cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Хосе де ла Серна
Вице-къарол
29 январы 1821 азы де ла Сернайы фарслæуджытæ растадысты — агуырдтой цæмæй вице-къарол ацæуа йæ бынатæй æмæ йæ ратта де ла Сернайæн. Де ла Пэсуэлæ не сразы æмæ æрцагуырдта цæмæй раст басæттой. Фæлæ де ла Серна, мæ тыхтæ къаннæг сты, зæгъгæ, уый аххосæй не сразы, æмæ изæрæй ацыдис вице-къаролы бынатæй. Фæстæдæр ацы хъуыддаг Испанийы дæр банымадтой.
Лимæмæ æрцыдис Испанийы минæвар капитан Мануель Абреу, æрласта гæххæттытæ ла Сернайæн, цæмæй фидауын бафæлвара Сан-Мартинимæ, Испанийы бамбæрстой расты æцæг ... æмæ тарстысты Америкæйы колонитæ фесæфынæй. Тæрхæттæ фидауыны фæдыл райдыдтой 1821-æм азы 3 майы æмæ цыдысты 24 июны онг. фæлæ ницæуыл баныхас кодтой, сæ бон нæ баци алыг кæнын иу фарста — растджытæ агуырдтой хæдбардзинад, Испани та разы кодта афтид уæрæх автономийыл.
25 июны та хæцын байдыдтой, куы рабæрæг ницæмæ æрцæудзысты уый фæстæ. 6 июлы та де ла Сернайы æфсæдтæ ныууагътой сæйраг сахар. Цыппар боны фæстæ растджыты æфсад бацыд Лимæмæ бынæттон цæрджытæ сыл цингæнгæйæ æмбæлыдысты, æмæ 28 июлы (ног стилмæ нымадæй) Сан-Мартин загъта Перуйы хæдбардзинады тыххæй.
Хосæ де ла Серна та ацыдис Хаухамæ, стæй Кускомæ.
24 августы де ла Серна арвыста 4000 салдаты Кальяойæн баххуыс кæнынмæ фæлæ 19 сентябры сахар ист æрцыд.
Кускойы райдыдтой быцæутæ роялистон тыхты мидæг æмæ инæлар Оланьета нал каст де ла Сернайы коммæ.
Хæст Перуйы Хæдбардзинадыл цыд йæ кæронмæ, инæлар Кантерас фæхæрд ис Хунины цур хæсты 6 августы 1824 азы Симон Боливары æфсæдтæй. Хосе де ла Сернæ рацыд Кускойæ гæрзифтонг (10000 салдаты æмæ 1600 бæхджыны) æфсадимæ, хæст самадта Антонио Хосе де Сукрейы æфсæдтимæ Аякучойы цур, æмæ фæхæрд. Йæхæдæг дæр фæцæфтæ æмæ ахст æрцыдис, йе ’фсад фæсæфта мæрддтæй 2000 цæфтæй та 3000 мины. Иннæ райсом, 9 декабры 1824 азы, инæлар Кантерас йæ къух æрæвæрдта фæхæрды гæххæттыл. Фæстæдæр Хосæ де ла Серна уагъд æрцыдис æмæ араст Испанимæ.
Цы бон хæцыд Аякучойы бын уыцы бон йын Испанийы къарол Фердинанд VII радта Хосе де ла Сернайæн граф де лос Андесы ном, де ла Серна уый базыдта æрмæст Испанимæ куы ’рыздæхтис, уæд.
Испанийы йын тæрхон скодтой, фæлæ тæрхондоны йæ архайд нымад æрцыдис растыл. Фæстæдæр сси Гранадæйы инæлар-капитан. Амард Хосе де ла Серна Кадисы 1832-æм азы.
Æндæртæ
Хосæ де ла Сернайы цоты цотæй иу уыди Латинаг Америкæйы зындгонд революционер Эрнесто Гевара (Че Гевара).
Фиппаинæгтæ
Категори:Перуйы вице-къаролтæ Категори:Перуйы политиктæ Категори:Перуйы хæстонтæ Категори:Херес-де-ла-Фронтерæйы чи райгуырдис, уыдон
Гранадо, Альберто
Альберто Гранадо (1922-æм азы 8 августы Эрнандо, Кордовæйы провинци, Аргентинæ — 2011-æм азы 5 мартъийы, Гаванæ) — аргентинæйаг æмæ кубæйаг дохтыр, фыссæг æмæ ахуыргонд. Уыди Че Геварайы æмбæлццон сæ балцы Хуссар Америкæйыл. Уыимæ ма сарæзта Медицинæйы скъола сахар Сантьягойы Кубæйы.
Гранадо ныффыста чиныг «Че Гевараимæ балц, революционеры арæзтад» (Travelling with Che Guevara: The Making of a Revolutionary). Ацы чиныгмæ гæсгæ æмæ Геварæйæн йæхи фыстытæм гæсгæ 2004-æм азы ист æрцыдис киноныв «Мотоциклисты боныгтæ». Кинойы æрыгон Альберто Гранадойы ахъазыд актёр Родриго де ла Серна, Че Геварайы — Гаель Гарсиа Берналь. Зæронд Альберто Гранадо йæхæдæг дæр фæзыны кинойы кæрон.
Фиппаинæгтæ
Категори:Аргентинæйы фысджытæ
Ганди, Соня
Соня Ганди (सोनिया गाँधी, Sonia Gandhi; райгуырд 1946-æм азы 9 декабры Италийы сахар Лузианæйы) — Индийы зындгонддæр политиктæй иу, Индийы националон конгрессы раздзог (1998-2017/2019-2022), Индийы раздæры премьер-министр Раджив Гандийы идæдз ус.
Райгуырд Италийы куыд Соня Антония Майно (йæ гæххæттытæм гæсгæ Эдвиге Антония Альбинæ Майно, Edvige Antonia Albina Maino ). Йæ ныййарджытæ — Антонио æмæ Паола Майно. Соняйы фыд Дыккаг дунеон хæсты рæстæг советон уацары бахауд. Уый фæстиуæгæн стыр нымд кодта уæрæсейаг истори æмæ культурæйæн, æмæ уый охыл йе ’ртæ чызгæн радта уырыссаг нæмттæ. Антонио фæмард 1983-æм азы, Соняйы мад æмæ йæ дыууæ хойы ныр дæр цæрынц Италийы, Орбассанойы цур.
1965-æм азы Соня Майно æрбацыд Кембриджмæ англисаг æвзаг ахуыр кæнынмæ. Уым базонгæ кодта йæ суинаг лæгимæ — уый ахуыр кодта Кембриджы университеты. 1968-æм азы уыдон скодтой чындзæхсæв Нью-Делийы, уый фæстæ Соня æрцарди йæ лæджы мад Индирæ Гандийы хæдзары. Индирæ Ганди уыд Индийы премьер-министр 1966—1977 æмæ 1980—1984 азты.
1970-æм азы Соняйæн райгуырд фырт — Рахул, 1971-æм азы та — чызг Приянкæ.
Индирæ Гандийы фæндыди, цæмæн йæ фæдыл йæ кæстæр фырт Санджая Ганди цæуа. Раджив Ганди уæд граждайнаг авиацийы тæхæгæй куыста. 1980-æм азы та, Санджай куы фæмард, Раджив активонæй политикон архайдыл ныллæуыд. Йæ мад куы фæмардтой 1984-æм азы, уый сси бæстæйы премьер-министр.
Литературæ
Соня Гандийы тыххæй ис цалдæр чиныджы:
Æддаг æрмæг
frame|left|Соня Ганди æмæ [[Уæрæсейы президент Дмитрий Медведев официалон фембæлды рæстæг (2008-æм азы декабрь)]]
Фиппаинæгтæ
Категори:Индийы политиктæ Категори:XXI æнусы политиктæ
Тъепле
Тъепле (Тепли) у хохы цъупп Кавказы, Цæгат Ирыстоны Алагиры районы. Йæ бæрзæнд у 4431 м.
Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
1922-æм аз
Амардысты
Категори:1922
Даниаг æвзаг
Даниаг æвзаг (dansk) у даниаг адæмы мадæлон æвзаг. Дзурынц ыл 5,7 млн адæймаджы Дани æмæ йæ фæсденджыз территоритыл: Фарертæ æмæ Гренландийы. Даниаг æвзаг у скандинаваг æвзаг.
thumb|left|350px|Даниаг диалекты картæ
Категори:Гермайнаг æвзæгтæ
Ричмонд (Вирджини)
Ри́чмонд (Richmond) у Вирджинийы сæйраг сахар.
Фиппаинæгтæ
Категори:Вирджинийы сахартæ
Гоммæ æввахс раззаг æнæтымбылгонд хъæлæсон
Гоммæ æввахс раззаг æнæтымбылгонд хъæлæсон у хъæлæсон, æмæ дзы цалдæр дзургæ æвзаг пайда кæнынц. Йæ Æхсæнадæмон Фонетикон Алфавиты нысан у ⟨æ⟩, гыццыл æ|ae лигатурæ.
