cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
1752-æм аз
Амардысты
Категори:1752
1035-æм аз
Амардысты
Категори:1035
Бёрнаби
Бёрнаби (Burnaby) у сахар Канадæйы ныгуылæны, провинци Британийы Колумбийы. Уый у Ванкуверы горæтгæрон.
Минск
Минск (Мінск) у Белоруссийы сæйраг сахар æмæ паддзахады æппæты стырдæр сахар. Уый у Минсчы облæсты административон центр.
Бёрнаби
Фиппаинæгтæ
Категори:Британийы Колумбийы сахартæ
Минск
Фиппаинæгтæ
*
17 октябры
Ацы бон амардысты
Категори:Бонтæ
1036-æм аз
Амардысты
Категори:1036
Донзæххонтæ
Донзæххонтæ кæнæ амфибитæ (, Земноводные) у цæрæгойты кълас.
Фиппаинæгтæ
*
7 октябры
Ацы бон амардысты
Категори:Бонтæ
1037-æм аз
Амардысты
Категори:1037
Дæллаг Картли
Дæллаг Ка́ртли (ქვემო ქართლი) у провинци (мхаре) Гуырдзыстоны хуссары. Крайы административон центр — Рустау.
Категори:Гуырдзыстоны регионтæ
Шайенн (Вайоминг)
Шайенн (Cheyenne, [] кæнæ []) у Вайоминджы сæйраг сахар æмæ штаты стырдæр сахар.
Фиппаинæгтæ
Категори:Вайоминджы сахартæ
Бачкæ
thumb|right|300px|Бачкæйы картæ (уырыссагау) Бачкæ (Бачка, Bácska, Bačka, Báčka) у историон æмæ географион район Централон Европæйы. Ис цæугæдæттæ Тисæ æмæ Дунайы астæу.
Категори:Сербийы истори Категори:Воеводинæ
Ирон алфавит
thumb|354px|Газет «[[Рæстдзинад»-ы фыццаг номыр, 1923-æм азы 14 мартъийы. Шёгрены кириллон алфавит]] Ирон алфавит кæнæ ирон абетæ у ирон æвзаджы алфавит. Нырыккон фыссынад райрæзти, Андреас Шёгрен цы алфавит 1844-æм азы сарæзта, уымæй. frame|right|Латинаг фыссынад, 1923-1938. 1935-æм азы уагъд чиныгæй сыф
1923-38 азты ирæттæ фыстой латинаг алфавитæй, стæй нырыккон алфавитæй. Хуссар ир та 1938-54 азты фыстой гуырдзиаг дамгъæтæй, 1954-æм аз уыдон дæр раивтой нырыккон кириллон алфавитмæ.
Нырыккон ирон алфавит:
Дамгъæтæ Ё, Ж, Ш, Щ, Ь, Э, Ю æмæ Я æрмæст уырыссаг æвзагæй байсгæ дзырдты амбæлæн ис: якорь, экономикæ, женьшень æмæ æндæртæ.
Æддаг фæрстæ
Категори:Алфавиттæ Категори:Ирон æвзаг
1038-æм аз
Амардысты
Категори:1038
1753-æм аз
Амардысты
Категори:1753
Альмери
Альмери (Almería) у сахар Испанийы хуссар-скæсæны, Андалусийы провинцийы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Андалусийы сахартæ
5 октябры
Ацы бон амардысты
Категори:Бонтæ
Æгъуызарты Тамерлан
Æгъуызарты Кимы фырт Тамерлан (1963-æм азы 14 июны, Алагир, Цæгат Ирыстоны АССР — 2016-æм азы 19 февралы, Мæскуы, Уæрæсе) уыдис Ирыстоны æмæ Уæрæсейы паддзахадон архайæг, Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы сæргълæууæг 2015-æм азы 13 сентябрæй 2016-æм азы 19 февралмæ.
Уыдис юридикон зонæдты кандидат æмæ профессор. Цæгат Ирыстоны Уæлдæр тæрхондоны сæрдар 1999-2011-æм азты, Уæрæсейы VI æрсидты Паддзахадон думæйы депутат парти «Иугонд Уæрæсе»-йæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæгат Ирыстоны политиктæ Категори:Цæгат Ирыстоны парламенты депутаттæ Категори:Цæгат Ирыстоны сæргълæуджытæ Категори:Зындгонд адæм алфавитмæ гæсгæ Тамерлан Категори:Алагиры чи райгуырдис, уыдон Категори:Мæскуыйы чи амардис, уыдон
Гонконг
Гонко́нг (Сæрмагонд административон район Гонконг) у автономон территори Китайы хуссары. Бирæ азты дæргъы Гонконг уыд Стыр Британийы колони, фæлæ 1997-æм азы раздæхти Китайы дæлбармæ.
Фиппаинæгтæ
*
Гæнал
Гæнал уыдис хъæу Цæгат Ирыстоны Горæтгæрон районы. Цардысты дзы Цомартатæ, Чеджемтæ, Хæблиатæ, Бзартæ, Болитæ.
Истори
Хъолхъайы цъити фыццаг хатт нæ ракалд æмæ нæ бавзарын кодта фыдбылызтæ Гæналгомы цæрджытæн. 1833-æм азы сусæны мæйы Гæналы аст хъæуæй авд бабын кодта, æстæм хъæу ма уæлæуæз фахсы æнæхъæнæй баззад. Уыцы фыдбылызы цау æмбисондæн хастой ирон адæм, авд Гæналы — гæныстон, æстæм Гæнал — зæрæстон, зæгъгæ. Æстæм Гæналы цæрджытæ ног фыдбылызæй тæрсгæйæ æдасдæр бынаты æрцардысты, æмæ сæ зæронд хъæууат æдзæрæгæй зæрæстон ысси.
1914-æм азы Гæналы цардысты 49 адæймаджы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Горæтгæроны районы цæрæнрæттæ Категори:Санибагом
Консепсьон (провинци)
Консепсьон (Provincia de Concepción) у Чилийы провинци. Ис регион Био-Биойы. Йæ административон центр у сахар Консепсьон.
Фиппаинæгтæ
Категори:Чилийы провинцитæ
Алантæ
Алантæ, алайнæгтæ кæнæ аллон уыдысты сæрмæттаг равзæрды цæугæцардгæнджыты знæмты цæдис, дзырдтой цæгат-скæсæн ирайнаг къорды алайнаг æвзагыл.
Истори
I-æм æнусы алайнагтæ ныгуылæнмæ æрбабырстой Централон Азийæ æмæ дзы хицауиуæг бынат райстой æндæр сæрмæтты æхсæн. Аммиан Марцеллин куыд фыста, афтæмæй уыцы рæстæджы æндæр сæрмæттæг знæмтæ сæ хицæн нæмттæ ныууыагътой æмæ иууылдæр райдыдтой сæхи алайнæгтæй хонын.
Адæмты Стыр гоцы рæстæджы гуннтæ сæ ныппырх кодтой æмæ асырдтой Скæсæн Европæйаг быдыртæй. Уыцы рæстæджы алайнæгтæ сæхи адих кодтой дыууæ къордыл. Иу къорд ацыдис дарддæр Ныгуылæн Европæмæ æмæ дзы бирæ хæстыты фæстæ цалдæр рæтты æрцæрын кодта. Уыцы алайнæгтæ бындур сæвæрдтой цалдæр къаролад æмæ паддзахадтæн, се ’хсæн уыдысты Алайнæгты æмæ вандалты къаролад Цæгат Африкæйы æмæ Алайнаг паддзахад Испанийы (409-426). Алайнæгты æндæр къорд алыгъдис Цæгат Кавказмæ. Цæгат Кавказы зæххытыл алантæ сарæзтой рагфеодалон паддзахад — Алани (Аланыстон). Уыцы паддзахад стыр бавæрд ныккодта Кавказы историмæ, уыдысты йæм тыхджын политикон æмæ династион бастдзинадтæ Византия, Гуырдзыстон æмæ Хазары каганадимæ, базайраг бастдзинадтæ Иран, Киевы Уырыс æмæ араббаг бæстæтимæ. Аланыстоныл цыдис Стыр Зæлдаг фæндаг. Алантимæ баст у Салтов-Маяцчы археологион культурæ æмæ бирæ хæлд сахартæ (Архыз, Уæллаг æмæ Дæллаг Дзылат) æмæ ингæнтæ (Бæлта, Цыми, Гæлиат, Змейкæ æмæ æнд.) Цæгат Кавказыл.
Аланыстон хæлд æрцыдис XIII æнусы тæтæр-мангойлæгты бырсты аххосæй. Ацы бырсты фæстæ алæйнагты иу хай ацыдис Венгримæ æмæ сын венгриаг паддзах Бела IV Арпад æрцæрыны бар радта, афтæмæй уыдон райдийæн радтой ястæн. XIV æнусы Тамерланы ныббырсты аххосæй алайнæгтæн фесæфтысты се ’ппæт быдыраг зæххытæ æмæ сæ цæрджыты фылдæр хай. Ацы ныббырстæй сæхи чи фервæзтой, уыдон Кавказы хæххты баззадысты æмæ радтой райдийæн нырыккон ирæттæн.
