cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Моцарт, Вольфганг Амадей
Инструмменттæй цæгъдын æмæ музыкæ фыссын райдыдта фондзаздзыдæй. 1781-æм азы æрцардис Венæйы æмæ тагъд рæстæджы сси уыцы сахары хуыздæр пианист. Уым ныффыста оперæ «Сералæй скъæфт» (Die Entführung aus dem Serail), фыццаг æй сценæйыл равдыстой 1782-æм азы 16 июлы; оперæ театрдзауты зæрдæмæ тынг фæцыди, æмæ Моцарт зындгонд сси куыд композитор дæр.
1791-æм азы Прагæйы Моцарт фæрынчын ис æмæ 5 декабры амардис 35-аздзыдæй.
Фиппаинæгтæ
Категори:Композитортæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Австрийы композитортæ Категори:Классикон дуджы композитортæ Категори:Зальцбурджы чи райгуырдис, уыдон Категори:Венæйы чи амардис, уыдон
Паланæ
Пала́нæ (Палана) у сахарæнгæс посёлок Уæрæсейы Камчаткæйы крайы, Корякаг зылды административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Камчаткæйы крайы цæрæнрæттæ
Гамильтон (Бермуды сакъадæхтæ)
Гамильтон (Hamilton) у Бермуды сакъадæхты административон центр.
938-æм аз
Амардысты
Категори:938
Гамильтон (Бермуды сакъадæхтæ)
Фиппаинæгтæ
Категори:Бермуды сакъадæхтæ
Халоны гæнгæлы
Халоны гæнгæлы у зайæгой.
Уый дæр у гæнгæлыйы хуызæн, фæлæ йæ зæнг у лыстæгдæр æмæ ныллæгдæр. У лæгъз, ис ын стæм сыфтæ. Йæ сæрыл ис аууондаргъуыз дидинджытæ, иутæ дзы — сырх, иннæтæ та — урсгонд. Уымæ гæсгæ ма сæ хонынц халоны урс гæнгæлы кæнæ халоны сырх гæнгæлы. Не сты хæрынæн бæзгæ.
Адæмон медицинæйы сын сæ сыфтæ ’вæрдтой хъæдгомыл. Сæ уидæгтæ сын къахынц æмæ дзы хос кæнынц суртæгæнджытæн.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Хъалдеры ком
Хъалдеры ком у ком Цæгат Ирыстоны. Ис Къамсхойы цур.
Литературæ
Категори:Мамысонгом Категори:Цæгат Ирыстоны кæмттæ
Горно-Алтайск
Горно-Алтайск (Туулу Алтай) у Сыбыры сахар, Алтайы Республикæы сæйраг сахар.
Фиппаинæгтæ
Категори:Алтайы Республикæйы сахартæ
Мынайы цъити
Мынайы цъити (მნა) у цъити Гуырдзыстоны. Ис Тырсыгомы.
Æмхъæлæсон
Æмхъæлæсонтæ алыхуызон сты хурхы уадындзты архайдмæ гæсгæ: уыдон æлвæст куы вæййынц æмæ куы фезмæлынц, хурхæй зыланг куы ссæуы, уæд равзæрынц зылангон æмхъæлæсонтæ /б, в, г, гъ/. Хурхы уадындзтæ куы нæ фезмæлынц, уæд та æрмæст сыбырттæй равзæрынц æзылангонтæ /к, къ, п, ч/ æмæ æндæртæ. Дыууæ къорды мыртæй цалдæр сæ кæрæдзиимæ аразынц къæйттæ /б-п, в-ф/ æмæ æндæртæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Фонетикæ
Цъунары цад
Цъунары цад (წუნარის ტბა) у цад Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы. Ис Къостайыхъæумæ (Цъунармæ) ’ввæхс.
Фиппаинæгтæ
Категори:Хуссар Ирыстоны цæдтæ
Хуссар Ирыстоны фольклор
Хуссар Ирыстоны фольклор аппæй дæр æмæ формæйæ дæр æввахс лæууы Цæгат Ирыстоны фольклормæ, фæлæ йæм ис хи сæрмагонд миниуджытæ дæр. Уцы сæрмагонд миниуджытæй Хуссар Ирыстоны дзыхы уацмыстæ хицæн кæнынц Цæгат Ирыстоны фольклорæй. Ахæм сæрмагонд миниуджытæ æвдисынц, цавæр æндæрхуызон фадæттæ цардис Хуссар Ирыстоны адæм ивгъуыд заманты.
Хуссар Ирыстоны адæмæн йæ зæронд фольклоры зынынц йæ рагон царды ныв æмæ йæ рагон зонд. Уый адыл, Хуссар Ирыстоны ивгъуыд царды æууæлтæ базонын кæй фæнды, умæн стыр æxxyыс фæyыдзæн фольклоры æрмæг.
Революцийы фæстæ Хуссар Ирыстоны цы фольклорон уацмыстæ сæвзæрди, уым Хуссар Ирыстоны фæллойгæнджытæ æвдисынц мидхæсты хабæрттæ, æвдисынц кълæсты тохы нывтæ колхозтæ аразыны райдайæны, кады зарджытæ кæнынц мидхæсты хъæбатыртæ æмæ фæтæгтыл.
Хуссар Ирыстоны дзыхы уацмыстæ æвæджиау хъæздыг сты аппæй. Тынг алыхуызон сты сæ формæтæ æмæ сæ жанртæ.
Хуссайраг фольклор иртасыны цыбыр истори
Ахæм зынаргъ сты Хуссар Ирыстоны фольклоры уацмыстæ. Афтæмæй сæ 1930-тæм азты агъоммæ сæм бæстон иртасæг нæ уыд.
Фæстæдæр Всеволод Миллер йæ «Ирон этюдтимæ» рауагъта цалдæр сæры хуссайраг таурæгътæй æмæ аргъæуттæй: «Уырызмæджы æнæном лæппуйы кадæг», «Тамары таурæгъ» æмæ «Рувасы аргъæу». Шифнер æмæ Миллер цы хуссар-ирон тексттæ рауагътой, уыдон раст не сты, бирæ аиппытæ сæм ис.
Хуссар Ирыстоны аив фольклоры æмбырдмæ бæстон бавнæлдтой æрмæст советон хицауады дуджы. 1924-æм азы этнограф Григорий Чурсин æрбацыд Хуссар Ирыстонмæ æмæ дзы ныффыста уырыссаг æвзагмæ ивдæй дыууæ зарæджы — «Сырдты бардуаг Æфсатийы зарæг» æмæ «Рыны бардуаг Алардыйы зарæг»; сæ дыууæ дæр сты дин-æгъдауы зарджытæ.
