cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Уацилла
Кусы дзаг ирон бæгæны-иу сæвæрдтой кувæндоны, æмæ,дам, кæд иннæ азмæ нæ фæкъаддæр, уæд аз уыди амондджын. Дзуары лæг-иу бацыдис кувæндонмæ æмæ-иу æм адæм æнхъæлмæ кастысты, цымæ цы хабар рахæсдзæни, зæгъгæ.
Бæрæгбон ныр дæр кæнынц. Скæнынц хъæугывдтæ, скувынц, цæмæй сын Уацилла æрхæсса бирæ амонд.
Кæс ноджы
Категори:Ирон мифологи Категори:Ирон бæрæгбæттæ
694-æм аз
Амардысты
Категори:694
695-æм аз
Амардысты
Категори:695
.jo
.jo у Иорданийы уæллаг æмвæзады паддзахадон домен.
1489-æм аз
Амардысты
Категори:1489
Цæхæра
Цæхæра кæнæ дзæхæра, æндæр вариант у къуымбыл, (Beta vulgaris) у адæмы уарзондæр хæринæгтæй иу. Аргъ та йын уымæн кæнынц, æмæ хъæздыг у урсæгтæ, æвзалыдон æмæ аскорбины туагадæй. Бирæ дзы ис æнæмæнгхъæугæ минералон цæххытæ: калий, кальций, натрий, фосфор, марганец, æфсæйнаг, йод, кобальт.
Кызыл
Кызы́л (Кызыл) у сахар Уæрæсейы, Тывайы сæйраг сахар. Цæрынц дзы 109,1 цæрæджы (2006).
Цæхæра
Амонынц æй, йæ туджы æлхъывдад бæрзонд кæмæн у, йæ нервыты аххосæй мæстыгæр чи у, йæ рæуджытæ сахъат кæмæн сты, уыдонæн. Дзæбæх дзы кæнынц сæкæрниз, тынг нард рынчынтæ. Базеды низæй чи сæйы, уымæн йæ, уартæнгæс рæзынæг (уырыс. щитовидная железа) кæй хонынц, уый активон куыст фæсабырдæр кæны. Цæхæра æнæмæнгхъæугæ хæринаг у, йæ гуыбын кæмæн фæхус вæййы, уымæн.
Кызыл
Фиппаинæгтæ
Категори:Тывайы сахартæ
Цæхæра
Æхсæрдæсæм æнусы йæ нæ рагфыдæлтæ бердзенты бæстæйæ куы æрбаластой, уæдæй абонмæ дзы адæм пайда кæнынц, куыд хæрзад халсарæй. Хæрынц æй доны, духовкæйы фыхæй. Кæнынц дзы борщ æмæ туагдзæхдон (уырыс. окрошка). Цæхджын æй кæнынц хибарæй, фæлæ цывзыйы цъæрттимæ та у уæлдай хæрзаддæр. Нæ разагъды бæркадкъух æфсинтæ йын йæ сыфтæй чъиритæ куы ракæнынц, уыдонæн та дзы æмбал нæй.
Дзагъина
Дзагъина (ძაღინა) у хъæу Хуссар Ирыстоны Знауыры районы.
Цæхæра
Сырх цæхæрамæ ма ис иу диссаджы миниуæг. Дохтыртæ йæ амонынц къуыдилы (уырыс. рак) кæмæн ис, уыцы рынчынтæн дзæбæх кæнынæн æмæ сæ не ’руадзынмæ.
Сæкæры цæхæра
Цæхæрайы сæрмагонд хуызтæй чындæуы сæкæр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
1490-æм аз
Амардысты
Категори:1490
696-æм аз
Амардысты
Категори:696
.sy
.sy у Сирийы уæллаг æмвæзады паддзахадон домен.
sy
697-æм аз
Амардысты
Категори:697
1491-æм аз
Амардысты
Категори:1491
Саха
Саха:
698-æм аз
Амардысты
Категори:698
Принеу
Принеу (ფრინევი) у хъæу Хуссар Ирыстоны Знауыры районы.
Литературæ
Категори:Знауыры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Пастухов, Андрей Василийы фырт
Пастухов Василийы фырт Андрей (1860-1899) уыдис зындгонд уырыссаг хохиртасæг æмæ топограф.
Сывæллоны бонтæ
XIX æнусы астæу Харьковы губернæйы цæугæдон Деркулы (Цæгат Донецы къабаз) галиу фарс бæхты заводимæ иумæ аразын райдыдтой æфсæддон посёлок. Заводы куыстой, сæ бинонты посёлокмæ æрбаласыны бар кæмæн уыд, уыцы салдæттæ.
1860 азы поселочы салдат Василий Пастуховы хæдзары райгуырдис лæппу Андрей. Лæппуйыл цалдæр азы куы сæххæст ис, уæд йæ фыд фæрынчын халерæй æмæ амардис, фæстæдæр амардис йæ мад дæр. Андрейы хистæр æфсымæр æмæ хойæн уыд бинонтæ, æмæ лæппу ахуыр кæнынмæ бацыдис бæхты заводы училищемæ.
Андрей ахуыр кодта зæрдæргъæвдæй, нымад уыд раззагдæр ахуырдзаутæй иуыл, æмæ йæ училище каст фæуыны фæстæ райстой къæнцылармæ кусынмæ. Лæппу къæнцылары куы куыста, уæд базонгæ зæронд ефрейтор И. П. Болотниковимæ. Болотников Андрейæн арæх дзырдта, кæм архайдта, Кавказы, Турчы æмæ Ираны уыцы хæстыты тыххæй. Ефрейтор уыд дæсны таурæгъгæнæг, уæлдай тынгдæр та уарзта, йæ зæрдæмæ чи фæцыдис, уыцы хæхты тыххæй дзурын.
Ахуырад
Чысыл фæстæдæр Пастухов базонгæ, хъуыддаджы фæдыл Ног Деркулмæ æрбацæуæг топограф Сидоровимæ. Сидоров Андрей Пастуховы базонгæ кодта топографиимæ, загъта йын, Бетъырбухы кæй ис топографты-геодезистты цæттæгæнæн училище. Лæппу ацыд уыцы училищемæ ахуыр кæнынмæ.
Училищейы ахуыр кодтой канд топографийыл æмæ геодезийыл нæ, фæлæ географийыл, физикæйыл, æрдззонынадыл, уырыссаг литературæ æмæ æндæр предметтыл. Дыууæ азы фæстæ училище иттæг хорз бæрæггæнæнтимæ каст куы фæцис, уæд æй топографæй кусынмæ арвыстой Курляндийы губернæмæ, фæстæдæр та — Кавказы æфсæддон зылды топографион хайадмæ.
Пастухов Кавказы
Кавказмæ фæндагыл æрыгон топограф базонгæ номдзыд уырыссаг ахуыргонд Пётр Пётры фырт Семенов-Тян-Шанскиимæ, йæ ног зонгæйы фæндонæй Арвыкомы фæндагыл ацыд Тифлисмæ æмæ федта, Пушкины, Лермонтовы, Толстойы æмæ Грибоедовы уацмысты кæй тыххæй каст, уыцы бынæттæ. Тифлисы А. Пастухов радта фæлварæнтæ Кавказы æфсæддон зылды топографион хайадмæ æмæ йын радтой кæстæр кълассон топографы цин. Пастухов базонгæ зындгонд ахуыргæндтæ-кавказиртасджытæ А. Н. Некрасовимæ, Н. Я. Динникимæ, Н. М. Альбовимæ, И. И. Ходзькоимæ, ногæй фембæлд П. П. Семенов-Тян-Шанскиимæ.
Фондз азы дæргъы Андрей Василийы фырт куыста Дагъистаны хохы, систа Гимрыйы æмæ Андийы хæхты къамтæ, Центрон Кавказы, ома, Сæнайы хохмæ ’ввахс кодта топографион куыстытæ.
699-æм аз
Амардысты
Категори:699
Пастухов, Андрей Василийы фырт
Сæнайы хох
Пастухов зыдта, Сæнайы хохмæ цæмæй схиза, уый тыххæй йæ сæрмагондæй бацæттæ кæнын кæй æмбæлы, уый. Уымæй уæлдай, Сæнайы хохмæ схизæн уыд æрмæст сæрмагонд альпинистон кусæнгæрзтимæ.
Райдыдта 1889 аз. Пастухов йæхи бацæттæ кодта Сæнайы хохмæ схизынмæ, цæмæй сараза нывыл топографион картæ. Хохмæ хизджытæн уæнгдыхæй бацæттæ кæнынæй уæлдай æмбæлыдис дзæбæх кусæнгæрзтæ æмæ хæрзад хойраг. Андрей Василийы фырт бацæттæ кодта цалдæр хуызы къахы- æмæ уæлæдарæс, æрæмбырд кодта Сæнайы хохы тыххæй æрмæджытæ æмæ бæрæггæнæнтæ, бæстон раиртæста Сæнайы хохмæ раздæр схизæг фæсарæйнаг альпинистты фæлтæрддзинад.
