cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сольвычегодск
Фиппаинæгтæ
Категори:Архангельсчы облæсты сахартæ
Ворожба (сахар)
Ворожба́ (Ворожба) у сахар Украинæйы Сумыйы облæсты.
Категори:Сумыйы облæсты сахартæ
Тидлатæ
Истори
Ирон адæмон таурæгьмæ гæсгæ, Ос-Бæгъатырæн йæ фыццаг ус Æхсинæй райгуырд цыппар фырты: Цæраз, Кусæг, Сидæм æмæ Æгъуыз. Номыл усæй та йын райгуырд иу фырт — Тидла.
Фиппаинæгтæ
*
Тезитæ
Фиппаинæгтæ
*
Касторгæрдæг
Касторгæрдæг  кæнæ гæбыхъæдур, дыгур. габухъæдорæ (Ricinus, Клещевина) у зайæгойты мыггаг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Маргджын зайæгойтæ Категори:Зетидæттæг зайæгойтæ
Темырхъантæ
Темырхъантæ (Темиркановы, Timurlenk ) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Маймули
Маймули — æхсырæйхæсджыты къласмæ чи хауы, уыцы приматты къорд.
Фиппаинæгтæ
Категори:Приматтæ
Чердынь
Че́рдынь (Чердынь) у сахар Пермы крайы, Чердыны сахары зылды административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Пермы крайы сахартæ
Херне
Херне (Herne) у сахар Германы Цæгат Рейн-Вестфалийы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæгат Рейн-Вестфалийы сахартæ
Бабаюрт
Бабаюрт (Бабав-юрт, Бабаюрт) у хъæу Дагъистаны, Бабаюрты районы административон центр. Хъæуы цæрынц 16,1 мин адæймаджы (2017 азы).
Агъунцъагæ
(Foeniculum vulgare, Фенхель обыкновенный ) у кæрдæг зайæгой. Йæ мыггæгтæй пайда кæнынц хæринаг кæнынæн æмæ консерв кæнынæн.
Нойс
Нойс (Neuss) у сахар Германы Цæгат Рейн-Вестфалийы.
Агъунцъагæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Зайæгойтæ дыгуронау
Нойс
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæгат Рейн-Вестфалийы сахартæ
Веймар
Ве́ймар, вариант — Ва́ймар (Weimar, ) у сахар Германы Тюрингийы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Тюрингийы сахартæ
Гуымецъатæ
Гуымецъатæ (Гумецовы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Тъеройтæ
Тъеройтæ (Тероевы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Цомайтæ
Цомайтæ (Цомаевы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Дружбæ (сахар)
Дружбæ (Дружба) у сахар Украинæйы. Ис Сумыйы облæсты Шосткæйы районы.
Категори:Сумыйы облæсты сахартæ Категори:Шосткæйы районы цæрæнрæттæ
Алессандри (провинци)
Алесса́ндри (Provincia di Alessandria, Provincia ëd Lissandria) у провинци Италийы цæгаты. Йæ административон центр у Алессандри.
Сантус
Сантус (Santos ) у муниципалитет æмæ порт Бразилийы. Ис Сан-Паулуйы штаты.
Хох (ном)
Хох у ирон нæлгоймаджы ном.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Дзанæгатæ
Дзанæгатæ (Дзанаговы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Пыхцыл пеликан
Пыхцыл пелика́н (, Кудрявый пеликан) у пеликанты хуыз.
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæргътæ
Хаттинген
Хаттинген (Hattingen) у сахар Германы Цæгат Рейн-Вестфалийы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæгат Рейн-Вестфалийы сахартæ
Арсæмæг
Арсæмæг у ирон нæлгоймаджы ном.
Литературæ
Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Цуцитæ (хъæу)
Цуцитæ кæнæ Шушитæ у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы, Стырфæзы сых. Цæрынц дзы 65 адæймаджы (2015).
Мыггæгтæ
Цардысты дзы Тыбылтæ, Кортиатæ, Хуыжетæ, Уанетæ æмæ Тыбылтæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Саулæг (ном)
Саулǽг у ирон нæлгоймаджы ном.
Литературæ
Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Аргуыдан
Фиппаинæгтæ
Категори:Лескены районы цæрæнрæттæ
Безатæ
Безатæ кæнæ Бежатæ (Бежаевы, Безаевы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Фушунь
Фушу́нь  у сахары зылд Китайы. Ис Ляонины провинцийы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ляонины сахартæ
Гармиш-Партенкирхен
Гармиш-Партенкирхен (Garmisch-Partenkirchen, Garmasch-Partakurch) у муниципалитет Баварийы. 1936-æм азы Гармиш-Партенкирхены уыдысты Зымæгон Олимпиаг хъазтытæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Баварийы цæрæнрæттæ
Равеннæ (провинци)
Раве́ннæ (Provincia di Ravenna) у провинци Италийы. Йæ административон центр у Равеннæ.
Категори:Эмили-Романьяйы провинцитæ
Парсиатæ
Парсиатæ (Парсиевы) сты ирон мыггаг.
Маскарæ (вилайет)
Фиппаинæгтæ
Категори:Алжиры вилайеттæ
Зæрдинхуыз пеликан
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæргътæ
Парсиатæ
Фиппаинæгтæ
*
Нæудзарм
Фиппаинæгтæ
Категори:Хуссар Ирыстоны хохы цъуппытæ Категори:Гуырдзыстоны хæхтæ
Хъазыбег (ном)
Хъазыбег у ирон нæлгоймаджы ном.
Литературæ
Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Арнсберг
Арнсберг (Arnsberg) у сахар Германы Цæгат Рейн-Вестфалийы, Арнсберджы административон зылды центр.
Каменкæ (сахар, Украинæ)
Ка́менкæ (Кам'янка) у сахар Украинæйы Черкассыйы облæсты.
Категори:Черкассыйы облæсты сахартæ
Лейк-Плэсид
Лейк-Плэсид (Lake Placid) у хъæу Нью-Йорчы штаты. 1932-æм азы æмæ 1980-æм азы Лейк-Плэсиды уыдысты Зымæгон Олимпиаг хъазтытæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Нью-Йорчы штаты цæрæнрæттæ
Гугитæ
Гугитæ (Гугиевы) сты ирон мыггаг.
Бангор (Мейн)
Бангор (Bangor) у сахар Мейны, Пенобскоты зылды административон центр.
Гугитæ
Фиппаинæгтæ
*
Бангор (Мейн)
Фиппаинæгтæ
Категори:Мейны сахартæ
Тъохтæ
Фиппаинæгтæ
*
Зарбег
Зарбег у ирон нæлгоймаджы ном.
Литературæ
Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Бола
Бола у ирон нæлгоймаджы ном.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Хохаг хъоппæг
Хохаг хъоппæг (Lilium monadelphum; Лилия однобратственная, Лилия грузинская) у, хъоппæгхуызты бинонадмæ чи хауы, ахæм зайæгой.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Люпаньшуй
Люпаньшу́й  у сахары зылд Китайы. Ис Гуйчжоуы провинцийы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Китайы сахартæ
Тулойтæ
Тулойтæ (Тулоевы, თულოშვილი) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
2022-æм азы июнь
Фиппаинæгтæ
Категори:2022-æм азы мæйтæ
Пеликантæ
Категори:Мæргътæ
Гайворон
Га́йворон (Гайворон) у сахар Украинæйы Кировограды облæсты.
Категори:Кировограды облæсты сахартæ
Никарагуæйы административон дих
Никарагуæ дихгонд у 15 департаменты æмæ 2 автономон регионыл.
*
Марбург
Ма́рбург (Marburg) у сахар Германы Гессены.
Фиппаинæгтæ
Категори:Гессены сахартæ
Цъунтъайы район
Цъунтъайы район (Цунтинский район, ЦIунтIа мухъ) у Дагъистаны районтæй иу. Йæ административон центр у Цъунтъа.
Фиппаинæгтæ
*
Жемтала
Жемтала́ (Жэмтхьэлэ; Жемтала) у хъæу Кæсæг-Балхъары Цæрæчы районы. Цæрынц дзы 3,3 мин адæймаджы (2017).
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæрæчы районы цæрæнрæттæ
Эмин, Геворг
Гево́рг Эми́н (æцæг ном — Мурадя́н Григоры фырт Карлен, Կարլեն Գրիգորիի Մուրադյան; 1919—1998) — сомихаг советон поэт.
