Регайыл.
Уæллаг Дес
Уæллаг Дес у ирон хъæу Гуырдзыстоны цæгаты. Ис Тырсыгомы.
Лобез
Фиппаинæгтæ
Категори:Ныгуылæн Померанийы воеводæйады сахартæ
Уæллаг Дес
Мыггæгтæ
Цардысты дзы Хæмыцатæ, Хъыргъатæ, Хъазитæ, Татратæ æмæ Саудзæццатæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Тырсыгом Категори:Хъазыбеджы муниципалитеты цæрæнрæттæ
1695-æм аз
Амардысты
Категори:1695
Ду Фу
Ду Фу (712—770), Цзымэй æмæ Ду Шаолинь дæр — Таны империйы дуджы китайаг поэт. Иуæй-иу хатт хонынц æй Китайы хуыздæр поэт. Хæларæй цардис æндæр зынгæ китайаг поэт Ли Боимæ.
Йæ уацмыстæй баззадис 1500 æмдзæвгæйы бæрц, поэты царды дæргъы афтæ зындгонд нæ уыдысты, фæлæ фæстæдæр уыдон стыр тæваг дардтой китайаг æмæ япойнаг литературон традицийыл.
Фиппаинæгтæ
Категори:Китайы поэттæ Категори:Хэнаны чи райгуырдис, уыдон Категори:Китайаг поэттæ
Фидархох
Фидархох кæнæ Фидары хох у хохы цъупп Хуссар Ирыстоны.
Бабугент
Бабуге́нт (Бабугент) у хъæу Кæсæг-Балхъары Цæрæчы районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæрæчы районы цæрæнрæттæ
925-æм аз
Амардысты
Категори:925
Хуссар Ирыстоны гимн
Хуссар Ирыстоны гимны музыкæ ныффыста композитор Алборты Феликс, текст та — Кокайты Тотрадз, Уæрæсейы Федерацийы фысджыты цæдисы уæнг.
Æддаг æрмæг
Категори:Гимнтæ Категори:Хуссар Ирыстон
Самтъеро
Самтъеро — хизæнуæттæ æмæ уыгæрдæнтæ Тырсыгомы, Базилæн æмæ Ногхъæуы ’хсæн.
Литературæ
Категори:Тырсыгом
Мардин (ил)
Марди́н (Mardin) у провинци (ил) Турчы хуссары. Административон центр у сахар Мардин.
Категори:Турчы провинцитæ
Сатана
Сата́на у нарты кадджыты хъайтары ном.
Сатана у Уастырджи æмæ мард Дзерассæйы чызг. Хинтæй сси йе ’фсымæр Уырызмæджы ус.
Сатана — сылгоймæгтæн сæ зондджынддæр; сæ уынгæг сахаты нартæ зондæй уый фæрсынц.
Осмиев, Хамзат Сосийы фырт
Осмиев Сосийы фырт Хамзат (Осминаькъан Сосе Хьамзат; райгуырдис 1909-æм азы Тъойыхъæуы — амардис1981-æм азы 11 январы) уыд зындгонд мæхъхъæлон фыссæг, тæлмацгæнæг, журналист, фольклорист, ахуыргæнæг.
Сатана
Иуæй-иу ирон мифологи иртасджытæм гæсгæ, Сатанайы аланты пантеоны раивта Мады Майрæм.
Осмиев, Хамзат Сосийы фырт
Хамзат Сосмиев райгуырдис зæхкусджыты бинонты ’хсæн. Йæ фыд, дам, йæ райгуырдыл скодта стыр куывд, уый тыххæй æмæ Хамзат сси йæ фыццаг фырт цыппар чызджыты фæстæ. Кæсын-фыссын базыдта йæ райгуырæн хъæуы.
1924-æм азы Осмиев ахуыр кæнынмæ бацыдис, Дзæуджыхъæуы чи байгом ис, уыцы Мæхъхъæлон педагогон техникуммæ. Иу азы фæстæ уый газет «Сердало»-мæ фыссын райдыдта. Фæстæдæр, техникум каст фæуыны фæстæ, куыста уыцы газеты бæрнон нымæрдарæй.
Депортацийы рæстæг Хамзат Осмиев куыста хъæууон скъолайы ахуыргæнæгæй. 1955-æм азы Хъиргъиз æмæ Хъазахстаны райдыдта мæхъхъæлон æвзагыл чингуыты рауагъд. Уæд 1955-1957 азты Осмиев куыста мæхъхъæлон литературæйы консультантæй Хъазахы ССР-йы фысджыты цæдисы.
Хамзат Осмиев фыста цыбыр радзырдтæ. Йæ уацмысты тæлмацтæ рухс федтой литературон журналты: «Дружба народов», «Дон», «Огонёк», «Нева», «Наш современник», «Советский Казахстан».
