cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Куыстуарзты хæдзар
Истори
1886-æм азы барон Буксгевдены æмбырд ’хцайæ Бетъырбухы байгом и нæлгоймæгты Евангеликон куыстуарзты хæдзар 40 адæймагæн. Сæ фылдæр хай сæхи хорз равдыстой, уымæ гæскæ хæрзтæ фæкъадтæр сты, кусæнбынæттæ та фылдæр фесты. Уагдоны куысты нысан уыд «нуазаг æмæ хæлд кусджыты скæнын æвронг æмæ сæ дисциплина фæхуыздæр кæнын».
Кронштадты куыстуарзты хæдзаримæ абаргæйæ, адонæн сæ бон нæ уыд уагдонæй æддæмæ хизын. Уый хæстæг кодта куыстуарсты хæдзæртæ кусæн хæдзæрттимæ. Уымæн уыд ахæм райхæлд: «Рæстæг куыд æвдисы, кусджытæ се ’хца уайтагъд хардз кодтой, æмæ иу æдзæлаг уавæры баззадысты, уымæ гæсгæ цæдис банымадта хуыздæрыл дæттын цын цæрæнуат æмæ хæринаг. Цалдæр бинойнаг зæронд лæгтæй, иннæтæй домтой цæмæй цæрой куыстуарзты хæдзары мидæг». 1889 азы куыстуарзты хæдзары цард 103 адæймаджы, кодтой картузтæ, хъæбæрцъары куыст, бандæттыл хъуымацæмбыд æмæ хъæддæсныйы куыстытæ, дзаумæттæ æмæ дзабыртæ хуыйыны куыст.
1890-æм азы Петры номы мæгуыртæн æххуысы æхсæнад байгом кодта куыстуарзты хæдзар, кæцыйы цæрджытæн лæвæрдтой куыст æмæ хæринаг, сеппæты мæгуыртæн та – æхсæвиуат, уымæн хъуамæ фидиккой сæ мызды хай æхсæнады æххуысæн. 1892-æм азы цыппурсы мæйы 23-æм боны барон Буксгевдены æххуысæй байгом и æхсæнад «Мæлдзыг». Уыд конд французаг «Société des fourmis» дæнцыл.
1893-æм азы Александра Стрекалова бындур æрывæрдта хæрзгæнæн æхсæнад «Мæскуыйаг мæлдзыджы губакк»-æн, уымæн йæ нысан уыд фæкæсын сеппæты мæгуырдæр сылгоймæгтæм, куыст цын дæттгæйæ. «Мæлдзыджы губакк»-ы уæнгтæ – мæлдзыджытæ – фыстой кассæмæ иу сомæй фылдæр æмæ иу афæдзы дæргъы хи хардзæй бахуыдтой дыууæ дзаумайы. Æрмадзы кусджыты райдыдтой хонын «мураши»-тæ. 1894-æм азы байгом и сылгоймæгты фыццаг куыстуарзты хæдзар. Уым йæ бон уыд кусын кæмæнфæнды дæр – хуыйæн æрмадзы кæнæ хæдзары. Рæстæгмæ дзы сæвзæрыд егъау хæрзгæнæн комплекс: æрмадз, адæмон цайцымæн хæдзар, кæрдзынгæнæн. Уый ифтонг кодта сылгоймæгты аслам дзулæй, сеппæтæй мæгуыр кусджытæн къæбæр лæвæрдтой лæвар. Цалынмæ мадæлтæ кодтой кусгæ уæдмæ сæ сывæллæттæм цæстдард цыд рæвдауæндоны. Кæсын-фыссын чи зоны, уыдонæн 1897-æм азы уыд арæзт хуыйджыты скъола. Заказтæ цыдысты арæх, конд продукци уæй кодтой склæдтæй асламæй. Уый уыд Мæскуыйы ахæм хуызы фыццаг хæрзгæнæн уагдон. 1895-æм азы зæрдæвæрæны 15 бон цытджын гражданкæ С.Н. Горбова разæрæвæрдта сахары Думæйæн саразын хи ’хцайæ куыстуарзты хæдзар сылгоймæгтæн. Радих кодта зæххы хай, дыууæ уæладзыгон хæдзары уыд æрбынат кæнын 100 кусæгæн. Дыккæгæм уæладзæджы уыд дыууæ мастерскойы, хуыдтой дзы хуыссæны цъæрттæ, фыццæгæм уæлазæджы – кусджыты фатертæ æмæ адæмон столовы.
1895 азы императрица Александра Федоры чызг бындур æрывæрдта куыстуарзты æмæ кусты хæдзартты уагæвæрд. Йæ нысан уыд «уаг дæттын æмæ дарддæры парахат ахæм æххуысы формæйæн, кæцы аллы хуызты уыди раздæр».
Конд уыд иугонд уагæвæрд ахæм æхсæнæдтæн, кæцытæ гом кæнынц куыстуарзты хæдзæртæ Уæрæсейы. 1897 азæй 1917 азмæ Попечительство уагъдта журнал «Трудовая помощь» зæгъгæ, куысты организаци кæныны тыххæй литература, алы аз кодтой конкурс куысты æххуысы сгарджыты рабæрæг каныныл. 1896-æм азмæ Уæрæсейы куыста 44 куыстуарзты хæдзары. Сæ фылдæр хай гом уыд барон Буксгевдены æнувыдæй. 1898 азмæ куыстуарзты хæдзæрттæ систы 130.
1897 азы Буксгевден бындур æрывæрдта куыстуарзты хæдзартты ног хуызæн: куыстуарзты хæдзар ахуыргонд сылгоймæгтæн. Уым байгом сты французаг, немыцаг, англисаг, итальянаг æмæ испайнаг æвзаджы курсытæ,бухучеты курсытæ, редакторы курсытæ, машинкаейыл фыссыны курсытæ, хуыйыны курсытæ, суанг куклатæ кæныны курсытæ дæр. Цæлдæр мæйы нæма рацыд, афтæмæй дзы куыста ахуыр кодтой 50 сылгоймагæй фылдæр. Хуыздæр ахуырдзаутæн администраци лæвæрдта куыст банчы æмæ канторты.
20 æнусы райдайæнмæ дзырдбаст «куыстуарзты хæдзар» сси æппæтон ном алы ахæм уагдæттæм. Хъуаг чи æййафтæ бар лæвæрдтой бакусын хца, курæггаджы бæсты. Уыцы рæстæг уыдысты сæдæйæ фылдæр.
1902 азы Отто Буксгевден байгом кодта сæрмагонд сывæллæтты аздон Дæллаг Новгороды, кæцыйы сывæллæтты ахуыр кодтой æрмиадыл. Октябры революцийы фæстæ сеппæт куыстуарзты хæдзæрттæ Уæрæсейы уыдысты æхкæд, сæрмагонд инициативæ ацы фадыджы уыд иууылдæр цагъд. Ног хицауад къорд социалон бæрн иууылдæр сывæрдта Советон паддзахадыл. Дыууæ минæм азы райдайæны Уæрæсейы ногæй райдыдтой гуырын куыстуарзты хæдзæрттæ. Фæлæ цæ уæвынæн нæ уыд юридикон бындур, бирæ хæйтты закъонимæ уыдысти ныхмæдзырд. 2000-æм азы райдайæны АИШ-ы Бруклины байгом и Иоанн Кронштадтаджы куыстуарзты хæдзар.
Куысты принциптæ
Куыстуарзты хæдзæрттæ фыццаг азты уыдысты фæллойы биржæйы хуызæн, уым æххуыс кодтой агурын куыст æгуыстæй чи баззад, ахæмтæн. Хъуаг чи аййæфта, уыдонæн лæвæрдтой хæринаг æмæ цæрæнуат.
Арæх дзы уыд райдайæн скъолатæ сывæллæттæн æмæ хуыцаубоны скъола курсытимæ хъомыл адæмæн. Херсоны, Ярославлы, Яренскы куыстой куыстуарзты хæдзæрттæ сывæллæттæн. Херсоны Æхсæнад уыцы здæхт нымадта сæйрагдæрыл.
Финанстæ
Куыстуарзты хæдзæрттæ сеппæт дæр куыстой паддзахы фæрæзты æххуысæй, сæрмагонд конд организациты хцайæ кæнæ удгоймаг нывæндтæй. Куыстуарзты хæдзæртты бюджеттæ арæзт уыдысты паддзахады дотацитæй, уæнгты фыстытæй, хæрзгæнæн нывæндтæй, стæй продукци уæй кæнынæй æмæ конд куыстыты тыххæй цы ’хца исынц, уыдонæй.
Сау куыст кæнаг мастер бон иста мызд 5 капеккæй 15 капеччы онг. Уымæй фылдæр хардз не ’мбæрзтой сывæллæты куыстуарзты хæдзæртæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Социалон амалхъомад
Cocco Bello
Cocco Bello – уæрæсейаг фирмæ. Йæхи мидæг иу кæны хайадтæ Cocco Bello Bow Ties – дзаумæтты кондады архайæджы æмæ Cocco Bello Honey – халцады продуктæ аразæджы.
Истори
Проект Cocco Bello-йы скусын кодтой 2012-æм азы IT-сферæйы кусæг Гузель Санжапова æмæ дизайнер Наталья Александорва. Æппæты фыццаг компании кодта галстук-бабочкæты куыст. Компани уæйгæнджыты ’хсæн бæрæг бынат ахста. Уалдзæджы 2013-æм азы ноджы скусын кодта сылгоймагон хæдонты кондад дæр.