Цардафыст
Райгуырд 1919-æм азы 30 октябры Аштаракы хъæуы Сомихы Республикæйы, службæгæнæджы бинонты. 1935-æм азы каст фæцис скъола. 1936—1940-æм æзты ахуыр кодта Ереваны политехникон институты. Райста инженеры диплом гидротехникон амаддзæгты дæсныйадимæ. 1941—1942-æм æзты куыста прорабы æххуысгæнæгæй æмæ прорабæй гидроэлектростанцийы арæзтады. 1942—1944-æм æзты службæ кодта Сырх Æфсады, Стыр Фыдыбæстæйы хæсты хайадисæг.
СЦКП-йы уæнг 1953-æм азæй. Амард 1998-æм азы 11-æм июны. Ныгæд у Кармраворы.
Сфæлдыстад
Лиатературæйы хаххыл архайдта 1938-æм азæй. 1956-æм азы фæцис Мæскуыйы бæрзноддæр литературон курстæ. 1969—1972-æм æзты — журнал "Литературон Сомих"-ы сæйраг редактор.
Мыхуыры рауагъта æмдзæвгæты цалдæр æмбырды: «Нахашавиг» («Предтропье») (1940), «Ног фæндаг» (1949), «Агуырд» (1955), «Абоны онг» (1959), «Ацы кары» (1968), «Ссæдзæм æнус» (1970), «Авд зарæгы Сомихыл» (1974), «Æнус. Зæхх. Уарзондзинад» (1974), «Солдаты дневникæй» (1985), амæ ма эссетæ «Æнусы фæндаггон» (1985), «Зæрватыкк Аштаркæй» (1988).
Эмины поэзи тæлмац кодтой уырыссаг æвзагмæ Д. С. Самойлов, Ю. Д. Левитанский, Б. А. Слуцкий, М. С. Петровых, Л. Озеров, Е. М. Николаевская, М. Н. Рыжков. Йæ сфæлдыстады поэт здæхы Сомихы трагикон ивгъуыд афонмæ, дуне æмæ аивады хъысмæтмæ; дзуры сомихаг лизджыты тыххæй, зæууат æмæ æххормагыл, сомихаг адæмты геноциды тыххæй фæсреволюцийы æзты. Эдвард Кузьмины критик дзырдта: «Геворг Эмины поэзийы зæлы йе ’мзæххонтæн цы характерон историйы æнкъарæтæ ис, уыдоны нæрд: алчидæр дзы ’нкъары йæхи бæрн миназдзыд адæмы историйы, сæ туджы ис — сæ зæрдыл дарынц Семимаридæйы бабырстытæ, персайнаг ордаты, араббæгты æмæ сельджукты...Эмины æмдзæвгæты ис егъаудзинад. Фæлæ зæрдæхæлардзинадимæ хæрам нæ кæнынц».
Уырыссагæй сомихагмæ ратæлмац кодта В. В. Маяковскийы, М. И. Цветаевайы, С. А. Есенины, Пастернакы, Е. А. Евтушенкойы, А. А. Вознесенскийы, Р. Г. Гамзатовы, Арагоны æмæ ма Э. М. Ремаркы роман.
Цъогъы хох
Цъогъы хох — хохы ном Нарты кадджыты.
Фиппаинæгтæ
Категори:Нарты кадджыты географи
Суаргомы дон (Гуырдзыстон)
Суаргомы дон кæнæ Суары комы дон у цæугæдон Гуырдзыстоны Хъуды комы, Арагуийы рахиз фæрсагдон.
Бурзокъо
Бурзокъо (Cantharellus cibarius, Лисичка обыкновенная) у зокъоты хуыз.
Суаргомы дон (Гуырдзыстон)
Литературæ
Категори:Гуырдзыстоны цæугæдæттæ Категори:Хъуды комы цæугæдæттæ
Бурзокъо
Фиппаинæгтæ
Категори:Зокъотæ алфавитмæ гæсгæ
Суаргом (Хъуды ком)
Суаргом у ком Хъуды комы, цæугæдон Суаргомы доны дæргъмæ.
Литературæ
Категори:Хъуды ком
Дарджилинг (сахар)
Дарджи́линг (দার্জিলিং; Darjeeling; दार्जीलिङ; тиб. རྡོ་རྗེ་གླིང་, Rdo-rje gling) у сахар Индийы, Ныгуылæн Бенгалийы штаты цæгаты, Дарджилинджы зылды административон центр.
Уайсы цæугæдон
Уайсы цæугæдон кæнæ Уайс — Уарпы (Уарыппы) фæсрагъ цæугæдон.
Фиппаинæгтæ
Категори:Нарты кадджыты географи
Пиетарсаари
Фиппаинæгтæ
Категори:Финляндийы сахартæ
Сен-Пьер (Мартиникæ)
Сен-Пьер (Saint-Pierre) у сахар Мартиникæйы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Францы сахартæ Категори:Мартиникæ
Хетæгкаты Къостайы номыл ирон литературæйы музей
Ирон литературæйы музей у Дзæуджыхъæуы историон центры, йæ адрис у Музейный переулок, 3-æм хæдзар. Музей хæссы зындгонддæр ирон поэт Хетæгкаты Къостайы ном.
Музейы бæстыхай у кæддæр Терчы облæсты музейы хæдзар, кæцы у Уæрæсейы культурон бынты объект (№ 1500000227). Музейы бæстыхай аразын байдыдтой 1907-æм азы архитектор Иван Рябикины проектмæ гæсгæ..
Ганджайы цъупп
Ганджайы цъупп у хох Хуссар Ирыстоны. Ис Стырмæсыгмæ ’ввæхс.
Солыйы Хъойсу
Солыйы Хъойсу (Аварское Койсу, АваргӀор) у цæугæдон Дагъистаны, Сулачы фæрсагдон. Йæ дæргъ у 178 километры.
Категори:Дагъистаны цæугæдæттæ
Хетæгкаты Къостайы номыл ирон литературæйы музей
Фæстæдæр республикæйы бæстæзонæн музей æндæр ранмæ ралидзын кодтой (ныртæккæ у Сабырдзинады проспектыл). 1940-æм азы ацы бынаты ис ирон литературæйы музей.
Æддаг æрмæг
Категори:Музейтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Дзæуджыхъæуы музейтæ Категори:Ирон литературæ
Дæгътæ (хох)
Дæгътæ у хох Хуссар Ирыстоны. Ис Къобетмæ ’ввæхс.
Ганджайы цъупп
Литературæ
Категори:Хуссар Ирыстоны хохы цъуппытæ
Дæгътæ (хох)
Литературæ
Категори:Хуссар Ирыстоны хохы цъуппытæ
Мысанауы хох
Мысанауы хох у хох Хуссар Ирыстоны. Ис Стырмæсыгмæ ’ввæхс.
Литературæ
Категори:Хуссар Ирыстоны хохы цъуппытæ
Новоукраинкæ (сахар)
Новоукраи́нкæ (Новоукраїнка) у сахар Украинæйы Кировограды облæсты, Новоукраинкæйы районы административон центр.
Эльбасан
Эльбаса́н (Elbasani) у сахар Албанийы, Эльбасаны облæсты административон центр.
Новоукраинкæ (сахар)
Фиппаинæгтæ
Категори:Кировограды облæсты сахартæ
Эльбасан
Категори:Албанийы сахартæ
Химой
Химой (ХIима, Химой) у Цæцæны хъæу, Шаройы районы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Шаройы районы цæрæнрæттæ
Уыртауфен
Уыртауфен у бæстæ нарты кадджыты, Къибиты зæххæй бонцау.
Фиппаинæгтæ
Категори:Нарты кадджыты географи
Дауыраты Илитæ
Дауыраты Кириллы чызг Илитæ (райгуырдис 1919-æм азы 26 декабры Хуссар Ламардоны — амардис 1999-æм азы Мæскуыйы) уыдис советон тæхæг, хæстон сгæрæг, Фыдыбæстæйы Стыр хæсты архайæг.
Дауыраты Илитæйы ном хæссынц Фарныхъæуы, Камбилеевскæйы æмæ Ирыхъæуы уынгтæ. Фарныхъæуы та арæзт ис мысæн аллей æмæ Хайты Ибрагимы конд скульптурон композици.
Дауыраты Илитæй фæлгонц бацыдис ирон аив литературæмæ дæр. Зындгонд тæхæг сси Дзаттиаты Тотырбеджы уацауы хъайтар («Уæлдæфы ирон чызг»). Уацау уырыссаг æвзагмæ тæлмацæй дæр рацыдис.