Осмиев хорзæхджынгонд æрцыдис бирæ майдантæй æмæ «Кады нысан»-ы орденæй.
Æддаг æрмæг
Категори:Советон Цæдисы фысджытæ Категори:Мæхъхъæлон фысджытæ Категори:Тъойыхъæуы чи райгуырдис, уыдон
Сындздидинæг
Сындздидинæг кæнæ æнусæг, алоэ (Aloe, Алоэ) у суккулентон зайæгойты мыггаг (500 хуызы). Зайы Африкæйы æмæ Араббы æрдæгсакъадахы.
Фыццæгæм май
thumb|Фыццагæм май кæм бæрæг кæнынцы, уыцы бæстæтæ æвдыст сты цъæх хуызæй Фыццæгæм май кæнæ Фæллойгæнджыты дунеон æмзæрдæдзинады бон, нырыккон Уæрæсейы зонгæ дæр куыд Уалдзæг æмæ фæллойы бæрæгбон у æхсæнадæмон социалистон бæрæгбон.
Сындздидинæг
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Фыццæгæм май
Бæрæгбоны равзæрд
1886-æм азы 1 майы Чикагойы кусджытæ расидтысты куыстурæд 15-сахатон кусгæ боны ныхмæ æмæ æрдомдтой фабрикæты хицæуттæй 8-сахатон кусгæ бонмæ рахизын. Демонстрацитæ уагъд цыдысты цыппар боны дæргъы. Уый фæстиуæгæн ахст æрцыдысты æмæ стæрхон кодтой сæдæгай митинггæнджытыл, амардтой 6 кусæджы æмæ цæфтæ та фесты 50.
1889-æм азы 2-æм Интернационалы 1-æм Конгресс Парижы рахаста уынаффæ, цæмæй фыццæгæм май нымад æрцæуа æппæт бæстæты пролетариты æмзæрдæдзинады дунеон бонæй æмæ 8-сахатон кусгæ боны тохы дунеон бонæй.
Категори:Бæрæгбæттæ
Хæмыц
Хæмыц — рогзонд, хæтаг лæг: нарт хъæлдзæг фынгыл куы бадынц, уæд кафт æмæ хъазты сæр Хæмыц вæййы.
Категори:Нарты кадджытæ
Хестантæ
Хестантæ (Хестановы) сты ирон мыггаг.
Равзæрд
Хестаны фырттæ Уæлладжыры Донысæры цардысты. Иу цуанон дзы арсы фæдыл ссыди рындзыл. Карцайы зæххытæ федта æмæ йæ зæрдæмæ фæцыдысты. Уæд дыууæ фыдыфырты ралыгъдысты Донысæрæй — Хъасай, Цорæ, Мысырби, Базырыхъо æмæ Карцайы æрцардысты. Уыдонæй рацыдысты Хестантæ. Абон дæр ма Донысæры сæ мæсыг æгас у.
Фиппаинæгтæ
*
Миллер, Всеволод Фёдоры фырт
Фёдоры фырт Всеволод Миллер (1848—1913) уыдис зынгæ уырыссаг этнограф, фольклорист, æмæ археолог. 1897-æм азæй лæууыдис Лазаревты скæсæйнаг æвзæгты институты сæргъы Мæскуыйы.
Миллер фондз хатты уыдис Ирыстоны. Уыцы экспедициты фæдыл рауагъта Мæскуыйы æртæтомон куыст «Ирон этюдтæ»:
Дзæуджыхъæуы уынгтæй иу, раздæры Советты уынг, хæссы Всеволод Миллеры ном.
Фиппаинæгтæ
Категори:Уæрæсейы этнографтæ Категори:Уæрæсейы лингвисттæ Категори:Уæрæсейы кавказзонджытæ Категори:Уæрæсейы иранисттæ Категори:Уæрæсейы фольклористтæ Категори:Ирон æвзаг иртасджытæ Категори:Мæскуыйы чи райгуырдис, уыдон Категори:1848-æм азы чи райгуырдис, уыдон Категори:1913-æм азы чи амардис, уыдон
926-æм аз
Амардысты
Категори:926
Мæхъхъæлон литературæ
Мæхъхъæлон литературæ хауы, Октябры революцийы фæстæ чи фæзындис, уыцы националон литературæты къордмæ. Мæхъхъæлон литературæйы фæзынд баст уыди мæхъхъæлон фыссынад æмæ адæмон ахуырады фæзындимæ.
