cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Царциатæ
Царциаты цардæгъдау
Ис сæм нартау абоны адæмы миниуджытæ. Сæхи хъаруйæ амал кæнынц царды фæрæзтæ. Æххæст сты алцæмæй дæр, сты сабыр, æнæхъыгдаргæ адæм, сæхиуыл никуы феввæрсынц, иннæтæм уæлейæ дæлæмæ нæ кæсынц, фæлæ знагмæ сты æгъатыр, нæ барынц мæнгарддзинад, карзæй æфхæрынц гадзрахатæй цæуæджы. Царциаты къухæй бындзагъд, быныскъуыд фесты еугуыппыртæ, гуымиртæ, уæйгуытæ, цъыбырттæ, сугътæ, цъырынгатæ.
Царциаты цæрæнтæттæ
Царциаты цæрæн бынæттæ фæамонынц Астæуккаг Ирыстоны хæхты дыууæ фæрстыл. Сæ номимæ дзы баст сты ахæм бынæттæ: Ахуыбаты бæрзæнд, Чызджыты адаг, Едысы хъæу, Уæйгуыты галуан, Едысы хъилдур къæдзæх, Сммæндон къæдзæх, Бикъуырау къæдзæх, Тъепле, Адайы хох, Мамысоны æфцæг, æрхонгомы Фыдхуыз хох, Куырттаты комы Лæцы хъæу, Цымийы хъæу, Царциаты уæлмæрдтæ Лæцы, Дзимыргомы æмæ æндæр рæтты. Сæ иу диссаг ма та уый у, æмæ сæ иумæйаг ингæнтæй рахауынц æмпъызт сæры кæхцытæ. Сæ æмпъузæнтæ æмæ зæгæлтæ сты æрхуыйæ. Хæсты-иу дзы кæй сæр фæхъæн, уымæн, дам, ыл æвæрдтой æрхуы æмпъузæн. Зæгæл, дам-иу, куы бахостой, уæд-иу æй цæф йæхæдæг, йæхи адымсгæйæ, мидæгæй фæцъула кодта. Таурæгъгæнæджы ныхæстæм гæсгæ:
Царциаты сæфт
Таурæгъ Царциатæ æмæ Нарты кадджытæн ис цыдæр æбæрæг бастдзинæдтæ. Растдæр зæгъгæйæ, таурæгъгæнджытæ сæ кæмдæрты хæццæ кæнынц, хицæн бынæттæ дзы бахæссынц Царциатæм. Сæ равзæрды, фылдæр та сæ байсæфты иухуызондзинæдтæ дæр уымæн ис. Нартæ Хуыцауимæ тохы фесæфтысты Сырдоны æвзагæй, фæлæ сæ кады хъуыддæгтæ баззадысты. Царциаты дæр зынг æмæ зынглæсæнæй Хуыцау фесæфта Маммийы аххосæй. Семæ ахастой сæ сусæгдзинæдтæ, æрмæстдæр ма баззадысты сæ диссæгтæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирыстон Категори:Ирон мифологи
Хеленæ (Монтанæ)
Хе́ленæ (Helena) у Монтанæйы сæйраг сахар.
Гал
thumb|right|200px|Гал Гал у хъуджы нæл. Æрыгон галы ном у уæныг,, иуонæг.
Категори:Хæдзарон фос
Майрæм (хъæу)
Майрæм кæнæ Хъотайтæ у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы. Ис Чеселтгомы.
Мыггæгтæ
Цардысты дзы Хъотайтæ, Уанетæ, Багатæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
1890-æм аз
Амардысты
Категори:1890
Сан-Сальвадор
Сан-Сальвадор (San Salvador) у Сальвадоры сæйраг сахар.
Категори:Сальвадоры сахартæ
Каякенты район
Каяке́нты район у Дагъистаны районтæй иу. Æрбынат кодта Дагъистаны хуссар-скæсæны. Районы административон центр у Новокаякент.
Фиппаинæгтæ
*
Ливийы сахарты номхыгъд
Ливийы стырдæр сахар у йæ сæйраг сахар Триполи. Йæ цæрджыты нымæцмæ гæсгæ дыккаг сахар у Бенгази бæстæйы скæсæны.
Ливийы сахартæ алфавитмæ гæсгæ
*
Саскачеван
Саскачеван (Saskatchewan) у Канадæйы провинци. Йæ сæйраг сахар у Реджайнæ, йæ стырдæр сахар у Саскатун.
Фиппаинæгтæ
*
Багаты Лади
Багаты Захары фырт Лади (Владимир) (райгуырдис 1920-æм азы, Тибы хæуы) у ирон поэт, педагог.
Цардафыст
Багаты Лади райгуырдис Цæгат Ирыстоны Тибы хъæуы зæхкусæджы хæдзары. 1922 азы йæ бинонтæ ралыгъдысты быдырмæ æмæ æрцардысты Къостайыхъæуы. Лади каст фæци авдазон скъола æмæ Ирпедтехникум, стæй ахуыр кæнын райдыдта Цæгат Ирыстоны паддзахадон педагогон институты. Институты кæронмæ нæ бакасти — 1940 азы йæ акодтой Сырх Æфсадмæ. Ульяновсчы хæстон скъола фæуыны фæстæ ацыди Фыдыбæстæйы Стыр хæстмæ. 1947 азы сыздæхтис Ирыстонмæ æмæ йæ ахуыр ахæццæ кодта педагогон институты (фæсаууонмæ). Каст æй куы фæци, уæд куыста ахуыргæнæгæй алы хъæуты, стæй Ахуыргæнджыты дæсныйад хуыздæргæнæн институты, ноджы уыди Къостайыхъæуы скъолайы директор.
Лади у цалдæр поэтикон чиныджы автор. Уымæй дарддæр Гаппуаты Хъасболатимæ сарæзта ирон æвзаджы кæсыны чингуытæ райдайæн кълæстæн. Ахуыргæнджытæн сæ куысты фæахъаз сты йæ методикон амындтытæ, диктантты æмбырдгонд æмæ а.д.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон поэттæ Категори:Ирæттæ Фыдыбæстæйы Стыр хæсты Категори:Тибы чи райгуырдис, уыдон Лади
Соцъи
Соцъи (Abies; Пихта) у хихджын бæлас, æнусон цъæх зайæгой (социйы хих зымæг дæр цъæх вæййы).
Зайы Цæгаты æрдæгтымбылæджы ромыл бæстæты.
Этимологи
Гуырдз. სოჭი -> ирон соцъи.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Хихджын зайæгойтæ Категори:Бæлæстæ
Го
Го (碁; 围棋 вэйци, 바둑 бадук) у уæлыстъол логикон хъазт.
Категори:Хъæзтытæ
Ла-Риохæ (провинци)
Ла-Риохæ (La Rioja):
Мавританийы сахарты номхыгъд
* Категори:Номхыгъдтæ бæстæмæ гæсгæ
Годжитыхъæу
Годжитыхъæу у Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы хъæу. Цардысты дзы Бестаутæ æмæ Лолойтæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цхинвалы районы сахартæ æмæ хъæутæ
1891-æм аз
Амардысты
Категори:1891
Тамако
Тамако (Nicotiana) у, куыдзы багангæсты бинонадмæ чи хауы, ахæм зайæгойты мыггаг.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Куыдзы багангæстæ
Рувасгæрдæг
Рувасгæрдæг кæнæ омдзæджы хос (Lycopodium, Плаун) у зайæгойты мыггаг.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Цориты Нох
Цориты Агубечыры фырт Нох у Цæгат Ирыстоны культурæйы архайæг, бирæ азты дæргъы уыдис Сывæллæтты æмæ фæсивæды паддзахадон театр «Саби»-йы сæргъы, 2010-æм азы йæ уыцы бынаты раивта Колыты Владислав.
Категори:Цæгат Ирыстоны культурæйы архайджытæ Нох
Поморие
Поморие (Поморие) у Болгарийы Бургасы облæсты сахар Сау денджызы былгæрон. Сахар лæууы сæбæкк æрдæгсакъадахыл, 10-15 минуты Бургасы аэропортæй, Бургас æмæ Несебыры ’хсæн.
Адæм незаманты æрцардысты уыцы ран — нæ эрæйы агъоммæ V æнусы уыдис дзы бердзенаг колони Анхиало. Бердзенаг-болгайраг быцæутты рæстæг XX æнусы райдиан сахары фылдæр хай арты амæттаг фæци, бердзенаг цæрджыты бахъуыди Грекъмæ ралидзын, уыдоны бынатмæ æрбалыгътой болгайрæгтæ Стара-Планинæйы хохæй (сынæг Еминейы районы). 1934-æм азы сахары ном аивтой болгайрагдæрæн — Поморие.
Сахары мидæг рагон заманæй Помориейы цæхджын цады кæнынц цæххы куыст. Уыимæ Поморие зындгонд у йæ Сыгъдæг Георгийы номыл моладзандонæй. Сахары ис цымыдисаг историон музей.