Уыцы иу рæстæг Гузель кодта крем-мыды проекты куыст, кæцыйы аразынц нæуæг сыгъдæг мыд æнæллæугæ хæццæ кæнынæй, цалынмæ кристализаци кæнын нæ райдайы, уæдмæ. Гузелы фыд Равиль у бындздарæны хицау Свердловскы областы, Малый Турышы хъæуы. Ис ын 69 мыдычыргъæды. Йæ бындздарæн цы мыды бæрц дæтты, уый уыд æрцагуырдæй фылдæр, стæй оптæлхæндытæн дæр æфтиаг нæ хаста. Ацы мыдæй Cocco Bello спайда кодта йæ продукт аразыны куысты. Социалон фарсмæ уыд стыр æргом здæхт — проект хъуамæ ахъазаг фæуыдаид хъæуы райрæзты хъуыддаджы, кæцы уыди хауд уавæры.
Компани кæны ус-пенсионерты гагадыргътæ æмбырд кæнынмæ, стæй уыцы гагадыргътæй крем-мыд æрцæуадзæни рæсугъдгонд. Гагадыргътæй ма ис фæнд цайы æфтауæнты куыст кæнын райдайын.
Фиппаинæгтæ
Категори:Социалон амалхъомады организацитæ Категори:Социалон амалхъомад Уæрæсейы
334-æм аз
Амардысты
Категори:334
Æлхæнæн Хъом Пæритет
Æлхæнæн Хъом Пæритет (ÆХъП) - дыууæ, йе та фылдæр æхцаты иуæджы æмахаст (алыхуызон бæстæты валютæты), кæцы æвæрдæуы сæрмагонд уæййæгты æмæ къухавæрдты æмбырдæджы 'лхæнæн хъомæй. Æлхæнæн Хъом Пæритеты теори куыд зæгъы, афтæ, националон валютатæй, цæугæ курсæй нымад, æхцаты æмхуызон суммæйæ æндæр 'мæ 'ндæр бæстæты алы тъоварты 'мæ къухавæрдты 'мхуызон бæрц райсæн ис. Уый æнæ транспортон хæрдзтæй æмæ фæласыны гæрæнгæндтæй.
Хæбуз
Хæбуз (variola, variola vera) у, адæймагæн тынг тæссаг чи у, ахæй хæцгæ низ. Дунейы алы адæмæн дæр уыд стыр азары аххос, ирон адæм хæбузы хуыдтой дзуар, стырдзуар дæр (уымæн хæстæг сты иуæй-иу æндæр адæмтæн хæбузы нæмттæ — зæгъæм, хуссар славяйнæгтæ хонынц æй богине, ома, усхуыцау).
Низ чи расайы, уыцы вирустæ вæййынц дыууæ хуызы: Variola major (уымæй чи фæрынчын, уыдонæй 20—90 % мæлынц) æмæ Variola minor (мæлынц 1—3 %). Хæбузæй чи рынчын уыди, уыцы адæймæгтæй бирæтæ куырм кæнынц, иууылдæрæн сæ цармыл баззæйынц ностæ.
Хæбузы ныхмæ æдасæй æфтауын фыццаг базыдта Эдуард Дженнер XVIII æнусы кæрон. Уый пайда кодта хъуджы хæбузы æрмæгæй. Уæдæй европæйаг бæстæты хæбузы ныхмæ æфтауын байдыдтой парахатæй, æмæ уыцы тæссаг низ баззад æрмæст Ази æмæ Африкæйы (уым XX æнусы дæргъы дæр хæбузæй амарди 300 милуан адæймаджы бæрц).
1980-æм азы официалонæй фехъусын чындæуыд, хæбуз кæй нал баззади дунейы, уый тыххæй.
2022-æм азы адæймæгтæ райдыдтой маймулийы хæбузæй рынчын уæвын. Кæд адæймаджы хæбузимæ абаргæйæ афтæ хæцгæ низ нæу, уæддæр у тæссаг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Хæцгæ низтæ Категори:Биологион хæцæнгæрз
Басматæ
Басматæ у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны, Дур-Дуры цур. Йæ бæрзæнд у 966 м.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Тикси
Ти́кси (Тиксии) у посёлок æмæ порт Якутийы цæгаты.
Фиппаинæгтæ
Категори:Якутийы цæрæнрæттæ‎
Эквадор
Эквадо́р (Ecuador), официалон ном у Эквадоры Республикæ (República del Ecuador) у Хуссар Америкæйы паддзахад, Сабыр фурды былгæрон. Лæууы экваторыл, уымæй у бæстæйы ном. Сæйраг сахар у Кито.
Эквадоры цæрынц 16 милуан адæймагæй фылдæр.
*
336-æм аз
Амардысты
Категори:336
Вашингтон (штат)
Вашингто́н (State of Washington) у АИШ-ы 42-æм штат. Йæ сæйраг сахар у Олимпи, йæ стырдæр сахар та — Сиэтл. Штаты цæрынц 7,1 милуан адæймаджы бæрц. Штаты фæзуат у 184 824 км2.
Фиппаинæгтæ
*
Сæрниз
Сæрниз (cephalalgia) у бирæ низтæ æмæ патологиты симптом, адæймагæн йæ сæр куы фæриссы, ахæм.
Сæрнизы аххосæгты ’хсæн сты стресс, гормоналон ивддзинæдтæ, депресси, иуæй-иу хостæ, тæмæн рухс, катай æмæ бирæ æндæртæ. Сæрнизæй дзæбæх кæнынæн хъæуы йæ аххос базонын.
Вандергрифт, Александер
Александер Вандергрифт (Alexander Vandegrift, 1887-æм азы 13 мартъийы — 1973-æм азы 8 майы) уыд зындгонд АИШ-ы æфсæддон, Гвадалканалы тохы хъæбатыр. Фæстæдæр уыди денджызон фистæгæфсады 18-æм командæгæнæг.
Денджызон фистæгæфсады афицерты скъола каст фæуыны фæстæ, архайдта, «бананты хæстытæ» АИШ-ы кæй хонынц, уыцы лæбурдтыты, уыимæ Никарагуæйы былгæроныл дæр. Лæггад кодта Веракрусы оккупацийы рæстæг Мексикæйы.
1914-æм азы декабры арвыст æрцыдис Гаитимæ, архайдта дзы дæргъватин оккупацийы (1915-1934) рæстæг.
Дыккаг дунеон хæсты рæстæг бирæ архайдта Сабыр фурды хæстон операциты, 1944 азæй 1946 азмæ уыд денджызон фистæгæфсады командæгæнæг. 1949 азы пенсимæ ацыдис.
Фиппаинæгтæ
Категори:АИШ-ы инæлæрттæ Категори:Шарлотсвиллы чи райгуырдис, уыдон
Шаньдун
Фиппаинæгтæ
*
Елец
Елец (Елец) у сахар Уæрæсейы Липецчы облæсты. Цæрынц дзы 102,3 мин адæймаджы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Липецчы облæсты сахартæ
Сёльдарфьёрур
Сёльдарфьёрур (Søldarfjørður, []; Solmundefjord) у Фареры сакъадæхты хъæу. Ис Эстуройы сакъадахы хуссары. Цæрджыты нымæц: 344 адæймаджы (2002).
Фиппаинæгтæ
Категори:Фареры сакъадæхты сахартæ æмæ хъæутæ
Малави
Мала́ви (Malawi; 1964-æм азы агъоммæ — Ньясаленд‎) у паддзахад Африкæйы хуссар-скæсæны, Стыр Британийы раздæры колони.
Бæстæйы экономикæйы бындур у хъæууон хæдзарад. Сахарты цæры малавийæгты æрмæстдæр 19%.
Административон дих
left|thumb|300px|Малавийы регионтæ æмæ районтæ
Семилуки
Семилу́ки у Воронежы облæсты сахартæй иу. Лæууы Доны рахиз былыл Воронежы комкоммæ.
Малави
Фиппаинæгтæ
*
Семилуки
Фиппаинæгтæ
Категори:Воронежы облæсты сахартæ
337-æм аз
Амардысты
Категори:337
Черменыхъæу
Черменыхъæу (Чермен) у стыр хъæу Цæгат Ирыстоны Горæтгæроны районы. Лæууы цæугæдон Хуымæллæджы доны рахиз былыл, Ольгинскæйы цур. Хъæуы цæрынц ирæттæ æмæ мæхъхъæлæттæ.
Литературæ
Категори:Горæтгæроны районы цæрæнрæттæ
Алæтæ
Алæтæ (Алаевы) сты ирон мыггаг.
*
Кырджали
Кы́рджали (Кърджали, Kırcaali, Κάρντζαλι) у сахар Болгарийы хуссары, Кырджалийы облæсты сæйраг сахар. Цæрынц дзы 63 мин адæймагæй фылдæр (2004), уыдонæй 62% сты болгайраг туркæгтæ.
Кырджалийы сахарæй Пловдивы аэропортмæ фæндаг у 100 км даргъ; хæстæгдæр порт, Бургасмæ, — 255 км; Грекъимæ арæныл ног арæнгæсты пост Маказæмæ ис 54 км (ууыл цæуы Æппæтевропæйаг транспорты коридор №9). Сахар лæууы цæугæдон Ардæйыл.