Кусæнгæрзтæ æмæ хойраг бацæттæ кæныны фæстæ Пастухов бавнæлдта хохдзауты къорд æмбырд кæнынмæ. Алфамбылай гуырдзиаг æмæ ирон хъæуты цæрджытæ куы федтой, фæсарæйнаг альпинистты кусæнгæрзтимæ абаргæйæ, Пастуховы хиконд кусæнгæрзтæ цауддæр кæй сты, уый, уæд разы нал уыдысты Андрей Василийы фыртимæ иумæ хохмæ хизыныл. Уымæй уæлдай, хохмæ схизынмæ Пастухов Майлийы цъитийы ’рдыгæй кæй равзæрста, уыцы фæндаг, Арвыкомырдыгæй фæндагимæ абаргæйæ, уыд бæлвырд зындæр.
Бынæттон хъæуты цæрджытæ Пастуховимæ балцы ацæуыныл куынæ сразы сты, уæд Андрей Василийы фырт йæхицæн бæлццонтæн равзæрста Сунжæ-Дзæуджыхъæуы полчъы цалдæр æфсæддоны.
Фитонцидтæ
Фитонцидтæ сты микробтæ куынæггæнæг буаргъæдтæ. Фитонцидтæ ис, хæрынæн чи бæззынц, уыцы зайæгойтæй бирæты: зæгъæм, къабуска æмæ хуырхæджы.
Пастухов, Андрей Василийы фырт
Сæнайы хох
Балцы ацæуыны хæдразмæ Пастуховмæ бацыдис тменыхъæуккаг Царахаты Тепсарыхъо, æмæ йын загъта, хохмæ схизыныл разы кæй у, уый. Царахы-фыртыл кæд æртиссæдз азæй фылдæр цыдис, уæддæр фæлтæрд цуанон уæнгдыхæй уыд рæвдз, зыдта Сæнайы хохмæ фæндаджы хай.
Фитонцидтæ
Категори:Зайæгойты физиологи
Пастухов, Андрей Василийы фырт
Сæнайы хох
1889 азы 27 июлы хохдзаутæ балцы ацыдысты. Уыд асæст бон, кодта сæлфынæг, ихыл рæвдз цæуæн нæ уыд. Цъитийыл калдис, бæлццонты чи къуылымпы кодта, бирæ ахæм дæттæ. Ранæй-рæтты фæндаг æхгæдтой, митæй чи байдзаг ис, ихы ахæм скъуыдтæ.
Куыдфæстæмæ хохдзаутæ фæлладысты уæлдай тынгдæр. Адæм бæрзонд хохмæ фыццаг хатт кæй цыдысты, стæй сæм лæмæгъ хиконд кусæнгæрзтæ кæй уыд, уыдæттæ сæ тынг къуылымпы кодтой. Фæлæ экспедицийы разамонæг Андрей Пастуховмæ ныфс уыд, Сæнайы хохмæ сын схизын кæй бантысдзæн, уымæй.
Цыргъобау
Цыргъобау Ирыстоны у тынг зындгонд бæрæгбон. Фæзындис XVIII æнусы. Кувæндон ис Ольгинскæйы хъæуы цæгатварс. Адæм æрæмбырд вæййынц кувæндоны цур, æртæ хатты æрзилынц обауы алыварс, уый фæстæ дзуары скувы кувинæгтæ. Цыргъобауы бæрæгбон у уарзондзинады, æфсармдзинады бæрæгбон. Йæ сæйраг нысан у, цæмæй адæм уарзонæй, хæларæй цæрой.
Пастухов, Андрей Василийы фырт
Сæнайы хох
Къæпхæнтæ адæм арæзтой радыгай. Уæззау куыстæй æппæтæй раздæр бафæлладысты Сунжæ-Дзæуджыхъæуы полчъы салдæттæ, æмæ сæ бон дарддæр цæуын нал уыд. Хохдзаутæ баззадысты цыппарæй: Пастухов, Царахы-фырт æмæ иннæтæй рæвдздæр чи уыд, дыууæ уыцы салдаты — Потапов æмæ Лапкин.
Цыргъобау
Йæ бæрæгбон вæййы Уацилламæ кувæн къуырисæры хæдразмæ хуыцаубоны. Ацы бæрæгбоны равзæрды тыххæй фыдæй-фыртмæ ахæм хабар дзурынц: «Кæддæр Олгинскæйы цæрæг Кънаттаты Сæудженыхъойæн уыдис стыр нартхоры хуым. Уациллайы боны цæмæй йæ куыстытæм йæ зæрдæ ма æхсайа, уый тыххæй къуырисæры размæ хуыцаубоны дæр йе стыр бинонтимæ йæ хуым рывта. Изæрдалынджы фæстаг рувæндзæфты фæстæ иучысыл сæ рувæнтыл банцой кодтой, афтæмæй сæ фæлладуадзгæ хъæлдзæг ныхас кодтой.
Пастухов, Андрей Василийы фырт
Сæнайы хох
Цалдæр сахаты фæстæ фидар Лапкинмæ рабæрæг хохаг низы миниуджытæ. Экспедицийы архайджытæн дарддæр цæуын уыд ноджы зындæр. Адæмæн уарынæй æмæ дымгæйæ уыд уазал, туаггуыр сын нæ фаг кодта, боныхъæд цалдæр хатты аивта. Уарыны æмæ дымгæйы аххосæй экспедицийы архайджытæ хатгай кæрæдзийы нæ уыдтой.
Цыргъобау
Бинонтæ куыд ныхас кæнынц, афтæ æвиппайды изæры талынджы быдыр диссаджы рухс ацис. Исдугмæ фæтæрсæгау кодтой, сæ алфамблай акастысты. Кæсынц, æмæ гыццыл уæлдæр уыцы диссаджы рухс кæцæй рацыдис, уым иу бæрзонд, хæрзконд, хæрзуынд лæг. Йæ иу къухæй хæцы бæласы къалиуыл. Йæ фарсмæ йæхи хуызæн бæрзонд, хæрзконд, рæсугъд сылгоймаг. Лæг æмæ усы астæу та зæххыл авдæн. Уыцы диссаджы лæг Сæудженыхъомæ дзуры йæ номæй, ардæм ма хæстæг æрбацу, зæгъгæ. Сæудженыхъойыл дæр ма хуыздæр бон цы уыдис, бацыдис сæ цурмæ æмæ сын, уæ изæр хорз загъта. Лæг Сæудженыхъомæ дзуры, авдæнмæ амонгæйæ: Махæн абон райгуырдис лæппу æмæ йыл сæвæрдтам ном Цыргъобау».
Пастухов, Андрей Василийы фырт
Сæнайы хох
4500 метры бæрзæндæныл уазал æхсæвиуат скодтой. Хохы цъупмæ бирæ нал баззад, райсомæй йæм ногæй хизын райдайдзысты, ныр та уал фæллад суадзын æмбæлы, фæлæ æнæ цатырæй æмæ хъарм уæлæдарæсæй фынæй кæнын не ’мбæлы. Уазал дымгæ экспедицийы архайджыты цæмæй къаддæр хъыгдара, уый тыххæй дуртæй сарæзтой сис. Ацы балцы тыххæй Пастухов фæстæдæр ныффыста: «Фæзыл цалдæр хатты куы азгъордтам, уæд чысыл схъарм стæм æмæ та ногæй æрхуыссыдыстæм…» Æхсæвæй бонмæ афтæ цалдæр хатты бакодтой. Райсомæй рабæрæг ис, Потаповæн йæ бон дарддæр цæуын кæй нал у, уый æмæ йæ хъарм дзаумæттимæ æмæ хойрагимæ, дымгæ йæ кæм нæ хъыгдара, ахæм ран ныууагътой.
Цыргъобау
Сæудженыхъойæн загъта: «Ацы хабар æнæхъæн хъæубæстæн райсом, къуырисæры Уациллайы кувæн бон радзур. Зæгъ сын, хуыцаубон кусæн бон кæй нал уыдзæнис, фæлæ – кувæн бон. Кæндзыстут кусарт, уыимæ, ирон куывды хуымилæгтæ цы хъæуы, уыдонæй æппæт дæр, ардзыстут Хуыцауы ном. Кувдзыстут, курдзыстут хорздзинæдтæ, стæй уæд кувдзыстут мæ лæппумæ, Цыргъобаумæ. Уыйадыл хуындзæнис Цыргъобауы бæрæгбон. Уæ ныхасы-иу зæгъут, Цыргъобау, цыргъагæй нæ хиз, хорздзинадæй нын хай кæн».
Пастухов, Андрей Василийы фырт
Сæнайы хох
Дарддæр Сæнайы хохмæ цыдысты дыууæйæ — Андрей Пастухов æмæ Царахаты Тепсарыхъо. Дыууæсæдæ метры уæлдæр куы схызтысты, уæд Царахы-фырты хъустæй туг кæлын райдыдта. Алæууыдысты сахаты ’рдæджы бæрц, хъустæ митæй аууæрстой, æмæ афтæмæй туг баурæдтой. Стыр зындзинæдтæ æвзаргæйæ, дыууæ ныфсджын нæлгоймаджы та ногæй уæлæмæ фæцæуынц. Алфамбылай — иттæг сабыр æмæ рæсугъд æрдз.
Цыргъобау
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон бæрæгбæттæ Категори:Цæгат Ирыстоны обæуттæ
Пастухов, Андрей Василийы фырт
Сæнайы хох
29 июлы бонæй 4 сахатыл хохдзаутæ схæццæ сты Сæнайы хохы цъуппмæ. Пастухов балцы боныджы ныффыста: «Хохы цъуппæй нæм чи зыны, уыцы рæсугъд æрдз мæ бон хуымæтæджы дзырдтæй равдисын нæу…»
Хохдзаутæ уæлæмæ хизынæй кæй бафæлладысты, уымæ гæсгæ сын бынмæ хизын дæр уыд зын.
