cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Гæдиаты Секъа
Цардафыст
Секъа райгуырдис Хъуды комы Æддаг Ганисы хъæуы мæгуыр хæххон бинонты ’хсæн 1855-æм азы. Йæ фыд Куыцыри иучысыл кодта фосы куыст, иучысыл та зæххы куыст.
Секъайыл æстдæс азы куы сæххæст ис, уæд æй сæ хъæуы сауджын ахуыр кæнын райдыдта гуырдзиагау кæсын æмæ фыссыныл, стæй диакъоны куыстыл. Æстдæсаздзыд лæппуйæ Секъа кусын райдыдта Ганисы аргъуаны диакъонæй. Фæстæдæр уыцы куыст кодта Цæгат Ирыстоны хъæуты дæр: Хъахъхъæдуры (1882–1885), Бæтæхъойыхъæуы (1885), Джызæлы (1886–1908), Хохы Санибайы (1908–1910).
1912-æм азы Секъа йæ бинонтимæ æрцардис Дзæуджыхъæуы.
1915 азы 21 июлы Секъа æвирхъау хуызы фæмардис Дзæуджыхъæуы цæнгæт хиды цур. Баныгæдтой йæ, «Мещанты уæлмæрд» кæй хуыдтой, уым. 1960-æм азты дæр ма бæрæг уыдис йæ ингæн, фæлæ йæм зилæг, цæстдарæг кæй нæ уыдис, уымæ гæсгæ худинаджы сæфт фæкодта.
Сфæлдыстад
Секъа æдзух куыста йæхиуыл, кастис гуырдзиаг фысджыты уацмыстæ. Уый æмдзæвгæтæ фыссын райдыдта XIX æнусы 70-тæм азты кæрон. Йæ уацмысты æвдыста ирон адæмы рагон царды цаутæ, æфхæрд адæмы хъысмæт. Арæхстджынæй пайда кодта адæмон сфæлдыстадæй, историон таурæгътæ æмæ æмбисæндтæй.
Революцийы агъоммæ Гæдиаты Секъайы иуæй-иу уацмыстæ мыхуыры зындысты ирон газетты æмæ журналты: «Ирон газет»-ы (Дзæуджыхъæу, 1906 аз, №4) — «Хорз сахат»; газет «Ног цард»-ы — «Айссæ» (Калак, 1907 аз, №17–18), «Фæдис» (№23), «Сагъæстæ» (№46), «Хазбийы фын» (№51) æмæ æндæртæ; газет «Хабар»-ы (Дзæуджыхъæу, 1907 аз, 1-2 номыртæ) — «Санибайы хæхтæ»; журнал «Зонд»-ы (Дзæуджыхъæу, 1907 аз, №1–2) — «Азау»; журнал «Чырыстон цард»-ы — «Чырыстийы „цъупп“» (Дзæуджыхъæу, 1911 аз, январь, 30–31 ф.ф.), «Санибайы авд гæналы» (1911 аз, февраль, 63 ф.) æмæ дæсгай æндæртæ. Секъайы уацмыстæй бирæтæ фæзындысты «Фæсхохаг», зæгъгæ, ахæм фæсномыгæй.
Хицæн чиныгæй фыссæгæн йæ къухы бафтыдис æрмæстдæр иу чысыл æмбырдгонд рауадзын (47 æмдзæвгæйы æмæ æмбисонды): «Ирон фыййау. Гæдиаты Секъайы дзымандытæ» (Дзæуджыхъæу, Суваловы типографи, 1905 аз). Мыхуырмæ цæттæгонд уыдысты æндæр æмбырдгæндтæ: «Ганис» (1906 аз), «Цæсты сыг» (1910) æмæ æндæртæ, фæлæ уыдонæй иу дæр рухс нæ федта. Хицæн чиныгæй Секъайы зынгæдæр прозаикон уацмыстæ фыццаг хатт рацыдысты 1947 азы Дзæуджыхъæуы, Ардасенты Хадзыбатыры комментаритимæ. Æппæты æххæстдæрæй Секъайы уацмыстæ рацыдысты Орджоникидзейы чиныгуадзæн «Ир»-ы 1981, 1988 азты (бацæттæ сæ кодта, разныхас æмæ фиппаинæгтæ ныффыста Мамиаты Надинæ).
Секъайы сфæлдыстад бæстонæй æвдыст у 1991-æм азы чиныгуадзæн «Ир»-ы цы чиныг фæзынди, уым дæр. Чиныгæн разныхас ныффыста Джыккайты Шамил. Уыцы рауагъдмæ бацыдысты фыссæджы фыстæджытæ дæр.
Секъайы зындгонддæр радзырд «Азау» æххæстæй мыхуыргонд не ’рцыдис 1922 азы онг (альманах «Малусæг», ф. 19-31), фыссæджы царды рæстæг фæзынди æрмæст уырыссагау йæхи тæлмацы бетъырбухаг журнал «Жизнь для всех»-ы (1914 аз, апрель, №4, ф. 537–551). Радзырды райдиæн мыхуыргонд æрцыдис журнал «Зонд»-ы дыууæ номыры (1907 аз), фæлæ журнал сæхгæдтой æмæ радзырд кæронмæ рауадзын къухы нæ бафтыд.
Сент-Пол (Миннесотæ)
Сент-Пол (Saint Paul) у сахар АИШ-ы цæгаты, штат Миннесотæйы сæйраг сахар. Цæрынц дзы 287 151 адæймаджы (2000).
Гæдиаты Секъа
Сфæлдыстад
Секъайы диссаджы курдиат, сæйраджыдæр, разындис прозæйы. Йе сфæлдыстады сæйраг бынат ахсынц йæ радзырдтæ-таурæгътæ «Мад æмæ фырт», «Арагуийы Ерыстауы æлдар», «Айссæ», «Азау» æмæ æндæртæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон поэттæ Категори:Уæрæсейы поэттæ Категори:Ирон фысджытæ Категори:Уæрæсейы фысджытæ Категори:Хъуды комы чи райгуырдис, уыдон Категори:Дзæуджыхъæуы чи амардис, уыдон Секъа
Сент-Пол (Миннесотæ)
Фиппаинæгтæ
Категори:Миннесотæйы сахартæ
Æстъоппæлæ
Æстъоппæлæ кæнæ стъопполæ, стъопола (Primula, Первоцвет, Примула) у зайæгойты мыггаг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Йод
Йод (Iodum — «I») у химион элемент, элементты периодон системæйы ахсы 53-æм бынат.
Бирæ бæстæтæм йод кадавар у, уыдоны ’хсæн Республикæ Цæгат Ирыстон — Алани дæр.
Суткæмæ организмы йод цас хъæуы, уый ис æргъайы 38 граммы, камбалæйы 52 граммы, трескайы 83 граммы, сельды 190 граммы æмæ афтæ дарддæр. Йодæй хъæздыг сты денджызон къабуска, кæсаджы сой, креветкæтæ, æндæр денджызон цæрæгойтæ дæр.
Минералон йоды стырдæр гуырæнтæ сты Чилийы æмæ Японы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Химион элементтæ Категори:Галогентæ
Лебедев, Герасим Степаны фырт
thumb|left|Афишæ. [[Бенгайлаг æвзаг]] Лебедевы къухфыстытæй фылдæр хай мыхуыргонд не ’рцыдис æмæ нæм не бахæццæ ис.
1817-æм азы 27 июлы Лебедев амардис, мыхуыр кæм кодта, йæ уыцы хæдзары. Ныгæд æрцыдис Стыр Охтæйы уæлмæрдты, фæлæ йæ ингæн бæрæг нал у.
thumb|«Скæсæн Индийы диалектты грамматикæ», Лебедевы чиныг
Фиппаинæгтæ
Категори:Уæрæсейы индологтæ Категори:Уæрæсейы виолончелисттæ Категори:Уæрæсейы тæлмацгæнджытæ Категори:Уæрæсейы лингвисттæ Категори:Индийы лингвисттæ Категори:Калькуттæйы зындгонд адæм Категори:Ярославлы чи райгуырдис, уыдон Категори:Бетъырбухы чи амардис, уыдон
Хъасхъатау
Хъасхъатау (Къашхатау) у посёлок Кæсæг-Балхъары, Цæрæчы районы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæрæчы районы цæрæнрæттæ
Бæфоны æфцæг
Бæфоны æфцæг, Бæфон, дыгуронау Бæфони æфцæг кæнæ Къиллай æфцæг у æфцæг Цæгат Ирыстоны, Дыгургомы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирыстоны æфцджытæ
Коцойты Арсен
Коцойты Бибойы фырт Арсен (Габоци), зындгонд ирон фыссæг. Райгуырдис 1872-æм азы 16 январы Джызæлы, амардис Дзæуджыхъæуы 1944-æм азы 4 февралы.
Фараст азы йыл куы цыди, уæд æй радтой хъæуы райдайæн скъоламæ. Ам разынд хорз чиныгдон, æмæ лæппу фæгæрз ис чингуытæ кæсыныл. Скъола каст куы фæци, уæд бацыдис Æрыдоны семинармæ, ам тынгдæр айста йæ зæрдæмæ литературæ, уæлдайдæр Къостайы зарджытæ. Баззад ахæм хабар дæр: фараст æмбалимæ иуахæмы Арсен фистæгæй фæцыд Дзæуджыхъæумæ Къостайы уынынмæ.
