cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Веласкес, Диего
Диего Веласкес (Diego Rodríguez de Silva y Velázquez; райгуырдис 1599-æм азы 6 июны, Севилья — амардис 1660-æм азы 6 августы, Мадрид) у зындгонд испайнаг нывгæнæг-портретист, испайнаг «сыгъзæрин дуджы» зынгæдæр минæвæрттæй иу.
Цардафыст
Веласкес райгуырдис 1599-æм азы 6 июны сахар Севильяйы, аргъуыд дзуттæгты бинонты ’хсæн. Ахуыр кодта Франсиско Эррерæ Хистар (Francisco de Herrera) æмæ Франсиско Пачекойæ (Francisco Pacheco), уыцы Пачекойы чызг — Хуанæ Мирандæ — райста йæхицæн бинойнагæн (1618).
Фиппаинæгтæ
Категори:Испанийы нывгæнджытæ
Динамо (ФК, Мæскуы)
Динамо у Мæскуыйы футболон клуб. Къорды бындурæвæрд æрцыди 1923 азы. Йæ сæйраг тренер у Дан Петреску. Клубы президент у Геннадий Соловьёв. Къорды спонсор у Банк ВТБ.
Æддаг æрмæг
http://fcdinamo.ru/
Категори:Футболон клубтæ
Газуадзæн «Дзуарыхъæу—Цхинвал»
thumb|250px|Газуадзæны фыццаг трубæ бандæгътой Газуадзæн «Дзуарыхъæу—Цхинвал» арæзт æрцыдис Цæгат Ирыстон — Алани æмæ Хуссар Ирыстоны ’хсæн, уый фæрцы уæрæсейаг æрдзон газ æрбацыдис Цхинвал æмæ Хуссары æндæр цæрæнрæттæм. Цæгат Ирыстоны Алагиры районы хæххон хъæутæм дæр газ бауагътой; фыццагдæр газ райстой Мызур, Нузал, Садон, Бурон, Уæллаг Зджыд, Уынал æмæ Зынцъар.
2008-æм азы 29 майы Къобеты хъæуы газуадзæн «Цхинвал—Дзуарыхъæу»-ы Хуссар Ирыстоны фадыджы бахсыстой фыццаг хæтæл. Уыцы бон дзы сарæзтой бæрæгбон, сæ аивад дзы равдыстой Хуссар æмæ Цæгат Ирыстоны кафджытæ æмæ зарæггæнджытæ. Кæронбæттæны адæмон бæрæгбонæн куыд æмбæлы, афтæ уыдис æцæг ирон куывд.
2009-æм азы 26 августы газуадзæн скуыста æппæтæй. Йæ дæргъ у æдæппæт 175 километры, газы хæтæл цæуы 5 рагъы сæрты.
Фиппаинæгтæ
Категори:Хуссар Ирыстоны энергетикæ Категори:Цæгат Ирыстоны энергетикæ Категори:Уæрæсейы газуадзæнтæ
1850-æм аз
Амардысты
Категори:1850
РЦИ — Аланийы сгуыхт аразæг
Кадджын ном «РЦИ – Аланийы сгуыхт аразæг» у Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы паддзахадон хæрзиуæг.
Дæттынц æй арæзтады, æмæ арæзтадон æрмæджыты рауагъды индустрийы дæсны кусджытæн, арæзтадон, зонадон-иртасæн, проектон, монтажон æмæ æндæр кусæндæтты æппынкъаддæр 15 азы бакусæг адæмæн, куыстадон архайды, раззаг проекттыл, технологитыл æмæ куыстæн фадæттæ аразыны фæлтæрддзинадыл бакусыны, куыстады æмæ арæзтадон-монтажгæнæн куыстыты хъæд ахадындзинад фæнывыл кæныны хъуыддаджы сгуыхтдзинæдты, архитектурæйы райрæзты, горæтаразæн къабазы стыр сфæлдыстадон архайды, сæрмагонд æнтыстдзинæдты, ахъаззагыл нымад нырыккон граждайнаг, индустриалон æмæ хъæууон архитектурон комплекстæ æмæ бæстыхæйттæ саразыны тыххæй.
Кадджын ном дæттыны фæтк бæлвырд кæны Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы закъон «РЦИ – Аланийы паддзахадон хæрзиуджыты тыххæй».
Категори:Хæрзиуджытæ *
Акранес
Акранес (Akranes) у сахар æмæ порт Исландийы ныгуылæны. Цæрджыты нымæц: 6549 адæймаджы (2008).
Индустри
Акранес у паддзахады раздзог кæсагахсæг порт. Акранесы ис ГЭС, науы верфь, цементон завод.
Фиппаинæгтæ
Категори:Исландийы сахартæ
Осмайнаг æвзаг
Осмайнаг æвзаг (осмайнагау: لسان عثمانی — lisân-ı Osmânî, Osmanlıca, Osmanlı Türkçesi) у, Осмайнаг империйы паддзахадон чи уыди, уыцы æвзаг. Хауы тюркаг æвзæгты огузаг дæлкъордмæ.
Кæд æмæ осмайнаг æвзагæн йæ бындур у тюркаг, уæддæр, йæ лексикæйы 70% уыдысты араббаг æмæ персайнаг дзырдтæ. Стæй уыимæ арабизмты фылдæр хай æрбафтыди персайнаг æвзаджы фæрцы. Лексикон хицæндзинæдтæй уæлдай ма осмайнаг æвзаджы пайда кодтой хицæн араббаг æмæ персайнаг грамматикон конструкцитæй.
Уымæн XIX æнусы æмбисмæ осмайнаг æвзаг тынг хицæн кодта адæмон туркаг диалекттæй (иннæрдыгæй та сыл æндавгæ кодта).
Пайда кодтой араббаг алфавитæй (персайнаг фыссынадæн цы модификацитæ ис, уыдонимæ).
XIX æнусы æмбисæй (Танзиматы фæстæ) арæзт цæуын райдыдта ногосмайнаг æвзаг. Уый уыди хæстæгдæр адæмон æвзагмæ, стæй йæм æрбафтыди бирæ дзырдтæ ныгуылæны европæйаг æвзæгтæй.
Туркаг республикæ куы сарæзтæуыд (1924), уæд кодификацигонд æрцыд нырыккон туркаг литературон æвзаг, 1928-æм азæй та райдыдтой пайда кæнын латинаг алфавитæй, æмæ осмайнаг æвзаг цардæй ацыди. Турчы уæлдæр ахуырдæттæй фæлдæр ахуыр кæнынц осмайнаг æвзаг куыд предмет, бæстæйы истори хуыздæр æмбарынæн тынг ахъаззаг у.
Нырыккон туркаг æвзаг сарæзтæуыд XX æнусы райдианы кодификацигонд адæмон диалектты бындурыл æмæ нæу осмайнаг æвзаджы комкоммæйы фæдон.
Фæлæ цалдæр æнусыл æххæссæг осмайнаг фысгæ традици тынг бандæвдта диалекттыл. Осмайнаг æвзагæй хъауджыдæр нырыккон туркаг æвзаджы араббаг-персайнаг дзырдты бæсты парахатдæрæй пайда кæнынц тюркаг неологизмтæй, стæй ма осмайнаг æвзаджы бæрæг фылдæр уыди вазыгджын дзырдтæ.
Категори:Тюркаг æвзæгтæ
Сан-Антонио
Сан-Антонио (San Antonio) у сахар АИШ-ы хуссары. Ис Техасы штаты.
Фиппаинæгтæ
Категори:Техасы сахартæ
1229-æм аз
Амардысты
Категори:1229
Латви
Латви (Latvija), официалон æгъдауæй Латвийы Республикæ (Latvijas Republika), у паддзахад Балты денджызы хуссайраг былтыл, кæддæры Советон Цæдисы республикæ. Латви у Европæйы Цæдис æмæ НАТО-йы уæнг.
*
Дæллаг Цъир
Дæллаг Цъир кæнæ Хуыбиатыхъæу у хъæу Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы. Ис Лехурагомы.
Литературæ
Категори:Ленингоры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Цæгат Ирыстоны паддзахадон хæрзиуджытæ
РЦИ – Аланийы паддзахадон хæрзиуджытæ нымад сты паддзахадон арæзтады, экономикæйы, зонады, культурæйы, аивады, хъомылады, ахуырады, адæмы æнæниздзинад, цард æмæ барты хъахъхъæнынады хæрзаудæн архайды сæрмагонд æнтыстдзинæдты, фæллойадон сгуыхтдзинæдты æмæ РЦИ – Аланийы раз æндæр æнтыстдзинæдты тыххæй хорзæхджын кæныны фæткы уæлдæр хуызыл.
РЦИ – Аланийы паддзахадон хæрзиуджытæй хорзæхджын кæныны фæткы барадон æмæ организацион бындуртæбæлвырд кæны закъон «РЦИ – Аланийы паддзахадон хæрзиуджыты тыххæй» (2007 азы 15 августы).
