cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Карибы денджыз
Карибы денджыз у дунейы ахсджиагдæр нефткъахæн регионтæй иу (170 млн т æрвылаз).
Афæдзы дæргъы сæ фæллад уадзынмæ регионы бæстæтæм æрбацæуынц 12 милуан туристы.
Категори:Денджызтæ алфавитмæ гæсгæ *
Фæлмæнгæрдæг
Фæлмæнгæрдæг кæнæ рæсыдбадæн, хоргæрдæг (Stellaria media; Звездчатка средняя, Мокрица) у иуазон кæрдæг зайæгой. Ис ын фæлурсгонд дидинджытæ, зæххыл фæйнæрдæм ацæуы тъæпæнæй, бырæгау.
Фæлмæнгæрдæг у мыдхæссæг зайæгой.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Мыдхæссæг зайæгойтæ
Къæхты хох
Къæхты хох у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны. Ис Гуыркъуымтыкомы.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ Категори:Гуыркъуымтыком
Молдави
Молдави кæнæ Молдовæ (Moldova), официалон ном у Молдовæйы Республикæ (Republica Moldova) у Европæйы паддзахад, кæддæр уыдис ССРЦ-ы республикæ.
*
Хуссар Итали
thumb|right|250px|Хуссар Итали Хуссар Итали у Италийы хуссар хай.
Сконд
Категори:Италийы административон дих
Чехаг æвзаг
Категори:Славяйнаг æвзæгтæ
997-æм аз
Амардысты
Категори:997
Ир
Ир нысан кæны:
Къæй æфтуантæ
Къæй æфтуантæ у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны. Ис Зæрæмæгмæ ’ввæхс.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
1733-æм аз
Амардысты
Категори:1733
998-æм аз
Амардысты
Категори:998
Хæрдысæр
Хæрдысæр у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы.
Хæрдысæры райгуырдис Джусойты Нафи — ирон фыссæг, филологон зонæдты доктор.
Литературæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Дидинæгджын зайæгойтæ
Дидинæгджын зайæгойтæ кæнæ Æмбæрзтмыггагджынтæ (Magnoliophyta кæнæ Angiospermae, Цветковые растения кæнæ Покрытосеменные) сты зайæгойты хайад.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
999-æм аз
Амардысты
Категори:999
Адайы ком
Адайы ком (Адайкомское ущелье) у ком Цæгат Ирыстоны Алагиры районы. Ис Туалгомы.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны кæмттæ
Дзуары комы цъити
Дзуары комы цъити у цъити Цæгат Ирыстоны. Ис Гуыркъуымтыкомы Хохы дзуармæ ’ввæхс.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны цъититæ Категори:Гуыркъуымтыком
Шогенцуков, Адам Огурлийы фырт
Адам Огурлийы фырт Шогенцуков (1916-æм азы 13 сентябры — 1995-æм азы 5 майы) уыди кæсгон поэт, прозаик, драматург, публицист. Фыста кæсгонау æмæ уырыссагау.
Словакаг æвзаг
Словакаг æвзаг (slovenčina, slovenský jazyk) у словакаг адæмы мадæлон æвзаг. Дзурынц ыл 6 милуан адæймаджы бæрц. Уый у славяйнаг æвзæгтæй иу.
Шогенцуков, Адам Огурлийы фырт
Цардафыст
Адам Шогенцуков райгуырдис Кучмазукинойы хъæуы (ныртæккæ Кæсæг-Балхъары Пахсæны сахар). Ахуыр кодта хъæуы райдиан скъолайы. Фæстæдæр, 1940-æм азы, каст фæци Кæсæг-Балхъары паддзахадон университеты æвзаг æмæ литературæйы факультет. 1938-æм азы фыццаг хатт мыхуыры рацыдысты йæ уацмыстæ, 1939-æм азы та æмдзæвгæты циклы тыххæй йæ райстой ССР Цæдисы Фысджыты цæдисмæ.
Леонардо да Винчи
Леона́рдо ди сер Пье́ро да Ви́нчи (Leonardo di ser Piero da Vinci, — ) уыд номдзыд италиаг нывгæнæг, скульптор, архитектор) æмæ ахуыргонд (анатом, æрдзиртасæг), æрымысæг, фыссæг. Уыд разагъддæр Сæндидзæн дуджы бæрнлæгтæй иу.
Шогенцуков, Адам Огурлийы фырт
Цардафыст
1941-æм азы ноябрæй æмæ Фыдыбæстæйы Стыр хæсты фæуды онг Адам хæцыди фронты, хæцгæйæ фæцыд Кавказæй Прагæ, Будапешт æмæ Венæмæ.
Словакаг æвзаг
Категори:Славяйнаг æвзæгтæ
Æрæфитæ
Æрæфитæ — Нарты симды нæмттæй иу — ногбонты дзыллон дыууæддæгуæлæ кафт.
Шогенцуков, Адам Огурлийы фырт
Цардафыст
Демобилизацийы фæстæ Адам Шогенцуков куыста Кæсæджы Зонадон-иртасæн институты (уырыс. КНИИ) зонадон кусæгæй, Кæсæджы паддзахадон педагогон институты ахуыргæгнæгæй. Иу рæстæг уыди Горькийы номыл Литературон институты цур уæлдæр литературон курсыты ахуыргæнинаг. Фæстæдæр сси журнал «Ошхамахо»-йы сæйраг редактор.
Æрæфитæ
Кафыдысты йæ Ногбон æхсæв æртыты алыварс. Кафты архайдтой æрмæстдæр 30-45 аздзыд хъаруджын, цæрдæг æмæ арæхстджын нæлгоймæгтæ. Кафгæ-кафын кодтой заргæ дæр. Æддæгуæлæ кæфтыты архайын стыр кадыл нымад уыдис. Гуырысхойаг нæу, рагзаманты ритуалон равдыстан бæлвырд сакралон функцитимæ кæй уыдис, уый. XIX æнусы 1870-æм азты цæрджытæй ма чидæртæ кæнынц Æрæфитæйы æртæддæгуæлæ варианты кой дæр.
Шогенцуков, Адам Огурлийы фырт
Цардафыст
Бирæ азты дæргъы Шогенцуков фæкуыста Кæсæг-Балхъары Республикæйы Фысджыты цæдисы правленийы сæрдарæй (1951–54, 1956–58, 1970-æм азæй).
Адам Шогенцуков у къорд поэтикон æмбырдгонды автор: «Зæрдæйæ зæрдæмæ» (1962), «Тæрккъæвдайы размæ» (1966), «Зæххы хорздзинад» (1974), «Зæххон цин» (1977), «Зæрдæйы фæд» (1980), «Фæндæгтæ» (1981), «Зараг гага» (1986), «Æнæхъæн æхсæв уаргæ кодта» (1991). Ноджы ма фыста прозаикон уацмыстæ. Уыдонæй зæнгæдæртæ сты: уацаутæ «Софиаты уалдзæг» (1955), «Дæ ном ын ратдзынæн» (1970), «Рухс рудзынг» (1984), стæй радзырдтæ «Фембæлд», «Райдзаст фæззæг», «Æнæкъах мæнгдзинад», «Кунайы тæргай».
Шогенцуковæй фыст æрцыд, национ сценæйы кæй сæвæрдæуыд, ахæм цалдæр пьесæйы: пьесы «Мадинæ», «Уарзæттæ», «Уарзт æмæ лæгдзинад».
Æрæфитæ
Литературæ
Категори:Ирон æгъдæуттæ Категори:Ирон кæфтытæ
Шогенцуков, Адам Огурлийы фырт
Цардафыст
Литератор ма зындгонд уыди куыд дæсны тæлмацгæнæг. Уый кæсгон æвзагмæ раивта куыд уырыссаг, афтæ фæсарæйнаг классикты уацмыстæ (Навои, Пушкин, Лермонтов, Некрасов, Шекспир æмæ Лопе де Вега).
Йесо Чырысти
thumb|Йесо Чырысти. [[VI æнусы иконæ]] Йесо Чырысти, дыгуронау Киристе (Ἰησοῦς Χριστός, Їисъ Хрїстъ, Иисус Христос) чырыстон дины у Хуыцауы фырт, адæймаг æмæ Хуыцау, Сыгъдæг Æртæиууоны дыккаг гоймаг.
Йесо райгуырдис Вифлеемы, Иудейы. Йæ цард æмæ архайд афыссынц Ног Фæдзæхсты цыппар чиныджы — Матфей, Марк, Лука æмæ Иоанны Евангели. Йесо Чырысти æцæгæй кæй цардис, ууыл æвдисæн сты, йæ кой чи кæнынц, чырыстон динимæ баст чи нæ уыдысты, уыцы рагон авторты тексттæ (Иосиф Флавий, Корнелий Тацит æмæ æндæртæ).
Пысылмон дины Йесо — عيسى بن مريم [иса бин мариам] — нымад у Хуыцауы пехуымпарыл, фондз ахсджиагдæр пехуымпартæй иуыл.
Категори:Чырыстон дин
Берлин
Берли́н (Berlin) у Германы сæйраг сахар, ис бæстæйы цæгат-скæсæны. Берлин у Германы æппæты стырдæр сахар æмæ Европæйы Цæдисы стырдæр сахар Лондоны фæстæ.