Йæ æнæниздзинад хорз кæй нæ уыд, уый аххосæй каст нæ фæци семинар. Сыздæхтис Джызæлмæ æмæ бавдæлдис фыссынмæ. Ардыгæй æрвыста алыхуызон уацхъуыдтæ газеттæ «Терские ведомости», «Казбек» æмæ æндæртæм. 1895 азæй фæстæмæ йын зынын байдыдтой мыхуыры.
Дыууиссæдз азæй фылдæр Арсены уацмыстæ мыхуыр цыдысты алыхуызон газеттæ æмæ журналты Тбилисы (Калачы), Бетъырбухы, Цæгат æмæ Хуссар Ирыстоны, стæй æндæр рæтты дæр, уыимæ арæх зындысты фæсномыгæй (зындгонд сты Арсены фæсномыгтæ: Арсен Дарьяльский, Хабос, Иунæг, Габойты Габо, Ар.).
1910-æм азы уалдзæг Арсен ирон æвзагыл Тбилисы уагъта алкъуырион журнал «Æфсир», кæцы сси дыккаг ирон журнал. Кæд уымæй рацыд æрмæст 14 номыры, уæддæр ацы журнал стыр ахъаз баци ирон литературæйы рæзтæн. «Æфсиры» фыццаг хатт фæзындысты Арсены радзырдтæ ирон æвзагыл.
«Æфсир» æхгæд куы æрцыдис, уæд Арсен абалц кодта Бетъырбухмæ. Куыста дзы Ленины газет «Правдайы» корректорæй (ома уырыссаг æвзаг афтæ хорз зыдта).
«''Арсен уыд царды трагизмы нывгæнæг. Йæ радзырдтæн куыд се ’рмæг, афтæ сæ сюжетон арæзт æмæ сæ архайджыты хъысмæттæ дæр нывæзт цæуынц трагедийы ахорæнтæй''», — фыста Коцойы фырты уацмысты тыххæй Джыккайты Шамил. Йæ цалдæр радзырдты фыссы туг исыны æгъдауыл: цал æмæ цал фыдæбæттæ хаста уый ирон адæмæн. «Нæ фыдбылызты фыддæр», — афтæ схуыдта Арсен ирæды («Æфсир», N4). Ирæд исыны халæн мидис фыссæг æвдыста публицистон уацты, карикатурæты, аив радзырдты. Ирæд æмæ йæ фæстиуджытæ цæмæ кодтой, уый нывæфтыдæй уынæм «Афтæ дæр вæййы», зæгъгæ, уыцы радзырды.
Арсены æхсæнадон-рухсадон æмæ сфæлдыстадон куыстæн стыр аргъ скодта Советон хицауад: фыссæг 1939 азы хорзæхджын æрцыд орден «Кады нысанæй». Йæ ном хæссынц Дзæуджыхъæу æмæ Беслæны уынгтæ.
Уацмыстæ
Коцойты Арсены уацмыстæ мыхуырæй цыдысты ирон газет æмæ журналты, стæй мæнæ уыцы хицæн чингуытæй: 1971-æм азы рауагъд нымад у Арсены тæккæ æххæст радзырдты æмбырдгондыл.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон фысджытæ Арсен Категори:Джызæлы чи райгуырдис, уыдон Категори:Дзæуджыхъæуы чи амардис, уыдон Категори:Википеди:Хуыздæр статьятæ
Чегемы район
Чегемы район (Чегемский район, Шэджэм къедзыгъуэ, Чегем муниципал район) у район Кæсæг-Балхъары. Йæ административон центр у Чегем.
Фиппаинæгтæ
*
Фыццаг мæсыг
Фыццаг мæсыг у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны, Уæллаг Хъæнийы сæрмæ.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Бари (сахар)
Фиппаинæгтæ
Категори:Апулийы сахартæ
Испайнаг адæм
Испайнæгтæ (Pueblo español) сты Испанийы бындурон адæм. Уыдон дзурынц испайнаг æвзагыл.
Хъуылаты Созырыхъо
Хъуылаты Садуллæйы фырт Созырыхъо (Сикъо ) (райгуырдис 1900-æм азы Згъуыбиры — амардис 1937-æм азы) уыдис ирон фыссæг.
Испайнаг адæм
Категори:Испанийы адæмтæ
Уариты бын
Уариты бын у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны, Бызыхъæуы сæрмæ.
Хъуылаты Созырыхъо
Цардафыст
Созырыхъо райгуырдис Хуссар Ирыстоны Згъуыбиры хъæуы мæгуыр зæхкусæджы хæдзары. Созырыхъо ахуыр кодта Уанелы скъолайы, фæстæдæр Гуры гимназы, фæлæ йæ каст нæ фæциc.
Хæрз æрыгонæй фæцалх ис революцион куыстыл. Меньшевикты хицауады дзырдæй йæ дыууæ хатты æрцахстой, фæлæ та-иу ралыгъдис. Фæстагмæ баиу большевиктимæ æмæ рафтыдис Цæгат Кавказмæ. Уыдиc Сырх Æфсады эскадроны политразамонæг, урсгвардионты ныхмæ хæцыдиc Бургъустаны. 1923–1928 азты ахуыр кодта Мæскуыйы Тимирязевы номыл хъæууонхæдзарадон академийы. Уый фæстæ куыста алы рæтты: журнал «Фидиуæджы» редакторæй, Гуырдзыстоны К(б) П-йы ЦК-йы хъæууонхæдзарады хайады инспекторæй, Фæскавказы пролетарон фысджыты ассоциацийы президиумы сæрдары хæдивæгæй, Хуссар Ирыстоны рухсады адæмон комиссарæй.
Уариты бын
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Хъуылаты Созырыхъо
Цардафыст
1937-æм азы йæ æрцахстой, сæвæрдтой йыл адæмы знаджы ном æмæ йæ амардтой.
Сфæлдыстад
Литературон куыст кæнын райдыдта 1916-æм азы. Уыдис дæсны прозаик, фыста æмдзæвгæтæ дæр, уыимæ, адæмон сфæлдыстады бындурыл чи æнцадис, ахæмтæ.
Фыссæджы литературон бынты тæккæ æххæстдæр æмбырдгонд рацыди 1957-æм азы Цхинвалы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон фысджытæ Категори:Хуссар Ирыстоны фысджытæ Созырыхъо Категори:Дзауы районы чи райгуырдис, уыдон
Дидинатæ
Дидинатæ сты хизæнуæттæ Цæгат Ирыстоны Æрæфы районы, цæугæдон Æрæфы галиу былыл.
Литературæ
Категори:Æрæфы район
Донгуыр
Донгуыр у химион элемент, элементты периодон системæйы ахсы фыццаг бынат.
Этимологи
Францусагау донгуыр у hydrogène (ὕδρω — «дон» (hydro) æмæ γενναω — «скæнæг» (genes)).
Амасья
Амасья (Amasya, Ἀμάσεια) у сахар Турчы цæгаты, Амасьяйы провинцийы административон центр. Амасья уыдис Понты паддзахады сæйраг сахар.
Донгуыр
Этимологи
Категори:Химион элементтæ Категори:Газтæ
Æрхы дон (Рахизфарсы район)
Æрхы дон у цæугæдон Цæгат Ирыстоны Рахизфарсы районы. Кæлы Заманхъулмæ ’ввæхс.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ Категори:Рахизфарсы район Категори:Арыхъхъы рæгътæ
1957-æм аз
Амардысты
Категори:1957
Тохты Иван
Тохты Дрисы фырт Иван (райгуырдис 1920-æм азы Дæйыхъæуы — амардис 1983-æм азы) уыдис ирон поэт.
Цардафыст
Тохты Иван райгуырдис Цæгат Ирыстоны Дæйыхъæуы зæхкусæджы хæдзары. 1922-æм азы йæ бинонтæ ралыгъдысты Бæрæгъуынмæ. Иван ахуыр кодта авдазон скъолайы æмæ педтехникумы. Уый фæстæ куыста райдайæн кълæсты ахуыргæнæгæй. 1942 азы йæм фæсидтысты æфсадмæ, фæлæ йæ фæстæмæ рарвыстой — фæциc уæззау рынчын æмæ бирæ азты дæргъы, йæхи загъдау, уыд æдзухъом. Йæ уацмысты æххæстдæр æмбырдгонд рацыдиc 1980 азы, «Азтæ», зæгъгæ, ахæм номимæ.
Литературæ
Категори:Ирон поэттæ Категори:Советон Цæдисы поэттæ Иван Категори:Дæйыхъæуы чи райгуырдис, уыдон
Зассетæ
Зассетæ кæнæ Дзасетæ (Зассеевы, Дзасеевы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Табаско
Табаско (Tabasco) у штат Мексикæйы. Штаты сæйраг сахар у Вильяэрмосæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Мексикæйы штаттæ
Хуымон сындз
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Норрчёпинг
Но́ррчёпинг (Norrköping) у Швецийы сахар, Моталæ (Motala ström) цæугæдоны донæфтæны. Норрчёпинг у Швецийы стыр индустриалон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Швецийы сахартæ
Трёнделаг
Трёнделаг (Trøndelag) у провинци (фюльке) Норвегийы. Йæ административон центр у Стейнхьер.
Фиппаинæгтæ
Категори:Норвегийы фюльке
Гомбо, Жан Ожье де
Жан Ожье де Гомбо (Jean Ogier de Gombauld; 1576—1666) уыди францаг поэт.