1925-æм азы Хуссар Ирыстоны ахуырады институт дардыл æрæвæрдта фольклор æмбырды куыст. Уыцы куысты фæрцы 1929-30 азы фæзынди æртæ чиныджы Хуссар Ирыстоны дзыхы уацмыстæй. Иттæг хъæздыг сты æрмæгæй уыцы чингуытæ: нарты кадджытæй зæгъ æмæ суанг æмбисæндтæм.
Даредзанты таурæгътæ
1932-æм азы «Академия» рауагъта хицæн чиныгæй ирон даредзанты таурæгътæ: уырыссаг æвзагмæ сæ раивта æмæ сæ поэтикон æгъдауæй бакуыста Гатуты Дзахо. Даредзанты таурæгътæн сæ сæйраг хъайтар уыд Амыран, æмæ Гатуйы-фырт дæр йæ тæлмацы схуыдта уыцы номæй. Тæлмацгæнæг йæхæдæг куыд зæгъы, афтæмæй йæ «Амыраны» сюжет уый систа Хуссар Ирыстоны даредзанты таурæгътæй. Даредзанты таурæгътæ не сты æххæст «оригиналон ирон эпос». Уый адыл Гатуйы-фырт хуыздæр бакодтаид, «ирон эпосæн» даредзанты таурæгътæ куы нæ равзæрстаид.
Даредзанты циклы биноныг эпизодтæ сты:
Æцæгæлон культурæйы продукт уæвгæйæ, даредзанты эпос фыццаг æрбафтыди Хуссар Ирыстонмæ æмæ уый фæстæ цадæггай анхъæвзта Цæгат Ирыстонмæ дæр. Анхъæвзта, фæлæ Цæгат Ирыстоны уадиссаг нæ апырх.
Нарты эпос Хуссар Ирыстоны
Хуссар Ирыстоны фольклорæн йæ сæйраг къабазыл банымайын хъæуы нарты эпос. Хуссар Ирыстоны цы нарты кадджытæ баззад, уыдон хæрзæввахс лæууынц Цæгат Ирыстоны нарты кадджыты циклмæ. Уыцы æввахсдзинад уый амоны, æмæ нарты эпосæн куыд йæ цæгатаг, афтæ йæ хуссайраг варианттæ дæр рацыдысты иу ранæй: иу ран равзæрди сæ сæр æмæ иу цардуаджы истой сæ хуызтæ.
Нарты хъæбатырты эпосы равзæрæн бæстæ уыд Цæгат Кавказ. Ир куыд ивылдысты цæгатæй хуссармæ, Кавказы рæгъты хуссайраг фæрстæм, афтæ Цæгат Кавказæй семæ хастой нарты кадджытæ дæр. Хуссар Ирыстоны цы ир æрынцадысты, уыдон бынтон рохуаты нæ уагътой сæ цæгаттаг райгуырæн бæстæ, иугæндзон баст уыдысты алы хæдзарадон æмæ культурон тагтæй се ’мирон цæгаттаг адæмимæ. Уыцы уагæй нарты кадджытæ нæ рох кодтой Хуссар Ирыстоны æмæ æрхæццæ сты суанг Октябры революцийы онг.
Кæй зæгъын æй хъæуы, нарты кадджыты текст Хуссар Ирыстоны бахаудис æндæрхуызон царды фадæтты æмæ афтæмæй цыдис фæлтæрæй фæлтæрмæ, фыдæй фыртмæ. Уый адыл Хуссар Ирыстоны нарты эпос раивта йæ хуыз, радта ахæм варианттæ, цæгатаг уидагæй чи фæиртæстис.
Цæгат Кавказы адæмтæй фыццаг чи æрæвæрдта бындур нарты эпосæн, науæд цахæм националон кæнæ социалон фæлтæрæй уыдысты сæхæдæг нарт, уый æнцон рахатæн нæу. Гуырысхойаг ницы ис æрмæст иу хабары: нарты кадджытæ, бирæ рæстæг ирон дзыллæйы ’хсæн уæвгæйæ, райстой бынтон оригиналон хуыз. Уыдон хуызæн никæуыл фидауы ирон националон эпосы ном.
Цæгат Ирыстоны нарты эпосау, Хуссар Ирыстоны нарты кадджыты раззагдæр хъайтартæ сты Уырызмæг, Хæмыц, Созырыхъо, Сослан, Батырадз, Сырдон æмæ Сатана. Уыдон сты домбай, айнæг къæдзæхæй конд фæлгонцтæ. Уыдонæн сæ нæмттæ æмбисондæн баззадысты. Зæронд ирон типы хицæн мыггæгтæ бацыдысты уыцы хъайтарты хуызты. Уырызмæг — уынаффæйы лæг, мыггагон æгъдæуттæ уый хъахъхъæны. Сатана — сылгоймæгтæн сæ зондджынддæр; сæ уынгæг сахаты нартæ зондæй уый фæрсынц. Хæмыц — рогзонд, хæтаг лæг: нарт хъæлдзæг фынгыл куы бадынц, уæд кафт æмæ хъазты сæр Хæмыц вæййы. Сырдон — цыргъзонд, фæлитой адæймаг, алы фыдбылызтæ уый мысы нарты уæздæтты ныхмæ; йæ ахастытæй Сырдон хæстæг лæууы Гомеры Терситмæ. Батырадз — дунейы титантæй сæ иу: бердзенаг Прометейау уый дæр тох кæны хуыцæуттимæ.
Иуæй-иу нарты кадджыты зыны цахар хъæууонты зæрдæйы уаг; зыны дзы, куыд цыди мыггагон цард, æмæ дзыллæ къласгай куыд дих кæны; зыны дзы, кълæсты ’хсæн тох куыд цырын кæны. Хуссар Ирыстоны нарты кадджытæ афтæ зæгъынц Сосланæй: «''Сослан æлдарæй ныллæуыдис нарты хъæуы. Сослан фыдуаг æлдар рацыди... Нарты хъæуы Бурæфæрныг цард. Бурæфæрныг бонджын лæг уыди. Бонджынæн йæ куыдз дæр хорз вæййы, æндæра цæй лæг уыди!''»