Экспедицийы архайджытæ Хъæрмæдонмæ æрхæццæ сты, Сæнайы хохмæ куы ацыдысты, уымæй фондз боны фæстæ.
А. Пастухов æмæ Царахы-фырт уыдысты уыцы адæймæгтæ, Сæнайы хохы цъуппыл геологион æмæ метеорологион иртæстытæ саразын, стæй топографион къамтæ сисын фыццаг кæмæн бантыстис.
Æндæр куыст хохы
Андрей Василийы фырт Пастухов уыд, Кавказы зынвадат рæтты бирæ топографион къамтæ чи систа, ахæм фæлтæрд топограф. А. Пастухов раиртæста бирæ кæмттæ, цъититæ æмæ уæлвæзтæ æмæ сын сарæзта топографион картæтæ. Пастухов кæй систа, Сæнайы æмæ Эльбрусы хæхты уыцы къамтæн абон дæр ис стыр зонадон ахадындзинад.
Неккар
Неккар (Neckar) у цæугæдон Германы. Йæ дæргъ у 367 км. Бассейны фæзуат у 13 900 км².
Пастухов, Андрей Василийы фырт
Æндæр куыст хохы
1890 азы А. Пастухов раиртæста Эльбрусы хох, 1891 азы — Халасхох, 1892 азы — Шахдаг, 1893 азы — Арарат æмæ Алагёз, 1895 азы — Стыр Арарат.
Неккар
Доны астæуккаг хардз дæллаг цыды у 145 м³/с.
Пастухов, Андрей Василийы фырт
Æндæр куыст хохы
Пастухов газетты æмæ журналты кæй ныммыхуыр кодта, уыцы уацхъуыдтæй уæлдай стырдæр зонадон ахадындзинад ис мæнæ ахæмтæн: «Алагёзмæ балц», «Халацы хохы цъупмæ балц», «Сæнайы хохмæ балц», «Сæнайы хох æмæ Эльбрус», «Кавказы бæрзонддæр хæхтæм балц» æмæ иннæтæн.
Пастуховы ингæн
А. В. Пастухов амардис 1899 азы æмæ йæ йæ курдиатмæ гæсгæ баныгæдтой сахар Гуымы Хъæрмæдоны Машук-хохы фахсыл. Пастуховы марды раз ныхас кæнгæйæ, номдзыд кавказиртасæг Д. Д. Пагирев загъта: «''Андрей Василийы фырт йæхицæн ном скодта, Стыр æмæ Чысыл Кавказы сæйраг бæрзæндтæ æвæллайгæйæ æмæ ныфсджынæй кæй иртæста, уымæй. Пастухов уыд фыццаг уырыссаг кавказаг альпинист''…»
Æддаг æрмæг
Категори:Альпинисттæ Категори:Уæрæсейы зындгонд адæм
Ноябрьск
Ноя́брьск (Ноябрьск) у Ямал-Ненецты автономон зылды сахар.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ямал-Ненецты автономон зылды сахартæ
Дамаск
Дама́ск (دمشق) у Сирийы сæйраг сахар. Æрбынат кодта паддзахады хуссар-ныгуылæны.
Дæллагхъæу (Алагиры район)
Дæллагхъæу (Даллагкау) у хъæу Цæгат Ирыстоны Алагиры районы.
Мыггæгтæ
Цардысты дзы Цереккатæ, Созанатæ, Тотратæ, Бзитæ, Дзаххотæ, Мылыхуатæ, Цæлыккатæ, Брытъиатæ, Дзодзыккатæ, Къуыдатæ, Уаниатæ, Къаболатæ, Хæмæтатæ, Хъæцлæутæ, Арбиатæ, Саухалтæ, Сокатæ, Тототæ, Гайтатæ, Бдайцайтæ, Гуыбыратæ, Арбатæ, Борсиатæ, Богъатæ, Есиатæ, Елмаратæ, Дзаболатæ, Муцъуатæ, Хуыриатæ, Хъуыдзиатæ, Тезиатæ, Хæдарцатæ, Хуытыгатæ, Фæрниатæ, Дзаттиатæ, Гуытъиатæ, Дзукъатæ, Къаболатæ.
Атынæг (бæрæгбон)
Атынæг кæнæ цыргъисæн, халмæвналæн , Куырттаты комы ма йæ хонынц хорыбон — йæ рæстæджы уыди тынг кадджын æмæ адæмы уарзондæр бæрæгбæттæй иу. Ныр дæр ма бæрæгбонæн ис сæрмагонд нысаниуæг — Атынæджы бæрæгбонæй фæстæмæ адæм райдайынц хос кæрдын, уый размæ цæвæгмæ æвналын нæ æмбæлы. Зæгъæм, исчи бавнæлдта бæрæгбоны размæ цæвæгмæ, уæд-иу æй бафхæрдтой-хъуамæ-иу æхсæны куывдмæ радтаид дыууæ галы.
Атынæджы куывд-иу кодтой хуыцаубоны. Хуыцауы ном-иу куы ссардтой фынгыл, уæд-иу хистæр ракуывта: «Атынæджы хорзæх нæ уæд, йæ бæрæгбоныл хорзæй куыд æмбæлæм. Адæм сæ кусæнгæрзтæ хорз боны куыд райсой, хор æмæ фæсæфсæстæй ныл зымæг куыд æрцæуа».
Бæрæгбоны фæстæ, дыццæджы, цыфæнды рæстæг куы уыдаид, уæддæр адæм цыдысты хос кæрдынмæ. Сихормæ-иу фæкарстой, стæй-та иу сæ куывды кой кодтой.
Уыцы бæрæгбоны-иу лæппу кæмæн уыд æмæ йæ афон кæмæн æрхæццæ, уый-иу ракодтой хос кæрдынмæ. Уый уыд стыр цау лæппуйы царды мидæг — ома, йæ лæджы кары бацыд. Лæппу-иу банкъардта, амæй фæстæмæ йе уæхсчытыл уæззау хæс кæй æрæвæрдта.
Æрвитæнтæ
Категори:Ирон бæрæгбæттæ
Хасан (цад)
Хаса́н у чысыл æдзæхх цад Уæрæсейы Федерацийы, Денджызгæроны крайы хуссары (Хасаны район). Цадæй Владивостокмæ у 130 км, цадмæ ’ввæхс у КАДР-имæ арæн. Цады фæзуат у 2,23 км².
Хасаны цад Уæрæсейы истори зындгонд сси, 1938-æм азы 29 июлæй 11 августы онг йæ цуры цы хæст цыдис, уый фæдыл. Уæд советон хотыхджын тыхтæ ныддæрæн кодтой Японы императоры æфсад.
Уымæй фылдæр кæс
thumb|Хасаны цады хæцгæйæ чи фæмæрд, уыдоны мысæн цырт. Посёлок [[Краскино]]
Категори:Уæрæсейы цæдтæ
Ленины халагъуыд
1917-æм азы 3-4 июлы демонстрацийы фæстæ Рæстæгмæ хицауад бардзырд скодта, большевикты партийы цыппор раззагдæр архайæджы цæмæй ахст æрцæуой. 5—9 июлы Владимир Ленин æмбæхсти Петрограды, уый фæстæ та ацыдис Разливмæ, хосдзауау йæхи акодта, афтæ.
Августы, хосгæрдæн куы фæци, Разливы баззайын тæссаг сси — æмæ уæд Ленин ацыдис Финляндимæ.
Фаллагхъæу
Цардысты дзы: Цæболтæ, Такъæтæ (Кочоратæ), Такатæ æмæ Цгъойтæ. Куывтой: Хъуды Мады-Майрæммæ, Ломисы дзуармæ, Хъилы Уастырджимæ.
Ленины халагъуыд
Октябры социалистон революцийы дæс азы куы сæххæст ис, 1927-æм азы Ленины халагъуыды ран сарæзтой гранитæй конд цырт (йæ автор — архитектор А. Гегелло). Цыртыл ныффыстæуыд: ''«1917-æм азы июль æмæ августы дæргъы дунеон Октябры раздзог кæм æмбæхсти, йæ чиныг „Паддзахад æмæ революци“ кæм фыста, уый мысынæн уыцы ран сарæзтам мах гранитæй конд халагъуыд. Ленины сахары кусджытæ. 1927-æм аз»''.
Фаллагхъæу
Фиппаинæгтæ
Категори:Хъуды ком Категори:Хъазыбеджы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Ленины халагъуыд
Фыдыбæстæйы Стыр хæсты рæстæг Халагъуыды цур уыдис фронты хахх. Уыцы ран советон æфсæддонтæ ард хордтой Фыдыбæстæйæн иузæрдыгддзинады тыххæй.
1964-æм азы гранитын цырты цур сарæзтой ног павильон-музей, В. Д. Кирхогланийы проектмæ гæсгæ.
Æддаг æрмæг
Категори:Сестрорецк Категори:Ленины музейтæ Категори:Бетъырбухы музейтæ Категори:Уæрæсейы истори Категори:Фенддæгтæ
Джусойтæ
Джусойтæ (Джусоевы, ჯუსოშვილი ) сты ирон мыггаг.
