cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Хорз Ныфсы сынæг
thumb|right|250px|Хорз Ныфсы сынæг Хорз Ныфсы сынæг (Cape of Good Hope, Kaap die Goeie Hoop, Kaap de Goede Hoop, Мыс Доброй Надежды) у Хуссар-Африкæйы Республикæйы сынæг.
Категори:Хуссар Африкæйы Республикæйы географи
Дерсу Узала
XX æнусы райдианы йемæ базонгæ ис уырыссаг этнограф, географ æмæ фыссæг Владимир Арсеньев. Узала уыдис Арсеньевы дыууæ романы («Дерсу Узала» æмæ «По Уссурийскому краю») сæйраг архайæг.
Уæрæсейы Хъæбатырты номхыгъд (Хуссар Ирыстон)
Ацы номхыгъды сты Уæрæсейы Федерацийы гарзджын тыхты службæгæнджытæ, кæцытæ райстой Уæрæсейы Хъæбатыры кадджын ном 2008-æм азы Хуссар Ирыстоны хæсты архайды тыххæй.
Гом равзæрæнтæм гæсгæ конд номхыгъд, уæвæн и, æмæ æххæст нæу.
Цъæх фоныл фыст сты, кадджын ном фæсмæлæт чи райста, уыцы Уæрæсейы Хъæбатыртæ.
Æдаг æрмæг
Категори:2008-æм азы Хуссар Ирыстоны хæсты архайджытæ Категори:Уæрæсейы Хъæбатырты номхыгъдтæ
Джвари
Джвари (ჯვარი):
Ли Хунчжан
Ли Хунчжа́н (райгуырдис 1823 азы 15 февралы — амардис 1901 азы 7 ноябры) уыдис Китайы Цины империйы тыхджындæр æмæ дзырддзæугæдæр чиновниктæй иу.
Фыццаг хатт Ли Хунчжан басгуыхтис тайпинты растад ныссæндыны рæстæджы æмæ 1867-æм азы йæ снысан чындæуыд провинцитæ Цзянсу æмæ Аньхойы. 1868-æм азы йын бантыстис ныссæндын няньцзюнты растад, æмæ уый тыххæй йын лæвæрд æрцыдис бур кофтæ, мæлхъы сис æмæ суинаг паддзахы хъомылгæнæджы кадджын ном.
1870-æм азы Ли ссис сæйраг сахары провинци Чжилийы бынатбæрнон æмæ æрцардис сахар Тяньцзины.
XIX æнусы фæстаг цалдæр дæс азы дæргъы, тыхст рынчын уæвгæйæ, Ли лæвæрдта разамынд Китайы æддагон политикæйæн. Ли Хунчжан уыдис, Китай Японимæ цы Симонсекы фидыды бадзырд (1895), стæй Уæрæсейы империимæ цы Цæдисон бадзырд (1896) сфидар кодтой, уыдоныл йæ къух æрфыссæг.
1900-æм азы Ли уыдис, Ихэтуаны растады фæстæ Китай фæсарæйнаг бæстæтимæ цы баныхæстæ арæзта, уыдоны сæргъы.
1173-æм аз
Амардысты
Категори:1173
Математикæ
Математикæ у нымæц, структурæ, тыгъдад æмæ ивыны тыххæй иртасæн æмæ зонад. Уыцы зонады бындуры сты абстракци æмæ дедукци.
Уæрæсейы Федерацийы Технологиты æмæ зонады министрады стандартмæ гæсгæ, математикæ дих кæны мæнæ ацы къабæзтыл :
Фиппаинæгтæ
*
1819-æм аз
Амардысты
Категори:1819
Blind Guardian
Blind Guardian у немыцаг музыкалон къорд. Фæзынди 1984-æм азы горæт Крефельды. Сæ фыццаг ном уыди Lucifer’s Heritage, фæлæ йæ раивдтой, цæмæй сæ сатанисттимæ мачи ивддзаг кæна.
Къорд цæгъды пауэр-метал æмæ спид-метал жанры. Сæ зарджыты ныхæстæ цæуынц номдзыд фентезийы æмæ фантастикон фыссæгты уацмыстæй æмæ алы адæмыхатты таурæгътæй æмæ кадджытæй. Сæ альбомты иу, Nightfall in Middle-Earth, 1998-æм азы цы фæзынди, уый, æххæстæй Толкины «Сильмариллионыл» бындурæвæрд у.
Фиппаинæгтæ
Категори:Германы рок-къордтæ
Катманду
Катманду́ (काठमाडौं, येँ देय्) у Непалы сæйраг сахар.
Фиппаинæгтæ
Категори:Непалы сахартæ
Пловдив
Пло́вдив (Пловдив) у Болгарийы хуссары сахар, Пловдивы облæст административон центр. Æрбынат кодта Уæллаг Фракиаг дæлвæзы, цæугæдон Марицæйы фæйнæфарс. У æфсæнвæндæгты æлхынцъ. Сахарыл цæуынц ахсджиаг автофæндæгтæ.
Цæрджыты нымæц — 377 754 (2009-æм азы февралы).
Истори
Пловдив у Европæйы рагондæр сахартæй иу, уыцы ран фыццаг цæрæнрæттæ фæзындысты 6 мин азы амæй размæ (ома у Ром æмæ Афинæтæй рагондæр). Сахары фыццаг ном уыд фракиаг — Эумолпиадæ (Эумолпиас).
Нæ эрæйы агъоммæ 342-æм азы сахар байста паддзах Македойнаг Филиппы æфсад, паддзах æй схуыдта Филипполис. Фæстæдæр сахар бацыд Ромы империйы скондмæ, кæцыйы уыд Фракийы провинцийы сæйраг сахар æмæ хуынди Тримонтиум (ома, «Æртæ хохы сахар»). Уымæн æвдисæн сты уыцы рæстæджы амаддзæгты бирæнымæцон хæлддзæгтæ.
VI æнусы Пловдив славянаг знæмты дæлбар фæци æмæ 815-æм азы бацыд Фыццаг Болгайраг паддзахады скондмæ. Уыцы афон сахар хуынди Пылдин. Фæстæдæр сахары æлдариуæг кодтой куы болгайраг, куы та византиаг хицæуттæ. 1364-æм азы та йæ байста Оттоманы импери.
Экономикæ
Пловдив у Софияйы фæстæ бæстæйы дыккаг стырдæр индустрион æмæ культурон центр. Лæууы ахсджиаг хъæууонхæдзарадон районы астæу. Хойраджы индустри, рог индустри, машинæаразынад, химион индустри æмæ хуызджын згъæркуыст сты экономикæйы сæйраг къабæзтæ.
Культурæ æмæ фенддæгтæ
thumb|Рагон сахаты мæсыг Пловдив у Балкайнаг æрдæгсакъадахы рæсугъддæр æмæ цымыдисагдæр сахартæй иу, Болгарийы «культурондæр сахар». 200 бæстыхайæ фылдæр сты ЮНЕСКО-йæ хъахъхъæд историон объекттæ.
Рагзаманæй Пловдивы баззадысты ромаг форум, стадион, театр, базиликæ, термæтæ, æхсæнадон æмæ цæрæн амаддзæгтæ. Ныртæккæ рагон театр у реставрацигонд æмæ дзы арæзт цæуынц алыхуызон равдыстытæ.
Рагон сахары алфамбылай баззад фракиаг æмбонд. Æмбонды фæле — рагон сахары нарæг уынгтæ, XV—XIX æнусты агъуыстытæ æд хъæдын нывæфтыдтæ.
Туркаг æлдариуæджы заманæй баззадысты дыууæ мæзджыты — «Имарет» æмæ «Джумая», стæй Европæйы рагондæр сахаты мæсгуытæй иу (XVI æнус).
Сахары историимæ базонгæ уæвæн ис цалдæр бынæттон музейы, уыдонæй раппалинаг сты, 1917-æм азы кусын чи райдыдта, уыцы Этнографион музей, стæй Археологион музей (кусы 1882-æм азæй фæстæмæ).
Ахуырад
Сахары зынгæдæр ахуырдæттæ сты Пловдивы университет, Хъæууонхæдзарадон университет, Медицинон университет, Музыкæ, кафт æмæ аивæдты академи æмæ æндæртæ
Спорт
Пловдив у болгайраг футболы ахсджиаг артдзæст, хъазынц дзы цыппар профессионалон клубы — «Ботев» (1912-æм азæй), «Марицæ» (1921), «Локомотив» (1936) æмæ «Спартак» (1947).
Боксæй æхсæнадæмон турнир «Странджæ»-мæ 1949-æм азæй фæстæмæ æрвылаз æрбацæуынц боксёртæ бирæ бæстæтæй. 2007-æм азы турниры архайдтой 96 спортсмены 20 бæстæйæ.
Пловдивы сахаргæрон æрбынат кодта бæхты спорты клуб «Аркан» æмæ бæхы спорты базæ «Хан Крум».
Транспорт
Сахарæй 12 км хуссар-скæсæнырдæм, Асеновградмæ фæндаджы цур æрбынат кодта Пловдивы æхсæнадæмон аэропорт. У бæстæйы цыппæрæм ахсджиагдæр аэропорт.
Æддаг æрмæг
Категори:Пловдивы облæсты сахартæ
Арифметикæ
Арифметикæ (грекъаг дзырдæй αριθμός «нымæц») у математикæйы рагондæр æмæ бындурондæр къабаз. Арифметикæйы традицион операцитæ сты æфтауын, рацух, бæр кæнын æмæ дих кæнын.