Миниуджытæ
Категори:Хъæлæсонтæ
Тугдар
Категори:Ирон адæм Категори:Ирыстоны истори Категори:Этнографи
Наркомани
Наркомани (грекъаг дзырдтæ νάρκη /narkē/ «джых, фынæй» æмæ μᾰνία /mania/ «мондаг, тырнындзинад») у хроникон низ, кæцыйы расайы наркотиктæй пайда кæнын. Наркоманийæн ис цалдæр фазæйы æмæ фæд-фæдыл февзæргæ синдромтæ: 1) ивд реакцийы синдром, 2) психикон дæлбарады синдром, 3) физикон дæлбарады синдром æмæ 4) хроникон наркотизацийы фæстиуджыты синдром.
Худжанд
Худжа́нд (Хуҷанд,, Ἀλεξάνδρεια Ἐσχάτη, ) у рагон сахар Таджикистаны. Уый у Согъды облæсты административон центр. Æрбынат кодта паддзахады цæгаты.
Категори:Таджикистаны сахартæ
Наркомани
Документы саргъмæ гæсгæ, Уæрæсе у Европæйы стырдæр героины базар. Наркотиктæй чи пайда кæны, ахæм удгоймæгты нымæц у 3-4 милуаны, уыдонæй æртыккаг хай — героины пайдагæнджытæ. Уæрæсейаг официалон статистикæмæ гæсгæ, 2007 азмæ наркоманты нымæцы саргъ у 360 мин адæймаджы (диспансерты регистрацигонд чи сты). Æцæг наркоманты нымæц уымæй æртæ хатты фылдæр у.
Æддаг æрмæг
* Категори:Низтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Зианхæссæг ахуыртæ
1923-æм аз
Амардысты
Категори:1923
Мæцкъуы
Мæцкъуы, кæнæ скъелду (Vaccinium vitis-idaea, Брусника) у, сырхбын гагатæ чи дæтты, ахæм æнусонцъæх зайæгой.
Æрвитæнтæ
Категори:Гагадыргътæ
Гусалты Витали
Гусалты Михалы фырт Витали (райгуырдис 1953-æм азы — амардис 2004-æм азы) у ирон поэт.
Цардафыст
Райгуырди Цæгат Ирыстоны Даргъ-Къохы (Быдыры Хъахъхъæдуры) интеллигенты хæдзары. Астæуккаг скъола каст куы фæци, уæд кусын райдыдта Кировы районы газет «Размæ»-йы. Уый фæстæ ахуыр кæнынмæ бацыди Цæгат Ирыстоны паддзахадон университеты филологон факультеты ирон-уырыссаг хайадмæ.
Къорд азы бакуыста радиойы, телеуынæны, цы университеты ахуыр кодта, уым, стæй зонадон-иртасæн институты. Бирæ фыдæбон бакодта йæ ахуыргæнæг Абайты Вассойы сфæлдыстад ирон дзыллæйы ’хсæн парахат кæныныл, сарæзта йыл документалон киноныв дæр. Уый хуымæтæджы нæ уыди: стыр аргъ кодта Витали Иры номдзыддæр лæгæн, йæ царды фæстаг азты та ссис, Вассойы номыл Дзæуджыхъæуы цы Центр арæзт æрцыд, Скифаг-алайнаг иртасæнты Центр, зæгъгæ, уый разамонæг.
Гусалы-фырт сарæзта æмæ бæрнон редактор уыди Абайты Вассойы «Æвзæрст куыстытæн» — мыхуыры дзы рацыди дыууæ томы — 1990 æмæ 1995 азты Дзæуджыхъæуы. Виталийæн æнгом бастдзинæдтæ уыди, фæсарæнты ирон æвзаг, эпос æмæ аланты истори чи иртасы, уыцы ахуыргæндтимæ, æмбæлди семæ, уыдон æххуысæй уадзын райдыдта сæрмагонд журнал «Nartamongæ». Ацы фарны хъуыддаг ма дарддæр бæргæ ахæццæ кодтаид, фæлæ йæ мæлæт нал бауагъта — æнæнхъæлæджы цардæй ахицæн 2004 азы 27 июлы.
Витали æмдзæвгæтæ фыссын райдыдта, саби ма куы уыд, уæд, фæлæ иудадзыг нæ кодта ацы куыст, фæстагмæ та йæ бынтондæр ныууагъта — йе ’ргом тынгдæр аздæхта зонадмæ. Поэтикон курдиатæй цух кæй нæ уыд, уымæн та æвдисæн — нæ антологимæ йын цы æмдзæвгæтæ бахастам, уыдон.
Фиппаинæгтæ
Категори:Хъахъхъæдуры чи райгуырдис, уыдон Категори:Цæгат Ирыстоны ахуыргæндтæ Категори:Цæгат Ирыстоны поэттæ Категори:Ирон поэттæ Витали
Кум (остан)
Кум ( — Qom) у Ираны остантæй иу. Йæ сæйраг сахар у Кум.
Провинцийы фæзуат у 11 237 км², цæрынц дзы 1 млн адæймаджы (2006).
Фиппаинæгтæ
Категори:Ираны административон дих
Хъæдысæр
Хъæдысæр кæнæ Айлартæ (ღურშევი) у Хуссар Ирыстоны Дзауы районы æдзæрæг хъæу, Уæлладжыры фæндагыл. Хъæуы бынаты лæггад кæнынц Хуссар Ирыстоны арæнгæстæ.
Хъæуы кæрон тæккæ былыл лæууы Батъарайы мæсыг.
Истори
Хъæдысæры хъæубæстæ паддзахы заман хаудта Цæгат Ирыстоны Тибы приходмæ (зылдмæ). Хъæдысæры цæрджытæ баст уыдысты Туалгомы адæмимæ.
Хъæдысæры 1924-æм азы райгуырд æмæ дзæвгар фæцарди Айларты Измаил, ирон поэт æмæ фыссæг. Йе стырдæр уацмыс роман «Мамысоны æфцæгыл» у йæ райгуырæн бынаты тыххæй.
Мыггæгтæ
Хъæдысæры цардысты Айлартæ.
Литературæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Карæйы Кулдуар
Карæйы Кулдуар (Карские Ворота) у донкъубал. Ног Зæххæй хицæн кæны сакъадах Вайгач.
Донкъубалы уæрх у 45 километры бæрц, йæ дæргъ та — 33 километры.
Кæс ноджы
Категори:Донкъубалтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Цæгат Ихджын фурд Категори:Баренцы денджыз Категори:Карæйы денджыз
Пуэрто-Бакерисо-Морено
Пуэрто-Бакерисо-Морено (Puerto Baquerizo Moreno) у Эквадоры сахар, Галапагосы провинцийы сæйраг сахар.
Фиппаинæгтæ
Категори:Эквадоры сахартæ
Сомих
Сомих кæнæ Сомихыстон, (сом. Հայաստան []), официалон æгъдауæй Сомихы Республикæ (Հայաստանի Հանրապետություն ), у Хуссар Кавказы паддзахад. Ис Ныгуылæн Азийы, денджызмæ бацæуæн йæм нæй. Арæнтæ йæм ис Гуырдзыстон, Турк, Азербайджан æмæ Иранимæ. Йæ сæйраг сахар у Ереван. Сомихы зæххыты фæзуат у 29 800 квадратон километр, æмæ йæ цæрджыты нымæц та у 3,3 милуан. Кæд географион критеритæм гæсгæ Азийы ис, уæд культурон æууæлтæй Европæйы паддзахадыл нымад у.
Карабахы конфликты фæстæ Турк æмæ Азербайджан Сомихимæ сæ арæнтæ сæхгæдтой, афтæмæй дунейы бæстæтимæ уæйгæнæн ис æрмæст Гуырдзыстон æмæ Ираны территоритыл.
2009-æм азы райдыдта Турк æмæ Сомихы ’хсæн бафидауыны процесс. Сомихы цæрджытæ сæ ныфс дарынц ууыл, æмæ арæн байгом уыдзæн, уымæй та фæасламдæр уыдзысты æппæт импортгонд товартæ. Иуæй-иу политиктæ зæгъынц, гом арæн Туркæн æлхъивыны инструмент кæй ратдзынæн, уый тыххæй. Ныртæккæ, 1992-æм азы бадзырдмæ гæсгæ, Туркимæ Сомихы арæн хъахъхъæнынц Уæрæсейы арæнгæсты æфсад.
Паддзахады нырыккон президент у Серж Саргсян (2008-æм азæй).
Сомихы валютæ у драм. Лыстæгдæр æхца у 10 драмы монетæ.
Сомих у дунейы рагондæр чырыстон паддзахæдтæй иу. Чырыстон дин дзы сси официалон 301-æм азы.
Бæстæйы цардмæ стыр тæваг дарынц сомихаг фæсарæйнаг диаспорæ.
Административон дих
Сомихы ис 11 провинцийы (марзтæ, մարզ):
Президент
Сомихы президенттæ:
Фиппаинæгтæ
*
Сахамæ
Саха́мæ (Nevado Sajama; Chak Xaña) — хуыст стратовулкан Боливийы, Централон Андты Пунæйы, у бæстæйы уæлдæр цъупп (6780 м). Хауы Сахамæйы националон паркмæ Боливийы хуссарныгуылæны, лæууы 16-24 км Чилийы арæнтæй.