Истори
Джусойты фыдæлтæ Цæразонтæй уыдысты, цардысты Уæллаг Зæрæмæджы. Иу рæстæджы, уыдаид XVII æнусы кæрон, Джусойты фыдæл Хъайтмаз йæ фырттæм цæуылдæр тынг смæсты, лæбурдта сæм кардæй. Æфсымæртæ фæхæрам сты сæ фыдмæ æмæ фæлыгъдысты урдыгæй. Сæ иу, Бисолтан, алыгъд Зæрæмæгæй, Мамысонгомыл ацыд, Згъил æмæ Хъеуселты астæу цы æфцæг ис, ууылты ныххызт Дзедойы коммæ æмæ уым Стырмæсыджы æрбынат кодта. Бæрæг куыд у, афтæмæй Бисолтанæн йæ фыды хæдзары уыд ус, фæлæ цы фæци, уый бæрæг нæй. Уыцы усæн Бисолтанæй уыд фырт — Дзиго æмæ йæ Бисолтан Стырмæсыгмæ йемæ æрхаста. Фæстæдæр дзы Дзигойты мыггаг рацыд. Цасдæры фæстæ дыккаг ус æрхаста æмæ сын райгуырд æртæ фырты — Хъæцмæз, Тъури æмæ Джус.
Бисолтан йæ цардæй нæ хъаст кодта. Цуан кодта æмæ йæ бинонты сырды фыдæй хаста. Лæппуттæ бахъомыл сты æмæ бинонты кой бакодтой. Самадтой сæхицæн мæсгуытæ. Рацыд сын зæнæг. Джусæн фæдфæдыл райгуырд цыппар фырты — Сио, Хылæу æмæ Еба. Цыппæрæм æфсымæр æрыгонæй амард æмæ йæ ном бæрæг нæу, фæлæ йын баззад ус Жаже æмæ сывæллæттæ.
Æфсымæртæ куы байуæрстой, уæд нæ идæдз ма фæтыхса, зæгъгæ, тæккæ дзаджджындæр хæйттæ уымæн радтой. Къобеты хъæу æнæхъæнæй Жажемæ ’рхаудта. Æнæлæг хæдзарæй уыййас ничи аргъуц кæны. Жажейæн йæ сывæллæттæ нæма бахъомыл сты. Уыййас зæххытæ кусыныл не ’ххæссыд æмæ йын Багатæ, стæй æндæр мыггæгтæ йæ зæххы дзæбæхдæр хæйттæ сæхи сабыргай бакодтой. Жажейы сывæллæттæ бахъомыл сты. Цæргæ хæдзарвæндаг сæ рауад. Арæх сæм уыд алырæттæй уазджытæ, бæркадджын фысым уыдысты хъæубæстæн дæр кæддæриддæр. Хæдзары хистæр сылгоймаг кæй уыд, уымæгæсгæ Жажетæм цы адæм цыд, уыдонæн сæ ныхас уыд «Жажетæм цæуын», кæнæ «Жажетæй цæуын» æмæ афтæ рауад сылгоймаджы номæй Жажиты мыггаг.
Уыцы рæстæгмæ иннæ ’фсымæртæ — Сио, Хылæу æмæ Еба устытæ ’рхастой. Сæхицæн самадтой мæсгуытæ æмæ сæ арцардысты. Ныртæккæ дæр ма сæ мæсгуытæ хæлдтытæй уым сты.
Сиойæн рацыд цыппар фырты — Дзапар, Ростъом, Тъето æмæ Сохи. Хылæуы фырттæ уыдысты Бола, Хана, Лыуа, Черчела æмæ Хадже. Ебайæн дыууæ фырты йеддæмæ нæ рацыд — Гуыдза æмæ Лопа. Лопа хæрз æрыгонæй хуыздæр цардагур Гуырдзыстонмæ афтыд æмæ уым цæргæйæ баззад. Йæ мыггаг ныффыста Джусишвили. Фæстæдæр бынтондæр батадысты гуырдзыйы ’хсæн. Йæ байзæддагæй ма абон чидæртæ фыссынц Гусойтæй. Сиойы фырт Ростъомæн уыд æртæ фырты — Тох, Чекъо æмæ Ноно. Дзапары фырттæ уыдысты Хитор, Чешо æмæ Къæне. Тъетойæн — Болатыхъо, Жота, Писыр æмæ Сохи. Сохи æрыгонæй амард æмæ йын иу фырт Гокк йеддæмæ нæ баззад. Фæлæ уымæн рацыд авд фырты: Хъараман, Кудза, Хъыбыл, Бурдзим, Саулæг, Сачино æмæ Къакъо.
Литературæ
*
700-æм аз
Амардысты
Категори:700
1493-æм аз
Амардысты
Категори:1493
701-æм аз
Амардысты
Категори:701
702-æм аз
Амардысты
Категори:702
Батон-Руж
Фиппаинæгтæ
Категори:Луизианæйы сахартæ
.lb
.lb у Ливаны уæллаг æмвæзады паддзахадон домен.
lb
703-æм аз
Амардысты
Категори:703
Фергана
Фергана́ (Fargʻona, Фарғона) у сахар Узбекистаны скæсæны, Ферганайы тæрфы хуссары.
Сахары бындур сæвæрдта 1876-æм азы æфсæддон губернатор Михаил Скобелев.
Категори:Ферганайы облæсты сахартæ
Хъама
Хъама (цуанон æвзагыл: арх ) у дыууæрдыгæй цыргъ цыргъаг хæцæнгæрзты сæрмагонд хуыз. Пайда кодтой уымæй алыхуызон адæмтæ, уыдоны ’хсæн ирон адæм дæр.
Хъама ирон адæмы царды
Ирон цыргъаг хæцæнгæрзты ’хсæн зынгæ бынат ахсы хъама. Фæлæ нырма бæстон бæрæг нæу, кæцы æнусы фæзындис, уый. Хъаматæ сæ асмæ гæсгæ кæнынц æртæ дихы: егъау, рæстæмбис æмæ чысыл хъама. Сæ арæзт æмæ хуызмæ гæсгæ дæр кæнынц æртæ дихы: æхгæд æвзист хъама, æвзист хъама æмæ сауарæзт хъама. Æхгæд æвзист хъама хъаматæн се ’ппæтæй кадджындæр æмæ зынаргъдæр у. Уымæн æмæ йæ фистоны æддаг цъар кæрæй-кæронмæ вæййы æвзистæй æмæ йæ уый тыххæй хонынц æхгæд æвзист хъама. Æвзист хъамайæн йæ дæлвистоны тæлы æмæ къæдзилы тæлыйы астæу та æхгæд вæййы сау фидар æмæ уæздан сæракæй. Йæ фистон арæзт вæййы сыкъа кæнæ та стæгæй. Сау арæзт хъама иннæ хъаматæй вæййы егъаудæр æмæ уæззаудæр, уымæн æмæ йæ тъæпæны æфсæйнаг вæййы иннæтæй бæзджындæр. Хъамайы тъæпæны æфсæйнаг кæд хицæн хæйттæй конд нæу, уæддæр ын йæ арæзты хуызтæм гæсгæ ис фондз хайон номы: тъыл, тъæпæн, нукæуттæ æмæ бырынкъ. Хъаматæ сæ фистонтæм гæсгæ кæнынц дыууæ дихы: фæзвистон хъама æмæ сагъдвистон хъама.
Ирон адæммæ хъамайæн ис фондз бындурон нысаниуæджы: хæстон, куыстадон, дарæсы фидыцæн, æхсарæууæнчы æмæ динон нысаниуæг. Хъамайы хæстон нысаниуæг ис уый мидæг æмæ у цыргъаг хæцæнгæрзтæн се ’ппæтæй фердæхтджындæр. Иннæ цыргъаг хæцæнгæрзты хъауджыдæр уымæн йæ бырынкъ у тæссагдæр. Уыимæ хъамайæн дыууæрдыгæй дæр ис цыргъ кæмттæ æмæ дзы чердæм фæнды февзид йæ фистонырдыгæй йеддæмæ йæм бавналæн ничердыгæй ис æмæ зын байсæн у искæй къухæй дæр.
Ирон нæлгоймаджы дарæсы фæлысты бындурондæр хæйттæ сты уæлдзарм худ, цухъхъа, куырæт, бæрцытæ, кафæн, хæдбынтæ сæракæй, хъама, рон. Уыцы хæйттæй сæ иу дæр куы нæ уа, уæд нæлгоймаджы национ дарæсы фæлыст у æвидыц æмæ йæ лæгау лæг йæ сæрмæ нæ хаста. Уæдæ хъамайæн ис дарæсы фидыцы стыр ахадындзинад. Æнæ хъама нæлгоймаджы нæ фыдæлтæ хуыдтой «лалымы хуызæн лæг».
Фиппаинæгтæ
Категори:Цыргъаг хæцæнгæрзтæ
Ленинск-Кузнецкий
Ленинск-Кузнецкий у сахар Уæрæсейы Кемеровойы облæсты. Цæрынц дзы 109,3 мин адæймаджы (2005).
Фиппаинæгтæ
Категори:Кемеровойы облæсты сахартæ
704-æм аз
Амардысты
Категори:704
Авг
Авг (бирæон нымæц: æвгтæ) у ирд æрмæг, кæнынц æй тайынгонд дзæнхъазмисæй. Авг у æнцон асæттæн, фæлæ химион цæстæнгæсæй тынг фидар æрмæг.
*
705-æм аз
Амардысты
Категори:705
Бейрут
Бейрут (بيروت) у Ливаны сæйраг сахар, порт Зæххастæуы денджызы былгæроныл.