* Категори:Ахуырад
Дерсу Узала (фильм, 1975)
Дерсу Узала у, 1975-æм азы япойнаг режиссёр Акирæ Куросава кæй систа, уыцы аив фильм. Сценари ныффыстой Куросава æмæ советон фыссæг Юрий Бондарев уырыссаг географ æмæ этнограф Владимир Арсеньевы уацмыстæм гæсгæ.
Фильмы сæйраг архайæг у тайгайы цæрæг нанайаг цуанон лæг Дерсу Узала æмæ, йе ’рдхорд Владимир Арсеньев.
Категори:Советон кинонывтæ Категори:Акира Курасавайы кинонывтæ Категори:Фæсарæйнаг кинонывтæ — преми «Оскар»-ы лауреаттæ
Эльтюбю
Эльтюбю (Эл-Тюбю) у хъæу Кæсæг-Балхъары Чегемы районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Чегемы районы цæрæнрæттæ
Житомиры облæст
Житомиры облæст (Житомирська область, Житомирская область) у облæст Украинæйы цæгаты. Административон центр — Житомир.
Фиппаинæгтæ
*
Хъорогъи
Хъорогъи кæнæ Дзæгъæлком (ყორუღი) у хъæу Хуссар Ирыстоны Знауыры районы.
Литературæ
Категори:Знауыры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Уæздæттæ
Уæздан лæгтæ — уæздæттæ — уæлдæр, уæлдай барджын æхсæнадон фæлтæр Уæлладжыр æмæ Куырттаты æхсæнады, тыхджын мыггæгты, барджын мыггæгты æмæ стыр мыггæгты минæвæрттæ. Сæ хъæздыгдзинад æмæ æхсæнадон ахадындзинадмæ гæсгæ бирæ æлдæрттæ æмæ бадилатæй дæлдæр нæ уыдысты. Уæлладжыраг уæздан лæгтæ уыдысты рагон ирон мыггæггæ — Сидæмонтæ, Цæразонтæ, Кусæгонтæ, Цъæхилтæ æмæ Æгъуызарты байзæддæгтæ; Куырттаты æхсæнады уæздан лæгтæ — Арысхантæ, Богъатæ, Борсæтæ, Бырытъиатæ, Гайдтатæ, Гуыриатæ, Демыратæ, Есиатæ, Хъаболтæ, Куыдзиатæ, Мулухатæ, Сокатæ, Созанатæ, Тезиатæ, Тотиатæ, Фæрниатæ, Хæдарцатæ, Хæмæтатæ, Хуыдзиатæ, Цæлыккатæ, Цереккатæ æмæ Цопанатæ — Куырттаты æхсæнад; Басатæ, Бырциатæ, Гуымецъатæ, Гусатæ, Елойтæ, Хъаратæ, Къарджиатæ, Хъулатæ, Тарханатæ, Таучелатæ — Цымытийы æхсæнад.
Уæздан лæгты ’хсæн дæр ирон феодалты хуызæн, чызг дæтгæйæ æмæ кургæйæ, карзæй кастысты, хæстæгиуæг бакæнын цы мыггагимæ хъавынц, уый æхсæнады цавæр бынат ахсы, уымæ.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстон Категори:Ирон этнографи
Бадилатæ
Бадилатæ, дыгур. Баделиатæ – Дыгуры æхсæнады уæлдæр фæлтæр, Тъæпæн Дыгуры æмæ Уæллагкомы феодалтæ, уыдысты авд мыггаджы: Абысалтæ, Битуатæ, Къабантæ (Къабанатæ), Хъарадзаутæ, Хъуыбадтæ, Тугъантæ æмæ Чегемтæ. Бадилатæ лæууыдысты ирон æхсæнады иерархийы уæлдæр къæпхæныл. Бадилатæ чызг хастой æмæ лæвæрдтой кæрæдзийæн, арæх чызг куырдтой кæсгон æмæ балхъайраг зындгонд мыггæгтæй, хатгай та — цæргæсатæй. Бадилатæ чызг лæвæрдтой Тæгиаты æлдæрттæн, стæм хатт та иннæ ирон æхсæнадты уæздан лæгтæн; сæхæдæг уыцы мыггæгтæй чызг нæ хастой. Дыгурон феодалтæ номыл устытæ кодтой, куыд Дыгуры æхсæнады сæ дæлбар зæхкусджытæй, афтæ Ирыстоны иннæ æхсæнæдтæй дæр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæгат Ирыстоны истори Категори:Ирон этнографи Категори:Дыгургом
Славяйнаг æвзæгтæ
Славяйнаг æвзæгтæ сты индоевропæйаг æвзæгты дæлкъорд, дзурынц сыл 450—500 милуан адæймаджы Евразийы бирæ бæстæты.
Аразгæ
*
1174-æм аз
Амардысты
Категори:1174
Хомский, Ноам
Аврам Ноам Хомский (Avram Noam Chomsky []; райгуырд 1928 азы 7 декабры Филадельфийы) у зындгонд америкаг лингвист æмæ зынгæ политикон архайæг, генеративон лингвистикæйы бындурæвæрæг. Йæ политикон цæстæнгæсæй у анархо-синдикалист.
Фиппаинæгтæ
Категори:Лингвисттæ Категори:Анархисттæ Категори:АИШ-ы ахуыргæндтæ Категори:АИШ-ы философтæ Категори:Филадельфийы чи райгуырдис, уыдон
Бæройты Хасан
Бæройты Махарбеджы фырт Хасан (райгуырдис 1982-æм азы 1 декабры Душанбейы) у уæгъдибар хъæбысхæстæй Европæйы дыууæ хатты чемпион (2007, 2011), Дунейы дыууæ хатты чемпион (2003, 2006), Олимпаг хъæзтыты чемпион (2004). Уæрæсейы Федерацийы спорты сгуыхт мастер.
Хæрзиуджытæ
Категори:Уæрæсейы спорты сгуыхт мастертæ Категори:Цæгат Ирыстоны хъæбысæйхæцджытæ Категори:Зындгонд ирæттæ Категори:Ирон хъæбысæйхæцджытæ Хасан Категори:Душанбейы чи райгуырдис, уыдон Категори:Олимпиаг чемпионтæ хъæбысхæстæй
1820-æм аз
Амардысты
Категори:1820
Боцитыхъæу
Боцитыхъæу кæнæ Боцитæ у хъæу Цæгат Ирыстоны Алагиры районы. Ис Мамысонгомы. Боцитыхъæу у Тибы сых. Цардысты дзы Боцитæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ
Ардис
Ардис (არდისი) у хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы. Ардисы хъæу ис Дуалиты хъæуы сæрмæ хурскæсæн фарс, уæлвæз фæтæн быдыргонды.
Мыггæгтæ
Цардысты дзы Хуыбылтæ. Куыд зæгъынц амы цæрджытæ, афтæмæй æрбафтыдысты Дзауы районы Чысыл Гуфтайы хъæуæй. Сæ фыдæл уыд Джиойы кæстæр æфсымæр Хуыбыл. Гуфтайы сын хуым зæххытæ нал фаг кодта æмæ æрцардысты ацы бынаты. Сæ фыдæл Хуыбылы номæй сæ мыггаг рахуыдтой Хуыбылтæ.
Топонимтæ
Хъæуы ис ахæм микротопонимтæ: Cырдджын ком, Цъæнутджын, Къæйджын хох, Къахыры æфцæг, Бæхтулæн, Дугъы фæз æмæ æндæртæ.
Литературæ
Категори:Цхинвалы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Цæргæсатæ
Цæргæсатæ – Дыгуры æхсæнады уæлдæр фæлтæртæй иу, Стыр Дыгуры феодалтæ, Цæргæсатæм хаудысты æртæ мыггаджы – Хъантемыратæ, Хъарабогъатæ æмæ Таймазтæ. Ирон æхсæнады иерархийы цæргæсатæ бадилатæй чысыл дæлдæр лæууыдысты; се статус уыдис тæгиаты æлдæртты статусы æмсæр. Цæргæсатæ хæстæг кодтой кæрæдзиимæ, чызг куырдтой бадилаты мыггæгтæй, кæсгон æмæ балхъайраг феодалты бинонтæй. Дыгуры æхсæнады иннæ фæлтæртимæ цæргæсатæ хæстæгиуæджы ахастдзинæдтæ нæ уыдис.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстон Категори:Ирон этнографи
Хъалгъæн
Хъалгъæн, вариант: хъуынджын хъæлæрдзы, къуырыхснæг , (Ribes uva-crispa) у хъæлæрдзыйы мыггагмæ чи хауы, ахæм къутæр. Йæ бæрзæнд — 1—1,2 метры.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Гагадыргътæ
1176-æм аз
Амардысты
Категори:1176
Кейптаун
Кейптаун (Капстад) (Cape Town, Kaapstad, коса: iKapa) у Хуссар Африкæйы Республикæйы стырдæр сахар (Йоханнесбург æмæ Дурбаны фæстæ). Сахар у Националон Æмбырды (парламенты) бадæн.
thumb|400px|left|Фынджы-хох (англ. Table Mountain) у Кейптауны символ
Фиппаинæгтæ
Категори:Хуссар Африкæйы сахартæ Категори:Хуссар-Африкæйы Республикæйы порттæ Категори:Мегаполистæ
Бæззаты Саурмæг
Бæззаты Саурмæг у Мæскуыйы алайнаг чырыстон аргъуаны сауджын. Уый райгуырд Гуырдзыстоны Рустауы сахары. Æфсады рæнхъыты куы баслужбæ кодта, уæд ахуыр кæнынмæ бацыд Харьковы хойраджы институтмæ. Фæлæ дзы бирæ нæ ацахуыр кодта, ныууагъта йæ æмæ бацыд Мæскуыйы дины семинармæ æмæ йæ каст фæцис фæсаууонмæ.