Паддзахадон хæрзиуджытæ хорзæхджынгонд адæмæн дæттынц кадджын уавæры схорзæхджын кæныны тыххæй РЦИ – Аланийы сæргълæууæджы æмбæлгæ Указ тыхы бацæуыны бонæй æртæ мæйы æмгъуыдмæ. Радон паддзахадон хæрзиуæгæй схорзæхджын кæнæн ис РЦИ – Аланийы раз æнтыстдзинæдты тыххæй хæрзиуæг фæстаг хатт радтыны бонæй паддзахадон хæрзиуæгæй амæйразмæ схорзæхджын кæныны цауæй æппынкъаддæр фондз азы фæстæ.
РЦИ – Аланийы Кады грамотæ
РЦИ – Аланийы Кады грамотæйæ хорзæхджын кæнынц, æхсæнадон, куыстадон æмæ зонадон архайды, культурæйы, литературæйы æмæ аивады райрæзты чи фесгуыхт, уыцы кусæндæтты кусджыты æмæ коллективты, адæмты æхсæн сабырдзинад æмæ хæлардзинад фидар кæныны хьуыддагмæ æвæрæн бахæссыны, фидауынгæнæг куысты разæнгардæй архайыны тыххæй.
Категори:Цæгат Ирыстон Категори:Хæрзиуджытæ
Кипр
thumb|300px|right| Кипр (Κύπρος) у сакъадахон паддзахад Ныгуылæн Азийы, Европæйы Цæдисы уæнг.
*
РЦИ — Аланийы индустрийы сгуыхт кусæг
Кадджын ном «РЦИ – Аланийы индустрийы сгуыхт кусæг» у Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы паддзахадон хæрзиуæг.
Дæттынц æй:
Кадджын ном дæттыны фæтк бæлвырд кæны Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы закъон «РЦИ – Аланийы паддзахадон хæрзиуджыты тыххæй».
Категори:Хæрзиуджытæ *
Къомси
Къомси кæнæ биа (Cydonia, Айва) у дыргъхæссæг бæлас æмæ йæ дыргъты ном.
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Бæлæстæ
Валютæ
Валютæ у
Валютæтæ
*
Хацатæ
Хацатæ у æдзæрæг хъæу Цæгат Ирыстоны Алагиры районы. Ис Мызуры хъæумæ ’ввахс.
Згъудеры къуылдым
Згъудеры къуылдым (Згъудер) ис Хуссар Ирыстоны, Цхинвалмæ хæстæг.
Категори:Хуссар Ирыстоны хæхтæ
Ренуар, Пьер Огюст
Пьер Огюст Ренуар (Pierre-Auguste Renoir; 1841-æм азы 25 февралы, Лимож — 1919-æм азы 2 декабры, Кань-сюр-Мер) у францаг нывгæнæг график æмæ скульптор, импрессионисттæй иу.
Фиппаинæгтæ
Категори:Францы нывгæнджытæ Категори:Лиможы чи райгуырдис, уыдон
1230-æм аз
Амардысты
Категори:1230
РЦИ — Аланийы хъæууон хæдзарады сгуыхт кусæг
Кадджын ном «РЦИ – Аланийы хъæууон хæдзарады сгуыхт кусæг» у Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы паддзахадон хæрзиуæг.
Æрдзæвæрæн
Æрдзæвæрæн, вариант хъодыгæнд, дыгурон варианттæ: дзурдгæндæ, хъодигæндæ у ахæм иттæг хъахъхъæд территори кæнæ акватори, хæдзарад кæныны бар кæм нæй, цæмæй, цы зайæгойтæ æмæ цæрæгойтæ дзы ис, уыдон сæфынæй уой хызт, йæ æрдзыхъæд та баззайа æгæндæгæй.
РЦИ — Аланийы хъæууон хæдзарады сгуыхт кусæг
Дæттынц æй хъæууон хæдзарады къабазы æппынкъаддæр 15 азы чи кусы, хъæууон хæдзарады уыцы дæсны кусджытæн (уыимæ зæхкусджыты, фермерты хæдзарæдты æмæ наукон-иртасæн кусæндæтты кусджытæн, хъæууонхæдзарæдты куыстадæн фадæттæ саразæг адæмæн) хъæууонхæдзарадон культурты фосдарынады, маргъдарынады æмæ мæры бæркад фылдæр кæныны, стæй паддзахадæн æмæ адæмæн хæрзхъæд хъæууонхæдзарадон продукци уæй кæныны хъуыддаджы æнтыстдзинæдты тыххæй.
Æрдзæвæрæн
Фиппаинæгтæ
категори:Æрдзæвæрæнтæ
РЦИ — Аланийы хъæууон хæдзарады сгуыхт кусæг
Категори:Хæрзиуджытæ *
1851-æм аз
Амардысты
Категори:1851
Габрово
Га́брово у Болгарийы сахар, бæстæйы географион центрмæ ’ввæхс, Габровойы облæсты административон центр. Лæууы цæугæдон Янтрæйы дыууæ былыл.
Цæрджыты нымæц 2008 азы декабрьмæ уыд 66 175 адæймаджы.
Болгарийы ссæрибары фæстæ (1878) Габрово размæцыд индустриалон артдзæст сси, суанг «болгайраг Манчестер» дæр æй хуыдтой. Ныры Габровойы сæйраг экономикæйы къабæзтæ сты рог индустри æмæ машинæаразынад. Æгуыстад дзы, æндæр сахартимæ абаргæйæ, ныллæгдæр у (куыстхъом цæрджытæй 3,5%).
Габрово нымад у юморы болгайраг артдзæстыл, æвылаз дзы вæййынц юморы фестивальтæ. Сахары фендтæгтæй иу у юмор æмæ сатирæйы музей.
Болгари æмæ Уæрæсейы истори тынг ахсджиаг фарс уыд Шипкæйы æфцæджы хъахъхъæнынад (1877 азы дыккаг æмбис) — уыцы æфцæг Габровойæ 22 км хуссарырдæм у. Æрвылаз 3 мартъийы Шипкæйы æфцагыл болгайраг патриоттæ мысынц, Болгарийы хæдбардзинады сæрвæлтау чи фæмард, уыдоны нæмттæ.
Сахары цур у этнографион хъæу-музей Етар.
Политикон ситуаци
Габровойы хъæубæстæйы кмет (сæргълæууæг) у Томислав Пейков Дончев (Æмбæстæгтæ Болгарийы европæйаг рапарахат кæнынмæ — ГЕРБ) æвзæрстыты фæстиуæгмæ гæсгæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Габровойы облæсты сахартæ
Халонхъæдур
Халонхъæдур кæнæ халоны хъæдур, хъæддаг хъæдур (Vicia cracca, Горошек мышиный) у, хъæдурхуызты бинонадмæ чи хауы, ахæм зайæгой. Хъæддаг хъæдур у хъæдурхосы хуыз. Йæ хъæдур æд цъæрттæ у сæгъы сыкъайы хуызæн, уымæ гæсгæ ма йæ хонынц сæгъысыкъа дæр.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Хъæдурхуызтæ
1231-æм аз
Амардысты
Категори:1231
Сыгъдæг Еленæйы сакъадах, Зæрдæвæрæны сакъадах æмæ Тристан-да-Кунья
Сыгъдæг Еленæйы сакъадах, Зæрдæвæрæны сакъадах æмæ Тристан-да-Кунья (Saint Helena, Ascension and Tristan da Cunha) у Стыр Британийы фæсденджызон территори, Атлантикон фурды, Африкæмæ хæстæг.
Нывдзæг
Нывдзæг кæнæ лывдзæг, (Convolvulus, Вьюнок) у бирæазон кæрдæгты æмæ пыхсыты мыггаг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Залгъæд
Залгъæд ,  (Rhododendron luteum; Рододендрон жёлтый) у, фугæйы мыггагмæ чи хауы, ахæм зайæгойты хуыз.
Залгъæды бæрзонд вæййы 2 — 4 метры онг. Йæ дидинджытæ сты бур. Зайы къæдзæхбын зæххыты.
Залгъæд дæтты расыггæнаг мыд, фæлæ зæгъынц, зæгъгæ, уыцы мыдæй ризæгæй рынчын адæймаг куы бахæра, уæд, дам, йæ ризæджы низæй фервæздзæн. Дидинæг æфтауы майы 10 — 14 боны дæргъы. Залгъæд дæтты бирæ мыд. Залгъæды мыд куы базонæм, уæд æй хъæуы стæвд кæнын, цæмæй нæ ма расыг кæна. Куы йæ стæвд кæнæм, уæд йæ марг фесафы. Залгъæды къутæртæ хъæуы куынæг кæнын, уый хъæууон хæдзарады дæр ницы пайда дæтты.
Нæзыджын (Хуссар Ирыстон)
Нæзыджын (ნაზიგინა [назигина]) у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы. Хæстæгдæр хъæу у Сохтæ — иу километры бæрц цæгатырдæм.
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Лезгор
Лезгор, дыгуронау Лезгорæ у хъæу Цæгат Ирыстоны Æрæфы районы.
Кастили-Ла-Манчæ
Касти́ли-Ла-Манчæ (Castilla-La Mancha) у Испанийы автономон æмбалад, бæстæйы центры.