Категори:Ливаны сахартæ
Мухтаровы мæзджыт
thumb|Мухтаровы джума-мæзджыт Мухтаровы мæзджыт кæнæ Суннитаг мæзджыт у суннитаг дыууæдзылатыг мæзджыт Терчы галиу былгæрон Дзæуджыхъæуы, сахары ахсджиагдæр фенддæгтæй иу. Байгом ис 1908-æм азы октябры.
Мæзджыты арæзтады аргъ уыдис 80 мин сомы, уымæй 50 мин сомы радта Бакуйы миллионер Муртуза-Ага Мухтаров, уый тыххæй пысылмон уырнджыты фæндонмæ гæсгæ мæзджыт хæссы Мухтаровы ном.
Советон дуджы рæстæг мæзджыт хæлынмæ радтой (1934-æм азы), фæлæ, дам, тæтæйраг адæмыхатты æфсæддонтæ йæ бахъæхъхъæдтой. Уæд бæстыхайы скуыста музей.
1996-æм азæй фæстæмæ ногæй кусы куыд мæзджыт.
Фиппаинæгтæ
Категори:Дзæуджыхъæу Категори:Уæрæсейы мæзджыттæ Категори:Пысылмон дин Цæгат Ирыстоны
Музыкæ
Музыкæ кæнæ зæлвидыц у зæлтæ сфæлдисыны аивад.
Музыкалон терминологи
нотæ | музыкалон дæгъæл | бемоль | бекар | диез | ферматæ | хроматизм | аккорд | арпеджио | сольфеджио | æртывæр зæл | доминантсептаккорд | примæ | секундæ | терци | квартæ | квинтæ | секстæ | септимæ | октавæ | минор | мажор
Æддаг æрмæг
*
Бухара
Бухара (Buxoro) у Узбекистаны рагондæр сахартæй иу.
Категори:Узбекистаны сахартæ
Мадизæны дзуар
Мадизæн ис Цъамадæй Дагоммæ фæндагыл.
Дзуарæн уыдис стыр тых. Кувæндоны-иу бафидыдтой карз туджджынтæ дæр. Куы-иу бафидыдтой, уæд-иу систой фæйнæ дуры æмæ-иу сæ кувæндоны сæвæрдтой. Уый уыди, кæй бафидыдтой, уый ардбахæрыны хуызы.
Ацы бæрæгбон уыдис тынг кадджын. Мадизæны куывды-иу цы тæрхон рахастой, уымæн аивæн ницы хуызы уыдис, æнæмæнг уыдис æххæстгæнгæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон бæрæгбæттæ
Хъуг
Хъуг (бирæон нымæц: хъуццытæ), у къайсæфтæгджын цæрæгой, хæдзарон фос, галы сыл.
Хъуджы лæппыны ном у род кæнæ рæуæд,, уæс.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Хæдзарон фос
Северск
Се́верск (Северск) у сахар Уæрæсейы Томсчы облæсты. Цæрынц дзы 106,5 цæрæджы (2020).
Фиппаинæгтæ
Категори:Томсчы облæсты сахартæ
Денизли (ил)
Денизли (Denizli) у провинци (ил) Турчы хуссар-ныгуылæны.
Категори:Турчы провинцитæ
Асуаны донмарæн
thumb|right|250px|Насеры цад æмæ Асуаны донмарæн Мысыры картæйыл Асуаны донмарæн (السد العالي [ас-сад ал-али]) у Мысыры стырдæр донмарæн цæугæдон Нилыл. Йæ арæзтад цыдис 1960-æм азæй 1970-æм азы онг, Советон Цæдисы æххуысæй. Донмарæны проект скодтой советон институт «Гидропроекты» специалисттæ, Советон Цæдис бафыста арæзтады аргъы æртыккаг хай.
Донмарæны фæрцы цы донуат фæзындис, уый Насеры цад хонынц, Мысыры уæды раздзоджы номæн.
Донмарæн хъуыдис доны æмвæзад контроль кæнынæн, электроэнерги исынæн (æппæт бæстæйы генерацийæ 15%) æмæ ирригацийæн.
Категори:Донмарæнтæ Категори:Гидроэлектростанцæтæ Категори:Мысыр
Гуфта
Гуфта у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы. Хъæуыл цæуынц Зары фæндаг æмæ Транскам, уымæй у Республикæйы ахсджиаг траспортон æлхынцъ.
Цæрынц дзы Битетæ æмæ Джиотæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Кудымкар
Куды́мкар (Кудымкар) у сахар (1938-æм азæй) Уæрæсейы, Пермы крайы. Уыдис Коми-Пермячы зылды административон центр (2005-æм азы 1 декабры онг). Кудымкар æрбынат кодта цæугæдон Инвæйы дыууæ былыл.
Сахары цæрынц 30,7 мин адæймаджы, уыдонæй 64 % сты пермы-комиаг адæмыхаттæй.
Фиппаинæгтæ
Категори:Пермы крайы сахартæ
Къаппа-къуппа
Къаппа-къуппа (Taraxacum) у, астрæты бинонадмæ чи хауы, ахæм бирæазон халхуыз зайæгойты мыггаг. Ацы кæрдæг у æхсырджын, уымæ гæсгæ ма йæ хонынц æхсыргæрдæг дæр, æхсырæг.
Къаппа-къуппайы сыфты æмæ уидæгты дон адæймаджы суæнгрог кæны. Йæ ахсæны туагад нормæйæ фылдæр кæмæн у, уымæн æххуыс у йæ фæныллæгдæр кæнынмæ калий, кальций, натрий, магний æмæ дзы æндæр элементтæ кæй ис, уый руаджы. Хорзырдæм ауды æнхъæлцау сылгоймæгты хиæнкъарынадæн, сæ мидæг гуырдз цæмæй æнæниздæр уа æмæ тагъддæр байрæза, уымæн.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Мыдхæссæг зайæгойтæ
Дзæрæх
Дзæрæх кæнæ Дзарах (ЖӀайрах, Джейрах) у хъæу Мæхъхъæлы хуссары, Дзæрæхы районы административон центр. Лæууы цæугæдон Мæхъхъæлдоны былыл. Ис Мæхъхъæл æмæ Цæгат Ирыстоны тæккæ арæныл.
Гаглойты Владимир
thumb|230px|Гаглойы-фырты уынг Цхинвалы Гаглойты Михаилы  фырт Владимир уыдис номдзыд ирон прозаик, драматург æмæ публицист. Райгуырдис 1927-æм азы 1 февралы Хуссар Ирыстоны Додтотыхъæуы.
Дзæрæх
Фиппаинæгтæ
Категори:Дзæрæхы районы хъæутæ
Сантандер
Сантандер (Santander) у сахар Испанийы, Кантабрийы административон центр. Сантандер лæууы денджызы былгæрон, Испанийы тæккæ цæгаты. Цæрынц дзы 184 мин адæймаджы бæрц (2004).
Фиппаинæгтæ
Категори:Испанийы сахартæ
Кистæгтæ
Кистæгтæ, кистонтæ дæр (ქისტები, кистӀий, кистинцы) сты Кавказы цæрджытæ, цæцæйнаг адæмы байзæддæгтæ.
Кистæгтæ цæрынц Пъанкъисы комы цалдæр хъæуы: Джохъоло, Дуис, Омало, Биркиани, Сакъобиано, Дзибахеви æмæ, раджы гуырдзиæгтæ фылдæр кæм уыдысты, уыцы хъæутæ (Астæуккаг æмæ Уæллаг Халацъан).
Фиппаинæгтæ
Категори:Кавказы адæмтæ
Гаглойты Владимир
Йæ сабийы бонтæ арвыста райгуырæн хъæуы æмæ райдиан скъола дæр уым фæци каст. 1946-æм азы каст фæци Зарыхъæуы астæуккаг скъола. Уый фæстæ йæ ахуыр адарддæр кодта Хуссар Ирыстоны паддзахадон педагогон институты ирон филологийы факультеты æмæ йæ каст фæци 1951-æм азы. Уыцы аз кусын райдыдта рауагъдад «Ирыстон»-ы редакторæй. Фæлæ йын литературæйыл сагъæс æнцой нæ лæвæрдта æмæ иу азы фæстæ 1952-æм азы ахуыр кæнынмæ ацыд Мæскуыйы Горькийы номыл литературон институтмæ æмæ йæ каст фæцис 1957-æм азы æнтыстджынæй. Уыцы азæй 1961-æм азмæ куыста Хуссар Ирыстоны Хетæгкаты Къостайы номыл паддзахадон театры литературон хайады сæргълæууæгæй. Уый фæстæ рацыд рауагъдад «Ирыстон»-мæ сæйраг редакторæй.
Мады Майрæм
Мады Майрæм (Мадымайрæм дæр) чырыстон дины у Йесо Чырыстийы мад.
Ирон мифологийы
Ирон мифологийы у рагондæр дзуæрттæй иу.
Сылгоймаг ирон адæммæ кадджын уыд, ацы кувæндон у йæ номыл. Уæлдай зындгонд сты Рекомы Мады Майрæм, Зруджы Мады Майрæм, Мæздæджы Мады Майрæм.