Ласæгау
Ласæгау у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны. Ис Цъæйы комы.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ Категори:Цъæйы ком
Æдхъиу
Æдхъиу у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны. Ис Уæллаг Хъæнийы цур.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Сурхахи
Сурхахи (Сурхо-ТIа) у хъæу Мæхъхъæлы Назраны районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Назраны районы цæрæнрæттæ
Æрхы дон (Æрæфы район)
Æрхы дон кæнæ Хуыбойы бæгæны, Хбойы бæгæны у чысыл цæугæдон Цæгат Ирыстоны Æрæфы районы. Кæлы Быдыры Дæргъæвсмæ ’ввæхс.
Этимологи
Сусмæры ком — арф стыр ком, æрхы дон сыгъдæг цæссыгау æрттивгæ згъоры, хъæддзаутæ дзы сæ дойны уагътой. Уымæ гæсгæ йæ Мамсыраты Хбо схуыдта бæгæны æмæ уæдæй фæстæмæ баззад Хбойы бæгæны, зæгъгæ, номимæ.
Дзанхъæлыц
Дзанхъæлыц у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны Æрæфы районы. Йæ бæрзæнд у 1984 м.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Дзутæгтæ
Дзутæгтæ кæнæ Дзуттæгтæ, Дзуттæгатæ , Дзудтæгатæ (Дзутаговы) сты ирон мыггаг.
Равзæрд
Быдырмæ лидзын куы сфæнд кодтой, уæд Хестантæн ныффæдзæхстой цæмæй сæ мыггаджы мæсыгмæ кæцы лæууы Уæлладжыргомы, Донысæры хъæуы, сæ цæст дарой.
Шишли
Шишли (Şişli) — район Стамбулы. Æрбынат кодта сахары Европæйы хайы.
Дзутæгтæ
Фиппаинæгтæ
*
Шишли
XIX æнусы онг Шишли уыдис хъæууон ран.
Категори:Стамбулы районтæ
Хоситы Бурхан
Цардафыст
Хоситы Бурхан райгуырдис Турчы сахар Сивасы. Ахуыр кодта скъолайы, стæй та лицейы. Уый фæстæ бацыдиc Стамбулы университеты экономикон факультетмæ. Каст æй фæциc 1973 азы æмæ кусын райдыдта бухгалтер-экономистæй. Ис ын йæхи офис.
1989 азы Бурхан, Хъаныхъуаты Ремзи æмæ ма ноджы цалдæр ироны Стамбулы сарæзтой æхсæнад «Алан». Йæ нысан у ахæм: хъуамæ ахъаз кæна Турчы бæстæйы ирон адæмы цард-цæрæнбонæн. Æхсæнады зæрдиагæй архайынц Асеты Халис, Бадты Елхъан, Чеджемты Али æмæ иннæтæ. Бурхан-Дзамболат æмдзæвгæтæ фыссын райдыдта 1967 азы. Фыста туркагау дæр. Ноджы туркаг æвзагмæ раивта Къостайы, Епхиты Тæтæрийы, Токаты Асæхы хицæн уацмыстæ, рацыдысты туркаг журнал «Кавказ»-ы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон поэттæ Категори:Турчы ирон поэттæ Категори:Турчы ирæттæ Бурхан Категори:Сивасы провинцийы чи райгуырдис, уыдон
Хуыгаты Геор
Геор райгуырд 1922 азы 21 апрелы Ногиры, ам каст фæцис астæуккаг скъола. 1939-æм азы Хуыгайы-фырт у Цæгат Ирыстоны театралон училищейы (студийы) студент. 1942-æм азы сси Ирон театры актёр. 1947-æм азы ахуырмæ бацыдис А. Луначарскийы номыл Театралон аивады паддзахадон институтмæ (ТАПИ) режиссурæйы хайадмæ. Институт каст куы фæци, уæд раздæхти йæхи театрмæ æмæ райдыдта кусын режиссёрæй. Бирæ азты куыста йæ аивадон разамонæгæй.
Йе ’взонджы бонты Хуыгайы-фырт фыста æмдзæвгæтæ æмæ уацаутæ. Ахæм сфæлдыстад ахъаз фæци йæ сæйраг профессийæн. Йæ фыццаг уацымыстæ уыдысты æмдзæвгæтæ æмæ уацаутæ, 40—50-æм азты мыхуыры цыдысты журнал («Мах дуджы»). Георы æмдзæвгæ «Дыууæ фыстæджы» музыкæмæ авæрдтой — уый сси популярон зарæг, цыма адæмон зарæг, æмæ бацыди ирон адæмон сфæлдыстады антологимæ.
Фæстæдæр Хуыгаты Геор йе ’ргом раздæхта тæлмацгæнæджы куыстмæ. Ратæлмац кодта, Ирон театры сценæйыл æнтысджынæй кæй хъазыдысты, ахæм цалдæр дæс классикон æмæ нырыккон пьесæйы. Уыдоны ’хсæн Еврипиды, Шекспиры, Бомаршейы, Гоголы, Островскийы, Л. Толстойы, Горькийы æмæ Чеховы уацмыстæ.
1957-æм азы фыццаг хатт бафæлвæрдта ныффыссын пьесæ. Йæ пьесæтæ «Андро æмæ Сандро», «Мæ усы мой», «Зæрдæйæн квартет» æмæ æндæртæ æнтысджынæй æвæрд æрцыдысты Советон Цæдисы бирæ сценæтыл.
«Раздæры советон бæстæйы, æвæццæгæн, ахæм театр нал баззад, æмæ Хуыгайы-фырты водевильтæ кæй сценæйыл не ’рцыдысты æвæрд». («Мах дуг»)
Геор ныффыста фыццаг ирон драмæ «Кæм дæ, мæ амонд?». Йæ уацымыстæ хицæн æмбырдгæндтæй цалдæр хатты рацыдысты мыхуыры уырыссаг æмæ ирон æвзæгтыл.
Хуыгайы-фырты хъæппæрисæй сарæзтæуыд, Дзæуджыхъæуы æрвылаз æнтыстджынæй чи цæуы, уыцы Цæгат Кавказы национ драмон театрты фестиваль «Сценæйæн арæнтæ нæй».
Æддаг æрмæг
Геор Категори:Ирон драматургтæ Категори:Ирон поэттæ Категори:Зындгонд ирæттæ Категори:Ногиры чи райгуырдис, уыдон
1958-æм аз
Амардысты
Категори:1958
Корк
Корк (Corcaigh, Cork) у Ирландийы стырдæр сахар Дублины фæстæ. Ис паддзахады хуссары.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирландийы сахартæ
Гæдиаты Цомахъ
Гæдиаты Секъайы фырт Цомахъ (райгуырдис 1882-æм азы Хъуды комы, Дæллаг Ганисы — амардис 1931-æм азы 24 октябры) уыд литературон критик, революционер, æхсæнадон архайæг, поэт, драматург, прозаик, тæлмацгæнæг.
Цардафыст
Райдиан ахуырад райста Джызæлы. Уый фæстæ фондз азы дæргъы (1892-1897) ахуыр кодта Дзæуджыхъæуы дины училищæйы. Каст æй куы фæци, уæд ма ноджы æхсæз азы (1897-1903) ахуыр кодта Стъараполы дины семинары.
1903 азы Цомахъ ахуыр кæнынмæ бацыд Юрьевы университеты историон-филологон факультетмæ. Ам æй æрыййæфта тызмæг 1905 аз. Уый уыдис студентон змæлдтыты архайæг æмæ йын йæ ахуыр æнæ ныууадзгæ нал уыд æмæ фæстæмæ æрыздæхт Ирыстонмæ. Куыста ахуыргæнæгæй Джызæлы райдиан скъолайы.
Гæдиаты Цомахъ 1906 азы 23 июлы уадзын райдыдта ирон æвзагыл фыццаг газет — «Ирон газет». Фæстæдæр æй хицауад уадзын нал бауагъта. Цомахъ дзы мыхуыр кодта уацтæ æхсæнадон-политикон темæтыл. Ацы ран рабæрæг фыссæджы революцион хъуыды. 1906 азы фæстæмæ аздæхт Юрьевмæ æмæ йæ ахуыр адарддæр кодта. Уæд бацыдис эсерты партийы эстойнаг организацимæ. Йæ политикон архайды æмæ уыцы партийы кæй уыд, уый тыххæй Цомахъы 1908 азы 7 мартъийы æрцахстой. Æртæ азы ахæстоны фæбадт, стæй йæ Сыбырмæ ахастой. Ахæстоны дæр Цомахъ йæ тох, йе сфæлдыстадон куыст нæ уагъта. Йæ «Ахæстоны фыстытæ», зæгъгæ, уыдоны ’хсæн зынгæ бынат ахсынц авд æмдзæвгæйы: «Хуры тын», «Бæлон», «Хæлæг», «Дæ чиныг», «Фын», «Ме ’фсымæрмæ», «Æрæхсæв».
1923-æм азы фыццаг куыста Хæххон республикæйы профессион ахуырады хайады хицауæй, стæй та рухсады адæмон комиссары хæдивæгæй. Уыцы иу рæстæджы уыдис Хæххон педагогон институты доцент, Дзæуджыхъæуы сæудæджерадон-экономикон техникумы лæвæрдта диалектикон æмæ историон материализм, уыдис газет «Рæстдзинад»-ы редактор.