Лезгор
Истори
Лезгори гъæу æвæрд æй Донифарси гъæуæй 2,5-3 километри идарддæр цæгатæрдæмæ, Уорс хонхмæ хæстæг, Ирæфи донæн æ галеу фарс, бæрзонд Хонсари.
Кастили-Ла-Манчæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Испанийы автономон æмбалæдтæ
Лезгор
Истори
Гъæуи адтæй дууæ синхи: Æндаг Лезгорæ, Уорс хонхи тæккæ рæбун, æма уомæн æ хонсарæрдигæй еу километр идарддæр ба иннæ синх.
Æндаг Лезгори рæбунти раги кæддæр зæйтæ рацудæй, æма синхи цæргутæ еугурæй дæр фæллигъдæнцæ фæйнæ рауæнемæ: сæ еуетæ Лезгори иннæ синхмæ æма Донифарси гъæумæ, сæ фулдæр ба — будури гъæутæмæ.
Фиццагидæр, дан, Лезгори ка æрцардæй, еци адæм цардæнцæ, Уорс хонхæн æ Хонсари ци берæ лæгæттæ æма цъæсгитæ ес, уæдта хонхи рæбун ци дууæ мæсуги адтæй, уонæми (мæсгутæн, дан, сæ еу адтæй Хъарати муггаги, иннæ ке мæсуг адтæй, уой ба неке зонуй).
Нури Лезгори цæгат фарс дæр ес метри бæрзæндæн тугъдон мæсуг (еци мæсуг дæр ке адтæй, уой неке зонуй, фал, дан, си фæстаг рæстæгути ба цардæнцæ Бузартæ).
Аци гъæути (синхти) цæргутæн дæр сæ цæрæн хæдзæрттæ адтæнцæ уæлиндзæ сæртæ, сæ фæрстæ ба — дортæй даст. Гъæуи астæу Леуанти муггагæн адтæй арæзт устур æма федар галауан, æ фæрстæмæ ба цæрæн хæдзæрттæ æма мæсуг, уæдта дорин горенæй æхгæд тургъæ.
Ахургæндтæ куд исбæрæг кодтонцæ, уомæ гæсгæ, Лезгорæ æма Донифарси гъæути астæу "Мæсигони тегъæбæл" ци уæлмæрдтæ æма берæ уобæйттæ ес еу рауæн, уæхæн бунат Иристони берæ рауæнти нæййес.
Мыггæгтæ
Лезгори гъæуи адтæй бундорон цæрæг муггæгтæ: Æрситæ, Бетантæ, Беритæ, Бузартæ, Бетрозтæ, Гæзæнтæ, Дретæ, Даситæ, Елетæ, Леуантæ, Тайсаутæ, Уанитæ, Хидиртæ, Хутæ, Хъаратæ, Хъæбæлотæ, Цæмæхъатæ, Цорионтæ æма Чибитæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Æрæфы районы цæрæнрæттæ Категори:Дыгуронау фыст
Хуссар Корей
Хуссар Корей, официалон ном у Корейы Республикæ у паддзахад Азийы, Цæгат Корейы ’хсæн. Хуссар Корейы сæйраг сахар у Сеул.
Экономикæ
Хуссар Корей у дунейы ахсджиагдæр науаразæг (уыцы базары 45% ахсы). Китаймæ хæстæг у, æмæ китайаг базары хорз уæй кæны корейаг товартæ (хæдтулгæтæ æмæ а. д.).
Гойатæ (хъæу)
Гойатæ (გოიათა) у хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы.
Мыггæгтæ
Цардысты дзы Гойатæ, Гуыдиатæ, Быцентæ, Къусратæ, Бесатæ, Хуыбылтæ, Куыдзетæ, Лолойтæ, Утаратæ, Джиголатæ, Болататæ, Дудайтæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цхинвалы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Джозеф Уортоны номыл хъæды æрдзæвæрæн
Джозеф Уортоны номыл хъæды æрдзæвæрæн (Wharton State Forest) у æрдзæвæрæн АИШ-ы, штат Нью-Джерсийы. Йæ фæзуат у 465 кв. километрмæ æввахс, æмæ у ацы штаты стырдæр æрдзæвæрæн. Æрбынат кодта регион Пайн-Бэрренсы (Пайнлэндс), Хэммонтоны сахармæ цæгат-ныгуылæнырдыгæй, æртæ графады (графство) территорийыл: Берлингтон, Кэмден æмæ Атлантик-Каунти. Æрдзæвæрæны фылдæр хай æвæрд ис, Грэйт-Бэйы бакæлæнмæ чи кæлы, уыцы цæугæдон Малликæйы донæмбырдгæнæны зонæйы.
Æрдзæвæрæны территорийыл æрбынат кодта музей Бэтстоу-Виллидж (Batsto village), уый раздæр уыди æфсæйнаг æмæ авг кæныны завод (куыста 1766–1867 азты). Фистæг маршрут Батона-Трэйл (BATONA trail) фылдæр хай цæуы æрдзæвæрæны зæххыл. Цæгаты маршрут бæтты æрдзæвæрæн Брендан Бёрн Стэйт Форест-имæ, хуссары та — Басс-Ривер Стэйт Форест-имæ.
Æрдзæвæрæн хæссы бизнесмен æмæ филантроп Джозеф Уортоны ном. Уый XIX æнусы балхæдта, ныртæккæ æрдзæвæрæн цы зæххытæ ахсы, уыдоны фылдæр хай. Уортон хъавыди Филадельфи ифтонг кæнын, йе ’лхæд зæххы цы дæлдзæх суадæттæ ис, уыдоны донæй, фæлæ штат Нью-Джерсийы сенат сфидар кодта, штаты æдде дон ласын чи нæ уагъта, ахæм закъæттæ. 1850-æм азты штат Нью-Джерси балхæдта уыцы зæхх Уортоны бындартæй æрдзæвæрæн дзы скæнынæн. Æрдзæвæрæн тынг ахады регионы гидрологийы.
Категори:Нью-Джерсийы географи категори:АИШ-ы æрдзæвæрæнтæ
Национ парк
thumb|250px|Национ парк Лос-Кардонес ([[Аргентинæ)]] Национ парк у, æрдз бахъахъхъæнынæн адæймаджы архайд закъæттæм гæсгæ къуындæггонд кæм у, ахæм территори.
Æрдзæвæрæнæй хъауджыдæр, национ паркты территоримæ уагъд цæуынц туристтæ, стæй дзы ис чысыл хæдзарадон архайд кæныны бар.
*
Хуыбиатыхъæу
Литературæ
Категори:Ленингоры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Сан-Хуан (Пуэрто-Рико)
Фиппаинæгтæ
Категори:Пуэрто-Рикойы сахартæ
Ирланди
Ирла́ндия (Éire, Ireland) у Европæйы паддзахад, Европæйы Цæдисы уæнг. Ирландийы сæйраг сахар у Дублин.
1840-æм азты фæстæ афæдзæй афæдзмæ Ирландийы цæрджыты нымæц кæны къаддæр.
Ноджы ма кæс
*
1852-æм аз
Амардысты
Категори:1852
1232-æм аз
Амардысты
Категори:1232
Тымбылхъæдур
Тымбылхъæдур (Pisum sativum, Горох посевной) у, хъæдурхуызты бинонадмæ чи хауы, ахæм зайæгойты хуыз.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Хъæдурхуызтæ
Оулафсвик
Оулафсвик (Ólafsvík) у кæсагахсæг сахар Исландийы ныгуылæны. Цæрджыты нымæц: 1008 адæймаджы (2004).
Фиппаинæгтæ
Категори:Исландийы сахартæ
РЦИ — Аланийы транспорт æмæ фæндаггон хæдзарады сгуыхт кусæг
Кадджын ном «РЦИ – Аланийы транспорт æмæ фæндаггон хæдзарады сгуыхт кусæг» у Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы паддзахадон хæрзиуæг.
Дæттынц æй уæлдæфон, æфсæнвæндаджы, автомобилон æмæ транспорты æндæр хуызты, стæй фæндаггон хæдзарады къабазы æппынкъаддæр 15 азы чи бакуыста, уыцы дæсны кусджытæн куыстады ахадындзинад фæуæлдæр кæныны, транспортон фæрæзтæй хуыздæр пайда кæныны, ласæггæгты хиаргъ фæаслам кæныны, транспортон лæггæдты хъæд фæуæлдæр кæныны, материапон авналæнтæ æмæ артаг фæстауæрц кæныны æмæ фæндæгты арæзтады æдасдзинадæн фадæттæ аразыны хъуыддаджы æнтыстдзинæдты тыххæй.
Кадджын ном дæттыны фæтк бæлвырд кæны Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы закъон «РЦИ – Аланийы паддзахадон хæрзиуджыты тыххæй».
Категори:Хæрзиуджытæ *
Битетæ (хъæу)
Битетæ кæнæ Битетыхъæу (ბითეთა) у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы.
Литературæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Иконæ
Иконæ (εἰκόνα) у дзуары ныв. Чырыстон дины цалдæр къабазы, Уырыссаг растуырнæг еклезийы дæр, иконæ у аргъуыцы дзаума.
