cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Сосновый Бор (сахар)
Сосновый Бор («нæзы къох») у сахар Ленинграды облæсты, Финнаг бакæлæны былтыл. Цæрынц дзы 67 мин адæймаджы (2009).
Сахар зындгонд у, Ленинграды АЭС йæ цуры кæй лæууы, уымæй. Электростанцæйы чи кусы, уыдонæй сæ фылдæр цæрынц Сосновый Боры.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ленинграды облæсты сахартæ
Чехойтæ
Чехойтæ (Чехоевы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Раздольнæй
Раздольнæй (Раздольное) у хъæу Цæгат Ирыстоны Мæздæджы районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæздæджы районы цæрæнрæттæ
16 мартъийы
Ацы бон амардысты
Категори:Бонтæ
Скувой (хъæу)
Скувой (Skúvoy) у фарераг хъæу Скувойы сакъадахыл.
Фиппаинæгтæ
Категори:Фареры сакъадæхты сахартæ æмæ хъæутæ
Тæгæрдзæгат
Тæгæрдзæгат у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны. Ис Уæллаг Хъæнийы цур.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Кцойтæ
Кцойтæ (Кцоевы) сты ирон мыггаг.
Дударатæ
Дударатæ (Дударовы) сты ирон мыггаг.
Равзæрд
Дударатæ æмæ Слонатæ иу мыггаг сты. Сæ фыдæлтæ: Дудар æмæ Сахъман æрбафтыдысты Асыйæ. Асымæ та, куыд дзурынц, афтæмæй Араббы бæстæй æрбафтыдысты. Сахъман чи у, уый баззади Асыйы. Дудар ацыди Гуырдзыстонмæ. Уым æрбынат кодта, ракуырдта ус, райгуырд ын дыууæ лæппуйы. Лæппутæй иу баззадис уым, иннæ рацыд Дайраны комыл Ларсмæ, æмæ уым æрцарди. Уым ын райгуырд фырт, сывæрдтой йыл ном Дудар. Куы слæг ис, уæд хъаруджын разындис æмæ Арвыкомæн хицаудзинад райдыдта. Дударæн йæ цот Ларсы бакъорд сты. Иухатт Дайраны нарæджы Дудары цот цæуылдæр фæбыцæу сты грекъæгтимæ æви гуырдзыимæ — уый не сбæрæг, æмæ уыдон ныццагътой Дудараты. Аирвæзт ма сæ æрмæст иунæг сылгоймаг. Уый бамбæхст Ларсы лæгæты. Ус уыди сывæрджын. Райсом куы сбон и, уæд лæгæты сæры лæгъзмæ ссыд æмæ уым бафынæй. Хурмæ куы хуыссыди сылгоймаг, уæд йæ гуырдз фыццаг хатт сызмæлди. Афтæмæй йæ хъомгæс баййæфта æмæ йæ ауæй кодта кæсгон æлдарæн, Кæсæджы усæн райгуырди лæппу. Сывæрдтой йыл ном Дудар. Куы бахъомыл ис, уæд æрæздæхт Ларсмæ. Уым цæрынтæ байдыдта. Гъе уыцы Дударæн уыди æртæ фырты — Дзаххотт, Ахмæт æмæ Долæтмырзæ. Дзаххот Ларсы баззад, Ахмæт рацыд Цымимæ æмæ Долæтмырзæйы арвыстой Бæлтамæ, цæмæй Арвыком сæ къухæй ма аирвæза.
Мæхъхъæлы Тъойыхъæуы иу æртиссæдз хæдзары цæры Дударатæй. Сæ кæрæдзимæ зианмæ дæр цæуынц, цинмæ дæр.
Дудараты хонынц Слонатæ дæр, Хуры фырттæ дæр, Хъомгæсы фырттæ дæр сæ хонынц. Хуры фырттæ уымæн, æмæ уыцы сылгоймаг хурмæ кæй бахъарм, æмæ фыццаг хатт уæд кæй сызмæлд йæ гуырдз, уый тыххæй. Хъомгæсы фырттæ та, сылгоймаджы хъомгæс кæй ауæй кодта, уый тыххæй.
Æрвитæнтæ
*
Луаны зæхх
Луаны зæхх у нарты кадджыты бæстæйы ном.
Нарты кадджыты Дæргъæфсæры чызг йæ фыды марæг Бæргъуынимæ схæцы Луаны зæххыл æмæ йæ æд æфсад бындзагъд ныккæны.
Фиппаинæгтæ
Категори:Нарты кадджыты географи
Хъиргъизы сом
Сом — (ISO 4217: KGS, 417) у Хъиргъизы валютæ. Уыцы бæстæйы парламент сфидар кодта ног валютæйы тыххæй уынаффæ 1993-æм азы 10 майы.
Гæххæттын æхца
Категори:Хъиргъиз Категори:Валютæтæ Категори:Сом
Фæнычы рындз
Фæнычы рындз у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны. Ис Уæллаг Хъæнийы цур.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Хъæдур
Хъæдур, (Phaseolus, Фасоль) у, хъæдурхуызты бинонадмæ чи хауы, ахæм зайæгойты мыггаг.
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Хъæдурхуызтæ
1992-æм аз
Амардысты
Категори:1992
30 январы
30 январы, иронау тъæнджы мæйы 30-æм бон — азы 30-æм бон.
13 мартъийы
Ацы бон амардысты
Категори:Бонтæ
НАТО
thumb|250px|НАТО-йы паддзахæдтæ картæйыл thumb|250px|НАТО-йы тырыса НАТО, Цæгат Атлантикæйы бадзырды организаци (North Atlantic Treaty Organization, NATO; Organisation du traité de l'Atlantique nord, OTAN) у Цæгат Атлантикæйы бадзырды организаци, æфсæддон-политикон блок, фæзындис 1949-æм азы. НАТО-йы дыууæ официалон æвзаджы сты англисаг æмæ францаг. Организацийы штаб-фатер æрбынат кодта Брюсселы (Бельги).
НАТО 1949-æм азы арæзт куы æрцыдис, уæд æй Советон Цæдис банымадта, йе ’дасдзинад ын чи халы, ахæм хъуыддагыл. 1954-æм азы Берлины АИШ, Стыр Британи, Франц æмæ Советон Цæдисы æддаг хъуыддæгты министртæ куы æрæмбырд сты, уæд советон минæвæрттæн загъдæуыд, НАТО æрмæст хъахъхъæнæн организаци кæй у. Уæд Советон Цæдис бахаста ахæм фæндон, зæгъгæ, иугæр НАТО айдагъ хъахъхъæнæн организаци у, уæд Советон Цæдис дæр уырдæм бацæуа, фæлæ уыцы хъæппæрисыл натойæгтæ не сразы. Уæд Советон Цæдис сарæзта, йæ политикæимæ разы чи уыдис, уыцы паддзахæдты блок — Варшавæйы бадзырд.
НАТО-йы паддзахæдтæ
*
Алжир (сахар)
Алжи́р (مدينة الجزائر, Madīnat al-Jazā'ir,, Alger) у Алжиры стырдæр цæрæнран æмæ сæйраг сахар. Сахары цæрынц 3,9 милуан адæймагæй фылдæр.
Категори:Алжиры сахартæ
Куырыпп
Куырыпп (Курп; КIурпI) у цæугæдон Кæсæг-Балхъар æмæ Цæгат Ирыстоны, Терчы фæрсагдон.
Фиппаинæгтæ
Категори:Кæсæг-Балхъары цæугæдæттæ Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ Категори:Терчы фæрсагдæттæ Категори:Арыхъхъы рæгътæ
Къахет
Къахет (კახეთი []) у административон регион æмæ историон бæстæ Скæсæн Гуырдзыстоны, Иор æмæ Алазаны доны уæлкæлæнтты. Йæ сæйраг сахар у Телау.
Истори
VIII æнусы онг уыди Картлийы паддзахады. XIII æнусæй бацыд Гуырдзыйы паддзахадмæ. XV æнусы дыккаг æрдæгæй уым равзæрди Къахеты паддзахад. 1762-æм азæй уыди Картли-Къахеты паддзахады. 1801-æм азы бацыд Уæрæсейы империмæ.
Цæрджытæ
Цæрынц дзы гуырдзиæгтæ, ирæттæ, цæцæйнæгтæ, азербайджайнæгтæ æмæ æндæр адæмыхаттытæ. Къахеты дыууæ хъæуы — Ульяновкæ æмæ Свободное — цæрынц Гуырдзыстоны малакантæй фылдæр хай.
Къахеты чысылдæр адæмтæ арæх хъаст кæнынц, уыдонмæ паддзахад æмæ сæ алфамбылай цæрджытæ хъомыс кæй дарынц, уый тыххæй.
Хъæууон хæдзарад
Къахет радихгæнæн ис дыууæ физикон-географион регионыл:
Хъæууон хæдзарады сæйраг къабаз у сæнæфсиры æмæ сæндуцыны куыст. Гуырдзыстоны æппæт сæнæфсирдæтты фæзуатæй йе ’рдæг у Къахеты сæнæфсидæттæ. Æрвылаз Къахеты æмбырд кæнынц сæнæфсир 120—150 мин тоннæйы.