Аланты байзæддæгтыл нымад сты ирæттæ æмæ ястæ.
Генетикæ
2014-æм азы Доны цур цы алайнæгтæ ныгæд уыдысты, уыдоны стæджытæй райстой ДНТ-анализтæ. Ингæны мидæг уыдысты 10 алайнæджы, уыдонæй 4-æн уыдис yDNA гаплогруппæ G2 æмæ 6-æн mtDNA гаплогруппæ I. Ахæм æмхуызæн генетикæ сæм уый тыххæй уыди, æмæ, æвæццæгæн, иууылдæр иу знæмæй кæнæ бинонтæй рацæугæ уыдысты.
2015-æм азы Мæскуйы Археологийы институт иртæсын райдыдта цалдæр Сæрмæт-Алайнаг æмæ Салтов-Маяцчы культурæйы обау-ингæнтæ. Анализтæ куыд рабæрæг кодтой, афтæ дыууæ IV-æм æмæ VI-æм æнусы алайнаг хуызæгтæн уыдысты G2a-P15 æмæ R1a-z94 yDNA-гапплогруппæтæ, æмæ æртæ Сæрмæттæг хуызæгæн II æмæ III æнусы уыдысты дыууæ yDNA J1-m267 æмæ иу R1a.
Æмæ æртæ Салтов-Маяцчы VIII-æм кæнæ IX-æм æнусы хуызæгтæн уыдысты yDNA-тæ G, J2a-M410 æмæ R1a-z94.
Фиппаинæгтæ
*
1039-æм аз
Амардысты
Категори:1039
Гуырдзиаг алфавит
Гуырдзиаг алфавит у, картвелаг къордмæ хауæг æвзæгтæ кæмæй пайда кæнынц, уыцы алфавитон фыссынад.
Фыссынады афыст
Гуырдзиаг дамгъæтæ кæсынц галиуæрдæгæй рахизæрдæм. Нырыккон гуырдзиаг алфавиты ис 33 дамгъæйы; стыр дамгъæтæ дзы нæй.
Равзæрд æмæ истори
Иуæй-иу ахуыргæндтæм гæсгæ гуырдзиаг фыссынад равзæрди скæсæны-арамейаг фыссынады хуызтæй ииуæй. V — IX æнусты пайда кодтой, йæ ном мргловани (асомтаврули) кæмæн уыди, уыцы раггуырдзиаг фыссынадæй; IX-æм æнусæй — нусхури-йæ; XI-æм æнусæй та — мхедрули-йæ.
Гуырдзиаг алфавит æндæр (æнæкартвелаг) адæмтæм
1938–54 азты гуырдзиаг алфавитæй пайдагонд чындæуыд абхазаг æмæ ирон (æрмæстдæр Хуссар Ирыстоны) æвзæгтæн.
Æрвитæнтæ
*
Хошур
Хошур у хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы. Ис Чысыл Леуахийы комы.
Литературæ
Категори:Цхинвалы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Хуссар-Скæсæн Азийы паддзахæдты ассоциаци
Категори:Æхсæнадæмон организацитæ
Хъахъхъæдур (Горæтгæроны район)
Хъахъхъæдур, Уæллаг Хъахъхъæдур кæнæ Хохы Хъахъхъæдур (Какадур) у хохы хъæу Цæгат Ирыстоны Горæтгæроны районы.
Хъахъхъæдуры цардысты Дудиатæ, Къуымæллæгатæ, Уыртатæ, Æлбортæ, Æмбалтæ, Дзебойтæ, Гуынатæ, Дзантиатæ, Саламтæ, Цоколатæ, Аслæмырзатæ, Къуыллитæ, Карсантæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Горæтгæроны районы цæрæнрæттæ Категори:Дæргъæвсы ком
Монтпилиер (Вермонт)
Монтпилиер (Montpelier) у Вермонты сæйраг сахар.
Фиппаинæгтæ
Категори:Вермонты сахартæ
Мзиу
Сыхтæ
Хъæу дих кæны 4 сыхыл :
Фиппаинæгтæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Дзасохты Алыксандр
Дзасохты Сергейы фырт Алыксандр (райгуырдис 1934-æм азы 3 апрелы, Дзæуджыхъæуы) у ирон, советон æмæ уæрæсейаг паддзахадон æмæ партион архайæг, дипломат, Цæгат Ирыстоны дыккаг президент (1998—2005 азты). Уый йеддæмæ уыдис Советон Цæдисы уæлрадон æмæ æххæстбарджын минæвар Сирийы (1986—1988 азты), СЦКП-йы ЦК-ы Политбюройы уæнг (1990-1991).
2011-æм азæй у Уæрæсейы æхсæнадæмон хъуыддæгтыл советы уæнг.
Категори:Цæгат Ирыстоны политиктæ Категори:СЦКП-йы уæнгтæ Алыксандр
1040-æм аз
Амардысты
Категори:1040
1754-æм аз
Амардысты
Категори:1754
1041-æм аз
Амардысты
Категори:1041
Гуаякиль
Гуаякиль (Guayaquil; официалон ном у Сантьяго-де-Гуаякиль‎, Santiago de Guayaquil) у Эквадоры стырдæр сахар æмæ порт.
Фиппаинæгтæ
Категори:Эквадоры сахартæ
Локомотив (нысаниуджытæ)
Локомотив:
Къуырмагарк
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæргътæ
Грекъаг ном
Грекъаг адæмы традицимæ гæсгæ фыццаг сывæллонæн дæттынц йæ фыды ныййарджыты нæмттæ, иннæ сывæллæттæн та — æндæр хионты нæмттæ. Уæддæр ног нæмттæ дæр дæттынц — уымæн хорз фадат у, грекъаг æвзаджы цы бирæ нæмттæ ис, уыдон.
Сылгоймаджы нæмттæм æдзухдæр сæ кæроны и хъæлæсон -а кæнæ -и.
Мыггаджы нæмттæ
Грекъаг мыггаджы нæмттæй сæ фылдæр сты фыдæлы номимæ баст (патронимиктæ). Фæлæ дæсныйад æмæ равзæрды бынатимæ баст мыггæгтæ дæр стæм не сты.
Сылгоймагæн йæ мыггаджы ном у йæ фыд кæнæ йæ лæджы мыггаджы номы гуырынон хауæны формæ. Уый у нырыккон фæтк, рагон традицимæ гæсгæ сылгоймæгтæн уыд мыггаджы сылон формæ — зæгъæм, византиаг мыггаг Палеологос æмæ йæ сылон формæ Палеологина.
Абоны бон сылгоймаг моймæ куы цæуы йæ мыггаджы ном нал ивы, кæд æмæ æхсæнады уымæй пайда кæнын йæ бон вæййы, уæддæр. Сылгоймæгтæн баззайы сæ фыды мыггаджы ном (кæнæ дывæр ном).
Арæхдæр фæсæмхасæн хæйттæ сты:
Фиппаинæгтæ
Категори:Нæмттæ Категори:Грекъаг адæм
Христофор
Христофор (Χριστόφορος (Christóphοros) «дзуар чи хæссы») у, æппæт Европæйы чи ахалиу кодта, грекъаг равзæрды ахæм ном.
Уыцы номы æндæр æвзæгты верситæ сты Кристофер, Крис, Кристо, Кристоф, Кестер, Тофер, Кристобаль.
1042-æм аз
Амардысты
Категори:1042
Христофор
Категори:Грекъаг ном
Елхъантæ (хъæу)
Елхъантæ (ელყანთა) у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы.
1755-æм аз
Амардысты
Категори:1755
Елхъантæ (хъæу)
Литературæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Лыстæгсыфджын дугъысыф
Лыстæгсыфджын дугъысыф, (Plantago lanceolata; Подорожник ланцетолистный) у бирæазон кæрдæг зайæгой, дугъысыфы хуыз.
Къæдзæхсындз
Къæдзæхсындз у зайæгойы ном. Зайы къæдзæхты уæлæ, хъæбæр бынæтты, цæуы бæрзонд, лыстæг, йæ сыф æмæ йæ зæнг сты æмхуызон фæлурс.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Анголæйы сахарты номхыгъд
Анголæйы сахартæ:
* Категори:Номхыгъдтæ бæстæмæ гæсгæ
Котор
Ко́тор (, Котор, Kotor, Cattaro, Acruvium, Ασκρηβιον) у Черногорийы сахар Адриатикон денджызы былтыл.
Категори:Черногорийы сахартæ
Солт-Лейк-Сити
Солт-Лейк-Сити (Salt Lake City) у Ютæйы сæйраг сахар æмæ штаты стырдæр сахар.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ютæйы сахартæ
Джимара (Тырсыгом)
Джи́мара (ჯიმარა) у ирон хъæу Гуырдзыстоны цæгаты. Ис Тырсыгомы.
Лобачевский, Николай Иваны фырт
Николай Иваны фырт Лобаче́вский (райгуырдис 1792-æм азы Дæллаг Новгороды — амардис 1856-æм азы Хъазаны) уыд уырыссаг математик, адæмон рухсады архайæг. Разагъды англисаг математик Уильям Клиффорд йæ хуыдта «геометрийы Коперник».