Фиппаинæгтæ
Категори:Болгарийы курорттæ Категори:Сау денджызы курорттæ Категори:Бургасы облæсты сахартæ
Серро-Бонете
Серро-Бонете (Cerro Bonete) у хох Андты. Ис Ла-Риохæйы провинцийы цæгаты. Йæ цъуппы бæрзонд хæццæ кæны 6759 м, у фæндзæм хох бæрзондмæ гæсгæ Америкæйы (Аконкагуæ, Охос-дель-Саладо, Монте-Писсис æмæ Уаскараны фæстæ).
Кæс ноджы
Категори:Аргентинæйы хæхтæ Категори:Аргентинæйы вулкантæ Категори:Хæхтæ алфавитмæ гæсгæ
Фистæгдзау
Фæткæвæрд Фæндаджы Змæлдæн-ы æмбæрстгонд цæуынц фистæгдзауы бартæ æмæ хæстæ. Фистæг адæмы æдасы сæраппондæн скондæуыдысты фистæгдзу-ахизæнтæ, фистæгдзу-фæндæгтæ (тротуартæ), зæххы-уæлæ фистæгдзу-ахизæнтæ æмæ ма уæлзæхх æмæ дæлзæхх фистæгдзу-ахизæнтæ дæр. Фистæгдзаутæ хъуамæ цæуой тротуартыл, кæнæ фистæгдзу-фæндæгтыл, æмæ дзы сæ иу дæр куынæ уа, уæд та – фæндагвæрсты. Фистæгдзаутæн, кæдон фæласынц, кæнæ фæхæссынц егъау дзаумæттæ, æмæ ма гоймæгтæн, кæдон пайда кæнынц æнæ змæлынгæнæгæй нæбойнаг-коляскæтæй, сæ бон у цæуын тулæнвæндаджы кæрæтты, кæд æмæ сæ цыд тротуартыл, кæнæ фæндаджывæрстыл иннæ фистæгдзаутæн къуыхцыйы аххос у, уæд. Куынæ дзы уа тротуартæ, фистæг-фæндæгтæ йе та фæндагвæрстæ, кæнæ та цыл цæуынвадат куынæ уа, уæд фистæгдзауты бон у лисапъедон фæндагыл змæлын, кæнæ иу рæгъы цæуын тулæнвæндаджы хайы (дих-хаххимæ фæндæгтыл – тулвæндаджы хайы æддаг кæроныл). Тулвæндаджы хайы цæугæйæ, фистæгдзаутæ хъуамæ цæуой æрбацæугæ-æрбацæугæ транспорты размæ.
Дзауы æхсæнад
Дзауы æхсæнад уыд æхсæнад Хуссар Ирыстоны.
Географи
Цæгат фæрсырдыгæй Дзауы хъæубæстæ арæн кодта къуыдайрæгтимæ, туалтимæ æмæ урстуалтимæ, скæсæнырдыгæй — чысайнæгтимæ, ныгуылæн æмæ хуссарырдæм та гуырдзы цардытты.
Хъæутæ
Дзауы æхсæнады кондмæ цыдысты уыдысты Гуфта, Залда, Стырфæз, Ортъеу, Джер, Гудис, Тли, Сохтæ, Хъола.
Мыггæгтæ
Бирæнымæцон æмæ номдзыд Дзауы мыггæгтæй зæгъæн ис Бекъойтæ, Бестаутæ, Гæбæратæ, Гаглойтæ, Джиотæ, Къæбыстæ, Коцтæ, Хъуылымбегтæ, Мæргъитæ, Пæррæстатæ, Санахъотæ, Тедетæ, Харебатæ, Цыхуырбатæ, Цоцитæ.
Категори:Ирыстоны æхсæнæдтæ
Ломоносов, Михаил Василийы фырт
Ломоносов Василийы фырт Михаил (Михайло) (1711-æм азы 19 ноябры, хъæу Мишанинская – 1765-æм азы 15 апрелы, Бетъырбух) — фыццаг уырыссаг ахуыргонд-æрддзонæг, энциклопедист, химик æмæ физик; историмæ бахызт куыд фыццаг химик, кæцы снысаниуæг кодта физикон химийы йæ нырыккон мидисмæ хæстæг æмæ сбæрæг кодта физикон-химион иртæстты уæрæх программæ; йæ хъармы молекуларон-кинетикон теори бирæ цæмæйдæрты дисы æфтыдта уæдыккон фæлгæнцтæ материйы сконды тыххæй æмæ ма бирæ фундаменталон закъæттæ дæр, сæ номхыгъды термодинамикæйы райдайæнтæй сæ иу, бавæрдта ма райдиан авджы зонадæн.
Астроном, гæрзгæнæг, географ, металлург, геолог, поэт, нырыккон уырыссаг литературон æвзаджы бындурæвæрды æрфидаргæнæг, нывгæнæг, историк, фыдыбæстон ахуырады, зонады æмæ экономикæйы райтынджыны сæрылхæцæг. Бакуыста Мæскуыйы университеты проектыл, кæцыйыл ма фæстæдæр йæхи ном сæвæрдæуыд. Бонвæрнонæн атмосферæ кæй ис, уый раргом кодта. Зонæдты æмæ аивæдты Академиты Бæлвырд уæнг (физикон къласы адьюнкт 1742-æм азæй, химийы профессор 1745 азæй).
Сывæллæтты æмæ фæсивæды паддзахадон театр «Саби»
Сывæллæтты æмæ фæсивæды паддзахадон театр «Саби» у театр Цæгат Ирыстоны сæйраг сахар Дзæуджыхъæуы. Сценæйыл дзы адæймаг актёрты бæсты фæархайынц куклатæ.
Спектакльтæ дзы æвæрд цæуынц ирон æмæ уырыссаг æвзагыл. Фæстаг цалдæр дæсазы дæргъы иронау æвæрд спектакльты нымæц кодта къаддæрæй къаддæр. Уыцы уавæры сæвзæрдæн театры раздæры разамонæг Цориты Нох скодта ахæм аргъ :
Театры истори
Театры бындур æвæрд æрцыдис 1940-æм азы. Йæ саразыныл зæрдиагæй чи бакуыста, уыдон сты Боциты Барон, уырыссаг драмон театры актёр А.В. Дуганский æмæ йе ’мархайджытæ Е. Самсоненко æмæ М. Батаев, стыр энтузиаст К. Волкова, «Сабийы» фыццаг актёртæ З. Евстигнеева-Киселева, Е. Печуркина-Зубина, О. Терехова, Е. Ядыкина, Н. Дмитриева, В. Моргунов, нывгæнæг Е. Айвазов æмæ бирæ æндæртæ.
Райдианы уагдонæн уыдис уырыссаг куклаты театры статус, ома æппæт спектакльтæ дæр æвæрд цыдысты уырыссаг æвзагыл. Рæхджы æхзызгон бахъуыдис æвæрын пьесæтæ ирон театрдзаутæн, фæлæ республикæйы нæ уыдис иронау чи куыстаид, ахæм куклаты актертæ. Уый хынцгæйæ, 1956-æм азы Дзæуджыхъæуы аивæдты училищейы байгом чындæуыд, куклаты актёрты кæм ахуыр кодтой, ахæм студи. Йæ фыццаг 10 рауагъдоны систы ирон куклаты театры астæуцæджындз. Афтæмæй иу агъуысты кусын райдыдтой дыууæ труппæйы: ирон æмæ уырыссаг.
Æндæр æмæ æндæр азты театры куыстой режиссёртæ В. Ткаченко, Н. Терский, Цæлыккаты М., С. Федорович, Мæхъиты И., Дауыраты З., нывгæнджытæ Е. Айвазова, М. Лысов, О. Малтызова, Хетæгкаты М., Б. Митрофанов, А. Чеботарёв æмæ æндæртæ.
Куклаты драматургийы сæ фыццаг къахдзæфтæ чи акодта, уыдоны ’хсæн уыдысты Б. Боциев («Адæймаг æмæ Домбай»), Хъайырты В. («Ацæмæз»), Тебиаты М. æмæ Гайты М. («Дзеджы фырт Дзег»), Ю. Саратовский («Нарты Сослан»), Хъазыбегты К. («Нарты Батрадз»), Хæмыцаты Ц. («Амонды дидинæг»), Б. Кеворков («Кокули»), Дауыраты Х. («Æлгъыст мæсыг»), Кочысаты З. («Муртуз в космосе»), Цæлаккаты М. («Хæхты цот»), Бицъоты Т. («Хъазыбеджы таурæгъ»), В. Районов («Æхсар æмæ Æхсæрттæг») æмæ æндæртæ.
Бирæ азты дæргъы театры сæргъы уыдис Цориты Нох. 2010-æм азы ног разамонæгæй сфидар чындæуыд Колыты Владислав.
Мюнхгаузен, Иероним Карл Фридрих фон
Карл Фридрих Иероним фрайхерр фон Мюнхгаузен (Karl Friedrich Hieronymus Freiherr von Münchhausen, райгуырдис 1720-æм азы 11 майы, Боденвердер — амардис 1797-æм азы 22 февралы, Боденвердер) — немыцаг барон, рагон дæллагсаксойнаг мыггаг Мюнхгаузенты байзæддаг, Уæрæсейы æфсады ротмистр. Хъуыстгонд у, йæхи йын цы литературон уацмысты прототиптæн райстæуыд, уыдоны фæрцы.