Къахеты регионы ма садзынц мæнæу, нартхор æмæ хъæбæрхор. Афæдзмæ сæ иумæйаг тыллæг у 120—160 мин тоннæйы. Сонхурайы тыллæджы фылдæр хай æмбырд кæнынц Дедоплисцкаройы районы.
Къахеты хорз рæгъæд кæнынц алтъами, чылауи, æрыскъæф æмæ æндæр дыргътæ. Аслам дыргътæ сты дыргъгуысты индустрийы бындур.
Регионы ис хорз хизæнуæттæ дæр.
Транспорт
Къахеты ис дыууæ сæйраг транспортон магистралы: æфсæнвæндаг æмæ автомобилон фæндаг. Уыдон цæуынц Гуырдзыстоны центрæй Азербайджанмæ. Паддзахадон нысаниуæджы фæндæгты дæргъ у 580 километры. Паддзахæдты ’хсæн чи цæуынц, ахæм фæндæгты дæргъ у 120 км. Афсæнвæндаджы дæргъ у 150 км.
Электрон тых
Регионы алы цæрæнуæты дæр ис электрон тых, æхсæв-бонæй. Иу боны дæргъы исынц 18-20 мегаватты.
Къахеты кусынц цыппар гидроэлектростанцæйы. Уыдонæй ногдæр æмæ стырдæр у Хадоры ГЭС, йæ генераци у 25 мегаватты бæрц. Хадоры гидроэлектростанцæ скуыста 2004-æм азы китайаг инвестициты фæрцы.
Сахартæ æмæ хъæутæ
Къахеты ис 10 сахары:
Фиппаинæгтæ
*
Чысы дон
Чысы дон:
Гоцъитæ
Гоцъитæ (Гоциевы, Гочиевы,  გოჩაშვილი, გოციშვილი , გოჩოშვილი ) сты ирон мыггаг.
Арвы цæст
thumb|right|300px|Сириус A æмæ B. Телескоп «Хаббл»-ы къам Арвы цæст кæнæ Сириус, Стыр Куыдзы α (α Canis Majoris) у æхсæвы арвы æппæты æрттивагдæр стъалы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Стъалытæ
Ровинь
Ро́винь (Rovinj, Rovigno) у сахар Хорватийы Истрийы æрдæгсакъадахы. Ис Истрийы жупанийы.
Категори:Хорватийы сахартæ
Фæтæны рæбын
Фæтæны рæбын у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны. Ис Уæллаг Хъæнийы цур.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
The Beatles
The Beatles уыдис, 1960–1970 азты чи архайдта, ахæм англисаг рок-къорд. Йæ бындур æвæрд æрцыд 1960-æм азы. Сæйраг уæнгтæ дзы уыдысты Джон Леннон, Пол Маккартни, Джордж Харрисон æмæ Ринго Старр. Уыдонæй йеддæмæ хæттæй-хатт дзы архайдтой Стюарт Сатклифф, Пит Бест æмæ Джимми Никол. The Beatles-ы зæрджыты фылдæр хай ныффыстой Джон Леннон æмæ Пол Маккартни.
The Beatles нымад у æппæт рæстæджы иууыл ахадгæдæр музыкалон къордыл, æмæ сæйраг бынат æхсынц 1960-æм азты контр-культурæйы, æмæ, популярон музыкæйы аивады хуызыл кæй банымадтой, уыцы цауы. The Beatles-ы музыкæйы уидæгтæ сты скиффл, бит æмæ 50-æм азты рок-н-ролл, æмæ ма классикон музыкæ æмæ традицион поп-музыкæйы элементтæ. Фæстæдæр та къорд райдыдта иртæсын бирæ алыхуызæн жанртæ, сæ музыкалон стиль айтыгъдис балладæтæ æмæ индиаг зæлвидыцæй психодели æмæ уæззау хард-рокмæ. , æмæ артистон бавдыстмæ гæсгæ æппæты размæцыдтæр коллектив уæвгæйæ, The Beatles æрбахастой революци дунейы зæлвидыцон индустримæ, æмæ систы сæ дуджы фæсивадон æмæ социокультурон змæлдыты раздзогтæ.
The Quarrymen æмæ нæмтты ивд
1956-æм азы ноябры 17-аздзыд Джон Леннон æмæ йе ’мбæлттæ Ливерпулы Quarry Bank-ы Уæлдæр Скъолайы саразтой, скиффл чи хъазыд, ахæм къорд. Æрхуыдтой сæхи The Blackjack, стæй та базыдтой, уыцы горæты æндæр ахæм къорд кæй ис, уый, æмæ сæ ном The Quarrymen-мæ фæивтой. 15-аздзыд Пол Маккартни Ленноныл амбæлдис 1957-æм азы июны, æмæ фæстæдæр сæ ритм-гитарист сси. 1958-æм азы февралы, Маккартни йæ 15-адздзыд æмбал Джон Харрисоны æрхуыдта сæ къордмæ бакæсынмæ. Уæд Леннон байхъуыста Харрисоны цагъдмæ, йæ зæрдæмæ фæцыди, фæлæ æгæр æвзонг кæй у, афтæ æрхъуыды кодта. Иу мæйы дæргъы Харрисон йæ фæндон нæ уагъта, æмæ уæд, дыккаг фембæлды дæргъы, Харрисон инструменталон зарæг "Raunchy"-йы сæйраг гитарæйы парти фæцагъта автобусы дыккаг уæладзыджы лæугæйæ, æмæ афтæ йæ райстой дыккаг гитаристæй.
1959-æм азы январмæ, Ленноны Querry Bank скъолайæ æмбæлттæ йæ къордæй ацыдысты, Леннон та райдыдта ахуыр кæнын Ливерпулы аивады колледжы. Æртæ гитаристы Johnny and the Moondogs сæхи хонын байдыдтой æмæ сæ къухы цæвдонтæй цæгъдæг-иу куы æфтыд, уæд-иу рок-н-ролл хъазыдысты. Леннонæн йæ аивадон скъолайы æмбал, Стюарт Сатклифф, уыцы рæстæг йæ нывтæй иу ауæй кодта, æмæ балхæдта бас-гитарæйы, æмæ афтæ 1960-æм азы январы сæ скондмæ рацыд. Уый сæ бафарста сæ ном раивын The Beatals-мæ, Buddy Holly and the Crickets-ы цыт кæнынæн. Ацы номæй пайда кодтой майы онг, стæй та сæ ном раивдтой Silver Beetles-мæ, æмæ саразтой гыццыл тур Шотландимæ. Ливерпулы музыкант Джонни Джентлæн æххуыс гæнгæйæ. Июлы райдийанмæ сæ ном бадзæбæх кодтой æмæ схуыдтой сæхи the Silver Beatles, стæй та хуымæтæджы The Beatles систы.
Фыццаг резиденцитæ æмæ популярондзинад Британийы
Уæд Кошминдер йæ цалдæр стрип-клубтæй, зæлвидыц кæм гæнæн уыд цæгъдын, ахæм бынæттæ саразта æмæ The Beatles-ы æрбынат кодта «Индрæ Клуб»-ы. Стæй та йын бахъуыд «Индрæ»-йы бахгæнын, адæм æгæр хъæр кæй уыди, ууыл хъаст кæй кодтой, уый тыххæй, æмæ Октябры мæйы Битлзы рарвыста Kaiserkeller клубмæ. Уæд та базыдта, сæ контракты гонд бадзырды ныхмæ йе знаджы клубы Top Ten Club-ы кæй лæууыдысты, уый, æмæ уæд сын зæгъта, иу мæйы фæстæ сæ контракт кæй фæуыдзæн, æмæ Харрисоны тыххæй, 18 азы кæмæн нæма сæххæст кодта æмæ Гамбургмæ йæ кары тыххæй сæйгæйæ чи бацыд, уый хицауадæн банымудзын кодта. Гермайнаг хицауад бахъавыд Харрисоны сдепортаци кæнын ноябры кæроны. Стæй та Кошминдер банымудзыдта Маккартни æмæ Бестыл, йæ къалидоры уæвгæйæ презерватив кæй бандзарстой, уый тыххæй, æмæ сæ сынгсирвæзты тыххæй пъæлицæ бацахста æмæ сдепортаци кодта. Уæд Леннон дæр æрыздæхт Ливерпулмæ декабры райдийаны, Сатклифф та баззад Гамгургы йæ чындз Астрид Киршхерримæ, профессионалон къамисæг чи уыд æмæ Битлзы æппæты фыццаг æрдæг-профессионалон къам чи систа, уыимæ.