1177-æм аз
Амардысты
Категори:1177
Хуыгаты Ростик
Хуыгаты Ерасты фырт Ростик (Ростислав) (Ростислав Ерастович Хугаев, райгуырдис 1951-æм азы Мыртгæджыны, Хуссар Ирыстон) у уæрæсейаг амалхъом адæймаг, компаниты къорды хицау æмæ Самарæйы ирон æхсæнады зынгæдæр уæнгтæй иу. Самарæйы сахары кадджын æмбæстаг æмæ уæрæсейаг преми «Гордость нации»-йы 2021-æм азы лауреат адæмты ’хсæн сабырдзинад æмæ æмгуыстад фидар кæныны тыххæй.
2012-æм азы 15 майæй 2014-æм азы 20 апрелы онг куыста Хуссар Ирыстоны хицауады сæрдарæй.
Фиппаинæгтæ
Категори:Хуссар Ирыстоны премьер-министртæ Категори:Уæрæсейы амалхъом адæм Категори:Мыртгæджыны чи райгуырдис, уыдон Ростик
Скæсæн Тимор
Скæсæн Тимор (Тимор-Лешти кæнæ Тимор-Лесте; Timór Lorosa'e, Timor-Leste) у паддзахад Азийы.
* Категори:Португалийы раздæры колонитæ
Хуссар Ирыстоны цæрджытæ
Хуссар Ирыстоны цæры 70 мин адæймаджы бæрц. Уыдонæй æрдæгмæ ’ввахс цæрынц Цхинвалы.
Хуссар Ирыстоны цæрджытæ сæ фылдæр сты ирæттæ. Уыдон апырх сты гас республикæйы зæххыл. Ирæтты фæстæ цæуынц гуырдзиæгтæ. Гуырдзиæгтæ ахсынц 20-30 процент, æмæ сæ фылдæр цæрынц Ленингоры районы, уæлдайдæр Чысангомы. Цæрынц ма Знауыры алыварс цалдæр хъæуы. Цалынмæ 2008-æм азы хæст не ’рцыдис, уæдмæ гуырдзиæгтæ цардысты ноджы цалдæр бынаты: Цхинвалæй цæгатæрдæм Итраписы онг, Чысыл Леуахийы комы цалдæр хъæуы æмæ Знауыры районы дыууæ хъæуы. Уыдон йеддæмæ Хуссар Ирыстоны цæрынц æндæр адæмтæ дæр, фæлæ сæ нымæц стыр нæу, æмæ фылдæр цæрынц Цхинвалы. Уыдонмæ хауынц уырыссæгтæ, украинæгтæ, сомихæгтæ, бердзенæгтæ æмæ æндæртæ. Æдæппæтæй ссæдз адæмыхатты минæвæрттæй фылдæр.
Хуссар Ирыстоны ис бирæ хъæутæ æмæ дыууæ сахары — Цхинвал (Чъреба) æмæ Къуайса.
Æвзæгтæ
Хуссар Ирыстоны фыццаг æвзаг у ирон, кæцы конституцимæ гæсгæ у паддзахадон æвзаг. Уый йеддæмæ ма уырыссаг æвзаг æмæ гуырдзиаг æвзæгтæ сты официалон æвзæгтæ. Гуырдзиаг у официалон æрмæст гуырдзиæгтæ цы цæрæнрæтты æнгомæй цæрынц, уым.
Ирон æвзаг
Ирон æвзаг у Хуссар Ирыстоны сæйраг æвзаг. Республикæйы территорийыл тынгдæр рапарахат къуыдайраг ныхасыздæхт, уый йеддæмæ цæрджытæ дзурынц урстуаллаг æмæ чысайнаг ныхасыздæхтыл. Къуыдайраг ныхасыздæхты æндæр нæмттæ иртасæн литературæйы сты туаллаг, дзауаг æмæ къуыдар-дзауаг.
Ирон æвзаг ахуыр кæнынц скъолаты æмæ университеты. Фæлæ ахуырады сæйраг æвзаг нæу. Уымæ гæсгæ иуæй-иу зынгæ адæм зæгъынц, ирон æвзаг æфхæрд кæй цæуы, уый. Ныртæккæ цæуы «бирæвзагон (полилингвалон) ахуырадыл» эксперимент Цхинвалы скъола-интернаты бындурыл, уыцы эксперимент æнтыстджын куы уа, уæд æндæр скъолаты дæр ног программæмæ гæсгæ ахуыр кæндзысты сывæллæттæ — уымæ гæсгæ фылдæр сахаты дæргъы скъоладзаутæ пайда кæндзысты ирон æвзагæй, стæй ног информаци дæр ахуыр кæндзысты бынæттон æмвæзæй райдайгæ глобалонмæ.
Ирон æвзагыл уагъд цæуы газет «Хурзæрин», кусынц паддзахадон телеуынынад, æмæ радио «ИР».
Уырыссаг æвзаг
Уырыссаг æвзаг Хуссар Ирыстоны у паддзахадон æвзаг. Падзаходон ссис 2011 азы сæрмагонд референдумы бындурыл. Уый размæ йын уыдис официалон статус. Уырыссаг æвзагыл цæуынц ахуыр æмæ иртæстытæ.
Гуырдзиаг æвзаг
Гуырдзиаг æвзагæй пайда кæнынц, гуырдзиаг цæрджытæ кæм цырынц æнгомæй, уыцы цæрæнрæтты (уæлдайдæр Знауыры районы æмæ Ленингоры районы скæсæны); республикæйы конституцимæ гæсгæ гуырдзиаг æвзаг уыцы æууæлты у официалон æвзæгтæй иу.
1990-æм азты агъоммæ Хуссар Ирыстоны бирæ цæрджытæ, уыимæ ирон адæмыхаттæй дæр, зыдтой гуырдзиагау. Уымæн йæ аххосæгты ’хсæн уыдис гуырдзиаг æвзаджы сæрмагонд статус Гуырдзыстоны ССР-йы, стæй ирæтты сгуырдзиаг кæныны мадзæлттæ дæр (куыд гуырдзиаг алфавиты ныффидар кæныны реформæ иронау фыссынæн 1939-æм азы). Фæстæдæр гуырдзиаг æвзагыл дзурджыты нымæц кодта къаддæр, уый тыххæй æмæ æрыгон фæлтæр нал ахуыр кæнынц уыцы æвзаг.
Дин
Хуссар Ирыстоны арæхдæр дин у православи æмæ бынæттон традицион уырнындзинæдтæ.
Кæс Алайнаг епархи дæр.
Ахуырад
2006-2007 ахуыры азы Хуссар Ирыстоны уыд 1397 ахуыргæнæджы æмæ 5258 скъоладзауы.
Республикæйы ис 61 иумæйагахуырадон скъолайы, ног райдиан скъолатæ æрæджы байгом сты Знауыры районы Арчънет, Гъаристау æмæ Лопъаны хъæуты. Æхгæд æрцыдысты Дзауы районы Теделет æмæ Знауыры районы Зиулеты райдиан скъолатæ, фаг сабитæ дзы кæй нæ уыдис, уый тыххæй.
1178-æм аз
Амардысты
Категори:1178
Бæдатæ
Бæдатæ (ბადაანი, [бадаани]) у хъæу Хуссар Ирыстоны Знауыры районы.
Литературæ
Категори:Знауыры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Фæзуат
Фæзуат — тъæпæн геометрион фигурæты æмæ уæлцъæртты нымæцон характеристикæтæй иу.
1179-æм аз
Амардысты
Категори:1179
Фæзуат
Формалон бæрæггæнæн
Фæзуат хонынц цавæрфæнды ас, кæцы æххæст кæны ацы домæнтæ:
Фигурæтæн фæзойыл, кæдон не сты иухаттон квадратты æнæхъæн бæрцæй арæзт, æмæ ма æртæбæрцон уæлцъæрттæн, фæзуат бæрæггонд цæуы пределон ахызтæй
Антиконтæ
* Категори:Физикон астæ
Цæгат Европæ
[[Ныв:Location-Europe-UNsubregions,_Kosovo_as_part_of_Serbia.png|thumb|200px| <font color=#4080FF>██ Цæгат Европæ
<font color=#00FFFF>██ Ныгуылæн Европæ
<font color=#FF8080>██ Скæсæн Европæ
<font color=#00FF00>██ Хуссар Европæ]] Цæгат Европæ у Европæйы цæгат хай.
Цæгат Европæйы бæстæтæ
* Категори:Европæ
Австри
А́встри (Österreich, ), официалон ном у Австрийы Республикæ (Republik Österreich) у Европæйы паддзахад, Европæйы Цæдисы уæнг.
Цæрынц дзы 8 206 524 адæймаджы (2005). Паддзахады фæзуат у 83 858 км².