Райгуырд, æвзонджы бонтæ
Иероним Карл Фридрих уыдис, булкъон Отто фон Мюнхгаузены бинонты цы аст сывæллоны уыдис, уыдонæй фæндзæм. Лæппуйыл цыппар азы куы цыдис, уæд амардис йæ фыд, æмæ афтæмæй сывæллæттæ баззадысты сæ мады æвджид. 1735-æм азы 15-аздзыд Мюнхгаузен пажы чины бацыдис службæмæ Брауншвейг-Вольфенбюттелы герцог Фердинанд Альбрехт II-æммæ.
Æфсæддон службæ Уæрæсейы æфсады
1737-æм азы Мюнхгаузен пажы чины афтыдис Уæрæсемæ, æрыгон герцог Антон Ульрихмæ, принцессæ Аннæ Леопольдовнæйы суинаг моймæ.
1738-æм азы Мюнгаузен герцогимæ архайы турчы ныхмæ хæсты. 1739-æм азы корнеты чины бацыдис, йæ шеф герцог кæмæн уыдис, уыцы Брауншвейджы кирасирон полкъмæ. 1741-æм азы райдианы, куыддæр барон Бироны раппæрстæуыд æмæ Аннæ Леопольдовнæйы снысан чындæуыд паддзахæй, герцог Антон Ульрихы та — генералиссимуссæй, афтæ йын лæвæрд æрцыдис поручикы чин æмæ лейб-кампанийы сæргълæууæджы бынат.
Уыцы азы Елизаветæ кæй сарæзта, æмæ Брауншвейджы хæдзарвæндаг чи раппæрста, уыцы паддзахадон фæфæлдæхт аскъуыдта Мюнхгаузены тынг суинаг карьерæ: кæд æмæ йын цæвиттойнаг афицеры репутаци уыдис, уæддæр ног чин (ротмистр) ын лæвæрд æрцыдис æрмæст 1750-æм азы, бирæнымæц курдиæттæ ныффыссыны фæстæ.
1744-æм азы Мюнхгаузен къаманды кодта, Ригæйы Уæрæсейы цесаревичы усаг — принцессæ София-Фредерикæ Ангальт-Цербстскаяйы (фидæны ус-паддзах Екатеринæ II) размæ чи рацыдис, уыцы цыты хъалагъурæн. Уыцы азы барон ракуырдта ригæйаг дворянкæ Якобинæ фон Дунтены.
Германмæ æрыздæхт
Ротмистры чин ын куы рардæуыд, уæд Мюнхгаузен райста афæдзон отпуск æмæ ацыдис, æфсымæрты ’хсæн ныййарджыты бынтæ байуарыны фæстæ уымæн чи баззадис, уыцы Боденвердермæ. Барон дыууæ хатты адаргъдæр кодта йæ отпуск, æмæ æппынфæстаг балæвæрдта Æфсæддон Коллегимæ курдиат, цæмæй йæ отставкæйы рауадзой, йæ æнæкъæм службæйы охыл ын булкъоны чин ратгæйæ; дзуаппон фыстæджы Мюнхгаузенæн загъдæуыд, ахæм куырдиæттæ бынаты уæвгæйæ дæтгæ кæй сты, уый, фæлæ Уæрæсемæ уæддæр нæ ацыдис, æмæ уый фæстиуæгæн 1754-æм азы йæ æфсадæй рацух кодтой куыд æвастæй службæ ныууадзæджы, афтæ.
Мюнхгаузен ма цасдæр рæстæг зæрдæ дардта пайдаджын отставкæ самал кæныныл (уæд ын цæстахадгæ чинæй фæстæмæ ма уыдаид пенси исыны бар). Уымæн æвдисæн у, йæ кузен æфсымæр — Ганноверы кънйазады канцлер барон Герлах Адольф Мюнхгаузен — Æфсæддон Коллегимæ цы курдиат балæвæрдта, уый. Фæлæ уымæй дæр ын ницы сæнтæстис, æмæ йæ цæрæнбонты къухæрфыстыты йæхи хуыдта уырыссаг службæйы ротмистр. Ацы ном ын фæахъаз ис Авдазон хæсты рæстæджы — Боденвердер францæгтæ куы бацахстой, уæд Францимæ æмцæдисон æфсады афицер хызт уыдис, окупациимæ баст зындзинæдтæй — æмæ æндæр ахæмтæй.
Фиппаинæгтæ
Категори:Мюнхгаузен Категори:XVIII æнусы истори Категори:Литературон персонажты прототиптæ Категори:Дæллаг Саксонийы чи райгуырдис, уыдон
Санта-Фе (Нью-Мексико)
Санта-Фе (Santa Fe) у Нью-Мексикойы сæйраг сахар.
Фиппаинæгтæ
Категори:Нью-Мексикойы сахартæ
Сардзан
Сардзан кæнæ садзан (Cyprinus carpio, Сазан) у, Cyprinidae-ы бинонадмæ чи хауы, ахæм æдзæх доны кæсаг.
Литературæ
Категори:Кæсæгтæ
1892-æм аз
Амардысты
Категори:1892
Фуглафьёрур
Фуглафьёрур (Fuglafjørður, []; Fuglefjord) у фарераг хъæу. Ис Эстуройы сакъадахыл. Цæрджыты нымæц: 1 562 адæймаджы (2006).
Газæйы Сектор
Газæйы Сектор (قطاع غزة) у Палестинæйы автономийы хай Зæххастæу денджызы былтыл.
Фуглафьёрур
Фиппаинæгтæ
Категори:Фареры сакъадæхты сахартæ æмæ хъæутæ
Газæйы Сектор
Категори:Палестинæ (паддзахад) Категори:Палестинæ *
Дубровник
Дубровник (Dubrovnik) у сахар Хорватийы хуссары, Адриатикон денджызы курорт, Дубровник-Неретвæйы жупанийы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Хорватийы сахартæ
Норвеги
Норвеги (Norge), официалон æгъдауæй Норвегийы Къаролад (Kongeriket Norge, Kongeriket Noreg), у Цæгат Европæйы конституцион паддзахад. Ис Скандинавийы ныгъуылæны. Æмарæн у Швеци, Финлянди æмæ Уæрæсеимæ. Уый йеддæмæ, хуссары, доныл æмарæн у Даниимæ. Йæ сæйраг сахар у Осло. Норвегийы территорийы фæзуат у 385 207 квадратон километр, æмæ дзы цæры 5 милуан адæймаджы. Æнгомадмæ гæсгæ у Европæйы æппæты æдзæрæгдæр бæстæтæй дыггаг.
Норвеги у НАТО-йы уæнг.
Ритакубæ-Бланко
Ритакубæ-Бланко (Ritacuba Blanco) — хох Андты Колумбийы. Йæ бæрзæнд 5410 м.
Æрвитæнтæ
Категори:Андты хæхтæ Категори:Колумбийы хæхтæ
Мёре æмæ Румсдал
Мёре æмæ Ру́мсдал (Møre og Romsdal — Мёре-ог-Румсдал) у фюльке Норвегийы ныгуылæны. Административон центр — сахар Молде.
Административон дих
Мёре æмæ Румсдалы коммунæтæ:
Фиппаинæгтæ
Категори:Норвегийы фюльке
Лопъан
Лопъан (ლოპანი) у хъæу Хуссар Ирыстоны Знауыры районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Знауыры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Æхсæлы
Æхсæлы, вариант: æхсуалы, æхсуали,  (Juniperus, Можжевельник) у хихджын къутæрты æмæ бæлæсты мыггаг, æнусон цъæх зайæгой.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Хихджын зайæгойтæ Категори:Зайæгойтæ Библийы Категори:Хъацæнтæ (хæринаг)
1893-æм аз
Амардысты
Категори:1893
Ниуэ
Ниу́э (Niue, []; Niuē-fekai), кæнæ Са́видж (Savage) у Океанийы сакъадах æмæ бæстæ. right|thumb|200px|Картæ
*
Цъирæнгæрдæг
Цъирæнгæрдæг кæнæ уадындзæг (Stachys sylvatica, Чистец лесной) у бирæазон кæрдæг зайæгойты хуыз.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Мыдхæссæг зайæгойтæ Категори:Хъацæнтæ (хæринаг)
Тоблахъ
Тоблахъ кæнæ галыкъах, (Inula; Девясил) у бирæазон зайæгойты мыггаг.
Зайæгойы уидаджы æмæ бынзæнджы ис инулин, сапонинтæ, чъиутæ, камедь, сæт, дзымарийы туагад, бензойы туагад, алкалоидтæ, витамин E, эфирон зети.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Сыхсы
Сыхсы, вариант: cыхсырæг, кæнæ бæпъæни‎ (Rubus saxatilis; Костяника) у чысыл бирæазон халхуыз зайæгой.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Агъуыд кæсаг
Агъуыд кæсаг (Alosa kessleri, Бешенка) у, Clupeidae-ы бинонадмæ чи хауы, ахæм кæсаг.