Иннæ дыууæ азы дæргъы Beatles хатгай-хатт Гамбургмæ здæхтысты æмæ дзы фенметразинæй пайда кодтой сæ æппæт-æхсæв концертты дæргъы. 1961-æм азы апрелы раздæхтысты Гамбургмæ дыккаг хатт, хъазыдысты дзы The Top Ten-ы клубы æртæ мæйы дæргъы. Уыцы рæстæг Астрид Кирххерр Сатклиффæн йæ хъуынтæ ныллыг кодта эксистенциалистты субкультурæйы стилы — уый уыдис æхæдгæ цау, уымæн æмæ фæстæдæр се ппæт къорд уыцы хъуынты стиль сæхимæ райста, æмæ афтæ фæзындис зындгонд «Биттлты сæрафыст». Фæстæдæр Сатклиффы бафæндыд къордæй ацæуын æмæ Германы аивадон скъоламæ бацæуын, æмæ уæд Маккартни сси Битлзы бас-гитарист. Гермайнаг продюссер Берт Кемпферт сæм фæдзырдта æмæ семæ котракт бафыста, æмæ цыппар уæнгы кæмæн уыдис, уыцы рок-къорд æххуыс кодта Тони Шериданæн, зындгонд рок-н-ролл цæгъдæгæн, йæ студион бафысты дæргъы. Ацы сесситы хай уæвгæйæ Битлзимæ иу азмæ контракт бафыста лейбл Polydor Records. «Tony Sheridan & the Beat Brothers» къорды номæй уыдон скодтой сæ фыццаг сингл My Bonnie, бафыстой йæ 1961-æм азы июны æмæ цыппар мæйы фæстæдæр йæ рауагътой. Уый æрцахста 32-æм бынат Musikmarkt-ы чарты.
Сæ дыккаг Гамбурджы цау куы фæци, уæд Битлзæн сæ популярондзинад Ливерпулы дæр рæзын байдыдта, Мерсейбит-змæлд (бит-музыкæимæ баст культурæ) ахæдгæдæр кæй сси, уый тыххæй дæр. Фæлæ къорды уæнгтæ бафаллæдысты æмхуызæн æмæ монотонон концерттæй æмхуызæн æхсæвон клубты. 1961-æм азы ноябры, сæ рæнхъон концерт The Cavern Club-ы куы дæттыдысты, уæд фембалдтой продюссер Брайан Эпштейныл, бынæттон зæлвидыцон колумнист æмæ зæлвидыцон дуканийы хицау чи уыд, ууыл. Фæстæдæр Эпштейн афтæ дзырдта ууыл: «Куы сæ фехъуыстон, уæд уайтагъд мæ зæрдæмæ фæцыдысты. Уыдысты сатæг æмæ æргом, æмæ уыдис сæм, куыд æй ахъуыды кодтон... стъалыйы хъæд».
Фыццаг EPI-йы бафыст
Епстайн цалдæр мæйы фæстæ къорды уæнгтимæ æрлымæн кодта æмæ къорд срази и йæ сæ менеджерæй саразын, 1962-æм азы январы. 1962-æм азы райдийанæй йе 'мбисмæ Епстейн фæлвæрыд къорды контракт Ber Kaempfert Prudoctions-имæ фæивар кæнын. Стæй та бадзырд сарæзта, сæ пластинкæ иу мæй раздæр кæй бауадзысты, фæлæ уыдонæн иу фæстаг бафысты сесси Гамбурджы саразыны фадат кæй ратдзысты. Апрелы мæйы Гамбургмæ куы æрыздæхтысты, уæд аэропорты сæм Кирххер размæ рацыд æмæ, Сатклифф иу бон размæ сæры мæзгъы мидæг тугмæхсæнæй кæй амард, уый радзырдта. Епстайн та райдыдта баныхастæ алыхуызæн бафысты лейблтимæ бафыссæн контракты тыххæй. Уый саразынмæ, Епстейн бадзырдта, Polydor-имæ контракт раздæр кæй фæивар кæндзысты, Битлз та уалынмæ фылдæр Тони Шериданимæ фылдæр зæрджытæ сараздзысты. Ног Азы боны сæм æрхъусын кодтой Decca Records, фæлæ сæ асырдтой, «Гитæрæйыдзæгъдæг къордты рæстæг фæци, мистер Епстайн», зæгъгæ, ахæм дзуапп рæтгæйæ. Уымæ нæкæсгæйæ, æртæ мæйы фæстæдæр бритайнаг продюссер Джордж Мартин семæ контракт бафыста æмæ сæ рарвыста EMI-йы Parlophone лейблмæ.
Мартин æмæ Битлзы фыццаг бафысты сесси уыд 1962-æм азы 6 июны. Йæ зæрдæмæ Бест куыд цæгъта цæвддонты, уый нæ фæцыд, æмæ уайтагъд Епстайнæн хъаст фæкодта, æмæ сессион цæвдгæнæджы кæй хъуамæ æрхоной, уый бафадзæхста. Уыцы рæстæг Битлз æнæуыйдæр йæ афардæг кæныныл хъуыды кодтой æмæ афтæ æмбисавгусты сæ фæивтой Ринго Старрмæ, кæцы раздæр хъазыд Rory Storm and the Hurricanes-ы æмæ Битлзы ныххæй уырдыгæй ацыд. Сентябры 4-æм боны EMI-йы бафыстой зарæг "Love Me Do" æд Ринго Старр, фæлæ уый дæр Мартины зæрдæмæ нæ фæцыд, æмæ иннæ къуырийы, се ’ртыккаг сесси куы райдыдта, уæд æрхуыдта сессион цæвдгæнæг Энди Уайты, æмæ уыимæ къорд бафыста "Love Me Do"-йы æндæр верси, æмæ стæй "Please Please Me" æмæ "P.S. I Love You".
Къорд йæ фыццаг сингл куы уагъта, уæд Мартин дзы равзæрста "Love Me Do"-йы Старримæ верси, фæлæ фæстæдæр сингл ногæй куы уагътой, уæд баппæрстой уырдæм Уайтимæ верси, Старр бубенæй кæм хъазыд, ахæм. Октябры райдийаны чи рацыд, уыцы "Love Me Do" æрцахста 17-æм бынат Record Retailer-ы чарты. Уыцы мæйы фæстæдæр æрцыд сæ дебют телеуынынады, бынæттон хабæртты алæвæрд People and Places-ы схъазыдысты цалдæр зæрæджы. Фæстæдæр та Мартин сæ разæвæрдта, "Love Me Do" тагъддæр темпы цæмæй бафыссой, æмæ ноябры мæйы дыццаг æмбисы йæ ахæмæй бафыстой. Мартин ацы версийы тыххæй цын зæгъта, «ныртæккæ уæ фыццаг №1 зарæг сфæлдыстат», зæгъгæ.
Please Please Me æмæ With the Beatles
1963-æм азы 11 февралы The Beatles иунæг студиаг сессийы дæргъы бафыстой дæс зæрæджы сæ дебютон LP-мæ, Please Please Me чи хуындис, уымæ. Бафтыдтой уырдæм, сæ фыццаг дыууæ синглтимæ цы цыппар зæрæджы рауагътой, уыдоны. Мартин фыццаджы LP æд удæгас зæл бафыссынмæ хъавыд, The Cavern Club-ы мидæг, фæлæ стæй, агъуысты акустикæ хорз кæй нæу, уый бахатыд, æмæ æрхъуыды кодта "удæгас-хуыз" альбом бафыссын иунæг сессийы дæргъы. "Love Me Do" рæстæмбис популярондзинад фенгæйæ, æрхъуыды кодта сингл "Please Please Me" рауадзын дыууæ мæйы фæстæдæр, æнæхъæн альбомы рауагъдæй дыууæ мæйы раздæр. Уый æрцахста фыццаг бынат Иугонд Къаролады æппæт чартты, Record Retailer-æй йеддæмæ, уым та дыккаг бынат æрцахста.
Сæ фыццаг альбом цы тагъдæй бафыстой, Please Please Me иу боны дæргъы æрцæттæ гæнгæйæ, зæгъгæ, уый æрымысыд AllMusic-ы критик Стивен Томас Ерлеуин, æмæ стæй афтæ ныффыста: "Йæ рауагъды фæстæ дæсгай азтæ куы фæци, уæддæр ныр дæр сатæгай хъуысы, ахæм интенсивондзинадимæ йæ кæй бафыстой, раст уый тыххæй". Леннон уæд дзырдта, уыцы зæрджытæ фысгæйæ композийицы тыххæй бирæ кæй нæ хъуыды кодта, уый: "Æз æмæ Маккартни хуымæтæджы зæрджытæ фыссыдыстæм, Buddy Holly-йау, поп-зæрджытæ, æмæ махæн уыдис æрмæстдæр иу хъуыды — зæлтæ фæлдисын. Сæ ныхæстæ дæр æнахсджиаг уыдысты."
Please Please Me рауагътой 1963-æм азы мартъийы, æмæ уый уыд, Beatles-æн цы иууæндæс альбомы Стыр Британийы фыццаг бынæттæ æрцахстой, уыдонæй сæ фыццаг. Къорды æртыккаг сингл, "From Me To You", рауагъдæуыд апрелы æмæ уыдонæн цы авддæс синглы фæд-фæдыл фыццаг бынæттæ-иу цахстой, уыдонæй сæ фыццаг уыд. Августы чи рауагъдæуыд, уыцы цыппарæм сингл She Loves You сси, уыцы рæстæджы Британийы æппæты тагъддæр кæй уæй кодтой, ахæм сингл, цыппар къуырийы дæргъы 750000 къопийы йын ауæй кодтой. Уый сси сæ фыццаг сингл, иу милуан къопитæ кæмæн уæйгонд æрцыдысты, æмæ уыдист Стыр Британы æппæты стырдæр уæйгонд сингл суанг 1978-æм азы онг.