Категори:Чырыстон дин
1233-æм аз
Амардысты
Категори:1233
Кюстендил
Кюстенди́л (Кюстендил) у сахар Болгарийы хуссар-ныгуылæны.
Фиппаинæгтæ
Категори:Кюстендилы облæсты сахартæ
РЦИ — Аланийы цæрæнуæтты-коммуналон хæдзарады сгуыхт кусæг
Дæттынц æй цæрæнуæтты-коммуналон къабазы куыстуæтты, кусæндæтты æмæ иугæндты æппынкъаддæр 15 азы чи кусы, уыцы дæсны кусджытæн адæмæн цæрæнуæтты æмæ коммуналон лæггæдтæ æххæст кæныны, коммуналон хæдзарады æнæкъуылымпы куыстæн, дон сыгъдæг кæныны æмæ донæй æфсадыны куыстæн, тæвдгæнæн æмæ рухсгæнæн службæйæн, цæрæнуæтты фонд бахъахъхьæнынæн фадæттæ саразыны, æнæнхъæлæджы уавæрты фæстиуджытæ аиуварс кæныны, кадрты цæттæкæнынады къæпхæн фæуæлдæр кæныны хъуыддаджы сгуыхтдзинæдты, стæй куыстады автоматизацийæ æмæ фæллойы механизацийæ пайда кæныны фæдыл зæрдиаг архайды тыххæй.
Кадджын ном дæттыны фæтк бæлвырд кæны Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы закъон «РЦИ – Аланийы паддзахадон хæрзиуджыты тыххæй».
Категори:Хæрзиуджытæ *
Хетæгкаты Къоста
Къоста райгуырдис Нарыхъæуы. Сывæллонæй фæахуыр кодта Нары, Дзæуджыхъæуы æмæ Стъараполы, æмæ 1881-æм азы бацыд Бетъырбухы Аивадон академимæ. 1883-æм азы йын йæ стипенди кæй æрлæууын кодтой, уый тыххæй рыздæхт Дзæуджыхъæумæ. Уым Къоста ныффыста йæ æмдзæвгæты фылдæр хай, æмæ йæ ном тынг ахъæр ис. Йæ æмдзæвгæтæ та Ирыстоны сахарты æмæ хъæуты апырх сты.
Цардафыст
Ахуыр кæнынмæ Къоста бацыд фыццаг Нары скъоламæ, стæй Дзæуджыхъæумæ куы ацыд, уæд байдыдта ахуыр кæнын прогимназы. 1870-æм азы, йæ фыд Нарыкомы цæрджытимæ алыгъдис Хъобаны облæстмæ, уым Лабæйы хъæуæн бындур сæвæрдтой æмæ дзы æрбынат кодтой. Уыцы хъæуæн фæстæдæр раддзысты Къостайы ном. Фæстæдæр Къоста Дзæуджыхъæуы ахуыр ныууагъта, æмæ йæ фыды фæдыл Лабæмæ ацыдис. Уым æй йæ фыд Каладжины скъоламæ бакодта.
1871-æм азæй 1881-æм азмæ Къоста ахуыр кодта Стъараполы гимназы. Уæды рæстæгæй йын баззадис дыууæ ирон æмдзæвгæйы æмæ иу уырыссаг.
1881-æм азы Къоста бацыд Бетъырбухы Аивадон Академимæ. Уый йæ фыды фæндтæм нæ хауд, уымæн æмæ йæ фыды фæндыд цæмæй Къоста куыстаит Уæрæсейы хицауады. 1883-æм азы йын йæ стипенди æрлæууын кодтой, æмæ уый тыххæй цæрыны фæрæзтæ фесафгæйæ фæстæмæ Дзæуджыхъæумæ рыздæхт. Дзæуджыхъæуы Къоста æхсæнадон царды активон хайад иста æмæ куыста цалдæр газетимæ. Сæрды-иу хæхтæм ацыд, æмæ иу ирон царды тыххæй фылдæр базыдта. Уæды рæстæджы Къоста ныффыста бирæ ирон æмдзæвгæтæ, кæдон тагъд апарахат сты ирон адæмы ’хсæн, уæлдайдæр ахуыргæнинæгты æмæ интеллигенцийы.
Къостайы царды ахсджиаг бынат бацахста 1889-æм азы Гуымы Хъæрмæдоны Лермонтовы монумент æвæрыны цау. Уæд Къостайы нæ бауагътой йе ’мдзæвгæтæ кæронмæ бафæрсын.
Фыццаг æрвыст æмæ низ
1891-æм азы июны Къоста йæ æмдзæвгæты тыххæй æрвыст æрцыд Терчы облæстæй. Къоста ацыд Лабæмæ, йæ фыды хæдзармæ, æмæ дзы фæцис дыууæ азы. 1893-æм азы Къоста ацыд Стъараполмæ æмæ дзы газет «Цæгат Кавказы» кусын байдыдта. Уым фæкуыста 1897-æм азы онг, æмæ уыцы рæстæджы йæ ном тынг ахъæр ис. 1895-æм азы «Цæгат Кавказы» рацыд йæ уырыссаг æмдзæвгæты æмбырд. Стъараполы уæвгæйæ Къоста туберкулезæй фæрынчын ис. Уый тыххæй йын сарæзтой дыууæ операцийы, фæлæ йæ низ не ’рлæууыд. Дыккаг операци æрцыдис Бетъырбухы, æмæ уый фæстæ Къоста æхсæз мæй уатæй нæ сыстад. 1898-æм азы æрыздæхт Ирыстонмæ æмæ йæ низæн хос кæнын уым адарддæр кодта.
Дыккаг æрвыст
1899-æм азы та йæ йæ бынатæй арвыстой. Ацы хатт Херсонмæ. Уым Къостайы зæрдæмæ нæ цыд, уымæн æмæ йæм рыг бынат фæкаст æмæ адæмы тыххæй та дзырдта ома, дам, зондджынты бæсты æрмæст уæйгæнджытыл фæмбæлдзынæ. Уый тыххæй Къоста куырдта, цæмæй йæ Одессæмæ арвитой, фæлæ йæ уый бæсты Очаковмæ арвыстой.
1899-æм азы декабры телеграммæ райста йæ æрвыст кæй фæцис, уый тыххæй, фæлæ йын рыздæхыны гæнæн уыд æрмæст мартъийы.
Фæстаг æзтæ æмæ мæлæт
Æрвыстæй рыздæхгæйæ Къоста байдыдта кусын Стъараполы «Цæгат Кавказы», фæлæ йæ низы тыххæй йæ тыхæтæ фæуд кодтой, æмæ 1901 рыздæхт Дзæуджыхъæумæ. Дзæуджыхъæуы Къоста хайад иста культурон цауты, ныв кодта, фæндыд æй ныв кæныны скъола бакæнын æмæ газет «Хъазыбеджы» редактор суын. Фæлæ уыцы фæндтæ низы тыххæй нæ сыххæст сты.
Къоста амардис 1906-æм азы 19-æм мартъийы, Лабæйы. Фæстæдæр ын йæ ингæн рахастой Дзæуджыхъæумæ, Сыгъдæг Мады Майрæмы Иры аргъуаны кæрттмæ.
Цыртдзæвæнтæ æмæ номарæнтæ
Къостайы ном хæссы, кæм амардис, уыцы хъæу Хъæрæсе-Черкесы, Дзæуджыхъæуы стырдæр проспект, Цæгат Ирыстоны паддзахадон университет æмæ æндæр бирæ цæрæнрæттæ, уагдæттæ æмæ уынгтæ.
Суатъис
Суатъис (სუათისი) у ирон хъæу Гуырдзыстоны цæгаты. Ис Тырсыгомы. Лæууы цæугæдон Суатъисы доны былыл.
Цæгат (Цъалагом)
Цæгат кæнæ Цæгатыхъæу у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы, Згъуыбиры хай.
Фиппаинæгтæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Суатъис
Мыггæгтæ
Цардысты дзы Бæциатæ, Æгкацатæ, Самбегатæ, Бекъойтæ, Тхостатæ, Бызыккатæ, Касатæ æмæ Елойтæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Тырсыгом Категори:Хъазыбеджы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Хетæгкаты Къоста
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон поэттæ Категори:Ирон фысджытæ Категори:Уæрæсейы империйы поэттæ Категори:Уæрæсейы империйы фысджытæ Категори:Уæрæсейы империйы нывгæнджытæ Категори:Зындгонд ирæттæ Къоста Категори:Нарыхъæуы чи райгуырдис, уыдон Категори:Лабæйы чи амардис, уыдон Категори:1859-æм азы чи райгуырдис, уыдон Категори:Нывгæнджытæ алфавитмæ гæсгæ
1853-æм аз
Амардысты
Категори:1853
Цæгат Спорадтæ
thumb|right|200px|Спорадæтæ Эгейы денджызы картæйыл Цæгат Спорадæтæ (Σποράδες — хæлиугонд, фæйнæрдæм пырхгонд) у архипелаг Эгейы денджызы, æрбынат кодта Гречъы скæсæйнаг былгæроны æмдæргъ, Эвбейæ цæгатдæр.