Сæйраг сахар: Венæ.
Политикон структурæ
Австри у, фараст сæрмагонд зæххы чи иу кæны, ахæм федераци. Нырыккон конституци райст уыд 1920-æм азы, дыккаг хатт ныффидар конд уыд 1945-æм азы.
Административон дих
thumb|left|400px|Австрийы федералон зæххытæ
Австри у федераци, ис дзы 8 зæххы æмæ зæххы статус кæмæн ис, уыцы сахар — Венæ. Зæххыты номхыгъд:
Географи
thumb|left|250px|Рофаны хох Бранденберджы Альпты
Рельеф
Австрийы фæзуаты цыппарæм хай сты хæхтæ.
Адæмыхæттытæ
98% австриæгтæ, 0,3% хорватæгтæ, 0,2% словенæгтæ, 0,1% æндæртæ.
*
Туапсе
Туапсе́ (тӏуапсы — «дыууæ доны астæу») у Уæрæсейы сахар, Сау денджызы былыл порт.
Денали
Дена́ли (Denali) кæнæ Мак-Кинли (McKinley) у хохы цъупп Америкæйы Иугонд Штатты, штат Аляскæйы, Цæгат Америкæйы æппæты бæрзонддæр хохы цъупп. Йæ бæрзæнд у 6 196 метры.
Туапсе
Фиппаинæгтæ
Категори:Краснодары крайы сахартæ Категори:Уæрæсейы порттæ Категори:Сау денджызы порттæ
Денали
Категори:АИШ-ы хæхтæ
1822-æм аз
Амардысты
Категори:1822
1180-æм аз
Амардысты
Категори:1180
Уæлхæдзарау хох
Уæлхæдзарау хох у хохы цъупп Гуырдзыстоны Тырсыгомы. Ис Суатъисы комы.
Категори:Тырсыгомы хæхтæ
Мугърис
Мугърис у хъæу Хуссар Ирыстоны Знауыры районы.
Литературæ
Категори:Знауыры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Адзысæр
Адзысæр кæнæ Мамытатыхъæу (აძვისთავი, Адзвистави) у хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы.
1823-æм аз
Амардысты
Категори:1823
Адзысæр
Мыггæгтæ
Цардысты дзы Мæргъитæ, Джиголатæ, Мамытатæ, Дудайтæ, Быцентæ, Хъазитæ, Туатæ, Куыдзетæ, Уалытæ.
Литературæ
Категори:Цхинвалы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Эстони
Эсто́ни (Eesti ) у Европæйы паддзахад, НАТО æмæ Европæйы Цæдисы уæнг, кæддæр Советон Цæдисы республикæ.
Цæрджытæ
Эстонийы цæрынц 1 347 510 адæймаджы (2005). Уыдонæй:
Фиппаинæгтæ
*
1182-æм аз
Амардысты
Категори:1182
Цæгат-кавказаг æвзæгтæ
thumb|300px|Цæгат-кавказаг æвзæгты къорд Цæгат-кавказаг æвзæгтæ сты абхазаг-адыгъейаг æмæ нахаг-дагъистайнаг æвзæгтæ иугæнæг къорд. Уыцы къорды æвзæгтыл дзурынц 3,5 милуан адæймаджы бæрц.
Цæгат-кавказаг къорд иуæй-иу лингвисттæ разæвæрынц уый тыххæй æмæ, ныхас кæууыл цæуы, уыцы æвзæгты ’хсæн ис лексикон æмцаутæ. Цæгат-кавказаг иудзинады теорийыл чи хæцы, уыдонæй зынгæдæр у Уæрæсейаг иртасæг Сергей Старостин — уыцы гипотезæ сфидар кæнынæн уый рауагъта цæгат-кавказаг æвзæгты этимологион дзырдуат (1994).
Цæгат-кавказаг æвзæгтæ сæ равзæрдмæ гæсгæ иу къорд кæй сты, уыцы гипотезæйы ныхмæ баззайынц бирæ лингвисттæ. Уыдон куыд хъуыды кæнынц, лексикон æмцаутæ сты, уыцы æвзæгтæ даргъ рæстæг кæрæдзийы сыхæгтæ кæй уыдысты, æрмæст уый æвдисæг (уыимæ уыцы æмцаутæ бындурон дзырдуаты не сты). Сæ фонетикæмæ гæсгæ дыууæ æвзæгты къорды иухуызон бынтондæр не сты, зæгъгæ. Уыцы ахуыргæндтæ хуыздæрæн исынц цæгакт-кавказаг æвзæгтæ дыууæ хицæн къордтыл нымайын, се ’хсæн цы иухуызондзинæдтæ и, уыдон та сты кавказаг æвзæгты цæдисы миниуджытæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Кавказы æвзæгтæ
Цæразонтæ
Цæразонтæ сты рагон ирон мыггæгтæй иу.
Истори
Цæразонтæ уыдысты Ос-Бæгъатыры хистæр фырт Цæразоны цæуæт. Цæразоны цæуæт цардысты Æрыдоны уæллаг фарс. Ардæм хаудтой Къасарагом, Зæрæмæг, Нузал. Цæразонты уыдысты хъæутæ: Бад, Къора, Нæзыджын, Нузал, Амасин, Ход, Зджыд. Таурæгъмæ гæсгæ, Нæзыджыны цардысты Цæразонтæй æртæ æфсымæры: Мзок, Хъупе æмæ Челд. Челд алыгъд Мамысоны коммæ æмæ уым Згъилы цард. Цæразонтæн сæ кувæндон Нузалы уыд.
Фиппаинæгтæ
*
Касаты Алан
Касаты Таймура́зы фырт Ала́н (Алан Касаев) (райгуырдис 1986-æм азы 8 апрелы Турсунзадейы) у футболон клуб «Рубины» (Хъазан) футболист, æрдæгхъахъхъæнæг.
Карьерæ
2020-æм азы февралы куыд зындгонд сси, Касаты Алан йæхи цæттæ кæны Дзæуджыхъæуы «Алани»-йы сконды хъазынмæ, фæлæ официалон контрактыл йæ къух нæма сæвæрдта.
Фиппаинæгтæ
Алан Категори:Ирон спортсментæ Категори:Уæрæсейы футболисттæ Категори:Зындгонд ирæттæ Категори:ФК «Аланийы» хъазджытæ Категори:Футболисттæ алфавитмæ гæсгæ
Ерæто
Цардысты дзы Гæдиатæ, Цгъойтæ, Рубайтæ æмæ Дзанайтæ.
Литературæ
Категори:Хъуды ком Категори:Хъазыбеджы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Тедеты Хъауырбег
Тедеты Уасилы фырт Хъауырбег (райгуырдис 1925-æм азы Хъорсеуы) у зындгонд ирон мыдгæс, Хуссар Ирыстоны автономон бæстæйы хъæууон хæдзарады зынгæ архайæг.
Цардафыст
Тедеты Хъауырбег райгуырдис Хъорсеуы хъæуккаг зæхкусæджы бинонты ’хсæн. Каст фæцис Хъорсеуы авдазон скъола, стæй Цхинвалы медицинон техникум, Хуссар Ирыстоны паддзахадон пединститут, ахуыр кодта Мæскуыйы мыддарды зоотехникты цæттæдзинад бæрзонддæр кæныны институты.
Тедеты Хъауырбег куыста Цхинвалы эвакогоспиталы хистæр фельдшерæй (1942-æй азы), стæй уыдис облæсты мыддарды сæйраг зоотехник, Мармазеты, Додоты, Громы колхозы сæрдар, Дзауы хъæууонхæдзарадон управленийы хицау æмæ фосдарды совхозы директор, Цъоны дзидза-æхсыры совхозы парткомы секретарь, Дзауы райæххæстскомы хъæууонхæдзарадон управленийы сæйраг зоотехник. Хорзæхджынгонд æрцыдис æртæ майданæй, «Кады нысан» æмæ «Фæллойы Сырх тырыса»-йы орденæй.
Хъауырбег ныффыста цалдæр чиныджы мыддарды тыххæй:
Хъауырбег Категори:СЦКП-йы уæнгтæ Категори:Хъорсеуы чи райгуырдис, уыдон
Дыгъуызты Тенгиз
Цардафыст
Дыгъуызты Тенгиз райгуырди Хуссар Ирыстоны Сатихъары хъæуы. Астæуккаг скъолайы фæстæ ахуыр кодта Цæгат Ирыстоны паддзахадон университеты филологион факультеты ирон-уырыссаг хайады. 1983-2004 азты куыста газет «Рæстдзинад»-ы редакцийы, Цæгат Ирыстоны Фæллойы æмæ социалон рæзты министрады.
Фиппаинæгтæ
Категори:Хуссар Ирыстоны журналисттæ Тенгиз Категори:Сатихъары чи райгуырдис, уыдон
Саулох
Саулох кæнæ саулохаг у кæсгон бæхты хуыз.
Фиппаинæгтæ
Категори:Бæхтæ
Дилан, Боб
Боб Дилан (Bob Dylan, æцæг ном — Роберт Аллен Циммерман, Robert Allen Zimmerman; райгуырд 1941 азы 24 майы) у зындгонд америкæйаг поэт, зарджыты автор æмæ музыкант.