1930-æм азы кæрон Цомахъ уæззау рынчын фæцис æмæ йæхи фæндонмæ гæсгæ ивд æрцыд Цæгат Ирыстоны зонад-иртасæн институтмæ. Йæ царды фæстаг бонты онг уыд йæ директор. 1931 азы 24 октябры Цомахъæн йæ зæрдæ йæ кусынæй банцад.
Категори:Ирон фысджытæ Категори:Хъуды комы чи райгуырдис, уыдон Цомахъ Категори:Ирыстоны æхсæнадон архайджытæ
Коморовский, Бронислав
Бронислав Мария Коморовский (Bronisław Maria Komorowski; райгуырдис 1952-æм азы 4 июны Оборники-Слёнскейы) у Польшæйы политик, паддзахады æвзæрст президент (парти «Граждайнаг платформæ»), раздæры хъахъхъæнынады министр, 2007-æм азæй — Сеймы (парламенты) Маршал (сæрдар).
2010-æм азы 10 апрелæй æххæст кæны президенты хæстæ, раздæры президент Лех Качиньский авиакатастрофæйы фæмардис, æмæ уый тыххæй.
5 июлы куыд рабæрæг ис, Бронислав Коморовский æвзæрст æрцыдис Польшæйы президенты бынатмæ. Уымæн 4 июлы схъæлæс кодтой хъæлæсгæнджыты 53,01%.
Фиппаинæгтæ
Категори:Польшæйы политиктæ Категори:Польшæйы президенттæ
1959-æм аз
Амардысты
Категори:1959
Португайлаг адæм
right|thumb|200px|Португайлæгтæ националон дарæсы Португайлæгтæ (Portugueses) сты Португалийы бындурон адæм. Уыдон дзурынц португайлагау.
Категори:Португали
Тырмон
Тырмон, дыгуронау Турмон у хизæнуат Цæгат Ирыстоны Дыгуры районы.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны географи Категори:Дыгуры район
Æртыккаг мæсыг
Æртыккаг мæсыг у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны. Ис Хъæнийы цур.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Тампере
Та́мпере (Tampere, Tammerfors) у сахар Финляндийы, Пирканмаайы регионы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Финляндийы сахартæ
Умбри
У́мбри (Umbria) у Италийы административон регион.
Фиппаинæгтæ
*
Вадсё
Ва́дсё (Vadsø, Vesisaari, Čáhcesuolu) у сахар Норвегийы цæгат-скæсæны. Вадсё уыди Финнмарчы провинцийы (фюлькейы) административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Норвегийы сахартæ
Дыккаг мæсыг
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Куырæйттæ
Куырæйттæ, раздæры ном у Хæрæгæвæрæн (Курайтта) у хъæу Цæгат Ирыстоны Алагиры районы.
Æрвитæнтæ
Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ
Ход
Хъæумæ хæстæг ис Ходы æфцæг (2609 м), кæцыйыл Урсхохы рагъы сæрты ис ахизæн Дыгуры районмæ. Хъæуы æмæ æфцæджы ’хсæн ис Уастырджийы кувæндон.
Ходы хъæумæ хæстæг Урсхохы рæбын ис Иры хæхты бардуаджы кувæндон Гуыдырты ком.
Истори
Ходы цардысты авд мыггаджы: Хъайтыхътæ, Дзугкойтæ, Едзитæ, Созайтæ, Гатетæ, Саухалтæ æмæ Джерджытæ.
Географи
Буртæ, Дыууæдонастæу, Дæлцыхцыры хуымтæ, Дæргъытæ, Къулы хуым, Уæлкъохца, Лæгæты сæр, Симоны хуым, Фæсхъæзджын, Фæсмус, Фæсцырт, Хуымыхъус, Фæсхуымыхъус, Хæмыцы хуым, Саумæртæ, Кæкийы хуымтæ, Дæлкуырдадз, Цулагон, Уырдыгæруайæн, Фæсдзуар, Фæскъохци, Хъæзджыны хуымтæ, Фæсхъæзджын. Дæлрæцау, Цæргæсыбын, Кæрствæд, Уыртæ, Гуылхæрæн рагъ, Къæхтæхсæн, Хъулондуры хосгæрст, Фæсхъæу, Гуыбынтæ, Фæсдзæгат, Цæгæрсæр, Гæркъайон, Хъæзджын, Бæлæгътæ, Фæсхъæзджын, Фæсчъыр, Фæсгæрон, Тынау, Сычъиных, Хъусæргæвдæн, Уастырджийы фæз, Фæссычъиных, Зыгъардуры ком, Ходон ракæсæн, Хуырхстæдтæ, Хъуынаджын, Дуцæндур, Дæлцъисон, Тымбыл уыгæрдæн, Саубын, Сауварс, Елойон, Джерджыдур, Æфцæджы бын, Адæгтæ, Уæллаг дисиджын, Дæллаг дисиджын, Хъуыдæйы хосгæрст, Хатион, Уартау, Къуырф уыгæрдæн, Рæцау, Рæцауы сæр, Рæцауфарс, Хуымварс, Худисæн, Хуыдзых, Цæвæндзыхъ, Цæгатысæр, Цъулагон. Æддаг хуымуат, Мидæггаг хуымуат, Фæсхурмæсыг, Уæллаг хурмæсыг, Дæллаг хурмæсыг, Фæсдауыдтон, Уариахсæн, Дæлдагъ, Гæлиу зæххытæ, Гуыдыртыком, Быпъынытæ, Цæджындзты ком, Бæхыгæрдæн, Сусæнтæ, Лæгæты фæрстæ, Хъомривæддон, Фыснайæнкъул, Сусæнтæ, Стырварс, Фардæг, Уæлгуырæйттæ, Фæсрагъ, Фæрстæ, Фыдуарæн, Авдæнау, Уæлгоммæ, Хъæдысæр, Уæллагдзуарау, Æрхизæнтæ, Æвзагаутæ, Бурлæзгъæр, Бадæнтæ, Дыууæдуарастæу, Дæлдарваз, Джигут, Къуыхцытæ, Куыдзтымус, Калмысæр, Майрæмызæнг, Сауысæр, Сондонвахс, Скъæрæнтæ, Сæгъдуцæн, Стырдур, Саукъæйтæ, Сындзджынфарс, Тамаджын уæлвæз, Тæдзынджытæ. Урс хæхтæ, Арсæгоны къæдзæх, Дарваз, Æхсины зæнг, Гыццыл Дарваз, Куыдзæппарæн, Мæсыджы рагъ, Тæдзинкъæдзæх, Гайлайы къæдзæх, Цъиахты доны къæдзæх. Гуси-дур, Кæкийы дур, Цавддуртæ, Уæйыджы дыкк, Хъулон дур, Стыр дур, Дæллаг хъил дур, Уæллаг хъил дур, Цомары цырт, Зыгъар дур, Джерджы дур, Дуцæн дур, Фыры дур, Цъына дур, Хъил дур, Мадымайрæмы дур. Стыр лæгæт, Гыццыл лæгæт, Гуыбайы дарæн, Едзайы дарæн, Æхсынджыты лæгæт. Змæстдон, Фæсгæроныдон, Æддагдонгом. Ходы æфцæг, Цъисоны ’фцæг, Бирæгъты ’фцæг, Хъивоны ’фцæг, Ходон ракæсæн, Газийы къахыр, Авдæнауы рагъ, Стыр рагъ, Хъæды рагъ, Сæгъдуцæны рагъ. Цыхцыр, Дæлцыхцыр, Цад, Къохца, Стырдуры суадон, Къæхтæхсæн, Хъуынаджын, Цъиахты суадон, Кæрствæды суадон, Цъысымты дон, Хуымыхъусы суадон, Бадæнты суадон, Дæлсусæнты суадон, Хилджыны суадон, Кæндысджыны суадон, Хъазæнлæгъзы суадон, Сычъиты суадон.
Æрвитæнтæ
Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ
Козаты Владимир
Козаты Григолы фырт Владимир (райгуырдиc 1929-æм азы, Хъемултайы — амардис 1989-æм азы) уыдис ирон поэт æмæ нывгæнæг.
Цардафыст
Козаты Владимир райгуырдис Хуссар Ирыстоны Хъемултайы хъæуы. Ахуыр кодта Цхинвалы уырыссаг скъолайы. Æстæм кълас каст куы фæциc, уæд бацыдиc Тугъанты Махарбеджы номыл аивадон училищемæ æмæ сси рæстæмбис дæсныйады нывгæнæг. Уыдис æхсæнад «Зонынад»-ы уæнг, кастис лекцитæ. Йæ нывтæ йын фенæн уыдис республикон æмæ æппæтцæдисон равдыстты. Фыста æмдзæвгæтæ. Рауагъта дыууæ поэтикон чиныджы — «Фæскъæвда» (Цхинвал, 1974) æмæ «Цъити» (Цхинвал, 1981).
Козаты Владимиры æмдзæвгæ
Категори:Ирон поэттæ Категори:Хуссар Ирыстоны поэттæ Владимир
Симплициссимус
thumb|right «Симплициссимус» у фыссæг Ханс Якоб Кристоффель фон Гриммельсгаузены сатирикон роман (1668).