Фатхъæд
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Бæлæстæ
Цæгат Спорадтæ
Архипеладжы ис 11 сакъадахы, уыдонæй цæрджытæ ис цыппарыл: Алонисос, Скиатос, Скопелос, Скирос. Сæйрагдæр сакъадæхтæ:
Шоколад
Шоколад у какаойæ конд адджынаг æмæ адджын нозты ном.
thumb|left|[[Лиотар, Жан Этьен|Ж. Э. Лиотар. «Шоколады чызг»]]
thumb|[[Ацтек æмæ какаойы хъæдур]]
Категори:Нозтытæ
Уæллаг Цъир
Уæллаг Цъир у хъæу Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы. Ис Лехурагомы.
Литературæ
Категори:Ленингоры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Къабузтæ
Къабузтæ кæнæ Дæллаг Къабузтæ у Хуссар Ирыстоны Дзауы районы хъæу. Ис Урстуалты.
Цардысты дзы Еккатæ, Тотыратæ, Буратæ, Джелытæ.
Хъамыл
Хъамыл (Scirpus, Камыш) у иуазон кæнæ бирæазон зайæгойты мыггаг.
Кæс ноджы
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Гудзарет
Гудзарет (გუჯარეთი) уыдис ирон хъæу Гуырдзыстоны Боржомы районы. Ис Гудзареты комы.
Ирон мыггæгтæ
Цардысты дзы Плитæ, Джыккайтæ, Мæхъитæ, Колытæ, Гуццатæ, Къажтæ, Костæ, Тыбылтæ, Томайтæ, Битартæ, Осиатæ, Турмантæ, Калотæ, Саулохтæ, Чехойтæ, Гаглойтæ, Лалытæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Боржомы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Казанлык
Казанлык (Казанлък) у Болгарийы Старæ-Загорæйы облæсты сахар, Казанлычы хъæубæстæйы административон центр. Лæууы дыууæ ахсджиаг фæндаджы тигъыл: София — Бургас æмæ Велико-Тырново — Стара-Загорæ. Цæрджыты нымæц у 55 196 адæймаджы.
Сахары фендтæгты ’хсæн — дунейы стырдæр æмæ хуыздæр хъахъхъæд фракиаг зæппадз æмæ розæты музей. Казанлык нымад у болгайраг розæйы зетийы куысты артдзæстыл.
Казанлычы стырдæр куыстуæттæй иу (4000 кусджытæй фылдæр) у хæцæнгæрзтæ уадзæн завод «Арсенал». Уадзынц дзы Калашниковы автоматтæ, уæрæсейаг лицензимæ гæсгæ.
Политикон ситуаци
Казанлычы хъæубæстæйы кмет (сæргълæууæг) у Стефан Христов Дамянов.
Фиппаинæгтæ
Категори:Стара-Загорæйы облæсты сахартæ
Толедо
Толе́до (Toledo) у Испанийы сахар, Кастили — Ла-Манчæйы автономон æмбалады административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Испанийы сахартæ
Постмодернизм
Постмодернизм (postmodernisme — фæсмодернизм )
Фиппаинæгтæ
Категори:Философи Категори:Аивад Категори:Литературæ
Кени
thumb|right|Кенийы картæ 200px|thumb|Кенийы провинцитæ Кени у Скæсæн Африкæйы паддзахад Индийы океаны былыл. Колони ма куы уыдис, йæ ном хуындис Британийы Скæсæны Африкæ, Кени та у бæстæйы астæу цы дынджыр хох лæууы, уый ном (кæс Кенийы цъупп, 5199 м).
Кенийæгтæй 22 % цæрынц сахарты. Нæлгоймæгты 90 % æмæ сылгоймæгты 80 % зонынц кæсын æмæ фыссын (2003).
Истори
Урсдзарм бритайнæгтæ æрцардысты Кенийы мидæг раны, кæцы зындгонд сси куыд Урс Уæлвæз (ныры Кенийы Центрон провинци, Найроби æмæ Кенийы цъуппы ’хсæн бæстæ). Урс фермерты нымæц хæццæ кодта 30 минмæ, уыдон фæхъæздыг сты къофи æмæ цай кæнынæй. 1950-тæм азты Мау-мауы растады фæстиуæгæн уыцы фермерты бахъуыдис бæстæйæ ацæуын.
Кенийы райгуырдис АИШ-ы президент Барак Обамайы фыд, уымæй кенийæгтæ тынг сæрыстыр сты. 2008-æм азы 4 ноябры уыдис уылæфæн бон Кенийы, цæмæй кенийаг адæм Обамайы президентады фæдыл бæрæгбон æрвитой.
*
1234-æм аз
Амардысты
Категори:1234
Триалеты ирæттæ
thumb|right|Ирон адæмы æнгом цæрыны рæттæ Советон Цæдисы фехæлды агъоммæ. Хуссары сырх стъæлф у «Триалеты Ирыстон» Триалеты ирæттæ сты Гуырдзыстоны Триалеты (Гурæй хуссарырдæм) цæрæг ирæттæ.
Хуссар Ирыстоны ревком 1921-æм азы сидтис, цæмæй уыцы зæххытæ ирон автономимæ бацæуой, фæлæ уыцы проект нæ фæрæстмæ.
Ныртæккæ Триалеты Ирыстоны хъæутæ федзæрæг сты, сæ ирон цæрджытæй фылдæр хай ралыгъдысты Цæгат Ирыстонмæ 1990-æм азты райдианы (уыимæ Сомихы ууылты дæр). Æдæппæт ирон царджыты нымæц уыдис 38 минæй фылдæр.
Ныры Гуырдзыстоны, Триалеты рагъы цæгатæрдæм хъæуты цæрынц 13383 ироны (2002-æм азы сфыстмæ гæсгæ), уыимæ Гуры районы — 6405, Карелы районы — 2755, Хашуры районы — 744, Къаспы районы — 3479 адæймаджы. Хуссар фахсы хъæуты баззадис æрмæстдæр 942 ироны, уыимæ Боржомы районы — 719 адæймаджы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Гуырдзыстоны ирæттæ
1854-æм аз
Амардысты
Категори:1854
Хахет
Мыггæгтæ
Цардысты дзы Бæзатæ æмæ Гæджитæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
1235-æм аз
Амардысты
Категори:1235
Ликанкабур
Ликанкабур (Licancabur) — стратовулкан Боливи æмæ Чилийы ’хсæн арæныл. thumbnail|240px|right|Вулканмæ æрбакаст [[Сан-Педро-де-Атакамæйæ.]]
Æрвитæнтæ
Категори:Андтæ Категори:Андты хæхтæ Категори:Андты вулкантæ Категори:Боливийы хæхтæ Категори:Боливийы вулкантæ Категори:Чилийы хæхтæ Категори:Чилийы вулкантæ
Ирзонынад
Ирзонынад у ирон адæмы истори, æвзаг, мифологи æмæ фольклор иртасæг зонæдты къорд.
Хуссар Ирыстоны ирзонынадыл архайды фылдæр хай конд у Хуссар Ирыстоны Уанеты Захары номыл зонадон-иртасæн институты.
Категори:Ирон адæм
Ливан
Ливан (لبنان, Lubnān) у паддзахад Æввахс Хурыскæсæны Зæххастæуы денджызы былгæрон. Ливаны сæйраг сахар у Бейрут.
*
Хъæдурбæлас
Хъæдурбæлас, варианттæ: акаци, акъаци (Acacia, Акация) у, хъæдурхуызты бинонадмæ чи хауы, ахæм зайæгойты мыггаг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Хъæдурхуызтæ
Хъæз (хъæу)
Литературæ
Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ
Бæцойтæ
Бæцойтæ (Бацоевы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Цъорцъох
Литературæ
Категори:Ленингоры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Монтанæ (Болгари)
Монтанæ (Монтана) у Болгарийы сахар, Монтанæйы облæсты административон центр. Цæрджыты нымæц у 49 033 адæймаджы.
Хуыры ком
Хуыры ком:
Монтанæ (Болгари)
Фиппаинæгтæ
Категори:Монтанæйы облæсты сахартæ
РЦИ — Аланийы сгуыхт металлург
Кадджын ном «РЦИ – Аланийы сгуыхт металлург» у Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы паддзахадон хæрзиуæг.
Дæттынц æй:
Кадджын ном дæттыны фæтк бæлвырд кæны Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы закъон «РЦИ – Аланийы паддзахадон хæрзиуджыты тыххæй».
Категори:Хæрзиуджытæ *
1236-æм аз
Амардысты
Категори:1236
1855-æм аз
Амардысты
Категори:1855
Забуат
Забуат (ძაბუეთი, [дзабуети]) у хъæу Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы.
Мыггæгтæ
Цардысты дзы Музиатæ, Къоратæ, Хъаратæ, Томайтæ, Гуырцъытæ, Биганатæ.
Литературæ
Категори:Ленингоры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Гæлуатæ
Гæлуатæ (Галуевы, Галуаевы) сты ирон мыггаг.
Истори
Хъæдласæны комы хуссар фахсы æрцардысты Гæлуатæ, сæ хъæу — Гæлуаты хъæу. Уырдæм ралыгъдысты Куырттаты комы Цымытийы хъæуæй. Цымытийы абоны онг дæр бæрæг сты Гæлуаты мæсыг æмæ хæдзæртты хæлдтытæ.