Нарты эпосæй Хуссар Ирыстоны уæлдай уарзт кодтой Батырадзы æмæ Сырдоны кадджытæ. Мыггагон цардæн йе ’гъдæуттæ куыд хуымæтæг æмæ карз уыдысты, афтæ хъайтар уыд йæ ахаст нарыт эпосæн дæр. Уыцы ахаст зыны нарты эпосæн йе ’взагыл дæр: нарты кадджытæ дзурынц æлвæст æмæ фатау цыргъ æвзагæй; уыцы æвзагæй хуыздæр дæ зæрдæйы уаг, дæ хъуыдытæ ницæмæй райхалдзынæ. Хуссар Ирыстоны нарты кадджыты бирæ ис рагон ныхæстæ, архаизмтæ: «Нарт стæры цыдысты», «Уæ разы цам дæн» æмæ æндæр ахæмтæ.
Бынæттон таурæгътæ
Хуссар Ирыстоны ивгъуыд цард рабæрæгæн тынг æхсызгон сты бынæттон «историон» таурæгътæ. Стæм ссардæуыдзæн ахæм зынгæ бынат, хъæу, мæсыг, гъе мыггаг, — исты таурæгъ кæуыл нæ баззад фыдæлтæй. Куыд диссаг сæфт фæкодтой Хуссар Ирыстоны аборигентæ — царциатæ; Цæгат Ирыстонæй куыд ивылдысты ирон адæм хуссармæ; цадæггай куыд æрцардысты Хуссар Ирыстоны; куыд рæзыдысты хъæутæ æмæ хæцæн мæсгуытæ — уыдон афтæ диссаджы æргомæй зынынц бынæттон таурæгъты.
Историон таурæгътæ
Хуссар Ирыстоны цæрæнбынæттæ куыд къуындæгдæр кодтой, афтæ хицæн мыггæгтæ райстой æвирхъау хæст кæрæдзийы ныхмæ хуыздæр зæххы гæбазы тыххæй. Ахæм хæсты-иу тыхджындæр мыггаг быныскъуыд скодта мæллæгдæр мыггаджы. Мыггæгты тохы фæдыл Хуссар Ирыстоны баззади бирæ «историон» таурæгътæ: æбуалгъ хъуыддæгтæ дзурынц уыцы таурæгътæ («Гаглойты æмæ Санахъоты хæст», «Кæркуысты фæцагъд», «Кодзыртæ æмæ Гаглойтæ»).
XIX æнусæн йæ фыццаг æмбисы уæрæсейаг паддзахы æфсæдтæ цалдæр хаты æрбабырстой Хуссар Ирыстонмæ. Хуссар Ирыстоны адæм семæ хъайтары хæст кодтой. Уыцы тохы кой кæнынц иу къорд рæсугъд историон таурæгътæ: «Уырысы фесæфт», «Хъуды абырджытæ», «Йалары хæст», «Томайты хæст».
Ивгъуыд заманы Хуссар Ирыстоны дæр фæзынди бынæттон уæздæттæ — дзыллæ къласгæй дих кодта. Уый охыл дæр сæвзæрди цалдæр бынæттон таурæгъы: «Томайтæ куыд равзæрдысты», «Томайты Мæхæмæты ныхас».
Дины таурæгътæ
Ирон адæмы дин уырныдта, алы дзуæрттæн куывтой. Дины фæдыл Хуссар Ирыстоны баззад ахæм таурæгътæ æмæ зарджытæ, мифологион ахаст кæмæн ис. Кæмæн куывтой, уыцы уæвджытæй уæлдай нымад уыдысты Уастырджи, Уацилла, Æфсати, Фæлвæра æмæ Тутыр, уымæн æмæ уыдон уыдысты ирон адæмы хæдзарадон æмæ хæстон цардимæ баст бардуаджытæ. Уастырджи, Æфсати, Фæлвæра æмæ иннæ дзуæрттыл цы мифтæ ис, уыдон сæ æвдисынц адæймаджы хуызæнæй, дæттынц сын адæймаджы миниуджытæ: ирон лæг йæ бардуаджыты фæлгонц сфæлдыста йæхи æнгæс, йæхи хуызæн. Ирон мифтæн фидауцджын уыд сæ конд, хуызджын сæ нывтæ æмæ рæсугъд се ’взаг. Дзырдæн, «Фæлвæрайы фырт Будзумары» таурæгъ, «Къуыдары зæронд лæджы» зарæг.
Аргъæуттæ
Хуссар Ирыстоны фольклоры зынгæ бынат ахсы аргъæуццаг эпос.
Фольклоры жанртæй се ’ппæтæй интернационалондæр вæййы аргъæуццаг жанр, фæлæ уæддæр хуссар-ирон аргъаумæ ис йæхи сæрмагонд миниуджытæ, йæхи бынаттон ахаст.
Алæмæт аргъæутты йеддæмæ ма Хуссар Ирыстоны арæх уыд цæрæгойты аргъау. Хуссар Ирыстоны цæрæгойты эпосы типон фæлгонцтæ сты: æнæхсæст арс, зыд, фæлæ сæлхæр бирæгъ, гæды рувас, æдылыдзæф зыгъарæг.
Реалон кæнæ цардуаджы аргъæуттæ уый бæрц ницы давынц Хуссар Ирыстоны аргъæуццаг эпосы. Сыгъдæг цардуагон аргъау стæм разындзæн Хуссар Ирыстоны: диссаг хабæртты бынæй дзы хаттæй-хатт гæзæмæ зыны цардуагон элемент. Кæй зæгъын æй хъæуы, алæмæт аргъауы дæр вæййы æцæг царды нывтæ, фæлæ уæддæр Хуссар Ирыстоны аргъæуццаг эпосы сæйраг бынат ахсы алæмæт аргъау.
Ис Хуссар Ирыстоны бирæ ахæм аргъæуттæ дæр, зонд æмæ æгъдау амонæн хъуыды кæмæн вæййы: «Уырызмæджы лæдзæг», «Иунæг æмæ удхæссæг», «Зонд æмæ амонд» æмæ æндæртæ.
Категори:Ирон мифологи Категори:Хуссар Ирыстоны культурæ
Зилгæ
Зилгæ у Цæгат Ирыстоны Рахизфарсы районы ирон хъæу.
Зилгæйы цæрынц пысылмон диныл хæст адæм. Хъæуы ис, 2007-æм азы 100 азы кæуыл сæххæст ис, ахæм мæзджыт.
Истори
Ирыстоны быдираг хъæутæй Зилгæ у сæ хистæртæй иу. Æххæст ыл кæны 200 азы.