Кырджали у Дзæуджыхъæуы æфсымæрон сахартæй иу, фæлæ йæ официалон сайты уый тыххæй ницы фыст ис. Дзæуджыхъæуы Кырджалийы уынг уыцы сахары номыл хуыйны. Республикæ Цæгат Ирыстоны хицауад æмæ парламенты агъуысты фæстейæ, Георгийы Димитровы кадæн цы цырт уыдис (2010-æм азы æндæр ранмæ йæ рахастой), уый у сахар Кырджалийы кæддæры лæвар.
Сахары кмет (ома, хицау) ныртæккæ у Хасан Азис (2003-æм азæй ныры онг), йæ адæмыхаттмæ гæсгæ туркаг.
Истори
Кырджалийы алфамбылай зæххытæ уыдысты автономон Скæсæн Румелийы сконды, цалынмæ 1886-æм азы нæ бацыдысты Османты империйы сæйраг зæххытæм Топханейы бадзырдмæ гæсгæ. Фæстæдæр хæдбар Болгарийы паддзахад уыцы зæххытæ фæстæмæ райста XX æнусы райдиан Балканы хæстыты фæстиуæгæн. Кырджалийы тох æрцыдис 1912-æм азы октябры.
Цы Хасковойы бал сахар байстой, уыцы балы æфсæддонтæ мысынæн Кырджалийы ис цырт «Сæрибаргæнджытæ». 21 октябры бæрæг кæнынц куыд сахары бæрæгбон.
Фенддæгтæ
thumb|left|Къостайы бюст Кырджалийы. Болгарийы фæз, Культурæйы хæдзары раз thumb|right|250px|Зымæгон Кырджали Сахары алфамбылай цалдæр рагон фидары ис.
Цæугæдон Ардæйыл, йæ бæрзæнд 103,5 метры кæмæн у, ахæм уникалон донмарæн лæууы, сарæзтой йæ 1957-1963 азты. Донмарæны цур кусы гидроэлектростанцæ, йæ 4 турбинæйы дæттынц 160 ГВт•ч электрон тых æрвылаз. Кырджалийæгты зæрдæмæ цæуы донмарæныл тезгъо кæнын — кæд хъахъхъæд территори у æмæ дзы къамисæн нæй, бацæуыны бар дзы алкæмæ дæр ис.
Æрæджы сахары ногæй скуыста, социализмы дуджы кæй сарæзтой, уыцы сывæллæтты æфсæнвæндаг. Æфсæнвæндаджы дæргъ у 1 210 метры, уый скуыста фыццаг хатт 1962-æм азы æмæ уыдис Болгарийы фыццаг ахæм æфсæнвæндаг.
Кырджалийы культурæйы хæдзары раз лæууы Хетæгкаты Къостайы бюст, Дзæуджыхъæу æмæ Кырджали æфсымæрон сахартæ куы уыдысты, уæдæй.
Сахары администраци ног проекттыл зилы. 2010-æм азы мартъийы райдыдта стыр паркон зонæ «Арпезос» аразыныл куыст. Ног парк куы цæттæ уыдзæнис, уæд алы кырджалийагыл дæр хаудзæн цъæх садзынты 23 м2.
Экономикæ
Кырджали у хуызджын згъæркуыст æмæ тамакойы ракуысты традицион центр. Уыцы къабæзты куыстуæттæ ныр дæр кусынц, æрбацæуынц ног инвестицитæ. Уыдон йеддæмæ ис дзы рог индустрийы куыстуæттæ.
Кырджалимæ æрбацæуынц сæдæгай туристтæ, сахары мидæг æмæ йæ алфамбылай цы фенддæгтæ ис, уыдон фенынмæ.
Фиппаинæгтæ
*
Брэдбери, Рэй
Рэймонд Дуглас «Рэй» Брэдбери (Raymond Douglas "Ray" Bradbury; райгуырдис 1920-æм азы 22 августы, Уокиган, штат Иллинойс, АИШ — 2012-æм азы 5 июны) у зындгонд америкаг фыссæг-фантаст, «Марсы хроникæтæ» æмæ æндæр уацмысты автор.
Фиппаинæгтæ
Категори:АИШ-ы фысджытæ Категори:Иллинойсы чи райгуырдис, уыдон
338-æм аз
Амардысты
Категори:338
Мэн
Мэн, Мен (Maine, Man):
Грекъаг
Грекъаг кæнæ бердзейнаг, бердзенаг:
Тæтхæни
Тæтхæнидыг. дзырд (Orobanche cumana, Заразиха кумская, Заразиха подсолнечная) у паразитон кæрдæг зайæгой.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Зайæгойтæ дыгуронау
Курган (сахар)
Курган у Уæрæсейы сахар, Курганы облæсты административон центр. Цæрынц дзы 361,5 мин адæймаджы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Курганы облæсты сахартæ
Порт-оф-Спейн
Категори:Тринидад æмæ Тобагойы сахартæ æмæ хъæутæ
Саламтæ
Саламтæ, вариант Саламатæ (Саламовы, Kanıgür, Saral ) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Вермонт
Вермонт (State of Vermont) у АИШ-ы штат.
Штаты ном нысан кæны «Кæрдæгхуыз Хох» (францаг дзырдбыд Vert Mont-æй).
Фиппаинæгтæ
*
339-æм аз
Амардысты
Категори:339
Пугачёва, Борисы чызг Аллæ
Пугачёва, Борисы чызг Аллæ (райгуыдис 15 апрелы 1949-æм азы, Мæскуы) — эстрадæйы зарæггæнæг, УСФСР-йы æмæ Советон Цæдисы адæмон артисткæ, Уæрæсейы Федерацийы паддзахадон премийы лауреат.
Аллæ Пугачёвайы чызг Кристинæ дæр (1971-æм азы гуырд) зарæггæнæг у.
Фиппаинæгтæ
Категори:Музыканттæ алфавитмæ гæсгæ
Паддзахад
Паддзахад — æхсæнады хицауадон-политикон организаци, паддзахадон суверенитет, къухдариуаджы ’мæ тыхфæлгъуыды аппарат, æмæ ма у сæрмагонд барадон уагæвæрд скæнæг, нысангонд территорийыл.
Кæс ноджы
*
340-æм аз
Амардысты
Категори:340
Ессентуки
Фиппаинæгтæ
Категори:Стъараполы крайы сахартæ
Цзинань
Цзинань (济南, пиньинь Jǐnán) у сахар Китайы, Шаньдуны провинцийы сæйраг сахар.
Фиппаинæгтæ
Категори:Шаньдуны сахартæ
Даргъом
Даргъом у цæугæдон Цæгат Ирыстоны Æрæфы районы цæгат-ныгуылæны.
Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ
341-æм аз
Амардысты
Категори:341
Невадæ
Невадæ (англ. State of Nevada) у АИШ-ы штат. Цæрджыты нымæц: 2 106 074 адæймаджы.
Фиппаинæгтæ
*
Муссолини, Бенито
Бенито Амилькаре Андреа Муссолини (Benito Amilcare Andrea Mussolini, 29 июлы 1883 — 28 апрелы 1945) — италиаг политикон архайæг, литератор, фашистон партийы фæтæг («дуче»), диктатор, Италийы разамонæг (премьер-министр 1922—1943). Империйы Фыццаг маршал (30 мартъийы 1938). Термин «фашизм» чи æрхъуыды кодта, уыцы лæг.
Бенито Муссолинийы фырт Романойы чызг Алессандрæ Муссолини (1962-æм азы гуырд) у нырыккон италиаг политик, ссис зындгонд йæ дæрзæг комментариты фæрцы. Зæгъæм, 2007-æм азы ноябры уый загъта æппæт румынæгтæ фыдгæнджытæ сты, зæгъгæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Италийы фысджытæ Категори:Италиаг фысджытæ Категори:Социалисттæ Категори:Фашистон раздзогтæ Категори:Италийы премьер-министртæ
Варшавæ
Варша́вæ (Warszawa) у Польшæйы сæйраг сахар, цæрынц дзы 1,65 милуан адæймаджы. Варшавæ лæууы цæугæдон Вислæйы былтыл.
Дыккаг дунеон хæсты рæстæг Варшавæ бынтон пырх æрцыд. Цы аив хæдзæрттæ æмæ аргъуантæ дзы ис, уыдон æцæг рагон агъуыстытæ не сты, фæлæ сæ хæсты фæстæ польшæйаг адæм рацарæзтой ногæй.
Варшавæ у Европæйы аивдæр сахартæй иу. Алы аз ардæм æрбацæуынц бирæ туристтæ.
Фиппаинæгтæ
*
342-æм аз
Амардысты
Категори:342
Волжский
Волжский (Волжский) у сахар Уæрæсейы Волгограды облæсты. Цæрынц дзы 308,5 мин адæймаджы (2006).
Волжский лæууы Волгæйы галиу былыл, Волгоградæй 20 километры æддæмæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Волгограды облæсты сахартæ
Вупперталь
Ву́пперталь (Wuppertal) у сахар Германы Цæгат Рейн-Вестфалийы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæгат Рейн-Вестфалийы сахартæ
Таугазтыхъæу
Таугазтыхъæу кæнæ Таугазтæ у æдзæрæг хъæу Цæгат Ирыстоны Алагиры районы. Ис Зруггомы.