Æрвитæнтæ
Категори:СЦКП-йы уæнгтæ Категори:Хуссар Ламардоны чи райгуырдис, уыдон Категори:Мæскуыйы чи амардис, уыдон Категори:Зындгонд адæм алфавитмæ гæсгæ Категори:Ирæттæ Фыдыбæстæйы Стыр хæсты Илитæ
Октябрьск (Самарæйы облæст)
Октя́брьск (Октябрьск) у сахар Самарæйы облæсты, Волгæйы рахиз былыл.
Фиппаинæгтæ
Категори:Самарæйы облæсты сахартæ
Цоци-Юрт
Цоци-Юрт (Цоцин-Эвла) у хъæу Цæцæны Курчалойы районы. Цæрынц дзы 20,3 мин адæймаджы (2018).
Фиппаинæгтæ
Категори:Курчалойы районы цæрæнрæттæ
Стыр хох (Хуссар Ирыстон)
Литературæ
Категори:Хуссар Ирыстоны хохы цъуппытæ
Æхсæрдзæн
thumb|250px|right|[[Зæйгæлæн]] Æхсæрдзæн, къуыдайраг ныхасыздæхт: хаугæдон — донвæды уæлвонг бынатæй, айнæгæй цы доны пырхæн кæлы уырдыгмæ, уый.
Пугачёв (сахар)
Пугачёв (Пугачёв, 1918-æм азы агъоммæ — Николаевск) у сахар Уæрæсейы Саратовы облæсты, Пугачёвы районы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Саратовы облæсты сахартæ
Хосæврагъ
Хосæврагъ у хохы рагъ Цæгат Ирыстоны, Куырттаты комæй Хъобангомы ’хсæн.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хæхтæ Категори:Хъобангом Категори:Куырттаты ком
Андийы Хъойсу
Андийы Хъойсу (ანდის ყოისუ, Андийское Койсу, ГӀандигӀор) у цæугæдон Дагъистаны, Сулачы фæрсагдон. Йæ дæргъ у 144 километры.
Категори:Дагъистаны цæугæдæттæ
Ахох денджыз
Ахох денджыз — денджызы ном Нарты кадджыты. Иу версимæ гæсгæ Ахох денджыз у Азовы денджыз.
Фиппаинæгтæ
Категори:Нарты кадджыты географи
Собинкæ
Со́бинкæ (Собинка) у сахар Уæрæсейы Владимиры облæсты, Собинкæйы районы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Владимиры облæсты сахартæ
Аткарск
Атка́рск (Аткарск) у сахар Уæрæсейы Саратовы облæсты, Аткарсчы районы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Саратовы облæсты сахартæ
Приатæ (хъæу)
Приатæ кæнæ Приаты хъæу у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы. Ис Сыбагомы.
Æрвитæнтæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Мариинский Посад
Марии́нский Поса́д (Сӗнтӗрвӑрри) у сахар Чувашийы Республикæйы, Мариинский Посады районы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Чувашийы сахартæ
Джизигом
Джизигом у ком Цæгат Ирыстоны Горæтгæроны районы.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны кæмттæ Категори:Куырттаты ком
Гамазтæ
Гамазтæ (Гамазовы, Гамасовы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Турнава, Нателæ
Нателæ Турнава (гуырдз. ნათელა თურნავა; райгуырдис 1968-æм азы 19 октябры Мæскуыйы, УСФСР, Советон Цæдис) у Гуырдзыстоны паддзахадон æмæ политикон архайæг, ныртæккæ кусы экономикæ æмæ хъæддых рæзты министрæй.
Ахуырад
1985-æм азы каст фæцис Тбилисы астæуккаг скъола №56 сыгъзæрин майданимæ. Уый фæстæ ахуыр кодта Тбилисы паддзахадон университеты экономикон факультеты. 1994-æм азы бахъахъхъæдта диссертаци (товарты дефициты тыххæй), сси экономикон зонæдты кандидат. 2005 æмæ 2006 азты ахуыр кодта Гарвады университеты, 2012-14 азты та — Кембриджы, райста хъуыддаджы архайды тыххæй магистры къæпхæн.
Политикон архайд
1994—96 азты уыд профессоры ассистент, куыста Гуырдзыстоны политикон зонæдты институты, лекцитæ кастис алыхуызон экономикон дисциплинæтыл Тбилисы ахуыргæнæндæтты.
1997-æм азæй — профессоры хæдивæг, Паддзахадон къæнцылары уынаффæгæнæг. Куыста финансон службæйы: финансон-бюджетон политикæйы хайады хицауы хæдивæг, экономикон службæйы хицауы хæдивæг. Парламенты цур президенты секретары хæстæ æххæст кодта.
1998—2000 азты уыд Тбилисы æмбырды уæнг, финансон-бюджетон къамисы сæргълæууæджы хæдивæг. 2000-æм азæй — Гуырдзыстоны экономикæйы министры фыццаг хæдивæг, Гуырдзыстоны президенты цур Æдасдзинады фæдыл советы секретары хæстæ æххæстгæнæг.
Кусы бизнесы дæр: у «Гуырдзыстоны æхсæнадæмон энергион корпорацийы» генералон директор.
Турнава дзуры уырыссаг æмæ англисаг æвзагыл.
Ис ын бинонтæ, хъомыл кæны иу сывæллоны.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зындгонд адæм алфавитмæ гæсгæ Категори:Гуырдзыстоны политиктæ Категори:Мæскуыйы чи райгуырдис, уыдон
Сататæ
Сататæ (Сатаевы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Приморье-Горски-Котары жупани
Категори:Хорватийы жупанитæ
Александровск (Лугансчы облæст)
Алекса́ндровск (Олександрівськ, Александровск) у сахар Украинæйы Лугансчы облæсты.
Фиппаинæгтæ
Категори:Лугансчы облæсты сахартæ
Эникали
Эникали (Энакхаьлла) у хъæу Цæцæны Курчалойы районы. Цæрынц дзы 1,1 мин адæймаджы (2010).
Фиппаинæгтæ
Категори:Курчалойы районы цæрæнрæттæ
Кауниайнен
Кауниайнен (Kauniainen), шведаг ном у Гранкуллæ (Grankulla) у сахар Финляндийы хуссары, Хельсинкийы горæтгæрон. Кауниайнен у «сæйраг сахары регионы» уæнг (сты цыппар: Хельсинки, Вантаа, Эспоо æмæ Кауниайнен).
Фиппаинæгтæ
Категори:Финляндийы сахартæ
Нурыдзæхдон
Нурыдзæхдон у нурытæй конд цæхдон.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон хæринæгтæ
Форли-Чезенæ
Форли-Чезенæ (Provincia di Forlì-Cesena) у провинци Италийы. Ис Эмили-Романьяйы регионы. Форли у провинцийы административон центр.
Категори:Эмили-Романьяйы провинцитæ
Хæнкъæл
Хæнкъæл — доны фых хыссæйы лыстæг кæрстытæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Хæринаг
Агетæ
Агетæ (Агеевы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Кетойтæ
Кетойтæ (Кетоевы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Костерёво
Костерёво (Костерёво) у сахар Уæрæсейы Владимиры облæсты.
Фиппаинæгтæ
Категори:Владимиры облæсты сахартæ
Чызджыты фæндаг
Чызджыты фæндаг у хохы рагъ Цæгат Ирыстоны Куырттаты комы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хæхтæ Категори:Куырттаты ком
Мысостатæ
Мысостатæ (Мисостовы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Саки (сахар)
Са́ки (Саки, Саки, Saq, Сакъ) у сахар Хъырымы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Хъырымы сахартæ
Козловкæ (Чуваши)
Козло́вкæ (Куславкка, Козловка) у сахар Чувашийы Республикæйы, Козловкæйы районы административон центр.
Брянкæ
Бря́нкæ (Брянка, Брянка) у сахар Украинæйы Лугансчы облæсты.
Категори:Лугансчы облæсты сахартæ
Новоузенск
Новоузе́нск (Новоузенск) у сахар Уæрæсейы Саратовы облæсты, Новоузенсчы районы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Саратовы облæсты сахартæ
Лакинск
Фиппаинæгтæ
Категори:Владимиры облæсты сахартæ
Урсбазырæг
Урсбазырæг (Calla, Белокрыльник) у бирæазон цъымарайы зайæгойты мыггаг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Алай
Алай у чындзхæсджыты зарæджы базарды ныхас.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон культурæ
Хуыджетæ
Хуыджетæ кæнæ Хуыдзиатæ ( Худжиевы, Худзиевы , Худжеевы ) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Зæгъæгатæ
Зæгъæгатæ (Загаховы, Дзагаховы, Дзагаговы) сты ирон мыггаг.