XIX æнусы райдиан Уæрæсейы паддзах Алыксандр Фыццæгæмы бардзырдмæ гæсгæ Арвыкомы фæндаг аразын куы райдыдтой, уæд сæ Тæгиатæ тынг хъыгдардтой, æмæ уæд хохаг хъæуты — кæм лæгдыхæй, кæм зæрдæлхæнæн лæвæртты руаджы — цæрджыты æрвитын райдыдтой быдырмæ.
Уыдонæй уыдысты зындгонд æлдæрттæ Дудараты Мырзабеджы фырттæ Мæхæмæт æмæ Ахмæт. Цæмæй Ларсæй быдырмæ рацыдаиккой, уый тыххæй Мæхæмæтæн радтой æфсады капитаны цин æмæ цалынмæ цæра, уæдмæ алы аз дæр пенси, Ахмæтæн та чысыл фæстæдæр — майоры цин.
Ларсаг Дударатæн æрцæрæны бынат бацамыдтой Теркæй Хуымæллæджы доны æхсæн Елизаветинсчы фидармæ хæстæг хуымзæххытæ, уыгæрдæнтæ æмæ фосхизæнтимæ. Ам æлдæрттæ æрцардысты фæрссаг лæгтæ æмæ кæвдæсæрдтæ — æппæт 42 хæдзары.
Фыццаг æрцæрджытимæ уыдысты Бзарты Темырыхъо æмæ Азо, Дзæрæхохты Умар, Борыхъуаты Бибо, Дзусаты Сысло, Азиаты Хъæрæби, Гæбæгкаты Зауырбег, Козырты Цицил, Дзусаты Ебо, Борыхъуаты Вартак, Æлбегаты, Мæрзойты, Гуыдиаты, Хъесаты, Дзуццаты, Милдзыхты, Гæрдиаты бинонтæ. Ам кæмæн цас йæ бон уыд, уыйбæрц зыххытæ куыста. Зæгъæм, æрмæст Дударатæ сæхи бакодтой 3862 дæсæтины. Фæлæ сæ 1844-æм азы паддзахы хицауады минæвæрттæ æрбацыбыр кодтой. Дударатæм баззад 1500 дæсæтины, иннæтæн та радтой фæйнæ 25 дæсæтины иу нæлгоймагæн.
1807-æм азы Уæрæсейы æфсады командыгæнæг инæлар Иван Гудович Дударатæн бафæдзæхста, цæмæй Дайраны комы хъахъхъæдтаиккой Арвыкомы фæндаг, фæлæ ацы фæндоныл Елмырзæ æмæ Тасолтан нæ разы кодтой. Фæлæ уыдон дæр уайтагъд фæфæсмон кодтой — хуымзæххытæ, уыгæрдæнтæ, фосхизæнтæ сын радтой хæрз чысыл æмæ уæд 1814-æм азы Тасолтан æмæ йе ’фсымæр Едык сæ дæлбар зæхкусджытæ Тогуызтæ, Цорæтæ, Къониатæ, Гаппуатæ, Хъулатæ, Тебиатæ, Боцойтæ, Муритæ, Кокайтæ, Бæдоатæ, Рæмонтæ æмæ иннæтæ — æдæппæт 26 хæдзары сыстадысты Бæлтайæ æмæ æрцардысты Фетхуз‎-Реданты, фæлæ ам дыууæ æфсымæры нæ бафидыдтой æмæ та Тасолтан йæ æххуырстытæ æмæ Кцойты, Зитайты, Цогойты, Бæцойты, Майрæмыхъуаты, Уататы, Порæты, Кокайты бинонтимæ — æдæппæт 13 хæдзары — ралыгъдысты быдырмæ 1814-æм азы æмæ æрцардысты Елизаветинскы фидары хæдфарсмæ Хуымæллæджы дон зилгæ-милгæ кæм цæуы, уым. Æмæ сæ бынат схуыдтой Тасолтаново — Тасолтаны хъæу.
Афæдзы фæстæ Бæлтайæ ралыгъдысты поручик Дудараты Габис йæ кæвдæсæрдтимæ æмæ æрбынат кодтой Хуымæллæджы доны галиу был. Ам ма æрцардысты йæ дæлбар зæхкусджытæ – Забеты, Гудиаты, Таймазты, Гæриаты, Дауыраты, Кесаты бинонтæ. Сæ цæрæнран схуыдтой Габисово — Гæбисы хъæу.
Арæх фæфæрсынц, кæм уыд Елизаветинсчы фидар, цы уыд йæ гарнизоны бæрны? Мæнæ цы дзуапп дæтты ацы фарстацæн газет «Знамя коммунизмæ»-йы 21.09.71 азы номыры Хетæгкаты Къостайы номыл университеты историйы кафедрæйы ассистент Берозты Б.:
Фыццаг заман дæр фæндаггæттæ, хъæутæ уыдысты тæссаг уавæры. Абырджытæ, давджытæ, лæгмартæ никæуыл ауæрстой. Фæлæ уæддæр быдыры хъæутæ, сæ цæрджыты нымæц фылдæрæй-фылдæр кодтой. 1850-æм азы Габисы хъæуы цардис 48 хæдзары, Тасолтаны хъæуы та 56.
Цæмæй зæхкусджытæ сæ фæдыл рацæуой, уый тыххæй сын алы хорздзинæдтæй зæрдæ æвæрдтой. Æмæ æцæгдæр, райдианты адæм уæгъд уыдысты алыхуызон хъалонтæ æмæ бегаратæй. Фæлæ 1825-æм азы Гæбис æмæ Тасолтаны хъæуты цæрджытæ алы хæдзар дæр афæдз æлдарæн хъуамæ фыстаид иу æвзист сом, фыс, хосы уæрдон, иу бон изæрмæ хуым кодтаид, хос карстаид, æфснайдтаид. Ацы уавæры адæм æлдæрттимæ сбыцæу сты æмæ уæд 1855-æм азы æлдæрттæ ацыдысты Кæрдзынмæ, ардыгæй та рацыдысты фæрссаг лæгтæ, сæ фылдæр пысылмæттæ — Фидаратæ, Кодзыртæ, Итæзатæ, Болиатæ, Гусалтæ, Бедойтæ, Псхацъæтæ æмæ иннæтæ.
Цæмæй æлдæртты ном бынтон ферох уа, уый тыххæй уыцы аз (1855) дыууæ хъæуы баиу сты æмæ йæ схуыдтой Зилгæ — Хуымæллæгдоны къæдзтæ-мæдзтæ донвæдмæ гæсгæ.