Цардысты дзы фараст хæдзары Таугазтæй, иу хæдзар — Гаджитæй, иу хæдзар та — Бырнацтæй.
Фиппаинæгтæ
Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ Категори:Зруггомы хъæутæ
Къæйджын хох
Къæйджын хох кæнæ Къæйджыны бæрзонд (კაიჯანი, Кайджаны) у хохы цъупп Кавказы, Цæгат Ирыстон æмæ Гуырдзыстоны арæныл. Йæ бæрзæнд у 3914,5 м.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ Категори:Арвыком
Дзæм-дзæмы дон
Дзæм-дзæм, Дзæм-дзæмы дон (арабб. زمزم‎‎) у, Меккæйы сахары мæзджыт аль-Хæрамы территорийыл чи ис, уыцы цъай. Таурæгъмæ гæсгæ ацы суадон Измаилы мад Хаджарæн (Агарæн) бацамыдта архангел Гавриил.
Дзæм-дзæмы дон ирон таурæгъты
Дзæм-дзæмы доны кой ис ирон таурæгъты дæр.
(Арвы дуар. Ирон мифологи æмæ цардыуаджы дзырдуат. Чиныг сарæзта Цгъойты Хазби. – Дзæуджыхъæу, «ИР», 2005)
Категори:Меккæ Категори:Нарты кадджытæ
343-æм аз
Амардысты
Категори:343
Кæсагджын (цæугæдон)
Кæсагджын, дыгуронау Кæсалггун у цæугæдон Цæгат Ирыстоны Æрæфы районы. Ис дзы дыууæ цæугæдоны:
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ
Хийумаа
Хи́йумаа (Hiiumaa, Dagö — Да́го, Дагё) у Эстонийы дыккаг стырдæр сакъадах (Сааремаайы фæстæ). Йæ фæзуат у 965 км².
Галерей
Категори:Эстонийы сакъадæхтæ Категори:Балты денджызы сакъадæхтæ
344-æм аз
Амардысты
Категори:344
Космос
Дунейы тыгъдад, космос (κόσμος — «дуне», «Дун-Дуне») — Дун-Дунейы ахастонæй афтид фадгуытæ, кæдон сты уæларвон буарæгты атмосферæты арæнты ’дде. Арæх фембæлгæ хъуыдыйы ныхмæ зæгъæн ис, æмæ космос нæу бынтон афтид тыгъдад — ис дзы иуæй-иу хайгуыты тынг ныллæг мæстæгад (донгуыры, арæрхдæр), ноджы ма электромагнитон тынуагъд æмæ æхсæнстъалы буарад. «Космос» ныхасæн ис цалдæр нысаны. Хатгай космосыл нымад вæййы Зæххы æдде æгас тыгъдад.
Арæнтæ
Дырыс арæн ын нæй, уымæн æмæ атмосферæ тæнæгæй-тæнæгдæр кæны зæххы цъарæй дарддæргæнгæйæ, æмæ ныры онг иумæйаг хъуыды нæй, цы хуындæуа космосы райдианы фактор. Температурæ æнæивгæ куы уыдаит, уæд, экспоненциалон закъонмæ гæсгæ, æлхъывдад уæлденджыз ивдтаит 100 кПа-йæ нулмæ. Æхсæнадæмон авиацион федерацийæ, атмосферæ æмæ космосы ’хсæн кусæн арæнæн, æвзæрст æрцыди 100 км бæрзондад (Карманы хахх), уымæн æмæ ацы бæрзæнды, схæцæн аэродинамикон тых сæвзæрынæн, хъæуы, цæмæй тæхæн аппарат змæла фыццаг космосон тагъдадæй, цæй тыххæй сæфы авиатахты мидис.
Фиппаинæгтæ
*
Кодоры ком
Кодоры ком (Кәыдырҭа; კოდორის ხეობა, Кодорское ущелье) у ком Абхазы цæгат-скæсæны, цæугæдон Кодоры дæргъмæ.
Категори:Абхазы географи
Лонгйир
Ло́нгйир (Лонгъир, Лонгйирбюен) (Longyearbyen) у Шпицбергены (Норвегийы провинци) стырдæр сахар æмæ административон центр.
1943-æм азы 8 сентябры цæрæнран ныппырх кодта гермайнаг линкор «Шарнхорст», хæсты фæстæ йæ ногæй рацарæзтой.
Иугонд Нациты Организацийы уынаффæмæ гæсгæ Лонгйиры цæуы дунейы нæмгуыты æфснайæны арæзтад. Егъау нæмгуыты æфснайæн къæдзæхы мидæг хъахъхъæндзæн ахджиагдæр хъæууонхæдзарадон культурæты нæмгуытæ, дунейы алы бæстæйæн дæр дзы рахицæн кæндзысты хайад. Уыцы æфснайæн бахъæудзæн, дунейыл исты егъау бæллæх куы æрцæуа (æрвдуры хауын, аппон хæст, фурды æмвæзад бæрзонддæр кæнын), уæд.
Огайо
Ога́йо (Ohio) у штат Америкæйы Иугонд Штатты. Цæрджыты нымæц: 11,4 милуан адæймаджы.
Железноводск
Железново́дск (Железноводск) у сахар Уæрæсейы Стъараполы крайы, цæугæдæттæ Джеймук æмæ Кучучы былгæрон. Цæрынц дзы 24,9 мин адæймаджы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Стъараполы крайы сахартæ
345-æм аз
Амардысты
Категори:345
Гуырдзыстоны адæмон кафты ансамбль
thumb|350px|Гандагана кафт Гуырдзыстоны адæмон кафты ансамбль  у Гуырдзыстоны хореографион коллектив.
Ансамблы фыццаг разамонджытæ æмæ йæ солисттæ уыдысты Советон Цæдисы адæмон артисттæ Нинæ Рамишвили æмæ Илья Сухишвили.
Ансамблы репертуары ис Гуырдзыстоны æппæт районты адæмон кæфтытæ æмæ театрализацигонд сюжетон спектакльтæ гуырдзиаг адæмон музыкалон инструменттæй цæгъдтытимæ.
Ансамблы репертуары ис ахæм кæфтытæ: «картули» (ქართული), сылгоймæгты кафт «самаиа» (სამაია) æмæ бирæ æндæртæ.
Гастрольты ансамбль цæуын райдыдта 1948-æм азы. 1967-æм азы ансамбль æвдыста йæ аивад Миланы театр «Ла Скалайы» сценæйыл. Ацы концерты тыххæй газеттæ афтæ фыстой:
1954-æм азы Тенгиз Абуладзе систа фильм «Гуырдзыстоны адæмон кафты ансамбль».
Ныр ансамблæн разамынд дæтты Тенгиз Сухишвили.
Æрвитæнтæ
Категори:Гуырдзыстоны культурæ
Зеланди
Зеланди:
Череповец
Черепове́ц (Череповец) у сахар Уæрæсейы Вологдæйы облæсты, цæугæдон Шекснайыл порт. Цæрынц дзы 312 мин адæймаджы (2021).
Фиппаинæгтæ
Категори:Вологдæйы облæсты сахартæ
Таугазтæ
Таугазтæ (Тавгазовы, Таугазовы) сты ирон мыггаг.
Истори
Равзæрдысты Нузалы комы Нæзыджыны хъæуккаг Таугазæй. Таугаз уыд Ос-Бæгъатыры байзæддагæй — Цæразонтæй. Таугаз балыгъд Уæллаг Зругмæ æмæ æрцард комы хуссарварс. Таугазы номыл баззад Таугазтыхъæу, æмæ ма дзы æрцардысты Гаджитæ. Сласы хъæуæй балидзгæтæ, Бырнацтæ — Гуыркъуымты комæй слидзгæтæ.
Фиппаинæгтæ
*
Диас, Адольфо
Адольфо Диас (Adolfo Díaz; райгуырдис 1875 кæнæ 1877-æм азы Коста-Рикæйы — амардис 1964-æм азы Коста-Рикæйы сахар Сан-Хосейы) уыд Никарагуæйы 54-æм æмæ 61-æм президент — 1911-æм азы 9 майæй 1917-æм азы 1 январы онг æмæ 1926-æм азы 14 ноябрæй 1929-æм азы 1 январы онг. Кусын райдыдта куыд АИШ-ы компани «La Luz y Los Angeles Mining Company»-йы нымæрдар. Уыцы компани Никарагуæйы скæсæны къахта сыгъзæрин.
Куыд АИШ-ы компанийы нымæрдар, уый, АИШ-ы интерестæй, баххуыс кодта либералон президент Хосе Сантос Селайæ раппарынæн. Селайæ АИШ-æн тынг æнæуынон фæци, Япон æмæ Германæн Никарагуæйы каналы саразыны пълан куы разæвардта, уæд.
Диас президент куы сси, уæд æй бахъуыди пайда кæнын АИШ-ы денджызон фистæгæфсады æххуысæй Бенхамин Селедоны либералон сыстады ныхмæ. Диасы хицауады хъахъхъæнынады министр Луис Менæ дæр растджыты фарсмæ рацыд. АИШ-ы денджызон фистæгæфсад 1912-æм азы октябры растджыты балты ныссæста, Бенхамин Селедон та фехстæуыд. Уыцы цауæй 70 фæстæмæ сандинисттæ радтой Селедонæн «сæрибары сæрвæлтау хъизæмаргæнæг» æмæ «национ хъæбатыры» ном.