Берлины фыццаг кой уыд XIII æнусы. Пруссийы паддзахады сæйраг сахар уыд (1701-1918), стæй — Германы империйы (1871-1918), Веймары Республикæ (1919-1933) æмæ Æртыккаг Рейхы сæйраг сахар (1933-1945). Дыккаг дунеон хæсты фæстæ сахар дихгонд уыди Ныгуылæн æмæ Скæсæйнаг Берлиныл. Скæсæн Берлин уыд Германы Демократон Республикæйы сæйраг сахар, Ныгулæн (æмæ стырдæр) хай уыд Ныгуылæн Германы анклав — йæ алыварс уыд бетонæй конд Берлины æмбонд. Германы иугонды фæстæ та Берлин ногæй сси паддзахады сæйраг сахар.
Фиппаинæгтæ
* Категори:Мегаполистæ
Родс, Сесил
Се́сил Джон Родс (Cecil John Rhodes, 1853-æм азы 5 июлы — 1902-æм азы 26 мартъийы) — англисаг æмæ хуссарафрикæйаг политикон архайæг, амалиуæггæнæг, англисаг колониалон экспансийы идеолог æмæ йæ разæнгардгæнæг, алмасикъахæн компани «Де Бирс»-ы бындурæвæрæг.
Сесил Родс йæхи нымадта Британийы империйы идеологтæй иу премьер-министр Бенджамина Дизраэлийы фæдоныл. Дизраэлимæ гæсгæ Стыр Британийы уæвынæн ахсджиаг у йе ’гæрон колониалон экспанси. Сесил Родс «Уырнынады символ», зæгъгæ, ахæм сæргондимæ цы чиныг ныффыста, уый мидæг фыссы, дунейы хицауад хъуамæ суа амалхъомтæ æмæ политикты сусæг къорд. Уыцы къорд, дам, хъуамæ йæхи дæлбар бакæна «хъæддаг дунейы» алы адæм дæр æмæ, дам, уый фæстæ «æппæтдунеон империйыл» æцæгæй дæр Хурзæрин никуы кæндзæн ныгуылгæ.
Кæй зæгъын æй хъæуы, Родсы хъуыдымæ гæсгæ уыцы ног дунейы разæнгардгæнджыты бынатмæ схызтаиккой англис. «Мæн фидар уырны, — фыста Родс, — мах дунейы æппæты хуыздæр наци кæй стæм, уый. Æмæ та дунейы цас фылдæр хай æрцæрын кæндзыстам мах, уыййас хуыздæр уыдзæн æппæт адæймагадæн дæр». Уыдæттæ куы фыста, цыдис ыл фонд æмæ ссæдз азы.
1891-æм азы Родс ус-паддзахæй райста Хуссар Африкæйы ног «паддзахады мидæг паддзахад» саразыны бар. Уый ном уыдис «Бритайнаг Хуссар Африкæйы компани». Компанийы хицауы бартæ уыдысты æгæрон: йæ бон уыдис йæхи æфсад аразын, ног фидæрттæ æмæ сахарты бындур æвæрын æмæ афтæ дарддæр. Родсы дæлбар тагъд рæстæджы баци егъау зæхх, фондз Англисы æмиас. Уыцы ног бæстæйæн радтой Родсы ном — Родези.
Сесил Джон Родс амардис 48-аздзыдæй. Бинонтæ йын нæ уыдис.
Фиппаинæгтæ
Категори:Стыр Британийы политиктæ Категори:Хартфордширы чи райгуырдис, уыдон Категори:Хуссар Африкæйы чи амардис, уыдон
Æндæдзаг кæрдæг
Æндæдзаг кæрдæг кæнæ хæцаг кæрдæг (Adonis vernalis; Адонис весенний, Горицвет весенний) у бирæазон кæрдæг зайæгой. Йæ бæрзæнд вæййы 60 см онг.
Æндæдзаг кæрдæг у маргджын зайæгой æмæ мыдхæссæг зайæгой.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Хосгæнæн зайæгойтæ Категори:Маргджын зайæгойтæ
Пьемонт
Пьемо́нт (Piemonte, Piemont) у Италийы административон регион.
Фиппаинæгтæ
*
1734-æм аз
Амардысты
Категори:1734
Хъилуадзæн къуыпп
Хъилуадзæн къуыпп у къуыпп Цæгат Ирыстоны. Ис Суададжы цур.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хæхтæ
Хъларс
Хъларс (კლარსი) у хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цхинвалы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Моздокский
Моздо́кский (Моздокский) у хутæр Стъараполы крайы Курскаяйы районы.
Косово æмæ Метохи
Косово æмæ Метохи (Аутономна Покрајина Косово и Метохија, Krahina Autonome e Kosovës dhe Metohisë) у Сербийы административон край. Йæ территорийы фылдæр хай у хæдбар Косовойы паддзахады дæлбар, кæд уыцы бæстæ дунейы паддзахæдты фылдæр паддзахадыл нæ банымæдтой, уæддæр.
Моздокский
Фиппаинæгтæ
Категори:Курскаяйы районы цæрæнрæттæ
Косово æмæ Метохи
Категори:Сербийы административон дих
1000-æм аз
Амардысты
Категори:1000
Рæмонатæ
Истори
Рæмон æмæ Доба уыдысты фаззæттæ. Хосгæрдæны уыгæрдæнмæ ацыдысты, сывæллоны ахастой авдæны семæ. Изæры устытæ хæдзармæ раздæр цыдысты æмæ, лæгтæн бафæдзæхстой, цæмæй сывæллоны рахæссой семæ. Изæрæй лæгтæ куы ’рцыдысты, уæд сæ фæрсынц устытæ:
— Сывæллон кæм ис?
— Æмæ йæ не ’рхастат? — бафарста лæгтæй иу. Уæд лæгтæ фæстæмæ аздæхтысты. Кæсынц, æмæ сывæллоны авдæны хъæдыл калм йæхи стыхта, йæ къуди сывæллоны дзыхы нытътъыста. Лæгты куы ауыдта, уæд йæхи айхæлдта æмæ афардæг. Сывæллоны æрхастой хæдзармæ æнæнизæй æмæ дзæбæхæй. Цæй рынчын æмæ цæй цыдæр! Уый тыххæй йыл сывæрдтой ном Доба, ома Домбай. Рæмон æмæ Доба куы ралæгтæ сты, уæд дзы алкæй номыл дæр мыггаг рацыд. Абон дæр æрвад сты. Мамысоны комæй, дам, раджы кæддæр, Рæмонты мыггагæй иу æрбалыгъд Уæлладжыры коммæ, Садоны хъæумæ. Садоны кæимæдæр фæтуджджын сты æмæ æртæ æфсымæры æрбалыгъдысты Дыгуры коммæ, Стыр Дыгуры хъæумæ. Дзæвгар рæстæджы фæстæ дыууæ æфсымæрæй алыгъдысты — иу Фæрæскъæттæм, иннæ Мæхческмæ.
Рæмонтæ ма цардысты Хуссар Ирыстоны Дæллаг Брытъаты. Рæмонтæ сабыр адæм уыдысты, куыстуарзаг. Фæлæ сæм иухатт зæххы сæрыл хыл æрцыд Слантимæ. Букылтæй иу лæг архайдта сæ бафидауын кæныныл, фæлæ йын дзы ницы рауад, дыууæ мыггаг кæрæдзийы цагътой. Рæмонтæ нымæцæй къаддæр уыдысты æмæ Слантимæ тох нæ фæрæзтой. Уымæ гæсгæ сыстадысты æмæ фæлыгъдысты Брытъатæй Гудзареты коммæ æмæ æрцардысты Саджиайы хъæуы. Брытъаты сæ зæххытæ Слантæн баззадысты.
Æрвитæнтæ
*
Ног Фæдзæхст
Ног Фæдзæхст (Καινὴ Διαθήκη, Kainē Diathēkē) у, Сыгъдæг Фыст кæнæ Библи кæй хуындæуы, уыцы чиныджы хай. Библийы фыццаг хай хуыйны Рагон Фæдзæхст.
Ног Фæдзæхсты сконд
thumb|300px|[[Апостол Павелы дыккаг фыстæг коринфæгтæм|Коринфæгтæм дыккаг фыстæджы хай (11:33-12:9). II æнусы папирус, грекъаг дамгъæтæ]] Ног Фæдзæхст арæзт у 27 чиныгæй.
Ног Фæдзæхсты фыццаг цыппар чиныджы хуыйнынц «Евангели» («Евангели» бердзенагау амоны «фарны уац»). Уыцы чингуыты ныхас цæуы Йесо Чырыстийы райгуырдыл, йæ зæххон цард æмæ архайдыл, йæ мæлæтыл æмæ райгасыл. Чырыстон Аргъуан куыд фæзындис æмæ райдианы куыд царди, чырыстон уырнындзинад дунейыл куыд æнхъæвзта, ууыл та дзурæг у Ног Фæдзæхсты иннæ чиныг — «Апостолты хъуыддæгтæ».