1998-æм азы 8 июны Зилгæйы цæрджытæ амынæттæй байстой дыууæ автобусы æд 37 пассажиры, Мæхъхъæлы Республикæйæ Налцыккмæ чи цыди. Зилгæйæгтæ домдтой, цæмæй мæхъхъæл суагъд кæной ирон амынæтты — адæймæгтæ давыны хъуыддаг уæд стынг ис Мæхъхъæлы арæны цур, æрмæст иу мæйы дæргъы Мæхъхъæлмæ адавдæуыд 14 адæймаджы. Уыцы боны æмбисбонмæ зилгæйæгтæ сæ амынæттæ суагъд кодтой, дыууæ сыхаг республикæйы хицауæдты минæвæртты фæрцы.
939-æм аз
Амардысты
Категори:939
Ягънобаг æвзаг
frame|right|Ягънобаг æвзаджы ахуыры чиныг 4-æм къласæн (1998) Ягънобаг æвзаг (йағнобӣ зивок) у ягънобаг адæмы æвзаг. Дзурынц ыл 12 мин адæймаджы бæрц Таджикистаны.
Ягънобаг æвзаг согъдаг æвзаджы Усташанæйы диалектæй равзæрдис. Уымæй у ирайнаг æвзæгты цæгат-скæсæйнаг къорды дыууæ уæнгæй иу. Сæ равзæрдмæ гæсгæ, ирон æвзагæн ягънобаг æвзагæй хæстæгдæр нæй. Кæд æнусты дæргъы кæрæдзийæ иппæрд уыдысты, уæддæр дыууæ æвзаджы ’хсæн ис ма тынг æнгæсæн дзырдтæ: зæгъæм, ягънобагау шумох нысан кæны «сымах».
Ягънобаг æвзаджы ис 8 хъæлæсоны (уыдонæй 5 сты дæргъвæтин, 3 — цыбыртæ) æмæ 27 æмхъæлæсоны. Уыцы æвзаджы ис æрмæст дыууæ хауæны (афтæ рагон ирон æвзаджы дæр уыдис, иртасджыты хъуыдымæ гæсгæ).
Ис ягънобæгтæн сæхи фыссынад кириллон таджикаг фыссынады бындурыл, сарæзта йæ ахуыргонд Сайфиддин Мирзозода, Таджикистаны Зонæдты Академийы уæнг. Ягънобаг æвзаг ахуыр кæнынц ягънобаг хъæуты сывæллæттæ фыццаг къласæй цыппæрæм къласмæ, уымæн ис сæрмагонд ахуыры чингуытæ.
Æддаг æрмæг
Категори:Ирайнаг æвзæгтæ Категори:Таджикистаны æвзæгтæ
Сæгъысыкъа
Сæгъысыкъа (Lotus, Лядвенец) у, хъæдурхуызты бинонадмæ чи хауы, ахæм кæрдæг зайæгойты мыггаг.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Хъæдурхуызтæ
Иттоккортоормиит
Иттоккортоормиит (Ittoqqortoormiit, Scoresbysund) у сахар Гренландийы ныгуылæны.
Цъæхвæтæнгом
Цъæхвæтæнгом у ком Цæгат Ирыстоны. Ис Захъхъагомы.
Литературæ
Категори:Захъхъагом Категори:Цæгат Ирыстоны кæмттæ
Захъхъайы дон
Захъхъайы дон, вариант: Захъадон у цæугæдон Цæгат Ирыстоны, кæлы Туалгомы. Уый у Нарыдоны фæрсагдон.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ Категори:Алагиры районы цæугæдæттæ Категори:Туалгомы цæугæдæттæ
Миндиашвили, Серго Виссарионы фырт
Миндиашвили Серго Виссарионы (Бесойы) фырт (райгуырдис 1940 азы, Сарабучъы, амардис 2011-æм азы 19 сентябры Цхинвалы) у ирон æмæ гуырдзиаг поэт.
Серго райгуырдис Цхинвалы районы Сарабучъы хъæуы. 1958 азы каст фæци Уанаты астæуккаг скъола, 1963 азы та — Хуссар Ирыстоны паддзахадон педагогон институт. Уый фæстæ ахуыр кодта афицерты скъолайы, советон æфсæдтæн ГДР-йы цы къорд уыд, уым. Куыста Хуссар Ирыстоны радиойы, Знауыры районы газеты, СЦКП-йы обкомы культурæйы хайады хистæр методистæй, чиныгуадзæн «Ирыстон»-ы редакторæй.
Фыссын райдыдта 1960-æм азы. Сергойы æмдзæвгæты фыццаг æмбырдгонд «Ныхас хуримæ» рацыдис 1966 азы Цхинвалы. Уый фæстæ ма рауагъта къорд поэтикон чиныджы. Йæ уацмысты æппæты æххæстдæр æмбырдгонд хуыйны «Ныфсы дзæнгæрæг» (Цхинвал, 1990).
Категори:Ирон поэттæ Категори:Хуссар Ирыстоны поэттæ Категори:Сарабучъы чи райгуырдис, уыдон Категори:Цхинвалы чи амардис, уыдон
1703-æм аз
Амардысты
Категори:1703
940-æм аз
Амардысты
Категори:940
Силтаныхъ
Силтаныхъ кæнæ Сылтаныхъ, Сылтаныхъхъ , дыгуронау Силтанухъ (Силтанукская возвышенность) у уæлвæз Цæгат Ирыстоны Дыгуры районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæгат Ирыстоны географи
Ресы хох (Тырсыгом)
Ресы хох у хохы цъупп Уæрæсе æмæ Гуырдзыстоны арæныл; Тырсыгом, Дæргъæвсгом æмæ Хилачъы комы ’хсæн. Йæ бæрзæнд у 3821 м.
Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ Категори:Тырсыгомы хæхтæ
Адайы комы рагъ
Адайы комы рагъ у хæхты рагъ Цæгат Ирыстоны. Ис Зæрæмæгæй цæгатырдыгæй.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хæхтæ
Сунжæ (хъæу)
Сунжæ (Сунжа) у стыр хъæу Цæгат Ирыстоны Горæтгæроны районы. Лæууы цæугæдон Сунжæйы галиу былыл.
Истори
Бындурæвæрд æрцыдис 1859-æм азы.