Америкаг æфсæддонтæ уыцы рæстæгæй фæстæмæ Никарагуæйы баззадысты дæс азмæ, бынæттон цæрджыты тынг тыхсын кодтой. Уыцы æххуысæн Диас афтæ бузныг уыди æмæ 1914-æм азы бафыста Брайан-Чаморройы бадзырд — уымæ гæсгæ АИШ æнустæм райста Никарагуæйы зæххыл дыууæ фурды ’хсæн канал аразыны эксклюзивон бар, стæй кæмфæндыдæр йæ æфсæддон базæтæ аразыны бар. Уыцы бадзырд АИШ-ы дæр схуыдтой стигъаг æмæ хынджылæггæнæг. Йæ президентон æмгъуыд куы фæци, Диас цалдæр азы дæргъы АИШ-цы царди.
1926-æм азы уый раздæхти Никарагуæмæ æмæ та ногæй сси президент. Ног либералон сыстад афтæ тынг фæрæстмæ æмæ гыццыл ма баззæд Манагуæ ныддарынæн. Фæлæ АИШ-ы къухы бафтыд быцæуы фæрстæ бадзурын кæнын. Уæд либералон командæгæнджытæй иу, Аугусто Сандино, ахæм бадзырдыл не сразы æмæ сыстад адарддæр кæнынмæ расидти. Сандино æнтыстджынæй тох кодта хицауады æфсад æмæ АИШ-ы денджызон фистæгæфсады ныхмæ, дæрæн кодта америкаг компаниты мулк, уымæй бирæ азты дæргъы нымад уыдис Никарагуæ æмæ æнæхъæн Карибы регионы хъæбатыр.
Диас та, йæ дыккаг æмгъуыд куы фæцис, уæд сызгъæрин къахыныл-иу чысыл ацархайдта, стæй ацыдис АИШ-ы цæрынмæ. Царди Нью-Йорчы, Майамийы æмæ Ног Орлеаны, стæй ралыгъдис Коста-Рикæмæ, æмæ уым амардис 1964-æм азы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Никарагуæйы президенттæ Категори:Коста-Рикæйы чи райгуырдис, уыдон Категори:Коста-Рикæйы чи амардис, уыдон
Уиреуцъала
Уиреуцъала кæнæ Уирисхеу, Шеубан (შეუბანი, [шеубани]) у Хуссар Ирыстоны Дзауы районы хъæу.
Мыггæгтæ
Цардысты дзы Хуыгатæ, Багатæ, Танделатæ, Цхуырбатæ, Жажитæ, Гæджитæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Хъамболты Тамерлан
Хъамболты Таймуразы фырт Тамерлан (райгуырд 1959-æм азы) у уæрæсейаг ахуыргонд, ЦИПУ-йы Фæсарæйнаг æвзæгты факультеты декан (1993-2007), ЦИППИ-йы ЮНЕСКО-йы кафедрæйы сæргълæууæг (2005-æм азæй), филологон зонæдты доктор, ЦИПУ-йы профессор, Уæрæсейы педагогон æмæ æхсæнадон зонæдты академийы æцæг уæнг.
Йæ цард æмæ куысты тыххæй
Райгуырдис Цæгат Ирыстоны Æрæфы районы Хæзныдоны хъæуы 1959-æм азы. Каст фæци Дзæуджыхъæуы 21-æм скъола. Уæлдæр ахуырад райста ЦИПУ-йы Фæсарæйнаг æвзæгты факультеты францаг хайады. Университет каст фæуыны фæстæ Хъамболы-фырт куыста тæлмацгæнæгæй Алжиры (1981—1984-æм азты). 1992-æм азы фæци ЛПУ-йы аспирантурæ æмæ бахъахъхъæдта диссертаци нырыккон францаг æвзаджы лексикологийыл. 2002-æм азы бахъахъхъæдта докторы диссертаци æхсæнадон æвзагзонынадыл (социолингвистикæйыл).
1993-æм азæй фæстæмæ уыди ЦИПУ-йы Фæсарæйнаг æвзæгты факультеты декан, уый фæстæ, факультет йæ ном куы раивта, сси Æхсæнадæмон ахæстыты факультеты декан, стæй ногæй сси Фæсарæйнаг æвзæгты факультеты декан æмæ уыцы бынаты куыста 2007-æм азы онг. 2005-æм азæй æмафон кусы ЦИППИ-йы ЮНЕСКО-йы кафедрæйы сæргълæууæгæй (ныр дæр).
2009-æм азы æвзæрст æрцыдис Ирон æвзаджы ахуыргæнджыты æмæ иртасджыты ассоциацийы президентæй.
Фиппаинæгтæ
Категори:Иранисттæ Категори:Ирон æвзаг иртасджытæ Категори:Уæрæсейы лингвисттæ Категори:ЦИПУ Тамерлан Категори:Хæзныдоны чи райгуырдис, уыдон
Эритрей
Административон дих
*
346-æм аз
Амардысты
Категори:346
Бестаутыхъæу
Бестаутыхъæу:
Карденас, Адан
Адан Карденас дель Кастильо (Adán Cárdenas del Castillo; райгуырд Гранадæйы 1836 азы — 1916) уыд Никарагуæйы политик æмæ дохтыр. Президенты бынаты уыд 1883 азы 1 мартъийæ 1887 азы 1 мартъийы онг. Уыд Консервативон партийы уæнг.
Æрыгон куы уыди, дæс азы дæргъы царди Европæйы, ахуыр кодта Генуяйы æмæ Пизæйы (Итали), райста дзы дохтыры дæсниад. 1862 азы раздæхт Никарагуæмæ.
Карденасы бинойнаг уыд Гертрудис Мартинес Солорсано, Никарагуæйы 36-æм президент Томас Мартинес Герреройы чызг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Никарагуæйы президенттæ Категори:Никарагуæйы Гранадæйы чи райгуырдис, уыдон
Æрхоны дон (хохы)
Æрхоныдон у цæугæдон Цæгат Ирыстоны, Уæлладжыргомы. Æрхоныдон кæлы Тъеплейы хохы рæбынæй æмæ хауы Æрыдонмæ. Цæугæдоныл лæууы хъæу Æрхон.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ Категори:Æрхоны ком
Гæды
Гæды, дыгур. тикис (Felis silvestris catus) у хæдзарон цæрæгой. Фыццаг чи сæрмахуыр кодта гæдыйы, уый уыдысты Рагон Мысыры цæрджытæ; Мысыры гæдытæ хордæттæ æхсынæгтæй хъахъхъæдтой.
Гæдытæ тынг хорз уынынц лæмæгъ рухсы.
Рагон Мысыр
Мысирæгтæн гæды цыппар мин азы размæ райдыдта лæггад кæнын. Уый канд мыстахсæг нæ уыди, фæлæ хъахъхъæдта кувæндæтты хæзнатæ дæр. Мысираг гæды сыгъдæг цæрæгойыл нымад уыди. Суанг ма сылгоймаг-хуыцау Бакотæн дæр уыд гæдыйы сæр.
Гæды æмæ чырыстон дин
XIV æнусы инквизици тынг бафхæрдта æназым гæдыты. Инквизитортæ уыдон дæлимонты лæггадгæнджытæ хуыдтой. Ауыгътой сæ ауындзæнтыл, сыгътой сæ арты.
Уæрæсейы чырыстон дин гæдытæм фæлмæндæр цæстæй ракастис. Уыди сын моладзандонты цæрыны бар. Раст зæгъын хъæуы фæстæдæр гæдыты сраст кодтой католиктæ дæр. Суанг кардинал Ришельёйæн йæ хæдзары уыди цыппæрдæс фæлмæнхъуын гæдыйы.
Гæды скæсæйнаг бæстæты
Кæд китайаг гороскопы гæды нæй, уый у япойнаг æмæ вьетнамаг гороскопы уæнг (китайаг Кроличы азы бæсты Япон æмæ Вьетнамы цæуы Гæдыйы аз). Китайаг таурæгъмæ гæсгæ гороскоп уыры арæзта, æмæ йæ дзы гæды бауадзын нæ бафæндыд.
Гæды пысылмон дины
Урс гæды у иунæг цæрæгой, мæзджытмæ бацæуыны бар кæмæн ис, ахæм. Пысылмон таурæгътæм гæсгæ, пехуымпар Мæхæмæт гæдыты уарзта: иу хатт кувыны рæстæг йæ халаты дысыл бафынæй иу гæды; пехуымпар кувын куы фæци, уæд, цæмæй гæды ма бахъыгдара, йæ дыс алыг кодта.
.co
co
348-æм аз
Амардысты
Категори:348
Галиси
Галиси (Galiza, Galicia) у автономон æмбалад Испанийы цæгат-хурныгуылæны. Йæ сæйраг сахар у Сантьяго-де-Компостелæ.
Фиппаинæгтæ
*
Керколди
Керколди, Керкоди (Cathair Chaladain) у сахар æмæ порт Стыр Британийы, Шотландийы, Ферт-оф-Форт бакæлæны. Цæрынц дзы 49 709 адæймаджы (2011).