Ног Фæдзæхсты чингуыты фылдæр хай (21 чиныджы) сты фыстæджытæ. Ныффыстой сæ Йесойы апостолтæ. Уырнджытæн амындтытæ, суанг уæды заман аргъуантæм куыддæрты цы фæливæнтæ æмæ мæнгахуырæдтæ баирвæзт, уыдон хурмæ рахæссын — уый уыцы чингуытæн у сæ сæйраг мидис.
Ног Фæдзæхсты æмæ æппæт Библийы фæстаг чиныг у Иоанны æргомады чиныг. Афтæ уымæн хуыйны, æмæ дзуры, йæ ныффыссæгæн, апостол Иоаннæн, Хуыцау цы раргом кодта, уыдæттыл. Хуыцау Иоаннæн æргом кæны, рæстæджы кæрон цы хъуамæ æрцæуа, уый — дунейы абон цы фыдæх паддзахиуæг кæны, уымæн Хуыцау сæвæрдзæни кæрон.
Ног Фæдзæхст ныффыстæуыди нæ дуджы I-æм æнусы, грекъаг æвзаджы уæлдиалектон формæйыл — уæды заманы уыцы æвзаг (зындгонд у куыд койне дæр) уыдис æхсæнадæмон бастдзинæдты æвзаг Зæххастæуы денджызы регионы скæсæйнаг былтыл æмæ Æввахс Хурыскæсæны бæстæты.
Дыууæ мин азмæ Ног Фæдзæхсты текст тæлмацгонд æрцыд дунейы сæдæгай æвзæгтæм. Бирæ сты ахæм æвзæгтæ, кæцытыл Евангели сси фыццаг чиныг.
Ирон тæлмацтæ
Ирон æвзагыл Ног Фæдзæхсты хицæн чингуытæ (цыппар Евангелийы) фыццаг хатт джиппы рауагътой 1848-æм азы. Уæдæй фæстæмæ ирон æвзагмæ тæлмацгонд цыдысты Евангелитæ дæр æмæ Ног Фæдзæхсты иннæ чингуытæ дæр. 1993-æм азы Библийы тæлмацы институт ирон æвзагыл рауагъта фыццаг æнæхъæн Ног Фæдзæхст (сты дзы Евангелиты революцийы агъоммæйы тæлмац, иннæ чингуытæ та — Байаты Гаппойы тæлмацæй). Ног Фæдзæхсты æндæр ирон тæлмац 1994-æм азы рауагъта Евангелийы чырыстæтты-баптистты аргъуанты цæдис.
2004-æм азы Библийы тæлмацы институты мыхуырæй рацыдис Ног Фæдзæхсты ног тæлмац. Ацы рауагъд у Ног Фæдзæхст æнæхъæнæй нырыккон ирон литературон æвзагмæ тæлмацы фыццаг фæлтæрæн. Йæ разныхасы куыд дзырдæуы, афтæмæй «тæлмацгæнджытæ тырныдтой бердзенаг тексты ныхæсты равæрд æмæ хъуыдыйæдты арæзт бафæзмынмæ нæ, фæлæ йын йæ хъуыды зæгъынмæ».
Æрвитæнтæ
Категори:Ног Фæдзæхст Категори:Библи Категори:Чырыстон дин
Сусæгдзу
Сусæгдзу у кæрдæг зайæгой. Уый зайы бæрзонд рæтты, æфцджытыл, фугæйы къутæрты ’хсæн. Йæ сыфтæ сты галæвзаджы сыфты хуызæн, фæлæ чысылдæртæ, фæлурсгæндтæ. Иу быныл дзы ссæуы дыууæ сыфы кæрæдзийы комкоммæ, фæйнæрдæм афæлдæхынц, зæххыл æрхуыссæгау кæнынц. У хæрынæн бæзгæ.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Хосгæнæн зайæгойтæ
Хань (адæм)
Хань кæнæ ханæгтæ ( кæнæ ) сты Китайы бындурон адæм, Зæххы стырдæр адæм.
Фиппаинæгтæ
Категори:Китайы адæмтæ
Хетæджы къох
Хетæджы къох (хонынц æй Тымбыл хъæд ) у кувæндон Цæгат Ирыстоны Алагиры районы (Суадагмæ ’ввахс). Июлы-августы Хетæджы къохы кæнынц куывдтæ.
Æрвитæнтæ
Категори:Ирон мифологи Категори:Цæгат Ирыстон
Зыкина, Людмилæ Георгийы чызг
Людмилæ Зыкина (Людмила Георгиевна Зыкина; 10 июны 1929 — 1 июлы 2009) у зындгонд советон уырыссаг зарæггæнæг. Советон Цæдисы адæмон артист (1973), Социалистон Фæллойы Хъæбатыр (1987), Ленины премийы лауреат (1970).
Фиппаинæгтæ
Категори:Уæрæсейы зарæггæнджытæ
1002-æм аз
Амардысты
Категори:1002
1735-æм аз
Амардысты
Категори:1735
Туаггуыр
Этимологи
Францусагау донгуыр у oxygène (ὀξύς — «туаг» æмæ γενναω — «скæнæг»).
Категори:Химион элементтæ Категори:Газтæ
7 июлы
Ацы бон амардысты
Категори:Бонтæ
Бæгъиатæ
Бæгъиатæ ( Багиаевы, Багиевы ; ბაღიაძე  ) сты ирон мыггаг.
Æддаг æрмæг
*
Пухаты Къоста
Пухаты Къоста (Коста Пухаев) уыдис Республикæ Хуссар Ирыстоны культурæйы министр (2006?). 2007-æм азы февралы йæ баивта Дзуццаты Тамерлан.
Ныртæккæ Пухайы-фырт кусы президенты администрацийы сæргълæууæджы фыццаг хæдивæгæй.
Фиппаинæгтæ
Категори:Хуссар Ирыстоны политиктæ Къоста
Хæдбар Паддзахæдты Æмбалад
Хæдбар Паддзахæдты Æмбалад (ХПÆ) (Содружество Независимых Государств) у раздæры Советон Цæдисы 12 паддзахады иугонд.
Категори:Æхсæнадæмон организацитæ
1003-æм аз
Амардысты
Категори:1003
Апули
Апу́ли (Puglia, Pùglia, ) у Италийы регион хуссар-скæсæны. Йæ административон центр у сахар Бари.
Фиппаинæгтæ
*
Елкаси
Елкаси кæнæ елкаци у кæрдæг зайæгой. Цæуы зæххы æмбуар, кæны стыр тар сыф, фос æй хæры адджынæн.
Албани
Алба́ни (Shqipëria) у паддзахад Хуссар Европæйы, Балканы æрдæгсакъадахыл. Цæрджытæй сæ фылдæр хай сты албайнæгтæ, ис цигайнæгтæ дæр. Сæ динмæ гæсгæ албайнæгтæй сæ фылдæр сты пысылмонтæ, бæстæ у Организаци Пысылмон конференцийы уæнг.
Албайнæгтæй иу милуаны бæрц кусынц фæсарæны. Уыдон цы ’хца сæхимæ æрвитынц, у Албанийы цæрджыты ахсджиаг æфтиаг.
Административон дих
*
Бубыхох
Бубыхох у хохы цъупп Хуссар æмæ Цæгат Ирыстоны арæныл. Хохы бæрзæнд у 3245 метры.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ Категори:Хуссар Ирыстоны хохы цъуппытæ
Хæлиудон
Хæлиудон у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы.
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
1736-æм аз
Амардысты
Категори:1736
Æрсойтыхъæу
Æрсойтыхъæу кæнæ Цъиара (წიარა) у хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы.
Хъæугæс
Хъæугæс у къуылдым Цæгат Ирыстоны. Ис Алагиры цур.
Æрсойтыхъæу
Литературæ
Категори:Цхинвалы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Хъæугæс
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хæхтæ
Тылты къуылдым
Тылты къуылдым у къуылдым Цæгат Ирыстоны. Ис Суададжы цур.
Андоррæ
Андо́ррæ (Principat d’Andorra, Principado de Andorra, Principauté d'Andorre) у Европæйы паддзахад Испани æмæ Францы ’хсæн.
Тылты къуылдым
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хæхтæ
Цилик
кæнæ (Caragana arborescens; Карагана древовидная, Жёлтая акация, Чилига) у сыфтæрызгъæлæны къутæр кæнæ бæлас.
Андоррæ
*
Цæгат Корейы сахарты номхыгъд
Цæгат Корейы сахартæ сты:
Категори:Цæгат Корейы сахартæ Категори:Номхыгъдтæ бæстæмæ гæсгæ
1005-æм аз
Амардысты
Категори:1005
Сисли
Сисли (Adoxa moschatellina; Адокса мускусная) у бирæазон кæрдæг зайæгой.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Ганæйы сахарты номхыгъд
Ганæйы сахартæ:
* Категори:Номхыгъдтæ бæстæмæ гæсгæ
1004-æм аз
Амардысты
Категори:1004
Сивырау
Сивырау у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны. Хохы бæрзæнд у 3767,5 метры.
Нарвик
Фиппаинæгтæ
Категори:Норвегийы сахартæ
Сивырау
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ Категори:Тырсыгомы хæхтæ
1737-æм аз
Амардысты
Категори:1737
Медведев (Стъараполы край)
Медве́дев (Медведев) у хутæр Стъараполы крайы Курскаяйы районы. Ис Стъараполы край æмæ Цæгат Ирыстоны тæккæ арæныл.