Джимара (Тырсыгом)
Мыггæгтæ
Цардысты дзы Берозтæ, Боцуатæ, Быдартæ æмæ Дзанæгатæ.
Лобачевский, Николай Иваны фырт
Лобачевский канд разагъды ахуыргонд нæ уыдис, фæлæ ма уыд ахуырады æнтыстджын администратор. 40 азы дæргъы амыдта Хъазаны университеты, уыдонæй 19 азы дæргъы уыдис уыцы ахуырдоны ректор. Лобачевскийы фæрцы университет сси Уæрæсейы хуыздæр ахуырдæттæй иу.
Джимара (Тырсыгом)
Литературæ
Категори:Тырсыгом Категори:Хъазыбеджы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Лобачевский, Николай Иваны фырт
1836-æм азы университет бабæрæг кодта император Николай I, алцыдæр йæ зæрдæмæ фæцыдис — æмæ та ректорæн радта Сыгъдæг Аннæйы орден, йæ нысаниуæгмæ гæсгæ Лобачевскийы бон баци уæзданад райсын.
Литературæ
Категори:Уæрæсейы математиктæ Категори:Дæллаг Новгороды чи райгуырдис, уыдон Категори:Хъазаны чи амардис, уыдон
Сиата
Литературæ
Категори:Цхинвалы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Овернь — Ронæ — Альпæтæ
Овернь-Ронæ — Альпæтæ (Auvergne-Rhône-Alpes) у регион Францы хуссар-скæсæны. Йæ сæйраг сахар у Лион.
1043-æм аз
Амардысты
Категори:1043
Миронов, Андрей Александры фырт
Миронов Александры фырт Андрей (йæ æцæг мыггаг у Менакер; райгуырдис 1941-æм азы 8 мартъийы — амардис 1987-æм азы 16 августы) уыд советон театр æмæ кинойы артист, УСФСР-ы адæмон артист.
Фиппаинæгтæ
Категори:Актёртæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Советон Цæдисы актёртæ Категори:Мæскуыйы чи райгуырдис, уыдон Категори:1941-æм азы чи райгуырдис, уыдон Категори:Ригæйы чи амардис, уыдон Категори:1987-æм азы чи амардис, уыдон
Чернигов
Чернигов (Чернігів) у сахар Украинæйы цæгаты, Черниговы облæсты административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Черниговы облæсты сахартæ
Цæугæдон
Цæугæдон кæнæ дон у доны æрдзон цыдæзмæлд. Цæугæдæттæ иртасæг зонад хуыйны сурзæххы гидрологи.
Ирыстоны стырдæр цæугæдон у Терк, æфты Къаспы денджызмæ.
Польшæйаг æвзаг
Польшæйаг æвзаг (język polski) у польшæйаг адæмы мадæлон æвзаг. Дзурынц ыл 50 милуан адæймаджы бæрц. Уый у ныгуылæн къорды славяйнаг æвзаг.
Уырыссаг æвзаджы фæстæ, у славяйнаг æвзæгтæй стырдæр.
Джизи
Джизи у хъæу Цæгат Ирыстоны Горæтгæроны районы. Ис Джизигомы.
1914-æм азы Джизийы цардысты 167 адæймаджы.
Мыггæгтæ
Цардысты дзы Битартæ, Богъатæ, Джимитæ, Кцойтæ, Созанатæ, Тæтæратæ, Хъариатæ, Хуыриатæ, Цоколатæ.
Литературæ
Категори:Горæтгæроны районы цæрæнрæттæ
Саугарк
Саугарк, сылы ном: бургарк (Lyrurus; Тетерев) у мæргъты мыггаг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæргътæ
Димитровы уынг
Димитровы уынг (улица Дими́трова) нымад у Дзæуджыхъæуы зæронддæр уынгыл. Йæ ныры ном ыл сæвæрдтой 1964-æм азы 3 сентябры, болгайраг коммунист Георгий Димитровы кадæн. Уый та уыдис Кырджалийы горæтимæ æфсымæрон бастддзинæдтæ аразыны фæдыл (уыцы-иу рæстæг Кырджалийы байгом кодтой Ирыстонæй æрвыст Къостайы бюст æмæ Орджоникидзейы ном радтой сахары уынгтæй иуæн).
Фиппаинæгтæ
Категори:Дзæуджыхъæуы уынгтæ
1756-æм аз
Амардысты
Категори:1756
1044-æм аз
Амардысты
Категори:1044
Донецк
Доне́цк (Донецьк; Донецк) у сахар Скæсæн Украинæйы, Донецчы облæсты административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Донецчы облæсты сахартæ
Ялтæйы горсовет
Ялтæйы горсовет («Стыр Ялтæ») (Ялтинский горсовет, Ялтинська міськрада, Yalta şeer şurası, Ялта шеэр шурасы) у Хъырымы Автономон Республикæйы административон иуæг.
1045-æм аз
Амардысты
Категори:1045
Черниговы облæст
Черниговы облæст (Чернігівська область, Черниговская область) у облæст Украинæйы цæгаты.
Фиппаинæгтæ
*
Исланди
Исланди (Ísland) у Цæгат Европæйы паддзахад, Европæ æмæ Гренландийы ’хсæн. Уый у НАТО-йы уæнг. Исландийы сæйраг сахар у Рейкьявик.
Фиппаинæгтæ
*
Мадрид (автономон æмбалад)
Мадрид (Madrid) у автономон æмбалад Испанийы центры.
Ансари, Ануше
Ануше́ Ансари́ (, райгуырд 1967-æм азы 12 сентябры Мешхеды) у АИШ-ы цæрæг персайнаг амалиуæггæнæг, фирмæ Prodea Systems-ы бындурæвæрæг æмæ сæргълæууæг. Зындгонд сси йæ космосмæ балцы фæстæ.
Мадрид (автономон æмбалад)
Фиппаинæгтæ
*
Ансари, Ануше
2004-æм азы Ануше æмæ йе ’фсымæр Амир цалдæр милуан доллæры балæвæр кодтой фонд X-Prize-мæ (уый фæстæ фонд хуыйны Ansari X-Prize). Фонды сæйраг нысан у космосон нау саразын.
Ансарийы рагæй фæндыди космосмæ тæхын æмæ йын 2006-æм азы ахæм фадат фæзынди. Уыцы аз 18 сентябры уый стахти Байконурæй æмæ уымæй сси фыццаг ирайнаг æмæ фыццаг пысылмон сылгоймаг космосы. Йæ тахт 29 сентябрмæ адаргъ и.
Категори:Космосон туристтæ Категори:Мешхеды чи райгуырдис, уыдон
1046-æм аз
Амардысты
Категори:1046
Емтланд (лен)
Е́мтланд (Jämtlands län) у лен Швецийы цæгат-ныгуылæны. Йæ централон сахар у Эстерсунд.
Фиппаинæгтæ
Емтланд
1757-æм аз
Амардысты
Категори:1757
Сухотскæй
Сухотскæй (Сухотское) у хъæу Цæгат Ирыстоны Мæздæджы районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæздæджы районы цæрæнрæттæ
Сан-Кристобаль
Сан-Кристобаль (San Cristobal):
Сындзы уасæг
Сындзы уасæг кæнæ хъæддаг карк (Phasianus colchicus; Обыкновенный фазан) у мæргъты хуыз.
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæргътæ
Сан-Кристобаль (Венесуэлæ)
Сан-Кристобаль (San Cristóbal) у сахар Венесуэлæйы ныгуылæны, Тачирæйы штаты сæйраг сахар.
Категори:Венесуэлæйы сахартæ
Цæстурсгæнæн
Цæстурсгæнæн, хонынц ма йæ цæртузгæнæн дæр (Daphne mezereum; Волчеягодник обыкновенный, Волчье лыко) у, сæгъмæцъыйы мыггагмæ чи хауы, ахæм къутæр. Зайы йыл сырх гагатæ, хæрынæн нæ бæззы.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Хосгæнæн зайæгойтæ Категори:Мыдхæссæг зайæгойтæ Категори:Маргджын зайæгойтæ
Джизидон
Джизидон (Джизи + дон) у цæугæдон Цæгат Ирыстоны, Фыййагдоны фæрсагдон.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ Категори:Куырттаты комы цæугæдæттæ
Соцъи (хъæу)
Соцъи у хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы.
Цардысты дзы Болататæ.
Литературæ
Категори:Цхинвалы районы сахартæ æмæ хъæутæ
1047-æм аз
Амардысты
Категори:1047
1758-æм аз
Амардысты
Категори:1758
Ирæд
Ирæд у къайады ныхмæ исбон дæттыны æгъдау. Ирæд Ирыстоны уыдис Цæгат Кавказы æппæты стырдæртæй, XIX æнусы ирæд фыстой стыр æмæ лыстæг сыкъаджын фосæй. Сæ нымæц-иу хæццæ кодта дæсгæйттæм æмæ суанг фондзыссæдзгæйттæм дæр, ноджы лæвæрдтой зынаргъ дзаумæттæ, хъуамæ се ’хсæн æнæмæнг уыдаид зынаргъ хæцæнгæрзтæ, егъау æрхуы æгтæ. Ирæды æхца æрæмбырд кæнынæн бирæ азтæ хъуыдис, уый аххосæй нæлгоймæгтæ ус æрæгмæ куырдтой, лæг-иу йæ усæй бирæ хистæр уыдис, стæй чызджыты скъæфгæ дæр уый тыххæй кодтой. Скъæфын та-иу арæх туг расайдта.