Фæстаг сирвæзты рæстæг бæрæг нæу, фæлæ бирæ иртасджытæ æнхъæлынц æмæ голоцены æрцыдис. Æнусон ныйихдзинад райдайы 6000 м, дæлдæр мегуыр зайæгхалтæ.
Фыццаг сцыд æрцыдис 1939-æм азы августы хуссар-скæсæны рагъы уылты.
Кæс ноджы
Категори:Андты хæхтæ Категори:Андты вулкантæ Категори:Боливийы хæхтæ Категори:Боливийы вулкантæ Категори:Вулкантæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Хæхтæ алфавитмæ гæсгæ
Хевсурет
Хевсурет (ხევსურეთი) у историон æмæ этнографион регион Гуырдзыстоны цæгаты. Цæрынц дзы хевсурæгтæ (гуырдзиаг адæмы субэтникон къорд).
Категори:Гуырдзыстоны историон регионтæ
Нарæ
Ирыстон
Нарæ, иронау Нар:
Ног Зæхх
Ног Зæхх (Новая Земля) у сакъадæхты къорд Цæгат Ихджын фурды, Карæйы æмæ Баренцы денджызты ’хсæн. У Уæрæсейы Федерацийы Архангельсчы облæсты хай.
Сакъадæхты къорды ис бирæ чысыл сакъадахы æмæ дыууæ егъау сакъадахы: Хуссар æмæ Цæгат, уыдоны ’хсæн та нарæг (2—3 км) донкъубал Маточкин Шар. Геологийы цæстæнгæсæй сакъадæхтæ сты Уралы хæхтæн сæ дарддæрдзу.
Ног Зæххы дæргъ хуссар-ныгуылæнæй цæгат-скæсæнмæ у 925 км. Æппæт сакъадæхты фæзуат у 83 000 км²-æй фылдæр. Цæгат сакъадахы стырдæр уæрх у 123 км, Хуссар сакъадахы та — 143 км.
Хуссары Ног Зæхх хицæн кæны сакъадах Вайгачæй уæрæх донкъубал Карæйы Кулдуарæй.
Бæстыхъæд
Бæстыхъæд у карз, арктикон. Æппæты хъармдæр мæй (август) хуссары астæуккаг температурæ у +6,5°С, цæгаты та — +2,5°С. Зымæг вæййы тынг карз æмæ дæргъвæтин.
Цæрджытæ
Бынæттон цæрджытæй ам цæрынц æрмæст неннæгтæ. Сæ нымæц у 100 адæймаджы бæрц. Цæрынц цуан кæнынæй.
Ам ма ис, полигоны чи кусы, ахæм æртæ мин уæрæсейаг æфсæддоны.
Полигон
1954-æм азы 17 сентябры Ног Зæххы байгом аппон полигон. Полигоны ис æртæ быдыры:
1963-æм азы августы Советон Цæдис æмæ АИШ бафыстой бадзырд, кæцымæ гæсгæ нал рамыгътой аппон бомбæтæ атмосферæ, космос æмæ денджызы. Дæлзæххон фæлварæнтæ цыдысты 1990-æм азы онг (уæд фехъуысын кодтой аппон фæлварæнты мораторий). Кæд аппон бомбæтæ ам нал фæлварынц, уæддæр полигон кусы.
Æддаг æрмæг
Категори:Аппон хæцæнгæрзтæ Категори:Цæгат Ихджын фурд Категори:Уæрæсейы архипелагтæ Категори:Архангельсчы облæсты сакъадæхтæ
1924-æм аз
Амардысты
Категори:1924
Вайгач
Вайга́ч у сакъадах Цæгат Ихджын фурды, Евразийы континент æмæ Ног Зæххы ’хсæн.
Уæлхох Карабахы сахартæ
Уæлхох Карабахы Республикæйы ис 10 сахары.
* Категори:Номхыгъдтæ бæстæмæ гæсгæ
Мадисон (Висконсин)
Ма́дисон (Madison) у Висконсины сæйраг сахар.
Фиппаинæгтæ
Категори:Висконсины сахартæ
Джульфа (Иран)
Джульфа у сахар Ираны цæгат-ныгуылæны, провинци Скæсæн Азербайджаны, Нахичеваны Автономон Республикæйы арæныл. Джульфа у йе ’мном шахрестаны административон центр. Цæры дзы 56 мин адæймаджы (2006).
Джульфа у Фæскавказы ахсджиаг базарадон æлхынцъ. Æрбынат кодта цæугæдон Араксы рахиз былгæрон æмæ, æфсæнвæндаг кæуыл цæуы, уыцы хиды фæрцы баст у, фаллаг фарс цы йе ’мном азербайджайнаг сахар ис, уыимæ. Афтæмæй Ираны æфсæнвæндæгтæ баст сты къалиу Нахичевань—Горадизимæ, æмæ уый фæрцы бæстæйæн ис æфсæнвæндаджы бастдзинад канд Азербайджанимæ нæ, фæлæ Сомихыстонимæ дæр.
Советон заман ССР Цæдис, Скæсæн Европæ æмæ Скандинавиимæ Иранæн цы уæргътæ зилдух кодтой, уыдон иууылдæр цыдысты Джульфайыл.
Категори:Скæсæн Азербайджаны сахартæ
Уæллаг Нар
Уæллаг Нар, дыгуронау Уæллаг Нарæ у хъæу Цæгат Ирыстоны Æрæфы районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Æрæфы районы цæрæнрæттæ
Астæуккаг Ацылыхъ
Астæуккаг Ацылыхъ (Средние Ачалуки, Юкъера Ачалкхе) у хъæу Мæхъхъæлы Мæлгъæвæджы районы. Цæрынц дзы 3,2 мин адæймаджы (2014).
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæлгъæвæджы районы хъæутæ
Зары къæдзæх
Зары къæдзæх у хохы цъупп Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы. Йæ бæрзæнд у 1734,4 метры.
Категори:Хуссар Ирыстоны хохы цъуппытæ
Станицæ
Нырыккон Уæрæсейы 379 станицæйæ бирæтæ хъазахъхъаг хъæутæ нал сты. Зæгъæм, бæстæйы тæккæ стырдæр станицæ Орджоникидзевскæйы цæрджыты фылдæр сты мæхъхъæл æмæ цæцæн. Мæхъхъæлы Республикæ æмæ Краснодары крайы станицæтæй бирæ сты егъау, чысылдæр сахартæй стырдæр: зæгъæм, станицæ Каневскæйы цæры 45 мин адæймаджы, Орджоникидзевскæйы та — 60 мин адæймаджы бæрц.
Станицæтæ ис Уæрæсейы Федерацийы мæнæ ахæм субъектты:
Фиппаинæгтæ
Категори:Хъазахъхъаг адæм Категори:Цæрæнрæттæ
Тъеп
Тъеп (ტეფი) у ирон хъæу Гуырдзыстоны цæгаты. Ис Тырсыгомы.
Мыггæгтæ
Цардысты дзы Хъалæгатæ æмæ Калотæ.
Захедан
Захеда́н ( — Zâhedân) у сахар Ираны хуссар-ныгуылæны, æмæ провинци Систан æмæ Белуджистаны административон центр. Æрбынат кодта Пакистан æмæ Афгъанистанимæ паддзахадон арæнмæ хæстæг. Цæры дзы 580 мин адæймаджы (2005).
Фиппаинæгтæ
Категори:Систан æмæ Белуджистаны сахартæ
Кæрдо
Кæрдо, (Pyrus) у дыргъхæссæг бæлас. Бæласы бæрзæнд у 5—25 метры бæрц. Зайынц йыл дыргътæ.
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Бæлæстæ
1925-æм аз
Амардысты
Категори:1925
Димитровград (Болгари)
Димитровгра́д (Димитровград) у Болгарийы сахар, Димитровграды хъæубæстæйы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Хасковойы облæсты сахартæ
Сакъадах
Сакъадах у, алырдыгæй йæ былтæ дон кæмæн æхсы, ахæм æрдзон сурзæххы гæппæл. Материктæй хъауджыдæр сæ фæзуатæй сты къаддæр. Сакъадæхтæ вæййынц иунæгон æмæ къордон (сакъадæхты къорд ма фæхуындæуы архипелаг дæр).
Уæрæсейы стырдæр сакъадæхтæ
*
Сербийы гимн
Боже Правде («Расты Хуыцау») у Сербийы Республикæйы паддзахадон гимн.
Текст
Категори:Гимнтæ Категори:Серби
Дæллаг Ацылыхъ
Дæллаг Ацылыхъ (Нижние Ачалуки, Даби-Юрт) у хъæу Мæхъхъæлы Мæлгъæвæджы районы. Цæрынц дзы 4,8 мин адæймаджы (2014).
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæлгъæвæджы районы хъæутæ
Зичиуйфалу
Хъæуы фæзуат у 10,82 км². Цæрджыты нымæц — 941.
Фиппаинæгтæ
Категори:Венгрийы цæрæнрæттæ
Псалом 90
Нæуǽдзæм псало́м (масореттаг нумерацимæ гæсгæ нæуæдз фыццæгæм) у Псалтыры 90-æм псалом. Йæ автор бæрæг нæу, фæлæ дзуттаг традицимæ гæсгæ йæ автор у Моисей, уымæн æмæ, уыдонмæ гæсгæ, 90-æм псалом у Моисейы 89-æм псаломы дарддæргонд.