Етим Эмин
Етим Эмин (йе ’цæг ном у Магомед-Эмин Севзиханы фырт (Етим тæлмац кæны куыд «Сидзæр»); 1838-æм аз, Ялцуджы хъæу, ныртæккæйы Дагъистаны Сулейман-Стальскийы район — 1884-æм аз, Ялцуджы хъæу, ныртæккæйы Дагъистаны Сулейман-Стальскийы район) уыди лекъаг поэт æмæ лекъаг фысгæ литературæйы бындурæвæрæг.
Райгуырдис тæрхоны лæджы бинонты ’хсæн. Медресейы сахуыры фæстæ райдыдта кусын йæ фыды бæсты тæрхондоны, фæлæ рæхджы йæ бахъуыди ныууадзын уыцы бынат. Етим Эмин уыди фыццаг ахæм лекъаг, йæ мадæлон æвзагыл æмдзæвгæтæ фыссын чи райдыдта (араббаг дамгъæтæй). Йе сфæлдыстады ис куыд граждайнаг («1877-æм азы растад», «Хæлæрттæн», «Дунейæн»), афтæ лирикон уацмыстæ дæр. Эмин сфидар кодта лекъаг поэзийы ног формæтæ, уыдонимæ астуæнгон силлабикон рæнхъ æмæ рефренон рифмæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Лекъаг поэттæ Категори:Сулейман-Стальскийы районы чи райгуырдис, уыдон Категори:Дагъистаны чи амардис, уыдон
Ног Ладогæ
Ног Ладогæ (Новая Ладога) у Ленинграды облæсты сахар, Бетъырбухæй 121 км æдде. Сахар лæууы цæугæдон Волховы былгæрон, Ладогæйы цадмæ ’ввæхс.
1006-æм аз
Амардысты
Категори:1006
Валле-д’Аостæ
Ва́лле-д’Ао́стæ (Valle d'Aosta, Vâl d’Aoûta, Vallée d'Aoste) у Италийы административон регион, бæстæйы цæгат-ныгуылæны.
Фиппаинæгтæ
*
Куырттаты къуылдым
Куырттаты къуылдым у къуылдым Цæгат Ирыстоны. Ис Црауы цур.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хæхтæ
Комо
Комо (Como) у сахар Италийы цæгаты, Комо цады былыл.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ломбардийы сахартæ
Цæгат-Ныгуылæн федералон зылд
Цæгат-Ныгуылæн федералон зылд (Северо-Западный федеральный округ) у административон иуæг Уæрæсейы европæйаг хайы цæгаты. Зылды центр у Бетъырбух.
Зылды сконд
thumb|right|350px|Цæгат-Ныгуылæн федералон зылд
Цæрджытæ
Цæгат-Ныгуылæн федералон зылды цæрынц 13 550 000 ад. Националон сконд:
Категори:Уæрæсейы Федерацийы федералон зылдтæ
1007-æм аз
Амардысты
Категори:1007
Хад
Хад (მთიულები, мтиулы), Арагуийы доны сæры (Хады комы) чи цæры, уыцы гуырдзиаг адæмы субэтникон къорд.
Фиппаинæгтæ
Категори:Гуырдзиаг адæм Категори:Гуырдзыстоны адæмтæ
Гулудор
Гулудор кæнæ Гулу дор, Къæрæугомы хох (ბურჭულა) у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны. Хохы бæрзæнд у 4364,3 метры.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ Категори:Гуырдзыстоны хæхтæ
Будапешт
Будапешт (Budapest []) у Венгрийы сæйраг сахар, уыцы бæстæйы стырдæр æмæ ахсджиагдæр сахар. Лæууы Дунайы былгæрон.
Будапешт нымад у Европæйы рæсугъддæр сахартæй иуыл. Сахары ис дунейы дыккаг стырдæр (Европæйы тæккæ стырдæр) синагогæ æмæ дунейы æртыккаг стырдæр парламенты бæстыхай.
Будапешт фенынмæ æрвылаз æрбацæуынц 20 милуан туристы бæрц.
Фиппаинæгтæ
Категори:Венгрийы сахартæ Категори:Мегаполистæ
Мæрхæг
Мæрхæг, хонынц ма йæ æлхынцъæг дæр, (Bromus; Костёр) у, æфсирджынты бинонадмæ чи хауы, ахæм бирæазон кæрдæг зайæгойты мыггаг.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Æфсирджынтæ
Кодзырты Таймураз
Фиппаинæгтæ
Категори:Дзæуджыхъæуы чи райгуырдис, уыдон Таймураз Категори:Советон Цæдисы футболисттæ Категори:ФК «Аланийы» хъазджытæ Категори:Ирон спортсментæ Категори:Футболисттæ алфавитмæ гæсгæ
Цæгат-Ныгуылæн Итали
thumb|right|250px|Цæгат-Ныгуылæн Итали Цæгат-Ныгуылæн Итали (Italia nord-occidentale) у Италийы хай цæгат-ныгуылæны.
Сконд
Категори:Италийы административон дих
Базилæн
Мыггæгтæ
Къобы цардысты Абайтæ, Дзæхатæ, Такъæтæ, Зачиатæ, Хъаратæ, Сырхаутæ.
Таранджелоз
Таранджелоз — хорарæх æмæ хосарæхы æппæты рагондæр бардуаг ирон мифологийы. Таранджелозы кувæндон ис Тырсыгомы Четойтыхъæумæ ’ввахс. Йæ бæрæгбон йын фæкæнынц Куадзæнæй æртæ къуырийы фæстæдæр хуыцаубоны.
Кувæндоны равзæрд
Нарты хъæбатыртæй иу Батрадз – куы фæмард, уæд Хуыцау æрæппæрста æртæ цæссыджы. Уыдон кæм æрхаудысты, уым арæзт æрцыд æртæ кувæндоны: Реком, Мыкалгабыр æмæ Таранджелоз. Таранджелоз у хорарæх æмæ хосарæхы бардуаг. Йæ кувæндон ис Тырсыгомы, хохы сæр.
Бæрæгбон
Алы аз дæр майы мæйы Тырсыгомы Таранджелозы номыл кодтой бæрæгбæттæ. Амы цæрджытæм уыдис уæлдай кадджын, нымадтой йæ комы дзуарыл. Йæ кувæндон ис бæрзонд хохы сæр, Четойты хъæумæ ’ввахс. Дзуары бынмæ иу æрæмбырд сты Тырсыгомы цæрджытæ, стæй Тырсыгомæй æндæр кæмттæм алидзæг адæм, аргæвстой иу цалдæр уæрыччы æмæ бæлвырд фæтк æмæ æгъдаумæ гæстæ табугæнгæйæ, Таранджелозæй куырдтой, цæмæй ратта стыр хорæрзад, дзаджджын кæрдæг, æнæниздзинад æмæ амонд кувæг адæмæн сæхицæн, æмæ сæ байзæддæггæн фидæны, фосы бахъахъхъæна алыхуызон низтæй.
Хъæубæстæ сæ бæрæгбон арæзтой иумæ, бирæ бинонтæ та йæ кодтой сæхæдæг. Ныр дæр æй фылдæр адæм кæнынц хи бинонты æхсæн, æрхонынц сыхæгты. Таранджелозæн нывонд кодтой фыс кæнæ уæрыкк. Кувæндонмæ иу æй аластой æмæ иу æй уым аргæвстой. Бæрæгбон иу ахаста цалдæр боны. Арахъхъ æмæ иу бæгæны рагацау скодтой æмæ хъæлдзæгæй, æхсызгонæн фæбадтысты; зарыдысты, кафыдысты. Æрыгон фæсивæд иу бæхтыл хъазыдысты, æвдыстой сæ арæхстдзинад, сарæзтой иу дугъ. Хистæртæ цин кодтой сæ кæстæрты арæхстдзинадыл. Куывтой Таранджелозмæ, цæмæй сæ йæ хорзæх уа, уæд хор æмæ хосхъуаг никуы уыдзысты. Таранджелозы бæрæгбон ныр дæр бирæ адæмтæ бæрæг кæнынц.
Таранджелозæн табу кодтой Ирыстоны иуæй-иу æндæр рæтты дæр, зæгъæм: Тиб (Мамысонгом) æмæ Ерманы хъæубæстæ (Хуссар Ирыстон).
Литературæ
Категори:Бардуæгтæ Категори:Ирон мифологи Категори:Тырсыгом Категори:Ирон бæрæгбæттæ
Андорет
Андорет (ანდორეთი) у хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы.
Мыггæгтæ
Цардысты дзы Мæргъитæ, Мæхъитæ, Циукъатæ, Букылтæ, Сидантæ, Фæрниатæ, Гуырцъытæ, Битартæ, Нарыкъатæ. (Сидантæн се ’цæг мыггаг у Сидамонтæй, фæлæ ам цæргæйæ сæ мыггаг Сидантæй цæмæн ныффыстой, уый ничи зоны).