941-æм аз
Амардысты
Категори:941
Голд-Кост
Голд-Кост (Gold Coast) у сахар Австралийы. Æрбынат кодта штат Квинсленды хуссар-скæсæны.
Хæмыцаты Албег
thumb|460px|Хæмыцаты Албег (рахиз) æмæ «Мах дуджы» кусджытæ, рахизырдыгæй галиуырдæм: [[Хъæрæцаты Зæирæ, Кокайты Тотырадз, Гусалты Барис, Хъодзаты Æхсар]] Хæмыцаты Албег (райгуырдис 1940-æм азы, Гуырдзыстоны, Десы хъæуы) у ирон поэт æмæ журналист.
Голд-Кост
Фиппаинæгтæ
Категори:Квинсленды сахартæ
Хæмыцаты Албег
Цардафыст
Хæмыцаты Албег райгуырдис Тырсыгомы, Десы хъæуы. Каст фæцис астæуккаг скъола æмæ Цæгат Ирыстоны паддзахадон педагогон институты историон-филологион факультет. Куыста Хъызлары астæуккаг скъолайы ахуыргæнæгæй, Сæрмагонд профтехучилищейы директоры хæдивæгæй, Цæгат Ирыстоны телеуынынады хистæр редакторæй, журнал «Мах дуджы» критикæ æмæ публицистикæйы хайады сæргълæууæгæй, СЦКП-йы Цæгат Ирыстоны обкомы мыхуыры секторы консультантæй. Ныртæккæ у республикæйы радиойы хистæр редактор.
Æмдзæвгæтæ фыссын райдыдта, скъоладзау ма куы уыд, уæд. Джиппы рауагъта иу дæс поэтикон чиныджы. Тæккæ æххæстдæр æмбырдгæндтæ йын сты «Дурты хъарм» (Дзæуджыхъæу, 2000) æмæ «Цæстырухс» (Дзæуджыхъæу, 2006).
Категори:Журналисттæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Ирон поэттæ Категори:Цæгат Ирыстоны поэттæ Категори:Цæгат Ирыстоны журналисттæ Албег Категори:Тырсыгомы чи райгуырдис, уыдон
Тыппыргæрдæг
Тыппыргæрдæг (Physochlaina, Пузырница) у зайæгойты мыггаг.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Куыдзы багангæстæ
Нæзыйы цъиу
Нæзыйы цъиу кæнæ нæзыцъиу (Regulus) у чысыл мæргъты мыггаг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæргътæ
Грэмм, Лу
Лу Грэмм (Lou Gramm; райгуырдис Рочестеры, Нью-Йорчы штаты) у америкаг рок-музыкант, къорд «Foreigner»-ы зарæггæнæг.
Фиппаинæгтæ
Категори:АИШ-ы рок-музыканттæ Категори:Нью-Йорчы штаты чи райгуырдис, уыдон Категори:1950-æм азы чи райгуырдис, уыдон
Есетæ (хъæу)
Есетæ кæнæ Есетыхъæу у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы, Астæуккаг Ручъы хай.
1704-æм аз
Амардысты
Категори:1704
Обильное (Стъараполы край)
Оби́льное у хъæу Стъараполы крайы Гуымы районы. Лæууы цæугæдон Хъуымы галиу былыл.
942-æм аз
Амардысты
Категори:942
Обильное (Стъараполы край)
Фиппаинæгтæ
Категори:Гуымы районы цæрæнрæттæ
Ресы комы дон
Литературæ
Категори:Тырсыгомы цæугæдæттæ Категори:Терчы фæрсагдæттæ
Комплексон нымæц
Комплексон нымæц у ахæм нымæц, кæцы æвæрд кæны a + bi формæйы, кæм a æмæ b сты æцæг нымæцтæ, æмæ i та у мæнг иуæг. Афтæмæй, a хонынц æцæг хай, æмæ b та мæнг хай. Комплексон нымæцтæ иубарон нымæцты хахх уæрæхдæр кæнынц дыбарон комплексон фæзмæ. Комплексон нымæц, кæй æцæг хай у нуль, хонынц сыгъдæг мæнг нымæц, кæд та йæ мæнг хай у нуль, уæд уыхæм нымæц у æцæг нымæц. Уымæ гæсгæ комплексон нымæцты æмбырд дары æцæг нымæцтæ дæр.
Комплексон нымæцтæн бæрæг кæнынц цалдæр операцийы. Дыууæ кæмплексон нымæцы æмæ  хонынц æмиас æрмæст еуæд, кæд x_1 = x_2 æмæ y_1 = y_2. Сæ суммæ цын хонынц ахæм комплексон нымæц: Сæ бæрон та ахæм: Раппарын æмæ дих кæнын бæрæггонд цæуынц куыд æфтауын æмæ хатт кæныны зыгъуынмæ операцитæ. Бафтауын æмæ хатт кæныны операцитæм гæсгæ коплексон нымæцты æмбырд у быдыр. Æмбырды традицион нысан у C, кæнæ æндæр фыссынæй \mathbb{C}.
Комплексон нымæц a + bi гæнæн ис сбæрæг кæнын (a,b) тæппæй.
Æмæвæрын
Комплексон нымæц z = x + iy-ы æмæвæрд хонынц комплексон нымæц x - iy. Нысан æй кæнынц уæлыйæ хаххæй. Зæгъæм z-ы æмæвæрд фыст кæны афтæ: \bar{z}.
Комплексон
Квебек
Квебе́к (Québec, Quebec) у Канадæйы провинци. Францаг æвзаг у провинцийы официалон æвзаг. Йæ сæйраг сахар у Квебек, йæ стырдæр сахар у Монреаль.
Квебек у дунейы дæсæм стырдæр административон иуæг, йæ фæзуат у 1 542 056 км².
Фиппаинæгтæ
*
Пысылмон уынаффæгæнæн æмбырд
Пысылмон революцийы агъоммæ Меджлис уыди Ираны дыууæпалатон парламенты бинаг палатæ (уæллаг — Сенат). Сарæзтæуыд 1906-æм азы ног конституцийы бындурыл. Йæ уæды ном уыди Националон уынаффæгæнæн æмбырд.
1963-æм азы онг сылгоймæгтæн нæ уыди хъæлæс кæныны бар. 1979-æм азы революцийы фæстæ парламенты уæллаг палатæ суагъдæуыд, Националон уынаффæгæнæн æмбырдæн та раивдæуыд йæ ном — ссис Пысылмон уынаффæгæнæн æмбырд.