Категори:Чырыстон дин
Голмандзы
Голмандзы кæнæ цъæхдзæхæра‎ (Spinacia oleracea, Шпинат огородный) у иуазон халхуыз зайæгой. Голмандзыйы ис æфсæйнаг, кальций, магний, витаминтæ A, C, E, антиоксиданттæ æмæ фолион туагад.
Керманшах
Керманшах ( [kermânšâh]) у сахар Ираны ныгуылæны, æмæ Керманшахы останы административон центр.
Голмандзы
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Керманшах
Керманшахы ис нефтгуысты завод (нефт цæуы уырдæм Нефтшахæй хæтæлвæды фæрцы), стæй дзы парахат сты текстилон æмæ сæкæргуысты индустри.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ираны сахартæ
Кæсгон-черкесаг æвзаг
Кæсгон æвзаг кæнæ кæсгон-черкесаг æвзаг у кæсгон æмæ черкесаг адæмты мадæлон æвзаг.
Иумæйаг зонæнтæ
Кæсæг-Балхъары æмæ Хъæрæсе-Черкесы республикæты у сæ официалон æвзæгтæй иу. Ацы æвзагыл ма дзурынц Краснодары крайы, Адыгейы, Турчы, стæй Хæстæг Скæсæны цалдæр бæстæйы.
Æвзаджы ис 48 æмхъæлæсон фонемæйы, уыдонæй 23 — фрикативонтæ.
1924-æм азы агъоммæ фыссынад уыди араббаг алфавиты бындурыл (кæд уымæй бирæ адæм пайда нæ кодтой, уæддæр), 1924—1936 азты пайда кодтой латинаг дамгъæтæй. 1936-æм азы та латинаг алфавит раивтой кириллонæй.
Литературæ
Кæсгон поэзийы бындурæвæрæгыл нымад у Али Шогенцуков (1900—1941).
Эстрадæ
Кæсгон æвзагыл зарынц иуæй-иу эстрадон зарæггæнджытæ. Уыдонæй зындгонддæр у Черим Нахушев (абазаг æвзагыл дæр зары).
Æрвитæнтæ
Категори:Уæрæсейы æвзæгтæ
Хузестан
Хузеста́н ( — Ostān-e Khūzestān) у Ираны остантæй иу. Æрбынат кодта паддзахады хуссар-ныгуылæны. Йæ сæйраг сахар у Ахваз.
Цæгат Кипр
Цæгат Кипр (Kuzey Kıbrıs; официалон ном — Цæгат Кипры туркæгты (туркаг) Республикæ, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti) у, йæхи 1983-æм азы чи расидти æмæ Кипры сакъадахы æртыццаг (цæгатаг) хай чи ахсы, уыцы æнæбанымад паддзахад. 1975–1983-æм азты йын уыди ном Цæгат Кипры туркæгты Федеративон Паддзахад (Kıbrıs Türk Federe Devleti).
Цæгат Кипры хæдбардзинад банымадта, ИНО-йы къорд резолюцимæ гæсгæ уыцы территори æнæзакъонæй оккупаци чи кæны, айдагъд уыцы Турк. Æхсæнадæмон барадмæ гæсгæ Кипры Республикæ у, 1974-æм азы онг йе скондмæ чи хауди, æгас уыцы территорийы сувереннон хицау.
Хузестан
Фиппаинæгтæ
Категори:Ираны административон дих
Цæгат Кипр
Цæгат Кипры цæрджыты нымæц у 200 мин адæймагмæ æввахс. Фæзуат — 3355 кв. км. (къаннæг эксклав Коккинæ нымайгæйæ).
Цæгаткипрæгты фылдæр хай сты туркæгтæ. Уыдон дихгонд сты дыууæ коммунæйыл: бынæттон кипраг туркæгтæ æмæ, Туркæй чи æрлыгъди, уыцы чысылазиаг (анатолиаг) туркæгтæ. Цæгат Кипры ма ис бынæттон грекъæгтæ æмæ марониттæ кæм цæрынц, ахæм анклав.
Уæллаг Ацылыхъ
Уæллаг Ацылыхъ (Верхние Ачалуки, Йоккха Ачалкхе) у хъæу Мæхъхъæлы Мæлгъæвæджы районы. Цæрынц дзы 7,9 мин адæймаджы (2014).
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæлгъæвæджы районы хъæутæ
Мамысоны æфцæг
Мамысоны æфцæг (Мамисонский перевал, მამისონის უღელტეხილი) у æфцæг Цæгат Ирыстон æмæ Хуссар Ирыстоны арæныл.
Æфцæг аивады
Ирон фыссæг Айларты Измаил йе стырдæр уацмыс — роман «Мамысоны æфцæгыл» — ныффыста уыцы æфцæджы хабæртты тыххæй.
Къамтæ
Категори:Ирыстоны æфцджытæ Категори:Мамысонгом Категори:Хуссар Ирыстоны транспорт Категори:Дзауы район
Пунта-Аренас
Пунта-Аренас (Punta Arenas) у Чилийы сахар. Уый у Магальянесы провинцийы æмæ Магальянес æмæ Чилийы Антарктикæйы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Чилийы сахартæ Категори:Чилийы коммунæтæ
Шри-Ланка
Шри-Ланка (श्री लङ्का «Фæрныг сакъадах», 1972-æм азы онг зындгонддæр уыдис куыд Цейлон; æнæхъæн ном та Демократон Социалистон Республикæ Шри-Ланка) у сакъадахон паддзахад Индийы хуссар-скæсæйнаг былмæ ’ввæхс.
Тамил-Илам
Шри-Ланкайы цæгаты ис, официалон æгъдауæй кæй ничи паддзахадыл банымадта, ахæм тамилаг паддзахад (Тамил-Илам). Тамилæгтæ сты Шри-Ланкайы цæрджытæй 18% æмæ, уыдон куыд нымайынц, сæ бартæ куыд æмбалы афтæ хъахъхъæд нæ уыдысты — гъе, уый тыххæй саразтой хицæн паддзахад. Тамилаг террористтæ саразтой дунейы æвирхъаудæр терактæй бирæ.
*
1927-æм аз
Амардысты
Категори:1927
Венесуэлæ
Венесуэлæ (Venezuela []) у паддзахад Хуссар Америкæйы цæгаты, Карибы денджызы былгæрон. Испанийы раздæры колони (1522-æм азæй), Венесуэлæ сси хæдбар паддзахад 1821-æм азы, дæргъвæтин сæрибаргæнæн хæсты фæстиуæгæн.
Сурзæххыл Венесуэлæйæн ис арæнтæ Бразили, Гайанæ æмæ Колумбиимæ. Паддзахады фæзуат у 916.445 км², цæрынц дзы 26,4 милуан адæймаджы. Венесуэлæйы сæйраг сахар у Каракас. Паддзахадон тырысайы хуызтæ сты бур, арвхуыз æмæ сырх: бур нысан кæны бæстæйы бæркад, арвхуыз нысан кæны æхсар æмæ ныфс, сырх нысан кæны Испанийæ хæдбардзинад.
Ныры Венесуэлæйы цæрджытæй фылдæр цæрынц сахарты (85%). Цæрджыты 73% цæрынц, Карибы денджызæй 100 км дарддæр чи не сты, ахæм цæрæнрæтты бæстæйы цæгаты. Кæд Венесуэлæйы зæххытæй æрдæг у Оринокойы хуссарырдæм, уым бæстæйы цæрджыты айдагъ 5% цæрынц.
Экономикæйы сæйраг къабаз у нефт къахын (экспорты 80%, хицауады æфтиагæй æрдæг). Венесуэлæ сси зындгонд куыд, дунейы асламдæр бензин кæм уæй кæнынц, ахæм паддзахад.
Истори
1863-æм азы, Хуан Крисостомо Фалькон президент куы уыди, Венесуэлæ сси, мæлæтæй æфхæрд йæ закъæттæй бынтондæр чи аиуварс кодта, дунейы фыццаг ахæм паддзахад.
Абхаз æмæ Хуссар Ирыстон
Венесуэлæ сси, Хуссар Ирыстон æмæ Абхазы хæдбардзинад чи базыдта, ИНО-йы æртыккаг ахæм уæнг (Уæрæсе æмæ Никарагуæйы фæстæ). Хæдбардзинад базоныны тыххæй фехъусын кодта Венесуэлæйы президент Уго Чавес, Мæскуымæ официалон визиты рæстæг 2009-æм азы 10 сентябры.
Гайанæ Эсекибæ
Венесуэлæ сыхаг паддзахад Гайанæйы фæзуаты фылдæр хай (Гайанæ Эсекибæ) йæхи хоны. Уыцы арæны быцæу баззад XIX æнусæй, Гайанæ ма Стыр Британийы колони куы уыди, уæдæй. Быцæуаг зæххыты фæзуат у 159,5 мин км2. 1970-æм азæй фæстæмæ, Венесуэлæйы цы картæтæ уагъд цæуынц, уыдонæй æппæтыл Гайанæ Эсекибæ æвдыст у куыд Венесуэлæйы штат, иуæй-иу картæтæ хонынц æй Zona en Reclamación (ома, «фæлгъауинаг бæстæ»).