Дзуары бынмæ-иу æрцыдысты æрыгон чызджытæ æмæ сылгоймæгтæ. Сæхи-иу уæлдай тынгдæр фæдзæхстой æнæцот сылгоймæгтæ, цæмæй цын цот радта. Дзуары бынмæ-иу æрбакодтой ног чындзы, куывтой-иу, цæмæй каркау уа бæдулджын, райгуыра йын авд лæппуйы æмæ иу чызг. Хастой ма-иу ноггуырд сывæллæтты.
Мады Майрæммæ ныр дæр кувынц тынг зæрдиагæй.
Гаглойты Владимир
Гаглойты Владимир уыдис Республикæ Хуссар Ирыстоны фысджыты Цæдисы уæнг. Уыдис Советон Цæдисы фысджыты уæнг æмæ Фысджыты Цæдисты Дунеон æмхæларады уæнг.
707-æм аз
Амардысты
Категори:707
Мады Майрæм
Æддаг æрмæг
Категори:Чырыстон дин Категори:Ирон мифологи
708-æм аз
Амардысты
Категори:708
Гаглойты Владимир
Йе ’нувыдон куысты тыххæй хорзæхджын æрцыдис бирæ майдантæй.
Гаглойты Владимир бирæ рæстæджы уæззау рынчыны фæстæ амардис Мæскуыйы, 1996-æм азы 12 февралы. Баныгæдтой йæ Цхинвалы. Йе ’нæмæлгæ сфæлдыстад егъау ахъаз у ирон аивадон литературæйы прозæ æмæ драмæйы жанрты бæрзонд къæпхæныл сæвæрынæн.
Гаглойы-фырты кадæн Цхинвалы уынгтæй иу (кæддæры Чавчавадзейы уынг) 2003-æм азæй фæстæмæ сси Гаглойы-фырты уынг.
Сфæлдыстад
Владимир хæрз чысылæй фæстæмæ баст уыдис ирон национ культурæимæ æмæ дзы иузæрдион фæллойы фæрцы йæхицæн æнусон мæсыг самадта. Йæ уацмыстæй бирæтæ рацыдысты мыхуыры канд ирон æвзагыл нæ, фæлæ уырыссаг æвзаг æмæ бирæ æндæр æфсымæрон адæмты æвзæгтыл.
Цалдæр егъау уацмысы йын рацыдис уырыссаг æвзагмæ  тæлмацæй. Йæ роман «Пробуждение»-йæн уыдис стыр æнтыст, æмæ йæ стыр цымыдисæй кастис уырыссаг чиныгкæсæг. Йæ уацмысты аив вазыгджын фæлгонцтæ никуы фесæфдзысты ирон чиныгкæсджыты зæрдæтæй.
Гаглойты Владимиры драмæтæ «Сыгъзæрин фæткъуы», «Ныййарæджы кадæг», «Уарзондзинады кадæг»,  «Зæххон хуыцæуттæ», «Тугæйдзаг чындзæхсæв» æмæ  æндæртæ æнтысгæйæ æвæрд цæуынц Хуссар æмæ Цæгат Ирыстоны театрты репертуарты. Йæ трагеди «Ныййарæджы кадæг» æвæрд æрцыдис Рязань æмæ Киевы сахарты уырыссаг театрты репертуарты.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон фысджытæ Категори:Хуссар Ирыстоны фысджытæ Владимир Категори:Дзауы районы чи райгуырдис, уыдон
Рённе
Рённе (Rønne) у сахар Данийы. Ис Борнхольмы сакъадахыл.
Категори:Данийы сахартæ
Цым
Цым, (Cornus, Кизил) у сыфтæрызгъæлæны зайæгойты мыггаг (30-50 хуызы).
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Вагаршапат
Вагаршапа́т (Վաղարշապատ) у сахар Сомихы, уыдис Стыр Сомихы сæйраг сахар.
Фиппаинæгтæ
Категори:Сомихы сахартæ
Измир (ил)
Изми́р (İzmir) у провинци (ил) Турчы ныгуылæны.
Фиппаинæгтæ
*
709-æм аз
Амардысты
Категори:709
Грамматикæ
Грамматикæ (γραμματικὴ τέχνη «дамгъæты аивад») у, æвзаджы грамматикон арæзт чи иртасы, æвзагзонынады ахæм къабаз. Уыцы æвзагыл раст æмæ мидисджын дзырдтæ, дзырдбæстытæ æмæ хъуыдыйæдтæ куыд аразгæ сты, уый у грамматикæйы иртасинаг. Æвзаджы сконд грамматикæ сфыссы иумæйаг грамматикон уæгæвæрдты.
Грамматикон арæзт æвзагæй æвзагмæ иухуызон нæу. Зæгъæм, испайнаг хъуыдыйад «me gustan los coches rápidos» иронау зæгъæн ис «тагъд хæдтулгæтæ мæ зæрдæмæ цæуынц». Ирон хъуыдыйады мивдисæг (цæуынц) у хъуыдыйады кæрон (йæ фылдæрхаттон бынат), испайнаг хъуыдыйады та — номивæджы фæстæ (me gustan); иронау миногон (тагъд) лæууы номдары раз (тагъд хæдтулгæтæ), испайнагау та — номдары фæстæ (coches rápidos). Ома, хъуыдыйады мидæг дзырдты рæнхъæвæрд испайнаг æмæ ирон æвзæгты бынтон æндæрхуызон у.
Дзырдæй-дзырдмæ тæлмац, æнæ грамматикон ивд, суанг хæстæгдæр æвзæгты ’хсæн скæнæн нæй. Зæгъæм, дыгурон хъуыдыйад «Ба мæ домдта» иронау нæй зæгъæн уыцы хуызы уый тыххæй æмæ цыбыр номивæг «мæ» мивдисæг æмæ йæ разæфтуаны ’хсæн сæвæрæн нæй, ома раст у æрмæст «Бадомдта мæ».
Нырыккон грамматикæйы методтæ фæзындысты рагон Индийы, индиаг грамматисттæй зынгонддæр у Панини (нæ эрæйы агъоммæ дыккаг æнус). Æмбарынæдты системæ æмæ бирæ терминтæ фæзындысты Рагон Грекъ æмæ Ромы (Аристотель, стоиктæ, александриаг скъола, Варрон). XX æнусы райдианы онг æвзæгты сконд сфыссынæн ахуыргæндтæ пайда кодтой латинаг æвзаджы æмбарынæдтæй — суанг Всеволод Миллеры ирон æвзаджы грамматикæйы ис латинаг хауæнты нæмттæ æмæ латинаг грамматикæйы тæваг.
Литературæ
Категори:Æвзагзонынад
710-æм аз
Амардысты
Категори:710
Рамаллæ
Ра́маллæ кæнæ Ра́маллах (رام الله Rām Allāh) у Палестинæйы паддзахады рæстæгмæ сæйраг сахар.
Фиппаинæгтæ
Категори:Палестинæйы паддзахады сахартæ
Еврозонæ
Еврозонæ (Eurozone), Европæйы Цæдисы евро кæм пайда кæнынц, уыцы зонæ.
Еврозонæйы бæстæтæ:
Ла-Манчæ
Категори:Кастили — Ла-Манчæ
Къобет
Къобет у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы. Ис Къуыдаргомы.
Мыггæгтæ
Цардысты дзы Жажитæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Дербент
Дербент (, Darband — «уынгæг кулдуар»; Кьвевар — «дыууæ кулдуары»; Dərbənd; ; ; Дарбант) у Уæрæсейы рагондæр сахартæй иу. Ис Дагъистаны. Цæрынц дзы 106,2 (2006) мин адæймаджы (2005).
Фиппаинæгтæ
Категори:Дагъистаны сахартæ
Хъорнис
Хъорнис у Хуссар Ирыстоны Знауыры районы хъæу.
Фиппаинæгтæ
Категори:Знауыры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Али-Юрт
Али́-Юрт (Iаьли-Юрт) у хъæу Мæхъхъæлы Назраны районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Назраны районы цæрæнрæттæ
711-æм аз
Амардысты
Категори:711
Æгъуызаты Иуане
Иуане райста уæды дуджы иттæг хорз ахуырад Гуырдзыйы паддзах Ерекъле II руаджы. Бирæ рæстæг фæкуыста ирон æмæ гуырдзиаг æвзæгты ахуыргæнæгæй Гуырдзыстоны регионты скъолаты, Тифлисы дины семинары. Иуане куыста Уæрæсейы æфсæддон разамындмæ Тифлисы æмæ бирæ хæттыты уыд Хуссар Ирыстоны кæмтты бынæттон адæмимæ рухстауæн куысты фæдыл. Ныффыста æнæмæлгæ поэмæ «Алгъуызы кадæг ».