Номдзыд райгуыргæтæ
Категори:Шотландийы сахартæ
Фæрнион Къоста
Фæрнион Къоста (Фæрниаты Солтайы фырт Константин; райгуырдис 1908-æм азы Быдыры Дæргъæвсы — амардис 1937-æм азы) уыдис ирон фыссæг, поэт, журналист.
Цардафыст
Ахуыр кодта райгуырæн хъæуы, фæстæдæр та — Дзæуджыхъæуы, стæй Мæскуыйы журналистикæйы институты. Каст фæцис Мæскуыйы педагогон институт.
1926-æм азы Фæрнион куыста «Ногдзауты газет»-ы редакторæй Дзæуджыхъæуы.
1931-æм азы æрцардис Цхинвалы. Уым куыста литературон газет «Большевикон аивад»-ы редакторæй. Уый фæстæ Къоста уыдис Хуссар Ирыстоны чиныгуадзæны директор, стæй драмон театры сæргълæууæг. 1933-æм азы Фæрнион æрыздæхтис Орджоникидземæ æмæ æрлæууыдис Цæгат Ирыстоны книготоргы сæргъы. Фæстæдæр ссис сывæллæтты журнал «Сырх дидинæг»-ы редактор.
1937-æм азы Фæрнион Къоста æрцыдис репрессигонд. Уыцы аз 28-аздзыд фыссæджы фехстæуыдис. Фæсамæлæт æрцыдис реабилитацигонд.
Звенигород
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæскуыйы облæсты сахартæ
Фæрнион Къоста
Сфæлдыстад
Фæрнионы сфæлдыстад уыдис бирæвæрсыг. Йæ æмдзæвгæтæ фыццаг хатт мыхуыры фæзындысты 1925-æм азы. 1927-æм азы та рацыдис Нигер, Фæрнион æмæ Хъамбердиаты Мысосты æмдзæвгæты иумæйаг æмбырдгонд «Уадындз». Аккаг хъусдард аздæхта йæхимæ поэты æмдзæвгæты æмбырдгонд «Зæй» (1930). Стыр аргъ счындæуыдис, Къоста фæстæдæры азты кæй ныффыста, уыцы æмдзæвгæтæ «Хъобаны фæдис», «Цины дуг» æмæ æндæртæн.
20-æм азты кæроны — 30-æм азты райдианы ирон прозæйы æвзæрын райдыдта эпикон жанр, фæзындысты фыццаг уацаутæ æмæ романтæ. Ирон литературæйы фыццаг романтæй иу уыдис Фæрнион Къостайы «Уады уынæр». Мыхуырæй рацыдис 1932-æм азы. Уацмысы ныхас цæуы Ирыстоны революцийы хæдразмæйы азты хабæрттыл, æвдыст дзы цæуы æнæраст цардæвæрды ныхмæ протест, хуыздæр фидæныл тох.
Романы æвдыст æрцыдысты феодалон Ирыстоны æппæт социалон кълæстæ, уæлдайдæр кæвдæсæрдтæ — дæлдæр къласы адæм. Автор реалистон ахорæнтæй сныв кодта ацы адæмы гæвзыкк цард, се ’фхæрды уавæр. Романы сæйраг архайæг кæвдæсард Сырхауты Цæрай базыдта социалон æнæрастдзинады хъуыддаг æмæ райдыдта хуыздæр æмбарын, сæрибар æмæ рæстдзинад райсыны тыххæй æфхæрджыты ныхмæ тох кæнын кæй хъæуы, уый. Фæлæ Цæрай революцион тохы æцæг фæндагæй дард у æмæ архайы æнæ исты бæлвырд фæткмæ гæсгæ; кæй сæргъы уыдис, æндæр ахæм тохгæнджыты балимæ ацæуы хъæдмæ, чиновниктæ æмæ хъæздгуытæй маст исынмæ.
Уыциу рæстæг автор фыссы, 1920–30-æм азты Кавказы адæмты литературæты, уыимæ ироны дæр, зынгæ бынат чи ахста, уыцы абырджыты темæйыл. Фыссæг куыд æмбарын кæны, афтæмæй абырджыты фæзындæн уыдис историон аххосæгтæ — хохаг адæмты тох паддзахы администрацийы ныхмæ.
Пьесæ «Хæрзбон»-ы (1934) Фæрнион равдыста Хуссар Ирыстоны фæллойгæнджыты тох Советон хицауады сæраппонд 1918–20-æм азты. Уацмысы æвдыст æрцыдысты алыхуызон политикон цæстæнгастæ кæмæн уыдис, ахæм адæймæгты хъысмæттæ (коммунисттæ, меньшевиктæ, буржуазон националисттæ). Фыццаг хатт ирон драматургийы автор бахаста пьесæмæ архайдамонæджы (уырыс. ведущий). Уый монологтæ æххуыс кæнынц пьесæйы идейон мидис хуыздæр бамбарынæн.
Советон хицауады сæраппонд тохы темæйыл фыст у радзырд «Хъæбатыр цæргæс». Йæ сæйраг архайæг у мидхæсты легендарон хъайтар Дзарахохты Хадзымурат.
Фæрнион Къоста у ирон литературæйыл фарстаты тыххæй къорд уацы автор.
Фыссæг ирон советон поэзийы фыццаг хатт спайда кодта ахæм жанрæй куыд æмдзæвгæтæй фыст фельетон.
Категори:Цæгат Ирыстоны фысджытæ Категори:Хуссар Ирыстоны фысджытæ Категори:Цæгат Ирыстоны поэттæ Категори:Хуссар Ирыстоны поэттæ Категори:Ирон фысджытæ Категори:Ирон поэттæ Къоста Фæрнион Категори:Быдыры Дæргъæвсы чи райгуырдис, уыдон
Люксембург, Розæ
Розæ Люксембург (Rosa Luxemburg, Róża Luksemburg, æцæг ном уыдис Rosalia Luxenburg — Розали Люксенбург; райгуырдис 1871-æм азы 5 мартъийы — амардис 1919-æм азы 15 январы Берлины) уыдис Германы революционеркæ, европæйаг коммунистон змæлды зынгæдæр уæнгтæй иу.
Люксембург райгуырдис 1870 азы (æндæр верситæм гæсгæ 1871-æм) 5 мартъийы Уæрæсейы империйы сконды чи уыдис, уыцы Польшæйы Люблинæй скæсæнырдæм цы сахар Замостье (Zamość) ис, уым. Уый уыд дзуттаг сæудæджеры бинонты фæндзæм сывæллон. Каст фæци Варшавæйы чызджыты гимназ, ахуыр кодта хорз.
Розæйы зондахаст фæстæдæр зындгонд сси куыд люксембургизм. Йæ зындгонддæр цитатæтæй иу у, Уæрæсейы революцийы тыххæй кæй ныффыста, ахæм: «Сæрибар æдзухдæр у, æндæр хуызы чи хъуыды кæны, уыдоны сæрибар».
Розæ Люксембурджы кадæн хуыйны Дзæуджыхъæуы историон центры уынгтæй иу.
Фиппаинæгтæ
Категори:Германы коммунисттæ Категори:Марксисттæ Категори:Польшæйы революционертæ Категори:Германы революционертæ Категори:Литвайы революционертæ Категори:Замосцы чи райгуырдис, уыдон Категори:Берлины чи амардис, уыдон
1300-æм аз
Амардысты
Категори:1300
Индианæ
Индианæ (Indiana) у АИШ-ы штат цад Мичиганмæ ’ввæхс.
Фиппаинæгтæ
*
350-æм аз
Амардысты
Категори:350
Чита
Чита́ у сахар Уæрæсейы, Фæсбайкалы крайы административон центр. Цæрынц дзы 350 мин адæймаджы (2021).
Фиппаинæгтæ
Категори:Фæсбайкалы крайы сахартæ
349-æм аз
Амардысты
Категори:349
Цæгат Двина
Цæгат Двина́ (Северная Двина) у Уæрæсейы ахсджиагдæр цæугæдæттæй иу, 744 километры даргъ. Хауы Урс денджызмæ. Цæугæдоныл лæууы стыр сахар-порт Архангельск.
Стырдæр фæрсагдæттæ сты: Вычегдæ, Пинегæ æмæ Вагæ.
Категори:Вологдæйы облæсты цæугæдæттæ Категори:Архангельсчы облæсты цæугæдæттæ
Марсталь
Марсталь (Marstal) у сахар Данийы. Æрбынат кодта Эрёйы сакъадахыл.
Категори:Данийы сахартæ
1301-æм аз
Амардысты
Категори:1301
Бестаутыхъæу (Дзауы район)
Бестаутыхъæу кæнæ Бестаутæ, Сембул (შემბული, [шембули]) у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы. Ис Къуыдаргомы.
Мыггæгтæ
Цардысты дзы Бестаутæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Дзасых
Дзасых у æдзæрæг хъæу Цæгат Ирыстоны Алагиры районы. Ис Зруггомы.
Цардысты дзы Тотитæ æмæ Хаситæ.
Литературæ
Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ Категори:Зруггомы хъæутæ
Ардæ (цæугæдон)
Ардæ (Арда, Άρδας) у цæугæдон Болгарийы хуссары æмæ Гречъы скæсæны. Æфты Марицæмæ.