Кæфдзæст
Кæфдзæст (Fisheye lens) у фыр-уæрæхтигъон объектив. Фыр-уæрæхтигъон объектив та у объектив, кæцыйæн йæ цæстаххæссæны тигъ у 83° æмæ фылдæр, йæ фокусон дæрдздзæг та (плёнкæйы кæнæ матрицæйы) кaдры къаннæг фарсæй чысылдæр. Хуымæтæджы цыбыр-фокусон объективтæй хицæн кæны йæ бæрæггонд æнæкоррекци боцкъагъуыз дисторсийæ æмæ цæстаххæссæны тигъимæ, 180°-мæ æввахс.
Дилан, Боб
Фиппаинæгтæ
Категори:АИШ-ы рок-музыканттæ Категори:Дулуты чи райгуырдис, уыдон
Кæфдзæст
Истори
Ахæм типы объективтæ сæрæй разгуыст цыдысты метеорологийæн, асастад исынæн. Фыццаг хуызæгтæн сæ иу сси Hill Sky Lens, лондонаг компани Beck of London-ы конд 1924 азы. Объектив лæвæртта зиллакформæ хуызæвдыст æмæ æгас æрвон æрдæгсферæ иу кадрæй исыны фадат. Фæстæдæр, дисторсигæнæн (скъæдзæн) объективтæ иттæг фæбæззыдысты фотожурналистикæйы, фотоаивæды æмæ синематогрæфы куыд хицæн равдисæн мадзал.
Кæфдзæст объективты спайдакæнæн йæ рæдæмæн арæхдæр ссары уынджы-экстремалон спорты хуызты (паркур, скейтбординг, ВМХ æмæ а.д.). Ис зæгъæн æмæ уый у «сæйраг» объектив ахæм нывистыты, уымæн æмæ дæтты бар цыбыр дистанцийæ сисын куыд «райдерæн» йæхи, афтæмæй ма трюктæ кæнгæ-кæнын, й' алфамбылай архитектурæ дæр. Ноджы ма «кæфдзæст» объективты пайдайад тынг арæхæмбæлгæ у сферон панорамæты нывистты, кæй уадзы кадрты цъусдæр бæрцæй райсын æнæхъæн сферæйы панорамæ.
Кæфдзæст-тип объективты алуынд
Нымадылдзыд хъуыдыйау баззади, алыгъуыз «фишайтæн» сæ кæсæн тигъ 180° кæй у, фæлæ афтæ нæу. Пейзажы 180° тигъон хуызæвдыст дæтты зиллакк-ныв, фæлæ кадр (плёнкæ, кæнæ матрицæ) йæхигъæдæй у – расткъуымон. Ис æртæ «кæфдзæсты» хуызы:
1) Циркулярон – рауайгæ кадрыл хуызæвдыст нæ ахсы æнæхъæн фæзуат, фæлæ æрмæст мидвыст зиллакк. Ахæм объективы кæсæн тигъ у 180° алырдæм здахгæйæ дæр (уæллейæ-дæлæмæ, галиуæй-рахизмæ æмæ а.к.). Айхуызон кæфдзæсты фæрцы ис нывист скæнын, кæцыйыл, зæгъæм, æнæхъæн арвыкъуырф дæр æрцæудзæн хуызæвдыст. Циркулярон фишайты хуызтæ:
2) Диагоналон (кæнæ «æнæхъæнкадрон) – рауайгæ кадр æнæхъæнæй дæр у хуызæвдыстæй ахст, фæлæ 180° кæсæн тигъ æмбæлон рауайы æрмæст къадыры диагоналтæм абаргæ. Æндæрформæ зæгъгæйæ та, циркулярон тип цы ‘нæхъæн зиллакк дæтты, ацы объектив æй не ‘вдисы кадры. Ам-цауы зыгъуыммæ у: кадр мидвыст æрцæуы зиллаккон хуызæвдысты. Ацы хуызы объективты дæнцытæ:
3) Хуызæвдысты зиллаккимæ 180°-æй фылдæр – арæхдæр вæййынц тымбылхуыз æмæ кæсæн тигъ æххæсы 220°-мæ, куыд «Fisheye-Nikkor» 6 мм f/2,8, йæ уæз 5,2 кг кæмæн кæны.
Геометрикон скъæдзæнтæ
Æгæр уæрæх кæсæнтигъ перспективæйы æнæмæнгæй фæзынын кæны стыр скъæдзæнтæ: фæстаг план, цы у уымæй, дæрддзæфдæр рауайы, зынæн фæзæй дарддæргæнгæ та предметты формæ сскъæдзæнтæ вæййы. Фылдæрхатт, уæрæхтигъон объективтæ кæнгæ, арæзджыты фæфæнды бынтондæр фервæзын дисторсийæ – центыры æхсæн кæцы æмраст хæххытæ нæ хизынц, уыдоны скъæдзæн. Фæлæ уæд та никуыд ис цæстаххæсты 180°-ы тигъ райсæн, уымæн æмæ уæд цæстаххæсты кæрон суыдзæн æгæрон дæрддзæф (ахæм объективæй цæугæ хуызæвдыст, эквивалентон у тъæпæныл сферæйы гномонон проекцийау. Уымæй уæлдай ма, фегъаугæнæн центры ‘рдыгæй рауайы йæ кæрæтты онæй гыццылдæр, æмæ-иу уый иуæй-иу нывисæн ситуациты зынвадат ракæны.
Уый тыххæй, цæмæй 180° æмæ фылдæр тигъ скæндæуа, объектив аразгæйæ дзы бауадзынц æппæрццæг дисторси («боцкъа»). Гъеуæд центыры фегъаугæнæн фæфылдæр вæййы, æмæ йæ алфамбылай объектив цъусдæр кусы куыд уæрæхтигъон. Фæлæ уæддæр, ахæм компенсаци бахæссы йæхи скъæдзæнтæ перспективæмæ – центр раразмæгонд вæййы æмæ ма у предметты формæ скъæдзыны аххосæг: æмраст линитæ (центрыуылтыл кæдон цæуынц, уыдоны йеддæмæ) хуызæвдыст цæуынц къæдзтæй.
1183-æм аз
Амардысты
Категори:1183
Мазуркæ
thumb|150px|right|Мазуркæ [[1845-æм азы]] Мазуркæ (mazurek) — польшæйаг адæмон кафт.
Кафты ном равзæрдис Мазовийы цæрджытæй — мазуртæй, кæцытæн фæзынд ацы кафт. Музыкалон бæрц у 3/4 кæнæ 3/8, темп у рог. Арæх æмæ цырд акценттæ, кæцытæ рацæуынц дыккаг кæнæ æртыккаг такты хаймæ. XVII-æм æнусы мазуркæ бафтыд польшæйаг зæхкусджыты кæфтыты нымæцмæ. XIX-æм æнусы рапарахат у куыд балон кафт Европæйы бæстыты.
Æцæгæй, ном «мазуркæ» пайда кæны æртæ адæмон польшæйаг кафты нысанкæнынмæ. Сæ фыццаг у мазур. Оберек у мазуры хуыз алы дыккаг такты æртыккаг хайыл акцентимæ. Куявяк у лирикон музыкæ, йæ æртæхайынад у вальсы хайынадмæ ’ввахс; у мæты кæнæ мысæны кафт.
Акъуаты Зауыр
Акъуаты Зауыр у Мæскуыйы ирон национ культурæйы скъола «Арт»-ы аивадон разамонæг, Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы сгуыхт артист.
Мазуркæ
Уырыссаг музыкæйы бæрæг сты уыцы композитортæ, мазуркæтæ кæцытæ фыстой: Михаил Глинка, Пётр Чайковский, Анатолий Лядов, Александр Скрябин, Александр Глазунов.
Акъуаты Зауыр
Фиппаинæгтæ
Зауыр Категори:РЦИ — Аланийы сгуыхт артисттæ
Мазуркæ
Композитор Пуни балет «Конёк-горбунок»-æн музыкæ куы фыста, уæд фæстаг архайды йæхи мазуркæйæн пайда кодта зарæг «Жил-был у бабушки серенький козлик»-æй.
Категори:Кæфтытæ Категори:Польшæйаг адæмон кæфтытæ
Чъареб
Чъареб (ჭარები) у хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цхинвалы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Харбыз
Харбыз (Citrullus lanatus; Арбуз обыкновенный) у, стыр æмдымбыл адджын дыргътæ кæуыл зайы, ахæм бастаны зайæгой.
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Къуыриа
Къуыриа (ღვრია) у хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цхинвалы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Хаханты Дудар
Хаханты Соломоны фырт Дудар (1921-æм азы 4 июлы, Цхинвал — 1995-æм азы 26 декабры), зындгонд ирон композитор æмæ æхсæнадон архайæг, Цæгат Ирыстоны, Уæрæсе æмæ Гуырдзыстоны аивæдты сгуыхт архайæг.
Цхинвалы музыкалон скъола каст фæцис, стæй 1940-æм азы бацыд Тбилисы консерваторимæ профессор О. Ледникы скърипкæйы къласмæ. Фæлæ дыууæ азы фæстæ йæ низы аххосæй фæстæмæ æрбаздæхтис Цхинвалмæ. Куыста Хуссар Ирыстоны драмон театры музыкалон хайады сæргълæууæгæй. Фыста спектакльтæн музыкæ.