Мæхъхъæлон алфавитыл куыст райдыдта 1920-æм азы æмæ йæ сфидар кодтой 1922-æм азы, уыдис латинаг бындурыл. 1923-æм азы 1 майы цæуын райдыдта фыццаг мæхъхъæлон газет — «Сердало» (ныр дæр цæуы). Уыцы газеты литературон фарс сси фыццаг литературон периодон рауагъд мæхъхъæлонау.
Фыццаг фысджытæй сæ фылдæр ахуыр кодтой Дзæуджыхъæуы, 1924-æм азы кусын чи райдыдта, уыцы Мæхъхъæлон педагогон техникумы. Ахуыр дзы кодтой Идрис Базоркин, Хаджи-Бекир Муталиев, Хамзат Осмиев, Юсуп Чахкиев æмæ бирæ æндæртæ.
Депортацийы рæстæг мæхъхъæлон æвзагыл мыхуырæй ницы цыдис, æрмæст 1955-æм азы Хъиргъиз æмæ Хъазахстаны райдыдта мæхъхъæлон æвзагыл чингуыты рауагъд. Уæд 1955–1957 азты мæхъхъæлон литературæйы консультантæй Хъазахстаны ССР-йы фысджыты цæдисы куыста Хамзат Осмиев.
1958-æм азæй цæуы литературон альманах «Лоаман Iуйре» (Хæхты райсом).
Сырдон
Сырдон у нарты кадджыты хъайтары ном.
1696-æм аз
Амардысты
Категори:1696
Сырдон
Сырдон у цыргъзонд, фæлитой адæймаг, алы фыдбылызтæ уый мысы нарты уæздæтты ныхмæ. Эпосмæ гæсгæ Сырдонимæ баст у фæндыры фæзынд.
Категори:Нарты кадджытæ
7 августы
Ацы бон амардысты
Категори:Бонтæ
Æлутоны сыф
Æлутоны сыф у кæрдæджы ном.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Хъелы дон
Хъелы дон:
Мзиугом
Мзиугом кæнæ Æмзиугом у ком Хуссар Ирыстоны Дзауы районы. Æмарæн кæны Чеселтгом, Урсдзуары ком, Къусджытæ æмæ Хуыцъейы зылдимæ.
Æддаг æрмæг
Категори:Хуссар Ирыстоны кæмттæ
927-æм аз
Амардысты
Категори:927
Инсбрук
И́нсбрук (Innsbruck, Innschbrugg) у Австрийы сахар, Тиролы административон центр.
1968-æм азы Инсбручы уыдысты Зымæгон олимпиаг хъазтытæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Австрийы сахартæ
Георгиевская (Гуымы район)
Гео́ргиевская у станицæ Стъараполы крайы Гуымы районы. Лæууы цæугæдон Подкумочы рахиз былыл.
Фиппаинæгтæ
Категори:Гуымы районы цæрæнрæттæ
Сауджыны тамако
Сауджыны тамако (Hypericum perforatum, Зверобой продырявленный, Зверобой обыкновенный) у бирæазон кæрдæг зайæгой.
Хъæрмæдон
Хъæрмæдон (Кармадон) у хъæу Цæгат Ирыстоны Горæтгæроны районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Горæтгæроны районы цæрæнрæттæ Категори:Санибагом
Уырызмæг
Уырызмæг (дыгуронау Уорæзмæг, Урузмæг) у нарты кадджыты хъайтары ном, Æхсæртæг æмæ Дзерассæйы фырт, Хæмыцы фаззон æфсымæр. Елдайы стæй Сатанайы лæг.
Уырызмæг — уынаффæйы лæг, мыггагон æгъдæуттæ уый хъахъхъæны.
Категори:Нарты кадджытæ
928-æм аз
Амардысты
Категори:928
Толгоз
Толгоз у хизæнуæттæ æмæ уыгæрдæнтæ Тырсыгомы, Базилæн æмæ Суардены ’хсæн
Категори:Тырсыгом
Берлускони, Сильвио
Сильвио Берлускони (Silvio Berlusconi; райгуырдис 1936-æм аз 29 сентябры Миланы – амардис 2023-æм азы 12 июны Миланы) у Италийы политик, Италийы Министрты Советы сæрдар (1994—1995, 2001—2006, æмæ 2008—2011) æмæ бæстæйы бонджындæр адæймаг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Италийы политиктæ Категори:Италийы премьер-министртæ Категори:XXI æнусы политиктæ
1697-æм аз
Амардысты
Категори:1697
Сиирт (ил)
Сиирт (Siirt) у провинци (ил) Турчы хуссар-скæсæны.
Категори:Турчы провинцитæ
Дзæгъæлдзу
Дзæгъæлдзу кæнæ мæцкъор, хилæггæрдæг (Hedera, Плющ) у хилæг зайæгойты мыггаг.