Литературæ
Категори:Кæсæгтæ
Пизæ (провинци)
Пизæ (Provincia di Pisa) у провинци Италийы. Ис Тосканæйы регионы.
Категори:Тосканæйы провинцитæ
Реджайнæ
Реджайнæ (Regina) у Канадæйы сахар, Саскачеваны сæйраг сахар.
Хъыргъатæ
Хъыргъатæ (Каргаевы) сты ирон мыггаг.
Реджайнæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Саскачеваны сахартæ
Афинæтæ
Афинæтæ (Αθήνα) у Гречъы сæйраг сахар æмæ йæ культурон æмæ экономикон центр.
Хъыргъатæ
Кæс ноджы
*
Афинæтæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Гречъы сахартæ
Ерцъо (хъæу)
Ерцъо (ერწო) у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы. Ис Къуыдаргомы.
Мыггæгтæ
Цардысты дзы Тедетæ.
Литературæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
1894-æм аз
Амардысты
Категори:1894
Валор-и-Вивес, Энрик
Энри́к Вало́р-и-Ви́вес (Enric Valor i Vives) у каталайнаг филолог, фыссæг æмæ ныхасгæнæг.
Валор и Вивес тынг бирæ бацархайдта каталайнаг æвзаджы иудзинадыл. Цы ахуыры чингуытæ ныффыста, уыдонмæ гæсгæ валенсиаг скъоладзаутæ ахуыр кæнынц каталайнаг æвзаг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Испанийы филологтæ
Осакæ
О́сакæ (大阪市) у Японы æртыккаг стырдæр сахар, Осакæйы префектурæйы административон центр. Ис Хонсюйы сакъадахы хуссары.
Сис (зайæгой)
Сис, вариант рагъсис, , рагона (Empetrum; Водяника) у, саубын гагатæ чи дæтты, ахæм æнусонцъæх къутæр. Зайы Цæгаты æрдæгтымбылæг æмæ Хуссар Америкæйы.
Осакæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Японы сахартæ
Сис (зайæгой)
Фиппаинæгтæ
Категори:Гагадыргътæ
Æхсæмæрæг
Æхсæмæрæг кæнæ æхсæмæр, (Ostrya, Хмелеграб) у бæлæсты мыггаг. Зайы Хуссар Европæ, Ази, Цæгат Америкæ æмæ Кавказы.
Уадфидиуæг
Уадфидиуæг (, Буревестниковые) у денджызы мæргъты бинонад.
Æхсæмæрæг
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Уадфидиуæг
Литературæ
Категори:Мæргътæ
Ла-Риохæ (провинци, Аргентинæ)
Ла-Риохæ (La Rioja) у провинци Аргентинæйы ныгуылæны, Чилийы арæныл.
Категори:Аргентинæйы провинцитæ
Панамæ
*
Мæлæтмондæгтæ
Shigurui (シグルイ) — «Мæлæтмондæгтæ» («Одержимые смертью») у — мангæты сериал, илл.страцигонд æрцыд Такайуки Ямагучийæ, бæстонгонд у Нарио Нанджойы чиныг Suruga-jo Gozen Jiai-йы фыццаг хайыл. Анимацигонд теле-адаптаци, бындурæвæрд мангæйы фыццаг 32 хайыл, WOWOW телекомпанийæ рауагъд 19 июлы 2007 — 12 октябрмæ 2007. Мультхæйтты режиссёр у Хироши Хамасаки, сценарист Сеиши Минаками æмæ продюсгонд Madhouse Studio-йæ. Сериал зындгонд у реалистон фыдми æмæ эротикон сценæтæй.
Истори райдайы 1629 Шизуокайы, Токугава Таданагайы барады рæстæджы. Даймё скæнын кодта турнир æмæ дзы й' архайджытæ боккенты (хъæдын-цирхъ) бæсты æцæг хъаматæй хъуамæ хæцыдаиккой æмæ уыцы карзвæнд уыд йæ вассалты ныхмæ. Хабар зылд цæуы фыццаг матчы, иу-армон æхсаргардджын Фуджики Генносуке æмæ куырм самурай Ирако Сейгены уæлхъус, æмæ æвдисы ивгъуыд цаутæ, кæдон тыххæй æуцы дыууæ хæстонлæджы фæзындысты Токугаваты турнирмæ.
Категори:Мангæ
Тæрхъусгæрдæг
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Хъæдурхуызтæ
Хусавик
Хусавик (Húsavík) у гыццыл сахар Исландийы цæгаты.
Фиппаинæгтæ
Категори:Исландийы сахартæ
Вашингтон (сахар)
Вашингтон (Washington, D.C.) у АИШ-ы сæйраг сахар (1800-æм азæй). Административон æгъдауæй хауы Колумбийы зылдмæ.
Хæрæгсындз
Хæрæгсындз (Onopordum, Татарник) у халхуыз зайæгойты мыггаг.
Вашингтон (сахар)
Цæрджыты нымæц: 582 мины бæрц.
Хæрæгсындз
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Мыдхæссæг зайæгойтæ
Вашингтон (сахар)
Географи
Сахар лæууы АИШ-ы цæгат-скæсæйнаг хайы, цæугæдон Потомакы былгæрон. Æмарæн у штаттæ Мэриленд æмæ Виргиниимæ.
Административон арæзт
Раздæр сахарæн разамынд лæвæрдта АИШ-ы Конгресс, фæлæ 1973-æм азы разамынды æххæстбартæ лæвæрд æрцыди сахары хицауадæн — мэр æмæ сахары уынаффæдонæн. Фæлæ уæддæр Конгрессæн ис бар, сахары хицауад кæй сфидар кодта, цыфæнды ахæм официалон акт кæнæ закъон нæ райсын, кæнæ йæм ивддзинад бахæссын.
Приморско
Приморско — Болгарийы Бургасы облæсты сахар Сау денджызы былгæрон, Бургасæй хуссарырдæм. У хъæубæстæ Приморскойы административон центр æмæ денджызон курорт.
Вашингтон (сахар)
Административон арæзт
Кæй зæгъын æй хъæуы, уый алкæд сахайрæгты зæрдæмæ нæ цæуы.
Приморско
Фиппаинæгтæ
Категори:Болгарийы курорттæ Категори:Сау денджызы курорттæ Категори:Бургасы облæсты сахартæ
Вашингтон (сахар)
Административон арæзт
АИШ-ы минæвæртты палатæйы (палата представителей США) куысты архайы Колумбийы зылды минæвар, фæлæ йын нæй хъæлæс кæныны бар.
Сенаты зылды минæвар нæй. Президенты æвзæрстыты Вашингтоны цæрджытæн ис æвзæрстгæнджыты æртæ хъæлæсы.
Фиппаинæгтæ
Категори:АИШ-ы сахартæ
Тарны хох
Тарны хох (Monte Tarn) у хох Магелланы донкъубалмæ æввахс Чилийы.
Æрвитæнтæ
Категори:Андты хæхтæ Категори:Чилийы хæхтæ
Дарвины хох
Дарвины хох (Monte Darwin) — хох Хуссар Америкæйы Чилийы. Йæ бæрзæнд у 2488 метры.
Æрвитæнтæ
Категори:Андты хæхтæ Категори:Чилийы хæхтæ
Гелдытæ
Гелдытæ, Джелдытæ дæр (Гелдиевы) сты ирон мыггаг.
*
1895-æм аз
Амардысты
Категори:1895
Пистоя (провинци)
Категори:Тосканæйы провинцитæ
Дзалабет
Дзалабет (къуыдайраг вариантæ сты: Джалабет, Жалабет ) кæнæ Сæндæттæ (ჯალაბეთი) у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы.
Литературæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Ангилья
Ангилья (Anguilla) у Стыр Британийы фæсденджызон территори Карибы денджызы. Административон центр у Вэлли.
*
Хъиргъутæ
Хъиргъутæ (Киргуевы) сты дыгурон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Мелыккатæ
Мелыккатæ (Меликовы) сты ирон мыггаг. Мыггаг Меликов у хæлиугонд кавказаг мыггаг. Меликовты астæу сты сомихæгтæ (Меликьянц, Меликян), гуырдзиæгтæ (Меликишвили), уырыссæгтæ, ирæттæ æмæ æндæртæ. Мелыккатæ цæрынц Рахизфарсы районы. Уыдон сты пысылмон.
Фельетон
Фельетон (feuilleton, от feuille «сыф») у, æхсæндзарды хъæнтæ хуыдæджы хуызы чи æвдисы, аивадон-публицистон литературæйы ахæм сатирикон жанр.
Категори:Журналистикæ Категори:Литературæ
Мелыккатæ
Уыцы мыггаджы номæн йæ равзæрд у араббаг дзырд «малик»-æй: الملك [аль-малик], нысан кæны «æлдар, паддзах, кънйаз, къарол». Уыцы нысанимæ бацыд ирон æвзагмæ дæр — мæликк (дыгуронау мæлекк).