Фиппаинæгтæ
Категори:Цхинвалы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Усама бен Ладен
Усама бен Мухаммад бен Авад бен Ладен (أسامة بن محمد بن عوض بن لادن‎; ʾUsāmah bin Muḥammad bin ʿAwaḍ bin Lādin, 10 мартъийы 1957, Эр-Рияд, Сауды Арабб — 2 майы 2011 , Абботтабад, Пакистан) уыд террорист, террористон организаци «Аль-Каидæйы» лидер.
Фиппаинæгтæ
Категори:Террористтæ Категори:Эр-Рияды чи райгуырдис, уыдон Категори:1957-æм азы чи райгуырдис, уыдон Категори:2011-æм азы чи амардис, уыдон Категори:Пакистаны чи амардис, уыдон
1738-æм аз
Амардысты
Категори:1738
1008-æм аз
Амардысты
Категори:1008
Рокъатæ
Рокъатæ (როკათა) у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы.
Литературæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Куыдзæппарæн
Куыдзæппарæн у къуылдым Цæгат Ирыстоны. Ис Суададжы цур.
Аууондархуызтæ
Аууондархуызтæ (Apiaceae кæнæ Umbelliferae, Зонтичные кæнæ Сельдереевые, Сельдерейные) сты дыхайон зайæгойты бинонад.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Зайæгойты бинонæдтæ
Фарн
Фарн, — царды цыдæриддæр хорзæй ис (сабырдзинад, бæркад, амонд), уыдон иумæ иронау ацы ном хæссынц. Æппæт хорзæхты гуырæныл та ирон адæмы фыдæлтæ нымадтой "арв-хур".
Категори:Ирон адæм
Сыгъдæг Мады Майрæмы Иры аргъуан
200px|thumb|right|Аргъуаны зымæгон уынд 200px|thumb|right|Иры аргъуан сæрды Сыгъдæг Мады Майрæмы Иры аргъуан кæнæ Ирыхъæуы аргъуан‎ у Дзæуджыхъæуы рагондæр растуырнæг аргъуан.
Аргъуан советон заманы
Советон заманы, сæдæгай æмæ мингай аргъуантæ æмæ моладзандæттæ куыд сафтой, афтæ хъавыдысты Сыгъдæг Мады Майрæмы Иры аргъуан дæр ныззаууат кæнын. 1929-æм азы сфæнд чындис аргъуан фехалын, фæлæ аргъуандзаутæ, бæрнджын сауджын æмæ клириктæ йæ бахызтой фыдвæндгæнджытæй. Афтæмæй дыууæ азы дæргъы йæм ничи ныхылдис. Фæлæ 1931-æм азы ногæй æрхъавыдæуыд аргъуан фехалын. Æппынфæстаг 1931-æм азы аргъуан горæххæсткомы бæрны бачындис. 1940-æм азæй 1993-æм азы онг йæ агъуысты куыста Хетæгкаты Къостайы номыл литературон музей.
Аргъуан ныртæккæйы рæстæджы
1993-æм азы аргъуан растуырнæг еклезийы бæрны куы фæцис, уæд дзы райдыдта бæстон цалцæг. Ныртæккæ аргъуан у архайгæ, регулярон æгъдауæй дзы цæуы аргъуыдтытæ. Аргъуаны табуйаг дзаума у Мады Майрæмы Мæздæджы иконæ.
Аргъуаны кæрты цы улæмæрдтæ ис, уым ныгæд сты Дзæуджыхъæу æмæ Ирыстоны бирæ зынгæ адæймæгтæ, уыдоны ’хсæн — Хетæгкаты Къоста, Байаты Гаппо, Абайты Васо æмæ æндæртæ.
Аргъуаны адрис
362007, Цæгат Ирыстон–Алани, Дзæуджыхъæу, Войковы уынг, 22. Тел. 8(8672) 75-32-14, 54-98-67.
Фиппаинæгтæ
Категори:Фенддæгтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Дзæуджыхъæуы аргъуантæ Категори:Дзæуджыхъæу æмæ Аланийы епархи Категори:Дин Ирыстоны
Тукай, Габдулла
Габдулла Тукай (Габдулла Мухамедгарифович Тукаев, Габдулла Мөхәммәтгариф улы Тукай; райгуырдис 1886-æм азы 14 апрелы (26 апрелы), Кушлаучы хъæуы, Хъазаны губернæйы (ныртæккæ Тæтæрстаны Арсчы район) — амардис 1913-æм азы 2 (15) апрелы) уыди зынгæ тæтæйраг поэт, литературон критик, публицист æмæ тæлмацгæнæг.
Цардафыст
Тукай райгуырдис моллойы бинонты ’хсæн. Цыппар мæйы йыл куы цыдис, уæд фæзиан йæ фыд, цыппараздзыдæй та Габдулла сси зыбыты сидзæр. 1892–1895 азты цардис, йæ райгуырæн Кушлаучмæ æввахс хъæу Кырлайы, зæхкусæг Сагдийы хæдзары. Ам Габдулла фæцалх ис зæххы куст кæнынмæ. Кырлай ныууагъта йæ зæрдæйы арф тæлмæнтæ. Ацы хъæуы фидæны фыссæг базыдта цы у фыдыбæстæмæ æмæ хуымæтæг адæммæ уарзондзинад. Йæ поэмæ «Шурале»-йы архайд цæуы раст ацы хъæуы.
Дарддæр йæ сабибонтæ Тукай æрвыста Уральсчы сахары. Ам уый цардис сæудæджергæнæг Галиаскар Усмановы бинонты ’хсæн, цыран йæ фыдыхо куыста дæгъæлдарæй. Габдулла ахуыр кодта, прогрессивон цæстæнгастæ кæмæн уыди, уыцы Тухватуллинты меценатты медресейы. Уыциу рæстæг ма лæппу ахуыр кодта уырыссаг къласы.
1907-æм азы райдианы Тукай ныууагъта медресе. Райдыдта йæ «сæрибар цард». Уыцы аз, фæззæджы Тукай æрцыдис Хъазанмæ, цæмæй йæ цард снывонд кæна сфæлдыстадæн. Ам уый базонгæ ис литератортимæ, æмæ фæхæстæгдæр ис, газет «Аль-Ислах»-имæ («Реформæ») æмгуыст чи кодта, уыцы фæсивæдмæ. Уыцы азты Тукай фылдæр фыста сатирикон-юмористон журналтæ «Яшен» («Арвæрттывд»), «Ялт-юлт» («Æрвгæрон-æрттывд»).
Йе ’нæниздзинады уавæр кæй фæфыддæр ис, уымæ нæ кæсгæйæ, Тукай 1911–1912 азты фæцыди, йе сфæлдыстадыл чи сахадыдта, ахæм балцыты. 1991 азы майы райдианы уый параходыл æрцыдис Астраханмæ. Цæугæ-цæуын фыссæг зонгæ кодта Волгæйы былгæроны сахарты цардимæ. Астраханы уый бафысым кодта йæ хæлар поэт Сагит Рамиевмæ. Уым ма фембæлдис азербайджайнаг фыссæг æмæ æхсæнадон архайæг Нариман Наримановимæ. А фæстаг ахастæуыдис уырдæм, йæ райгуырæн бæсты революцион архайд кæй кодта, уый тыххæй.
1911–1912 азты кæй ныммыхуыр кодта, уыцы æмдзæвгæтæ æмæ фæндаджы очеркты фылдæр хай æрцыдысты фыст, йæ чысыл райгуырæн бæстæ — Хъазаны алфамбылай хъæутæ бабæрæджы фæстæ.
1912 азы уалдзæджы Тукай сфæнд кодта ацæуын балцы ахæм маршрутыл: Хъазан — Уфа — Бетъырбух. Уфайы уый фембæлдис фыссæг Мажит Гафуриимæ. Ацы фембæлд арф фæд ныууагъта дыууæ литераторы цардыл. Бетъырбухы Тукай фембæлдис, фæстæдæр зынгæ революционер чи ссис, уыцы Мулланур Вахитовимæ.
Бетъырбухы Тукай фæцис 13 боны æмæ 6 (19) майы уырдыгæй араст ис Троицкмæ, уый фæстæ та хъазахы быдырмæ, хъуымыз нуазынмæ — йæ зæрдæ дардта, йæ бануазынæй йе ’нæниздзинад кæй фæфидардæр уыдзæн. Хъазанмæ раздæхтис августы райдианы.
Тукай ныгæд æрцыдис Хъазаны Тæтæйраг уæлмæрдты.
Тæтæйраг адæмæн тынг зынаргъ у Габдулла Тукайы ном. Цæгат Ирыстоны цы тæтæйраг культурон æхсæнад ис, уый хæссы Габдулла Тукайы ном.
Чонкуыры къуыбыр
Чонкуыры къуыбыр у къуыбыр Цæгат Ирыстоны. Ис Зилгæйы цур.
Тукай, Габдулла
Цардафыст
Категори:Тæтæйраг поэттæ Категори:Уæрæсейы поэттæ Категори:Тæтæйраг фысджытæ Категори:Хъазаны губернæйы чи райгуырдис, уыдон
Чонкуыры къуыбыр
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хæхтæ
Русское (Стъараполы край)
Ру́сское (Русское) у хъæу Стъараполы крайы Курскаяйы районы. Ис Стъараполы край æмæ Цæгат Ирыстоны тæккæ арæныл.