Хъилхох
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ Категори:Хуссар Ирыстоны хохы цъуппытæ
Мзиуыдон
Мзиуыдон кæнæ Æмзиуыдон у цæугæдон Хуссар Ирыстоны Дзауы районы, Стыр Леуахийы фæрсагдон.
Фиппаинæгтæ
Категори:Хуссар Ирыстоны цæугæдæттæ
Сослан
thumb|right|250px|Фонтан Дзæуджыхъæуы, нывгæнæгмæ гæсгæ Сосланы фæлгонц Сослан (Созырыхъо дæр) у нарты кадджыты хъайтары ном.
Æнæном фыййауы лæппу (æндæр вариантты — Сайнæг æлдары кæнæ та Уастырджийы фырт).
Амæрд Балсæджы цалхимæ тохы.
Æддаг æрмæг
Категори:Нарты кадджытæ
929-æм аз
Амардысты
Категори:929
Столыпин, Пётр Аркадийы фырт
Столыпин Аркадийы фырт Пётр (Пётр Аркадьевич Столыпин) уыдис уырыссаг паддзахадон архайæг, мидхъуыддæгты министр æмæ Уæрæсейы империйы премьер-министр. Райгуырдис 1862-æм азы 14 апрелы Дрездены, Саксонийы. Фыдгæнæджы къухæй фæмардис 1911-æм азы 18 сентябры Киевы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Уæрæсейы премьер-министртæ
Насхъидатæ
Насхъидатæ (Наскидаевы, ნასყიდაშვილი) сты ирон мыггаг.
Равзæрд
Насхъидаты Сергейы ныхасмæ гæсгæ, Насхъидатæ сты Астантæй æмæ цардысты Фæснæлы, уырдыгæй алыгъдысты Сечермæ. Астанты мыггагæй бирæтæ нæ разы кæнынц, Насхъидатæ уыдонæй кæй равзæрдысты, ууыл, фæлæ мыггаджы равзæрды тыххæй æндæр ницы бæлвырд бæрæг ис.
Фиппаинæгтæ
*
Батырадз
Баты́радз кæнæ та Батрадз у нарты кадджыты хъайтары ном. Хæмыцы фырт, Донбеттырты хæрæфырт.
Фаллагхъæу (Тырсыгом)
Литературæ
Категори:Тырсыгом
Батырадз
Фиппаинæгтæ
Категори:Нарты кадджытæ
Астæуккаг хъæу
Астæуккаг хъæу уыдис хъæу Тырсыгомы, Мынайы хай.
Литературæ
Категори:Тырсыгом
Рубайтæ
Рубайтæ (Рубаевы, რუბაშვილი ) сты ирон мыггаг, рацыдысты Хъудæй.
Равзæрд
Рубайты мыггаг рацыди Хъудæй. Уырдыгæй фæйнæ ранмæ цардагур фæлыгъдысты — чи Хилгæмæ, чи Елхотмæ, чи — æндæр кæдæмдæр. Рубайтæ æрвадиуæг кæнынц Кодзыртæ, Мамиатæ æмæ Къæбойтимæ. Уыдон, дам, цыппар æфсымæры уыдысты, æмæ сæ нæмттæй рацыдысты сæ мыггæгтæ.
Фиппаинæгтæ
*
Джетæйы фæлгæсæн
Джетæйы фæлгæсæн у къæдзæх Хуссар Ирыстоны. Ис Мзиугомы.
Литературæ
Категори:Хуссар Ирыстоны хæхтæ
Хъыбылæг
Хъыбылæг кæнæ хъуымбылæг, хъуымбулæг у кæрдæг зайæгой.
Хъыбылæг у хæрынæн бæзгæ, йæ сæр æмæ йæ фæрстыл ис фæлурсгонд тымбыл дидинæг, ис ыл стæм сыфтæ, йæ зæнджы хуылф у мæнг.
Адæмон медицинæйы хос кодтой йæ сыфтæй, стæй йæ динæгæй дæр хъæдгом гас кæнынæн, сыгъдæг кæны риу.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Шахри-Сухте
Ша́хри-Сухте́ (, «сыгъд сахар») у рагон сахары бынат, археологон иртасæнты ран Ираны хуссар-скæсæны, цæугæдон Гильменды был (остан Систан æмæ Белуджистан).
Дубна
Дубна́ (Дубна) у зонады сахар Мæскуыйы облæсты цæгаты. Цæрынц дзы 74,5 мин адæймаджы (2021).
Берозтæ
Берозтæ ( Берозовы, Березовы , ბეროზაშვილი, Tüze ) сты ирон мыггаг.