Дзуары æфцæг
Дзуары æфцæг у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны. Ис Хъобанæй Бæлтайы ’хсæн.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Дзогъаты къахыр
Дзогъаты къахыр у къæдзæхты ном. Ис Джызæлæй Хъобаны ’хсæн.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хæхтæ
Опати
Опа́ти (Opatija, Abbazia) у Хорватийы сахар. Ис Приморье-Горски Котары жупанийы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Хорватийы сахартæ
Гренландийы денджыз
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæгат Ихджын фурд
Ормуз (сакъадах)
Орму́з ( Jazireh-ye Hormoz) у Ормузы донкъубалы сакъадах.
Категори:Ираны сакъадæхтæ
Зачиатæ
Зачиатæ (Зачиевы, Закиевы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Петровск (Саратовы облæст)
Петро́вск (Петровск) у сахар Уæрæсейы Саратовы облæсты, Петровсчы районы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Саратовы облæсты сахартæ
Кешм (сакъадах)
Кешм у Ормузы донкъубалы сакъадах.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ираны сакъадæхтæ
Бызыратæ
Бызыратæ (Бизираевы) сты ирон мыггаг.
Литературæ
*
Ядрин
Я́дрин (Етӗрне, Ядырна, Йӓдӹрнӓ) у сахар Чувашийы Республикæйы, Ядрины районы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Чувашийы сахартæ
Курлово
Ку́рлово (Курлово) у сахар Уæрæсейы Владимиры облæсты.
Фиппаинæгтæ
Категори:Владимиры облæсты сахартæ
Дзукъатæ
Дзукъатæ (Дзукаевы) сты ирон мыггаг.
Равзæрд
Дзукъа æмæ Абай цардысты Цымытийы, Куырттаты. Уым фæтуджджын сты æмæ уæд сæхи райстой Хуссар Ирмæ. Зæххыл фæзылдысты дыууæ æфсымæры, æмæ дзы хор фæлвæрдтой. Уалдзæджы Челиаты хъæды астæу иу æрдузы хъæбæрхор æмæ мæнæу байтыдтой. Уæд Едысы рагъмæ ссыдысты, æмæ уырдыгæй кастысты æмæ хъæды астæу æрдузы сбæрæг кодтой, кæуылты йæм бацæуын хъуыд, уый базыдтой, æмæ йæм æрцыдысты. Хъæбæрхор æмæ мæнæу æрзадысты тынг. Уæд загътой, ай хорз цæрæн бæстæ у, зæгъгæ. Дзукъа загъта, мæн, дам, ам фæнды. Абай чи у, уый та загъта, æз та Сыбамæ цæуын. Уый Сыбагомы æрæнцадис. Дзукъа та — Челиаты. Дзукъайæн райгуырд Айтег æмæ Дула. Айтег æмæ Дула фæхицæн сты. Дулайы цот сæ мыггаг раивтой. Айтеджы цот та Дзукъатæй баззадысты. Ныр дæр Дзукъатæ Дулатимæ æрвадиуæг кæнынц.
Литературæ
*
Беринджы денджыз
Беринджы денджыз (Берингово море, Bering Sea) у Сабыр фурды денджыз.
Фиппаинæгтæ
Категори:Денджызтæ алфавитмæ гæсгæ
Æхсгæ дон
Æхсгæ дон у цæугæдон Цæгат Ирыстоны Алагиры районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ
Къохатæ
Къохатæ (Кохаевы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Армянск
Армя́нск (Армянск, Армянськ, Ermeni Bazar) у сахар Хъырымы.
Киш (сакъадах)
Киш у сакъадах Персы бакæлæны.
Категори:Ираны сакъадæхтæ
Чукоткæйы денджыз
Чукоткæйы денджыз, вариант у Чукоты денджыз (Чукотское море) у Цæгат Ихджын фурды денджыз. Йæ фæзуат у 595 000 км².
Къобестыхъæу
Къобестыхъæу (ქობესაანთუბანი) у хъæу Гуырдзыстоны Карелы муниципалитеты.
Цардысты дзы Кобестæ, Хъесатæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Карелы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Момбасæ
Момбасæ (Mombasa ) у сахар Кенийы хуссары.
Категори:Кенийы сахартæ
Гулитæ
Гулитæ (Гулиевы, Гулишвили) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Бикойтæ
Бикойтæ (Бикоевы, Бикошвили) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Уарыппы район
Фиппаинæгтæ
*
Гамзатов, Расул Гамзаты фырт
Расу́л Гамзаты фырт Гамза́тов (Хӏамзатазул Расул Хӏамзатил вас; райгуырд 1923-æм азы 8 сентябры — амард 2003-æм азы 3 ноябры) — советон поэт, прозаик, публицист, советон æмæ уырыссаг æхсæнадон æмæ политикон архайæг, тæлмацгæнæг. Социалистон Фæллойады хъайтар (1974), Дагъистаны АСРЦ адæмон поэт (1959), Сталины (1952), Ленины (1952) æмæ Горькийы номыл (1980) премиты лауреат. Сыгъдæг Андрейы ордены кавалер (2003) æмæ Ленины цыппар ордены кавалер (1960, 1973, 1974, 1983).
Цардафыст
Расул Гамзатов райгуырдис Дагъистаны Хунзахъы районы Цъадайы хъæуы Гамзат Цадасайы бинонты (1877—1951). Йæ фыд уыд Дагъистаны Адæмон поэт. Ахуыр кодта Аранийы астæуккаг скъолайы. 1939-æм азы фæцис Солиаг педучилище. 1941-ты онг куыста съолайы ахуыргæнæгæй, дарддæр та режиссёры аххуысгæнæгæй театры, журналистæй газетты æмæ радиойы. Схорзæх æй кодтой майданæй «Хъаруджын архайды тыххæй Стыр Фыдыбæстон хæсты 1945-æм æзты».
1945-æй 1950-йæ ахуыр кодта Мæскуыйы Горькийы номыл Литературон институты. Равзæрдæуыд Дагъистайнаг АСРЦ-йы Стыр Цæдисы депутатæй, Дагъистайнаг АСРЦ-йы Стыр Цæдисы Президиумы сæрдары хæдивæг (1980—1990), депутатæй æмæ ССРЦ-йы Стыр Цæдисы уæнгæй. Уыдис Дагъистайнаг, РСФСР-аг æмæ ССРЦ-аг фыссæгты съездты делегат, Ази æмæ Африкæйы æмвæнддзинады бюройы уæнг, Ленины æмæ ССРЦ-йы Паддзахадон премийы комитеты уæнг, Дунейы хъахъхъæныны советон комитеты уæнг, Советон комитеты Ази æмæ Африкæйы æмвæнддзинады сæрдары хæдивæг. ССРЦ-йы Стыр Советы Цæдисы Дагъистайнаг АСРЦ-йæ депутат. 1962 - 1966-æм æзты æмæ 1971-æм азæй уыд ССРЦ-йы Стыр Цæдисы Президиумы уæнг. ССРЦ-йы Адæмон депутат (1989-1991). 1973-æм азы йæ къух æрфыста советон фыссæджыты фыстæгыл газет «Правда»-йы редакцимæ Солженицын æмæ Сахаровы тыххæй.
Амард 3 ноябры 2003 азы Мæскуыйы централон клиникон рынчындоны. Бавæрдтой æй зæронд пысылмон уæлмæды Таркийы хох Тарки-Тауы бын, йæ бинойнагы ингæны цур.
Сфæлдыстад
Расул Гамзатов æдзæвгæтæ фыссын райдыдта 1932-æм азы, фыццаг хатт мыхуыры рацыд 1937-æм азы республикон аваираг газеты «Хæххты большевик». Йæ фыццаг чиныг аваираг æвзагыл рацыд 1943-æм азы. Уымæй уæлдай ма тæлмац кодта классикон æмæ нырыккон уырыссаг литературæ: А. С. Пушкины, М. Ю. Лермонтовы, С. А. Есенины, В.В. Маяковскийы.