Зындгонд Мелыккатæ æмæ Меликовтæ
*
Игæрхос
Игæрхос кæнæ хæрæгсындз (Sonchus arvensis; Осот полевой) у, астрæты бинонадмæ чи хауы, ахæм зайæгой.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Папуæ — Ног Гвиней
Па́пуæ — Ног Гвиней (Papua New Guinea) у паддзахад Океанийы.
*
1940-æм аз
Амардысты
Категори:1940
Колыты Аксо
Аксо райгуырдис аргъуаны хъахъхъæнæджы хæдзары. Ахуыр кодта фыццаг Дзæуджыхъæуы дины скъолайы, стæй та Тифлисы дины семинары. 1845-æм азы Аксо каст фæци ацы семинар тынг хорз нысæнттимæ æмæ уый фæстæ куыста сауджынæй бирæ азты.
1862-æм азы йæхи хæдзары байгом кодта ирон чызджытæн скъола, ахуыргæнæг дæр дзы уыд йæхæдæг, ахуыр та сæ кодта лæвар.
Колыты Аксойы ном хæссынц Цхинвалы Аивæдты лицей æмæ Дзæуджыхъæуы дины гимназ.
Фиппаинæгтæ
Аксо Категори:Ирон поэттæ Категори:Уæрæсейы поэттæ Категори:Дзæуджыхъæуы чи райгуырдис, уыдон
Луганск
Луганск (Луганськ, Луганск) у сахар Украинæйы скæсæны, Лугансчы облæсты административон центр.
Фæткъуы
thumb|200px|Сырх фæткъуы Фæткъуы, дыгуронау: фæткъу у фæткъуыбæласы дыргъ.
Луганск
Категори:Лугансчы облæсты сахартæ
Фæткъуы
*
Æхснарцъы
Æхснарцъы кæнæ æхснæрцъы, цъæхнар , хæрæгбæдæн (Euonymus, Бересклет) у къутæрты æмæ чысыл бæлæсты мыггаг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Маргджын зайæгойтæ Категори:Зайæгойтæ нарты кадджыты
Къаххос
Къаххос кæнæ ахорæнгæрдæг, уайгæрдæг, тынгæрдæг, чыс.ныхас. тыны кæрдæг (Origanum vulgare, Душица обыкновенная) у бирæазон кæрдæг зайæгой. Бирæ рæтты йæ хонынц цайгæрдæг.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Хъацæнтæ (хæринаг)
Цæгат-Ныгуылæн территоритæ
Цæгат-Ныгуылæн территоритæ (Northwest Territories, Territoires du Nord-Ouest) у Канадæйы территори, административон цент у Йеллоунайф.
Фиппаинæгтæ
Категори:Канадæйы провинцитæ æмæ территоритæ
Свети-Влас
Свети-Влас (Свети Влас, «сыгъдæг Влас») у Болгарийы Бургасы облæсты сахар Сау денджызы былгæрон. У хъæубæстæ Несебыры сконды. Цæрджыты нымæц у 4208 адæймаджы, сæрды уыдонмæ æфтынц туристтæ æмæ курорты чи кусынц, уыцы бургасæгтæ.
Ныртæккæ Свети-Влас, Хурджын был æмæ Несебыры ’хсæн арæнтæ нал цæстуынгæ сты — уазæгуæттæ сбирæ сты, æмæ Несебыры бакæлæны былтыл цы цæрæнуæттæ лæууынц, уыдон иу сахары хуызæн сты (афтæ хуынд Болгайраг ривьерæ), афтид бынæттæ уыдоны ’хсæн нал баззадысты. Свети-Власæй Несебырмæ цæууы сахарон автобус.
Свети-Власы ис ног яхтæты лæууæн.
Фиппаинæгтæ
Категори:Бургасы облæсты сахартæ Категори:Болгарийы курорттæ Категори:Сау денджызы курорттæ
Дзулатæ
Дзулатæ сты ирон мыггаг. Æрвадиуæг кæнынц Дзантиатимæ, Дзулитимæ æмæ Асламурзатимæ.
*
Тигъуа
Литературæ
Категори:Знауыры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Доньйæ-Хуанæ
Доньйæ-Хуанæ (Doña Juana) — стратовулкан Колумбийы департамент Нариньйойы. Йæ бæрзæнд 4150 метры.
Æрвитæнтæ
Категори:Андтæ Категори:Андты хæхтæ Категори:Андты вулкантæ Категори:Колумбийы хæхтæ Категори:Колумбийы вулкантæ
Санкт-Мориц
Санкт-Мориц (St. Moritz, San Murezzan) у коммунæ æмæ курорт Швейцарийы. Ис Граубюндены кантоны.
Фиппаинæгтæ
Категори:Швейцарийы сахартæ
Монтгомери (Алабамæ)
Монтгомери (Montgomery) у Алабамæйы сæйраг сахар.
Фиппаинæгтæ
Категори:Алабамæйы сахартæ
Сачхерейы муниципалитет
Сачхерейы муниципалитет (საჩხერის მუნიციპალიტეტი) у муниципалитет (район) Гуырдзыстоны. Йæ административон центр у Сачхере.
Фиппаинæгтæ
*
Ламардон (Хуссар Ирыстон)
Ламардон у æдзæрæг хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы. Ис Челиатгом‎ы. Ламардоны ис Хъутаты мæсыг.
Цардысты дзы Мæхъитæ.
Литературæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Охос-дель-Саладо
Охос-дель-Саладо (Ojos del Salado) у зæххыл тæккæ уæллоздæр вулкан æмæ Хуссар Америкæйы дыккаг хох бæрзæндмæ гæсгæ (хох Аконкагуæйы фæстæ).
Лæууы Аргентинæ æмæ Чилийы астæу, цъупп ис Аргентинæйы æрдыгæй. Йæ бæрзонд у 6893 м. Вулканæй ныгуылæны ’рдæм суанг Сабыр фурды былгæрæттæм йæхи айтыгъта æдзæрæгран Атакамæ.
Вулкан хуыстыл нымад у, уымæн æмæ хъусдарды историмæ иу сирвæзт дæр нæма æрцыдис. Фæлæ иуæй-иу хатт, пассивон вулканон куыст, уæддæр фиппайд цыдис. Афтæ 1937, 1956 æмæ 1994-æм азты уыдысты чысыл сондоны æмæ дондæфы сирвæзтытæ.
Вулкан басæттын бантыстис 1937 азы польшæйæгтæн Юстин Войжнис æмæ Ян Щепаньскийæн. Цъупмæ фæндагыл альпинисттæ ссардтой, инктæ сæ динмæ гæсгæ кусарт-иу кæм кодтой, ахæм бынæттæ. Гæнæн ис, æмæ индейæгтæм вулкан Охос-дель-Саладо нымад цыдаид табуйаг хохыл.
2007-æм азы 21 апрелы чилиаг спортсмен Гонсало Браво сарæхстис модификацигонд Судзуки Самурайыл (Suzuki SJ) Охос-дель-Саладойы фахсыл схизын 6688 м, æмæ афтæмæй сæвæрдта дунеон рекорд.
Æрвитæнтæ
Категори:Аргентинæйы хæхтæ Категори:Аргентинæйы вулкантæ Категори:Чилийы хæхтæ Категори:Чилийы вулкантæ Категори:Вулкантæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Хæхтæ алфавитмæ гæсгæ
Уржумкæ (цæугæдон)
Уржу́мкæ (Вӱрзым вӱд) у цæугæдон Кировы облæсты Уржумы районы, цæугæдон Вяткæйы рахиз фæрсагдон.
Уржумкæйы былтыл æрбынат кодта сахар Уржум — уымæй дæлæмæ цæугæдон наудзон у.
Категори:Марий Элы цæугæдæттæ Категори:Кировы облæсты цæугæдæттæ
Бызырат
Бызырат кæнæ Бызыратæ уыдис хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы. Ис Челиатгом‎ы. Ныртæккæ æдзæрæг у.
Литературæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Кумбаль
Кумбаль (Cumbal) — стратовулкан Колумбийы Нариньойы департаменты. Йæ бæрзæнд 4764 метры.
Æрвитæнтæ
Категори:Андты хæхтæ Категори:Андты вулкантæ Категори:Колумбийы хæхтæ Категори:Колумбийы вулкантæ
Виннипег
Ви́ннипег (Winnipeg) у сахар Канадæйы, Манитобæйы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Манитобæйы сахартæ
Чылауи
Чылауи, (Prunus domestica, Слива домашняя) у дыргъхæссæг бæлас æмæ йæ дыргъты ном.
Этимологи
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Бæлæстæ Категори:Мыдхæссæг зайæгойтæ
Перу
Перу́ (Perú, Piruw, аймарæ Piruw), официалон ном у Перуйы Республикæ (República del Perú, Piruw Mama Llaqta, аймарæ Piruw Suyu) у паддзахад Хуссар Америкæйы.