Ирæды ныхмæ тох Ирыстон æмæ Кавказы
1866-æм азы Дзæуджыхъæуы æрæмбырд сты ирон æхсæнады минæвæрттæ æмæ сфидар кодтой ирæды нормæ: ирæд 200 сомæй фылдæр хъуама ма уа, зæгъгæ. 1879-æм азы мæхъхъæлон адæмы æвзæрст лæгтæ сфидар кодтой ирæды максимум: 105 сомы, стæй бауынаффæ кодтой чындзы мыггагæй ивар исын, кæд уыцы мыггаг æгæр зынаргъ лæвæрттæ усгурæй исы, уæд.
Нырыккон иртасæг Дзуццаты Хасан хъуыдымæ гæсгæ, уыцы æрæнæвæрдтæ уавæр нæ хуыздæр кодтой.
Ирæд исыны ныхмæ газет «Ног цард»-ы тох
æмæ дарддæр:
"Адæм сæрибардзинады тыххæй сæ туг куы калынц æмæ мæлынц талынг ахæстæтты, уæд нæ алчидæр йæ фыдмæ афтæ бадзурын нæ уæнды: „Уæ, мæ фыд, æз дæ хъæбул дæн, æмæ мæ цагъæйраджы уæй ма кæн“. Хъуамæ нæ алчидæр йе ’гады тыххæй йæ ныййарджытæм бауæнда уыцы ныхæстæ, æмæ ныууадзын кæнæм ирæды æгъдау."
Нырыккон чындзæхсæвы æгъдау
Ныр Ирыстоны ирæд нал исынц. Лæппуйы бинонтæ сцæттæ кæнынц фидауæггаг æхца — фидауæггаг цы æхца сæвæрынц, уый у мысайнаг, дыууæ мыггаджы кæй бафидыдтой, кæй бахæстæг кодтой, уый тыххæй.
Фиппаинæгтæ
Категори:Къайад Категори:Истори
Туркаг æвзаг
Туркаг æвзаг (Türk dili «туркаг æвзаг»; Türkçe «туркагау») у туркаг адæмы æвзаг. Уый у тюркаг æвзæгтæй иу, Турчы иунæг официалон æвзаг.
* Категори:Турчы æвзæгтæ Категори:Болгарийы æвзæгтæ Категори:Германы æвзæгтæ
Бæззаты Андрей
Бæззаты Константины фырт Андрей (аивадон фæсномыг Скиф; райгуырдис 1953-æм азы 7 октябры Везуры) у Бетъырбухы цæрæг нывгæнæг.
Ахуыр кодта Кировы хъæуы скъолайы, стæй Тугъанты Махарбеджы номыл Цхинвалы аивадон училищейы. Уый фæстæ ахуыр кæнынмæ ацыдис Ленинградмæ (ныры Бетъырбух) æмæ дзы каст фæцис Бетъырбухы аивæдты академи 1985-æм азы.
Фæстаг 25 азы дæргъы цы куыстытæ скодта, уыдон хæццæ кæнынц 500-мæ.
Æддаг æрмæг
Категори:Зындгонд адæм алфавитмæ гæсгæ Категори:Бетъырбухы зындгонд адæм Категори:Уæрæсейы нывгæнджытæ Категори:Дзауы районы чи райгуырдис, уыдон Андрей
Гудис
Гудис (გუდისი) у Хуссар Ирыстоны Дзауы районы хъæу. Ис Гудисгомы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Гудисгом
Гудисгом у ком Хуссар Ирыстоны. Æмарæн кæны ахæм кæмттимæ, куыд: Ципрангом, Хъобы ком, Тылигом, Чъимасгом, Джеры ком, Потнисагом æмæ Чапарухы комимæ. Йæ алыварс бæрзонддæр хæхтæ сты: Джермугъ, Къуырфыты рагъ, Бибылты хох, Котолиты æфцæг, Саболокъ, Чангали, Сидæмонты дзуары хох æмæ а.д.
Гудисгомы сæйраг дон у Гудисы дон. Комы хъæдты æмæ йæ сæрвæтты зайы хъæлæрдзы, цъуй, мыртгæ, дурвæткъуы, уагъылы, мæнæргъы, саунæмыг, къабузæг, дзедыр, æрыскъæф, мæцкъуы æмæ æндæртæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Хуссар Ирыстоны кæмттæ
Индонези
Индонезийы Республикæ (Republik Indonesia) у сакъадахон паддзахад Ази æмæ Океанийы.
*
Эстерсунд
Эстерсу́нд (Östersund) у сахар Швецийы, лен Емтланды административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Швецийы сахартæ
Локомотив (клуб, Дзæуджыхъæу)
thumb|300px|«Локомотив», 2008 азы декабры ист къам Спортклуб «Локомотив» у спорты бæстыхай Дзæуджыхъæуы Марковы уынджы, Вагæттæ цалцæггæнæн заводы цур.
Бирæ азты дæргъы разамынд ын дæтты Габысаты Ибрагимы фырт Хъамболат, спорты мастер, УСФСР-йы сгуыхт тренер, ЦИ АССР-йы физикон культурæйы сгуыхт кусæг.
Йæ рæстæджы «Локомотив»-мæ, баскетболы секцимæ, цыд Цæгат Ирыстоны Сæргълæууæг Мамсыраты Таймураз; РЦИ-Аланийы фæсивæды, физкультурæ æмæ спорты хъуыддæгты фæдыл министр Челæхсаты Рустем; республикæйы уæгъдибар хъæбысхæсты иугонд командæйы сæйраг тренер Тедеты Марик æмæ æндæр зындгонд адæм.
Категори:Дзæуджыхъæу Категори:Цæгат Ирыстоны спорт
Магарамкенты район
Магарамкенты район (Магарамкентский район) у Дагъистаны районтæй иу. Ис республикæйы хуссары. Районы административон центр у хъæу Магарамкент.
Цæрджытæ
Районы цæрынц 69,4 мин адæймаджы (2002 азы), уыдонæй фылдæр хай сты лекъаг адæмыхаттæй (95,7 %).
2002-æм азы сфыстмæ гæсгæ Магарамкенты районы цæрынц:
Фиппаинæгтæ
*
1049-æм аз
Амардысты
Категори:1049
Био-Био (регион)
Био-Био (Región del Biobío) у Чилийы регион. Йæ сæйраг сахар у Консепсьон.
Фиппаинæгтæ
Категори:Чилийы регионтæ
Раджастан
Раджаста́н (राजस्थान, Rājasthān, Rajasthan) у Индийы штат. Штаты сæйраг сахар у Джайпур. Цæрджыты нымæц у 68,6 млн адæймаджы.
Категори:Индийы штаттæ æмæ территоритæ
Дзыгъуыргарк
Дзыгъуыргарк (Tetrastes bonasia; Рябчик) у мæргъты хуыз.
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæргътæ
Брюгге
Брю́гге (Brugge, Bruges , Brügge ) у сахар Бельгийы цæгат-ныгуылæны.
Фиппаинæгтæ
Категори:Бельгийы сахартæ
Битарты Вячеслав
Битарты Зелимханы фырт Вячеслав (райгуырдис 1961-æм азы 21 февралы Уæллаг Садоны) у ирон æмæ уæрæсейаг бизнесмен æмæ паддзахадон архайæг. 2016-æм азы 15 сентябрæй у Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы сæргълæууæг.
Категори:Цæгат Ирыстоны сæргълæуджытæ Категори:Цæгат Ирыстоны политиктæ Вячеслав Категори:Садоны чи райгуырдис, уыдон
1050-æм аз
Амардысты
Категори:1050
Бойсе (сахар)
Бо́йсе (Boise) у сахар Америкæйы Иугонд Штатты цæгат-ныгуылæны, Айдахойы сæйраг сахар.
1759-æм аз
Амардысты
Категори:1759
Google Chrome
Google Chrome (Гугл Хром) у Гуглы интернет-браузер.
Æрвитæнтæ
Категори:Сæрибар программæтæ Категори:Google Категори:Браузертæ
Азовы денджыз
Азовы денджыз (Азовское море, Азовське море, Azaq deñizi, Μαιώτιδα λίμνη, Palus Maeotis, Хы МыутIэ) у денджыз Уæрæсе æмæ Украинæйы 'хсæн.
Денджызы фæзуат у 37 605 км², йæ арфдæр бынаты æрфад та у 14,4 м.
Стырдæр порттæ: Бердянск, Ейск, Керчь, Мариуполь, Таганрог, Темрюк.