Горькийы номыл литературон институты Гамзатов базонгæ æмæ схæлар æвзонг поэттимæ: Наум Гребнев, Яков Козловски, Еленæ Николавская, Влдимир Солоухин. Уыдон йын уырыссаг æвзагмæ ратæлмац кодтой йе ’мдзæвгæтæ. Гамзатовы поэмæтæ æмæ ’мдзæвгæтæ ма тæлмац кодтой Илья Сельвински, Сергей Городецки, Семен Липкин, Яков Хелемски, Юлия Нейман, Роберт Рождественский, Юнна Мориц, Юрий Агеев, Дмитрий Филимонов , Шали Казиев, Сергей Соколкин. Гамзатовимæ куыстой бирæ композитортæ дæр, се ’хсæн Ян Френкель, Раймонд Паулс, Юри Антонов, Александра Пахмутова. Хæстæг уыд Евгений Примаковимæ  æмæ Иосиф Кобзонимæ. Расул Гамзатов уыд «Новый мир», «Дружба народов» журналты редколлегии уæнг, газетты «Литературон газет», «Литературон Уæрæсе»-йы уæнг æмæ ма бирæ æндæр газетты æмæ журналты. 1951-æм азæй æмæ йæ мæлæты онг уыдис Дагъистаны фыссæгты цæдисы сæрдар.
Бинонтæ
Йæ фыд амард 1951-æм азы, мад та — 1965-æм.
Йæ ус Патимат Саиды чызг 1964-æм азæй уыд Дагъистайнаг нывгæнæны аивады музейы сæрдар. Йæ чызг Патимат (райгуырдис 1959-æм азы) уыд айвады архайæг, йæ сиахс - археолог.
Мæргъузы ком
Литературæ
Категори:Кæсæг-Балхъары кæмттæ
Гамзатов, Расул Гамзаты фырт
Бинонтæ
Йæ дыууæ хистæр æфсымæры Стыр Фыдыбæстоны Хæстæй нал раздæхтысты: Магомет (1916-æм азы гуырд) амард 1943-æм азы 20 августы эвакогоспиталы № 1687 (с. Балашов Саратовской облæсты, Ахильчи (1918-æм азы гуырд) æрбайсæфт апрелы 1943-æм азы.
Гугкатæ
Гугкатæ кæнæ Гуккатæ (Гугкаевы, Gök ) сты ирон мыггаг.
Гамзатов, Расул Гамзаты фырт
Бинонтæ
Кæстæр æфсымæр Гаджи (1926—2011) — литературовед, Уæрæсейы зонæдты академийы академик.
Гугкатæ
Истори
Гугкатæ Едысмæ рафтыдысты Уæлладжыры комæй. Цæгат Ирыстоны Гугкатæ цæрынц Хъæдгæроны æмæ æрвадиуæг кæнынц Габетимæ.
Литературæ
*
Гамзатов, Расул Гамзаты фырт
Фиппаинæгтæ
Категори:Уæрæсейы тæлмацгæнджытæ Категори:Зындгонд адæм алфавитмæ гæсгæ Категори:Советон Цæдисы фысджытæ Категори:Фысджытæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Советон Цæдисы поэттæ Категори:Википеди:Викирардтæй йæ ратæдзæнтæ чи исы, ахæм уацтæ Категори:Цъадайы чи райгуырдис, уыдон Категори:Мæскуыйы чи амардис, уыдон
Феррарæ (провинци)
Феррарæ (Provincia di Ferrara) у провинци Италийы. Ис Эмили-Романьяйы регионы. Сахар Феррарæ у провинцийы административон центр.
Категори:Эмили-Романьяйы провинцитæ
Таймыр
Таймы́р кæнæ Таймыры æрдæгсакъадах (Таймыр) у Уæрæсейы стырдæр æрдæгсакъадах. Йæ фæзуат у 400 000 км².
Лаптевты денджыз
Ла́птевты денджыз (Море Лаптевых) у Цæгат Ихджын фурды денджыз. Йæ фæзуат у 672 000 км².
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæгат Ихджын фурд
Таймыр
*
Татратæ
Татратæ (Татровы) сты ирон мыггаг.
Къоригомы дон
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ
Татратæ
Фиппаинæгтæ
*
Терновкæ (сахар)
Терно́вкæ (Тернівка) у сахар Украинæйы Днепропетровсчы облæсты. Ис Павлограды районы.
Алатырь
Фиппаинæгтæ
Категори:Чувашийы сахартæ
Тынуæрдæн Хъæрмæдон
Тынуæрдæн Хъæрмæдон (Нижнекармадонские источники) ис Цæгат Ирыстоны Гæналгомы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæгат Ирыстоны географи
Чаттанугæ
Чаттану́гæ (Chattanooga) у сахар Теннессийы, Гамильтоны зылды административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Теннессийы сахартæ
Шарджæ (сахар)
Ша́рджæ (الشَّارقَة‎) у Араббы Иугонд Эмиратты сахар, Шарджæйы эмираты административон центр.
Павлограды район
Павлограды район (Павлоградський район) у район Украинæйы Днепропетровсчы облæсты. Йæ административон центр у Павлоград.
Фиппаинæгтæ
*
Преградная (станицæ)
Прегра́дная (Преградная) у станицæ Хъæрæсе-Черкесы, Уарыппы районы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Хъæрæсе-Черкесы цæрæнрæттæ
Сасхори
Сасхори (სასხორი) у хъæу Гуырдзыстоны Цхетайы муниципалитеты.
Категори:Цхетайы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Борæтæ (мыггаг)
Борæтæ (Бораевы, Uğur ) сты ирон мыггаг.
Æрвитæнтæ
*
Саудзæццатæ
Фиппаинæгтæ
*
Бæциатæ
Бæциатæ (Бациевы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Шумерля
Шу́мерля (Çĕмĕрле, Шумерля) у сахар Чувашийы Республикæйы.
Згъарискъ
Згъарискъ кæнæ Згъарисчъы рагъ у хохы рагъ æмæ æрдуз Цæгат Ирыстоны Алагиры районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хæхтæ Категори:Цæгат Ирыстоны географи
Шумерля
Фиппаинæгтæ
Категори:Чувашийы сахартæ
Чъимас (Дзауы район)
Чъимас (Чимас ) у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы. Хъæу кæны дыууæ дихы — Уæллагхъæу æмæ Дæллагхъæу.
Фиппаинæгтæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
ა
ა (Ани) у гуырдзиаг алфавиты фыццаг дамгъæ.
Комынарæг
Комынарæг (Кармадонские ворота) у нарæг Цæгат Ирыстоны Санибагомы, Дæллаг Хъæнимæ ’ввахс.
ა
Категори:Гуырдзиаг алфавит
Комынарæг
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæгат Ирыстоны географи
Захъатæ
Захъатæ (Закаевы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Моденæ (провинци)
Мо́денæ (Provincia di Modena, Pruvèinsa ed Mòdna) у провинци Италийы. Ис Эмили-Романьяйы регионы. Сахар Моденæ у провинцийы административон центр.
Категори:Эмили-Романьяйы провинцитæ
Мадзатæ
Мадзатæ (Мадзаевы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Собинкæйы район
Со́бинкæйы район (Собинский район) у Владимиры облæсты муниципалон район. Йæ административон центр у Собинкæ.
Бьеловар-Било-Горайы жупани
Бьеловар-Било-Горайы жупани (Bjelovarsko-bilogorska županija) у Хорватийы жупани (провинци). Йæ административон центр у Бьеловар.
Собинкæйы район
Фиппаинæгтæ
*
Бьеловар-Било-Горайы жупани
Фиппаинæгтæ
Категори:Хорватийы жупанитæ
Кларксвилл (Теннесси)
Кларксвилл (Clarksville) у сахар Теннессийы, Монтгомерийы зылды административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Теннессийы сахартæ
Уичито
Уи́чито кæнæ Вичитæ (Wichita ) у сахар АИШ-ы, Канзасы стырдæр сахар.
Фиппаинæгтæ
Категори:Канзасы сахартæ
Джанкой
Джанко́й (Джанкой, Джанкой, Canköy) у сахар Хъырымы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Хъырымы сахартæ
Гагкайтæ
Гагкайтæ (Гагкаевы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Эрет
Эрет (ჰერეთი [херети]) у историон регион Гуырдзыстоны хуссар-скæсæны.
Категори:Гуырдзыстоны историон регионтæ
Духовщинæ
Духовщи́нæ (Духовщина) у сахар Смоленсчы облæсты, Духовщинæйы районы административон центр.
Ерцъо-Тианет
Ерцъо-Тианет (ერწო-თიანეთი) у историон регион Гуырдзыстоны, цæугæдон Иорæйы дæргъмæ.