Æрвитæнтæ
Категори:Романтæ немыцаг æвзагыл Категори:Сатирикон романтæ Категори:Чингуытæ алфавитмæ гæсгæ
Цоциты Уасил
Цоциты Семёны фырт Уасил — хæстон тæхæг, Советон Цæдисы Хъæбатыр. Райгуырдис 1917-æм азы 2 ноябры Цхинвалы районы Ортъеуы хъæуы. Уасил райдианы ахуыр кодта йæ райгуырæн хъæуы Ортъеуы. Уый фæтæ каст фæцис Сталиниры ирон авдазон скъола, стæй йæ йæ мады ’фсымæр Тбилисмæ акодта. Астæуккаг скъолайы ахуыркæнгæйæ, Цоцийы фырт уыцы иу рæстæджы куыста типографы дамгъæвзарæгæй, фæстæдæр та автотранспортон диспетчерæй. Фæстæдæр каст фæци Натлухы аэроклубы курсытæ æмæ дарддæр ахуырмæ ацыд Батайскы тæхджыты скъоламæ. 1938 азы йæ каст фæцис иттæг хорз бæрæгæнæнтимæ æмæ йæ рарвыстой Сталиниры аэроклубмæ тæхæг-инструкторæй. Цоциты Уасилы къухдариуæджы бын 62 хæххон лæппуйы æртæ-цыппар азы дæргъы Сталиниры аэроклубы базыдтой тæхыны иттæг хорз аивад.
Фыдыбæстæйы Стыр хæсты агъоммæ Цоциты Уасил ацыдис Мæскуымæ, Æфсæддон-Уæлдæфон Академимæ ахуыр кæнынмæ. Фæлæ йæ уым хæст æрыййæфта æмæ йæхи фæндонмæ гæсгæ ацыдис фронтмæ. Цоциты фырт йæ штурмгæнæгыл ацыд хæстон фæндаг Сталинградæй суанг Берлинмæ. 1942 азы 12 декабры Цоцийы фырт райста йæ фыццаг хæстон хорзæх — Сырх Тырысайы орден. Уый фæстæ йæ хæстон сгуыхтдзинæдты тыххæй хорзæхджын æрцыд Александр Невскийы, Фыдыбæстæйы хæсты фыццаг къæпхæны, Сырх Тырысайы дыууæ орденæй, «Сталинград бахъахъхъæныны тыххæй», «1941-1945 азты Германы фæуæлахизы тыххæй» майдантæй æмæ æндæр хорзæхтæй.
1943 азы 1 ноябры Указмæ гæсгæ хистæр лейтенант Цоциты Уасилæн знаджы тыхджын сфидаргонд фадыг атоныны æмæ Мариуполь ссæрибар кæныны сæрыл тохты арæхстджын архайдтыты тыххæй лæвæрд æрцыд Советон Цæдисы Хъæбатыры кадджын ном.
1947 азы йе службæйон хæстæ æххæстгæнгæйæ (ног хæдтæхæг фæлваргæйæ) Цоциты Уасил фæмард. Йæ каджын ном лæвæрд æрцыд горæт Цхинвалы иу уынгæн, Уанаты астæуккаг скъолайæн, æмæ бирæ пионерон дружинæтæн.
Уасил Категори:Советон Цæдисы хъæбатыртæ Категори:Ирæттæ Фыдыбæстæйы Стыр хæсты Категори:Ортъеуы чи райгуырдис, уыдон
Францаг академи
Францаг академи (Францаг æвзаджы академи) (Académie Française) у Францы уыцы зонадон уагдон, йæ нысан кæмæн у францаг æвзаг æмæ литературæ иртасын, стæй францаг æвзаджы литературон нормæтæ аразын. Æрвылаз Академи дæтты 60 литературон премимæ æввахс.
Сарæзты истори
Францаг академийы бындурæвæрæг у кардинал Ришельё. Сарæзтæуыд, кардинал 1635-æм азы 29 январы цы балæвары грамотæ (жалованная грамота) бафыста, уый фæрцы. Грамотæйы куыд амынд уыдис, афтæмæй Академи арæзт æрцыд, «цæмæй францаг æвзаг суа канд элегантон нæ, фæлæ ма аивæдтæ æмæ зонад æмбарынгæнынхъом».
Академийы фыццаг уæнгты ’хсæн уыдысты Валантен Конрар, Жан Демаре де Сен-Сорлен, Жан Ожье де Гомбо, Франсуа Метель де Буаробер, Жан Шаплен, Никола Фаре, Антуан Годо, Франсуа Менар, Гомбервиль, Гийом Кольте, Гез де Бальзак, Ракан, Вожла, Сент-Аман, Вуатюр.
Академийы ныртæккæйы сконд
Академийы ис 40 уæнджы. Академичы равзарынц цæрæнбонмæ, æмæ йæ хонынц æнæмæлгæ (les immortels), зæгъгæ, ахæм номæй. Ацы кадджын ном фæзынди, Ришельё цы девиз ныффидар кодта, уый охыл: «Æнæмæлæты сæраппонд». Наполеон III-æмы дугæй цæуы академикты хицæнгæнæн нысан — кæрдæгцъæх фрак (habit vert). Академичы амæлæты фæстæ йæ бынатмæ равзарынц ног адæймаджы. Ногæвзæрст уæнг, «Академийы дæлбазыр райсыны» бон хъуамæ зæгъа йæ развæдгæнæджы номарæн ныхас. Къорд академичы æндæр æмæ æндæр аххосæгты охыл Академимæ райстæуыдис кадджын уавæры нæ, фæлæ æнæуый уавæры. Уыдоны ’хсæн — Жорж Клемансо æмæ Ален Роб-Грийе; ахæмтæй сæ фылдæр хай сæхæдæг не сразы сты уыцы церемони сæххæст кæныныл. 1923-æм азы уыди ахæм хабар æмæ Академийы ногæвзæрст уæнг йæ развæдгæнæджы ном ссарынæн цы ныхас (речь) загъта, уый банымадæуыдис нæбæззоныл, фæлæ йыл ногæй бакусыныл академик не сразы ис.
Дыккаг дунеон хæсты фæстæ юридикон тæрхонмæ гæсгæ Академийы уæнгты рæнхъытæй рацух чындæуыд цалдæр академичы сæ коллаборационизмы тыххæй, уыдоны ’хсæн уыдысты маршал Петен æмæ философ-националист Шарль Моррас. Академийы æнæбаивгæ нымæрдар Жорж Дюамелы фæндонмæ гæсгæ сæ бынæттæ расидтыуыдис вакантоныл, фæлæ цалынмæ а дыууæ рацухгонд адæймаджы æгас уыдысты, уæдмæ сæ бынатмæ ног академиктæ æвзæрст нæ цыдис (иннæ дыууæ коллаборационисты Абеля Боннар æмæ Абель Эрманы хъауджыдæр).
Иуæй-иу хатт Академимæ равзарынц, фыссæг кæнæ ахуыргонды нæ, фæлæ æфсæддон кæнæ политичы. Кæй зæгъын æй хъæуы, ахæмтæн вæййы исты мыхуыргонд фыстытæ, мысинæгтæ æмæ æнд.
Категори:Францаг æвзаг Категори:Националон академитæ
Бал
Бал (Prunus subgen. Cerasus, Вишня) у дыргъхæссæг бæлас æмæ йæ дыргъты ном.
Этимологи
Ацы дзырд гуырдзиаг æвзагæй цæуы: гуырдз. ბალი -> ирон бал.
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Бæлæстæ
Мужичи
Мужичи́ (Мужече) у хъæу Мæхъхъæлы Сунжæйы районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæхъхъæлы Сунжæйы районы цæрæнрæттæ
1960-æм аз
Амардысты
Категори:1960
Качиньский, Лех
Качи́ньский Лех Алекса́ндр (Lech Aleksander Kaczyński; 18 июны 1949, Варшавæ, Польшæ — 10 апрелы 2010, Смоленсчы облæст, Уæрæсе) — польшæйаг юрист æмæ политик, Варшавæйы мэр (2002—2005), 2005-æм азы октябрæй йæ амæлæты онг уыдис Польшæйы президент.
13 азы йыл куы цыдис, уæд 1962-æм азы йæ фаззон æфсымæр Ярославимæ ахъазыд сæйраг ролтæ сывæллæтты популярон фильмы «Мæй чи аскъæфта, уыцы дыууæйы тыххæй» (O dwóch takich, co ukradli księżyc).
Хъайтыхътæ
Хъайтыхътæ (Кайтуковы) сты ирон мыггаг.
Качиньский, Лех
Ахуыр кодта Варшавæйы университеты юридикон факультеты, 1972-æм азы дзы райста магистры къæпхæн. 1979-æм азы бахъхъæхъæдта докторы диссертацы Гданьсчы университеты, уым куыста профессорæй 1990-æм азæй фæстæмæ.
Хъайтыхътæ
Фиппаинæгтæ
*
Ирландиаг æвзаг
Ирландиаг æвзаг (Gaeilge) у ирландиаг адæмы мадæлон æвзаг. Дзурынц ыл 538 283 (2006) адæймаджы, зонынц — 1 860 000 адæймаджы.
Качиньский, Лех
1977-æм азæй фæстæмæ уыдис оппозициимæ баст, куыста профцæдис «Солидарность»-ы.