Парламенты депутаттæ æвзæрст цæуынц æппæтадæмон æвзæрстыты 4 азы æмгъуыдмæ. Меджлисы бæрны ис закъæтты проекттæ æмæ бюджет аразыны хъуыддаг, стæй æхсæнадæмон бадзырдты ратификаци. Депутаттæм кандидатты сфидар кæны хъалагъурты уынаффæдон.
Категори:Ираны политикæ
Гуырдзиаг æвзаг
Диалекттæ
Гуырдзиаг æвзаджы ис цалдæр диалекты: картлиаг, къахеттаг, имеретаг, гуриаг, гуыдайнаг, рацъон, ачъайраг, хевсураг, тушаг æмæ æндæртæ.
Категори:Гуырдзиаг æвзаг Категори:Картвелаг æвзæгтæ Категори:Кавказы æвзæгтæ
Цинь Шихуанди
Цинь Шихуанди (райгуырдис 259 азы нæ э.а. — амардис 210 азы нæ э.а.), æцæг ном у Ин Чжэн у китайаг паддзах. Уый 221-æм азы нæ эрæйы агъоммæ сиу кодта Китайаг паддзахад æмæ Цины династийы бындур сæвæрдта.
Фиппаинæгтæ
Категори:Китайы императортæ Категори:Ханьданы чи райгуырдис, уыдон
Марданты рагъ
Литературæ
Категори:Хуссар Ирыстоны хæхтæ
Зикъарайы æфцæг
Зикъарайы æфцæг (Зекарский перевал, ზეკარა) у æфцæг Цæгат Ирыстон æмæ Хуссар Ирыстоны арæныл.
Зикъарайы æфцæг денджызы æмвæзадæй у 3184 метрæй бæрзонддæр.
Кæс ноджы
Категори:Ирыстоны æфцджытæ
Уаскъада
Уаскъада кæнæ Уæскъада у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны. Ис Уæлладжыргомы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Алабамæ (нысаниуджытæ)
Алабамæ:
Ирайнаг æвзæгтæ
thumb|right|300px|Ирайнаг æвзæгтæ Ирайнаг æвзæгтæ сты индоевропæйаг æвзæгты дæлкъорд, дзурынц сыл 150—200 милуан адæймаджы Евразийы бирæ бæстæты.
Ирайнаг æвзæгты классификаци
I. Скæсæн-ирайнаг
A. Цæгат-скæсæйнаг
B. Хуссар-скæсæйнаг
'''II. Ныгуылæн ирайнаг æвзæгтæ'''
A. Цæгат-ныгуылæн
B. Хуссар-ныгуылæн (персидаг) æвзæгтæ
'''III. Классификацимæ чи нæ хауы'''
(* кæмæй нал пайда кæнынц, ахæм æвзæгтæ)
*
Сæныччыхъус
Сæныччыхъус у кæрдæг зайæгой.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Æлборты Хадзы-Умар
Æлборты Несторы фырт Хадзы-Умар (райгуырдис 1939 азы, Сарабучъы) у ирон поэт æмæ литературæиртасæг.
Хадзы-Умар райгуырдис Хуссар Ирыстоны Сарабучъы хъæуы. Ахуыр кодта астæуккаг скъолайы, педагогон техникумы, Хуссар Ирыстоны паддзахадон педагогон институты филологон факультеты, аспирантурæйы. Куыста Хуссар Ирыстоны радиойы, газет «Советон Ирыстон»-ы, Хуссар Ирыстоны Фысджыты цæдисы литконсультантæй, Хуссар Ирыстоны зонадон-иртасæг институты, журнал «Фидиуæджы» сæйраг редакторæй, Цæгат Ирыстоны паддзахадон университеты ахуыргæнæгæй.
Йæ æмдзæвгæты фыццаг чиныг «Фæдисон» рацыдиc 1964 азы Цхинвалы. Уый фæстæ ма рауагъта къорд поэтикон æмбырдгонды, сæ сæйрагдæртæ: «Мæ зæрдæйы хуызтæ» (Цхинвал, 1968), «Уидæгты зарæг» (Цхинвал, 1975), «Бæрзонд къæвда» (Цхинвал, 1981), «Рухсытæ судзынц» (Цхинвал, 1988), «Ныфсы уидаг» (Дзæуджыхъæу, 1999).
Чиныгкæсджытæ Хадзы-Умары зонынц литературон критикæй дæр. Дзæвгар уацтæ ныффыста нæ дзырдаивады кусджыты сфæлдыстады тыххæй, биноныгæй бакуыста, ирон литературон критикæ ивгъуыд æнусы 30-æм азты цы уавæры уыд, уый раиртасыныл.
Категори:Ирон поэттæ Категори:Хуссар Ирыстоны поэттæ Хадзы-Умар Категори:Сарабучъы чи райгуырдис, уыдон
Адыл-Гирей Кешев
Кешев Кучукы фырт Адыл-Гирей (1840 (1837-?) — 1872) уыди абазаг фыссæг æмæ æхсæнадон-политикон архайæг.
Сабийы бонтæ
Адыл-Гирей райгуырдис Черкесы, Кечевы хъæуы (æрбынат кодта ныртæккæйы Карачаевскы цур) абазаг æлдары бинонты æхсæн. Райдайæн ахуырад Адыл-Гирей райста пысылмон динон скъолайы.
1850-æм азы Кешев бацыдис Стъараполы гимназы цæттæгæнæн хайадмæ. Тæккæ райдианæй Адыл-Гирей равдыста стыр курдиат. Къласæй къласмæ хызтис ахуыры иттæг хорз бæрæггæнæнтимæ. Уæлдайдæр йæ зæрдæ Кешев лæвæрдта литературæ æмæ историмæ. Адыл-Гирейы литературæйы хъуыддæгты курдиæттæ раргом сты 1857-æм аз ы, Стъараполы гимназы кæй арæзтой, уыцы конкурсы. Кешевы уацмыс «Нырыккон уырыссаг уацаутæ æмæ романты геройты характеры тыххæй» къамис банымадта хуыздæр уацмыстæй иуыл. Дарддæры конкурсы Адыл-Гирей райста фыццаг хæрзиуæг йæ уацмысы тыххæй, кæцыйы ном уыди «Пётр, Екатеринæйы æмæ ныры рæстæджы литературæйы сатирикон здæхты тыххæй». Уынæффæйы æмбырд æмхъæлæсæй банымадта, ацы конкурсмæ цы уацмыстæ бавдыстæуыд, уыдоны æхсæн Адыл-Гирей Кешевы уацмыс тæккæ хуыздæрыл.