Фиппаинæгтæ
Категори:Курскаяйы районы цæрæнрæттæ
1739-æм аз
Амардысты
Категори:1739
1010-æм аз
Амардысты
Категори:1010
Тосканæ
Тосканæ (Toscana, T(h)uscia) у Италийы административон регион. Регионы сæйраг сахар — Флоренци. Фæзуат — 20 990 км².
Фиппаинæгтæ
*
Скъодтаты Эльбрус
Скъодтаты Барисы фырт Эльбрус (райгуырдис 1959-æм азы 14 ноябры Сырх Дыгуры) у дыгурон поэт.
Цардафыст
Эльбрус райгуырдис Цæгат Ирыстоны, Сырх Дыгуры хъæуы. Астæуккаг скъола каст куы фæцис, уæд бацыдис Цæгат Кавказы хæххон-металлургон институтмæ æмæ 1983 азы ссис инженер-аразæг. Куыста проектон институты. 1991 азæй фæстæмæ кусы журнал «Ирæф»-ы редакцийы.
Эльбрус æмдзæвгæтæ фыссын райдыдта, студент ма куы уыдис, уæд. Йæ фыццаг чиныг «Рæстæг æма дуйне» рацыдис 1991-æм азы Дзæуджыхъæуы. Уый фæстæ ма рауагъта ахæм поэтикон æмбырдгæндтæ: «Хусфæрæк» (чиныгуадзæн «Ир», 1996), «Фæлмæ» (чиныгуадзæн «Ир», 2002), «Бонивайæн» (чиныгуадзæн «Ир», 2007).
Эльбрус æмдзæвгæтæ фыссынæй фæстæмæ ма архайы, фыдæлтæй нын цы сфæлдыстадон бынтæ баззадис, уыдон бабиноныг кæныныл. 2005-æм азы Къибирты Амырханимæ сарæзта дыгурон Нарты кадджыты чиныг, стæй джиппы рауагъта Багъæраты Созыры æмдзæвгæты æмбырдгонд, 2007-æм азы та — Гарданты Михалы уацмыстæ.
Æрвитæнтæ
Категори:Ирон поэттæ Категори:Дыгурон поэттæ Категори:Цæгат Ирыстоны поэттæ Эльбрус Категори:Сырх Дыгуры чи райгуырдис, уыдон
Джер
Джер нымад у Заза Джугашвилийы райгуырды бынатыл, Заза та уыд Иосифы Сталины фыдæн йæ фыдыфыд.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цхинвалы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Къроз (Дзауы район)
Къроз у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
1011-æм аз
Амардысты
Категори:1011
Джусойты Марат
Джусойты Леуаны фырт Марат (райгуырдис 1959-æм азы, Тарскæйы) у ирон поэт æмæ журналист.
Цардафыст
Марат райгуырдис Цæгат Ирыстоны Тарскæйы хъæуы. Каст фæцис астæуккаг скъола æмæ Цæгат Ирыстоны паддзахадон университеты филологион факультеты ирон-уырыссаг хайад. Куыста газеттæ «Рæстдзинад», «Молодой коммунист», «Стыр Ныхас», «Айдæн-Зеркало»-йы редакциты. Ныртæккæ та кусы газет «Пульс Осетии»-йы.
Марат литературон куыстыл фæцалх ивгъуыд æнусы 70-æм азты кæрон. 1984-æм азы Дзæуджыхъæуы рацыдис æмдзæвгæты чиныг «Цъæх райсомтæ». Уыдис ын фараст авторы, уыдонимæ — Джусойты Марат дæр. Поэты æмдзæвгæтæ ма бакæсæн ис, «Æмзæл зарæг», зæгъгæ, уыцы поэтикон æмбырдгонды (чиныгуадзæн «Ир», 1986). Мараты уацмыстæ хицæн чиныгæй рацыдысты 1991-æм азы Дзæуджыхъæуы, «Æхсидавы рухс», зæгъгæ, ахæм номимæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Журналисттæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Ирон поэттæ Категори:Цæгат Ирыстоны поэттæ Категори:Цæгат Ирыстоны журналисттæ Категори:Тарскæйы чи райгуырдис, уыдон Марат
Цъинубан (Боржомы муниципалитет)
Цъинубан (წინუბანი) уыдис ирон хъæу Гуырдзыстоны Боржомы районы.
Цардысты дзы Джыккайтæ, Уалытæ, Хуыбиатæ, Осиатæ, Слантæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Боржомы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Италиаг æвзаг
Италиаг æвзаг (lingua italiana) у италиæгты мадæлон æвзаг. Уый у ромайнаг æвзаг. Дзурынц ыл 70 милуан адæймаджы.
Литературæ
* Категори:Италийы æвзæгтæ
Толкин, Джон Рональд Руэл
Джон Рональд Руэл Толкин (John Ronald Reuel Tolkien; МФА ; 1892-æм азы 3 январы — 1973-æм азы 2 сентябры) уыд англисаг фыссæг, лингвист æмæ филолог. Ныффыста уацау «Хоббит, кæнæ Уырдæм æмæ фæстæмæ», трилоги «Къухдарæнты æлдар» æмæ роман «Сильмариллион».
Фиппаинæгтæ
Категори:Англисаг фысджытæ
1740-æм аз
Амардысты
Категори:1740
Кæфхъуындар
Кæфхъуындар (дракон ) у иуæй-иу мифологион уæвджыты иумæйаг ном.
Ирон мифологи
Кæфхъуындар у ирон аргъæутты персонаж, æвирхъау æрдæгкалмхуыз цæрæгой. Кæфхъуындар хъахъхъæны дæттæ æмæ цадты, у се ’лдар. Адæмы донмæ уадзы æрмæстдæр уæд, æмæ йын æрвылаз бæрæг рæстæджы нывондæн куы дæдтой æрыгон рæсугъд чызг кæнæ рæсугъд лæппу, уæдмæ фæзыны аргъауы хъайтар, лæгæй-лæгмæ тохы амары Кæфхъуындары æмæ адæмы фервæзын кæны уæззау хъалонæй.
Фиппаинæгтæ
Категори:Кæфхъуындартæ Категори:Ирон мифологи
Сиск
Фиппаинæгтæ
Категори:Æфсирджынтæ
Македони
Македони кæнæ Мæкъедон, Мачъидон :
Барад
Барад у æхсæнадон ахастыты регулятортæй иу.
Нырыккон дуджы дунейы ахуыргæндтæ нæма ссартой барады универсалон бæрæггæнæн. Зæгъæм, Стыр советон энциклопедимæ гæсгæ барад у паддзахадæй сфидаргонд иумæйаг æнæмæнг æххæстгæнинаг фæткойты æмдзыгуыр, кæдоны æххæстгонд паддзахад гаранти кæны.
Миниуджытæ
Барады миниуджытæ сты:
Барады равзæрæнтæ
Барады равзæрæн у барады нормæйы фидар кæныны амал.
Барады равзæрæнты æхсæн сбæрæг кæнæн ис:
Барады системæ
Барады системæ у къабæзтæ, институттæ æмæ нормæты æмдзыгуыр.
Барады къабæзтæ
Барады къабæзтæ сты:
Барады институт
Барадон институт у барадон нормæты æмдзыгуыр, кæцы уаг дæтты æхсанадон ахастыты хицæн къордæн.
Барады институттæ
Барады институттæ сты, зæгъæм:
Барады нормæ
Барады нормæ у ахасты уагæвæрд, кæцы уаг дæтты конкретон æхсæнадон ахастытæн.
Барадон системæ
Барадон системæ у барады системæ, барады культурæ æмæ барады реализацийы æмдзыгуырон бастдинад.
Барады зонæдтæ
Барады зонæдтæ сты æхсæнадон зонæдты къорд, кæдон иртасынц барад æмæ барадон фæзындтæ.
Категори:Барад
Илиайы аргъуан (Дзæуджыхъæу)
Хуыцауы пехуымпар Илиайы аргъуан у растуырнæг аргъуан Дзæуджыхъæуы. Æрбынат кодта Мещанты уæлмæрдты территорийыл. Аргъуаны Армдарæджы бон бæрæг кæнынц 2 августы.
Истори
Мещанты уæлмæрдты территорийыл арæзтад райдыдта 1888-æм азы æмæ ахаста авд азы. Аргъуангонд хаудис Константин æмæ Еленæйы аргъуанмæ (уырыс. Константино-Еленинский храм) (ацы аргъуаны иконостас ныр дæр ма æфснайд у Илиайы аргъуаны). Арæзтадæн разамынд лæвæрдта Константин æмæ Еленæйы аргъуаны фыд Василий Жуков. 1895-æм азы июлы сахары инженер Фёдор Ковалёв фехъуысын кодта, аргъуангонды арæзтад кæй фæцис, уый, æмæ 11 августы Дзæуджыхъæу æмæ Мæздæджы алчер Владимиры (Синьковский) раарфæйы фæстæ ногарæзт кувæндон ныххæлар чындис растуырнæг æгъдаумæ гæсгæ.