Ирландиаг æвзаг
Ирландиæгты националон æвзаг у ирландиаг, фæлæ сæ фылдæр хай дзурынц англисаг æвзагыл. Ирландийы ис сæрмагонд районтæ — Гэлтахттæ — ирландиаг æвзагыл кæм дзурынц, уым.
thumb|left|300px|Ирландиаг æвзаджы зонынад
Качиньский, Лех
2010-æм азы 10 апрелы, Смоленскмæ тæхгæ-тæхын, йæ 1990-æм азы уагъд президентон хæдтæхæг асастис, куыд æнхъæл у, мигъы аххосæй. Хæдтæхæджы цы 97 адæймаджы уыдис, уыдон æппæтæй амардысты, семæ Лех Качиньский дæр.
Качиньскийы амæлæты фæстæ йæ хæстæ æххæст кæны Бронислав Коморовский, 1954-æм азы гуырд Польшæйы Сеймы сæрдар.
Фиппаинæгтæ
Категори:Польшæйы президенттæ Категори:Польшæйы политиктæ Категори:XXI æнусы политиктæ
Мæргълен
Мæргълен у хохы цъупп Тырсыгомы. Ис Ресы цур.
Сонорæ
Соно́рæ (Sonora ) у штат Мексикæйы. Штаты сæйраг сахар у Эрмосильо.
Фиппаинæгтæ
Категори:Мексикæйы штаттæ
Грасиан, Бальтасар
Бальтасар Грасиан-и-Моралес (Baltasar Gracián y Morales; райгуырдис 1601 азы, Бельмонте — амардис 1658 азы 6 декабры, Тарасонæ) — испайнаг фыссæг, философ æмæ литературæйы теоретик; уыдис католикон дины кусæг (иезуит). У бароккойы литературæйы зынгæдæр минæвæрттæй иу.
Цардафыст
Райгуырдис Испанийы, Калатаюдæмæ хæстæг Бельмонтейы хъæуы, дохтыры бинонты. Уыдис ын æртæ æфсымæры æмæ иу хо. Фидæны фыссæджы йæ сабибонтæй цæттæ кодтой дины кусæджы карьерæмæ. 1619-æм азы Бальтасар Таррагонæйы ссис Иезуитты ордены моладзайнаг.
1623-æм азы Бальтасар Сарогоссæйы ахуыр кодта теологи. 30-аздзыдæй уый каталойнаг сахар Леридæйы амыдта «моралон теологи», 32-аздзыдæй та райдыдта амонын философийы курс валенсиаг Гандийы, иезуитты коллегийы.
Йæ литературон сфæлдыстад райдыдта 1636-æм азы, Арагоны культурон артдзæстытæй иу — Уэскуйы куы æрцардис, уæд. Уыцы ран ын радтой динамонæджы æмæ исповедничы бынат иезуитты коллигийы. Уæдæй афæдзы фæстæ мыхуыры рацыдис йæ фыццаг зынгæ уацмыс — моралон трактат «Герой». Чиныгыл цымыдисæй сæмбæлдысты канд Испанийы нæ, фæлæ Европæйы дæр. Цацæг уæды заманты иезуитты ордены уæнгтæн æнæ хицæутты барлæвæрдæй мыхуыр кæнæн нæ уыдис, уацæг Грасиан йæ уацмыс рауагъта йæ фыдыфсымæры фырт — Лоренсо Грасианы номæй.
1657-æм азы «Критикон»-ы æртыккаг хайы рацыды фæстæ, Сарагоссæйы коллегийы ректор адæмы раз скодта Бальтасарæн дзырдæфхæрд, байстой дзы кафедрæ æмæ ахуыр кæнын бар, стæй йæ ахастой Сарагоссæйæ æмæ йыл бафтыдтой епитими — афтид дон æмæ къæбæрæй цæрын. Грасианы царды фæстаг аз уыдис йедзаг æфхæрдтытæ, хъизæмæрттæ æмæ ныфссастдзинæдтæй.
Фиппаинæгтæ
Категори:Испанийы фысджытæ Категори:Испанийы философтæ
Пойразлы
Пойразлы (Poyrazlı) у дыгурон хъæу Турчы. Ис Йозгаты провинцийы, Богъазлыйанмæ хæстæг.
Уым цæрынц: Гæгулатæ, Дæгуйтæ, Дзансохтæ, Дзæрæстæ, Золойтæ, Мæрзойтæ, Тайсаутæ, Сехъотæ, Таухъазахтæ, Хекъилатæ, Цæрикъатæ æмæ æндæртæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Йозгаты цæрæнрæттæ Категори:Турчы ирæттæ
Оахакæ (штат)
Оахакæ (Estado de Oaxaca) у штат Мексикæйы хуссары. Æрбынат кодта Сабыр фурды былыл. Штаты сæйраг сахар у Оахакæ-де-Хуарес.
Фиппаинæгтæ
Категори:Мексикæйы штаттæ
Елбердийы обау
Елбердийы обау у обау Цæгат Ирыстоны. Ис Зилгæйы цур, Хуымæллæджы доны рахиз был.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны обæуттæ
Коупавогюр
Коупавогюр (Kópavogur, ратæлмац кæнæн ис куыд «тюлены лæппыны бакæлæн») у дыккæгæм стырдæр сахар (Рейкъявичы фæстæ). Сахар зындгонд у бæстæйы тæккæ бæрзонддæр агъуыстæй — Smáratorg Tower (77 м).
Фиппаинæгтæ
Категори:Исландийы сахартæ
Уарзионы къуыбыр
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хæхтæ
Фæранк
Фæранк кæнæ фыранк, франк, мысы кæнæ леопард (Panthera pardus) у тугдзых æхсырæйхæссæг цæрæгойты хуыз, хауы стыр гæдытæм. У пантерæты мыггаджы сæ цыппар минæвæртæй иу.
Фæранчы дæлхуыз, разазиаг фæранк, раджы цардис Цæгат Кавказы æмæ ис Ирыстоны гербыл.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Уæрæсейы Сырх чиныг Категори:Гæдытæ
Тæбæхсæутæ
Тæбæхсæутæ кæнæ Тæбæхсаутæ (Тхапсаевы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
1961-æм аз
Амардысты
Категори:1961
Къутуйауы хох
Къутуйауы хох у хохы цъупп Тырсыгомы.
Литературæ
Категори:Тырсыгомы хæхтæ
Анкоумæ
Анкоумæ (Ancohuma) — хох Боливийы (Невадо-Сахамæ æмæ Иллиманийы фæстæ). Лæууы Андты рагъ Кордильера—Релы цур, скæсæнырдæм цад Титикакæйæ. Гыццыл хуссардæр дзы лæууы хох Иллампу, йæ цуры сахар Соратæ.
Категори:Андтæ Категори:Андты хæхтæ Категори:Боливийы хæхтæ Категори:Хæхтæ алфавитмæ гæсгæ
Бæлгъуыр
Бæлгъуыр — хæйрæджыты паддзах. Адæмон сфæлдыстады æвдыст цæуы мæстыгæр, мæтъæл æмæ фыдзондæй. Йæ фæлгонц ын хорз равдыста Брытъиаты Созырыхъо йæ уацмыс «Дзеджы фырт Дзеджы».
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон мифологи
Суанæгтæ
Суанæгтæ кæнæ сари, цари , суантæ, дыгуронау сари ( [шванар], სვანები [сванеби]) — Сарийы чи цæры, уыцы гуырдзиаг адæмы субэтникон къорд. Суанæгтæ дзурынц сариаг æвзагыл (картвелаг æвзæгтæй иу).
Фиппаинæгтæ
Категори:Гуырдзиаг адæм Категори:Гуырдзыстоны адæмтæ
Европæ
Европæ у дунейы хай. Европæ æмæ Ази иумæ кæнынц материк Еврази.
Бæстæтæ
Европæйы ис 49 паддзахады.
1 Кæд æмæ Кавказы хæхтæм гæсгæ Европæйы арæн у, уæд ацы бæстæтæ сты Европæйы. Фæлæ ахæм цæстæнгас тæккæ популярон нæу.
² Хъазахстаны европæйаг хай у цæугæдон Уралæй ныгуылæнырдæм.
³ Уæрæсейы территори, Уралы хæхтæй ныгуылæнырдæм, нымад у Европæйыл.
Пассат
Пассат у, иудадзыгдæр субтропиктæй экваторы ’рдæм чи дымы, ахæм хус тропикон дымгæ.
Европæ
Бæстæтæ
4 Европæйаг Турк у Босфор æмæ Дарданеллты донкъубалтæй цæгат æмæ ныгуылæнырдæм.
Пассат
Категори:Бæстыхъæд
Европæ
Бæстæтæ
thumb|200px| <font color=#4080FF>██ [[Цæгат Европæ
<font color=#00FFFF>██ Ныгуылæн Европæ
<font color=#FF8080>██ Скæсæн Европæ
<font color=#00FF00>██ Хуссар Европæ]]
Уартхæссæг
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Цæгат Йоркшир
Цæгат Йоркшир кæнæ Норт-Йоркшир (North Yorkshire) у графад Англисы цæгаты. Цæрынц дзы 1 153 400 адæймаджы (2017). Йæ административон центр у Норталлертон.
Фиппаинæгтæ
Категори:Англисы графадтæ
1962-æм аз
Амардысты
Категори:1962
Тута
Тута (Morus, шелковица, тутовое дерево) у дыргъхæссæг бæлас æмæ йæ дыргъты ном.