Сæ æнтыст цын æрхаста медиаты рæзгæ хъусдард, Beatles та йыл дзуапп кодтой æнæцыт æмæ комикон ахастæй, æмæ афтæ фехæлдтой, уыцы рæстæджы поп-зæлвидыцонтæ медиатимæ сæхи куыд дардтой, уый, æмæ афтæ адæмы зæрдæты ноджы фылдæр цымыдис бандзарстой. Азы фыццаг кæроны æртæ хатты тур кодтой Британийы мидæг: уыдис цын цыппар-къуыри тур февралы, стæй æртæ-къуыри мартъийы æмæ æндæр май-июны. Сæ популярондзинад парахат кодта, æмæ медаиатæ сыл фысгæйæ зæрдæлхæнæн ныхæстæ кæнын байдыдтой. Дзыллæтæ сæ арфæтæ кодтой æррæ хъæрæй, æмæ медиатæ уый схуыдтой «Битломани». Февралы Британийы тургæнгæйæ, Битлзæн бантыст америкæйæг зæлвидыцонтæ Tommy Roe æмæ Chriz Montez-æй фылдæр билеттæ ауæй кæнын, æмæ уый уыд ахæм цыдæр, раздæр иу бритайнаг къордæн дæр цы нæ бантыст америкæйæг артисттимæ иумæ тур гæнгæйæ. Æмхуызæн ситуаци æрцыд май-июны туры, ацы хатт артист Roy Orbison-имæ.
Октябры кæроны Битлз райдыдтой сæ фондз-бонон тур Швецийы, сæ фыццаг тур фæсæрæнты сæ 1962-æм азы декабры Гамбурджы цауты фæстæ. Иугонд Къароладмæ октябры 31 боны куы æрбаздæхтысты, уæд цалдæр сæдæ хъæргæнгæ фанаттæ сæм размæ рацыдысты Хитроуы аэропорты, таркъæвда кæй уарыд, уымæ нæкæсгæйæ. Сæдæ-иу журналистты æмæ фотографты дзы уыдис, æмæ семæ иумæ BBC-йæ æрцæуæг адæм дæр. Фыццаг хатт сæ афтæ арфæ кодтой, стæй та сæдæ ахæм цаутæй фылдæр æрцыди. Иннæбон къорд райдыд сæ цыппарæм тур Британийы, æмæ йæ кодта 6 къуыри дæргъы. Ноябры æмбисы «Битломани» уыйас тыхджын сси, æмæ пъæлицæйæн бахъуыд донæхсæгæй пайда кæнын, дзыллæ контроль кæнынæн.
Please Please Me уыдис Record Retailer-ы чарты уæллæгаг дæс зæрджыты æхсæн 30 къуырийы дæргъы, æмæ стæй йæ фæивта сæ ног альбом, With the Beatles, 22 ноябры кæй рауагъдтой, уый. Уыцы альбомæн ауæй кодтой иу миллуан къопитæй фылдæр фыццаг къуырийы дæргъы. Июлæй октябры æстау кæй бафыстой, уыцы альбом фыссгæйæ схуыздæр кодтой сæ зæлбафысты техникæйы. Фыццаг бынаты 21 къуырийы дæргъы уыд. Ерлеуин йæ афыста куыд «æппæты бæрзонддæр хъæды сиквел, оригиналæй хуыздæр чи у, ахæм».
Уæды рæстæджы практикæмæ куыд нæ фæтчыд, афтæ EMI альбомы фæстæ рауагъта сингл "I Want to Hold Your Hand", ацы зарæг та альбомæй айста, цæмæй фылдæр æхца бакæнын сæ бон уаид. Альбом баффипайдта Уилльям Манн, The Times-ы зæлвидыцон критик, æмæ схуыдта Ленон æмæ Маккартнийы «1963 азы зынгæ англисаг композитортæ». Газет ноджы рауагъта цалдæр уацы, Манн сæ мидæг Битлзы зæлвидыцы лыстæг анализ фæкодта. With the Beatles сси Иугонд Къаролады историйы дыккаг ахæм альбом, йæхи иу миллуан къопийæ ауæй кæнын кæмæн бантыст, раздæр ахæм уыд æрмæст 1958-æм South Pacific-ы саундтрек. Альбомы буклеттæ фысгæйæ къорды пресс-офицер Тони Барроу спайда кодта ахæм ныхасæй, «æвæджиауы цыппар», зæгъгæ — fabolous foursome — медиатæ уымæй пайда кæнын райдыдтой куыд "the Fab Four"-æй, афтæ, æмæ уый сси къорды æнæофициалон ном.
Иугонд Штаттæм фыццаг бацыд æмæ "Бритайнаг ныббырст"
EMI-йы америкæйæг къабаз, Capitol Records, иу азы æмгъуыдæй афæстиат кодта Beatles-ы релиз АИШ-ы, фыццаджы сæ зæлвидыц дзы рауадзын кæй не сразы, уымæй. Æмрæстæджы EMI аныхас кодта хæдбар америкæйæг лейбл Vee-Jay-имæ, æмæ уый рауагътæ Beatles-ы 1963-æм азы зæрджытæй сæ цалдæр. Бацæттæ кодта альбом Introducing... The Beatles, Please Please Me-йæ зæрджыты фылдæр хай кæй мидæг уыд, ахæм, фæлæ сæ менеджменты мидæг быцæуты тыххæй ацы альбом нæ рауагъдæуыд. Стæй куыд фæзынд, афтæмæй ацы лейбл EMI-йæн йæ уæйгонд альбомы копитæй æхца нæ фидыд, æмæ сæ контракт аскъуыд. Ног лицензи радтой Swan лейблмæ, кæцы рауагъдта сингл She Loves You. Уыцы сингл WGH радиостанцийы эфирмæ бафтыдтой, Вирджинийы штаты, фæлæ æппæтамерикæйæг эфирмæ бацæуын нæ йæ бантыст.
Епстайн I Want to Hold Your Hand-ы демо копи Capitol-ы кусæг Браун Мэггсæн æрбахаста, æмæ уый къордимæ контракт бафыста æмæ 40000$-ы аккаг маркетингон компани йын саразта. 1963-æм азы æмбисдекабры WWDC-йы станцийы диджей Кэррол Джеймсы къухы бафтыд I Want to Hold Your Hand-ы бритайнаг равзæрды копи æмæ эфирмæ йæ бафтыдта, афтæмæй райдыд сæ америкæйæг æнтыст. Уыцы зарæджы копитæ парахат кæнын райдыдтой æппæт радиостанциты æхсæн. Афтæмæй уыцы зарæджы домæн сыстыр и, æмæ Capitol Records æртæ къуырийæ зарæджы рауагъд фæтагъд кодта. 26 декабры рауагъдæуыд æмæ йын иу милуан копиты ауæй кодтой, æбмисянвармæ та сси АИШ-ы №1 хит. Уыимæ æмрæстæджы Vee-Jay рауагъта Introducing... The Beatles, æмæ Swan "She Loves You" ногæй уадзын райдыдта.
1964-æм азы 7 февралы Битлз Хитроуæй атæхтысты Нью Йоркмæ. Хитроуы сæ фæндараст кодта 4000 адæймаджы бæрц дзылла, æмæ Нью Йоркы сæм размæ рацыд 3000 адæймаджы. Дыууæ боны фæстæ фыццаг хатт сæ равдыстой америкæйæг телеуынынады The Ed Sullivan Show-ы, уыцы алæвæрдмæ кæсыдысты 73 милуан адæймаджы 23 милуан хæдзæртты, афтæмæй йæм каст Америкæйы цæрджытæй 34%. Сæ биограф Джонатан Гоулды загъдау, Nielsen service-мæ гæсæ уый уыдис АИШ-ы историйы ииуыл стырдæр телевизормæ кæсæг дзылла. Иннæ бон Битлзы ныхмæ дзурын райдыдтой америкæйæг критиктæ, фæлæ сæ фыццаг концерты фæстæ Нью Йорчы битломани срæмыгъта. Уæд къорд ацыдта Флоридæмæ, æмæ дзы дыккаг хатт сæ равдыстой Ed Sullivan Show-ы 70 милуаны бæрц телекæсджыты дзылламæ, æмæ 22 фывралы раздæхтысты Британимæ.
Сæ фыццаг бацыд уыд, АИШ-ы Джон Кеннедийы амарды фæстæ марой куы нæма ауад, уыцы рæстæджы. Комментатортæ æрæх æнхъалынц, æмæ сæ рацыд бирæтæн (æппæты фыццаг та фæсивæдæн) ногæй бандзарста монц æмæ фадаты æнкъæрæн, Кеннедийы амарды фæстæ чи фæцух и, ахæм, æмæ уыцы декадæйы суинаг революцион социалон ивындзинæдтæм фæндаг асыгъдæг кодта. Сæ даргъ сæрыфаст уыцы рæстæджы тынг даргъ уыд æмæ хистæртæ йыл худтысты, фæсивæдæн та уый сси растады нысан.
Къорды популярондзинады тыххæй америкæйæгты бритайнаг зæлвидыц цымыдис кæнын райдыдта, æмæ бирæ æндæр бритайнаг къордтæ дæр æнтысджын суыдысты АИШ-ы. Битлз фæндаг самадта бирæ бритайнаг бит æмæ поп къордтæн, дæнцæгæн: Dave Clark Five, the Animals, Petula Clark, the Kinks æмæ the Rolling Stones-æн.