Денджызмæ цы цæугæдæттæ æфтынц, уыдонæй стырдæр сты Дон æмæ Хъобан. Йæ доны цæхх бирæ кæй нæй, уый тыххæй зымæгон рæстæг Азовы денджыз фæсæлы, æмæ ихæй æмбæрзт денджызыл наутæ цæуынæн фæхъæуы ихсæттæг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Денджызтæ алфавитмæ гæсгæ
Кирибати
Республикæ Кирибати у Сабыр океаны паддзахад.
*
Бетъырбух
Бетъырбух, нырыккон мыхуыры арæхдæр Санкт-Петербург (Санкт-Петербург) у Уæрæсейы империйы кæддæры сæйраг сахар, Нева Финнаг бакæлæнмæ кæм æфты, уыцы ран. Абон дæр Уæрæсейы мидæг Бетъырбух тынг ахадгæ сахар у, бæстæйы дыккаг стырдæр. Бетъырбух у, йæ цæрджыты нымæц иу милуанæй фылдæр кæмæн у, дунейы ахæм цæгатагдæр сахар. Цæрынц дзы 5 милуан адæймагæй фылдæр.
Бетъырбух хæссы Хъæбатыр сахары кадджын ном, йе сконды ис æртæ Хæстон намысы сахары (Кронштадт, Колпино, Ломоносов).
Боныхъæд
Боныхъæд у ромыл æмæ уымæл. Хурджын бонты растæмбис нымæц афæдзы дæргъы у 62. Зымæгон бонтæ сты иттæг талынг, фанартæ судзынц суткæйы 18 сахаты.
Истори
1703-æм азы 27 майы паддзах Пётр I указмæ гæсгæ Пётр æмæ Павелы гæнахæн йæ бындур сæвæрдтой Невайы дельтæйы. Уыцы цау нымад у Бетъырбухы бындурæвæрды боныл.
1051-æм аз
Амардысты
Категори:1051
Бетъырбух
Истори
Фыдыбæстæйы Стыр хæсты рæстæг уыдис Ленинграды блокадæ.
1955-æм азæй кусы Бетъырбухы метро.
Бетъырбухы бынат ирон культурæйы
Бетъырбух ахсы зынгæ бынат нырыккон ирон культурæйы. Ам ахуыр кодтой Хетæгкаты Къоста, Брытъиаты Елбыздыхъо, Абайты Васо æмæ бирæ æндæртæ. Ам XX æнусы райдиан мыхуырæй цыдис фыццаг ирон журналтæй иу — «Хуры тын», зæгъгæ (йæ редактор уыди Брытъиаты Е.).
Ныр дæр Бетъырбухы бирæ ирæттæ цæрынц. Ис дзы Цæгат Ирыстоны минæварад æмæ ирон æхсæнад дæр.
Фиппаинæгтæ
* Категори:Уæрæсейы порттæ Категори:Балты денджызы порттæ
Био-Био
Био-Био:
Сицилиæгтæ
Категори:Сицили Категори:Италийы адæмтæ
Владимиры облæст
Владимиры облæст (Владимирская область) у Уæрæсейы Федерацийы субъект Централон федералон зылды. Йæ административон центр у сахар Владимир.
Цъæззиу (хъæу)
Цъæззиу кæнæ Цъазиу у æдзæрæг хъæу Цæгат Ирыстоны Алагиры районы. Ис Куырттаты комы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ
Сугъан
Сугъан у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны Æрæфы районы. Хохы бæрзæнд у 4487 метры.
1052-æм аз
Амардысты
Категори:1052
Сугъан
Кæс ноджы
Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ Категори:Кæсæг-Балхъары хохы цъуппытæ
1760-æм аз
Амардысты
Категори:1760
Калмы къæдзæх
Калмы къæдзæх у хохы ном Тлигомы, калмы хуызæн у.
Литературæ
Категори:Хуссар Ирыстоны хæхтæ Категори:Тлигом
Мæскуы
Мæскуы (Москва) у Уæрæсейы стырдæр æмæ сæйраг сахар, хъæбатыр сахар. Мæскуыйы мэр у Сергей Собянин.
Мæскуы у Уæрæсейы æхсызгон туристон центр. Мæскуыйы кремль, Сырх фæзуат, æмæ бирæ æндæр культурæ æмæ архитектурæйы цырттæ сты ЮНЕСКО-йы Дунеон хæзнайы номхыгъды.
Уый у æхсызгонддæр транспортон æлхынцъ. Сахары ис 6 аэропорты, 9 æфсæнвæндагон вагзалы, 3 доны порты. 1935-æм азы Мæскуыйы кусы метрополитен.
Ирон диаспорæ
Мæскуыйы ис тыхджын ирон диаспорæ (10,5 мин адæймаджы).
Кæс: Аллон æвзаджы Мæскуыйы клуб.
Фиппаинæгтæ
*
1053-æм аз
Амардысты
Категори:1053
Исландиаг адæм
Категори:Исланди
Аруначал-Прадеш
Арунача́л-Праде́ш (अरुणाचल प्रदेश, Arunachal Pradesh) у штат Индийы цæгат-скæсæны. Штаты сæйраг сахар у Итанагар.
Хъугом (Сыбагом)
Хъугом кæнæ Мидæггаг Сыба (ზემო სბა) у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы. Ис Сыбагомы.
Цардысты дзы Абайтæ.
Æрвитæнтæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Габысаты Хъамболат
Габысаты Ибрагимы фырт Хъамболат (райгуырд Хъахъхъæдуры 1930-æм азы) у Дзæуджыхъæуы спорты клуб «Локомотив»-ы хицау. Спорты мастер, УСФСР-йы сгуыхт тренер, ЦИ АССР-йы физикон культурæйы сгуыхт кусæг, УФ-йы физикон культурæ æмæ спорты отличник, Уæрæсейы олимпаг змæлды рæзтмæ бавæрæны тыххæй риуылдаргæ нысан хæссæг, Фыдыбæстæйы Стыр хæсты, фæллойы æмæ спорты ветеран, кадджын æфсæнвæндаггон. Майдан «Ирыстоны намысæн»-æй хорзæхджынгонд (2007).
Цымыдиссаг уый у, æмæ тренировкæтæ кæнын райдыдта 26-аздзыдæй. Уый размæ хъахъхъæдуйраг лæппу гауызмæ никуы рацыд. Æфсады баслужбæ кæнгæйæ (уыд Китайы), Ирыстонмæ сыздæхт æмæ сси Вагæттæ цалцæггæнæн заводы кусæг. Уæд, 1958 азы, райдыдта уæгъдибар хъæбысхæсты сусæгдзинæдтæ сгарын, цыппар азы фæстæ та сси профессионалон тренер. Суанг 2000 азмæ фæкуыста Хъамболат тренерæй. Йæ хъомылгæнинæгты ’хсæн дунеон къласы спорты мастертæ, Европæйы чемпионтæ Бигъаты Барис, Сокаты Тимур, ССР Цæдисы чемпионтæ æвзонгты ’хсæн Гæджынаты Витали æмæ Калоты Арон, дунейы чемпион фæсивæды ’хсæн Плиты Алик æмæ бирæ æндæр фæсивæд.
Йæ райгуырæн хъæу Хъахъхъæдуры стыр спорткомплекс куы сарæзтой, уæд Хъамболат æм æхсæз мæйы, мызд нæ агургæйæ, горæтæй дыууæрдæм фæцыд æмæ уæгъдибар хъæбысхæсты секци скусын кодта. Фæлæ спорткомплекс басыгъд æмæ ныр дæр нæ кусы.
Æддаг æрмæг
Категори:Цæгат Ирыстоны спорты архайджытæ Категори:Цæгат Ирыстоны спорты мастертæ Категори:Цæгат Ирыстоны кадджын æфсæнвæндаггонтæ Категори:Ирæттæ Фыдыбæстæйы Стыр хæсты Хъамболат Категори:Хъахъхъæдуры чи райгуырдис, уыдон
Амритсар
Амритсар (ਅੰਮ੍ਰਿਤਸਰ, अमृतसर) у Индийы цæгат-ныгуылæны сахар, штат Пенджабы. Цæрынц дзы 3,7 милуан адæймаджы (2007).
Амритсар у сикхæгты табуйаг сахар. Ис дзы сикхаг дины сæйрагдæр кувæндон (зындгонд куыд Сыгъзæрин Кувæндон).
Æддаг æрмæг
Категори:Индийы Пенджабы сахартæ
Ныгуылæн Фландри
Ныгуылæн Фландри (West-Vlaanderen, West-Vloandern) у провинци Бельгийы цæгат-ныгуылæны. Æрбынат кодта Фламандийы регионы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Бельгийы административон дих
Хельсингборг
Хельсингборг (Helsingborg, ) у сахар Швецийы Сконейы провинцийы, Хельсингборджы коммунæйы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Сконейы цæрæнрæттæ Категори:Швецийы сахартæ
Бæхырагъыхос
Бæхырагъыхос (Thalictrum; Василистник) у бирæазон зайæгойты мыггаг.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Кувейт
Куве́йт (الكويت, al-Kuwayt) у паддзахад Æввахс Хурыскæсæны. Йæ сæйраг сахар у Эль-Кувейт.
*
Снекъ
Снекъ (სნეკვი) у хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы.