Дыргъы ном — дыгуронау: бæласи лискъæф.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Бæлæстæ
Чъырынаутæ
Чъырынаутæ у хохы цъупп Тырсыгомы. Ис Мынагомы.
Литературæ
Категори:Тырсыгомы хæхтæ
Цыртыхох
Цыртыхох у хохы цъупп Тырсыгомы.
Сёр-Трёнделаг
Сёр-Трёнделаг (Sør-Trøndelag) у Норвегийы раздæры провинци (фюльке). Административон центр — сахар Тронхейм.
Категори:Норвегийы раздæры провинцитæ
Галашки
Галашки кæнæ Галасгæ, Галашкæ (Галашкe) у хъæу Мæхъхъæлы Сунжæйы районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæхъхъæлы Сунжæйы районы цæрæнрæттæ
Хъанцахъы обау
Хъанцахъы обау у обау Цæгат Ирыстоны. Ис Комсомольскæйы хъæуы цур.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны обæуттæ
Перуджæ
Перуджæ (Perugia, Perusia) у Италийы сахар, Умбрийы сæйраг сахар.
Фиппаинæгтæ
Категори:Умбрийы сахартæ
Биазырты Алыксандр
1914 азы бацыд Æрыдоны семинары райдиан скъоламæ. Астæуккаг скъола каст фæци 1923 азы. Уый фæстæ ахуыр кæнынмæ бацыд Дзæуджыхъæуы педагогон институтмæ, фæлæ йæ хъуыддæгтæ нæ фæрастæ сты – рæуджыты низ æй ахуыр кæнын нæ бауагъта, æмæ хуыздæр бæстыхъæд агурæг ацыд Хуссар Ирыстонмæ. Райдыдта кусын Громы хъæуы скъолайы. Афæдзы фæстæ, йе ’нæниздзинад куы фæхуыздæр, уæд фæстæмæ æрыздæхт Дзæуджыхъæумæ æмæ йæ ахуыр адарддæр кодта педагогон институты.
1929 азы Алыксандры фæсырдтой институтæй куыд «кулачъы фырт». Æрыдоны йын тæссаг уыди цæрынæн æмæ уый тыххæй алыгъди Мызурмæ, райдыдта скъолайы кусын, фæлæ ам дæр афæдзæй фылдæр «кулачъы фырты» кусын нæ баугътой. Мызурæй ацыд æмæ райдыдта кусын Назраны консервгæнæн заводы. 1933 азы цæрынмæ ацыд Хуссар Ирыстонмæ. Райдыдта кусын Ленингоры районы Цъолды хъæуы райдайæн скъолайы ахуыргæнæгæй. 1934 азы Алыксандр кусын райдыдта Ленингоры районы Захъхъоры скъолайы, 1936 азæй 1944 азы онг та уыди Цхинвалы районы Цъунары астæуккаг скъолайы ахуыргæнæг. 1947 азы каст фæци Хуссар Ирыстоны паддзахадон педагогон институт. Уый фæстæ куыста ахуыргæнæгæй педтехникумы æмæ пединституты. 1957 азы сси Хуссар Ирыстоны зонадон-иртасæг институты кæстæр зонадон кусæг, стæй та хистæр зонадон кусæг. Уым фæкуыста 1983 азы онг. 1968 азы Биазыры-фырт бахъахъхъæдта кандидатон диссертации.
Хуссар Ирыстоны зонадон-иртасæг институты кусгæйæ Алыксандрæн бирæ бантысти.
Озаску
Озаску  (Osasco) у сахар æмæ муниципалитет Бразилийы, Сан-Паулуйы штаты. Цæрынц дзы 666 мин ад. (2010).
Биазырты Алыксандр
Æрнывыл кодта æмæ мыхуыры рауагъта «Ирон адæмон аргъæуттæ» æртæ чиныгæй (1-аг том — 1959 азы, 2-аг том — 1960 азы, 3-аг том — 1962 азы). Чингуыты æдæппæт ис 500 аргъауы.
Озаску
Бындурæвæрд æрцыд 1962-æм азы.
Фаркаш, Берталан
Бе́рталан Фа́ркаш (Farkas Bertalan; райгуырдис 1949-æм азы 2 августы, Дьюлахазæ) у Венгрийы фыццаг космонавт, Советон Цæдисы Хъæбатыр.
Озаску
Фиппаинæгтæ
Категори:Бразилийы сахартæ
Биазырты Алыксандр
Æниу, кæуылты у Нарты кадджыты историон сусæгтæ раиртасыныл цы куыст бакодта Алыксандр, уый дæр мыхуыргонд æрцыдысты «Фидиуæджы», «Мах дуджы», «Хуссар Ирыстоны зонадон-иртасæг институты хабæртты», стæй хицæн чиныгæй.
Фаркаш, Берталан
Фаркаш æмæ советон космонавт Валерий Кубасов космосмæ стахтысты космосы нау «Союз-36»-ы 1980-æм азы 26 майы. Орбитæйы баззадысты 7 боны æмæ 20 сахаты.
Адайыкомыдон
Адайыкомыдон (Адайы ком + дон, Адайком) у цæугæдон Цæгат Ирыстоны Алагиры районы. Адайыкомыдоны былыл лæууынц Уæллаг Зæрæмæг æмæ Дæллаг Зæрæмæг.
Биазырты Алыксандр
Алыксандр у «Ирон æвзаджы грамматикæ»-йы автор, рауагътой йæ цыппар хатты — 1967, 1969, 1973 æмæ 1976 азты. Зæгъын хъæуы уый дæр, æмæ Биазыры-фырт бирæ фарстатæн радта дзуапп, Темырболаты, Къостайы, Секъайы, Елбыздыхъойы, Цомахъы, Арсены сфæлдыстадон бынтæ куы иртæста, уæд.
Адайыкомыдон
Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ
Биазырты Алыксандр
Биазырты Алыксандр амардис 2003-æм азы 20 июлы.
Алыксандр Категори:Ирон ахуыргæнджытæ Категори:Фольклористтæ Категори:Хуссар Ирыстоны ахуыргæндтæ Категори:Æрыдоны чи райгуырдис, уыдон
Фаркаш, Берталан
Космосмæ атахты фæстæ Фаркаш дарддæр кодта æфсæддон тæхæджы карьерæ.
Малхъ
Малхъ (Балыкъ суу, Малка, Балъкъ) у цæугæдон Кæсæг-Балхъары. Йæ дæргъ у 210 километры. Малхъ у Терчы фæрсагдон.
Фаркаш, Берталан
Фаркашæн ис æртæ сывæллоны: дыууæ лæппуйы æмæ иу чызг.
Малхъ
Фиппаинæгтæ
Категори:Кæсæг-Балхъары цæугæдæттæ Категори:Стъараполы крайы цæугæдæттæ Категори:Терчы фæрсагдæттæ
Фаркаш, Берталан
Категори:Космонавттæ Категори:Советон Цæдисы хъæбатыртæ Категори:Венгрийы политиктæ Категори:Сабольч-Сатмар-Береджы чи райгуырдис, уыдон
Неаполиаг æвзаг
Категори:Ромайнаг æвзæгтæ Категори:Италийы æвзæгтæ
Мангровæ
Мангровæ у, дæлвæз ламиджын тропикты чи зайы, стæй денджызы æрбаивылды афон доны бын чи фæвæййы æмæ сæ уидæгтæ уæлзæхх кæмæн сты, ахæм æнусонцъæх бæлæстæ æмæ къудзиты пъазбын.
Категори:Денджыз Категори:Хъæд
Сидахътæ
Сидахътæ (Сидаковы) сты ирон мыггаг.
Бежантыхъæу
Бежантыхъæу (ბეჟაანთკარი, Бежаанткъари) у хъæу Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы.
Категори:Ленингоры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Хеладур (хох)
Хеладур у хохы цъупп Тырсыгомы.
Цыппар уæздан æцæгдзинады
Цыппар уæздан æцæгдзинады (чатвари арьясатьяни) сты буддизмы бындурон ахуыртæй иу.
Уæздæтты фæдоны, кæй зонд у сæрибар фыдзæрдæйæ, сæрибар фыдвæндæй, у æнæкъæм æмæ сыгъдæг – фæвæййы цыппар хæдныфсы ам æмæ ныр:
Категори:Буддизм
Хъуылымбегтæ
Хъуылымбегтæ (Кулумбеговы) сты ирон мыггаг.
*
1963-æм аз
Амардысты
Категори:1963
Кабарай
Кабарай (Cabaray) — стратовулкан Боливийы. Лæууы вулкантæ Ислуга æмæ Татæ-Сабайæйы астæу раст Чилийы скæсæйнаг арæнты цур.
Дæллаг Калифорни
Дæллаг Калифорни (Baja California) у штат Мексикæйы цæгаты. Штаты сæйраг сахар у Мехикали.
Фиппаинæгтæ
Категори:Мексикæйы штаттæ
Бæззаты Дзамболат
Бæззаты Василийы фырт Дзамболат (райгуырдис 1979-æм азы 18 августы Рустауы, Гуырдзыстон) уыдис «Аланийы» футболист, размæбырсæг æмæ æрдæгхъахъхъæнæг, Бæззаты Гиуæргийы ’фсымæр. Дзамболат у Цæгат Ирыстон — Аланийы парламенты депутат.