Европæ
Уымæй фылдæр Венесуэлæ у цалдæр æхсæнадæмон организациты уæнг, æмæ йын ис уыцы организациты мидæг йæхи минæвæрттæ.
Фиппаинæгтæ
*
Мына
Мына (მნა) у ирон хъæу Гуырдзыстоны цæгаты. Ис Тырсыгомы. Сæнайæ уырдæм 29 километры и. Лæууы цæугæдон Десхуайы былыл.
Мыггæгтæ
Къобы цардысты Кокайтæ, Цæболтæ, Хъуыссæтæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Тырсыгом Категори:Хъазыбеджы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Огастæ (Мейн)
Огастæ (Augusta) у Мейны сæйраг сахар.
Уæрæсейы стырдæр хъæуты номхыгъд
Æппæтуæрæсейаг цæрджыты сфыстмæ гæсгæ, 2002 азы бæстæйы уыд, цæрджыты нымæц 10 минæй фылдæр кæмæн у, 181 ахæм хъæуы. Уыцы хъæууон цæрæнбынатты ’хсæн 95 хъæуы, 56 станицæйы, 29 посёлочы æмæ 1 «деревня».
Дæлæ ранымад сты, 20 мин цæрджытæй фылдæр кæм цæры, ахæм хъæутæ:
Судан
Судан (السودان) у Африкæйы паддзахад. Йæ фæзуатмæ гæсгæ у дунейы 10-æм стырдæр паддзахад. Суданæн ис Сырх денджызмæ бацæуæн. Паддзахады территорийыл цæуы Нил. Бæстæйы сæйраг сахар у Хартум.
Дæргъвæтин мидхæсты фæстиуæгæн Хуссар Судан сси автономи, цалдæр азы фæстæ 2011-æм азы 9-15 январы дзы уыдис хæдбардзинады тыххæй референдум, æмæ 2011-æм азы 9 июлы фæстæмæ сси ног хæдбар паддзахад.
Фиппаинæгтæ
*
Мæлгъæвæджы район
Мæлгъæвæджы район (Малгобекский район, МагIалбика шахьар) у район Мæхъхъæлы цæгаты. Районы административон центр у Мæлгъæвæг.
Фиппаинæгтæ
*
Андиаты Сослан
Андиаты Пётры фырт Сослан (райгуырдис 1952-æм азы 21 апрелы Дзæуджыхъæуы, амардис 2018-æм азы 22 ноябры) у уæгъдибар хъæбысхæстæй Советон Цæдисы авд хатты чемпион (1973-1978, 1980), Европæйы æртæ хатты чемпион (1974, 1975, 1982), Дунейы цыппар хатты чемпион (1973, 1975, 1977, 1978), Олимпаг хъæзтыты дыууæ хатты чемпион (1976, 1980).
Цардафыст
Аслæнбеджы фæстæ (уый æндæр горæтмæ ацыдис), Сосланы хъæбысæй хæцынмæ цæттæ кæнын бæйдыдта йæ хистæр æфсымæр Геннади. Уый руаджы Сослан йæ фыццаг сыгъзæрин майдан райста Советон Цæдисы фæсивæды чемпионаты, фæстæдæр та дунейы ерысты бацахста дыккаг бынат æмæ райста æвзист майдан.
1973 азы мартъийы Сосланы нæ бæстæйы командæимæ арвыстой Амырыкмæ дунейы хъалац рамбулыны ерыстæм. Уым Сослан фæуæлахиз зындгонд уæззау уæзы хъæбысæйхæцæг амырыкаг богал Тейлорыл æмæ бацахста фыццаг бынат.
1974 азы дунеон ерысты Стамбулы Сослан рамбылдта æвзист майдан. Уый фæстæ фæд-фæдыл бацахста фыццаг бынæттæ: Æппæтдунеон ерысты Тбилисы, 1975 азы Советон Цæдисы адæмты Спартакиадæйы, Минскы ерысты æмæ æндæрты. Фæлæ уæддæр Сосланы спортивон курдиат йæ фыццаг Олимпиадæйы куыд разындис, афтæ тынг бацæттæ кодта. Сæ зæрдæ йыл дардтой Советон Цæдисы Олимпиадæйы комитеты уæнгтæ дæр. Сослан нæ командæйы богæлттимæ тынг хорз рахæцыдис æмæ райста сыгъзæрин майдан. Сосланы сгуыхтдзинадæн Советон хицауад дæр хорз аргъ скодта — лæвæрд ын æрцыдис паддзахадон хорзæх — Адæмты Хæлардзинады орден.
Сослан йæ лæгдзинад æрмæст спорты нæ равдыста. Ахуыр кæнынмæ бацыд Хæххон хъæууонхæдзарадон институтмæ, экономикон факультетмæ. Уый фæстæ бацыдис аспирантурæмæ, бахъахъхъæдта диссертаци æмæ сси экономикон зонæдты кандидат.
Фиппаинæгтæ
Сослан Категори:Дзæуджыхъæуы чи райгуырдис, уыдон Категори:Цæгат Ирыстоны хъæбысæйхæцджытæ Категори:Зындгонд ирæттæ Категори:Ирон хъæбысæйхæцджытæ Категори:Олимпиаг чемпионтæ хъæбысхæстæй
Йозгат (ил)
Йозгат (Yozgat) у Турчы провинци.
Ирон диаспорæ
Ирон диаспорæйæ дзы цæры иу дыгурон æмæ æртæ ирон хъæуы:
Фиппаинæгтæ
*
Быгъуылтыхъæу
Быгъуылтыхъæу у æдзæрæг хъæу Цæгат Ирыстоны Алагиры районы, Хилачъы комы. Лæууы Быгъуылты доны былыл.
Сингапур
Республикæ Сингапур (新加坡共和国, пиньинь: Xīnjiāpō Gònghéguó, малай.: Republik Singapura; тамил.: சிங்கப்பூர் குடியரசு, Ciŋakappūr Kudiyarasu) у сакъадахон сахар-паддзахад Азийы хуссар-скæсæны. Сингапуры фæзуат у æрмæстдæр 600 кв. км, бæрзонддæр бынат — 163,3 м.
Быгъуылтыхъæу
Мыггæгтæ
Цардысты дзы Быгъуылтæ.
Сингапур
*
Быгъуылтыхъæу
Литературæ
Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ
Прис
Прис (ფრისი) у хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы. Ис дзы дыууæ Присы: Ирон Прис æмæ Гуырдзиаг Прис.
Мыггæгтæ
Цардысты дзы Туатæ, Дриатæ, Къудухтæ, Гæриатæ, Бестаутæ, Бесатæ, Сиукъатæ, Кокойтæ, Тыджытæ, Дзабитæ, Бæгъиатæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цхинвалы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Аивад
Аивад (бирæон нымæц: аивæдтæ) у æнкъæрæнты разæгъæн фæлгонцы.
Классификаци
Йæ материалон формæмæ гæсгæ хицæн кæнынц ахæм аивады хуызтæ:
Алы архайды дæр йæ бон у аивады хуыз суæвын, йæ архайæг йе ’нкъæрæнтæ ног æмæ нысангæнæг хуызы куы разæгъы ацы архайдæй, уæд. Афтæ фæзындысты архитектурæ æмæ къухамындтыты аивад.
Истори
Фыццаг аивады хуызæгыл нымад у къæдзæхон нывтæ.
Монте-Писсис
Монте-Писсис (Monte Pissis) у хуыст вулкан Аргентинæйы провинци Ла-Риохæйы. Ацы хох йæ бæрзондмæ гæсгæ у æртыккаг Ныгуылæн æрдæгтымбылы, лæууы 550 км цæгатырдæм тæккæ уæллоздæр хох — Аконкагуæйæ.
1994-æм азы Аргентинæйы хицауад куыд фæхабар кодта, афтæмæй хохы бæрзонды раст нымад GPSæй радта Монте-Писсисæн 6882 м æмæ уый у уæлдæр Охос-дель-Саладойæ фæлæ цæмæй уый сбæлвырд уа уымæн хъуыдис уæлæмхасæн иртæстытæ.
2005-æм азы австриæгтæ сбарстой Писсисы æмæ уыдонæн та рауадис 6793 м. Уый фæстæ ма цалдæр европæйаг экспедицийы фæлвæрыдысты хох сбарынмæ æмæ кæмæн уадис 6891 м кæмæн 6793 м.
Ном Монте-Писсис хохыл сæвæрдæуыд Хосе Писсисы кадæн, уыдис францаг геолог, куыста Чилийы хицауады.
Æрвитæнтæ
Категори:Аргентинæйы хæхтæ Категори:Аргентинæйы вулкантæ Категори:Вулкантæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Хæхтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Андты хæхтæ Категори:Андты вулкантæ
1928-æм аз
Амардысты
Категори:1928
Галсыф
Галсыф кæнæ галы мæнтæг, (Althaea officinalis, Алтей лекарственный) у бирæазон халхуыз зайæгой.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Мыдхæссæг зайæгойтæ
Астæуккаг Рукъ
Астæуккаг Рукъ у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы. Ис Ручъы комы. Цæрынц дзы 47 адæймаджы (2015).