Баззадис йæхи къухæй фыст цыбыр автобиографи уырыссаг æвзагыл, кæцы разынд 1951 азы Гуырдзыстоны ССР Централон паддзахадон историон архивы: ''Дворянин Иван Георгиев сын Ялгузидзе, 45 лет; женат, имею двух сыновей. Родился в Осетии, происхождение мое из природных осетинских дворян. Кроме грузинского и осетинского могу объясняться несколько и на русском языке. Во время еще моего малолетства взят я из Осетии в Грузию, где грузинский царь Ираклий II-й, узнав о моем происхождении, приказал отдать меня к отцу архимандриту Крестительского монастыря обучать чтению церковных книг на грузинском языке, чему и научился я у него, находясь в упомянутом монастыре. Потом с воли же царя Ираклия был послан в Давидо-Гареджийский монастырь к находившемуся там иеромонаху Иоанну Карумидзеву, как знающему философию, для научения словесности. Учиться сему у него продолжал по приказанию царя и тогда, когда Иоанн был возведен в сан архиерея на Цилканскую епархию. По прошествии некоторого времени меня учивший преосвященный представил царю, который принял милостиво и изволил обещать мне дать довольное содержание: однако же сим не мог я воспользоваться за скоро постигшею его смертью, и остался на собственном попечении, живя своими трудами. Но когда Грузия поступила в подданство России, то по делам, до осетинского народа относящимся по найденной способности и знанию моему осетинского языка, был я употребляем здешним военно-гражданским начальством следующим образом:''
''В 1802 году, с февраля по август месяц, находясь при полковом командире Кавказского гренадерского полка Симоновиче (бывшем после правителем Имеретии), во время порученной ему экспедиции на осетин, живших по рекам Паци, Большой и Малой Лиахве и на Арагве, как от него, так и от штабс-капитана того же полка Осипова, имел разные поручения относительно приведения осетинского народа к повиновению и особенно упорных старшин Кешельтского ущелья, и, наконец, после усиленного приведения всех их к порядку благоразумными мерами, служил при обнародовании высочайшего манифеста и при приводе их к присяге. В сие время был посылаем в труднейшие и опаснейшие места, и, переходя большею частью пешком по Кавказским горам (из коих и хребет горы Зикары), покрытым вечным льдом, – исполнил все сделанные поручения с полным усердием, за что по представлению г. генерал лейтенанта, главнокомандующего в Грузии Кнорринга пожалована мне в том же 1802 году золотая медаль.''
''12 августа 1809 года, вследствие представления здешнего военно-гражданского начальства, за отличное усердие к службе пожаловано мне в пенсион 120 руб. серебром.''
''По знанию осетинского языка и по известности большей части Осетии быв употребляем от военно-гражданского и духовного начальства по службе на разные поручения в делах с осетинским народом, – исполнял я всегда делаемые мне поручения не только с готовностью и усердием, но с успехом и пользою. О сем между прочим известно и его высокопреосвященству Феофилакту, митрополиту, экзарху Грузии, из дел Осетинской духовной комиссии. Его высокопреосвященству благоугодно было возложить на меня перевод с грузинского на осетинский язык утренних и вечерних молитв, христианского катехизиса, с кратким при нем нравоучением, и божественной литургии, из коих первые напечатаны уже здесь в Тифлисе, а божественная литургия остается в рукописи. С февраля сего 1820 года определен в Тифлисскую семинарию учителем по классу грузинского и осетинского языков с поручением воспитывать поступивших в семинарию осетинских мальчиков.''
Сверх того, во время личных его высокопреосвященства объяснений с приезжающими в Тифлис осетинскими старшинами и депутатами от новообращенных в архиерейство горских народов употребляюсь словесным переводчиком».
''1820 г. Дворянин Иван Ялгузидзе.'' Иуане ахуыргæнæгæй фæкуыста Душеты скъолайы (1798), Тифлисы дины семинары (1802-1822 азты). Уый размæ æмæ уый фæстæ службæты дæр цы мызд иста, уыдонæй æххуыс кодта йæ ахуыргæнинæгтæн, ирон адæмæн, кæд йæхуыдтæг мæгуыр цард кодта, уæддæр.
Иуане амард 1830 азы халерæй Тифлисы, фæлæ кæм ныгæд у уый иттæг бæрæг нæу. Ис ахæм хъуыды, зæгъгæ, Иуане царди Исанийы районы кæнæ Авлабары кæмдæр æмæ гæнæн ис, фыссы Г. Бочоридзе, æмæ «''похоронен на кладбище Авлабарской архангельской церкви в гор. Тбилиси''».
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон фысджытæ Категори:Гуырдзыстоны фысджытæ Категори:Гæбæратæ Категори:Залдайы чи райгуырдис, уыдон
712-æм аз
Амардысты
Категори:712
Иерусалим
Фиппаинæгтæ
Категори:Израилы сахартæ Категори:Палестинæйы сахартæ Категори:Библийы рæттæ
Кютахья (ил)
Кютахьяйы илы цæрджыты нымæц рæзы: 1990-æм азы дзы цардис 578 мин адæймаджы, 2006-æм азы та — 684 мин.
Категори:Турчы провинцитæ
Британийы Колумби
Британийы Колумби кæнæ Бритайнаг Колумби (British Columbia, Colombie-Britannique) у Канадæйы провинцитæй иу, лæууы Сабыр фурды былгæрон, Канадæйы тæккæ ныгуылæны. Ацы провинцийы цæрынц 4 220 мин адæймаджы (2005 азы).
Провинцийæн йæ сæйраг сахар у Виктори (75,3 мин цæрджыты), йæ стырдæр сахар та у Ванкувер (545,6 мин цæрджыты) — 2010-æм азы Зымæгон Олимпиадæйы фысым. Британийы Колумбийы сахартæ азæй-азмæ рæзынц.
Британийы Колумбийы ис тынг рæсугъд æрдз. Провинцийы 12,5% (114 мин километры) у хъахъхъæд территоритæ. Бирæ адæм дунейы алы къумтæй сæ фæллад уадзынæн ардæм цæуынц, ахæм туризмы тип хуыйны экотуризм.
Фиппаинæгтæ
*
Дзæрæхы район
Дзæрæхы район (Джейрахский район, ЖӀайраха шахьар) у район Мæхъхъæлы хуссары. Районы административон центр у Дзæрæх.
Фиппаинæгтæ
*
Батайск
Бата́йск (Батайск) у сахар Уæрæсейы Ростовы облæсты. Цæрынц дзы 127,9 мин адæймаджы (2020).
Фиппаинæгтæ
Категори:Ростовы облæсты сахартæ
Лолатæ
Лолатæ кæнæ Лолотæ, Лолойтæ (Лолаевы, Лолоевы, ლოლაძე, ლოლაშვილი, ლოლოშვილი) сты ирон мыггаг.
Равзæрд
Таурæгъмæ гæсгæ, Лолаты мыггаг равзæрд Уæлладжыры комы, Дæйыхъæуы. Лолатæ сты Ос-Бæгъатыры къабазæй, Уырызмæгæй равзæргæ. Лолатæн Дыгургомы цæрджытæй хæстæг æрвадæлтыл нымад цæуынц: Габетæ, Дзайнухътæ æмæ Уазитæ. Ацы мыггæгтæ дæр фæзындысты Дæйыхъæуы, сты Уырызмæгæй равзæргæ мыггæгтæ.
Лолаты мыггаг Дыгургоммæ кæд æмæ цæмæ гæсгæ æрбафтыд, уый ничи зоны, фæлæ Стыр Дыгуры рагæй кæй цæрынц, уымæн æвдисæн сты сæ цæрæнбынæттæ. Лолатæ уырдыгæй фæлыгъдысты быдыры хъæутæм.
Фиппаинæгтæ
*
Ванкувер
Ванку́вер (Vancouver) у сахар æмæ порт Канадæйы ныгуылæны, провинци Британийы Колумбийы стырдæр сахар, лæууы Сабыр фурды былгæроныл. Цæрынц дзы 631,4 мин адæймаджы.
Фиппаинæгтæ
*
Мугут (Знауыры район)
Мугут у Хуссар Ирыстоны Знауыры районы хъæу.
Фиппаинæгтæ
Категори:Знауыры районы сахартæ æмæ хъæутæ
713-æм аз
Амардысты
Категори:713
Назраны район
Назраны район (Назрановский район, Наьсарен район) у Мæхъхъæлы районтæй иу.
Фиппаинæгтæ
*
Кокаралы донмарæн
thumb|300px|Аралы денджызы цæгатаг хай 2005-æм азы апрелы (дæлæ) æмæ 2006-æм апрелы (донмарæны аразыны фæстæ, уæлæ) Кокаралы донмарæн у, Аралы денджызы цæгатаг хай чи фæиппæрд кодта, ахæм ног донмарæн. Уый арæзт æрцыд Хъазахстаны, раздæры сакъадах Кокаралы цур, 2005-æм азы. Донмарæны дæргъ у 13 километры, бæзн та — 150 метры онг.
Кокаралы донмарæны фæрцы цады цæгатаг хай (афтæ хуынд Чысыл Арал) дзæбæх кæнын байдыдта, йæ доны æмвæз фæбæрзонддæр, доны у къаддæр цæхх, фæзынди дзы кæсаг дæр.
Уыцы донмарæны бынаты 1992-æм æмæ 1998-æм азты бынæттон хъæппæрисæй арæзт æрцыдысты чысылдæр донмарæнтæ. Фæлæ уыдон дыууæ дæр денджыз фехæлдта. Уæд Хъазахстаны хицауад радих кодта æхца фидар донмарæн саразынмæ.
Категори:Аралы денджыз Категори:Донмарæнтæ
Дюздже (ил)
Дюздже (Düzce) у провинци (ил) Турчы цæгаты. Уымæн ис Сау денджызы былгæрон 25 км дæргъ.
Категори:Турчы провинцитæ
Махис
Махис (მახისი) у хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы.
Бихъарæн Медзыдайы доны ныгуылæн фарс æрбынат кодтой: Астæуккаг Махис, Дæллаг Махис æмæ Уæллаг Махис. Астæуккаг Махисы ис ахæм сыхтæ: Дудайты (хонынц æй Джиуиты сых дæр), Бебеты æмæ Хуыбылты сых; Уæллаг Махисы — Хосроты æмæ Годжиты сых; Дæллаг Махисы — Туаты сых.