Ардæйыл лæууынц сахартæ: Рудозем, Кырджали, Маджарово. Ардæйыл ис æртæ донмарæны — «Кырджали», «Студент Кладенец» æмæ «Ивайловград» — æмæ электростанцæтæ, уыдоны ’хсæн Кырджалийы ГЭС.
thumb|left|300px|Ардæйы астæуккаг цыд, сахар [[Маджаровомæ ’ввахс Хасковойы облæсты]]
Категори:Болгарийы цæугæдæттæ
Æрхоны дон (быдыры)
Æрхоны дон (Чёрная речка) у цæугæдон Цæгат Ирыстоны. Уый у Джызæлдоны фæрсагдон. Кæлы Горæтгæроны районы æмæ Æрыдоны районы.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ
Имерет
Имерет, дыгуронау Мерет (იმერეთი) у административон æмæ историон бæстæ Гуырдзыстоны ныгуылæны. Йæ сæйраг сахар у Кутаис. Цæрынц дзы имеретæгтæ (гуырдзиаг адæмы этнографион къорд).
Фиппаинæгтæ
*
Цæгат Ирыстоны хæхтæ
*
Смит, Адам
Ада́м Смит (Adam Smith; йæ райгуырды бæлвырд бон бæрæг нæу, 1723-æм азы 16 июны Керколдийы, Шотландийы — 1790-æм азы 17 июлы, Эдинбурджы) у шотландиаг экономист, философ-этик; нырыккон экономикон теорийы бындурæвæрджытæн сæ иу.
Фиппаинæгтæ
Категори:Экономисттæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Ахуыргæндтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Стыр Британийы экономисттæ
Дæллаг Ерман
Дæллаг Ерман, Тыбылатыхъæу дæр у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы, Урстуалты. Цæрынц дзы 21 адæймаджы (2015).
Цардысты дзы Тыбылатæ, Саулохтæ æмæ Битартæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Макиавелли, Никколо
Никколо Макиавелли (Niccolò Machiavelli; 1469-æм азы 3 майы, Флоренци — 1527-æм азы 21 июны, Флоренци) уыдис италиаг хъуыдыгæнæг, фыссæг, политикон архайæг (ахста паддзахадон нымæрдары бынат Флоренцийы). Уыдис тыхджын паддзахадон хицауиуæджы фарслæууæг æмæ йæ бафидар кæнынæн, Макиавеллимæ гæсгæ, ис спайдагæнæн цыфæнды мадзæлттæй. Ахæм цæстæнгас философ равдыста йæ номдзыд чиныг «Паддзах»-ы (итал. Il Principe; мыхуыргонд æрцыдис 1532-æм азы).
Фиппаинæгтæ
Категори:Италиаг фысджытæ Категори:Флоренцийы чи райгуырдис, уыдон
351-æм аз
Амардысты
Категори:351
Андиаг адæм
Андиæгтæ (, андийцы) сты адæм хæххон Дагъистаны ныгуылæны, Ботлихы районы Цæцæнимæ арæны цур.
Анди цы ран ис
Андиæгты историон артдзæст ис Андийы рагъы хуссарвæхстыл, цæугæдон Андийы Хъойсуйы галиу фæрссагдæттæ кæм кæлынц, уыцы рæтты. Географион, культурон æмæ æвзагон барæнтæм гæсгæ Андийы бæстæ дихгæнæн ис Уæллаг æмæ Дæллаг Андийыл.
Æвзаджы тыххæй
Андиæгтæ дзурынц нахаг-дагъистайнаг къорды андиаг-цезаг дæлкъорды андиаг æвзагыл. Андиæгты æхсæн пайда чындæуы солиаг æвзаг — хъуыддагкæнынад æмæ ахуырады мидæг, уырыссаг æвзаг — куыд æхсæнадæмон ныхасгæныны фæрæз (солиаг æвзаджы «зонæйы» æдде), ахуырад æмæ хъуыддагкæнынады дæр. Андиаг æвзагæн фыссынад нæма сфæлдыстæуыд, фæлæ ис се ’взагыл тексттæ: Ног фæдзæхст æмæ æндæртæ.
Дины тыххæй
Уырнæг андиæгтæ сты пысылмæттæ-сунниттæ (уыдон сты Кадырийаг тарикаты иунæг минæвæрттæ дагъистайнаг хæххон адæмыхæттыты хсæн), фæлæ XIV æнусы онг сæ фылдæр уыдысты чырыстæттæ (райстой йæ гуырдзыйæ Тамар успаддзахы рæстæджы).
Андийы нымæц
2002-æм азы Æппæтуæрæсеон сфыстмæ гæсгæ андиаг адæмы нымæц у 21,8 мин адæймаджы, уыдонæй 21,3 мин цæрынц Дагъистаны. Фæлæ æндæр хыгъдтытæм гæсгæ сæ нымæц хæццæ кæны 65-75 минмæ, уымæн æмæ сæ фылдæртæ сæхи нымайынц солиæгтыл, кæд андиагау дзурынц, уæддæр.
Андийы хæдзарады тыххæй
Андийы традицион дæсныйад у фосдарын æмæ нымæт уæрдыны куыст. Дæллаг андийаг хъæуты рæзын кæнынц алыхуызон дыргътæ.
Æрвитæнтæ
Категори:Дагъистаны адæмтæ Категори:Кавказы адæмтæ
Ботлихы район
Ботлихы район æмарæн у Ахвахы, Гумбеты, Хунзахъы, Цъумадайы районтимæ. Районы цæрынц солиæгтæ, андиæгтæ, ботлихæгтæ æмæ годобериæгтæ.
Фиппаинæгтæ
*
Бзитхъæу
Бзитæ кæнæ Бзитхъæу, Бзиты хъæу (ბზითა) у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы.
Топографион картæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Багратион, Пётр Иваны фырт
Багратион Иваны фырт Пётр (პეტრე ბაგრატიონი, 1765—1812) — Уæрæсейы инфантерийы инæлар, кънйаз, 1812-æм азы Фыдыбæстæйы хæсты хъæбатыр.
Хæдзарвæндаг
Багратионы мыггаджы равзæрд цæуы Адарнасе Багратионæй; 742—780-æм азты уый уыд рагон Гуырдзыстоны провинцийы (мхаре) — Тао-Кларджеты ерыстау (ныр Турчы сконды у), йæ фырт Ашот Куропалат (амардис 826-æм азы) сси Гуырдзыстоны паддзах. Фæстæдæр Гуырдзыстоны паддзæхты династи фæдих æртæ къабазыл, хистæр къабазы хæххытæй иу (Багратионтæ) бацыдис Уæрæсейы кънйазты мыггæгты номхыгъдмæ.
1759-æм азы Картлийы паддзах Иессейы фæрссаг фырт принц Алыксандр (Исаак-бек) Гуырдзыстоны паддзахиуæггæнæг бинонтимæ быцæуы тыххæй афтыдис Уæрæсемæ æмæ дзы службæ кодта Кавказы дивизийы булкъонæй. Йæ фырт Иван Багратион (1730—1795) дæр уырдæм ацыдис йæ фæдыл. Иван службæмæ бацыдис Хъызлары хъаллæйы комендантон командæмæ.
Бирæ автортæ куыд фыссынц, афтæмæй Пётр райгуырдис 1765-æм азы Хъызлары, фæлæ архивон æрмæджытæм гæсгæ зæгъæн ис, Пётр Калачы кæй райгуырдис, уый. Йæ фыды петицитæм гæсгæ Пётры ныййарджытæ Иверийы ерыстауадæй Хъызлармæ æрлыгъдысты æрмæстдæр 1766-æм азы декабры, Гуырдзыстон Уæрæсейы империйы скондмæ бацæуыны агъоммæ. Йæ æрыгон азтæ Багратион арвыста Хъызлары.
Æфсæддон службæ
Службæ райдыдта Астраханы фистæгæфсæддон полчъы. Фыццаг хатт тох кодта 1783-æм азы хæстон экспедицийы Цæцæны. 1785-æм азы уацары райста Сих Мансуры æфсад.
1806-1812-æм азты уырысы-турчы хæсты рæстæджы уыдис Молдавийы æфсады сæйраг командыгæнæгæй. 1812-æм азы Фыдыбæстæйы хæсты рæстæджы уыди Дыккаг ныгуылæн æфсады сæйраг командыгæнæгæй.
352-æм аз
Амардысты
Категори:352
Багратион, Пётр Иваны фырт
Æфсæддон службæ
Амардис Бородинойы тохы фæстæ 1812-æм азы 24 сентябры. 1839-æм азы ногæй ныгæд æрцыдис Бородинойы быдыры.
Фиппаинæгтæ
Категори:Уæрæсейы империйы инæлартæ Пётр
Лæхуме
Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ
Зеленоград
Зеленогра́д (Зеленоград) у Мæскуыйы административон зылд, кæддæры сахар.
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæскуы
18 сентябры
Ацы бон амардысты
Категори:Бонтæ
Домæн æмæ æнхъарæн
Домæн æмæ æнхъарæн (Supply and demand, Спрос и предложение) — микроэкономикæйы, домæн æмæ хъарæн у экономикон модель аргъ равзарынæн маркеты (уæйдоны). Уый хæссы йæ мидисы æмæ конкурентон уæйдоны, кæцыфæнды сæрмагонд хæрзтæй райсгæ дзаумаджы аргъ, хæрдмæ-дæлæмæ кæндзæн, цалынмæ ма ’рбада иу ран, гъе уæд æлхæнджытæй цы бæрц домдæуы сæмраст уыдзæн дзаумауадзтæй (производители) æнхъаргæ бæрцимæ. Йæ фæстиуæг вæййы хæрзты хъæд æмæ сæ æргъты экономикон æмуæзад.