Фиппаинæгтæ
*
Сусхъæд
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Бæлæстæ Категори:Мыдхæссæг зайæгойтæ
Асуфраль
Асуфра́ль (Azufral de Tuquerres) — стратовулкан Колумбийы департамент Наринойы.
Æрвитæнтæ
Категори:Андты хæхтæ Категори:Андты вулкантæ Категори:Колумбийы хæхтæ Категори:Колумбийы вулкантæ
Бæцойтæ (хъæу)
Бæцойтæ у æдзæрæг хъæу Цæгат Ирыстоны Алагиры районы. Ис Æрхоны комы. Цардысты дзы Бæцойтæ.
Литературæ
Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ Категори:Æрхоны ком
Лæбода
Лæбода (Лабода) у хохы цъупп Гуырдзыстон æмæ Цæгат Ирыстоны Æрæфы районы арæныл. Хохы бæрзæнд у 4313 метры.
Æддаг æрмæг
Лæбодайы хохы уынд (Эдуард Манукянцы ист къам): Тæнæдоны ’рдыгæй (скæсæнæй).
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ Категори:Гуырдзыстоны хæхтæ
Лесото
Лесо́то (Lesotho, сесото Lesotho) у Хуссар Африкæйы паддзахад.
*
Венгри
Венгри (Magyarország) у Европæйы паддзахад, Европæйы Цæдис æмæ НАТО-йы уæнг. Венгрийы сæйраг сахар у Будапешт.
Административон дих
Венгрии у унитарон республикæ æмæ дих кæны 19 медиейыл æмæ медиейы статус кæмæн ис, уыцы сахар — Будапешт.
Цæрджытæ
Венгрийы цæрджыты фылдæр хай сты венгриæгтæ (92,3 %).
Иннæ адæмтæ: немыцæгтæ (1,2 %), цигайнæгтæ (1,1 % — 8 %), дзуттæгтæ (1 %), румынæгтæ (0,8 %), словакæгтæ (0,4 %), хорватæгтæ (0,2 %) æмæ сербæгтæ (0,2 %).
*
Сæхæггатæ
Сæхæггатæ у æдзæрæг хъæу Цæгат Ирыстоны Алагиры районы. Ис Мызуры хъæумæ ’ввахс.
Истори
Мызуры æхсæнадæн сæ иумæйаг ныхас уыдис Стыр Мызуры.
Суг амал кодтой Тары комы хъæдæй Алардыйы цæгатæй, Ксурты мæ Сахæгкаты хъæдтæй, Ходы цæгатæй.
Донцух сæ нæ уагътой: Хæрисджын комы дон, Цады дон, Алардыйы дон, Ксурты дон, Сахæгкаты дон, Ногхъæуы дон, Суларты дон æмæ Фæсхохы суадон. Сæ фос æфсæст уыдысты бæрзонд хæхты рæбынты: Æлдары уыгæрдæн, Сæгъдуцæны рагъ, Гæрæгоны лæгъзытæ æмæ Хъарм хуссары фæлмæн кæрдæгджын хизæнтæ æмæ уыгæрдæнты хосæй.
Уæлладжыры комы æмæ Ирыстоны иумæйаг бæрæгбæттимæ ма сæм уыдис сæхи бæрæгбæтты кувæндæттæ: Булгахы Уастырджи, Ксурты тхост, Мызуры хъæуы зæд, Сахæгкаты Уацилла æмæ Санайты Уастырджи.
Мыггæгтæ
Цардысты дзы Магкотæ, Толпартæ, Золойтæ, Цæрæктæ. 1930-æм азы Сæхæггаты цæрджытæ алыгъдысты быдырмæ.
Литературæ
Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ
1237-æм аз
Амардысты
Категори:1237
Арсызагалæг
Арсызагалæг кæнæ нæл загалæг (Verbascum densiflorum; Коровяк высокий, Коровяк скипетровидный) у кæрдæг зайæгойты, галывзаджы хуыз.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
РЦИ — Аланийы паддзахадон граждайнаг службæйы сгуыхт кусæг
Кадджын ном «РЦИ – Аланийы паддзахадон граждайнаг службæйы сгуыхт кусæг» у Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы паддзахадон хæрзиуæг.
Дæттынц æй паддзахадон хицаудзинады оргæнты æппынкъаддæр 25 азы чи бакуыста, паддзахадон граждайнаг службæйы уыцы дæсны кусджытæн куысты хæстæ æнтыстджынæй æмæ æнаиппæй æххæст кæныны, дæргъвæтин æмæ æнæзæрдæхудт службæйы, конституцион арæзт закъонад æмæ барадон фæтк хъахъхъæныны стæй уæлдай ахсджиагдæр æмæ зындæр хæслæвæрдтæ æххæст кæныны тыххæй.
Категори:Хæрзиуджытæ *
Алексий II
Патриарх Алексий II (йæ æнæхъæн ном у Ридигер Михаилы фырт Алексей Алексей Михайлович Ридигер; райгуырдис 1929-æм азы 23 февралы Таллины — амардис 2008-æм азы 5 декабры Мæскуыйы) уыдис Уырыссаг растуырнæг еклезийы алчер, Мæскуы æмæ Æппæт Уæрæсейы патриарх (1990-æм азæй 2008-æм азмæ).
Бæззатæ
Бæззатæ (Баззаевы) сты ирон мыггаг.
Алексий II
Райгуырд рагон немыцаг уæздан мыггагæн (Ридигертæ кæнæ та Рюдигертæ, von Rüdiger). Йæ фыдæлтæ православон аргъуыд райстой XVIII æнусы. Сывæллон ма куы уыди, фæндыди йæ сауджын суæвын. Фынддæсаздзыдæй скуыста Нарвæйы архиепископы иподиаконæй. 1947-æм азæй ахуыр кодта Ленинграды дины академийы. Академи каст фæуыны фæстæ куыста Эстонийы.
Бæззатæ
Равзæрд
Бæззатæн се ’рвадæлтæ сты Диакъонтæ, Къуылыхтæ, Нартыхтæ, Нанитæ. Бæззатæ цардысты Везурийы, уырдыгæй алыгъдысты — чи Дзæуджыхъæумæ, чи Теделетмæ. Нартыхтæ цæрынц Суацъалайы, æмæ Гадамшы (Оны районы). Нанитæ та Начърепайы, Къахеты, Дзæуджыхъæуы. Къуылыхтæ та цардысты Дзауы ‘рдыгæй Къуылыхты хъæуы.
Алексий II
Уырыссаг æвзаджы йеддæмæ хорз зыдта эстойнаг æмæ немыцаг æвзæгтæ.
Бæззатæ
Фиппаинæгтæ
*
Алексий II
2008-æм азы 5 декабры патриарх Алексий йæ резиденцийы, Переделкинойы цур, амардис йæ зæрдæйы низæй. Раздæр уымæн уыдысты цалдæр инфаркты æмæ инсульт (2002).
Хъуарелы муниципалитет
Хъуарелы муниципалитет (ყვარლის მუნიციპალიტეტი) у муниципалитет (район) Гуырдзыстоны скæсæны. Йæ административон центр у Хъуарел.
Алексий II
Фиппаинæгтæ
Категори:Бетъырбухы кадджын граждантæ Категори:Мæскуыйы кадджын граждантæ Категори:Бетъырбухы митрополиттæ Категори:Мæскуыйы патриархтæ
Хъуарелы муниципалитет
Фиппаинæгтæ
*
Урсгæф
Литературæ
Категори:Кæсæгтæ
1856-æм аз
Амардысты
Категори:1856
1238-æм аз
Амардысты
Категори:1238
Венгриаг æвзаг
Венгриаг (венграг) æвзаг (magyar nyelv) у венгриаг адæмы мадæлон æвзаг. Дзурынц ыл 14,5 милуан адæймаджы. Венгриаг æвзаг у финнаг-угораг æвзæгтæй иу, йæ хæстæгдæр æвзагтæ сты марийаг æмæ хантыйаг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Финнаг-угораг æвзæгтæ
РЦИ — Аланийы сгуыхт экономист
Кадджын ном «РЦИ – Аланийы сгуыхт экономист» у Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы паддзахадон хæрзиуæг.
Дæттынц æй дæсныйадмæ гæсгæ æппынкъаддæр 15 азы чи бакуыста куыстуæтты, кусæндæтты, паддзахадон хицаудзинады æмæ бынæттон хиуынаффæйады оргæнты, уыцы дæсны кусджытæн экономикæйы æмæ финансон архайды, экономикон наукæйы, райрæзты æмæ кадртæ цæттæ кæныны хъуыддаджы стыр сгуыхтдзинæдты тыххæй.
Кадджын ном дæттыны фæтк бæлвырд кæны Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы закъон «РЦИ – Аланийы паддзахадон хæрзиуджыты тыххæй».
Категори:Хæрзиуджытæ *
Къозы ком (Цæгат Ирыстон)
Къозы ком кæнæ Къодзы ком у ком Цæгат Ирыстоны Туалгомы, цæугæдон Къозы комы доны дæргъмæ.