Дубна
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæскуыйы облæсты сахартæ
Шахри-Сухте
Шахри-Сухтейы фæзуат у 151 гектары. Уый у зындгонд стырдæр рагон сахартæй иу. Адæм æрцардысты уыцы ран нæ эрæйы агъоммæ 3200-æм азмæ æввахс. Æртæ хатты сахар бынсыгъд фæци, фæстаг сыгъды фæстæ адæм дзы нал цардысты (нæ эрæйы агъоммæ 2100-æм азæй фæстæмæ).
1698-æм аз
Амардысты
Категори:1698
Шахри-Сухте
Археологтæ рагон сахары къахæнтæ кæнынц 1970-æм азæй. Æрвылаз дæр дзы ссарынц цымыдисаг цыдæртæ.
Категори:Бронзæйы дуг Категори:Ираны истори
930-æм аз
Амардысты
Категори:930
Мæцкъор
Мæцкъор (Potentilla, Лапчатка) у зайæгойты мыггаг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Сайнæг æлдар
Сайнæг æлдар у нарты кадджыты хъайтары ном, Агуындæйы фыд.
Алæджыхъотæ
*
Гуам
Гуам (Guam) у Сабыр фурды сакъадах, АИШ-ы дæлбар. Ис дзы америкаг хæстон базæ (ахсы сакъадахæн йæ иу æртыккаг хай) æмæ бирæ уазæгуаты, кæцыты япойнаг туристтæ улæфынц.
Фиппаинæгтæ
Категори:Сабыр фурды сакъадæхтæ
Нывонд
Нывонд (фос) — снысан-иу æй кодтой кæнæ-иу æй сæрмагондæй балхæдтой бæлвырд бæрæгбонмæ (бинонты кæнæ æхсæны бæрæгбонмæ); кæд æмæ-иу æй æхсæны бæрæгбонмæ балхæдтой, уæд-иу æм зылдис бæрæгбоны фысым.
Категори:Ирон адæм
Балсæджы цалх
Балсæджы цалх кæнæ Малсæджы цалх, Ойноны цалх у зынг цалх нарты кадджыты, Сосланы марæг.
Категори:Нарты кадджытæ
Адыгъе
Адыгъе кæнæ черкестæ (хином: адыгэ, адыги) сты Кавказы адæм. Адыгъейы субэтностæ: адыгъейаг, черкесаг, кæсгон æмæ шапсугаг адæмтæ. Адыгъе цæрынц Турк, Уæрæсе, Сири æмæ Иорданийы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Кавказы адæмтæ Категори:Уæрæсейы адæмтæ Категори:Турчы адæмтæ
Черчесты Станислав
2015-æм азы 6 октябры польшæйаг клуб «Legia Warszawa»-йы сæйрæг тренер сси. Уыцы клубы сарæзта йæ фыццаг «сыгъзæрин дубль», рамбылдта Польшæйы чемпионат æмæ Польшæйы хъалац иумæ. 2016-æм азы 1 июны клуб ныууагъта.
2016-æм азы августæй у Уæрæсейы футболон æмбырдгонды сæйраг тренер.
Черчесы-фырт у усджын. Ис ын чызг æмæ лæппу: Мадинæ æмæ Станислав. Йæ фырт Станислав у Мæскуыйы «Динамо»-йы дуаргæс.
Фиппаинæгтæ
Категори:Уæрæсейы спорты сгуыхт мастертæ Категори:Футболон тренертæ Категори:ФК «Аланийы» хъазджытæ Станислав Категори:Советон Цæдисы футболисттæ Категори:Футболисттæ алфавитмæ гæсгæ
931-æм аз
Амардысты
Категори:931
Шанлыурфæ (ил)
Шанлыурфæ (Şanlıurfa; []) у провинци (ил) Турчы хуссары. Административон центр у сахар Шанлыурфæ.
Бичерахтæ
Литературæ
*
Шанлыурфæ (ил)
Категори:Турчы провинцитæ
Шведаг æвзаг
Шведаг æвзаг (svenska) у Швецийы де-факто официалон æвзаг æмæ шведаг адæмы мадæлон æвзаг.
* Категори:Гермайнаг æвзæгтæ
932-æм аз
Амардысты
Категори:932
Фыр (стъалыгуппар)
Фыр (Aries, Овен) у стъалыгуппар.
Фиппаинæгтæ
Категори:Стъалыгуппæрттæ
Цъорбис
Цъорбис у хъæу Хуссар Ирыстоны Знауыры районы. Лæууы цæугæдон Скæсæн Пронейы былыл.
Фиппаинæгтæ
Категори:Знауыры районы сахартæ æмæ хъæутæ
1699-æм аз
Амардысты
Категори:1699
Систан æмæ Белуджистан
Систа́н æмæ Белуджиста́н ( — Sistân o Balucestân, بلوچستان‎, Balučistan) у провинци Ираны хуссар-скæсæны, Афгъанистан æмæ Пакистанимæ арæныл.