Xаханты Дударæн йæ фыццаг композиторон куыст уыди, Брытъиаты Елбыздыхъойы трагеди «Амран» музыкалон æгъдауæй кæй сфæлгонц кодта, уый. Уый фæстæ арæхæй-арæхдæр фыссын райдыдта спектакльтæн музыкалон уацмыстæ.
Фæстæдæр йе ’нæниздзинад куы фæфидардæр, уæд та ногæй ахуыр кæнынмæ бацыд Тбилисы консерваторимæ И. Тускияйы композицийы къласмæ. Каст æй фæцис æнтыстджынæй. Фæстæдæр æй æрбахуыдтой Дзæуджыхъæумæ æмæ йæ снысан кодтой Цæгат Ирыстоны зарджыты æмæ кæфтыты ансамблы разамонæгæй. Уыцы рæстæг ныффыста зындгонд поэт Дзугаты Георгийы æмдзæвгæтæм гæсгæ зарджытæ «Салам Украинæйæн», «Чызгайæн», бакуыста адæмон зарджытæ «Дади» æмæ «Фыййауы зарæг»-ыл.
Дудар дарддæр куыста йæ музыкалон ахуырад бæрзонддæр кæныныл. Æнтыстджынæй каст фæцис Тбилисы консерваторийы аспирантурæ. Ам ахуыр кæнгæйæ ныффыста Дзугаты Георгийы ныхæстæм гæсгæ оратори «Адæмы зарæггæнæг» Хетæгкаты Къостайы райгуырды сæдæ азы бонмæ æмæ æндæр музыкалон уацмыстæ.
Хаханты Дударыл азтæ куыд цыд, афтæ рæзыдысты йæ сфæлдыстадон æнтыстдзинæдтæ дæр. Йæ уацмыстæн ын стыр аргъ кодтой аивадуарзаг дзыллæтæ. Адæмы зæрдæтæм уæрæх фæндаг ссардтой, цы дæс симфонийы, оперæтæ «Ханты цагъд», «Æртытæ хæхты», «Кавказаг горлинка», фыццаг ирон балеттæ «Ацæмæз æмæ Агуындæ», «Хетæг» (ам Чабæханы фæлгонц зæрдæмæдзæугæ сарæзта ССР Цæдисы адæмон артисткæ Адырхаты Светланæ), опереттæтæ, увертюрæтæ, инструменталон концерттæ, музыкæ драмон спектакльтæ æмæ кинонывтæн («Бега», «Иликъо», «Сидзæргæс», «Мастисджытæ», «Хæххон чызг», «Фыдæлты намыс», «Адæмы номæй», «Осетиснкая легенда», «Кафт») цы бирæ æндæр зарджытæ ныффыста, уыдон.
Хаханты Дудары уацмыстæ азæлыдысты канд Ирыстоны нæ, фæлæ ма Советон Цæдисы бирæ горæтты, крайты æмæ облæстыты. Дудары фыст музыкалон уацмысты тыххæй бирæ зæрдæмæхъаргæ ныхæстæ загътой æмæ йын хорз сфæлдыстадон ахастдзинæдтæ уыд номдзыд композитортæ В. Мураделиимæ, А. Новиковимæ, Т. Хренниковимæ, А. Хачатурянимæ, К. Караевимæ, Д. Шостакович æмæ иннæ хъуыстгонд композитортимæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:РЦИ — Аланийы аивæдты сгуыхт архайджытæ Категори:Цхинвалы чи райгуырдис, уыдон Дудар Категори:Уæрæсейы композитортæ Категори:Дирижёртæ алфавитмæ гæсгæ
1184-æм аз
Амардысты
Категори:1184
Чъорбаули
Чъорбаули (ჭორბაული) у хъæу Хуссар Ирыстоны Знауыры районы.
Литературæ
Категори:Знауыры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Сут
Сут у хохы цъупп æмæ хизæнуæтты ном Гуырдзыстоны Тырсыгомы. Хохы бæрзæнд у 2996 метры.
Литературæ
Категори:Тырсыгомы хæхтæ
1185-æм аз
Амардысты
Категори:1185
Сарсуэлæ
Сарсуэла (Zarzuela) у, йæ мидæг вокал, дзургæ диалогтæ æмæ кафт кæмæн баиу сты, ахæм испайнаг музыкалон-драмон жанр; хæстæг у опереттæмæ. Йæ ном райста, Мадридмæ хæстæг чи уыди, Испанийы къаролы уыцы резиденцийæ. Уыцы ран XVII æнусы арæзт æрцыд ацы жанры фыццаг ахæм спектакль.
Сарсуэлæтæ чи фыстой, уыцы иуæй-иу композитортæ: Рамон Франсиско де ла Крус, Исаак Альбенис.
Категори:Музыкæ Категори:Испанийы культурæ
1824-æм аз
Амардысты
Категори:1824
Цагъди
Фиппаинæгтæ
Категори:Бæхтæ
Экваториалон Гвиней
Республикæ Экваториалон Гвиней (República de Guinea Ecuatorial; République de Guinée équatoriale; República da Guiné Equatorial) у паддзахад Централон Африкæйы, Камерун æмæ Габоны ’хсæн.
*
Vk.com
VK.com (VK, Vkontakte.ru, ВКонтакте) у Уæрæсе æмæ Украинæйы æппæты популярондæр социалон хызæг, дунейы 19-æм популярондæр сайт Alexa рейтингмæ гæсгæ. Регистрацигонд архайджыты нымæц у 510 милуанæй фылдæр. SimilarWeb-мæ гæсгæ та у 12-æм сайт æнæхъæн дунейы визиттæм гæсгæ. Сæ сæйраг офисы бынат — Бетъырбух. Сайтæн ис ахъаз 90-æй фылдæр æвзæгты. Уæлдайдæр зындгонд райста уырыссаг æвзаджы дзурджыты ’хсæн.
«Вконтакте»-йы фæрцы адæймагæн йæ бон у фыстæджытæ æрвитын йе ’мгæрттæн, аразын къордтæ æмæ фæрстæ, фæхай кæнын нывтæй, тегтæй, аудио- æмæ видеотæй, хъазын хъæзтытæй.
Сæрæй йæ куы байгом кодтой (2006-æм азы 10 октябры), уæд сервис йæхи хуыдта социалон хыз æрмæстдæр студенттæм æмæ рауагъдонтæн, фæстæдæр йæхи хоны «нырыдуджы, тагъд æмæ рæсугъд æмхицдзинады амал хызæджы мидæг» («современный, быстрый и эстетичный способ общения в сети»).
2017 азæй фæстæмæ йæ сæйраг директор (СЕО) у Андрей Рогозов.
Хакатонтæ
31.10.2015 уагъд æрцыд фыццаг хакатон, кæцы цыд 24 сахаты. Хайадисджытæн загътой проекттæ рымысын, кæдон уыдысты идейæ "Упрощайте!"-имæ баст. Уыцы ерысты хайад райстой 34 командæйы. Призон фонд уыд 300 мин сом.
20 октябрæй суанг 22 октябрмæ(2017) ацыд æртыккаг хакатон. 320 хайадисæджы тырныдтой рамбулын 1 милуан сомы. Номинаци "Культура"-йы рамбылдта æфтуан Эрмитажы навигацийæн.
Критикæ
Арæх «Вконтакте» фæхонынц Facebook-ы клон. Павел Дуров дзуапп радта, ома, зæгъгæ, æцæгæй дæр фыццаг социалон хызты принциптимæ базонгæ ис Facebook-ы хуызæгыл, фæлæ сайты реализацийы домдта уырыссаг ахуырады системæмæ адаптаци æмæ хи коды фыст. Дизайны æнгæсдзинад та æмбарын кæны уый æмæ у гом стильты концепци, кæцы фыст æрцыд чиныджы «The CSS Anthology: 101 Essential — Tips, Tricks & Hacks». Ноджы ма, критикæйы дзуапп гæнгæйæ, Вконтактейы аразджытæ дзурынц, ома бирæ идейæтæ æмæ механизмтæ фыццаг хатт реализаци гонд æрцыдысты ацы социалон хызы.
Бирæ психологтæ дзурынц, ома, фæзындысты ног интернетон дæлбарад кæй фæзынд. Йæ аххосаг виртуалон æмхицдзинад социалон хызты.
Ноябры 2010 азы «Вконтакте»-йы схуыдтой дыккаг сайт, кæцыйы æнæлегалон музыкæ парахат кодтой. Уый загъта Зæлтæфыссæн компаниты америкæйаг ассоциаци. Ассоциацимæ гæсгæ, "ацы сайттæ-мæнгардтæ сæ операторты дзиппытæ едзаг кæнынц (трафик фыст куы цæуы, уæд), æмæ ницы фидынц контенты хицæуттæн." Номхыгъды сæргълæууæг — китайаг агуырды сервис Baidu. Претензитæм ма бафтыд Урс Хæдзар, кæцы «Вконтакте»-йы баппæрста пиратон ресурсты номхыгъдмæ.
1 мартъийы 2011 азы АИШ-ы хицауад базылын кодта «Вконтакте»-йы пиратон хабæртты. Кæфты мæйы 1-аг бонæй 2010 азæй фæстæмæ цы иртасынад цыд, уый фæрцы цы номхыгъд сарызтам, уырдæм бахаудтой 30-æй фылдæр пиратон продукцийы базартæ æмæ онлайн-ресурстæ. USTR администрацимæ гæсгæ, уым æнæлегалон æгъдауæй парахат цæуы хахуыр товартæ æмæ авторон барадæй хъахъхъæд контент. Номхыгъды аразджытæ не ’рхастой цæвиттонтæ конкретон хъуыддæгтæ.