*
Якути
Республикæ Саха (Якути) (Саха Өрөспүүбүлүкэтэ, Саха Сирэ; Республика Саха, Якутия) у Уæрæсейы Федерацийы стырдæр уæнг æмæ дунейы стырдæр административон иуæг. Йæ фæзуат у 3103,2 мин км². Цæрынц дзы 951 436 адæймаджы (2008), уыдонæй сахарты — 64,3%. Сæ адæмыхатмæ гæсгæ Якутийы цæрджытæ дихгонд сты афтæ: 45,54% сты якутæгтæ, 41,15% уырыссæгтæ, 3,65% украинæгтæ æмæ а. д.
Фиппаинæгтæ
*
Бестаутыхъæу (Цхинвалы район)
Бестаутыхъæу кæнæ Накалак у хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы.
Мыггæгтæ
Цардысты дзы Бестаутæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цхинвалы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Калмгæрдæг
Калмгæрдæг кæнæ калмы хос, калмыхос (Geranium pratense, Герань луговая) у дидинæгджын зайæгой, сургæнæны хуыз.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Хосгæнæн зайæгойтæ Категори:Мыдхæссæг зайæгойтæ
Созополь
Созополь (Созопол, Σωζόπολη, Sizeboli) у хуссар Болгарийы сахар Сау денджызы былгæрон.
Уахтъана
Уахтъана (ვახტანა) у хъæу Хуссар Ирыстоны Знауыры районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Знауыры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Созополь
Сахар лæууы чысыл æрдæгсакъадахыл Бургасæй 36 км хуссарырдæм.
Сахар у тынг популярон туристты ’хсæн. Уырдæм фæллад уадзынмæ чи не ’рбацыд, уыдон дæр хæстæг курортæй æрбацæуынц Созополмæ экскурситы. Чысыл сахары ис 600 хæрæндонæй фылдæр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Болгарийы курорттæ Категори:Сау денджызы курорттæ Категори:Бургасы облæсты сахартæ
1898-æм аз
Амардысты
Категори:1898
Руандæ
Руа́ндæ (Rwanda) у Централон Африкæйы паддзахад.
*
Днепропетровсчы облæст
Днепропетровсчы облæст (Дніпропетровська область, Днепропетровская область) у облæст Украинæйы. Административон центр — Днепр (Днепропетровск).
Гуыдын
Гуыдын — тынг егъау, бæзджын уæливых хъæбæр цыхты кæрстытимæ. Кæнынц сæ чындзæхсæвы, ноггуырд лæппуйы куывды æ.æ. ахæмы рæстæджы.
Литературæ
Категори:Ирон хæринæгтæ
Фæткъуыбæлас
Фæткъуыбæлас, (Malus, Яблоня) у дыргъхæссæг бæлас. Бæласы бæрзæнд у 4–12 метры бæрц. Зайынц йыл фæткъуытæ.
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ * Категори:Бæлæстæ‎
Рио-де-Жанейро
Рио-де-Жанейро зындгонд у йæ карнавалæй æмæ туристон былгæрæттæй (Ипанемæ æмæ Копакабанæ). Æндæр зындгонд фенддæгтæ сты Чырыстийы егъау статуй Корковадойы хохыл, Мараканайы стадион æмæ æндæртæ.
Кæд Рио-де-Жанейро рагæй бирæ туристтæ йæхимæ сайы, уæддæр у Бразилийы проблемæджындæр сахартæй иу. Иннæ проблемæты ’хсæн ис уæззау фыдракæндты бæрц æмæ мæгуыр кварталтæ («фавелæтæ»). Уыцы æууæлты бынæттон полицæ дæр архайы æнæхатырæй, æрмæст 2007-æм азы дæргъы æппæт штаты полицæйы кусджытæ рамардтой 1330 адæймаджы , 2006-æм азы та — 1063. Уыцы нымæц комментатортæ абарынц АИШ-ы статистикæимæ — 2006-æм азы æппæт уыцы паддзахады полицæйы кусджытæ амардтой 347 адæймаджы. Рио-де-Жанейройы рæстæмбис полицæйы кусæгæн йæ афæдзы мызд у R$10,488 (6000 америкаг доллары бæрц).
thumb|left|300px|[[Йесо Чырыстийы цырт]]
Фиппаинæгтæ
* Категори:Бразилийы порттæ Категори:Мегаполистæ
Къæмдзыг
Къæмдзыг кæнæ къæндзыг, (Xanthium, Дурнишник) у зайæгойты мыггаг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Джынасу
Джынасу, дыгурон вариант: цъогъон (Hydrargyrum — «Hg») у элементты периодон системæйы 80-æм химион элемент, æвзистхуыз тæнгъæд згъæр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Химион элементтæ
Йеллоунайф
Йеллоунайф (Yellowknife) у Канадæйы сахар, Цæгат-Ныгуылæн территориты административон центр. Æрбынат кодта Цагъайрæгты Стыр цады был.
Фиппаинæгтæ
Категори:Канадæйы сахартæ
Ызныгъ
Ызныгъ кæнæ зных (, идзæгънаг ) — зныхы зокъойæ бæрæг бакуысты фæстæ кæй райстæуы æмæ æхсон дуры цæхæрæй чи ссудзы, уыцы æртгæнæн фæлмæн æрмæг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Арт
Серро-Байо
Серро-Байо (Cerro Bayo) — вулканты комплекс, йæхи айтыгъта Аргентинæ æмæ Чилийы цæгатаг арентыл, æмæ куы иу бæстæмæ бацæуы куы иннæмæ.
Кæс ноджыдæр
Категори:Аргентинæйы хæхтæ Категори:Аргентинæйы вулкантæ Категори:Чилийы хæхтæ Категори:Чилийы вулкантæ Категори:Вулкантæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Хæхтæ алфавитмæ гæсгæ
Платон (фильм)
«Платон» (2008) у Уæрæсейы ист фильм, режиссёр Вартан Акопяны фыццаг æххæстметражон фильм. Сæйраг ролы дзы ахъазыди Павел Воля. Фильм фыццаг хатт æвдыст æрцыд 2008-æм азы 20-æм ноябры.
Фильмы сюжет
«Амонд уæйгæнæг» Платоны куыст уый мидæг ис, æмæ уый агуры Уæрæсейы тæккæ рæсугъддæр чызджыты æмæ сæ дæтты хъæздыг лæгтæм. Йæ рæсугъддзинад æмæ зонды фæрцы Платон алыхатт исы, цы йæ фæнды, уый. Фæлæ иу хатт уый бауарзта модæйы дарæсы дуканийы уæйгæнæг Любæйы. Уыдоны 'хсæн æвзæры уарзт, фæлæ Платоны тæккæ зынгæдæр клиенттæй иу, лакаг олигарх Абдул, куры Платонæй, цæмæй Любæ уыимæ фембæла. Фильмы кæроны Любæ моймæ цæуы Абдулмæ æмæ æрцæры йæ лæджы хæдзары Лондоны. Уый фæстæ Платон кæмдæр фесæфы.
Саппоро
Са́ппоро (札幌市, Sapporo-shi) у сахар Японы цæгаты, Хоккайдойы префектурæйы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Японы сахартæ
1899-æм аз
Амардысты
Категори:1899
Галан
Серро-Галан (Cerro Galán) у кальдерæ Аргентинæйы провинци Катамаркæйы дунейы тæккæ хуздæр баззайæг кальдерæ.
Æрвитæнтæ
Категори:Аргентинæйы хæхтæ Категори:Аргентинæйы вулкантæ Категори:Вулкантæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Хæхтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Андты хæхтæ Категори:Андты вулкантæ
Дурвæткъуы
Дурвæткъуы (дур + фæткъуы) (Crataegus, боярышник) у къудзиты кæнæ чысыл бæлæсты мыггаг. Дурвæткъуыйы бирæ хуызтæ сты хосгæнæн зайæгойтæ.
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Хосгæнæн зайæгойтæ
Потто, Василий Александры фырт
Василий Александры фырт Потто (1836-æм азы 13 январь — 1911-æм азы 11 ноябрь) уыдис Уæрæсейы империйы Кавказы æфсады генералон штабы сæргълæууæг, инæлар-лейтенант, æфсæддон историк. В.А. Потто зындгонд сси, Кавказы хæсты тыххæй цы историон куыстытæ ныффыста, уыдоны фæрцы.
Цардафыст
Василий Потто райгуырдис Тулæйы губернæйы. Æфсæддон ахуыр райста Паддзах Александры Тулæйы кадетон корпусы (Тульский Александровский кадетский корпус), Бахтины номыл Орёлы кадетон корпусы æмæ Дворянты полчъы.
1855-æм азы йын лæвæрд æрцыд прапорщичы цин æмæ йæ снысан чынди Новороссийсчы драгунты полкъмæ. Уыцы полчъы уæвгæйæ архайдта Хъырымы хæсты Хъарсы блокадæ кæныны æмæ байсты, стæй 1863-æм азы Польшæйы растад басæттыны.