ССР Цæдисы цур чи уыдис, уыцы Уæрæсейы растуырнæг еклезийы хъуыддæгты фæдыл советы уынаффæмæ (25.09.48) гæсгæ аргъуангонд рацарæзтæуыд æмæ йын лæвæрд æрцыдис аргъуаны статус. Реставрацигонд æрцыдис протоиерей Григори Гончаровы бафыдæбоны руаджы.
Аргъуаны табуйаг дзауматæ
Аргъуаны ис Мæздæджы Мады Майрæмы иконæйы.
Аргъуаны кæрты ис бынæттон аргъуыцаг Анастасияйы (Андреева) аргъуангонд.
Клир
Протоиерей Василий Шауэрман — Цæгат Ирыстоны растуырнæг аргъуанты, Илиайы аргъуаны бæрнджын сауджын.
Цымыдисаг факттæ
Илиайы аргъуан советон заманы паддзахады ’рдыгæй æлхъывд нæ цыдис, æмæ афтæмæй нæ сæхгæдæуыд. Аргъуан уыдис Дзæуджыхъæуы иунæг растуырнæг кувæн бынат.
Аргъуаны адрис
362 008, Республикæ Цæгат Ирыстон — Алани, Дзæуджыхъæу, Дзержинскийы уынг, 70.
Категори:Фенддæгтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Дзæуджыхъæуы аргъуантæ Категори:Дзæуджыхъæу æмæ Аланийы епархи Категори:Дин Ирыстоны
1013-æм аз
Амардысты
Категори:1013
Рагон Грекъ
Рагон Грекъ, Элла́дæ (Ἑλλάς) у рагон грекъаг сахарты-паддзахæдты иумæйаг ном.
Истори
Полистæ Афинæтæ æмæ Спартæ фæуæлахиз сты Персийыл, фæлæ цæ уый фæстæ Фивтæ ныппырх кодтой.
*
Джута
Джута (ჯუთა) у хъæу Гуырдзыстоны Хъазыбеджы районы. Ис Хиуы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Хъазыбеджы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Адриатикæйы денджыз
Адриатикæйы денджыз (mare Adriatico, Mèr Adriâtic, Mar Adriàtico, Mar Adriateco, Jadransko morje,, Deti Adriatik, ) у денджыз Апеннины æмæ Балканы æрдæгсакъадæхты ’хсæн, Зæххастæуы денджызы хай.
Категори:Денджызтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Зæххастæуы денджызы денджызтæ
Аргентинæ
Аргентинæ (Argentina) кæнæ Аргентинæйы Республикæ (República Argentina) у дунейы 8-æм стырдæр паддзахад, Хуссар Америкæйы хуссары. У 23 провинцийы æмæ сæйраг сахары федераци. Бæстæйы сыхæгтæ сты Чили, Боливи, Парагвай, Бразили æмæ Уругвай. Хуссар-ныгуылæнæй Аргентинæйы æхсынц Атлантикон фурды дæттæ.
Æвзæгтæ
Кæд паддзахадон æвзаг испайнаг у æмæ алчидæр зоны, Аргентинæйы цæрджытæй се ’рдæг сты италиаг эмигрантты байзæддæгтæ, уыдонæй иуæй-иутæ дзурынц, сæ фыдæлттæ цы æвзæгтыл дзырдтой, уыдоныл. Кæс: Италийы æвзæгтæ.
Испайнаг æвзаг паддзахадон кæмæн у, уыцы бæстæты ’хсæн Аргентинæ у сæ тæккæ стырдæр, йæ фæзуатмæ гæсгæ.
Цæрджытæ
Аргентинæйы цæрынц 42,6 милуан адæймагæй фылдæр æмæ рæзы.
Аргентинæ у континенты размæдзыддæр бæстæтæй иу, йæ цæрджыты райрæзты индексмæ гæсгæ у Хуссар Америкæйы дыккаг хуыздæр. Фæлæ уæддæр экономикон кризисты аххосæй аргентинæйæгтæ, уæлдæйдæр сæ бонджындæртæ, сæ бæстæйæ ацæуынц — æмæ ныртæккæ сæ милуанмæ ’ввæхс цæрынц АИШ, Испани, Чили æмæ æндæр бæстæты. Уыцы иу рæстæг бæстæмæ æрбацыдысты цæрынмæ адæм Боливи, Парагвай, Уругвай æмæ æндæр бæстæтæй, кæддæры Советон Цæдисы фехæлды фæстæ дæр мингай раздæры советон граждантæ бафтыдтой Аргентинæмæ. Фæсарæйнаг цæрджыты ’хсæн 77% сты сыхагон бæстæтæй æмæ Перуйæ, æдæппæт фæсарæйнæгты нымæц у 1,8 милуаны.
Адæмыхæттытæ
Цæрджытæй сæ фылдæр хай сты италиаг эмигрантты байзаддæгтæ (50%), испайнæгтæ (30%), баскæгтæ (10%) æмæ æндæртæ.
Административон дих
Аргентинæйы ис 23 провинцийы æмæ автономон сæйраг сахар:
Фиппаинæгтæ
*
Хъиб
Хъиб, вариант: Хъиба кæнæ Гезе (ღები) у хъæу Гуырдзыстоны цæгаты. Ис Рацъы.
Хетъетæ (хъæу)
Хетъетæ у хъæу Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы. Ис Дзимыргомы.
Сыбыры федералон зылд
Ныгуылæн Сыбыры стыр хай хауы æндæр зылдмæ — Уралы федералон зылды у.
Зылды сконд
thumb|right|350px|Сыбираг федералон зылд
Цæрджытæ
Сыбираг федералон зылды цæрынц 19 254 300 ад. Националон сконд:
Категори:Уæрæсейы Федерацийы федералон зылдтæ
1741-æм аз
Амардысты
Категори:1741
1014-æм аз
Амардысты
Категори:1014
1015-æм аз
Амардысты
Категори:1015
Стыр Тли
Стыр Тли у Хуссар Ирыстоны Дзауы районы хъæу. Ис Тлигомы.
Цардысты дзы Мæргъитæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ Категори:Тлигомы хъæутæ
Сæлавыр
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Гæззаты Лади
Уæдмæ Хъорнисы хъæуы уыдис райдиан скъола. Лади уырдæм бацыд ахуыр кæнынмæ. Ам фæбæрæг ис, лæппу ахуырмæ иттæг рæвдз кæй у, уый æмæ йæ каст куы фæцис, уæд æй йæ ныййарджытæ акодтой Гуры гимназмæ. Уæдмæ революцийы тæфаг тынгæй тынгдæр хъарын байдыдта фæсивæды зæрдæтæм. Уыцы уылæнтæ æрбанхъæвзтой Гуры гимназмæ дæр æмæ сæ зæрдæргъæвд лæппу йæ зæрдæмæ арф айста. Хъуыды æмæ сыл уынаффæ кодта, кæуыл æууæндыд, уыцы ахуырдзаутимæ. 1917 азы ахуыр кодта Харьковы. Революцион змæлд сусæг-æргомæй активон æгъдауæй куы райтынг ис, уæд ирон хъæбатыр лæппу партизанты къордмæ бацыд æмæ тох кодта паддзахы хицауады ныхмæ.
Революци
Хъуыддæгтæ Лади æмæ йе ’мтохгæнджыты фæндиаг кæм ацыдаиккой нырма æмæ йын нал уыдис ахуыры фадат: æрыздæхт йæ райгуырæн Ирыстонмæ æмæ ам дарддæр кодта йæ революцион куыст. Уæдмæ Ирыстоны сырæзт Националон совет, Лади уыдис ацы советы уæнг æмæ йæ активондæр архайджытæй иу. 1920-æм азы Ручъы расидт æрцыд Советон хицауад, Гæззайы фырт баиу ис революцийы сæрыл тохгæнджытимæ. Растадонты тох нæ фæрæстмæ ис, меньшевиктæ сыл фæуæлахиз сты æмæ сæ Кавказы хæхты фæстæ фæкодтой, фæлæ сæ тох ууыл нæ ныууагътой: сарæзтой революцион комитет æмæ Лади æвзæрст æрцыд ацы комитеты уæнгæй. Фæстæдæр, Цæгат Ирыстоны лигъдæттæ куы сбирæ сты, уæд сын хъуыд æххуыс кæнын: сарæзтой лигъдæтты æрбæстон кæныны къамис æмæ Лади дæр уыд уыцы къамисы сконды. Уыцы рæстæджы Бакойы уагъд цыдис Хурскæсæн бæстæты адæмты фыццаг съезд. Ладийы арвыстой уырдæм делегатæй. Куы ’рыздæхт, уæд та Ирыстоны фæсивæдимæ гæрзифтонгæй ацыдис Бургъустанмæ инæлар Хвостиковы урс бандæтимæ тохмæ.
1921 азы хæхтыл Цæгат Ирыстонæй рахызт партизанты къорд Хуссар Ирыстонæн баххуыс кæныны тыххæй. Уыцы къорды уыдис Лади дæр. Ирыстоны сæрмæ уæлахизы сырх тырыса куы сфæйлыдта, уæд уый фæстæ Лади активонæй архайдта Ирыстоны хъæууон хæдзарад, культурæ сæндидзын кæныныл.