Мыггæгтæ
Цардысты дзы Гуыззыттатæ, Асатæ, Мамытатæ, Джиголатæ, Уалытæ, Габойтæ, Къæбыстæ, Хуыбылтæ, Босыктæ.
Литературæ
Категори:Цхинвалы районы сахартæ æмæ хъæутæ
1761-æм аз
Амардысты
Категори:1761
Дзæрæстæ
Дзæрæстæ, варианттæ: Дзæрæсте , Дзæрæште, Ерастъы (Черноярская) у станицæ Цæгат Ирыстоны Мæздæджы районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæздæджы районы цæрæнрæттæ
Гуыриаты Сергей
Гуыриаты Мараты фырт Сергей (райгуырдис 1971-æм азы 21 октябры Дзæуджыхъæуы) у ирон равзæрды зындгонд уæрæсейаг экономист, ахуыргонд, экономикон зонæдты доктор æмæ физикон-математикон зонæдты кандидат. 2004-æм азæй 2013-æм азмæ уыдис Уæрæсейы экономикон скъолайы ректор. 2013-æм азы, йæ офисы джигулы фæстæ, алыгъдис Францмæ.
2015-æм азæй у Реконструкцийы æмæ тынгады европæйæг банчы (EBRD) сæйраг экономист.
Сергей Категори:Зындгонд ирæттæ Категори:Уæрæсейы экономисттæ
Уырысыфикаци
thumb|150px|right|Литоваг куывдытæ кириллаг алфавитыл. Мыхуыргондæуыд 1866-æм азы. Латинаг алфавит уыцы азты иваргонд уыд. Уырысыфикаци у культурон ассимиляцийы ахæм хуыз, исты бæстæйы кæнæ адæмы цæрджытæ, бархи кæнæ тыхмийæ, се 'взаг æмæ культурæ уырыссаг æвзаг æмæ культурæмæ куы ивынц.
Тыхмион уырысыфикаци бынат иста XIX-æм æнусы Уæрæсейы империйы бирæ рæтты, æппæтæй фылдæр йыл архайдтой раздæры Речь Посполитæйы (Польшæ æмæ Литвæ) æмæ Финляндийы.
Уырысыфикацийы сæйраг мадзæлттæ уыдысты куыд æвзагон политикæйы, афтæ динон æмæ ахуырадон дæр. Афтæ Литвæ æмæ Польшæйы хæлдтой католикон аргъуæнттæ æмæ сæ бынаты растуырнон-иутæ амадтой, ивар кодтой латинаг алфавиты пайда кæнынад, æмæ бынатон æвзæгтæ ахуырадон сферæйæ истой.
Категори:Уырыссаг æвзаг Категори:Культурон ассимиляци Категори:Уæрæсейы империйы политикæ
Тыджытæ (хъæу)
Литературæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Гæззаты Юри
Гæззаты Фарзуны фырт Юри (райгуырдис Дзæуджыхъæуы, 1960-æм азы 27 ноябры) у советон æмæ уæрæсейаг футболист, размæбырсæг æмæ æрдæгхъахъхъæнæг; футболон тренер. 1990-æм азæй Советон Цæдисы спорты мастер. 2011-æм азæй – Ярославлы футболон клуб «Шинничы» сæйраг тренер у.
Æддаг æрмæг
Категори:Уæрæсейы футболон тренертæ Юри Категори:Советон Цæдисы футболисттæ Категори:ФК «Аланийы» хъазджытæ Категори:Футболисттæ алфавитмæ гæсгæ
1762-æм аз
Амардысты
Категори:1762
Цхауатъ
Цхауатъ (ცხავათი) у хъæу Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы.
Литературæ
Категори:Ленингоры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Хельсингборджы коммунæ
Хельсингборджы коммунæ (Helsingborgs kommun) у коммунæ Швецийы Сконейы провинцийы. Йæ административон центр у Хельсингборг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Сконейы коммунæтæ
Бихар
Биха́р (बिहार; Bihar) у штат Индийы. Йæ сæйраг сахар у Патна. Цæрынц дзы 103,8 милуан адæймаджы.
Фиппаинæгтæ
*
Дзæуджыхъæуы вагæттæ цалцæггæнæн завод
Кировы номыл Дзæуджыхъæуы вагæттæ цалцæггæнæн завод (ОАО «Владикавказский вагоноремонтный завод им. С. М. Кирова») у Цæгат Ирыстоны рагондæр æмæ ахсджиагдæр индустрион куыстуæттæй иу. Акционерон æхсæнад «Уæрæсейы Æфсæнвæндæгтæ»-йы филиал.
Завод скуыста 1913 азы, уæд дзы куыстой 400 адæймаджы бæрц.
2009-æм азы заводы кусынц 634 адæймаджы. Æдæппæт мызды фонд у 47,6 милуан сомы.
Заводы генералон директор (2009-æм азы уавæрмæ гæсгæ) у Беккуызарты Виталий.
Æддаг æрмæг
Категори:Дзæуджыхъæу Категори:Цæгат Ирыстоны экономикæ
Аууондархуыз
Аууондархуыз кæнæ аууондаргъуыз, аууонгæрдæг (Centaurium erythraea, Золототысячник обыкновенный, Золототысячник зонтичный) у кæрдæг зайæгой, ризæджыгæрдæджы хуыз.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Хосгæнæн зайæгойтæ
Шарлеруа
Шарлеруа́ (Charleroi, Tchålerwè) у сахар Бельгийы. Ис Валлонийы, Самбрæйы цæугæдоны был.
Фиппаинæгтæ
Категори:Бельгийы сахартæ
Гæззаты Владимир
Гæззаты Валерийы фырт Владимир (райгуырдис 1980-æм азы 1 июлы Дзæуджыхъæуы) у уæрæсейаг футболон тренер, Футболон клуб «Аланийы» сæйраг тренер 2011-æм азæй цалдæр сезоны дæргъы. 2014-æм азы кусынмæ ацыдис Хъазахстанмæ, ныртæккæ разамынд дæтты Костанайы «Тоболы» футболисттæн (2018-æм азæй).
Зындгонд тренер Гæззаты Валерийы фырт.
Владимир Категори:ФК «Аланийы» тренертæ Категори:Дзæуджыхъæуы чи райгуырдис, уыдон Категори:Футболон тренертæ
Блиты Марк
Блиты Максимы фырт Марк (райгуырдис 1929-æм азы Быдыры Дæргъæвсы, амардис 2011-æм азы 21 ноябры ) у Кавказы истори иртасæг.
1947-æм азы каст фæци хъæууон скъола, 1951-æм азы та — Цæгат Ирыстоны паддзахадон педагогон институты историон факультет.
1956-æм азы Мæскуыйы паддзахадон университеты каст фæци ССР Цæдисы историйы капитализмы дуджы кафедрæйы аспирантурæ. Историон зонæдты кандидат сси, афтæмæй Мæскуыйæ сыздæхт йæ фыдыуæзæгмæ æмæ 1958—1963 азты разамынд лæвæрдта Цæгат Ирыстоны зонадон-иртасæг институты историйы хайадæн. 1964-æм азы кусын райдыдта педагогон институты — ныры ЦИПУ-йы. 1967-æм азы Мæскуыйы университеты бахъахъхъæдта докторы диссертаци «Уырыссаг-ирон ахастытæ (XVIII æнусы 40-æм азтæ — XIX æнусы 30-æм азтæ)». 1969—1974 азты профессор Блиты Марк уыди ЦИПУ-йы историон факультеты декан, 1980-æм азæй нырмæ та иудадзыг лæууы ССР Цæдисы историйы революцийы агъоммæйы заманы кафедрæйы сæргъы (1992-æм азæй фæстæмæ хуыйны Уæрæсейы историйы æмæ Кавказ иртасыны кафедрæ).
Блиты Марк ЦИПУ-йы мидæг Цæгат Ирыстон — Аланийы историйы æмæ археологийы институтæн у йæ бындурæвæрæг æмæ йæ директор.
Бзарты Русланимæ у астæуккаг скъолатæн ахуыры чиныг «Ирыстоны истори»-йы автор.
Махъоты Ацæмæз
Махъоты Владимиры фырт Ацæмæз (райгуырдис Беслæны 1957-æм азы) у композитор, Цæгат Ирыстоны аивæдты сгуыхт кусæг, Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы Композиторты цæдисы сæрдар, Цæгат Ирыстоны паддзахадон филармонийы директор.
Уисто
Уисто у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы. Ис Тлигомы. Абон æдзæрæг у.
Махъоты Ацæмæз
Схъомыл ис Беслæны, йæ мад куыста уыцы сахары 1-æм скъолайы уырыссаг æвзаг æмæ литературæйы ахуыргæнæгæй.
Уисто
Цардысты дзы Мæргъитæ æмæ Дзасохтæ.
Махъоты Ацæмæз
Махъоты Ацæмæз ахуыр кодта Ленинграды æмæ Ереваны консерваториты. 1986-æм азæй дæс азы дæргъы куыста Цæгат Ирыстоны драмон театры, 1996-æм азы фæстæ уыдис уыцы театрæн йæ аивадон разамонæг.