Литературæ
Категори:Англисы рок-къордтæ
1993-æм аз
Амардысты
Категори:1993
Царциаты калак
Царциаты калак кæнæ Едысы калак у астæузаманы хъæууат Едысы.
Литературæ
Категори:Едыс
Гёталанд
thumb|150px|right|Гёталанд Гёталанд (Götaland, [Йёталанд]) у Швецийы 3 зæххытæй иу, паддзахады хуссары.
Сконд
Категори:Швецийы административон дих
Джерджитæ
Джерджитæ (Джерджиевы) сты ирон мыггаг.
*
Сæгъыгæнгæлы
Сæгъыгæнгæлы кæнæ æнгомæг, хъунцæг (Tanacetum; Пижма) у, астрæты бинонадмæ чи хауы, ахæм бирæазон кæрдæг зайæгойты мыггаг.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Сер
Сер (სვერი [свери] кæнæ ქართლისთავი [картлистави]) у хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы.
Шекспир, Уильям
Уи́льям Шекспи́р (William Shakespeare; райгуырдис 1564-æм азы Стратфорд-Эйвоныл, Англисы — амардис 1616-æм азы уым дæр) — англисаг драматург æмæ поэт, дунейы разагъддæр драматургæй иу, æппын къаддæр 17 комедийы, 10 хроникæйы, 11 трагедийы, 5 поэмæйы æмæ 154 сонеты циклы автор.
Сер
Мыггæгтæ
Цардысты дзы Джитотæ, Плитæ, Хъуылымбегтæ, Хетæгтæ (Хетагашвили).
Фиппаинæгтæ
Категори:Цхинвалы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Шекспир, Уильям
Фиппаинæгтæ
Категори:Англисаг фысджытæ
Украинæйы гривнæ
Монетæтæ
Категори:Валютæтæ Категори:Украинæ
Нордепил
Нордепил (Norðdepil, []; Norddeble) у фарераг хъæу Боройы сакъадахыл.
Фиппаинæгтæ
Категори:Фареры сакъадæхты сахартæ æмæ хъæутæ
Гæбæраты Никъала
Гæбæраты Ясоны фырт Никъала (райгуырдис 1924-æм азы Куатетрийы хъæуы Знауыры районы — амардис 2014-æм азы 2 мартъийы Цхинвалы ) уыдис филологон зонæдты доктор, профессор, Хуссар Ирыстоны зонæдты сгуыхт архайæг, Хетæгкаты Къостайы номыл премийы лауреат, «Цыты Орден»-ы кавалер, Уанеты З.Н.-йы номыл ХИЗИИ-йы æвзаджы хайады разамонæг 1961 азæй.
Цардафыст
1947-æм азы ахуыр кæнынмæ бацыд Тбилисы паддзахадон университеты уырыссаг филологийы факультетмæ. Йæ дипломон куыст та снывæзта Нарты эпосæй. 1952-æм азы Гæбæраты Никъала бацыд аспирантурæмæ. 1956-æм азы аспирантурæ каст фæцис æмæ бахъахъхъæдта кандидатон диссертаци уырыссаг æмæ ирон æвзæгты фразеологитыл. Уый фæстæ йæ æрбахуыдтой кусынмæ Уанеты Захары номыл ХИЗИИ-мæ. 1961-æм азæй фæстæмæ Гæбæраты Никъала куыста æвзаджы хайады разамонæгæй. 1963-æм азæй æвзаджы хайад райдыдта кусын «Ирон æвзаджы æмбарынгæнæн дзырдуат»-ыл æмæ уæдæй фæстæмæ Гæбæраты Никъала куыста уæхскуæзæй ацы дзырдуатыл. Уыд йæ сæйраг редактор. Дзырдуатыл кæд æнæхъæн коллектив куыста, уæддæр ын иу лексикон иуæг дæр нæ ирвæзт æнæбакæсгæ æмæ дзы-иу алыхатт дæр бахаста йæхи фиппаинæгтæ.
Бынæттон телеуынады фæуагъта ралæвæрдтæ «Не ’взаг — нæ хæзна».
Йæ литературон-критикон уацты пайда кодта фæсномыг «Пиранты Микка»-йæ.
Речь Посполитæ
Речь Посполи́тæ (Rzeczpospolita, ныг.-уырыс. Рѣч Посполита) уыдис Польшæ æмæ Литвайы федеративон паддзахад.
Гæбæраты Никъала
Цардафыст
Зыдта ирон, уырыссаг, зæрондславяйнаг, гуырдзиаг, англисаг æвзæгтæ.
Речь Посполитæ
thumb|left|Речь Посполитæ [[XVII æнус|XVII — XVIII]]
Гæбæраты Никъала
Цардафыст
Йæ сæрмагонд куыстыты нымæц абоны бон æххæссы 200 фылдæрмæ.
Речь Посполитæ
Категори:Историон бæстæтæ
Гæбæраты Никъала
Хæрзиуджытæ
2010 азы йæ РЦИ-Аланийы сæргълæууæг схорзæхджын кодта орден «Во славу Отечества»-йæ æмæ 2011 азы та «Ирон æвзаджы æмбарынгæнæн дзырдуаты» тыххæй Хетæгкаты Къостайы номыл премийæ хорзæхджын æрцыд.
Æддаг æрмæг
Категори:Хуссар Ирыстоны профессортæ Категори:Хуссар Ирыстоны филологтæ Категори:Уæрæсейы лингвисттæ Категори:Хетæгкаты Къостайы номыл премийы лауреаттæ Категори:Ирæттæ Фыдыбæстæйы Стыр хæсты Никъала Категори:Знауыры районы чи райгуырдис, уыдон
Хъæдурхос
Хъæдурхос (Vicia, Вика кæнæ горошек) у, хъæдурхуызты бинонадмæ чи хауы, ахæм зайæгойты мыггаг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Хъæдурхуызтæ
Мæхъхъæл
Мæхъхъæл кæнæ Хъулгъа (Гӏалгӏай Мохк, Гӏалгӏайче) у Уæрæсейы Федерацийы субъект Цæгат Кавказы астæу, Цæцæн æмæ Цæгат Ирыстоны ’хсæн.
Йæ фæзуатмæ гæсгæ Мæхъхъæл у федерацийы æппæты чысылдæр субъект (Мæскуы æмæ Бетъырбух нæ нымайгæйæ).
Мæхъхъæлы цæрджытæй сæ фылдæр сты мæхъхъæлон адæм (77,3%). Цæрынц дзы цæцæн дæр (20,4%). Æдæппæт цæрджыты нымæц у 465 мин адæймаджы (2005).
1944-æм азмæ, мæхъхъæлон адæмы депортацийы онг, Цæгат Ирыстоны Горæтгæроны районы скæсæйнаг хай уыд Мæхъхъæлы районтæй иу. Уый сси Ирон-Мæхъхъæлон конфликты аххостæй иу.
Фиппаинæгтæ
*
Клагенфурт
Кла́генфурт-ам-Вёртерзее (Klagenfurt am Wörthersee, Klångfurt am Werthasee, Celovec, Celovec ob Vrbskem jezeru) у сахар Австрийы хуссары, Каринтийы федералон зæххы административон центр.
Черногори
Черногори (серб. Црна Гора, Crna Gora — «сау хох») у паддзахад Хуссар Европæйы, Балканы æрдæгсакъадахыл. Йæ сæйраг сахар у Подгорицæ.
Черногори у уæрæсейаг туристты ’хсæн популярон бæстæ, ис дзы денджыз, бирæ фенддæгтæ, хорз бæстыхъæд, стæй уырдæм бацæуынæн уæрæсейæгты нæ хъæуы визæ.
Галерей
*
1994-æм аз
Амардысты
Категори:1994
Чысы дон (Уæлладжыргом)
Чысы дон у цæугæдон Цæгат Ирыстоны Уæлладжыргомы, Тæмисчъы цур.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ Категори:Уæлладжыргомы цæугæдæттæ
Ахалцихе
Ахалцихе, Ахалцих (ახალციხე, «ног фидар») у сахар Гуырдзыстоны хуссары. Уый у Самцхе-Джавахетийы административон центр.
Ахалцихейы бындур сæвæрдтой XII æнусы, 1579-æм азæй — Османты империйы. Сахар Уæрæсейы империйы скондмæ бацыд Адрианополы бадзырдмæ гæсгæ 1829-æм азы.
Ахалцихейы цæрджыты æртыккаг хай сты сомихаг адæмыхаттæй.
Фиппаинæгтæ
Категори:Гуырдзыстоны сахартæ
Ром
Ром (Roma) у Итали æмæ италиаг провинци Лациойы сæйраг сахар. Цæрынц дзы 2,8 милуан адæймаджы.
Рагон легендæмæ гæсгæ, Ромы бындурæвæрæг уыд Ромул.
Сахар лæууы цæугæдон Тибры былыл.
Фиппаинæгтæ
* Категори:Мегаполистæ
Тхел
Тхел кæнæ Тыхел у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы. Ис Чеселтгомы.
Цардысты дзы Тыджытæ.
Литературæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Хъæдургæрдæг
Хъæдургæрдæг (Lathyrus pratensis, Чина луговая) — хъæдурхуызты бинонадмæ чи хауы, ахæм бирæазон кæрдæг зайæгой.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Хъæдурхуызтæ
Къуылыхтæ
Къуылыхтæ у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы.
Литературæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Хæзныдон
Хæзныдон, дыгуронау Хæзнидон:
Прохладнæйы район
Фиппаинæгтæ
*
Тæмисчъы ком
Тæмисчъы ком у ком Цæгат Ирыстоны Алагиры районы. Ис Уæлладжыргомы.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны кæмттæ Категори:Уæлладжыргом
Борджынис
Борджынис (ბორგნისი) у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы.
Мыггæгтæ
Цардысты дзы Бететæ æмæ Тыбылтæ.
Æрвитæнтæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Каринти (зæхх)
Кари́нти (Kärnten, Kärntn, Koroška) у федералон зæхх Австрийы хуссары. Йæ сæйраг сахар у Клагенфурт.
Фиппаинæгтæ
Категори:Австрийы зæххытæ
1996-æм аз
Амардысты
Категори:1996
Палестинæ (паддзахад)
Палестинæйы паддзахад (دولة فلسطين) у паддзахад Æввахс Хурыскæсæны. Палестинæйы паддзахад дих кæны дыууæ хайыл: Газæйы Сектор æмæ Цæугæдон Иорданы Ныгуылæн Был.
* Категори:Æнæбанымад паддзахæдтæ
Каринти
Каринти:
Цыдæрæджы ком
Цыдæрæджы ком у ком Цæгат Ирыстоны Алагиры районы. Ис Уæлладжыргомы, Бады цур.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны кæмттæ Категори:Уæлладжыргом
Цыкола
Цыкола, дыгуронау Чикола кæнæ Цикола (Чикола) у Цæгат Ирыстоны Æрæфы районы сæйраг хъæу, бынæттон хиуынаффæйады администрацийы бынат. Бындурæвæрд æрцыд 1852-æм азы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Æрæфы районы цæрæнрæттæ
Меридæ (Венесуэлæ)
Меридæ (Mérida, æххæст ном у Santiago de los Caballeros de Mérida) у сахар Венесуэлæйы ныгуылæны, штат Меридæйы сæйраг сахар.
Цæрынц дзы 204 879 адæймаджы. Фæзуат — 59,39 км². Посты индекс — 5101. Телефонон код — 0274.
Сёрвоавур
Сёрвоавур (Sørvágur, []; Sørvåg) у фарераг хъæу Воары сакъадахыл.
Меридæ (Венесуэлæ)
Алы аз февралы Меридæйы вæййы культурæйы æхсæнадæмон фестиваль Ферия дель Соль.
Сёрвоавур
Фиппаинæгтæ
Категори:Фареры сакъадæхты сахартæ æмæ хъæутæ
Меридæ (Венесуэлæ)
Фиппаинæгтæ
Категори:Венесуэлæйы сахартæ
Токио
Токио (東京; Tōkyō, ома «скæсайнаг сæйраг сахар») у Японы сæйраг сахар æмæ префектурæ. Токио у Японы тæккæ стырдæр сахар, йæ алфæмблай цæрынц 34 милуан адæймаджы бæрц.
Фиппаинæгтæ
Категори:Японы сахартæ Категори:Японы префектурæтæ
Согратль
Согратль (Сугъралъ) у хъæу Дагъистаны Гунибы районы, Гунибæй 35 километры æддæмæ. Хъæуы цæрынц 2,2 мин адæймаджы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Гунибы районы цæрæнрæттæ
Хеит
Хеит (ხეითი) у хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы.
Литературæ
Категори:Цхинвалы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Ферия дель Соль
thumb|200px|Фæзуат Toros Román Eduardo Sandia, [[Меридæ (Венесуэлæ)|Меридæ]]
Ферия дель Соль (Feria del Sol: «Хуры бæрæгбон»; кæнæ Carnaval Taurino de América: «Америкæйы Галы карнавал») у культурæйы æхсæнадæмон фестиваль, вæййы алы аз дæр февралы, Меридæйы.
Категори:Венесуэлæйы бæрæгбæттæ
Лари
thumb Лари (ლარი; ) у Гуырдзыстоны æхцайы иуæг (валютæ). Йæ ISO 4217 код у GEL. Лари зилдухмæ бацыдис 1995-æм азы, Эдуард Шеварднадзе бæстæйы сæргъы куы уыдис, уæд.
Гæххæттын æхца
Æппæт банкнотæты чъылдым фарсыл ис англисагау фыст номинал (Georgia. One Lari; Georgia. Two Lari) æмæ афтæ дарддæр.
1 лари — нывгæнæг-примитивист Нико Пиросмани
thumb thumb Рауагъды азтæ — 1995 æмæ 2002
Банкнотæйы ас — 115 X 61 мм.
номдзыд нывгæнæг Пиросманийы сурæт æмæ фыст «Пиросмани 1862—1918».
Гуырдзыстоны сæйраг сахар Тбилисы панорамæ æмæ Пиросманийы нывæй хъуас.
2 ларийы — композитор Захар Палиашвили
Январь
Январь, ирон ном у Тъæнджы мæй (дыгуронау: Басилти мæйæ, Æнсури мæйæ) у мæйтæй иу, декабрь æмæ февралы ’хсæн. Январь у азы фыццаг мæй, уый тыххæй æмæ уый дæргъы ромæгтæ æвзæрстой консулты. Уый хуынди рагон ромаг хуыцау Янусы номæн.
Январь ма ирон адæм хуыдтой Басылты мæй дæр, басылтæ-иу кæй кодтой, уымæ гæсгæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæйтæ
Лари
Гæххæттын æхца
Раззаг фарсыл:
гуырдзиаг композитор Захар Палиашвилийы сурæт æмæ фыст «Захария Палиашвили 1871—1933», галиуырдыгæй та — йæ оперæ «Абессалом æмæ Этери»-йы увертюрæйы нотæтæ.
Чъылдым фарсыл:
Оперæ æмæ балеты Тбилисы паддзахадон академион театры бæстыхай.
Ахметъа
Ахметъа (ახმეტა) у сахар Къахеты, Ахметъайы муниципалитеты административон центр. Цæрынц дзы 7 105 адæймаджы.
Лари
Гæххæттын æхца
5 ларийы — историк Иване Джавахишвили
Ахметъа
Фиппаинæгтæ
Категори:Къахеты сахартæ Категори:Ахметъайы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Хъарсы облæст
Хъарсы облæст (Карсская область) уыд Уæрæсейы империйы административон иуæг Фæскавказы. Облæсты зæххытæ Уæрæсейы скондмæ бацыдысты Берлины конгрессы уынаффæмæ гæсгæ 1878-æм азы. Облæсты фæзуат уыдис 18 646,6 кв. км.
Административон æгъдауæй облæст дихгонд уыди 4 зылдыл: Хъарсы зылд, Ардаганы зылд, Кагызманы зылд æмæ Олтуйы зылд. Административон центр уыд Хъарс. Хъарсы облæсты фыццаг губернатор уыд инæлар-лейтенант Виктор Франкини.
Лари
Гæххæттын æхца
гуырдзиаг академик Иване Джавахишвили æмæ фыст «Иване Джавахишвили 1876—1940».
Хъарсы облæст
1921-æм азæй фæстæмæ Ардаганы æмæ Хъарсы зылдтæ сты Турчы сконды.
Лари
Гæххæттын æхца
Чъылдым фарс:
Хъарсы облæст
Хъарсы облæсты æрцæрын кодтой уырыссаг адæмы цалдæр дæлкъорды, уыдоны ’хсæн малаканты. Уыдон 1921—1923 азты бахъуыдис уыцы ранæй ралидзын, сæ зæхх фæстæмæ Турчы дæлбар кæй бахауд, æмæ уый тыххæй. Советон хицауад, Туркæй ралидзын кæмæн фæндыди, уыцы адæмæн æнæсаст зæххыл æрцæрыны бар радта, æмæ уыдонæй бирæ æрбацыдысты, Ростовы облæсты скæсæны цы Салы быдыр ис, уыцы ранмæ (ныры Целинайы район). Иуæй-иу малаканты бинонтæ баззадысты Турчы æмæ фæстæдæр ралыгъдысты АИШ-мæ (хи хъæппæрисæй) кæнæ Советон Цæдисы Стъараполы краймæ (паддзахадон программæйы фæрцы).
Лари
Гæххæттын æхца
Иване Джавахишвилийы номыл Тбилисы паддзахадон университеты бæстыхай, дæлейы та — гом чиныг æмæ цæрæгойау нывæфтыд, галиуырдыгæй — цомахъы статуй (нæ эрæйы агъоммæ III миназ) æмæ Гуырдзыстоны картæ.
Хъарсы облæст
1892-æм азы облæсты цардысты 201 мин адæймаджы, удонæй фылдæр уыдысты сомихæгтæ (21,5%), туркæгтæ (24%), курдæгтæ (15%).
Лари
Гæххæттын æхца
10 ларийы — поэт Акакий Церетели
Хъарсы облæст
Облæсты националон сконд 1897-æм азы :
Фиппаинæгтæ
Категори:Уæрæсейы импери
Лари
Гæххæттын æхца
Банкнотæйы ас — 125 X 63 мм.