Фыццаг советон типографийы директор
1923 азы Цхинвалы сырæзт фыццаг советон типографи. Ацы ахсджиаг куыстуат саразыныл зæрдиагæй чи бакуыста, уыдонæй иу уыдис Гæззаты Лади, директорæй дæр дзы куыста йæхæдæг.
Дохтыры куыст
Лади цардмæ, уавæртæм каст, адæмæн кæм тынгдæр хъæуы балæггад кæнын, цæмæй тынгдæр тыхсынц æмæ сæ йæ сæр кæм куыд зæрдиагдæрæй хъæуы, ахæм цæстæй. Уыцы хæццæ, змæст, тыхст уавæрты адæмæн сæ æнæниздзинад тынг фæцудыдта, хъуыдис сæ медицинон æххуыс, дохтыртæ, медицинон кусджытæ та тынг стæм уыдысты Ирыстоны. Уый бахынцыдта æмæ 1927 азы ацыдис Мæскуымæ, каст фæцис мединститут æмæ уæдæй фæстæмæ куыста Хуссар Ирыстоны æнæниздзинад хъахъхъæныны системæйы дохтырæй. 1940 азы йæм æрсидтысты Советон Æфсады рæнхъытæм. Хæсты рæстæджы, суанг 1946 азмæ куыста полчы дохтырæй. Æфсадæй куы æрыздæхт, уæд кусын райдыдта медицинон ахуыргæнæндоны директорæй.
Аивадон куыст
Аивадон уацмыстæ раджы райдыдта фыссын Лади. Фыста радзырдтæ, публицистон уацтæ, мыхуыр сæ кодта, Джермугъ, зæгъгæ, ахæм фæсномыгимæ периодикон органты. Уæды рæстæджы ирон мыхуырмæ йæ хъус чи дардта, уыдон æхсызгонæй кастысты Ладийы фыст радзырдтæ «Уæйгуыты къæдзæх», «Трибун», «Пехуымпар», «Зикъара», «Зымæгон райсом», «Фæдзæхст» æмæ æндæртæ.
Лади стыр аргъ кодта ирон адæмон сфæлдыстадæн, уымæн æмæ уый у ирон адæмæн сæ истори дæр, сæ аивад дæр æмæ алцы дæр. Зæрдиагæй куыста ирон адæмон сфæлдыстад зонадон æгъдауæй раиртасыныл. Дзæвгар зонадон уацтæ ныффыста Нарты эпосы фæдыл.
«Уæйгуыты къæдзæх»
Сæ хæцæн бынат мæнæ цы хуызæн ныв кæны автор: «Алы къуыпп, дзыхъ æмæ къæдзæх-дурæй сарæзтам фидар хæцæн, æмæ фæлтæргай æхсæм».
Знаджы змæлд-архайд мæнæ цы хуызæн цæстуынгæйæ ныв кæны автор: Ацы ныв кæсгæйæ, цыма тæппæй тæппмæ уынæм знаджы змæлд, афтæ нæм зыны æмæ йæ уындæй зæрдæ риссы.
Къорды раздзог Цъæхилæн йæ нæмгуытæ куы фесты æмæ йын топп куы ницыуал æфтиаг уыд, уæд æй ныззыввытт ласта, фæлæ автор уый нæ зæгъы: мах æй цæстæй куыд уынæм, афтæ нын æй ныв кæны: дардыл фæхаста йæ цонг æмæ…
Афтæ фыст у радзырд сæрæй кæронмæ: фыст у нывтæй, дзырдтæй конд нывтæй.
«Пехуымпар»
Ахæм уагыл фыст у радзырд «Пехуымпар» дæр. Сидзæр сабийы мад у æлдары бонгусæг, саби та… «Ничи йын уызта йæ авдæн æмæ йын авдæны зарæг хъæлдзæг никуы кодта йæ зæрдæ». Уæддæр байрæзт саби æмæ йæхæдæг дæр ссис æлдары кусæг, æлдары хæринаджы уæлдæйттæ йæ хæлц кæмæн сты, йæ уæлæдарæсы бызгъуыртæ та йæ уæлæ-дарæс йæ куысты мыздмæ, ахæм уæлыгæс. Фæлæ ацы хабæрттæ, радзырдфыссæгæй куыд домдæуы, афтæ фыст не сты, фæлæ хицæн гæппæлтæй нывгонд. Æмæ уымæй уацмыс ноджы тынгдæр хъары зæрдæмæ. Чиныгкæсæг цыма чиныджы нæ кæсы хабæртты, фæлæ сæм йæхæдæг йæхи цæстæй кæсы, афтæ æнкъары йæхи æмæ йæ зæрдæ тынгдæр риссы пехуымпар сабилæппуйы æнæзæрдæмæдзæугæ хъысмæтæй.
«Уазæг»
Афтæ нывфæлыст фыст у радзырд «Уазæг» дæр. Æцæг ам сюжетон хаххы бæрджытæ фæзынд, фæлæ Лади бынтон йæ къух нæ систа йæ дзырд-тæй аив нывгæнæджы æрмдзæфыл æмæ ныв кæны, Дæргъæфсы Цæгат Ламардоны былгæрон хъæуы Туцаты Зауыры хæдзары цытæ цæуы, уый. (Уацмыс фыст у Икскулы роман «Тыбайы Уацилламæ» гæсгæ). Хæдзары сты Зауыры зæронд куырм ус æмæ чызг Зали. Фæуазæг сæм ис æхсæвыгон, сæ хæдзар сын йæ фæндыры аив цагъдæй чи бахæдзаргъуыз кодта, уыцы зындгонд абырæг Уырысхан. Уæдæй фæстæмæ Уырысхан æмæ Залийы æхсæн цы æнæфæцудгæ уарзондзинад равдылд, уый автор ныв кæны бауырнинаг æмæ зæрдæмæхъаргæ нывтæй, фæлгæндзтæй.
«Уалдзæг æрæввахс»
Æрдзы рæсугъддзинад, æрдзы фидыц адæймаджы æнкъарæнтæ уæлвонг æмвæзадмæ куыд исынц, ууыл фыст у радзырд «Уалдзæг æрæввахс». Хадыр æдзух къæдзæхтыл куыд хилы, къуылдымтыл, рæгътыл куыд зилы, алы кæрдæджы халыл, алы бæласы къалиуыл куыд цин кæны, уый йын адæм нымайынц «цъиуты сайдыл», фæлæ сæ Хадыр ницæмæ дары. Уымæн æрдз схай кодта, йæ алыварс цы рæзы, цы зайы, уалдзæджы æрбалæудыл алы зайæг хал куыд цин кæны, ууыл райын, ууыл цингæнаг зæрдæ æмæ дзы райгонд, буц у. Ацы радзырдæй бæрæг у, автор йæхæдæг дæр æрдзмæ тынг хъарм зæрдæ кæй дардта.
Радзырд ныффыссын мондаджы фыст кæй нæу, фæлæ йæ уалдзæджы æрцыдыл йæ цингæнаг æнкъарæнтæ кæй баразæнгард кодтой ахæм дзæбæх аив фæлыст уацмыс ныффыссынмæ, уый дызæрдыггаг нæу.
Афтæ аив, сурæтвæлыст фыст сты, Гæззаты Ладийæн цы цъус уацмыстæ ныффыссын бантыст, уыдон. Цъус та йын, æвæццæгæн, уымæн бантыст æмæ æдзух уыдис царды гуылфæны, цард фылдæр хъару, фылдæр рæстæг кæм домдта, ахæм ран. Аивадон уацмыс фысгæйæ та Лади йæхицæй цас домдта, куыд лæмбынæг куыста алы чысыл ныв скæныныл дæр, уымæй бирæ ныффыссæн нæй. Стæй фыссæджы сфæлдыстадон æнтыстæн нæдæр уæзæй ис барæн, нæдæр дæргъ æмæ уæрхæй. Фыссæджы æнтыст баст у йæ уацмысты аивадон арф бавнæлдæй, се ’нкъарæнджын мидисы зæрдæмæхъаргæ хъомысæй. Уыдæттæй та Ладимæ лаз æрхæссын никæцы чиныгкæсæджы бон бауыдзæн.
Гæззаты Лади, 67 азы йыл цыдис, афтæмæй амардис 1962 азы.
Категори:Ирон фысджытæ Лади
Æхсынцъыджын (Гуырдзыстон)
Æхсынцъыджын (ტყემლოვანა) у хъæу Гуырдзыстоны Карелы муниципалитеты.
Цардысты дзы Гаглойтæ, Дзæгъиатæ, Кортиатæ, Гатыгкотæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Карелы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Антигуæ æмæ Барбудæ
Административон дих
*
Лигури
Лигу́ри у Италийы административон регион бæстæйы цæгат-ныгуылæны.
1742-æм аз
Амардысты
Категори:1742
1016-æм аз
Амардысты
Категори:1016
Browse Happy
Browse Happy, кæнæ Амондджынæй сгар, у æнæкоммерцион сайт, кæцы хæссы бæрæг сгарæнты нæуæгдæр фæлтæрты тыххæй. Дары йæ Automattic. Цы сгарæнты тыххæй хæссы бæрæг, уыдонмæ хауынц Google Chrome, Mozilla Firefox, Safari, Opera æмæ Internet Explorer.