Мыггæгтæ
Цардысты дзы Дудайтæ, Туатæ, Хуыбылтæ, Хуритæ.
Топонимтæ
Астæуккаг æмæ Дæллаг Махисы хицæн кæны чысыл цæугæ дон, хонынц æй Куырæйтты ком. Астæуккаг æмæ Уæллаг Махисы ис ахæм микротопонимтæ: Къæрайы хуым, Скъæтты раз, Димойы суадон, Цæгаты хуымтæ, Куырæйтты ком, Санойы дыргъдон, Цады фæз, Иунæг Цъериуат, Фæлдыст суадон, хонынц ма йæ Сабейы суадон дæр, Сæрибары фæз, Галдарæн ривæддон, Къахыры хуым, Тæрсджын къуылдым, Елхъаны дон, Кæсагджыны цъала, Куыдзæппарæн адаг, Дидгуладжын, Саргъау, æмæ æндæртæ. Советон дуджы фæзынд Комсомолты хуым дæр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цхинвалы районы сахартæ æмæ хъæутæ
714-æм аз
Амардысты
Категори:714
Хидыхъус
Хъæу хуыссы Куырттаты комы, Фыййагдоны рахиз был. Ис дзы мæсгуытæ æмæ æндæр историон фенддæгтæ.
Новотроицк
Новотро́ицк у сахар Уæрæсейы Оренбурджы облæсты. Цæрынц дзы 83,6 мин адæймаджы (2020).
Хидыхъус
Хидыхъус зындгонд у Миро-хæссæг устыты номыл аргъуанæй (1858-æм аз) æмæ нырыккон нæлгоймæгты Алайнаг моладзандонæй. Моладзандоны цæуы ног аргъуаны арæзтад.
Новотроицк
Фиппаинæгтæ
Категори:Оренбурджы облæсты сахартæ
Хидыхъус
Мыггæгтæ
Хидыхъусы цардысты Алидзатæ, Æхболæттæ, Бугъатæ, Быдзыхъотæ, Гæбуатæ, Годжиатæ, Гусатæ, Дзабратæ, Джидзалатæ, Дзокатæ, Зылыйатæ, Къарджиатæ, Калмантæ, Ситохатæ, Торчынтæ, Хетæгкатæ, Цæболтæ, Æлбегатæ, Бокотæ, Блитæ, Джиотæ, Дзытиатæ, Кцойтæ, Суантæ, Тохтиатæ, Хъулатæ, Цыбыртæ.
Голоты Владимир
Голоты Естъайы фырт Владимир (райгуырдис 1910 азы, Салбиеры — амардис 1975 азы 25 майы) уыдис зындгонд ирон фыссæг-публицист.
Хидыхъус
Æрвитæнтæ
Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ
Голоты Владимир
Цардафыст
Владимир райгуырдис 1910 азы Ленингоры районы хæххон хъæу Салбиеры мæгуыр зæхкусæг хæдзары. Йæ фыд Естъа амардис 1916 азы.
Владимир баззадис сидзæрæй. Сомбоны фыссæг æмæ журналист цыдис фыййау. Ахуыр кодта сæ хъæуы райдиан скъолайы.
1924 азы газет «Хурзæрин» мыхуырæй цæуын куы райдыдта, уæд хъæууон зæрдæргъæвд лæппу газетмæ фыссын райдыдта уацтæ.
1927 азы Голоты Владимир ахуыр кæнынмæ бацыдис Цхинвалы ахуыргæнджыты дыууæазон курсытæм. Каст сæ фæцис æнтыстджынæй æмæ кусын райдыдта йæ райгуырæн хъæуы ахуыргæнæгæй. Уыцы иу рæстæджы уацтæ фыста Мæскуыйы «Крестьянская газета»-мæ. Йæ уацтæ афтæ цымыдисон уыдысты æмæ йæ уайтагъд газеты редакции йæхимæ ахуыдта кусынмæ. Уыцы рæстæджы Владимир ахырмæ бацыдис журналисты уæлдæр скъоламæ.
«Крестьянская газета»-йы кусгæйæ, базонгæ ис стыр пролетарон фыссæг Максим Горькийимæ. Уый йын йæ фыццаг радзырд «Хиисад» ныммыхуыр кодта журнал «Наши достижения»-йы.
Донмарæн
thumb|Донмарæн [[Суаны (Гуырдзыстон)]] Донмарæн у, доны цыд чи гæрæн кæны, донуат аразынæн ахæм сæрмагонд амаддзаг. Донмарæн хонынц, дон нæ бауадзынæн цы амаддзæгтæ аразынц, уыдон дæр (Нидерландты денджызы был æмæ æндæр рæтты). Уымæй донмарæнтæ дих кæнынц, дон чи уадзынц æмæ дон чи нæ уадзынц, ахæм дыууæ къордыл.
Цæугæдæттыл донмарæнтæ аразынц, цæмæй доны цыд контролгонд уа (зæгъæм, къæвдаджын рæстæг дон æмбырд кæны донуаты, донмарæны дæлдæр доны æмвæз æдзухдæр иухуызон вæййы). Донмарæны раз æмæ йæ дæлдæр цы æмвæзты хицæндзинад сæвзæры, уый ахъаззаг у электрон тых кусынæн — донмарæны мидæг кæнæ йæ цуры аразынц гидроэлектростанцæ. Донуаты цы бирæ дон æрæмбырд вæййы, уымæй пайда кæнынц наудзыд нывылдæр кæнынæн стæй, хус регионты, быдыртæм дон уадзынæн дæр.
Голоты Владимир
Цардафыст
Голоты Владимир бæрнон бынæтты архайгæйæ уый æмрæстæджы кодта ахадæн сфæлдыстадон куыст дæр. Фыста радзырдтæ, уацаутæ, аивадон очерктæ, публицистикон уацтæ. Активонæй архайдта куыд Хуссар Ирыстоны, афтæ Цæгат Ирыстоны дæр.
Донмарæн
Дунейы бæрзонддæр у хæххон Таджикистаны Нуречы донмарæн (йæ арæзтад фæци 1980-æм азы). Уымæн йæ бæрзæнд у 300 метры. Нуречы ГЭС цы электрон тых дæтты, уый у æппæт бæстæйæн фаг (домæны 98%).
2005-æм азы Хъазахстаны фæци, йæ дæргъ 13 километрæй фылдæр кæмæн у, ахæм денджызон донмарæны арæзтад. Кокаралы донмарæн фæиппард кодта Аралы денджызы цæгатаг хай уыцы цæхджын цады æндæр хайæй. Уымæй цæгатаг хай (афтæ хуынд Чысыл Арал) дзæбæх кæнын байдыдта, йæ доны æмвæз фæбæрзонддæр, доны у къаддæр цæхх, фæзынди дзы кæсаг дæр.
Голоты Владимир
Цардафыст
Голоты Владимир амардис 1975 азы 25 майы.
Категори:Ирон фысджытæ Категори:Ирон журналисттæ Владимир Категори:Ленингоры районы чи райгуырдис, уыдон
Донмарæн
Уыимæ кæс
*
Гвадалахарæ
Гвадалахарæ (Guadalajara) у Мексикæйы сахар, штат Халискойы административон центр.
Категори:Мексикæйы сахартæ
715-æм аз
Амардысты
Категори:715
Дубай
Дуба́й (دبي) у Араббы Иугонд Эмиратты сахар æмæ эмират.
Дубайы фыццаг фыст кой скодтой 1095-æм азы. Йе ’вæрд ахсджиаг уыдис саудæджер парахат кæнынæн, æмæ XX æнусы райдианмæ Дубай сси ахсджиаг порт.
1966-æм азы регионы ссæрдæуыд нефт. Уымæй Дубаймæ багуылф кодта æхца æмæ куыстагуыр адæм. Эмират Дубай йæ ныры арæнты фæзындис, Стыр Британи уыцы ранæй куы ацыдис, уæд. 1971-æм азы Дубай æмæ цалдæр æндæр эмираты баиу сты иумæйаг федерацийы.
Категори:Араббы Иугонд Эмиратты сахартæ
Алеппо
Але́ппо кæнæ Ха́леб (حَلَبُ) у стыр сахар Сирийы цæгаты.
Фиппаинæгтæ
Категори:Сирийы сахартæ
.ae
.ae у Араббы Иугонд Эмиратты уæллаг æмвæзады паддзахадон домен.
ae
.il
.il у Израилы уæллаг æмвæзады паддзахадон домен.
il
716-æм аз
Амардысты
Категори:716
717-æм аз
Амардысты
Категори:717
Киселёвск
Киселёвск у сахар Уæрæсейы Кемеровойы облæсты. Цæрынц дзы 104,1 мин адæймаджы (2005).
Фиппаинæгтæ
Категори:Кемеровойы облæсты сахартæ
Сæйраг сахары регион
Сæйраг сахары облæст (Hovedstaden) у административон регион Данийы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Данийы административон дих
Дзæрæхы ком
Дзæрæхы ком (Джейрахское ущелье, ЖӀайрахой чӀож) у ком Мæхъхъæлы хуссары, цæугæдон Мæхъхъæлдоны дæргъмæ. Цæрынц дзы мæхъхъæлæттæ.