-http://digit.ru/state/20110301/381184909.html Документы автортæм гæсгæ, социалон хыз "Вконтакте", "æвæццæгæн йæ архайджытæн дæтты бар авторон бартæ цы халы, ахæм контентмæ". Владислав Цыплухин, социалон хызы пресс-службæйы хистæр, загъта: «Фыццаг хатт нæ куы схуыдтой пираттæй цыдæр æхсæнадæмон отчёты, уæд мах ницы сдзуапп кодтам, уый тыххæй æмæ уыцы отчёт арæзт æрцыд ахæм ассоциацийы фæрцы, кæцыйы ис æрмæстдæр æхцайы интерес. Ныр та USTR-ы хистæртæ дзурынц афтæ, фæлæ уыдон дард лæууынц æцæгдзинадæй æмæ ницы ’мбарынц нæ ног технологиты тыххæй уыцы фадыджы.»
Бирæ компанитæ æрхъула кæнынц сæ кусджыты, цæмæй кусæн бынæттæй сæ бон ма уа архайын ацы социалон хызæй, цæмæй фæфылдæр уа куысты æнтысындзинад. Бирæ ахуырадон уагдæттæ дæр нал дæттынц цæуын «Вконтакте»-мæ, уый тыххæй æмæ дзы ис порнографион контент.
Æдасдзинад
«ВКонтакте» куыд иннæ стыр социалон хызтæ, у æвзæр адæмæн æнцон платформæ. Афтæ "къухæй" æрвыст фыстæджыты архайджытæн фæхъарынц сæ рейтинг фæфылдæр кæнын æнцонвадатон формæйы, ома, зæгъгæ SMS арвит цыдæр номырмæ. Бирæ хатт фыстæджытæ æрвыст цæуынц контактты номхыгъдмæ, курдиатимæ, ома, арвитут SMS ацы цыбыр номырмæ, цæмæй бахизыны бар фæзына цыдæр сайтмæ. Ахæм хъуыддæ гты дзырд цæуы ууыл æмæ фыстæджытæ æрвыст цæуынц "рынчын" аккаунты уылтыл, кæдоныл вирус схæцыд троянон программæтыл уылтыл, зæгъæм, троян
ВКонтакте-йы тæлмац ирон æвзагмæ
Ирон интернет-активистты хъæппæрисæй 2009-æм азы райдыдта ВКонтакте ирон æвзагмæ тæлмацыл куыст. Фыццаг фыстæг ацы идейæимæ ВКонтакте-йы:
Фæстæдæр фæзындис сæрмагонд къорд кæм сæмбырд ис тæлмацгæнджыты актив, уым цæуынц тæрхæттæ терминологийы æмæ цухдзинæдты фæдыл. Вячеслав Ивановы æххуысæй фæзынд бастдзинад сайты администрацийымæ, у сайт ирон æвзагмæ тæлмацгæныны системæйы администратор. Дарддæр куысты рæстæджы дæр Вячеслав дары бастдзинад сайты хицауадимæ, хæццæ сæм кæны техникон проблемæты фæдыл фæрстытæ.
Уыцы куыстыл бацархайдтой Ирон Википедийы иуæй-иу архайджытæ дæр. Тæлмацгæныны бар кæмæ уыдис уыдонæй уæлдай сбæрæг кæнын ис цалдæры
2010-æм азы 27 мартъийы ирон интерфейс скуыста. Дарддæр цæуы йæ цухдзинæдтæ аиуварс кæныныл куыст.
Æрвитæнтæ
Категори:Ирон æвзаг Категори:Социалон хызтæ
Æгайты Алан
Æгайты Хазбийы фырт Алан (райгуырдис 1977-æм азы 31 мартъийы Дзæуджыхъæуы) уыдис «Аланийы» футболист, хъахъхъæнæг. Ирыстоны футболон скъолайы хъомылгæнинаг. Йæ фыццаг тренер — Кодзырты Таймураз.
Æнтыстдзинæдтæ
Категори:Дзæуджыхъæуы чи райгуырдис, уыдон Алан Категори:Ирон спортсментæ Категори:Уæрæсейы футболисттæ Категори:Зындгонд ирæттæ Категори:ФК «Аланийы» хъазджытæ Категори:Футболисттæ алфавитмæ гæсгæ
Абхазаг-адыгаг æвзæгтæ
thumb|300px|right| {{legend|#D9196D|[[Адыгаг æвзаг|Адыгаг дæлкъорд}} {{legend|#FF6C60|Абхазаг-абазаг дæлкъорд}} {{legend|#FFC173|Убыхаг дæлкъорд}}]] Абхазаг-адыгаг æвзæгтæ (кæнæ ныгуылæн-кавказаг æвзæгтæ) сты, кæрæдзимæ хæстæгдзинад чи дарынц, ахæм æвзæгты къорд. Иуæй-иу лингвисттæм гæсгæ уыцы æвзæгтæ нахаг-дагъистайнаг къордимæ кæнынц цæгат-кавказаг æвзæгты къорд.
Абхазаг-адыгаг æвзæгтыл дзурынц 1,1 милуан адæймаджы бæрц Цæгат Кавказ æмæ Æввахс Скæсæны (Уæрæсейы — 764 мин 2002-æм азы адæмы сфыстмæ гæсгæ).
Фиппаинæгтæ
* Категори:Уæрæсейы æвзæгтæ Категори:Евразийы æвзæгтæ
Бургас
Бургас (Бургас, Πυργος — Пиргос) у Болгарийы денджызы былгæроны дыккаг стырдæр сахар (Варнæйы фæстæ) æмæ бæстæйы цыппæрæм. Йе ’мном облæст æмæ хъæубæстæйы административон центр. Цæрджыты нымæц — 305 900 адæймаджы. Сахарæй Софиямæ у 385 км, Пловдивмæ — 267 км, Варнæмæ — 133 км. У ахсджиаг транспортон æлхынцъ (автовокзал, вагзал, порт, аэропорт).
Политикон ситуаци
Бургасы кмет (мэр) у Димитыр Николов (Æмбæстæгтæ Болгарийы европæйаг рапарахат кæнынмæ (ГЕРБ)) равзæрстыты фæстиуæгмæ гæсгæ.
Сахары ис Турчы генералон консулад, стæй Белорусси, Румыни, Уæрæсе æмæ Украинæйы цыты консулæдтæ.
Ахуырад
Бургасы ис дыууæ университеты: Асен Златаровы номыл университеты сконды ис æртæ колледжы: Туризмы колледж, Техникон колледж æмæ Медицинон колледж.
Куыстуæттæ
Бургасы денджызон портмæ ис бæстæйы стырдæр уæргъты зилдух (ома, бæстæйы ахсджиагдæр порт у). Кусын байдыдта 1903 азы 18 майы.
thumb|220px|Нефтуадзæны картæ 1960-æм азты Бургасмæ хæстæг скуыста нефткусæн завод, ныртæккæ у уæрæсейаг егъау компани ЛУКойл-ы сконды. Нефты ракуыст у тынг ахсджиаг индустрийы къабаз, уымæ гæсгæ сахары футболон командæ дæр «Нефтохимик (Нафтекс)» хуыины.
2007 азы 15 мартъийы Афинæты Уæрæсе, Грекъ æмæ Болгарийы хицæуæдтæ бадзырдтой Сау денджызы дæлдон нефтуадзæн аразыныл «Новороссийск-Бургас-Александруполис».
Бæстыхъæд
Бургасы хорз бæстыхъæд у: фæлмæн зымæг æмæ тæвд сæрд. Бургасы бакæлæн ныййих кодта æрмæст 1928 азы.
Æфсымæрон сахартæ
thumb|220px|Сыгъдæг дзуары [[сомихаг адæм|сомихаг аргъуан Бургасы]]
Æддаг æрмæг
Категори:Болгарийы порттæ Категори:Сау денджызы порттæ Категори:Бургасы облæсты сахартæ
Пагæты Артур
Пагæты Сардионы фырт Артур (райгуырдис 1971-æм азы 28 декабры Дзæуджыхъæуы) — «Аланийы» футболист, хъахъхъæнæг æмæ тренер. Ирыстоны футболон скъолайы хъомылгæнинаг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Дзæуджыхъæуы чи райгуырдис, уыдон Артур Категори:Ирон спортсментæ Категори:Уæрæсейы футболисттæ Категори:Зындгонд ирæттæ Категори:ФК «Аланийы» хъазджытæ Категори:Футболон тренертæ Категори:Футболисттæ алфавитмæ гæсгæ
1825-æм аз
Амардысты
Категори:1825
1186-æм аз
Амардысты
Категори:1186
Абациаты Дзамболат
Каст фæцис Вильнойы Фистæгæфсæддон юнкерон училище, æмæ уымæй райдыдта йе ’фсæддон цард.
Архайдта 1877-æм азы Турчы ныхмæ хæсты Болгарийы, стæй Туркестаны æмæ Японы.
Йæ дарддæры цард баст уыдис Кавказимæ. Сæвæрдтой йæ хъазахъхъаг дивизийы сæргълæууæгæй, 1912-æм азы январы сси инæлар-лейтенант. Фыццаг дунеон хæсты райдианы Дзамболат йæ дивизиимæ бахаудис Кавказы фронтмæ, ногæй хæцыдис османты æфсады ныхмæ.