Хъæуы хайтæ
Астæуккаг Рукъ у 4 хъæуы иумæйаг ном:
Фиппаинæгтæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Радомир
Ра́домир (Радомир) у Болгарийы сахар, Радомиры хъæубæстæйы административон центр. Цæрынц дзы 14 978 адæймаджы (2010).
Фиппаинæгтæ
Категори:Перничы облæсты сахартæ
Центрон остан
Центрон остан кæнæ Меркези, Маркази ( — Ostan-e Markazi «центрон остан») у Ираны 31 провинцийæ иу. Ис бæстæйы ныгуылæны. Йæ административон центр у сахар Эрак. Цæры дзы 1750000 адæймаджы, сæ фылдæр — персайнæгтæ æмæ азербайджайнæгтæ. Останы сæйраг сахартæ сты: Сейвх, Мехеллат, Хомеин, Делиджан, Тафреш, Аштиан, Шазанд (Сарбанд).
Центрон остан рахицæн чынди остан Мазендеранæй 1980-æм азы. 1986-æм азы останæй рахицæн кодтой провинци Тæхран.
Центрон останы хохджын ландшафт кæй ис, уый охыл дзы вæййы хус æмæ уазал зымæг.
Останы ис 9 стыр университеты.
Урсхох (Æрæфы район)
Урсхох, дыгуронау Уорс хонх у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны Æрæфы районы.
Картæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Аконкагуæ
Аконка́гуæ (Aconcagua) у дунейы тæккæ бæрзонддæр хуыст вулкан. Йæ бæрзонд у 6962 м. Уыимæ ма уæлдæр цъупп у ныгуылæн æмæ хуссар æрдæгтымбылджыты, Америкæйы континенты, Хуссар Америкæйы.
Хохы номы равзæрд бæлвырд иртæст нæу, иутæ йæ хонынц араукайнаг æвзагæй рацæугæ («цæугæдон Аконкагуæйы иннæ ’рдыгæй»), иннæтæ та æвзаг кечуайæ — «Дурын хъалагъур». Хох равзæрди дыууæ къæйы (Наскæ æмæ Хуссар—Америкаг) кæрæдзи куы скъуырдтой уæд.
Маршруттæ
Аконкагуæ нымад у альпинизмы техникон æмбарынадмæ гæсгæ æнцон хохыл, куы сцæуай цæгатаг фахсыл уæд. Схызты рæстæг бæрзонды тæваг йæхи æнкъарын кæны, цъуппыл уæлдæфы æлхъывд у афтиддæр 40% дæнджызы æмвæзадæй, фæлæ уæддæр туаггуыры балонтæй пайдагæнын нæ бахъæуы. Маршруты ацыды минималон рæстæг фидаргонд æрцыдис 1991-æм азы.
Дыккаг маршрут у Польшæйы цъитийы уылты. Хохмæ бафсæрæн цæуы ком Вакасыл (Vacas), уый фæстæ схызт Польшæйаг цъитийы бындурмæ, стæй — фыццаг маршрутимæ баиу вæййы æмæ цъупмæ схизы. Хуссары æмæ хуссар-ныгуылæн хæххон рæгъты уылты маршруттæ нымад сты тынг зынтыл сцæуынмæ.
Историйы фыццаг бæрæг фæлварæн цъупмæ сцæуынмæ, уыдис конд анлисаг Эдвард Фицджералды экспедицийæ. 14 январы цъупмæ бахæццæ швейцариаг Матиас Цурбригген, цалдæр боны фæстæ — экпедицийы дыууæ æндæр архайæджы.
Ныр схызты размæ альпинисттæ хъуамæ Мендосæйы, Националон парк Анкогуайы бынæттон хицауадæй, балхæной фæуагъд (пропуск). Æргътæ ивынц сезонмæ гæсгæ.
Хохмæ схызт цæуы ацы æхсæйнаг тæппыты уылты (бæрзонды бæрæггæнæнтæ æввахсист сты):
Фиппаинæгтæ
Категори:Андты хæхтæ Категори:Аргентинæйы хæхтæ Категори:Аргентинæйы вулкантæ Категори:Вулкантæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Хæхтæ алфавитмæ гæсгæ
Маррагъ
Маррагъ у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны Алагиры районы, Куырттаты комы. Йæ бæрзæнд у 2016 м.
Хæринаг
Хæринаг у, цæрæгойтæн хæрынæн æмæ нуазынæн чи бæззы, цыфæнды ахæм буаргъæд.
Маррагъ
Литературæ
Цагъаты Анастасия. Цæгат Ирыстоны топоними. II-æм хай. Дзæуджыхъæу, 1975. Ф. 66, 90
Хæринаг
Хæринагæн йæ сæйраг хæс у цæрæгойæн энерги дæттын, адæмæн æхсызгондæр вæййы адджын хæринаг.
Ирон фынджы хæринæгтæ
Ирон адæмон хæринæгтæ сты:
Патиллæ-Патæ
Патиллæ Патæ (Patilla Pata) — стратовулкан  Боливийы. Фæстаг сирвæзты рæстæг бæрæг нæу, фæлæ бирæ иртасджытæ æнхъæлынц æмæ голоцены æрцыдис.
Категори:Андтæ Категори:Андты хæхтæ Категори:Андты вулкантæ Категори:Боливийы хæхтæ Категори:Боливийы вулкантæ Категори:Вулкантæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Хæхтæ алфавитмæ гæсгæ
1929-æм аз
Амардысты
Категори:1929
Æлутон
Æлутон — чысыл фæхъæстæйæ дæр адæймагæн йæ низтæ чи дзæбæх кæны, адæймаджы цæрæнбон чи дыргъдæр кæны, уыцы диссаджы бæгæны ирон адæмон сфæлдыстады.
Литературæ
Категори:Бæгæны Категори:Ирон хæринæгтæ Категори:Нарты кадджытæ
Мæхъхъæлон адæм
Мæхъхъæлон адæм кæнæ хъулгъа (гӏалгӏай) у Цæгат Кавказы адæм. Уыдон дзурынц мæхъхъæлон æвзагыл. Уæрæсейы ис 412 мин мæхъхъæлоны (2002), сæ фылдæр цæрынц Мæхъхъæлы Республикæйы — 361 мин адæймаджы.
Мæхъхъæлон адæмы фылдæр хай сты пысылмæттæ.
Нымæц
Мæхъхъæлон адæмы нымæц (2002-æм азы сфыст):
Фиппаинæгтæ
Категори:Уæрæсейы адæмтæ Категори:Кавказы адæмтæ
Аржан, Жан-Батист
Жан-Батист де Буайе, маркиз д’Аржан (Jean-Baptiste de Boyer, Marquis d'Argens; райгуырдис 1704 азы — амардис 1771 азы) — францаг фыссæг-романист æмæ философ, Рухсады архайæг.
Цардафыст
Д’Аржаны æвзонджы бонтæ седзаг уыдысты алыхуызон цаутæй: æнæнтыст æфсæддон карьерæ (бæхæй æрхаугæйæ цы цæф райста, уый фыдæй йæ бахъуыдис ныууадзын службæ капитаны чины), актрисæ Сильвияимæ сусæг æмкъайад æмæ æнæбары алыгъд Испанимæ, дипломатон миссиимæ балц Алжирмæ æмæ Константинопольмæ (уым ын тас уыдис амарыны тæрхон рахæссынæй), талфтулфджын цард Ромы (чысыл ма бахъæуа, æмæ йæ дзы æххуырсгæ лæгмартæ амарой).
Д’Аржаны фыд бирæ рæстæг дзæгъæлы фæархайдта йæ фырты рæствæндагыл бафтауыныл. Суанг ма йæ æхсæз мæйы дæргъы фæбадын кодта фидар Перпиньяны. Фæстагмæ йæ ацух кодта хайвæндагæй йæ кæстæр æфсымæры пайдайæн.
Д’Аржан Парижы ахуыр кодта юриспруденци, зыдта бирæ æвзæгтæ, уыимæ рагбердзенаг æмæ рагдзуттаг, иттæг арæхстис истори æмæ рагон æмæ ног философийы, иртæста хими æмæ анатоми, цыдис Нываивады академийы профессор де Казайы нывгæныны уроктæм. Голландийы æрцæргæйæ, маркиз д’Аржан 1730-æм азты æмбисæй райдыдта йæ тыхтæ фæлварын литературæйы.
Фридрих Пруссиаг, уæдмæ уал кронпринц уæвгæйæ, тынг зæрдиагæй хуыдта маркизы Берлинмæ. Фæлæ д’Аржан Пруссийы æрцæрыныл сразы ис æрмæст Фридрих паддзахы бынат 1740-æм азы куы бацахста, уæд. Уæдмæ мыхуыргонд уыдысты фыссæджы сæйраг аив уацмыстæн сæ фылдæр. Къарол æй снысан кодта кæрты камергерæй, къаролы театры директорæй, Берлины зонæдты академийы дзырдаивады хайады сæргълæууæгæй.