Уисто
Литературæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ Категори:Тлигомы хъæутæ
Махъоты Ацæмæз
Махъойы-фырт ныффыста цыппар симфонийы, оперæ «Алантæ», концерт «Азы хроникæ», балет «Планетæты парад», æртæ мюзиклы, сæдæ зарджытæй фылдæр æмæ æндæр музыкалон уацмыстæ.
Беслæны бæллах куы ’рцыди, уый 50 боны фыста ног симфони, «Мæ фыдыбæстæ Беслæн», зæгъгæ. Уыцы симфони фыццаг хатт хъуыстгонд уыди Дзæуджыхъæуы 2005-æм азы. Симфонийы хъуысынц сылгоймаджы хъæлæс æмæ Цæлыккаты Феликсы æмдзæвгæтæ.
Ис ын æртæ чызджы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Композитортæ Категори:Дзæуджыхъæуы зындгонд адæм Категори:РЦИ — Аланийы аивæдты сгуыхт архайджытæ Категори:Беслæны чи райгуырдис, уыдон Ацæмæз
Медойтæ (хъæу)
Медойтæ кæнæ Медойты хъæу, Медойты бын , Медойты хъæууат , Медойты къуылдым у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы. Ис Дзомагъгомы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Цæголты Ким
Цæголты Македоны фырт Ким (1930-æм азы 13 январы Чырыстонхъæу — 2015-æм азы 11 октябры Мæскуы) уыдис советон æмæ уæрæсейаг хæстон æмæ паддзахадон архайæг, педагог æмæ профессор, философон зонæдты доктор, инæлар-майор.
Ким Категори:Зындгонд адæм алфавитмæ гæсгæ Категори:Дигорайы чи райгуырдис, уыдон Категори:Мæскуыйы чи амардис, уыдон
1763-æм аз
Амардысты
Категори:1763
1054-æм аз
Амардысты
Категори:1054
Мексикæ
Ме́ксикæ (México ), официалон ном у Мексикæйы Иугонд Штаттæ (Estados Unidos Mexicanos) у Цæгат Америкæйы паддзахад. Йæ сæйраг сахар у Мехико.
Административон дих
Мексикæйы дих кæны 32 иуæгыл (31 штаты æмæ сæйраг сахар).
*
Захъхъор
Захъхъор (ზახორი):
Белоруссаг æвзаг
Белоруссаг æвзаг у белорусаг адæмы мадæлон æвзаг. Уый славяйнаг æвзæгтæй у.
*
Урумчи
Урумчи́ (рагон китайаг ном — 迪化 Дихуа, ) у сахар Китайы цæгат-ныгуылæны, Синьцзян-Уйгуры автономон районы сæйраг сахар.
2000-æм азы сфыстмæ гæсгæ сахары цардысты 2 081 мин адæймаджы. Уыдонæй фылдæр сты китайæгтæ (хань) — 75,3%, уйгурæгтæ — 12,79% æмæ хуэйæгтæ — 8,03%.
1055-æм аз
Амардысты
Категори:1055
Урумчи
Фиппаинæгтæ
Категори:Китайы сахартæ
Бихъар
Мыггæгтæ
Дæллаг Бихъары цардысты Дудайтæ æмæ Джыгкайтæ. Уæллаг Бихъар цардысты Хъæцлæутæ, Нарыкъатæ, Туатæ, Беппитæ, Дриатæ.
Притеречнæй
Притеречнæй (Притеречный) у хъæу Цæгат Ирыстоны Мæздæджы районы.
Бихъар
Фиппаинæгтæ
Категори:Цхинвалы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Притеречнæй
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæздæджы районы цæрæнрæттæ
Косово
Косово (Косово, Kosova) у регион Балканы æрдæгсакъадахы.
Туран (бæстæ)
thumb|300px|Иран æмæ Туран Туран (,, Турон) у историон бæстæ Иранæй цæгат-скæсæнырдæм, Сырдарьяйы фæле. Уым цардысты ирайнаг цæугæцардгæнæг знæмтæ, сæ иугонд ном сын уыдис тура.
Косово
Косовойы албайнаг цæрджытæ расидтысты Косовойы хæдбардзинад, кæцыйыл сразы сты дæсгай паддзахæдтæ (уыдоны ’хсæн Итали, Стыр Британи æмæ Франц).
Уыцы ног паддзахады фæзындыл разы нæу Серби (уый Косовойы нымайы йæхи автономон бæстæйыл Косово æмæ Метохи æмæ сербаг культурæйы ахсджиаг артдзæстыл) æмæ дунейы бирæ æндæр паддзахæдтæ, уыдонимæ Уæрæсе дæр. Регионы цæгатаг хай (Косовойы Митровицæйы цæгат) Сербийы дæлбар баззадис, æндæр рæтты дæр ма цæрынц сербæгтæ (Штпрце æмæ æндæрты).
* Категори:Сербийы административон дих
Вестерос
Вестеро́с (Västerås) у сахар Швецийы центры, Вестманланды провинцийы административон центр. Æрбынат кодта цад Меларен былыл.
Фиппаинæгтæ
Категори:Швецийы сахартæ
Цыбырты Людвиг
Ахуыр кодта Цхинвалы 2-æм астæуккаг скъолайы. Æнтыстджынæй каст фæци ЦИПУ-йы историон факультет (1956).
Категори:Хуссар Ирыстоны президенттæ Категори:Политиктæ Людвиг Категори:Цхинвалы чи райгуырдис, уыдон Категори:XX æнусы политиктæ
1764-æм аз
Амардысты
Категори:1764
1056-æм аз
Амардысты
Категори:1056
Æнæзæнæджыхос
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Хосгæнæн зайæгойтæ
Валлони
Административон дих
Валлони дих кæны 5 провинцийыл:
left|150px|thumb|Валлонийы провинцитæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Бельги
Монако
Монако (Monaco) у Европæйы паддзахад.
right|thumb|Монако
Синьцзян-Уйгуры автономон район
Синьцзян-Уйгуры автономон район у автономон район Китайы цæгат-ныгуылæны.
Фиппаинæгтæ
*
Гуыбатæ (хъæу)
Гуыбатæ кæнæ Гуыбаты хъæу у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы. Ис Дзомагъгомы.
Литературæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Гоæ
Гóæ (गोआ, Goa) у штат Индийы. Йæ сæйраг сахар у Панаджи. Цæрынц дзы 3,1 милуан адæймаджы.
Ирак æмæ Леванты Пысылмон паддзахад
200px|right|thumb|Пысылмон паддзахады тырыса Ирак æмæ Леванты пысылмон паддзахад у æхсæнадæмон террористон организаци æмæ квази-паддзахад, кæцы фæзындис 2014-æм азы 29 июны æмæ хоны йæхи «дунеон Халифат»-æй, йæ сæргълæууæг Абу-Бакр аль-Багдадийы та «дунеон халиф»-æй.
2016-æм азы ИЛПП-йы къухы сты стыр территоритæ Ирак æмæ Сирийы, йæ фæдонтæ та тох кæнынц Ливаны, Афгъанистаны, Мысыры, Ливийы, Нигерийы, Цæгат Кавказ æмæ бирæ æндæр бæстæты. ИЛПП-йы зæххыты пайда кæнынц шариатон хицауиуæджы хуызæй æмæ закъæттæй, йæ де-факто сæйраг сахар у Эр-Раккæ.
Категори:Æнæбанымад паддзахæдтæ
Леты æфцæг
Категори:Ирыстоны æфцджытæ
1057-æм аз
Амардысты
Категори:1057
Аллитераци
Аллитераци (латинаг дзырд, амоны «дамгъæйы цур») — иугъæдон кæнæ æнгæс æмхъæлæсон зæлтæ фæлхат кæнын, фылдæр хатт дзырды райдайæны.
Аллитерацийы дæнцæгтæ ирон поэзийæ
Йæ ахъаз у æвзаджы аивдзинад тыхджындæр кæнын. Ахъаз у ноджы авторы хъуыды бæлвырддæр равдисынæн. Зъæгъæм, Дзугаты Георгийы æмдзæвгæйы æмхъæлæсон мыртæ «м», «с»-йы фæлхаттæй æвзары лирикон геройы сусæг (сусу-бусуйы зæлтæ) æмæ фæлмæн уарзты æнкъарæн:
<p style="text-align: center;">(Дзугаты Г. «Мæ чысыл малусæг»)
Дзаболаты Хазбийы æмдзæвгæ «Хæххон кæсаг»-ы та æмхъæлæсон мырты («р», «х») фæлхатты руаджы нæ хъустыл ауайы хæххон æхсæрдзæнты нæргæ абухын, йæ «рыхын»:
<p style="text-align: center;">(Дзаболаты Х. «Хæххон кæсаг»)
Аллитерацийы дæнцæгтæ уырыссаг поэзийæ
<p style="text-align: center;">(Маяковский, В.В. «Хорошо!»)