Бестаутыхох
Бестаутыхох у хохы цъупп Хуссар Ирыстоны. Йæ бæрзæнд у 2597 метры.
Севилья
Севи́лья (Sevilla) у сахар Испанийы хуссары, автономон æмбалад Андалусийы сæйраг сахар.
Фиппаинæгтæ
Категори:Андалусийы сахартæ
Тедеты Рюрик
Тедеты Къостайы фырт Рюрик (Скифирон) (1938–1991) у зындгонд ирон поэт, фыссæг æмæ ахуыргонд.
Райгуырдис Хуссар Ирыстоны Къуылыхты хъæуы. Каст фæци Хъорнисы астæуккаг скъола, Кæсæг-Балхъары паддзахадон университеты историон-филологон факультет æмæ Мæскуыйы паддзахадон университеты аспирантурæ. Куыста уырыссаг æвзаг æмæ литературæйы ахуыргæнæгæй, Кæсæг-Балхъары æмæ Цæгат Ирыстоны районты газетты, Гуырдзыстоны Фысджыты цæдисы Хуссар Ирыстоны хайады референтæй, Хуссар Ирыстоны æмæ Гуры пединститутты уырыссаг æмæ фæсарæйнаг литературæйы ахуыргæнæгæй, чиныгуадзæн «Ирыстон»-ы редакторæй, Хуссар-Ирыстоны зонадон-иртасæг институты хистæр зонадон кусæгæй. Скифирон уыди иудадзыг агурыны, сгарыны фæндагыл лæуд. Уыцы миниуæг æм уыд сæрысуангæй йæ царды фæстаг бонтæм.
Скифироны æмдзæвгæты фыццаг æмбырдгонд «Уадындз» рацыди 1965-æм азы Цхинвалы. Æмдзæвгæтæй уæлдай ма фыста уацаутæ, радзырдтæ, критикон уацтæ. У дыууæтомон стыр куыст «Коста в жизни»-йы автор. Фыццаг том рацыди 1984-æм азы Цхинвалы, дыккаг та — 1989-æм азы, уый дæр Цхинвалы.
Йæ поэтикон чингуыты сæйрагдæртæ сты «Лирикæ» (Цхинвал, 1973), «Лирикæ-2» (Цхинвал, 1980).
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон поэттæ Категори:Хуссар Ирыстоны поэттæ Категори:Хуссар Ирыстоны ахуыргæндтæ Категори:Дзауы районы чи райгуырдис, уыдон Рюрик
1239-æм аз
Амардысты
Категори:1239
Пазарджик
Пазарджик у Болгарийы хуссары сахар, æрбынат кодта Родопаг хæхтæй цæгатырдæм цæугæдон Марицæйыл, Софияйæ 110 км æдде.
РЦИ — Аланийы сгуыхт юрист
Кадджын ном «РЦИ – Аланийы сгуыхт юрист» у Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы паддзахадон хæрзиуæг.
Дæттынц æй дæсныйадмæ гæсгæ æппынкъадæр 15 азы чи бакуыста, уыцы дæсны юристтæн закъонад æмæ барадон фæтк фидар кæныны, адæмы бартæ æмае закъонон интерестæ хъахъхъæныны, юридикон зонæдты райрæзты æмæ юридикон кадртæ цæттæ кæныны хъуыддаджы æнтыстдзинæдты тыххæй.
Кадджын ном дæттыны фæтк бæлвырд кæны Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы закъон «РЦИ – Аланийы паддзахадон хæрзиуджыты тыххæй».
Категори:Хæрзиуджытæ *
Тбайыхос
Тбайыхос (Reseda lutea, Резеда жёлтая) у кæрдæг зайæгой.
Балаан
Категори:Ленингоры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Беслæн
Беслæн у Цæгат Ирыстоны сахар, Рахизфарсы районы административон центр. Цæры дзы 37,4 мин адæймаджы, æмæ уымæ гæсгæ у Цæгат Ирыстоны æртыккаг цæрæгджындæр сахар. Беслæн у республикæйы ахсджиаг транспортон æмæ индустрион центр.
Истори
Беслæн бындурæвæрд æрцыдис 1847-æм азы. Йæ бындурæвæрæг у Алыккаты Беслæн, Дæллаг Хъобанæй ралидзæг. Раздæр ацы бынаты уыдис хъæд, йæ астæу та — обау, ныр æй хонынц Беслæны обау.
Алыккаты Беслæны фæдыл ардæм æрбалыгъдысты: Есенатæ, Тылаттатæ, Хъаныхъуатæ. Уыдоны фæстæ ам æрцардысты Магкотæ, Хъамбегатæ, Бæтæгатæ æмæ æнд., кæцытæ ралыгъдысты Дæргъæвсы комæй. Хъæуы фыццаг ном уыд Алыгкатыхъæу, йæ бындурæвæрæджы мыггагмæ гæсгæ. Фæстæдæр хуындис Тылаттаты хъæу (Тулатово), æлдар Тылаттаты Беслæны номæй. 1950 азы уый сси сахар, йæ ном Беслæн, афтæмæй.
2004-æм азы 1 сентябры террористтæ тыхæй бацахстой Беслæны 1-æм скъола, æмæ 1128 адæймаджы (сывæлæттæ, ахуыргæнджытæ æмæ ныййарджытæ) амынæттæй систой. 3 сентябры адæм уагъд æрцыдысты, фæлæ уыдонæй 334 фæмардысты. Беслæнæн цы цæф уыдис уыцы теракт, уый бамбарынæн фаг у зæгъын, æппæт Фыдыбæстæйы Стыр хæсты рæстæг Беслæнæй рацæуæджытæй 357 лæджы кæй амардис, уый.
Транспорт
Беслæн у Цæгат Ирыстоны ахсджиаг транспортон æлхынцъ. Сахары цур ис аэропорт «Дзæуджыхъæу».
Фиппаинæгтæ
* Категори:Рахизфарсы районы цæрæнрæттæ
Уарцъе дон
Уарцъе дон (Варцедон) у цæугæдон Цæгат Ирыстоны Алагиры районы, Нарыдоны фæрсагдон.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ Категори:Туалгомы цæугæдæттæ
Ногхъæуы комы дон
Ногхъæуы комы дон у цæугæдон Цæгат Ирыстоны, Æрыдоны галиу фæрсагдон. Йæ донæфтæн ис Мызуры.
Фыркъæдæн
Фыркъæдæн кæнæ фырыхъæппытæ, фырыхъада, фыркъагæрдæг  , фыркъадæн (Primula veris, Первоцвет весенний, Баранчики) у кæрдæг зайæгой, æстъоппæлæйы хуыз.
Ногхъæуы комы дон
Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ
Фыркъæдæн
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Арвыкомы фæндаг
thumb|right|300px|Арвыкомы фæндаг [[Цымийы]] Арвыкомы фæндаг, вариант: Паддзахы фæндаг (Военно-Грузинская дорога, საქართველოს სამხედრო გზა) у фæндаг Уæрæсе æмæ Гуырдзыстоны ’хсæн.
2006-æм азы 11 июлы фæндаг æхгæд æрцыдис Уæрæсейы ’рдыгæй, Уæллаг Ларсы таможнæ рацаразыны охыл. 2009-æм азы ноябры фæндаг ногæй скуыста, Гуырдзыстон æмæ Уæрæсейы ’хсæн арæн куы байгом, уый фæрцы. Уæллаг Ларсы таможнæ скуыста 2010-æм азы 1 мартъийы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Арвыком Категори:Цæгат Ирыстоны транспорт Категори:Гуырдзыстоны транспорт
1857-æм аз
Амардысты
Категори:1857
Æхсæр
Æхсæр, (Corylus, Лещина, орешник) у бæлæсты æмæ къутæрты мыггаг.
Топонимтæ
Цæгат Ирыстоны ис дыууæ хъæуы Æхсæрысæр æмæ Æхсæрджын (дыг. Æхсæргин), Хуссар Ирыстоны ис хъæу Æхсæрджын.
Салбиар
Салбиар, Сæлбиар кæнæ Салбиер (სალბიერი) у хъæу Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы хуссар-скæсæны.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ленингоры районы сахартæ æмæ хъæутæ
1240-æм аз
Амардысты
Категори:1240
Хуыгатæ (хъæу)
Хуыгатæ кæнæ Хуыга æмæ Сланы хъæу, Хуыгаты цæрæнтæ у хъæууат Хуссар Ирыстоны Дзауы районы. Ис Урстуалты, Бырытъаты хъæумæ ’ввæхс.
Литературæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Доллæр (АИШ)
АИШ-ы доллæр (ISO 4217 код: USD) у АИШ-ы официалон валютæ.
Æддаг æрмæг
Категори:Америкæйы Иугонд Штаттæ Категори:Валютæтæ Категори:Доллæр
Айгомæджы дон
Айгомæджы дон, дыгуронау Айгомуги дон (Айгомугидон) у цæугæдон Цæгат Ирыстоны Æрæфы районы, Æрæфы фæрсагдон.
Айгомæджы дон раздæр хуынд Дзæгъоныдон.