Маркиз æрлæууыдис, пруссиаг кæрты цур чи бакъорд ис, уыцы философты сæргъы. Уыдоны ’хсæн уыдис цалдæр зынгæ ахуыргонды — П.-Л. Мопертюи, Ж.-О. Ламетри, Ф. Альгаротти, иу заман ма — Вольтер дæр. Берлины маркиз д’Аржан арвыста 25 азы, фæлæ уæддæр дзы æххæст нæ фæцахуыр ис. Актрисæ Бабеттæ Кошуаимæ къайад æмсæр кæй нæ уыдис, уый охыл маркизмæ сфыдæх сты канд йæ хæстæджытæ нæ, фæлæ Фридрих II дæр, æмæ уыцы ахасты фæстиуæгæн йæ царды фæстаг бонтæ уый арвыста йæ райгуырæн сахар Эксы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Францы фысджытæ Категори:Францы философтæ
Чиас
Чиас кæнæ Чиаш (Час) у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны. Ис Арвыкомы. Йæ бæрзæнд у 2052,1 м.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ Категори:Арвыком
Æрыскъæф
Æрыскъæф кæнæ уырыскъæф, (Fragaria, Земляника) у, лыстæг урс дидинджытæ кæуыл зайы æмæ хæрздæф сырхбын гагатæ чи дæтты, ахæм бирæазон кæрдæг зайæгой. Йæ æрдзон ареал у Еврази æмæ Америкæ.
Стальский, Сулейман
Сулейма́н Ста́льский (æцæг мыггаг — Гасанбеков, СтӀал Сулейман; райгуырдис 1869 азы 18 майы — амардис 1937 азы 23 ноябры) уыдис лекъаг поэт, лекъаг литературæйы бындурæвæрджытæй иу, Дагъистаны адæмон поэт.
Цардафыст
Сулейман Стальский райгуырдис Дагъистаны, Ашага-Сталы хъæуы (ацы цæрæнраны номæй равзæрдис йæ фæсномыг Стальский, лекъагау CтIал Сулейман), Касумкентмæ хæстæг, мæгуыр зæхкусæджы хæдзары. Йæ мад амардис Сулейман хæрз сывæллон ма куы уыдис, уæд, æмæ лæппуйы 7 азы кармæ хъомыл кодта сæ сыхаг ус. Сывæллоныл 11 азы нæма сæххæст, афтæмæй амардис йæ фыд. Æртындæс азы йыл куы сæххæст, уæд сидзæр лæппу райдыдта æххуырсты цæуын. Куыста Бакуйы нефтцъирæнты, Самарканды сахары æфсæнвæндæгтыл, уыдис æххуырст кусæг хъæздгуыты хæдзæртты.
Æмдзæвгæтæ Сулейман фыссын райдыдта, куы рахъомыл, уæд. Йæ фыццаг зарæг «Булæмæргъ» фыст æрцыдис 1900-æм азмæ æввахс. Революцийы фæстæ йæ æмдзæвгæтæ мыхуыргонд цæуын райдыдтой газетты, 1927-æм азы та Мæскуыйы рацыдис, йæ цалдæр уацмысы кæдæм бахастæуыд, уыцы «Лекъаг поэтты æмбырдгонд».
1934-æм азы ДАССР-ы ЦÆК радта Сулейман Стальскийæн Дагъистаны адæмон поэты ном. Советты æппæтдагъистанон X-æм съезды йæ равзæрстой Дагъистаны ЦÆК-ы уæнгæй. 1936-æм азы ССР Цæдисы Централон Æххæстгæнæг комитет схорзæхджын кодта Стальскийы Ленины орденæй.
Сулейман Стальскийы æмдзæвгæтæ тæлмацгонд æрцыдысты Советон Цæдисы бирæ адæмты æвзæгтæм. Уырыссагмæ тæлмацæй мыхуыргонд уыдысты газеттæ «Правда» æмæ «Известия».
Фиппаинæгтæ
Категори:Поэттæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Уæрæсейы поэттæ Категори:Советон Цæдисы поэттæ Категори:Лекъаг поэттæ Категори:Дагъистаны зындгонд адæм
Николаевы облæст
Николаевы облæст (Миколаївська область, Николаевская область) у облæст Украинæйы хуссары. Административон центр — Николаев.
Фиппаинæгтæ
*
1930-æм аз
Амардысты
Категори:1930
Приднестровье
Приднестровье кæнæ Днестргæрон (Република Молдовеняскэ Нистрянэ, Приднестровская Молдавская Республика, Придністровська Молдавська Республіка) у de facto Европæйы хæдбар паддзахад, фæлæ Иугонд Нациты Организацийы уæнгты ’хсæн Приднестровьейы хæдбардзинадыл ничи сразы, нымайынц æй Молдавийы хайыл.
Приднестровье у СНГ-2-йы уæнг, ис ын бастдзинæдтæ Хуссар Ирыстонимæ. Советон Цæдисы фехæлды фæстæ чи фæзындысты, уыцы æнæбанымад æмæ хæйттæй банымад паддзахæдты ’хсæн Приднестровьейæн уыдис стырдæр экономикæ æмæ цæрджыты нымæц (Донецчы Адæмон Республикæйы фæзынды агъоммæ).
Фиппаинæгтæ
Категори:Æнæбанымад паддзахæдтæ *
Сæгъæлхæнæн
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ Категори:Санибагом
1931-æм аз
Амардысты
Категори:1931
Хæкъуына
Хæкъуына, вариант: Хакъуынайы къуылдым (Хакуна) у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны Алагиры районы, Куырттаты комы. Йæ бæрзæнд у 1484,6 м.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Уæллаг Рукъ
Уæллаг Рукъ (Верхний Рук) у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы. Ис Ручъы комы. Цæрынц дзы 65 адæймаджы (2015).
Мыггæгтæ
Цардысты дзы Плитæ, Томайтæ, Къозонтæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Сантьяго
Фиппаинæгтæ
Категори:Чилийы сахартæ
Картоф
Картоф, бирæон нымæц: картæфтæ; хуссар ныхасыздæхтыты: къартоф, къартъо , къартъоф (Solanum tuberosum) у бирæазон халхуыз зайæгой. Йæ бын у ахсджиаг хæлцы продукт. Картофы дыргъ у маргджын, хæрынæн нæ бæззы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Куыдзы багангæстæ
Кувæг къухтæ
thumb|right|200px|Кувæг къухтæ «Кувæг къухтæ» (кæнæ Кувæг лæджы къухтæ) у немыцаг нывгæнæг Альбрехт Дюреры тæккæ зындгонддæр нывтæй иу. Ныртæккæ æфснайд у Альбертинæйы галерейы (Венæ).
Æрвитæнтæ
Категори:Нывтæ
Чимборасо
Чимборасо (Chimborazo) — хуыст вулкан, Эквадоры уæлдæр цъупп. Фæстаг хатт сирвæзтис нæ эрæйы фыццаг миназоны. Йæ цъупп у Зæххы центрæй тæккæ дардгонд тæпп йæ уæлцъарыл.
Вулканы рæбын йæ гуырæн ис цæугæдон Гуаясæн.
Æрвитæнтæ
Категори:Андты хæхтæ Категори:Андты вулкантæ Категори:Эквадоры хæхтæ Категори:Эквадоры вулкантæ Категори:Вулкантæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Хæхтæ алфавитмæ гæсгæ
Сæнк
Сæнк (бирæон нымæц: сæнчытæ) (Heracleum, Борщевик) у зайæгой мыггаг аууондархуызты бинонадæй.
Эрак
Эрак (Арак; ) кæнæ Солтанбад у сахар Ираны æмæ Центрон останы административон центр. Цæрджыты нымæц у 511 127 адæймаджы (2005).
Сæнк
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Эрак
Бæстыхъæд
Эрачы бæстыхъæд у абаргæйæ уазал æмæ хус. Сæрдыгон дзы вæййы хъарм æмæ хус боныхъæд, фæззæджы — дымгæджын æмæ уазалгомау, зымæджы — уазал æмæ митджын, уалдзæджы та — ромыл. Сæрды максималон температурæ у 35˚C, зымæджы уазалдæр темпетурæ у −25˚C.
Истори
Эрачы бындур æвæрд æрцыд, чысыл сахар Даскерахы кæлддзæгтæ кæм уыди, уыцы ран. Даскерах дæрæнгонд æрцыд манголтæ Персимæ куы бабырстысты, уыцы рæстæг.
Нырыккон Эрачы истори райдыдта 200 азы размæ.
Категори:Ираны сахартæ
Зехъойы дон
Зехъойы дон у чысыл цæугæдон Цæгат Ирыстоны Кировы районы, Хуымæллæджы доны рахиз фæрсагдон.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ Категори:Арыхъхъы рæгътæ
Клапрот, Юлиус
Юлиус Генрих Клапрот (Julius Heinrich Klaproth; райгуырдис 1783 азы 11 октябры, Берлин — амардис 1835 азы 28 августы, Париж) — зындгонд немыцаг скæсæниртасæг (ориенталист), бæлццон æмæ полиглот. Йæ фыд уыдис химик Мартин Клапрот.