<p style="text-align: center;">(Светлов, М.А. «Песенка»)
Фæсарæйнаг литературæйы
Фæсарæйнаг аллитерация — иугъæдон кæнæ æнгæс æмхъæлæсон зæлтæ фæлхат кæнын афтиддæр ныхасы райдайæны, уый та у хицæн цау литературон консонансы, кæм ахæм æмххъæлæсонтæ фæлхат цæуынц кæм фæндыдæр.
Аллитерацийы дæнцæг фæсарйæнаг литературæйы:
Литературон консонансы дæнцæг фæсарйæнаг литературæйы:
Литературæ
Категори:Литературон ахæстытæ Категори:Рифмæ æмæ фоникæ
Хуссар Ирыстоны автономон бæстæ
Хуссар Ирыстоны автономон бæстæ (облæст) (Юго-Осетинская АО, სამხრეთ ოსეთის ავტონომიური ოლქი) уыдис ирон адæмы автономи Гуырдзыстоны Советон Социалистон Республикæйы. Йæ сæйраг сахар уыд Цхинвал (1936 — 1961 йæ ном уыд Сталинир). Гуырдзыстон Советон Цæдисæй куы рацыдис, уæд Хуссар Ирыстон дæр рацыдис Гуырдзыстоны скондæй.
Истори
Гуырдзыстон большевиктæ куы бацахстой 1921-æм азы, уый фæстæ 1922-æм азы 20-æм апрелы сырæзтис Хуссар Ирыстоны автономон бæстæ ГССР-ы мидæг. Автономон бæстæйы арæнтæ æвзæрст уыдысты ирон адæм Гуырдзыстоны цы зæххытыл цардысты, уымæ гæсгæ. Фæлæ уæддæр кæцыдæр зæххытæ, кæм цардысты фылдæр ирæттæ, нæ бахаудтой автономон бæстæмæ. Уыдон сты: Тырсыгом, Хъуды ком, Триалет. Автономи кæй уыдис, уый тыххæй дзы уыдис бар дзурын æмæ ахуыр кæнын ирон æвзагыл, фæлæ официалон æвзæгтæ уыдысты гуырдзиаг æмæ уырыссаг.
Гуытъиатыхъæу
Гуытъиатыхъæу (Гутиатикау) у æдзæрæг хъæу Цæгат Ирыстоны Алагиры районы. Ис Хилачъы комы.
Истори
1854-æм азы Гуытъиатыхъæуы уыдис 10 хæдзары, цардысты дзы 79 адæймаджы. Хæдзæрттæ арæзт уыдысты хæххон къæдзæхдурæй. Уыдис дзы дыууæуæладзыгон хæдзæрттæ дæр. 1924-æм азы мыггыгæй бирæтæ ралыгъдысты быдыры хъæутæм æмæ æрцардысты Суададжы, Хъæдгæроны, Джызæлы, Нартыхъæуы, Беслæныхъæуы. Хъæуæй фæстагдæр (1938-æм азы) ралыгъд быдырмæ Гуытъиаты Бегка йæ бинонтимæ.
Литературæ
Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ
1058-æм аз
Амардысты
Категори:1058
Сырхлæбырдтæ
Сырхлæбырдтæ ( სირხლებერთა кæнæ ლებეურის მთა — [Лебеурисмта]) у хохы цъупп Хуссар Ирыстоны. Ис Дзауы районы скæсæны. Хохы бæрзæнд у 2862 метры.
Категори:Хуссар Ирыстоны хохы цъуппытæ
1059-æм аз
Амардысты
Категори:1059
1766-æм аз
Амардысты
Категори:1766
3 майы
Ацы бон амардысты
Категори:Бонтæ
Бæхы сабæлут
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
1060-æм аз
Амардысты
Категори:1060
Фламандиаг адæм
Фламандиæгтæ (Vlamingen) сты Фландрийы бындурон адæм. Фламандиæгтæ дзурынц нидерландаг æвзагыл.
Категори:Бельгийы адæмтæ
Лапландийы хæст
thumb|right|300px|Лапланди Европæйы картæйыл Лапландийы хæст (фин. Lapin sota), зæгъгæ, афтæ хуыйны Финлянди æмæ Германы ’хсæн 1944-æм азы сентябрæй 1945-æм азы апрелы онг цы тох цыдис, уый. Ахæм ном ын радтой уый тыххæй æмæ хæст цыдис Финляндийы тæккæ цæгаты чи ис, уыцы провинци Лапландийы.
Раджы, 1943-æм азы, Германы хицауад, Финлянди Советон Цæдисимæ бафидауыны ныхмæ йæхи цæттæ кæнын райдыдта. Герман пълантæ арæзта йæ тыхтæ цæгатырдæм аиуварс кæнын, цæмæй уыдон хъæздыг никелы гуырæнтæ бахъахъхъæной. Немыцæгтæй, уацармæ чи бахаудтой, уыдоны тыхтæй фæхуыздæр кодтой Норвегийæ Финляндийы цæгатмæ цы фæндæгтæ цæуынц, уыдон. Уацайрæгтæй сæ фылдæр уыдысты Хуссар Европæйæ, ласт æрцыдысты Лапландимæ рог сæрдыгон дарæсы, æмæ уый тыххæй уыдонæй тынг бирæ фæмардысты. Гъе уæдæ Герман йæхи хорз бацæттæ кодта, Советон Цæдис Финляндимæ куы бафидыдтой, уыцы цаумæ. Советон Цæдис Финляндийæ бадомдта, йæ территори немыцаг салдæттæй куыд расыгъдæг кæна, уый. Финляндийы хæстон лæгтæн уый æнцон хъуыддаг нæ рауади, уый тыххæй æмæ советон хицауад æмрæстæджы домдта Финляндийы æфсады фылдæр хай демобилизаци скæнын.
Финнаг инæлар Хйалмар Сииласвуо, йе ’фсад разæнгард кæнгæйæ, дæрæн кодта немыцæгты æмæ 1944-æм азы кæронмæ расырдта фашистты Финляндийы цæгаты фылдæр бынæттæй. Фæлæ немыцаг командыгæнæг инæлар Лотар Рендулик уæддæр йæ фæстæ ныууагъта æрмæст «сыгъд зæхх». Бынæттон адæм кæм цардысты, уыцы хæдзæрттæй æртыккаг хай æрцыдис хæлд, провинцийы сæйраг сахар Рованиеми та бынтондæр пырх æрцыдис. Регионæй хуссармæ ралыгъдысты 100 мин адæймаджы бæрц.
Дыккаг дунеон хæст куы фæци, уæд инæлар Рендулик тæрхондонмæ бахаудта, æмæ йын цæдисонтæ рахастой карз тæрхон: йæ хæстон фыдракæндты аххосæй ахæстоны фæбадти ссæдз азы дæргъы.
Лапландийы хæсты рæстæг иннæ хæстытимæ абаргæйæ бирæ салдæттæ нæ амардысты: иу мины бæрц финляндиаг фарсæй æмæ дыууæ мины бæрц гермайнаг фарсæй.
Æддаг æрмæг
Категори:Дыккаг дунеон хæст Категори:Финляндийы истори Категори:Германы истори
Финнаг ном
Финнаг адæмы нæмттæ сæ структурæмæ гæсгæ æндæр европæйаг адæмты нæмтты системæты æнгæс сты. Финнаг номы ис гоймагон ном æмæ мыггагон ном. Гоймаджы ном фыссынц разæй. Хауæны формæты тасындзæг кæнынц æрмæст мыггагон нæмттæ, гоймагон ном баззайы номон хауæны: Toivo Lehtinen (Тойво Лехтинен) — Тоіvо Lehtiselle (Тойво Лехтиненæн) æмæ афтæ дарддæр.
Цавд хауы дзырды фыццаг уæнгмæ.
Ном
Финнаг нæмтты ’хсæн ис æппæтевропæйаг нæмттæ: Maria, Helena, Antero — Андрей, Matti — Матвей æмæ æндæр ахæмтæ. Ис финнаг лексикæйы ист нæмттæ дæр: Arvo «цыт», Marja «гагадыргъ», Urho «хъæбатыр». Иуæй-иу нæмттæ сты мифологийæ ист: Ilmari, Kalevi, Tapio.
Иуæй-иу сывæллæттæн дæттынц дыууæ-æртæ номы.
1970-тæм азтæй Финляндийы чи царди æмæ цæры, уыдоны ’хсæн популярондæр уыдысты мæнæ ахæм нæмттæ :
Мыггаджы ном
Финнаг адæмы мыггагон нæмттæ фыссын байдыдтой æрмæст XIX æнусы кæрон, уый тыххæй æмæ уый агъоммæ хъалон истой хъæуæй — паддзахады хъуыдысты æрмæстдæр хъæуты бæлвырд нæмттæ.
Нæмтты тыххæй закъон йæ тыхы бацыдис æрмæст 1921-æм азы, Финлянди хæдбар паддзахад куы уыди, уæд. Алы финнаджы уæд бахъуыдис йæ бынæттон сауджынмæ æрбацæуын æмæ йæхицæн мыггаг райсын. Уый тыххæй бирæ финнаг нæмттæ сты ардзы темæйыл: æппæты халиугонд у Виртанен (virta «цæугæдоны цыд») æмæ Ниеминен (niemi «æрдæгсакъадах»).