1866-æм азы Потто куыста Паддзах Никъалайы кавалерион училищейы ахуыргæнæгæй. Уæд ын уыди капитаны цин. Фæстæдæр та йæ аивтой Паддзахы Уланты лейб-гвардийы полкъмæ. 1870-æм азы октябрæй 1881-æм азы декабрьмæ Василий Потто службæ кодта Оренбурджы хъазахъхъы юнкерон училищейы сæргълæууæгæй æмæ нымад уыди Лейб-гвардийы Уралы хъазахъхъы эскадроны сконды. 1877-æм азы февралы йын лæвæрд æрцыд булкъоны цин, 1899-æм азы та сси инæлар-майор. Потто ма акуыста Кавказы æфсæддон зылды штабы цур æфсæддон-историон хайады сæргълæууæгæй. Отставкæйы рацыди инæлар-лейтенанты цинимæ.
Æддаг æрмæг
Категори:Уæрæсейы истори
Гоголь, Николай Василийы фырт
Никола́й Васи́лийы фырт Го́голь (Николай Васильевич Гоголь, Микола Васильович Гоголь, 1809—1852) уыд номдзыд уырыссаг фыссæг, драматург, уырыссаг литературæйы классиктæй иу. Бирæ фыста Украинæйы тыххæй, уымæн æмæ уыд украинаг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Уырыссаг фысджытæ Категори:Уæрæсейы империйы фысджытæ Категори:Полтавæйы облæсты чи райгуырдис, уыдон
Бæстæты номхыгъд
Бæстæты номхыгъд алфавитмæ гæсгæ.
Нымад чи нæу, ахæм паддзахæдтæ
Категори:Бæстæты номхыгъдтæ
Невадо-дель-Руис
Невадо-дель-Руисы сирвæзт бахаудта тæккæ мæлæтхæссæг вулканты сирвæзтытæм 5 номыримæ. Уырдæм ма хауынц Мон Пели, Этнæ, Кракатоæ æмæ æндæрты сирвæзтытæ.
Кæс ноджы
Категори:Андты хæхтæ Категори:Андты вулкантæ Категори:Колумбийы хæхтæ Категори:Колумбийы вулкантæ
Израиль
Израиль (מדינת ישראל‎, دولة اسرائيل‎‎) у Азийы паддзахад, Зæххастæуы денджызы былгæрон.
Израилы сæйраг сахар у Иерусалим. Бæстæйы президент у Реувен Ривлин.
Царджытæ
Израилы цæрджыты нымæц у 7,4 млн адæймаджы (2008-æм аз). Уыдонæй 5,585 млн (75,5 %) — дзуттæгтæ, 1,495 млн (20,2 %) — араббæгтæ, 320 мин (4,3 %) — друзæгтæ, черкесæгтæ, уырыссæгтæ æмæ æндæртæ.
Фиппаинæгтæ
*
Молде
Мо́лде (Molde) у фюльке Мёре-ог-Румсдалы сахар æмæ муниципалитет.
Фиппаинæгтæ
Категори:Норвегийы сахартæ
Афинтæ
ܐܬܝܢܘܣ ཨ་ཐེན Аѳи́нꙑ Atena Atines Atēnah Ateni Ngá-tián
Кресты
thumb|right|300px|«Кресты» [[Невайæ]] «Кресты» у Бетъырбухы зындгонддæр ахæстон, Уæрæсейы стырдæр æмæ зынгæдæр ахæстæттæй иу. Йæ официалон ном: Бетъырбухы НÆФС-ы слестон изолятор № 1 (ИЗ № 47/1).
Ахæстоны арæзтад цыдис 1884-æм азæй 1892-æм азы онг.
2006-æм азы уынаффæмæ гæсгæ ахæстонæн радих кодтой ног бынат Бетъырбухы Колпинойы районы (28 га).
Æрвитæнтæ
Категори:Уæрæсейы ахæстæттæ Категори:Бетъырбухы ахæстæттæ
Рузæ
Рузæ (Руза) у сахар Мæскуыйы облæсты ныгуылæны. Цæрынц дзы 13,6 мин адæймаджы (2014).
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæскуыйы облæсты сахартæ
Дирби
Дирби (დირბი) у хъæу Гуырдзыстоны, Хуссар Ирыстоны арæныл.
Фиппаинæгтæ
Категори:Карелы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Сагалæг
Сагалæг кæнæ загалæг, тахинонгæрдæг, дыгурон вариант: майрæндзæхæра (Bistorta officinalis, Змеевик большой, Горец змеиный) у бирæазон кæрдæг зайæгой.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Хосгæнæн зайæгойтæ
Зных (зокъо)
Зных — бæласыл чи зайы, уыцы зокъоты къорд.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зокъотæ алфавитмæ гæсгæ
Малда
Малда (მალდა) у хъæу Хуссар Ирыстоны Знауыры районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Знауыры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Сæлбитæ
Сæлбитæ (Салбиевы) сты ирон мыггаг. Цардысты Тырсыгомы.
*
Мырзаганты Елдза
thumb|Мырзаганты Елдза Мырзаганты Тотырбеджы фырт Елдза (1856 — 1942-æм азы 2 январы) райгуырдис Хæрисджыны.
Уыдис зындгонд зæрингуырд, бирæ азты фæцис Амырычы. Æппанæдзухдæр тыхст, цæмæй мыггаг фылдæр æмæ домбайдæр кæна, уымæ гæсгæ ракуырдта дыууæ усы: Гæбуаты Чаби æмæ Байкулаты Нагъойы. Дыууæ усæн райгуырд æхсæрдæс сывæллоны, фараст лæппуйы æмæ авд чызджы.
Ныгæд æрцыдис Ногхъæу, Цæгат Ирыстоны Алагиры районы.
Литературæ
Елдза Категори:Хæрисджыны чи райгуырдис, уыдон
Мымрино
Мымрино у хъæу Орёлы облæсты Знаменскоейы районы. Æрбынат кодта сахар Орёлы 100 километры æддæдæр.
Чернобылы АЭС-ы авари куы уыди, уæд Мымрино бахауди 4-æм къæпхæны радиоактивон фæчъизийы зонæмæ.
Хъæу зындгонд ссис, Уæрæсейы Федерацийы коммунистон партийы фæтæг Геннадий Зюганов дзы кæй райгуырдис (1944) æмæ уымы скъолайы кæй ахуыр кодта, уый адыл. Хъæуы цы Ленины статуй уыд, уымæй бынæттон цæрджытæ Зюгановы кадæн монумент скодтой.
Фиппаинæгтæ
Категори:Орёлы облæсты цæрæнрæттæ
Биазыртæ
Биазыртæ кæнæ Биазæртæ (Бязровы) сты ирон мыггаг.
*
Хуры системæ
thumb|right|upright=2|Хуры системæйы планетæтæ Хуры системæ у планетæты системæ галактикæ Æрфæныфæды.
Фиппаинæгтæ
*
Осиаури
Осиаури (ოსიაური):
Хисаря
Хисаря (Хисаря) у Болгарийы Пловдивы облæсты сахар, йе ’мном хъæубæстæйы административон центр. Цæрджыты нымæц у 7997 адæймаджы (2008 азы декабры).
Хорз бæстыхъæд æмæ суардæттæ адæмы сæхимæ ластой рагзаманæй. Нæ эрæйы агъоммæ V-IV æнусты уыцы бынаты уыди фракиаг хъæу. Уыцы хъæуæй баззадысты хæлддзæгтæ. Ромæгтæ Фраки куы байстой 46-æм азы, уæд суадæтты цур сæвæрдтой ног цæрæнуаты бындур. 293 азы император Диоклетиан цæрæнуатæн радта сахары статус, æмæ уæдæй ромæгтæ сарæзтой фидар æмбонд — йæ бæрзæнд уыд 13 метры онг. Сахар хуынди, цытуарзæг императоры кадæн, Диоклетианопол.
Чырыстон дин Ромы паддзахадон дин куы сси, уæд Диоклетианапол дæр сси ахсджиаг чырыстон артдзæст, алчеры бадæн. Уыцы заман (IV-V æнустæ) уыд Фракийы провинцийы æртыккаг стырдæр сахар — Филипопол (ныры Пловдив) æмæ Бероейы (Стара-Загорæ) фæстæ.
Политикон ситуаци
Хъæубæстæйы кмет (хицау) у Георги Пирянков (хъæппæрисджын комитет) равзæрстыты фæстиуæгмæ гæсгæ.
Ванадзор
Ванадзор (Վանաձոր) у Сомихы æртыккаг стырдæр сахар.
Категори:Сомихы сахартæ
1912-æм аз
Амардысты
Категори:1912
26 сентябры
Ацы бон амардысты
Категори:Бонтæ
Пырындз
Пырындз у пырындзы къурупа.
Тыллæг
Иугонд Нациты Организацийы бæрæггæнæнтæм гæсгæ дунейы пырындзы тыллæг фылдæр чи исы, уыцы ссæдз бæстæйы сты:
*
Такъуындела
Такъуындела кæнæ хакъуындела (Conium maculatum, Болиголов пятнистый) у дыууæазон кæрдæг зайæгой.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Джеки Чан
Чан у дунейы боевик-киноты популарондæр геройтæн сæ иу, номдзыд у йæ акробатон-хылон стилæй, комедион курдиатæй æмæ ма алыхуызон «къухтæм бахаугæ» дзаумæттæй спайда кæнынæй, хылгæнгæйæ. 100 кинойæ фылдæры ахъазыд сæйраг ролты æмæ у дунейы номдзыддæр азиаг актёртыл нымад, бæгуыдæр.