*
353-æм аз
Амардысты
Категори:353
Вологдæ
Во́логдæ (Вологда) у сахар Уæрæсейы, Вологдæйы облæсты административон центр. Цæрынц дзы 293,7 мин адæймаджы (2008).
Фиппаинæгтæ
Категори:Вологдæйы облæсты сахартæ
Цыхауи
Цыхауи у сыхырнайы хуызæн арæзт, фæлæ йæ чъилтæ сты уæлæнгайдæрæй бæзджындæр æмæ уæрæхдæр, йæ быны уистæй быд та зыхъырдæр. Цыхырнатæ æмæ дыхауитæй хицæн кодтой хоры сыгъдæг нæмыг мæгъæлдайæ, халоны хъæдуртæй, лыстæг хуыртæй, стæй æндæр уæлдай æхсæдæнтæй луаргæйæ, дымгæмæ даргæйæ. Уæдæ хорты мыггæгтæ се ’рыссыны размæ донгуыронты æхсадтой цыхауиты.
354-æм аз
Амардысты
Категори:354
Гуанчжоу
Гуанчжо́у, раздæры европæйаг ном — Канто́н у сахар Китайы, Гуандуны провинцийы сæйраг сахар.
Фиппаинæгтæ
Категори:Гуандуны сахартæ
Хъæсдарæг
Хъæсдарæг — æндонæй арæзт куырдадзы æфсæйнаг дзаумæттæ аразынæн.
Цæвæгцæгъдæн хъæсдарæг та-иу ныкъкъуырдæуыд йæ сыдзырдыгæй цы æфсæн цъупп схъисгонд уыд, уымæй, къуыдыры.
Литературæ
Категори:Цардуавæр
Калугæ
Калу́гæ (Калуга) у Уæрæсейы сахар, Калугæйы облæсты сæйраг сахар, лæууы цæугæдон Окайы былыл, 190 километры Мæскуыйæ хуссар-ныгуылæнырдæм.
Калугæйы цардис æмæ куыста Константин Циолковский, уый тыххæй сахар нымæд у «космонавтикæйы авдæн». Фыццаг советон æмбæлццон у сахары символтæй у. Калугæйы ис Космонавтикæйы историйы паддзахадон музей.
Сахары кусынц хæдтулгæ-уадзæн æмæ æндæр машинæарæзтадон заводтæ, уыдоны ’хсæн «Фольскваген» (уадзы рог хæдтулгæтæ Volkswagen æмæ Škoda) æмæ «Вольво Тракс» (уадзы уæзласæн хæдтулгæтæ).
Фиппаинæгтæ
Категори:Калугæйы облæсты сахартæ
Гыкъына
Гыкъына — гыццыл чызджыты æлыгæй, хыссæйæ, хæцъилæй конд, хуыд хъазæнтæ-чындзытæ афтæ хуындысты.
*
Астæуккаг Къоз
Астæуккаг Къоз у Хуссар Ирыстоны Дзауы районы хъæу.
Фиппаинæгтæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ Категори:Къозы ком
Хырыздур
Хырыздур, дыгуронау Хириз дор у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны Æрæфы районы.
Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
355-æм аз
Амардысты
Категори:355
Згъил
Згъил (Згил) у Цæгат Ирыстоны Алагиры районы хъæу. Ис Мамысонгомы.
Желтугæйы республикæ
Желтугæйы республикæ (Желтугинская республика, Желтухинская республика) кæнæ Амуры Калифорни уыдис паддзахады миниуджытæ кæмæн уыди, ахæм хæдуынаффæ территори Маньчжуры (Китайы цæгаты) цæугæдон Желтугæйы (китайаг ном Мохэ) былгæрон.
Згъил
Истори
Мамысонгомы рæбинаг хъæу Згъилы фыццаг æрцæрæгыл нымад уыдис Уæлладжыры комы Нæзыджынæй балидзæг Челды. Бирæ рæстæджы хъал Челдытæ, комы цæрджытæй сæхи бæрзонддæр кæныныл архайгæйæ, сæхи хуыдтой Цæразонтæй. Хъæу азæй азмæ рæзти. Челдытæ фылдæрæй фылдæр кодтой. Фæстагмæ сыл бафтыдис Моураутæй, Кæмæдзатæй æмæ Дзугатæй фæйнæ хæдзарвæндаджы.
Желтугæйы республикæ
Республикæ фæзынди, 1883-æм азы Желтугæйы сыгъзæрины хабæрттæы куы ныппырх сты, уæд. Сыгъзæринкъахджытæ багуылф кодтой уыцы ранмæ, сæ фылдæр уыдысты уырыссæгтæ, фæлæ æрбацыдысты китайæгтæ æмæ корейæгтæ дæр. Цæрæнран тагъд рæстæджы райрæзти: 1883-æм азы йæ царджыты нымæц уыдис 120, 1885-æм азы цардысты дзы 15 мин адæймаджы.
Згъил
Истори
Челдыты 2 мæсыджы æмæ Моурауты мæсыг уыдысты сæ зæрдæдарæн фидæрттæ.
Хъæуы цæрæн фадæттæ, Мамысонгомы æппæт хъæутимæ абаргæйæ, уыдысты бирæ фадатджындæр. Згъилы хъугом, Джебетъайы, Суары фæзы, Хориты, Хъыцойты, Лæгъуызты æмæ Басоты хуымтæ уыдысты сæ бæркадхæссæг. Сæ сæрвæттæ: Къубалæджы фæз, Къозы ком, Джебетъайы ком, Згъилы фæз æмæ Бебеты ком уыдысты цалдæр хъæуы фаг.
Хæстæг æмæ æнцонгуыст уыдысты сæ уыгæрдæнтæ: Худисæн, Хъæбæрхал, Хæрисджын, Къозыком, Додонастæу, Булкъатæ æмæ Джебетъа.
Желтугæйы республикæ
1886-æм азы январы Китай Желтугæйы республикæмæ барвыста йе ’фсад.
Згъил
Истори
Æмбисонд сты Згъилы суæрттæ; Къубалæджы суарыл саразæн ис куырой, уымæй уæлдай Къартайы, Згъилы æмæ Сæгуытты суæртты хæрзаддзинад дардыл у хъуыстгонд.
Желтугæйы республикæ
Республикæ цы цыбыр æмгъуыд лæууыд, уый дæргъы ракъахтой дзы 500 пъуды (8 тоннæйы бæрц) сыгъзæрин.
Згъил
Истори
Хъæу æвæрд у лæгъз быдыры. Цæст не ’ххæссы йæ хуымзæххытыл, йæ сæрвæттæ æмæ уыгæрдæнты стыр фæзтыл, сугджын адæгтыл æмæ кæрдæгджын кæмттыл.
Желтугæйы республикæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Историон бæстæтæ Категори:Азийы истори
Згъил
Истори
Сæ фосхизæнты, сæ хосгæрстыты, сæ бирæ зæххытыл алы куыстыты рæстæг сæ цуры уыдысты хæрзад æмæ хæрзхъæд Бубы дон, Къозы дон, Зымæгон дон æмæ Уилæн дурты дон. Згъилы комы, Дзуары комы æмæ Бебеты комы дæттæ. Се ’ппæт баиу сты Згъилы раз æмæ сæ равзæрд Мамысонгомы дон. Згъилыл уыдис сæ фæндаг Мамысоны, Булкъаты, Хъефселты, Къозы æмæ Зымæгон æфцджытыл фистæгæй кæнæ саргъы бæхыл цæуæг адæмæн.
Хъæуæн йæ ныхмæ, Мамысоны доны рахиз фарс, ис стыр уæлмæрд. Уæлладжыры æмæ Туалгæмтты æппæт хъæуты уæлмæрдтæй хицæн кæны йæ цыртытæй. Ам ис 2-3 метры бæрзæндæн цъæх къæйтæй цыртытæ. Фылдæр ингæнтыл ис фæлдæхт стыр къæйтæ. Цыртытыл фыст нæй, кæд æмæ кæмæн сагъд æрцыдысты, уый.
Мыггæгтæ
Цардысты дзы Челдытæ, Моураутæ, Дзугатæ, Хъаммæрзатæ.
Конан Дойль, Артур
Сэр А́ртур Игне́йшус Ко́нан Дойл (Дойль) (Sir Arthur Ignatius Conan Doyle; 22 майы 1859, Эдинбург, Шотланди — 7 июлы 1930, Кроуборо, Сассекс) уыд шотландаг æмæ англисаг хосгæнæг æмæ фыссæг.
Цæгат Рейн-Вестфали
Фиппаинæгтæ
*
Гуырдзиаг адæм
Гуырдзиаг адæм кæнæ гуырдзы (ქართველები: []) сты Гуырдзыстоны бындурон адæм. Уыдон дзурынц гуырдзиаг æвзагыл.
Фиппаинæгтæ
* Категори:Гуырдзыстоны адæмтæ