Категори:Гуырдзыстоны историон регионтæ
Бьеловар
Бье́ловар кæнæ Беловар (Bjelovar) у сахар Хорватийы, Бьеловар-Било-Горайы жупанийы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Хорватийы сахартæ
Чъимас (Знауыры район)
Чъимас у хъæу Хуссар Ирыстоны Знауыры районы.
Литературæ
Категори:Знауыры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Юрьев-Польскийы район
Ю́рьев-По́льскийы район (Юрьев-Польский район) у Владимиры облæсты муниципалон район. Йæ административон центр у Юрьев-Польский.
Туагдзæхдон
Туагдзæхдон у хъæдындз, нуры, туаг, дон, рæвдуæттæ æмæ ссадæй конд хæринаг.
Юрьев-Польскийы район
Фиппаинæгтæ
*
Туагдзæхдон
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон хæринæгтæ
Весьегонск
Фиппаинæгтæ
Категори:Тверы облæсты сахартæ
Зеленокумск
Зеленоку́мск (Зеленокумск) у сахар Стъараполы крайы. Уый у Советскоейы районы (сахары зылды) административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Стъараполы крайы сахартæ
Платæ
Платæ (Плаевы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Починок (сахар)
Почи́нок (Починок) у сахар Смоленсчы облæсты, Починочы районы административон центр.
Реджо-нель-Эмили (провинци)
Ре́джо-нель-Эми́ли (Provincia di Reggio nell'Emilia, Pruvîncia ed Rèz) у провинци Италийы. Ис Эмили-Романьяйы регионы. Сахар Реджо-нель-Эмили у провинцийы административон центр.
Категори:Эмили-Романьяйы провинцитæ
Должанск
Должа́нск (Довжанськ) кæнæ Свердло́вск (Свердловск) у сахар Украинæйы Лугансчы облæсты.
Фиппаинæгтæ
Категори:Лугансчы облæсты сахартæ
Тампæ
Та́мпæ (Tampa) у стыр сахар Флоридæйы ныгуылæны, Хилсборойы зылды административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Флоридæйы сахартæ
Тотыратæ (хъæу)
Тотыратæ кæнæ Тотратæ у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы. Ис Хъобы цур.
Литературæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Тотыр
Тотыр у ирон нæлгоймаджы ном.
Литературæ
Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Горисцихе
Горисцихе (გორისციხე) у хъæу Гуырдзыстоны Хъазыбеджы муниципалитеты. Ис Хиуы.
Категори:Хъазыбеджы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Чугутæ
Чугутæ кæнæ Цугутæ (Чугуевы, Чугушвили) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Муцо
Муцо (მუცო) у хъæу Гуырдзыстоны цæгаты. Ис Хевсуреты.
Фиппаинæгтæ
Категори:Душеты муниципалитеты цæрæнрæттæ
Тотырбег
Тотырбег у ирон нæлгоймаджы ном.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Плискæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Шумены облæсты сахартæ
Гранадæ (департамент)
Гранадæ (Granada) у Никарагуæйы департамент. Йæ административон центр у сахар Гранадæ.
Елмæрза
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Апнис
Апнис (აფნისი) у хъæу Гуырдзыстоны Карелы муниципалитеты.
Цардысты дзы Джыгкайтæ, Дзерантæ, Козатæ, Кокойтæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Карелы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Будённовск
Будённовск (Будённовск) у сахар Стъараполы крайы, Будённовсчы районы административон центр.
Еналдыхъо
Еналдыхъо у ирон нæлгоймаджы ном.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Рио-Сан-Хуан (департамент)
Рио-Сан-Хуан (Río San Juan) у Никарагуæйы департамент. Йæ административон центр у сахар Сан-Карлос.
Категори:Никарагуæйы департаменттæ
Орландо (Флоридæ)
Орла́ндо (Orlando ) у сахар Флоридæйы, Оринджы зылды административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Флоридæйы сахартæ
Каспичан (сахар)
Каспичан (Каспичан) у сахар Болгарийы Шумены облæсты.
Фиппаинæгтæ
Категори:Шумены облæсты сахартæ
Лезгара
Лезгара (ლეზგარა) у хъæу Гуырдзыстоны Местиайы муниципалитеты. Цæрынц дзы суанæгтæ — гуырдзиаг адæмы субэтникон къорд.
Фиппаинæгтæ
Категори:Местиайы муниципалитеты цæрæнрæттæ Категори:Сари
Хуымæтæджы стай
Хуымæтæджы стай (Lynx lynx) у стайты хуыз.
Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Антрацит (Лугансчы облæст)
Антраци́т (Антрацит, Антрацит) у сахар Украинæйы Лугансчы облæсты.
Категори:Лугансчы облæсты сахартæ
Чъартал
Чъартал (ჭართალი) у хъæу Гуырдзыстоны Душеты муниципалитеты.
Фиппаинæгтæ
Категори:Душеты муниципалитеты цæрæнрæттæ
Светлоград
Фиппаинæгтæ
Категори:Стъараполы крайы сахартæ
Сафоново (сахар)
Фиппаинæгтæ
Категори:Смоленсчы облæсты сахартæ
Шэньчжэнь
Шэньчжэ́нь у сахар Китайы. Ис Гуандуны провинцийы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Гуандуны сахартæ
Форли
Форли́ (Forlì, Furlé) у сахар Италийы, Форли-Чезенæйы провинцийы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Эмили-Романьяйы сахартæ
Десы цъити
Десы цъити у цъити Гуырдзыстоны. Ис Тырсыгомы.
Литературæ
Категори:Тырсыгомы цъититæ Категори:Гуырдзыстоны цъититæ
Карабаново
Караба́ново (Карабаново) у сахар Уæрæсейы Владимиры облæсты.
Хъæддаг гæды
Хъæддаг гæды (Felis silvestris) — гæдыты бинонадмæ чи хауы, ахæм тугдзых цæрæгой.
Карабаново
Фиппаинæгтæ
Категори:Владимиры облæсты сахартæ
Хъæддаг гæды
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Тырсыйы хох
Тырсыйы хох у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны. Ис Туалгомы.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Урс футæг
Урс футæг (Chenopodium album; Марь белая) — футæгджынты дæлбинонадмæ чи хауы, ахæм зайæгой.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Абана (Хуссар Ирыстон)
Абана кæнæ Абано у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы.
Мыггæгтæ
Цардысты дзы Тедетæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Приволье
Приво́лье (Привілля, Приволье) у сахар Украинæйы Лугансчы облæсты.
Категори:Лугансчы облæсты сахартæ
Рындзытæ
Рындзытæ у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны. Ис Зæрæмæджы цур.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Валь-де-Марн
Валь-де-Марн (Val-de-Marne) у департамент Францы. Йæ административон центр у Кретей.
Рувасыкъах
Рувасыкъах у зайæгой.
Сесеты къæдзæх
Сесеты къæдзæх у къæдзæх Цæгат Ирыстоны. Ис Цымийы цур.
Рувасыкъах
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Сесеты къæдзæх
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Манул
Ману́л (Otocolobus manul) — гæдыты бинонадмæ чи хауы, ахæм тугдзых цæрæгой.
Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Хъогъалухътæ
Хъогъалухътæ, вариант Уыгъалыхъуатæ (Урух, Урыху) у хъæу Кæсæг-Балхъары Лескены районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Лескены районы цæрæнрæттæ
Дзæуджыхъæу æмæ Аланийы епархи
2022-æм азы епархийы бæрæг кæндзысты Аланийы аргъуыды 1100 азы сæххæсты бæрæгбон, алыхуызон кадджын мадзæлттæ цæуынц 2017-æм азæй.
Фиппаинæгтæ
Категори:Чырыстон дин Категори:Дзæуджыхъæу æмæ Аланийы епархи
Эсон (департамент)
Эсон кæнæ Эссоннæ (Essonne) у департамент Францы. Йæ административон центр у Эври.
Фиппаинæгтæ
*
Чезенæ
Чезе́нæ (Cesena, Zisèna, Zisêna) у сахар Италийы. Ис Форли-Чезенæйы провинцийы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Эмили-Романьяйы сахартæ
Холыхор (маргъ)
Холыхор (Gyps, Гриф) у тугдзых мæргъты мыггаг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Мæргътæ
Сæбæтхъуатæ
Сæбæтхъуатæ кæнæ Сæбæтхъотæ (Сабатковы, Сабаткоевы, Conpolat, Aslan, Aydın, Varol ) сты ирон мыггаг.