1917-æм азы фæстæ Дзамболат ног паддзахадæй хорзæй ницæмæ æнхъæлмæ кастис æмæ ацыдис фæсарæнтæм. Цардис Югославийы, куыста университеты библиотекæйы.
Æддаг æрмæг
Категори:Уæрæсейы инæлæрттæ Категори:Ирæттæ Фыццаг дунеон хæсты Дзамболат Категори:Хъæдгæроны чи райгуырдис, уыдон Категори:Белграды чи амардис, уыдон
Тъæпæн Дыгур
Тъæпæн Дыгур, дыгуронау Тъæпæн Дигорæ у историон бæстæ Дыгургомы.
Хъæутæ
Категори:Цæгат Ирыстон
1187-æм аз
Амардысты
Категори:1187
Æмыс
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон хæринæгтæ
Фаулз, Джон
Джон Роберт Фаулз (John Robert Fowles; 1926-æм азы 31 мартъийы, Ли-он-Си, Эссексы графад — 2005-æм азы 5 ноябры, Лайм-Реджис, Дорсеты графад) уыди англисаг фыссæг, романист æмæ эссеист. У постмодерны литературæйы зынгæдæр минæвæрттæй иу.
Цардафыст
Райгуырдис æнтыстджын сигарæтæуæйгæнæджы бинонты ’хсæн.
Каст фæци престижджын скъола Бедфорды. Ахуыры рæстæг йæхи равдыста арæхстджын спортсмен æмæ курдиатджын ахуырдзауæй. Скъола фæуыны фæстæ бацыди Эдинбурджы университетмæ, фæлæ 1945-æм азы, Дыккаг дунеон хæсты фæудмæ ма чысыл хъуыдиc, афтæмæй ныууагъта ацы ахуырдон æфсæддон службæйы сæраппонд. Дыууæ азы денджызон фистæгæфсады фæслужбæйы фæстæ Фаулз ныууагъта йæ æфсæддон карьерæ æмæ бацыди Оксфорды университетмæ. Йæ специализаци уыди францаг æмæ немыцаг æвзæгтæ.
1950–1963 азты Фаулз касти лекцитæ Францы, Пуатьейы сахары университеты, уый фæстæ та Гречъы сакъадах Спецесы гимназы, стæй Сыгъдæг Годричы Лондоны Колледжы. Спецесы сакъадах сси фыссæджы роман «Кæлæнгæнæг»-ы архайд кæм цæуы, уыцы раны прототип.
1963-æм азы йæ фыццаг чиныджы æнтыст йын ахъаз фæци, цæмæй Фаулз ныууадза йæ лекторы куыст æмæ æххæстæй йæхи снывонд кæна литературон архайдæн. 1968-æм азы Фаулз æрцарди Англисы хуссары чысыл сахар Лайм-Реджисы. Ам, денджызгæрон хи хæдзары фыссæг арвыста йæ царды фылдæр хай æмæ афтæмæй басгуыхти æхгæд-зæрдæ адæймаджы ном.
1979-æм азы фыссæг слæууыди сахары музейы сæргъы æмæ куыста уыцы бынаты дæс азы дæргъы. 1988-æм азы йын уыди инсульт æмæ йæ æнæниздзинад тынг фæцудыдта. Джон Фаулз ус æрхаста дыууæ хатты. Йæ фыццаг бинойнаг фæзиан ис 1990-æм азы.
Фаулзы сæйраг уацмыстæ систы зындгонд æгас дунейы, уыдонмæ гæсгæ систæуыд, чингуытæ чи фæпопулярондæр кодта æмæ сæ коммерцион æнтыстæн ахъаз чи фæци, ахæм кинонывтæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Англисаг фысджытæ Категори:Стыр Британийы фысджытæ Категори:Стыр Британийы чи райгуырдис, уыдон
Нарон саууес
(Amelanchier; Ирга) у къутæрты кæнæ чысыл бæлæсты мыггаг.
Хъеуа дон
Хъеуа дон кæнæ Хъеууа у цæугæдон Гуырдзыстоны Тырсыгомы, Десхуайы фæрсагдон. Цæугæдоны донæфтæн ис Суардены.
Фиппаинæгтæ
Категори:Тырсыгомы цæугæдæттæ
Къада
Къада у чысыл цæугæдон.
Кæс ноджы
Категори:Гидрографи
Хуымысæртæ
Хуымысæртæ (ხუმსართა [хумсарта], Хумсарта) у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы.
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Памук, Орхан
Ферит Орхан Памук (Ferit Orhan Pamuk; 1952-æм азы 7 июны, Стамбул, Турк) у нырыккон Турчы фыссæг-романист, цалдæр национ æмæ æхсæнадæмон премиты лауреат, уыдоны ’хсæн — Нобелы преми литературæйы къабазы (2006). Памучы романтæ тæлмацгонд æрцыдысты цыппор æвзагæй фылдæрмæ.
Памук райгуырдис хъæздыг бинонты ’хсæн, йæ фыд уыдис арæзтадон инженер. Памук ахуыр кодта Стамбулы хуыздæр колледжтæй иуы (Robert College). Стæй ахуыр кодта техникон университеты, фæлæ æртæ азы фæстæ йæ ныууагъта фыссæг суæвыны охыл.
Фиппаинæгтæ
Категори:Туркаг фысджытæ Категори:Турчы фысджытæ
1188-æм аз
Амардысты
Категори:1188
1826-æм аз
Амардысты
Категори:1826
Бельги
Бе́льги (België ; Belgique ; Belgien ), официалон ном у Бельгийы Къаролад (Koninkrijk België, Royaume de Belgique, Königreich Belgien) у Европæйы паддзахад, Европæйы Цæдис æмæ НАТО-йы уæнг.
Фæзуат: 30 510 км². Цæрджыты нымæц: 10,6 милуан адæймаджы (2008).
Бельгийы административон дих
Бельги дих кæны 3 регионыл: Брюссель, Валлони æмæ Фландри. Регионтæ Валлони æмæ Фландри та дих кæнынц провинцитыл.
*
Паткънет
Паткънет (ფათქინეთი) у хъæу Хуссар Ирыстоны Знауыры районы.
Литературæ
Категори:Знауыры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Пизæйы мæсыг
thumb|300px|Хаугæ мæсыг Пизæйы мæсыг (Torre pendente di Pisa) у дзæнгæрæгджын мæсыг, у Пизæйы сахары Санта-Мария Ассунтæйы аргъуаны ансамблы хай. Мæсыджы арæзтад фæци 1360-æм азы. Амаддзагæн радтой «Хаугæ мæсыджы» ном. Зындгонд та сси, къулгонд кæй у æмæ уый охыл цыма «хаугæ» кæны, уыйау кæй зыны, уый тыххæй.
Мæсыгæн йæ бæрзонддæр фарсы ’рдыгæй йæ бæрзæнд у 56,7 метры, ныллæгдæр фарсы ’рдыгæй та — 55,86 метры. Бынæй мæсыджы уæрх у 4,09 метры, уæлейы та — 2,48 м.
Амаддзаджы массæ ахуыргæндтæм гæсгæ у 14453 тоннæйы. Мæсыджы ныртæккæйы фæкъулы бæрц у 5° (ома æмуырдыг хаххæй фæиуварс 4,9 метры). Мидмæсыджы асинæн ис 294 къахæвæрæны.
Мæсыджы арæзтад
Мæсыг арæзтой æртæ этапæй. Райдыдтой йæ аразын 1173-æм азы 9 августы, дыууæ хатты дæргъвæтин рæстæгмæ куыст урæд кæй уыди, уый фыдæй куыст ныддаргъ 1360-æм азмæ, ома агъуыст саразынæн æдæппæтæй бахъуыди 200 азы. Мæсыг у католикон аргъуан Campo dei Miracoli-йы (диссæгты быдыр) дзæнгæрæгдон. Проекты автор бæрæг нæу.
Раздæр нымад уыди, зæгъгæ, мæсыг къулгонд кæй у, уый æвæрд уыди проекты мидæг, фæлæ ныртæккæ ацы верси банымадæуыд æнæрастыл. Мæсыг спроект чынди «вертикалонæй», фæлæ аразыны рæстæг райдыдта къул кæнын.
Куыд йæ фæкъулы, афтæ йæ хæдхуыз архитектурæйы фæрцы мæсыгмæ, йæ сарæзтæй фæстæмæ, уыди лæмбынæг цæстдард. Иудадзыгдæр инженертæ архайдтой мæсыг фæфидардæр кæныныл. Зæгъæм, цалдæр хатты ивд æрцыдысты йæ хæлгæ колоннæтæ. Ныртæккæ фылдæр æххæстгонд цæуынц, бындур чи хъуамæ бафидар кæна, ахæм зæххыбыны куыстытæ.
Категори:Арæзтад Категори:Итали Категори:Фенддæгтæ алфавитмæ гæсгæ
Къалиу
Къалиу кæнæ къадо, къала у бæласы къабаз.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ботаникæ
1189-æм аз
Амардысты
Категори:1189
Сахалины облæст
Сахалины облæст (Сахалинская область) у Уæрæсейы Федерацийы субъект Дард Скæсæны. Йæ административон центр æмæ стырдæр сахар у Южно-Сахалинск.