Киноты йеддæмæ ма зарæггæнæджы карьерæ дæр æххæст кæны — зары йæхи киноты зарджытæ æмæ сæ албомты рауадзы 1980-æм азтæй фæстæмæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Сценаристтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Режиссёртæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Актёртæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Гонконджы чи райгуырдис, уыдон
Конгойы Республикæ
Конгойы Республикæ (République du Congo, китуба Repubilika ya Kongo, Republiki ya Kongó) у паддзахад Африкæйы.
*
Нью-Брансуик
Нью-Брансуик (New Brunswick, Nouveau-Brunswick) у провинци Канадæйы скæсæны. Йæ сæйраг сахар у Фредериктон, йæ стырдæр сахар у Монктон.
Фиппаинæгтæ
*
Æхсидавгъуыз зокъотæ
Æхсидавгъуыз зокъотæ (Ustilaginales, Головнёвые грибы) у зокъоты къорд.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зокъотæ алфавитмæ гæсгæ
Андиатæ
Андиатæ (Андиевы) сты ирон мыггаг.
*
27 сентябры
Ацы бон амардысты
Категори:Бонтæ
Дзестæ
Равзæрд
Дзестæ Едысмæ афтыдысты Цæгат Иры Санибайы хъæуæй. Уым цæргæйæ ныууагътой се 'рвадæлты — Кодзырты. Уыдон та фæстæдæр алыгъдысты быдыры хъæутæм, уæлдайдæр Елхотмæ.
Фиппаинæгтæ
*
Истрæ (сахар)
И́стрæ (Истра) у сахар Мæскуыйы облæсты ныгуылæны. Цæрынц дзы 35,1 мин адæймаджы (2014).
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæскуыйы облæсты сахартæ
Стреймой
Цæрджытæ
Сакъадахыл цæрынц 21 мин адæймаджы (40% фарераг цæрджыты).
Категори:Фареры сакъадæхтæ
Уругвай
Уругва́й (Uruguay) у Хуссар Америкæйы паддзахад. Уругвайы сæйраг сахар у Монтевидео. Æппæт бæстæйы цæрджыты нымæц у 3,3 млн адæймаджы. Рæстæмбис царды дæргъ у 73 азы (нæлгоймæгтæ) æмæ 80 азы (сылгоймæгтæ). Уругвайæгты 92 % цæрынц сахарты.
Уругвайы сæйрагдæр экспорты товартæ сты дзидза, пырындз, цæрмттæ, къуымбил. Сæйрагдæр æлхæнджытæ сты Бразили (18,7 %), Китай (8,5 %), Аргентинæ (7,3 %), Герман (6,5 %), Мексикæ (4,9 %), Нидерландтæ (4,5 %), Уæрæсе (4,4 %).
Уругвай импорт кæны нефт æмæ нефты продукттæ, индустрион гæрзтæ, химион продукци, хæдтулгæтæ, гæххæтт, пластик. Сæйргадæр уæйгæнджытæ — Аргентинæ (19,6 %), Бразили (17,9 %), Китай (11,0 %) æмæ АИШ (9,7 %).
*
Данов, Христо
Христо Данов (Христо Груев Данов; райгуырдис 1828-æм азы 27 августы — амардис 1911-æм азы 11 декабры) уыдис болгайраг рухстауæг, ахуыргæнæг æмæ чиныгуадзæг. Уый нымад у болгайраг чиныгуагъды рацаразæгыл, хонынц ма йæ «болгайраг Гутенберг».
Болгари ссæрибары цауты (1878) архайгæйæ (суанг ма 1876-æм азы æртæ мæйы дæргъы бадтис ахæстоны), йæ фæд ныууагъта политикæйы дæр. Христо Данов политикæмæ бацыдис 1882-æм азы, уæд сси Скæсæн Румелийы регионы æмбырды депутат. 1897–1899 азты уыдис Пловдивы сахары сæргълæууæг (уымæн мызд нæ иста).
Фиппаинæгтæ
Категори:Болгарийы политиктæ Категори:Болгарийы зындгонд адæм Категори:Болгарийы чи райгуырдис, уыдон Категори:Пловдивы чи амардис, уыдон
Глур
Глур кæнæ Гуылур, Къеу (გლოლა, [глола]) у хъæу Гуырдзыстоны цæгаты. Ис Рацъы.
Марс (планетæ)
Марс (символ: ) (варианттæ: Балсафæг, Балдзæгъдæг ) у Хурæй дардмæ цыппæрæм планетæ Хуры системæйы. Тугау ын сырх хуыз кæй ис, уый тыххæй йыл рагон ромаг адæм сæвæрдтой хæсты хуыцау — Марсы ном.
Атмосферæйæн йæ 95,32 % сты æвзалытуаг газ, азот — 2,7 %, аргон — 1,6 %. Марсы диаметр у 6792,4 км, йæ массæ у Зæххы массæйы 10,7 %. Перигелийы уый баввахс вæййы Хурмæ 207 млн км, афелийы та адард вæййы 249 млн км.
Марсæн ис дыууæ æмбæлццоны — Фобос æмæ Деймос. Деймосы диаметр у æрмæст 13 км, Фобосæн та 23 км.
Фиппаинæгтæ
Категори:Хуры системæйы планетæтæ
Глур
Фиппаинæгтæ
Категори:Оны муниципалитеты цæрæнрæттæ
Катамаркæ
Катамаркæ (Provincia de Catamarca) у провинци Аргентинæйы цæгат-ныгуылæны. Административон центр — Сан-Фернандо-дель-Валле-де-Катамаркæ.
Категори:Аргентинæйы провинцитæ
Лугансчы облæст
Лугансчы облæст (Луганська область, Луганская область) у облæст Украинæйы скæсæны. Административон центр — Луганск.
Фиппаинæгтæ
*
1913-æм аз
Амардысты
Категори:1913
Цæвæгхос
Цæвæгхос (Barbarea, Сурепка, Сурепица) у дыууæазон кæрдæг зайæгойты мыггаг.
Киркенес
Ки́ркенес (Kirkenes, Kirkkoniemi, Girkonjárga, Ǩeârkknjargg) у сахар Норвегийы цæгат-ыскæсæны.
Цæвæгхос
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Киркенес
Фиппаинæгтæ
Категори:Норвегийы сахартæ
Царево
Царево (Царево) у сахар æмæ порт Болгарийы хуссары, лæууы Сау денджызы былгæрон, Бургасы облæсты хуссары, у йе ’мном хъæубæстæйы административон центр. Цæрджыты нымæц у 6216 адæймаджы.
XIX æнусы сахар бынсыгъд скодта.
Политикон ситуаци
Хъæубæстæйы кмет (хицау) у Петко Янков Арнаудов (Болгайраг социалистон парти) равзæрстыты фæстиуæгмæ гæсгæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Болгарийы порттæ Категори:Сау денджызы порттæ Категори:Бургасы облæсты сахартæ
Хъæлæрдзы
Хъæлæрдзы (Ribes, Смородина) у зайæгойты мыггаг (150 хуызы).
Бурдзалыг
Бурдзалыг (Рыжик) у, Lactarius-ы мыггагмæ чи хауы, ахæм зокъоты хуызтæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зокъотæ алфавитмæ гæсгæ
Меркурий
Меркурий кæнæ Меркури (символ: ) у Хуры системæйы планетæ, Хурмæ тæккæ хæстæг.
28 сентябры
Ацы бон амардысты
Категори:Бонтæ
Порт-Вилæ
Порт-Ви́лæ (, Port-Vila) у Вануатуйы сæйраг сахар.
Категори:Вануату
Къубус
Къубус у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны Æрæфы районы.
Саратовы облæст
Саратовы облæст (Саратовская область) у Уæрæсейы Федерацийы субъект. Йæ административон центр у Саратов.
Уæллаг Осиаури
Уæллаг Осиаури (ზემო ოსიაური) у хъæу Гуырдзыстоны Хашуры муниципалитеты.
Уасæг
Уасæг, бирæон нымæц: уасджытæ у карчы нæл.
Этимологи
Ацы дзырд цæуы ирон æвзагæй — «уасын».
Кон-Тики
«Кон-Ти́ки» уыд тъиуи, кæцыйыл абалц кодта норвегиаг иртасæг æмæ фыссæг Тур Хейердал йæ 1947-æм азы экспедицийы Сабыр фурды ’хсæн Хуссар Америкайæ Полинезийы сакъадахтæм.
«Кон-Тики» хаста бирæнымæцон полнинезийаг таурæгъты легендарон хъайтары ном. Ноджы ма «Кон-Тики» хуыйны Хейердалы чиныг æмæ драматикон сюжетимæ кино, кæцы райста «Оскар» куыд Хуыздæр Кино Фæсарайнаг æвзагыл.