гуырдзиаг поэт æмæ æхсæнадон архайæг Акакий Церетелийы сурæт æмæ фыст «Акакий Церетели 1840—1915», зæрвæтыкк æмæ дидинтæ калæг къалиу.
гуырдзиаг нывгæнæг Давид Какабадзейы мады сурæт йæ нывæй «Имерет — мæ мад», стæй ма сæнæфсиры къалиутæ.
Ацабет
Ачабет (აჩაბეთი):
Лари
Гæххæттын æхца
20 ларийы — писатель и поэт Илья Чавчавадзе
thumb Рауагъды азтæ — 1995, 2002, 2008
Банкнотæйы ас — 131 X 65 мм.
Тбилисы бындурæвæрæг паддзах Вахтанг Горгасалы сурæт. Фоныл та — XVIII æнусы Тбилисы картæ, Вахушти Багратионийы конд, æмæ зæронд Тбилисы панорамæ æд Нарикалайы уынд.
50 ларийы — ус-паддзах Тамар
thumb thumb Рауагъды аз — 1995 æмæ 2004
Банкнотæйы ас — 135 X 66 мм.
Зодиачы нысан «Ахсæг», XII æнусы гуырдзиаг миниатюрæ.
100 ларийы — астæузаманы поэт Шота Руставели
thumb thumb Рауагъды аз — 2004
Банкнотæйы ас — 140 X 67 мм.
гуырдзиаг поэт Шота Руставелийы сурæт æмæ фыст «Шота Руставели XII æ.», галиуырдыгæй та композици «Кресты схаст».
композици «Даниил цомахъы хуыккомы» æмæ Мартвилийы моладзандонæй рельеф æд фыст «Мартвили VII æнус».
200 ларийы — гуырдзиаг кънйаз Какуцæ Чолокашвили (1888—1930)
thumb thumb Рауагъды аз — 2007
Банкнотæйы ас — 146 X 72 мм.
национ хъабатыр Кайхосро (Какуцæ) Чолокашвилийы сурæт. Фоныл та гуырдзиаг культурæйы хицæн объекттæ.
Сухумы уынд, абхазагау фыст «200 ларийы».
Æддаг æрмæг
Категори:Валютæтæ Категори:Гуырдзыстон
1900-æм аз
Амардысты
*
Моабиты тетрад
«Моабиты тетрад» (Moabit dəftəre, Моабит дәфтәре), зæгъгæ, афтæ хуыйны, тæтæйраг поэт Муса Джалиль Моабиты ахæстоны кæй ныффыста, уыцы æмдзæвгæты цикл. Уацмыстæ фыст сты тæтæйрагау латинаг дамгъæтæй.
1946 азы раздæры хæстуацайраг Нигмат Терегулов æрбахаста Тæтæры фысджыты цæдисмæ, Джалилы æхсай æмдзæвгæйы бæрц кæм уыдис, ахæм блокнот. Иу аз фæстæ Брюсселы советон консуладæй æрцыдис дыккаг тетрад. Моабиты ахæстонæй йæ рахаста бельгиаг Андре Тиммерманс, æмæ поэты фæстаг фæндон æххæстгæнгæйæ, арвыста йæ райгуырæн бæстæм. Уыди ма æмдзæвгæты иу моабитаг æмбырдгонд. Уый æрласта Габбас Шарипов. Терегулов æмæ Шариповы бамидæг чындæуыдис ахæстоны æмæ фæмардысты сталинон лагерты.
1946-æм азы январы Ромы сахары, Италийы советон минæварадмæ Турчы æмбæстон тæтæйраг Казим Миршан ноджы иу тетрад æрбахаста. Æмбырдгонд арвыстæуыдис Мæскуымæ, фæлæ уым æбæрæгæй фесæфтис. Æмбырдгонд бахаудис Æддагон бастдзинæдты министрадмæ, фæстæдæр та СМЕРШ-ы хайадмæ. 1979 азæй ацы тетрæдтæ фæцагуырдæуыдис æнæ ’нтыстæй.
Дыууæ тетрады уыдис сæдæ æмдзæвгæйы бæрц. Уыдон фыццаг хатт мыхуыры рацыдысты 1953 азы, «Литературон газет»-ы, ацы газеты уæды сæйраг редактор Константин Симоновы руаджы. 1957-æм азы авторæн ацы циклы тыххæй фæсамæлæт (уырыс. посмертно) саккаг чындæуыдис Ленины преми.
Категори:Тæтæйраг æвзаг
Ерман
Ерман кæнæ Æртæ Ерманы:
Джиголатæ
Джиголатæ (Джиголаевы, Гиголаевы, ჯიგოლაშვილი, გიგოლაშვილი ) сты ирон мыггаг.
Равзæрд
Таурæгъ куыд зæгъы, уымæ гæсгæ Джиголатæ Чысыл Леуахигомы Гнасуры хъæуæй æрцыдысты, ныр Сæрибар цы хъæу хуыйны, уырдæм. Уæд Джиголатæй дыууæ лæппуйы уыдысты цуаны æмæ æрхаудтой, Сæрибары хъæу кæм ис, уыцы бынатмæ. Ацы бынат сæ зæрдæмæ фæцыд, æмæ фæстæмæ куы баздæхтысты, уæд Джиголатæн сæ иу хай ракодтой цæрынмæ ног бынатмæ. Ацы бынаты цæрæг кæй нæ уыд, сæрибар кæй уыд, уымæ гæсгæ схуыдтой сæ хъæу «Сæрибар». Бирæтæ сæ алыгъдысты Дменисмæ.
Гнасур уыд æфцæгыл, Ацъырсхеу æмæ Сиатæй уæлдæр. Уырдыгæй сæ иу хай ралыгъд зæххагур, æрбынат кодтой Дменисы, хонынц ма йæ Уалытыхъæу дæр.
Джиголатæн æрвадæл мыггæгтæ сты: Гуыззыттатæ, Нарыкъатæ, Гелитæ. Гелитæ Джиголатæй равзæргæ мыггаг сты. Джиголатæй иу лæг ракуырдта, йæхи бар чи нæ уыд, ахæм ус. Бинонтæ ацархайдтой, цæмæй йæ фæстæмæ арвыстаиккой, фæлæ йæ лæг бирæ уарзта æмæ йæ нæ арвыста. Райгуырд лæппу. Гуыбыны æрхæсгæ кæй уыд, уымæ гæсгæ йæ хуыдтой Гери, сæ мыггаг дæр схуыдтой Геритæ-Гелитæ. Æнæуи Джиголатæй уыдысты. Цæрынц Цъалайы хъæуы. Джиголатæн сæ дзуæрттæ Гнасуры уыдысты — Бæрзонддзуар, Мæсгуытыдзуар, Мидгъайыдзуар. Бæрзонддзуарæн куывтой Дауджыты хуыцаубоны. Йæ размæ сабат та уыд Мæсгуытыдзуарыбон. Дыууæ бæрæгбоны дæр æргæвстой уæрыччытæ. Мидгъайыдзуарыбон та вæййы Дауджыты хуыцаубоны размæ сабаты. Уымæн дæр кусарт вæййы. Иумæйаг кусарт нæ кæнынц. Дменисы ма цæрынц Габойтæ. Габотæ æмæ Габойтæ иу мыггаг сты, Лолойтæ æмæ Лолайтæ дæр иу мыггаг сты, фæлæ Гæджитæ æмæ Гаджитæ хицæн мыггæгтæ сты. Ам Уалыты хъæуы Джиголатæ, Уалытæ, Къусратæ кувынц Сыгъдæг Маринейæн. Лолойтæ ардæм æрлыгъдысты Годжийы хъæуæй — Орбозалайы æфцæджы цур ис. Раздæр та цардысты Гудисы. Сæ хъæу схуыдтой Лолотыхъæу.
Æрвитæнтæ
[https://www.youtube.com/watch?v=2XCkPbktwi4 Джиголаты мыгкаджы куывды тыххæй, фыццаг æмбырд. Джиголаты Иваны хæдзары 27-æм майы 1995 аз.]
Джиголаты Мыгкаджы Куывд 19.08.1995
*
1997-æм аз
Амардысты
Категори:1997
Еналдытæ
Еналдытæ (Еналдиевы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Гуытъиатыхъæуы цъити
Гуытъиатыхъæуы цъити у цъити Цæгат Ирыстоны. Ис Хилачъы комы.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны цъититæ Категори:Хилачъы ком
Касаты Батрадз
Касаты Георгийы фырт Батрадз райгуырдис 1950-æм азы Хетæгкаты Къостайы районы Нароны хъæуы (ныртæккæ уыцы районæн ис æндæр ном æмæ хауы Мæхъхъæлы Республикæмæ). Фæстæдæр Касаты бинонтæ ралыгъдысты Олгинскæмæ. Ам Батрадз каст фæци астæуккаг скъола æмæ дыууæ азы æфсады фæуыны фæстæ кусын райдыдта заводы.
1973—1978 азты ахуыр кодта Цæгат Ирыстоны паддзахадон университеты филологон факультеты. Каст æй куы фæци, уæд кусынмæ бацыдис республикæйы телевизион студимæ (1978–1984), стæй раивта газет «Рæстдзинад»-ы редакцимæ (1984–1986). Ноджы куыста ЦИПУ-йы чиныгуадзæны (1989–1993), Цæгат Ирыстоны радиойы. 1993–2015 азты уыди республикæйы парламенты аппараты культурæйы комитеты консультант. 2015-æм азæй фæстæмæ та кусы газет «Рæстдзинад»-ы уацхæссæгæй.