Цъителсопели
Цъителсопели (წითელსოფელი — «сырх хъæу»):
Сæбæтхъуатæ
Фиппаинæгтæ
*
Сырххъæу (Карелы муниципалитет)
Сырххъæу (წითელსოფელი, Цъителсопели — «сырх хъæу») у хъæу Гуырдзыстоны Карелы районы. Цардысты дзы Уалытæ, Пæррæстатæ, Икъатæ, Джыккайтæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Карелы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Хелм
Хелм (Chełm) у сахар Польшæйы Люблины воеводæйады.
Категори:Люблины воеводæйады сахартæ
Хъуыдакатæ
Хъуыдакатæ (Кудаковы, Doğan, Kanpolat ) сты ирон мыггаг.
Сычёвкæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Смоленсчы облæсты сахартæ
Су-Фолс
Фиппаинæгтæ
Категори:Хуссар Дакотæйы сахартæ
Старобельск
Фиппаинæгтæ
Категори:Лугансчы облæсты сахартæ
Гахатæ
Гахатæ (Гахаевы, Гаховы) сты ирон мыггаг.
Масая (департамент)
Маса́я (Masaya) у Никарагуæйы департамент. Йæ административон центр у сахар Масая.
Гахатæ
Равзæрд
Гахатæ Чъерджиатæй сты. Кæддæр, Чъерджиатæй иу, усгуры кары лæппу Гаха нæ ныббыхста кæйдæр æфхæрд, амардта йæ, фæтуджджын æмæ йæхи айста хуссары 'рдæм. Ныфтыд Урстуалтæм æмæ уым цæргæйæ баззад. Уымы цæрæг адæмæн йæхи бауарзын кодта æмæ баци Саулохты сиахс. Рантыст сын дыууæ фырты Гиса æмæ Гина. Æмæ сæ адæм хонын райдыдтой Гахатæй. Лæппутæ сдынджыр сты æмæ устытæ æрхастой. Иуæн дзы райгуырд фырт Тедо. Уымæн та — фырт Батырбег æмæ чызг Госка.
Масая (департамент)
Фиппаинæгтæ
Категори:Никарагуæйы департаменттæ
Камешково
Ка́мешково (Камешково) у сахар Уæрæсейы Владимиры облæсты, Камешковойы районы административон центр.
Комы цъити
Комы цъити у цъити Гуырдзыстоны, Джимарайы цъитийы хай. Ис Тырсыгомы.
Камешково
Фиппаинæгтæ
Категори:Владимиры облæсты сахартæ
Гахатæ
Литературæ
*
Комы цъити
Литературæ
Категори:Тырсыгомы цъититæ Категори:Гуырдзыстоны цъититæ
Дыгулыбгей
Фиппаинæгтæ
Категори:Кæсæг-Балхъары цæрæнрæттæ
Фæзы Дзомагъ
Фæзы Дзомагъ кæнæ Дзыхъхъы хъæу, Дзыхъхъы Дзомагъ у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы. Фæзы Дзомагъ уыдис Дзомагъгомы сæйраг хъæу.
Къуырфытæ
Къуырфытæ у къæдзæх Цæгат Ирыстоны. Ис Тибсылийы цур.
Фæзы Дзомагъ
Мыггæгтæ
Цардысты дзы Джыккайтæ.
Къуырфытæ
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Одзис
Одзис (ოძისი) у хъæу Гуырдзыстоны Душеты муниципалитеты. Ис Гуырдзыстон æмæ Хуссар Ирыстоны тæккæ арæныл.
Фиппаинæгтæ
Категори:Душеты муниципалитеты цæрæнрæттæ
Кольчугино
Кольчу́гино (Кольчугино) у сахар Уæрæсейы Владимиры облæсты, Кольчугинойы районы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Владимиры облæсты сахартæ
Каладзе, Къахабер Карлы фырт
Къахабе́р (Къаха) Карлы фырт Кала́дзе (კახაბერ (კახა) კარლოს ძე კალაძე; райгуырдис 1978-æм азы 27 февралы Самтредиайы, Гуырдзыстоны ССР, Советон Цæдис) у гуырдзиаг политик æмæ раздæры футболист, кæцы хъазыдис куыд хъахъхъæнæг Тбилисы «Динамо»-йы, Киевы «Динамо»-йы, «Милан» æмæ «Дженоа»-йы. Гуырдзыстоны хуыздæр футболисты нымад æрцыдис 2001—2003 азты æмæ 2006 азы, у ацы бæстæйы историйы хуыздæр футболисстæй иу.
Йæ футболон карьерæ байдыдта 1993-æм азы Тбилисы «Динамо»-йы сконды, фондз азы дæргъы ахъазыдис ацы командæимæ 82 хъазты æмæ фондз хатты Гуырдзыстоны чемпион сси. 1998-æм азы Къахабер рацыдис Киевы «Динамо»-мæ, æмæ дзы æртæ хатты Украинæйы чемпион сси, æртæ хатты та бæстæйы хъалац рамбылдта. Киевы Къаха 71 матчы бацархайдта, стæй футболон клуб «Милан»-ы хъазæг сси. «Милан»-имæ иу хатт сси Италийы чемпион, дыууæ хатты рамбылдта Чемпионты лигæ, иу хатт фæуæлахиз Клубты ’хсæн дунейы чемпионаты. 2010-æм азы гуырдзиаг футболист бацыдис иннæ италиаг клубмæ, «Дженоа»-мæ, уым хъазыдис 56 матчы æмæ бакъуырдта дыууæ голы. 2012-æм азы 12 майы футболист фехъусын кодта, йæ карьерæ кæй фæци, уый тыххæй.
Къахабер Каладзе 15 азы дæргъы хъазыдис Гуырдзыстоны иугонд командæйы сконды дæр. Йæ 84 матчæй 50 хатты уыд командæйы капитан. .
2013-æм азы 2 июны Каладзе бацæттæ кодта йæ фæстæг хъазт, уым бацархайдтой зындгонд футболисттæ — Каннаваро, Тони, Фернанду Коуту, Шота Арвеладзе, Шовковский, Ващук, Мальдини, Фламини, Оддо, Гроссо. Матч фенынмæ æрбацыдысты 70 мин футболуарзджытæй фылдæр.
Йæ политикон карьерæ Каладзе байдыдта «Гуырдзиаг бæллиц»-ы партийы, уый ма оппозицийы куы уыдис, уæд. Партийы рæздзог Бидзинæ Иванишвили бæстæйы премьер-министр куы сси (2012 азы октябры), Каладзейы снысан кодтой энергетикæ æмæ æрдзон ресурсты министрæй. 2017-æм азы 13 ноябрæй у Тбилисы мэр. 2020-æм азы уавæрмæ гæсгæ Каладзе у парти «Гуырдзиаг бæллиц»-ы генералон секретарь.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зындгонд адæм алфавитмæ гæсгæ Категори:Тбилисы мэртæ Категори:Гуырдзыстоны министртæ Категори:Гуырдзыстоны футболисттæ Категори:ФК «Милан»-ы хъазджытæ Категори:ФК «Дженоа»-йы хъазджытæ Категори:Самтредиайы чи райгуырдис, уыдон
Тлатты Хох
Тлатты Данелы фырт Елмæрза, йæ литературон фæсномыг — Хох (райгуырдис 1880-æм азы 17 октябры Æрыдоны — амардис 1932-æм азы 13 июлы) у ирон фыссæг.
Цардафыст
1906-æм азы Тлатты-фырт сси Дерпты университеты юридикон факультеты студент. Уыцы азты университеты ахуыр кодта зынгæ ирон поэт-революционер Гæдиаты Цомахъ дæр. 1910-æм азы тыхтæ-амæлттæй каст фæци университет. Лæппу æрыгонæй фæцалх революцион куыстыл. Уыцы хъуыддаджы йын æнувыд æмбал æмæ разæнгардгæнæг уыди Цомахъ. Цомахъ ахст æрцыди 1908 азы, 1910 азы та йæ Сыбырмæ ахастой.
Тлатты Хох æрыздæхтис Ирыстонмæ, фæлæ уый дæр уайтагъд æрцахстой. Дзæуджыхъæуæй Æрыдонмæ цыдис, афтæмæй йæм ссардтой сæрибармæ сидæг гæххæттытæ. Ахастой йæ Сыбырмæ. Семипалатинсчы къорд азы фæкуыста æвдакатæй. Уыцы рæстæг Коцойты Арсен журнал «Æфсир»-ы ныммыхуыр кодта йæ новеллæ «Кæмæ æнхъæлмæ касти Нæртон Рæсугъд», афæдзы фæстæ та Дзæуджыхъæуы хицæн чиныгæй рухс федта йæ радзырд-утопи «Фын».