Провинцийы фæзуат у 178 431 мин км² (Ираны стырдæр провинци у), цæрынц дзы 2 млн 406 мин адæймаджы (2006). Цæрджыты фылдæр хай сты белуджæгтæ, дзурынц ирайнаг къорды белуджаг æвзагыл.
Остан Систан æмæ Белуджистаны ссардæуыд бронзæйы дуджы сахары байзæддæгтæ — Шахри-Сухте («сыгъд сахар»).
Фиппаинæгтæ
Категори:Ираны административон дих
Агуындæ
Агуындæ у нарты кадджыты хъайтары ном, Сау хохы хицау Сайнæг æлдары чызг, Ацæмæзы бинойнаг. Алыхуызон сгуыхтдзинæдтæ равдисæг æппæты зынгæдæр нарт бынтон дзæгъæлы архайынц Агуындайы зæрдæмæ фæцæуын æмæ йæ ракурыныл. Æрмæст Нарты Ацæмæзæн йæ сызгъæрин уадындзы цагъды руаджы бантыстис Агуындайы зæрдæйы бынат ссарын. Ацæмæзыл хæрзаудæн цы зæдтæ æмæ дауджытæ (Уастырджи, Æфсати æмæ иннæтæ) кодтой, уыдон ахъазæй æмæ фондзыссæдз афæдздзыд саджы (иуæй-иу вариантты та – фондзыссæдз иу азы гуырд саджы) ирæд бафидыны фæстæ Агуындæ баци Ацæмæзы бинойнаг.
Литературæ
Категори:Нарты кадджытæ
Хæныкъатæ
Хæныкъатæ (Ханикаевы, ხანიკაშვილი) сты ирон мыггаг.
Литературæ
*
Хъисхъулæг
Хъисхъулæг кæнæ хъусхъилæг (Forficula auricularia; Уховёртка обыкновенная) у саск.
Тоборза
Тоборза у хъæу Цæгат Ирыстоны Алагиры районы.
Истори
Цмийаг комы доны фæрсты фæндаг цæуы Тоборзамæ. Доны галиуæрдыгæй уæлæуæз сынæгæй зынынц Хуырымты цæрæн хæдзæрттæ æмæ æртæ хæстон мæсыджы. Сæ иуы фарс æркъахыр, иннæмæй цалдæр дуры рахауд, æртыккаг, авдуæладзыгон мæсыг, у æнæхъæн æмæ йæ диссаджы кондæй адæймаджы стыр дисы ’фтауы.
Ардæм Æрхонæй балыгъд Хуырым æмæ æрцардис Бигъуылайы зæххыл. Йæ хъæуы схуыдта Тоборза. Абайты Васо куыд амоны, афтæмæй Тоборза у венгрийаг дзырд æмæ амоны кафт. Кæй зæгъын æй хъæуы, Æрхоны комимæ абаргæйæ, Цмийаг комæй Хуырымы зæрдæ кодта рухс æмæ агуырдта кафын. Уымæн æрцардис тыххæй Бигъуылайы зæххыл дæр.
Цыдысты азтæ, бонтæ. Фылдæрæй-фылдæр кодтой Цмийы Бигъуылатæ, Тоборзайы — Хуырымтæ. Фæстæгмæ нал фидыдтой сæ зæххытыл. Сæ быцæу азæй азмæ тынгæй-тынгдæр кодта. Хыл хылы фæдыл, над нады фæдыл, афтæмæй рæстæг рæстæджы ивта.
Фæстагмæ сæм адæмы уайдзæфтæ бахъардтой. Кæрæдзийæ чызг курын райдыдтой. Æрсабыр, æрлымæн сты, æмæ сыл зæххытæ дæр æххæссын байдыдтой.
Ууыл Туалты ахæм ныхас баззади: «Ау, Хуырымтæ æмæ ма Бигъуылаты хæст дæр куы банцади».
Мыггæгтæ
Цардысты дзы Хуырымтæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ
Ширнак (ил)
Категори:Турчы провинцитæ
933-æм аз
Амардысты
Категори:933
Хæрог хæрис
Хæрог хæрис кæнæ къутæрхæрис (Salix fragilis; Ива ломкая, Ракита) у бæлас, хæрисы хуыз.
Литературæ
Категори:Бæлæстæ Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Цъахгæр
Цъахгæр (Symphytum; Окопник) у бирæазон зайæгойты мыггаг. Зайы уымæл мæрты.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Хосгæнæн зайæгойтæ
Бирæгътыхъæу
Бирæгътыхъæу (Бирагтикау) у хъæу Цæгат Ирыстоны Алагиры районы. Ис Зруггомы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ Категори:Зруггомы хъæутæ
1700-æм аз
Амардысты
Категори:1700
Латвиаг адæм
Латвиæгтæ (latvieši) сты Латвийы бындурон адæм, дзурынц латвиаг æвзагыл.