Батрадз литературон куыстыл фæцалх, скъоладзау ма куы уыди, уæд. 1985 азы йын чиныгуадзæн «Ир»-ы рацыд æмдзæвгæты æмбырдгонд «Уалдзæджы хъæр», 1994 азы — «Зилдухæнтæ», 2008 азы та — «Удцырагъ». Газет «Рæстдзинад»-ы фæзындис уыцы фæстаг æмбырдгонды тыххæй Абайты Эдуарды рецензи.
Фиппаинæгтæ
Батрадз Категори:Ирон поэттæ Категори:Цæгат Ирыстоны паддзахадон университеты рауагъдонтæ Категори:Али-Юрты чи райгуырдис, уыдон
Джинат
Джинат у хъæу Цæгат Ирыстоны Алагиры районы. Ис Джинаты комы.
Мыггæгтæ
Ныртæккæ Джинат æдзæрæг у. Цардысты дзы Гуыбатæ, Еналдытæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ Категори:Джинаты комы хъæутæ
Арсы ком (Хилачъы ком)
Арсы ком у ком Цæгат Ирыстоны Алагиры районы. Ис Хилачъы комы.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны кæмттæ Категори:Хилачъы ком
Цæрæхатæ
*
Аджрам, Нэнси
У тынг популярон араббæгты ’хсæн (ныридæгæн ауæй чынди 30 милуан къопийæ фылдæр), стæй æндæр регионты (арæх æй хонынц Æввахс Скæсæны зарæггæнджытæй тæккæ зындгондæр). У алыхуызон конкурстæ æмæ хорзæхты лауреат. Æнæуый дæр у бынæттон базары Coca-Cola-йы «Компанийы цæсгом».
Йæ музыкæйы миниуджытæ сты рог электрон аранжировкæтæ кæнæ лирикон мотивтæ араббаг традицион инструменттæй спайда. Уагъд цæуынц видеоклиптæ, кæцытæ уайтагъд бахауынц алыхуызон араббаг музыкалон телеуынæн каналтæм.
Чирцъина
Литературæ
Категори:Цхинвалы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Аджрам, Нэнси
2008-æм азы октябры смой кодта 34-аздзыд ливайнаг стоматологмæ.
Æрвитæнтæ
Категори:Ливаны зарæггæнджытæ Категори:Араббаг музыкæ Категори:Бейруты чи райгуырдис, уыдон
Бургунди
Бургунди (Bourgogne, ) у Францы раздæры регион хурыскæсæны. Йæ сæйраг сахар у Дижон.
Категори:Францы регионтæ
Чехийы сахарты номхыгъд
Чехийы сахартæ:
Фиппаинæгтæ
* Категори:Номхыгъдтæ бæстæмæ гæсгæ
Стамбул
Стамбу́л (İstanbul), зындгонд у куыд Константинополь дæр (Κωνσταντινούπολις) у Турчы тæккæ дынджырдæр сахар, Византия æмæ Османты империйы кæддæры сæйраг сахар. Цæрынц дзы 15 милуан адæймаджы бæрц, уымæй у Европæйы стырдæр сахар. Стамбул лæууы Босфоры былтыл æмæ у дунейы ахсджиагдæр порттæй иу.
Турчы кæддæры сæйраг сахар, 1923-æм азæй фæстæмæ сси хуымæтæджы сахар (ныр бæстæйы сæйраг сахар у Анкара). Ныры ном (İstanbul) йын официалон æгъдауæй радтой 1930-æм азы.
Стамбулы историон районтæ æмæ сыхтæ
Европæ:
Ази:
Зонад æмæ ахуырад
Стамбул у Турчы зонадон центр. Сахары мидаг ис цалдæр паддзахадон университеты, уыдоны ’хсæн сты: Стамбулы университет, Стамбулы техникон университет, Мармарæ æмæ Богазичийы университет. Стæй ма Стамбулы ис Стамбулы экономикæйы академи, Уæлдæр техникон скъола, Аивады академи, Стамбулы консерватори æмæ æндæр уæлдæр ахуыргæнæндæттæ.
Сахары архайынц цалдæр зонадон æхсæнады: Турчы медицинон æхсæнад, Турчы биологон æхсæнад, Турчы химион æхсæнад. Сахары стырдæр библиотекæтæ сты Стамбулы университеты библиотекæ æмæ Стамбулы техникон университеты библиотекæ, Сулейманиейы библиотекæ, Баязиды библиотекæ.
Музейтæ
Сахары сæйрагдæр музейтæ: Æрвхуыз мæзджыт, Сулейманиейы мæзджыт, Сыгъдæг Софияйы Аргъуаны Музей, Стамбулы археологон музей, Нывкæнынад æмæ скульптурæйы музей, Топкапыйы галуаны музей, Мозаикæйы музей, Туркаг æмæ пысылмон культурæйы музей æмæ æндæртæ.
Экономикæ
Стамбул у Турчы экономикон центр æмæ сæйраг индустрион сахар. Паддзахады стырдæр банктæ, фæсарæйнаг æхсæнæдтæ æмæ агенстæдтæ сты Стамбулы.
Цæрджытæ
Стамбул у Европæйы стырдæр сахар. Сахары цæрынц 15 млн. адæймаджы.
Транспорт
Стамбул у Турчы стырдæр транспортон æлхынцъ. Ис дзы дыууæ æхсæнадæмон аэропорты — Ататюрчы аэропорт (IST) (Atatürk International Airport) æмæ Сабиха Гёкчены номыл аэропорт (SAW) (Sabiha Gökçen International Airport).
Стамбулы кусы метрополитен.
1901-æм аз
Амардысты
*
Мартъи
Мартъи кæнæ Тæргæйтты мæй, Комбæттæны мæй, Комдарæн, Комдарæны мæй (mensis Martius, рагон ромаг хæсты хуыцау Марсы кадæн) у уалдзæджы фыццаг мæй.
8 мартъийы цалдæр бæстæты цæрджытæ бæрæг кæнынц Сылгоймæгты æхсæнадæмон бон.
Мартъийы ма хуыдтой Тутыры мæй.
Дербенты район
Дербенты район у Дагъистаны районтæй иу. Æрбынат кодта Дагъистаны хуссар-скæсæны. Районы административон центр у Дербент.
Фиппаинæгтæ
*
Хивы район
Цæрынц дзы табасарайнæгтæ — 57,3 %, лекъ — 42,1 %, агъулæгтæ — 0,2 %.
Фиппаинæгтæ
*
1998-æм аз
Амардысты
Категори:1998
Тринидад æмæ Тобаго
Тринидад æмæ Тобаго (Trinidad and Tobago) у сакъадахон паддзахад Атлантикон фурды, Венесуэлæйы былгæронæй цæгатырдæм дæс километры æдде. 1962-æм азы онг уыд Стыр Британийы колони.
Меридæ (штат Венесуэлæйы)
Ме́ридæ (Mérida) у штат Венесуэлæйы ныгуылæны. Штаты сæйраг сахар у Меридæ.
Тринидад æмæ Тобаго
Паддзахады сконды ис цалдæр сакъадахы, уыдонæй стырдæртæ — Тринидад æмæ Тобаго.
Меридæ (штат Венесуэлæйы)
Категори:Венесуэлæйы штаттæ
Тринидад æмæ Тобаго
1850-æм азы Тринидадыл ссардæуыд нефт. Нефт æмæ æрдзон газы амал кæныны хъуыддаг ныр дæр у экономикæйы бындур.
Апрель
Апрель, ирон нæмттæ Хуымгæнæны мæй, Сыфтæры мæй, Стыр Леуахийы комы вариант: Хæрдмæуарæн, у мæйтæй иу.
Тринидад æмæ Тобаго
right|Тринидад æмæ Тобагойы картæ|thumb|300px thumb|300px|right|Тобагойы был
*
Апрель
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæйтæ
Меридæ
Мери́дæ:
Цæрукъатæ
Цæрукъатæ (Царукаевы) сты ирон мыггаг.
*
Годжыциан-Челдыты Надя
Годжыциан-Челдыты Семёны чызг Надя (райгуырдис 1947-æм азы Гуырдзыстоны Мгебрианийы хъæуы) у ирон поэт.
1952-æм азы Сталины барамындмæ гæсгæ хъæуы цæрджыты ралидзын бахъуыди, ныр Мæхъхъæлмæ чи хауы, уыцы районмæ. Фæстæдæр Годжыцаты бинонтæ æрцардысты Майрæмададжы. Надя каст фæци астæуккаг скъола, 1968 азы та — Дзæуджыхъæуы педагогон училищæ, 1970-1980 азты царди Молдавийы, кодта æхсæнадон куыст.
Надяйы æмдзæвгæты фыццаг чиныг «Ирон цырагъ» рацыди 2005-æм азы чиныгуадзæн «Ир»-ы.
Фиппаинæгтæ
Надя Надя Категори:Ирон поэттæ Категори:Гуры муниципалитеты чи райгуырдис, уыдон