Фиппаинæгтæ
Дзамболат Категори:Уæрæсейы футболисттæ Категори:ФК «Аланийы» хъазджытæ Категори:Ирон спортсментæ Категори:Футболисттæ алфавитмæ гæсгæ
Æрхы сæр
Æрхы сæр кæнæ Æрхы сæры къахыр у хохы цъупп Тырсыгомы.
Литературæ
Категори:Тырсыгомы хæхтæ
Суаргом (Арвыком)
Суаргом кæнæ Царцайы адаг у ком Цæгат Ирыстоны. Ис Арвыкомы.
Литературæ
Категори:Арвыком
Тронхейм
Тронхейм (Trondheim, кæнæ ; хуссар саамиагау ) у Норвегийы æртыккæгæм стырдæр сахар (Осло æмæ Бергены фæстæ).
Фиппаинæгтæ
Категори:Норвегийы сахартæ
Уæйыгбарз (Цæгат Ирыстон)
Уæйыгбарз у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны Горæтгæроны районы. Ис хъæу Хъобаны цур. Хохы бæрзæнд у 1611 метры.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Данийы кронæ
Данийы кронæ (danske krone) у Данийы националон валютæ. ISO 4217 код у DKK.
Æхцатæ
Категори:Дани Категори:Валютæтæ Категори:Кронæтæ
Айларты Чермен
Айларты Чермен Гæбылайы фырт (райгуырдис 1934-æм азы Хъарман-Сындзыхъæуы — амардис 2005-æм азы) уыдис ирон фыссæг.
Цардафыст
Айларты Чермен райгуырдис Хъарман-Сындзыхъæуы зæхкусæджы хæдзары. Астæуккаг скъола каст фæуыны фæстæ бацыдиc Цæгат Ирыстоны паддзахадон медицинон институтмæ. Каст æй куы фæцис, уæд дохтырæй куыста республикæйы хъæуты æмæ сахарты. Бирæ азты дæргъы уыди æфсæнвæндаджы санэпидстанцæйы сæргълæууæг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон поэттæ Категори:Цæгат Ирыстоны поэттæ Чермен
Цæгат Ирыстоны цæрæнрæттæ
Цæгат Ирыстоны ис 6 сахары, 7 посёлочы, 94 хъæууон администрацийы, 209 хъæуы (уыдонæй 26 æдзæрæгтæ).
1964-æм аз
Амардысты
Категори:1964
Цæгат Ирыстоны цæрæнрæттæ
æмæ æндæртæ.
*
Ермоловы обау
Ермоловы обау у обау Цæгат Ирыстоны. Ис Мустыздæхы цур.
Сæгъмæцъы
Сæгъмæцъы кæнæ сæгъмæцъ (Daphne, Волчеягодник) у чысыл къутæрты мыггаг.
Ермоловы обау
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны обæуттæ
Сæгъмæцъы
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Маргджын зайæгойтæ Категори:Хосгæнæн зайæгойтæ
Вадуц
Ваду́ц (Vaduz) у Лихтенштейны сæйраг сахар.
Фиппаинæгтæ
Категори:Лихтенштейны сахартæ æмæ хъæутæ
Камчаткæ
Камчаткæ (Камчатка) у Уæрæсейы Дард Скæсæны æрдæгсакъадах Сабыр океан æмæ Охотæйы денджызы ’хсæн. Камчаткæ у номдзыд ран вулканты фæрцы. Йæ фæзуат у 472 300 км², йæ дæргъ у 1250 км.
Категори:Æрдæгсакъадæхтæ алфавитмæ гæсгæ
Куывддоны рагъ
Куывддоны рагъ у къуыбыр Цæгат Ирыстоны. Ис Бадыхъæуæй Дæйыхъæуы ’хсæн.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хæхтæ
Ахалдаба (Хуссар Ирыстон)
Ахалдаба (ახალდაბა) у хъæу Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы.
Ташлы-Тала
Ташлы́-Тала́ (Ташлы-Тала — «дуры æрдуз») у хъæу Кæсæг-Балхъары Лескены районы. Ис Кæсæг-Балхъар æмæ Цæгат Ирыстоны тæккæ арæныл, цæугæдон Хæзныдоны галиу был.
Саффолк
Са́ффолк кæнæ Су́ффолк (Suffolk) у графад Англисы скæсæны. Цæрынц дзы 757 000 адæймаджы (2017). Йæ административон центр у Ипсуич.
Ташлы-Тала
Цæрынц дзы 646 адæймаджы (2016).
Фиппаинæгтæ
Категори:Лескены районы цæрæнрæттæ
Саффолк
Фиппаинæгтæ
Категори:Англисы графадтæ
Амыраны къæдзæх
Ам(ы)раны къæдзæх кæнæ Фидары къæдзæх, Фидаркъæдзæх, Даредзаны къæдзæх у къæдзæх Хъуды комы, Арагуийы галиу был.
Фиппаинæгтæ
Категори:Хъуды ком
Тамачъи
Тамачъи (Sorbus torminalis, Рябина глоговина, Медвежья груша) у бæлас, цъуйы хуыз.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Бæлæстæ
Букъа
Букъа кæнæ гукъа (Astragalus, Астрагал) у, хъæдурхуызты бинонадмæ чи хауы, ахæм зайæгойты мыггаг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Хъæдурхуызтæ
1965-æм аз
Амардысты
Категори:1965
Вестерноррланд
Ве́стерноррланд (Västernorrlands län) у провинци (лен) Швецийы цæгаты. Йæ административон центр у Хернёсанд.
Фиппаинæгтæ
Категори:Швецийы административон дих
8 февралы
Ацы бон амардысты
Категори:Бонтæ
Хурныгуылæны рагъ
Хурныгуылæны рагъ у къуыбыр Цæгат Ирыстоны. Ис Ходæй Садоны ’хсæн.
Бонифачо
Бонифа́чо (Bonifacio, Bunifaziu) у сахар æмæ коммунæ Корсикæйы сакъадахы хуссары, хауы Францы департамент Хуссар Корсикæмæ.
Хурныгуылæны рагъ
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хæхтæ
Бонифачо
Цæрджыты нымæц у 2700 адæймаджы (1999).
Бонифачойы цæрджыты хуыйнынц бонифачойæгтæ (Bonifaciens).
Фиппаинæгтæ
Категори:Корсикæйы сахартæ
Мардантæ
Мардантæ (Мардановы, მარდანაშვილი ) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Саксойнаг Швейцари
Саксойнаг Швейцари (Sächsische Schweiz) у Эльбæйы Змисдуры хæхты гермайнаг хай.
Галерей
Категори:Германы хæхтæ
Конкорд
thumb|250px|«Конкорд». [[Хитроу, Лондон]] «Конкорд» — уæлзæлон пассажирон хæдтæхæг. thumb|left| thumb|250px| thumb|left|Кабинæ
1966-æм аз
Амардысты
Категори:1966
Куадзæны сакъадах
thumb|right|300px|Картæ 700px|left|thumb|Куадзæны сакъадах Куадзæны сакъадах (Rapa Nui, Isla de Pascua) у Полинезийы сакъадах Сабыр фурды, Чилийы сæрмагонд территори. Сакъадахы бæстыхъæд у денджызон-тропикон.
*
Алардыйы хох
Литературæ
Категори:Тырсыгомы хæхтæ
Берн
Берн (Bern, Berne, Berna, Berna) у Швейцарийы сæйраг сахар. Уый у паддзахады цыппæрæм стырдæр сахар (Цюрих, Женевæ æмæ Базелы фæстæ). Цæрджыты нымæц: 128 041 адæймаджы (2007).
Фиппаинæгтæ
Категори:Швейцарийы сахартæ
Индоевропаг æвзæгтæ
لغات هندوأوروبية Cànanan Ind-Eòrpach Lingua proto-indoeuropee Bahasa Indo-Eropa xinjoiro'o bangu
Хуссар Йоркшир
Фиппаинæгтæ
Категори:Англисы графадтæ
Залгъæдджын къуылдым
Залгъæдджын къуылдым у къуылдым Цæгат Ирыстоны. Ис Æрхонгомы.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хæхтæ Категори:Æрхонгом
.ch
.ch у Швейцарийы уæллаг æмвæзады паддзахадон домен.
ch
1967-æм аз
Амардысты
Категори:1967
Мидæгрæбындон
Мидæгрæбындон у цæугæдон Цæгат Ирыстоны. Ис Дæргъæвсы комы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ Категори:Дæргъæвсы комы цæугæдæттæ
Америкæйы Самоæ
Америкæйы Самоæ (American Samoa) у Сабыр фурды сакъадæхтæ, АИШ-ы дæлбар территори. Америкæйы Самоæйы сæйраг сахар у Паго-Паго. 300px|thumb|right|Офу, Америкæйы Самоæйы был 300px|thumb|right|Офу, Хуссар был
Цæрджытæ
*
Оркнейы сакъадæхтæ
Оркнейы сакъадæхтæ (Orkney Islands; Àrcaibh) у Цæгат Шотландийы архипелаг. Оркнейтæ у Шотландийы 32 зылдтæй иу. Зылды административон центр у Керкуолл. Цæрджыты нымæц: 19 900 адæймаджы (2007). Оркнейты стырдæр сакъадах у Мейнленд (дзырдæй-дзырдмæ «материк»); æдæппæт сакъадæхты нымæц у 70 бæрц, уыдонæй 50 сты æдзæрæг.