Фиппаинæгтæ
Категори:Латвийы адæмтæ
Хъæдæргъæвæн
Хъæдæргъæвæн у бынат æмæ фæндæг Куырттаты комы. Ис Дзывгъисмæ ’ввæхс.
Литературæ
Категори:Куырттаты ком
Хорватаг æвзаг
Хорватаг æвзаг (hrvatski jezik) у хорватаг адæмы мадæлон æвзаг, Хорватийы паддзахадон æвзаг. Дзурынц ыл 6,2 милуан адæймаджы.
934-æм аз
Амардысты
Категори:934
Хорватаг æвзаг
XX æнусы ма хуынди сербаг-хорватаг æвзаг, фæлæ Югославийы фехæлды рæстæг иу æвзаджы хæстæг диалекттæ политикон аххостæй схуыдтой сербаг, хорватаг æмæ босниаг æвзæгтæ.
Алфавит
Хорватаг алфавит («гаевицæ») арæзт у латинаг бындурыл, чехаг алфавиты хуызæн, ис дзы 27 дамгъæйы æмæ 3 диграфы (уыдон дамгъæтыл нымад сты, куыд ирон алфавиты дæр, афтæ).
Сербаг æмæ хорватаг æвзаджы иухуызон чи не сты, цалдæр ахæм дзырды
Категори:Славяйнаг æвзæгтæ
Хæныкъатæ (хъæу)
Хæныкъатæ кæнæ Хæныкъаты хъæу, Астæуккаг Згъуыбир у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы, Згъуыбиры хай.
Фиппаинæгтæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Джызæлдоны ГЭС
Джызæлдоны гидроэлектростанцæ у хæххон ГЭС Цæгат Ирыстоны Горæтгæроны районы ныгуылæны. Электростанцæ арæзт æрцыдис Уæрæсейы электрификацийы пъланмæ (ГОЭЛРО) гæсгæ, æмæ скуыста 1934-æм азы 29 июлы. Джызæлдоны гидроэлектрстанцæ у Уæрæсейы зæронддæртæй иу (Цæгат Кавказы — æппæты зæронд).
Æддаг æрмæг
Категори:Уæрæсейы гидроэлектростанцæтæ Категори:Цæгат Ирыстоны электростанцæтæ
Гуыдиатæ
Гуыдиатæ кæнæ Гудитæ (Гудиевы) сты ирон мыггаг.
Истори
Уæд, уым сæ мыггаг аивтой сæ фыдæлы номæй æмæ сæхи хонын байдыдтой Ахболæттæ. Ныртæккæ дæр Æхболæттимæ æрвад сты.
Литературæ
*
Хуымысындз
Хуымысындз у кæрдæг зайæгой. Арæзтой дзы цайгонд æмæ йæ нуæзтой гуыбыннизæй рынчынтæ.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Энтомологи
Литературæ
*
Троицкæй
Троицкæй (Троицкое) у Цæгат Ирыстоны Мæздæджы районы хъæу.
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæздæджы районы цæрæнрæттæ
Борой
Борой (Borðoy) у сакъадах Фарерты цæгат-хурыскæсæны. Сакъадахыл цæрынц 5 002 адæймаджы (2007).
Хъæутæ æмæ сахартæ
Категори:Фареры сакъадæхтæ
Ярославлы облæст
Ярославлы облæст (Яросла́вская область) у Уæрæсейы Федерацийы субъект. Ярославлы облæсты сæйраг сахар у Ярославль.
Полиглот
Полиглот (бердзенаг дзырдтæй poly «бирæ» æмæ glotta «æвзаг») у, бирæ æвзæгтæ чи зоны, ахæм адæймаг.
Кæс: Къозонты Мураз, Антони Грабовски.
935-æм аз
Амардысты
Категори:935
Полиглот
*
Францы Гвианæ
Гвианæ (Guyane; арæх Францы Гвианæ дæр) у Францы стырдæр фæсденджызон регион, æрбынат кодта Хуссар Америкæйы цæгат-скæсæны.
Регионы официалон ном у Гвианæ, бæлвырддæргæнæн дзырд «Францы» кæнæ «Францаг» баззадис, Хуссар Америкæйы ма дыууæ æндæр Гвианæйы куы уыдис (Бритайнаг Гвианæ — ныры Гайанæ, æмæ Нидерландаг Гвианæ — ныры Суринам), уыцы рæстæгæй.