1918 азы урсгвардионтæ сахар куы бацахстой, уæд Хохы æрцахстой æмæ йæ фараст мæйы фæдардтой ахæстоны. Ардасенты Хадзыбатыр æмæ Хæдарцаты Азæ куыд фыссынц, афтæмæй уыцы рæстæджы æрцыд æнамонд хабар: Хохы фатер басыгъд æд чингуытæ, æд къухфыстытæ. Уыйадыл йæ уацмыстæй уæды онг мыхуыры чи нæ рацыд, уыдон фесæфтысты.
Амарди 13 июлы 1932 азы рæуджыты низæй.
Уацмыстæ
Тлатты Хохы уацмыстæн сæ сæйрагдæр у публицистон радзырд «Фын». Хъыгагæн фыссæджы бирæ куыстытæ фесафтысты, 1918 азы йæ фатерыл арт куы схæцыд, уæд, уыдонимæ Александр Дюмайы роман «Æртæ мушкетёры» тæлмац дæр.
Сырххъæу
Сырххъæу:
Саухолыхор
Саухолыхор (Aegypius monachus, Чёрный гриф) у тугдзых мæргъты хуыз.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Мæргътæ
Фидары хох (Къуыдаргом)
Фидары хох у хохы цъупп Хуссар Ирыстоны, Стырмæсыгмæ ’ввахс.
Литературæ
Категори:Хуссар Ирыстоны хохы цъуппытæ
Батиатæ
Батиатæ (Батяевы, ბატიაშვილი, Batıbay, Peyik, Bingöl, Erdem ) сты ирон мыггаг.
Атлантикон Пиренейтæ
Фиппаинæгтæ
*
Городок (Львовы облæст)
Городо́к (Городок) у сахар Украинæйы Львовы облæсты.
Фиппаинæгтæ
Категори:Львовы облæсты сахартæ
Дурджынтæ
Дурджынтæ сты къæдзæхтæ Цæгат Ирыстоны Сахсаты комы.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Эль-Гизæ
Эль-Ги́зæ (مدينة الجيزة ) у сахар Мысыры, Эль-Гизæйы провинцийы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Мысыры сахартæ
Алмазная
Алма́зная (Алмазна, Алмазная) у сахар Украинæйы Лугансчы облæсты.
Фиппаинæгтæ
Категори:Лугансчы облæсты сахартæ
Цъæхилтæ
Цъæхилтæ (Цахиловы, Alpay ) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Сахиайы ком
Сахиайы ком у Цæгат Ирыстоны. Ис Цмийаг комы Саголы сæрмæ.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны кæмттæ
Урссæрхолыхор
Урссæрхолыхор (Gyps fulvus, Белоголовый сип) у тугдзых мæргъты хуыз.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Мæргътæ
Гогаджын
Гогаджын у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы.
Литературæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Меленки
Ме́ленки (Меленки) у сахар Уæрæсейы Владимиры облæсты, Меленкийы районы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Владимиры облæсты сахартæ
Па-де-Кале (департамент)
Па-де-Кале (Pas-de-Calais) у департамент Францы. Йæ административон центр у Аррас.
Фиппаинæгтæ
*
Сахсаты ком
Сахсаты ком у Цæгат Ирыстоны Алагиры районы ком. Ис Гуыркъуымтыкомы.
Литературæ
Категори:Гуыркъуымтыком Категори:Цæгат Ирыстоны кæмттæ
Оганесян, Беатрис
Беатрис Оганесян (Բեատրիս Հովհաննիսյան; райгуырдис 1927-æм азы 15 мартъийы — амардис 2008-æм азы 17 июлы) — иракаг-сомихаг пианист, зындгонд у уымæй æмæ уыд фыццаг концертон композитор æмæ Ирачы фыццаг сылгоймаг-композитор.
Æвзонгад æмæ ахуырад
Оганесян райгуырд Багдады 1927-æм азы бонджын сомихаг бинонты. Йæ фыд райгуырд Персы æмæ рацыд Багдадмæ цыдæр рæстæг Индийы англисæгтимæ куы акуыста, уæд. Йæ мад æмæ йæ дыууæ мады ’фсымæры баззадысты сидзæртæй, уыдон бавзæрстой Сомихæгты геноцид. Дыууæ ныййарæджы дæр æй цырен кодтой музыкæйы архайдмæ. Оганесян бацыд фидыцджын авивады институтмæ, фæцис æй уæлдай сгуыхтдзинадимæ фортепианойы специализацийы. Университет куы фæци, уæд райдыдта кусын ассистентæй йæ румынаг фортепианойы профессормæ Жюльен Герцмæ. Ирачы хицауадон стипенди йын радта бар, цæмæ йæ ахуырад аддарддæр кæна Къаролы музыкæйы академийы Лондоны профессор Макс Пиранимæ. Цыппар азы фæстæ райста диплом фортепианойы классæй æмæ педагогикæйæ, ноджы ма дыккаг дæсныйад — зарынæй. Стæй райста Фулбрайты стипенди Джульярды скъолайы ахуыр кæнынмæ Нью-Йорчы. Стæй ын йæ стипенди адарддæр кодтой ноджы иу азмæ Ирачы 14 июлы революцийы тыххæй.
Иракмæ раздæхт
Америкæйы Иугонд Штатты куы уыдысты, уæд Оганесян бацыд йе ’фсымæр Аршаммæ æм йæ бинойнагмæ Миннесотæйы. Уым райста хайад концерты Миннесотæйы оркестримæ æмæ йæм уый фæстæ бахатыдысты, цæмæй Америкæйы баззайа. Фæлæ Оганесянмæ афтæ каст æмæ хъуамæ ’нæмæнг раздæха Иракмæ. "Иууылдæр мын дзырдтой мæ хъуамæ баззайон Америкæйы, фæлæ мын мæ мидхъæлæс дзырдта, цæмæй Иракмæ раздæхон æмæ ме ’мбæстæгты сахуыр кæнон музыкæ уарзын. Классикон музыкæ Иракæн ног у æмæ дзы хъуамæ уыдаид мæн хуызæн адæм, цæмæй сæ сахуыр кæной музыкæ уарзын æмæ йын аргъ кæнын." Уый фæстæ Оганесян уыд Багдады Институты фидыцджын аивады фортепианойы кафедрайы сæргълæууæг. Сæрдыгон каникулты хайад иста музыкалон семинарты алыхуызон бæстæты. 1961-æм азы сси Ирачы национ симфонийы оркестры сæйраг концертон пианисткæ, уыцы бынаты фæкуысты æртын азы. 1969-æй 1971-æм азы онг куыста Миннесотæйы университеты æмæ Макалестеры колледжы. 1980-æм азы Ирачы-Ираны хæсты рæстæджы ныффыста йæ фыццаг ирачы композици «Вестерн». Куы йæ бафарстой, куыд æй схорзæхджын кæной йе ’нтыстыты тыххæй, уæд уый ракуырдта йæхиц ниуыл хуыздæр пианино. Балæвар ын кодтой роял Steinway, фæлæ йæ ныууагъта, АИШ-мæ куы раздæхт фыццаг Персы бакæлæны хæсты фæстæ.
Фæстæдæры цард æмæ мæлæт
1994-æм азы Оганесян ацыд АИШ-мæ, уым райдыдта цæрын Миннеаполис-Сент-Полы йе ’фсымæр Аршам æмæ йæ хо Ситæимæ. Ногæй райдыдта кусын Миннесотæйы университеты, Макалестеры колледжы, ноджы ма Сент-Томасы университеты. Куыста органисткæйæ Сомихаг аргъуаны Сыгъдæг Павелы номыл. Оганесян амард ракæй 2008-æм азы 17 июлы Блумингтоны, 81 азы йыл куы цыд.
Фиппаинæгтæ
Категори:Музыканттæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Зындгонд адæм алфавитмæ гæсгæ Категори:Композитортæ алфавитмæ гæсгæ
Скæсæны ком
Скæсæны ком у Цæгат Ирыстоны Алагиры районы ком. Ис Гуыркъуымтыкомы.
Литературæ
Категори:Гуыркъуымтыком Категори:Цæгат Ирыстоны кæмттæ
Эндр æмæ Луарæ
Эндр æмæ Луарæ (Indre-et-Loire) у Францы департамент. Йæ административон центр у Тур.
Фиппаинæгтæ
*