Клапрот архайдта граф Ю. А. Головкины Китаймæ минæварон балцы (маньчжуйраг хицæуттæ æрвыстлæгты Манголæй дарддæр нæ бауагътой). Манголæй куы æрыздæхтис, уæд 1807–1808 азты цыдис балцы Кавказы. Уым Клапрот æмбырд кодта статистикон æмæ этнографион æрмæг. Æмбырдгонд зонадон бæрæггæнæнтыл куы бакуыста, уæд 1812 азы æрыздæхтис Берлинмæ, 1815 азæй та иудадзыг цардис Парижы. А. фон Гумбольдты рекомендацийы фæрцы Клапротæн Пруссийы къаролæй лæвæрд æрцыдис профессоры ном æмæ мызд, стæй Парижы цæрыны æмæ зонадон куыст кæнын бар.
Юлиус Клапрот ма тæлмац кодта рагон япойнаг поэзи.
Фиппаинæгтæ
Категори:Скæсæниртасджытæ Категори:Берлины чи райгуырдис, уыдон Категори:Парижы чи амардис, уыдон
Дæллаг Рукъ
Дæллаг Рукъ (Нижний Рук) у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы. Ис Ручъы комы. Цæрынц дзы 30 адæймаджы (2015).
Литературæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Мæстинокæ
Мæстинокæ у хъæу Цæгат Ирыстоны Æрæфы районы. Ис Дыгургомы.
Истори
Мæстиноки гъæуи бунат æй Айгомуги донæн æ рахес фарс, Хъалнæгъти гъæуæй бæрзонддæр, хонсари, Уорс хонхмæ хæстæг. Паддзахи над æма Айгомуги донæй гъæуи бунат æй дууæ-æртæ километри идарддæр.
Гъæуи арæнтæ: цæгати — Тауитти синхи зæнхитæ, хонсари — Фæснæли тегътæ, хорискæсæни — Уорс хонх æма хорнифтуйæни — Хъалнæгъти гъæу æма Скъодтати зæнхитæ.
Мæстиноки гъæумæ уарун рæстæги æма зумæги бæнтти уæрдун нæ зилдæй, уомæ гæсгæ ба гъæуи цæргутæ сæ алли куститæ дæр кодтонцæ хайуантæбæл кенæ ба фестæгæй — лæги хъаурæй.
Аразæн æрмæг æма сог хастонцæ идардæй, Сау хонхи бæрзæндтæй æма будури Саугъæдæй. Согæй ку батухсионцæ, гъæуи цæргутæ, уæдта æндзарстонцæ сæнарæ.
Гъæуи цæргутæн кæд сæ хумзæнхитæ минкъий адтæнцæ, уæддæр си истонцæ мæнæуæ, хъæбæр хуар æма зæтхæ, уæдта картоф. Сæ фонсæн фагæ хуæруйнаг цæттæ кодтонцæ се ’гуæрдæнти, сæрди дæргъи ба сæ хизтонцæ фонси хезнити Уорс хонхи рæбунти, фæсхонх цæгати æма будури Саугъæди æрдозти. Хумзæнхитæ æма игуæрдæнтæ сæ рагфиддæлтæн зинтæй бафтудæнцæ сæ къохти, берæ сæбæл фæхъхъиамæт кодтонцæ, фал син æнæ еци зæнхитæй цæрæн нæ адтæй, уони фæрци дардтонцæ сæхе.
Хуцау æма Уасгергий фæсте кадгиндæр изæдбæл цæргутæ нимадтонцæ изæд Уорс Елиай. Алли анз дæр ин æ ном ирдтонцæ сæ еумæйаг ковæндони сæрди мæйи (хуасидайæни).
Сæ фиддæлти æгъдæуттæ нæ иронх кодтонцæ.
Мæстиноки гъæуи цæргутæ хонхи зин цардæн берæ фæббухстæнцæ — мадта син ци кæнгæ адтæй? Фал син хуæздæр æма æнцондæр рауæнти цæруни барæ лæвæрд ку ’рцудæй, уæд сæ гъæу ниууагътонцæ æма фæллигъдæнцæ Иристони горæттæ æма будури гъæутæмæ, сæ еуетæ ба æрлигъдæнцæ медхонхи æндзæри æвæрд гъæутæмæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Æрæфы районы цæрæнрæттæ Категори:Дыгуронау фыст
Джермецыкк
Джермецыкк (Николаевская) у Цæгат Ирыстоны Дыгуры районы станицæ, Мустыздæх æмæ Бæрæгъуынмæ ’ввахс.
Æндæр нæмттæ: Гермецыкк, Хъаллæ , Николаевскæй.
Истори
Станицæйы истори райдыдта 1838-æм азы: уæд Бехъаны цур, Урсдон Теркмæ кæм æфты, уыцы ран æрцæрын кодтой цалдæр бинонджын æфсæддоны. Сæ хъæуы зæххыты фæзуат уыди 12576 дæсæтины.
1842-æм азмæ Джермецыччы царди 141 мыггаджы: 318 нæлгоймаджы æмæ 294 сылгоймаджы. Уыцы азы 23 ноябры уыдон бацыдысты Дзæуджыхъæуы хъазахъхъаг полчъы скондмæ, уымæй систы бынæттон цæрджытæ хъазахъхъ.
Станицæйы фыццаг бынаты бæстыхъæд æгæр уымæл уыд, уымæй цæрджытæ бирæ фæтухи кодтой, æмæ фæстæдæр хъæуы бынат аивтой хуссарырдæм Дур-Дуры доны былмæ.
Фыдыбæстæйы Стыр хæсты фæмардысты 360 станицæйагæй фылдæр. 1942-æм азы октябрæй 1943-æм азы райдианмæ станицæ гитлерон æфсады оккупацийы уыдис.
Чела
Чела (Vaccinium arctostaphylos, Черника кавказская) у, саубын гагатæ чи дæтты, ахæм зайæгой. Зайы Кавказы, Ираны, Турчы, Болгарийы.
Джермецыкк
Истори
Советон дуджы Джермецыччы цы колхоз уыди, уый хуындис бынæттон революционер Легейдойы номыл. 2009-æм азы колхоз фæкъотыр и.
Чела
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Гагадыргътæ
Джермецыкк
Фиппаинæгтæ
Категори:Дыгуры районы цæрæнрæттæ
Стыр каньон
Стыр каньон (Grand Canyon,, Bidááʼ Haʼaztʼiʼ Tsékooh) у дунейы къуырфдæр каньонтæй иу. Æрбынат у Колорадойы фæзы, штат Аризонæ, АИШ, национ парк «Гранд-Каньон» территорийы. Цæрынц дзы индейæгты знæмтæ — навахо, хавасупай æмæ хуалапай. 1976-æм азæй Стыр каньон у ЮНЕСКО-йы Дунеон хæзнадоны номхыгъды.
Стыр каньон у 446 км дæргъ, йæ уæрх у 29 км æмæ арф 1800 метры. Цалымнæ геологон процесстæ æмæ æмгъуыд, кæцыйы сфæлдыст уыд Стыр каньон, сты дебатты сæр, æрæджыон бæрæггæнæнтмæ гæсгæ Колорадойы дон цæуы каньоныл 17 милуан азы дæргъы. Уæдæй фæстæмæ цæугæдон cаразта каньон йæ нырыккон формæйы.
Ильимани
Ильимани (Иллимани) (Illimani) — хох Ла-Пасы, Боливийы скæсæны Андты регион Кордильера Реалы.
Æрвитæнтæ
Категори:Андтæ Категори:Андты хæхтæ Категори:Боливийы хæхтæ Категори:Хæхтæ алфавитмæ гæсгæ
Плачидо, Микеле
Микеле Плачидо (Michele Placido; райгуырдис 1946 азы) у италиаг актёр æмæ кинорежиссёр. Зындгонд сси италиаг мафийы тыххæй телесериал «Спрут»-ы (1984–1989) ахъазыны фæстæ.
Цардафыст
Микеле Плачидо райгуырдис 1946-æм азы 19 майы сахар Асколи-Сатриано. Æфсады баслужбæйы фæстæ Плачидо куыста Ромы пъæлицæйы. Фæстæдæр бацыдис Драмон аивады академимæ. 1969-æм азы ахъазыдис сценæйыл фыццаг роль.
1972-æм азæй райдыдта хъазын кинойы.
Æгас дунейы Плачидо популярон сси, телесериал «Спрут»-ы комиссар Коррадо Каттанийы ролы куы ахъазыдис (цыппар сезоны), уæд.
1990-æм азæй Плачидо йæхæдæг райдыдта æвæрын кинонывтæ.
Микеле Плачидойæн ис æхсæз сывæллоны дыууæ усæй. Хистæр чызг Виолантæ Плачидо у актрисæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Актёртæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Режиссёртæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Италийы актёртæ Категори:Италийы кинорежиссёртæ Категори:Апулийы чи райгуырдис, уыдон Категори:1946-æм азы чи райгуырдис, уыдон
1932-æм аз
Амардысты
Категори:1932
Народы Кавказа (газет)
thumb|right|300px «Народы Кавказа» («Кавказы адæмтæ») у, Цæгат æмæ Хуссар Кавказы хабæрттæ æмæ цардыуаджы тыххæй чи фыссы, ахæм æппæтуæрæсеон æхсæнадон-политикон газет. Цæуы уырыссаг æвзагыл. Газеты раздæры ном — «Этнэ» (грекъагау — «адæмтæ»).