Францы Гвианæ экватормæ хæстæг у, æмæ уый тыххæй дзы æнцондæр у космосмæ спутниктæ арвитын. Франц сарæзта Гвианæйы космодром Куру, уыцы космодромæй Уæрæсе дæр пайда кæны 2011-æм азæй райдайгæ.
Тæтæйраг Википеди
thumb|Тæтæйраг Википедийы логотип Тæтæйраг Википеди (Татар Википедиясе) у Википедийы хайад тæтæйраг æвзагыл. Кусын райдыдта 2003-æм азы 15 сентябры. Фыццаг статьятæ дзы фыстой латинаг алфавитæй, ныртæккæ та архайджытæ бадзырдтой дыууæ тæтæйраг алфавитæй æмбарæй пайда кæнын.
2009-æм азы декабры Тæтæйраг Википедийы статьяты нымæц 5000 статьяйы фылдæр сси. Уыцы азы та Тæтæйраг Википеди бацæхста фыццаг бынат конкурс «Татнеты стъалыты» номинаци «Мадæлон æвзаджы».
Категори:Википедийы хайæдтæ Категори:Тæтæйраг æвзаг
Челюскины сынæг
thumb|300px|Челюскины сынæг картæйыл Челюскины сынæг (мыс Челюскин) у Таймыры æрдæгсакъадахы тæккæ цæгатдæр ран. Уымæй у æппæт Евразийы сурзæххы цæгатдæр ран.
Сынæг афтæ схуыдтой Семён Челюскины ном ссарынæн — уый йе ’мбæлццæттимæ уыцы сынæгмæ бахæццæ ис 1742-æм азы.
Сынæгыл ис полярон станцæ, вертолётты стæхæнуат.
Категори:Таймыр Категори:Уæрæсейы сынæгтæ
1701-æм аз
Амардысты
Категори:1701
936-æм аз
Амардысты
Категори:936
27 январы
27 январы, иронау тъæнджы мæйы 27-æм бон — азы 27-æм бон.
Ацы бон амардысты
Категори:Бонтæ
Александрийская (Стъараполы край)
Александри́йская у станицæ Стъараполы крайы Гуымы районы. Лæууы цæугæдон Хъуымы галиу былыл.
Фиппаинæгтæ
Категори:Гуымы районы цæрæнрæттæ
937-æм аз
Амардысты
Категори:937
Æрхы дон (Тырсыгом)
Æрхы дон у цæугæдон Гуырдзыстоны Тырсыгомы, Терчы фæрсагдон. Йæ донæфтæн ис хъæу Четырсы цур.
Литературæ
Категори:Тырсыгомы цæугæдæттæ Категори:Терчы фæрсагдæттæ
Уæллаг Къоз
Уæллаг Къоз кæнæ Мидæггаг Къоз у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы. Ис Къуыдаргомы.
Сигънахы муниципалитет
Сигънахы муниципалитет (სიღნაღის მუნიციპალიტეტი) у муниципалитет (район) Гуырдзыстоны скæсæны, Къахеты. Йæ административон центр у Сигънах. Цæрынц дзы гуырдзы (97,44 %), сомих (0,73 %), уырыссæгтæ (0,70 %), езидæгтæ (0,34 %), азербайджайнæгтæ (0,33 %), ирæттæ (0,10 %).
Уæллаг Къоз
Фиппаинæгтæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ Категори:Къозы ком
Сигънахы муниципалитет
Фиппаинæгтæ
Категори:Гуырдзыстоны муниципалитеттæ
Æхсадгæрдæг
Æхсадгæрдæг кæнæ дзæухгæрдæг, цъиахгæрдæг, хуссар ныхасыздæхтыты: чъанга (Elytrigia, Пырей) у, æфсирджынты бинонадмæ чи хауы, ахæм бирæазон кæрдæг зайæгойты мыггаг.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Æфсирджынтæ
1702-æм аз
Амардысты
Категори:1702
Куырæйттæ (ком)
Литературæ
Категори:Мамысонгом Категори:Цæгат Ирыстоны кæмттæ
Халоны пысыра
Халоны пысыра у зайæгойы ном.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Моцарт, Вольфганг Амадей
Йоганн Хризостом Вольфганг Теофил Моцарт (немыцаг æвзагыл Joannes Chrysostomus Wolfgangus Theophilus Mozart ; райгуырдис 1756-æм азы 27 январы Зальцбурджы, амардис 1791-æм азы 5 декабры Венæйы), кæнæ Вольфганг Амадей Моцарт, у разагъды австриаг композитор, инструменталист æмæ дирижёр. Гайдн æмæ Бетховенимæ у Венæйы классикон скъолайы зынгæдæр минæвар.