РЦИ — Аланийы сгуыхт эколог
Кадджын ном «РЦИ – Аланийы сгуыхт эколог» у Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы паддзахадон хæрзиуæг.
Дæттынц æй алфамблай æрдз хъахъхъæнынады æмæ æрдзæй ахадгæ пайдакæнынады къабазы æппынкъаддæр 15 азы чи бакуыста, æрдзхьахъхъæнæг оргæнты, уыцы дæсны кусджытæн, ахуыргæндтæн, экологион фарстатæ лыггæнæг куыстуæтты æмæ кусæндæтты кусджытæн æрдзон æвæрæнтæ, зайæгойтæ æмæ цæрæгойтæ бахъахъхъæныны, стæй сыгъдæггæнæн фæрæзты арæзтады хъуыддажы сгуыхтдзинæдты тыххæй.
Кадджын ном дæттыны фæтк бæлвырд кæны Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы закъон «РЦИ – Аланийы паддзахадон хæрзиуджыты тыххæй».
Категори:Хæрзиуджытæ *
Ливи
Ли́ви (ليبيا) у Цæгат Африкæйы паддзахад.
Цæрджытæ
Æдæппæтæй цæрджыты нымæц у 6,46 млн адæймаджы (июль, 2009). Афæдзон бафтыд — 2,1 %.
Ливийы цæрæгад иугъæдон у, йæ фылдæр хай сты араббæгтæ.
*
Бирæкъахыг
Бирæкъахыг (Polypodium, Многоножка) у цилты мыггаг.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Сиукъаты Гамлет
Сиукъаты Валерийы фырт Гамлет (райгуырдис 1981-æм азы 9 мартъийы) у «Автодоры» футболист.
Гамлет Категори:Уæрæсейы футболисттæ Категори:Дзæуджыхъæуы чи райгуырдис, уыдон Категори:Футболисттæ алфавитмæ гæсгæ
Æхсынæн
Æхсынæн кæнæ хурмæзилæг, галыцæст, сохуран, хъæне (Helianthus annuus, Подсолнечник), стыр бур дидинæг кæуыл зайы, ахæм иуазон халхуыз зайæгой.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Мыдхæссæг зайæгойтæ Категори:Зетидæттæг зайæгойтæ
Уарди
Уарди кæнæ розæ, мæтæг, сырхмæтæг , зæрдин — уагъылыйы мыггагмæ (Rosa) чи хауы, ахæм декоративон зайæгойты æмбырдон ном.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
1858-æм аз
Амардысты
Категори:1858
1241-æм аз
Амардысты
Категори:1241
Вианæ-ду-Каштелу
Виа́нæ-ду-Каште́лу (Viana do Castelo; ) у Португалийы сахар æмæ порт.
Фиппаинæгтæ
Категори:Португалийы сахартæ
Пасанауыр
Пасанауыр, вариант: Фæснауыр (ფასანაური) у Гуырдзыстоны хъæу.
Фиппаинæгтæ
Категори:Душеты муниципалитеты цæрæнрæттæ
Жинвали
Жинвали кæнæ Зинон (ჟინვალი) у хъæу Гуырдзыстоны, Душеты муниципалитеты.
Фиппаинæгтæ
Категори:Душеты муниципалитеты цæрæнрæттæ
Локомотив (ФК, Мæскуы)
Локомотив у Мæскуыйы футболон клуб. Къорды бындурæвæрд æрцыди 12 августы 1923 азы.
Спортфæз
Спортфæз "Локомотив" у къорды стадион — арæзт æрцыд 2002 азы, цæуы дзы 28800 адæймаджы.
Æддаг æрмæг
Категори:Футболон клубтæ
Къæхтысæр
Къæхтысæр у Цæгат Ирыстоны Горæтгæроны районы хъæу.
Категори:Горæтгæроны районы цæрæнрæттæ
Тарту
Тарту (Tartu; 1030—1224 азы æмæ 1893—1918 азы онг: Юрьев; 1224—1893 азы онг: Дерпт) у Эстонийы дыккæгæм стырдæр сахар (Таллины фæстæ).
Тарту у, фæсарæнты зындгонд чи у, зонад æмæ ахуырады ахæм артдзæст. Суанг Эстонийæн йæ ахуырад æмæ зонады министрад дæр Тартуйы æрбынат кодта (2001-æм азæй фæстæмæ).
Фиппаинæгтæ
Категори:Эстонийы сахартæ
1242-æм аз
Амардысты
Категори:1242
Галерас
Галерас (Galeras) — стратовулкан Хуссар Америкæйы Колумбийы территорийыл, гыццыл фалдæр сахар Пастойæ.
Вулканы бæрзæнд хæццæ кæны 4276 м, диаметр бындурыл 20 км фылдæр. Кратеры диаметр — 320 метры, йæ арфад — 80 метрæй фылдæр.
Геологты æмæ вулканологты иртæстытæм гæсгæ фæстаг 7 мин азы агъоммæ Галерасыл æрцыдис 6 егъау æмæ тынг бирæ чысыл сирвæзты. Афтиддæр XVI æнусы дæргъы ам регистрацигонд æрцыдис ссæдз сивæзтæй фылдæр. 1993-æм азы иртасæн куыстытæ æххæст гæнгæйæ вулканы кратеры фæмард 6 геологы (уыцы уысмы райдыдта вулканы сирвæзт). 2006-æм азы ноябры егъау сирвæзты тасæй тæрсгæйæ алфæмбылайон цæрæнрæттæй эвакуацигонд æрцыдысты аст мин цæрæгæй фылдæр. Фæстаг сирвæзтытæ уыдысты 2008-æм азы январы, 2009-æм азы февралы, 2010-æм азы январы
Æрвитæнтæ
Категори:Андты хæхтæ Категори:Колумбийы хæхтæ Категори:Колумбийы вулкантæ
Стерлингты фунт
Стерлингты фунт (ISO 4217 код: GBP) у Стыр Британийы официалон валютæ.
Æддаг æрмæг
Категори:Стыр Британи Категори:Валютæтæ
РЦИ — Аланийы адæмы цардыуаджы лæггæдты сгуыхт кусæг
Кадджын ном «РЦИ – Аланийы адæмы цардыуаджы лæггæдты сгуыхт кусæг» у Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы паддзахадон хæрзиуæг.
Дæттынц æй адæмæн цардыуаджы лæггæдты къабазы æппынкъаддæр 15 азы чи кусы, куыстуæтты, кусæндæтты æмæ иугæндты, уыцы дæсны кусджытæн адæмæн цардыуаджы лæггæдтæ æххæст кæныны, лæггæдты, хомаджы, æрмæджыты æмæ лæгтадкæнынады ног хуызтыл æмæ мадзæлттыл бакусыны, куыстуæтты материалон-техникон бындур фæуæрæх кæныны, сæ экологион æдасдзинад сын фæфидар кæныны, стæй кадртæ цæттæкæнынады къæпхæн фæуæлдæр кæныны хъуыддаджы æнтыстдзинæдты тыххæй.
Сулартæ (хъæу)
Сулартæ у æдзæрæг хъæу Цæгат Ирыстоны Алагиры районы. Ис Мызуры хъæумæ ’ввахс.
РЦИ — Аланийы адæмы цардыуаджы лæггæдты сгуыхт кусæг
Кадджын ном дæттыны фæтк бæлвырд кæны Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы закъон «РЦИ – Аланийы паддзахадон хæрзиуджыты тыххæй».
Сулартæ (хъæу)
Литературæ
Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ
РЦИ — Аланийы адæмы цардыуаджы лæггæдты сгуыхт кусæг
Категори:Хæрзиуджытæ *
Перник
Пе́рник (Перник) у Болгарийы сахар цæугæдон Струмæйыл. Цæрынц дзы 84 827 адæймаджы (2008 азы июны). У Перничы облæсты административон центр.
Цъæййаг рагъ
Цъæййаг рагъ кæнæ Садоны рагъ (Цейский хребет) у хохы рагъ Цæгат Ирыстоны, Алагиры æмæ Æрæфы районы.
Перник
Æддаг æрмæг
Категори:Перничы облæсты сахартæ
Цъæййаг рагъ
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хæхтæ Категори:Цъæйы ком
Донызалф
Донызалф у зайæгойы ном. Ис ын стыр сыфтæ, фæлæ залмысыфæй къаддæртæ, зайы уымæл рæтты, донбадæнты.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Тли (Хуссар Ирыстон)
Тли (თლია) у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы.
Цардысты дзы Зæгъойтæ.
Литературæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Æрдæгсакъадах
thumb|300px|Æрдæгсакъадах [[Хорватийы]] Æрдæгсакъадах у, æртæрдыгæй фарс денджыз кæнæ фурд кæй æхсынц, цыппæрæм фарс зæххимæ иу кæмæн у, сурзæххы ахæм хай.
Кæс ноджы
*
Габейы кæрдæг
Габейы кæрдæг кæнæ какойыхос (Impatiens, Недотрога, Бальзамин) у зайæгойты мыггаг.
Астæуккаг Захъхъор
Астæуккаг Захъхъор кæнæ Æхсæйнаг Захъхъор у хъæу Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы. Ис Лехурагомы.