Ахуыр Бетъырбухы
1852-æм аз ы Адыл-Гирей Стъараполы гимназ фæцис сыгъзæрин майданимæ æмæ баззадис уым. Æмрæстæджы университетмæ бацæуыны фæлварæнтæм йæхи цæттæ кæнгæйæ, лæппу ахуыр кодта курсыты.
Уæдмæ ахæссæн ис Кешевы литературон сфæлдыстады райдайæн. Йæ фыццаг мыхуыргонд уацмыстæ уыдысты радзырдтæ «Хъæуы арвыст дыууæ мæйы», «Зинты ахуыргæнинаг», æмæ «Быдыргъ».
1860-æм аз ы Адыл-Гирей Кешев бацыдис Бетъырбухы паддзахадон университеты скæсæйнаг æвзæгты факультетмæ, фæлæ йæ ахуыр бирæ нæ ахаста: 1861-æм азы университеты студенттæ бацархайдтой полякаг манифестацидзауты фехсты фæдыл панихидæйы. Уыцы цауæй фæстæмæ паддзахы хицауад сфидар кодта, студентты æхсæн сæрибархъуыды бындзарæй чи хъуамæ скъахтаид, университеты ахæм ног фæткойтæ. Уыцы реакцион фæткойты ныхмæ студенттæ аразын райдыдтой бирæнымæцон митингтæ æмæ ныхмæлæудтытæ, кæцыты архайдта æрыгон фыссæг Кешев дæр. Ныхмæдзырды нысанæн 1861-æм азы ноябры мæйы Кешев ныффыста фидиуæн Кавказы комитеты фæткдары номыл. Фыстæджы загъдæуыд:
''Мæ уæлдæр ахуыр фæуыны фæндонмæ нæ кæсгæйæ, университеты цы ног фæткойтæ сфидар чындис, уыдоны тыххæй мæ бон нæу университеты баззайын. Мæ хæсыл нымайын Уæ Уæлдæрдзинадæн уый тыххæй фехъусын кæнын, æмæ Уæ курын, цæмæй бадзырд радтат мæн кавказаг ахуыргæнинæгты нымæцæй рацух кæныны æмæ мæ райгуырæн бæстæмæ ацæуынæн æмбæлгæ гæххæттытæ бацæттæ кæныны тыххæй.''
1861-æм азы Кешев ныууагъта университет æмæ ацыдис Стъараполмæ. Цалдæр рæстæджы губернæйы центры куыста тюркаг æвзæгтæй тæлмацгæнæгæй Стъараполы губернæйы къæнцъылары. 1862-æм азæй æмæ 1867-æм азы онг Кешев Стъараполы гимназы сывæллæттæн лæвæрдта тюркаг æвзæгтæй иуы уроктæ.
Редакторон архайд Дзæуджыхъæуы
1867-æм азы августы мæйы Кешев ацыдис Дзæуджыхъæумæ æмæ 1868-æм азы райдайæны сси Терчы облæсты официалон оргæн чи уыдис, уыцы æрвылкъуырион газет «Терские ведомости»-йы («Терчы хабæрттæ») редакторæй. Редактор Кешевы рæстæг газет «Терские ведомости» Цæгат Кавказы хохæгты æхсæнадон-экономикон цардæн æгъдау кодта. Газеты цы мыхуыргонд цыдис, уыцы мидисджын уацты автортæ уыдысты Кази Атажукин, Дмитрий Кодзоков, Чах Ахриев æмæ æндæртæ. Кешевы рæстæджы йæ газет тынг ахъаз уыдис хохаг адæмыхæттыты истори иртасыны хъуыддаджы, Цæгаты Кавказы цæрджыты иумæйаг культурон æмвæзады рæзтæн дæр.
Ацы курдиатджын фыссæг æмæ рухстауæджы редакторон архайд дæтты йæ дунемæбакасты анализæн хъæздыг æрмæг. Адыл-Гирей Кешевы фæстæ баззадис, журналистикæмæ æрбацыды размæ цы ныффыста, ахæм уыцы цалдæр аивадон уацмысы. Газеты куыстæн хъуыдис дзæвгар рæстæг æмæ уый тыххæй бамбарæн ис, Кешев йæ литературон сфæлдыстадыл цæй тыххæй нал архайдта, уый.
Литературон сфæлдыстад
Йæ литературон уацмысты А.-Г. Кешев æвдисы хохæгты цард, сæ зæрдæйы уаг, се ’гъдæуттæ æмæ зæрдæскъæфт фæвæййы хуымæтæджы адæмæй. Уый фыста уырыссагау, фæлæ йе стилæн ис æргом адæмон мидис, кæцы черкесаг ныхасы хæдуæвындзинад иттæг хорз дæтты.
943-æм аз
Амардысты
Категори:943
Адыл-Гирей Кешев
Фиппаинæгтæ
Категори:Абазаг фысджытæ Категори:Уæрæсейы империйы фысджытæ
Галгæс стъалы
thumb|right|300px|Галгæс стъалы стъалыбардз Галгæсы Галгæс стъалы кæнæ Изæрхсид, Арктур (α Boo / Галгæсы α / Галгæсы альфæ) у стъалыбардз Галгæсы æрттивагдæр стъалы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Стъалытæ
944-æм аз
Амардысты
Категори:944
1705-æм аз
Амардысты
Категори:1705
Харбин
Харби́н (трансл.: Хаэрбинь, ) сахар Китайы цæгат-ыскæсæны, провинци Хэйлунцзяны административон центр.
Сæгъымыртгæ
Сæгъымыртгæ у зайæгойы ном.
Кучиты Михаил
Кучиты Михаил цæры Австралийы, кусы Ног Хуссар Уэльсы университеты. Мыхуыры рауагъта бирæ иртасæн куыстытæ атомон энергийы ахсджиаг фарстатыл.
Сæгъымыртгæ
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Кучиты Михаил
Михаил у атомон ихсæттæг «Арктикæйы» раздæры капитан Кучиты Юрийы фырт.
Æддаг æрмæг
Категори:Ирон ахуыргæндтæ Категори:Австралийы ахуыргæндтæ Михаил
Тугъантæ
thumb|right|170px|Тугъанты Махарбег Тугъантæ, дыгуронау Туйгъантæ (Тугановы, Tuğan ) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Цавд
Ирон æвзаджы цавд фæхауы хицæн сæрмагонд дзырдтыл дæр (кæнæ сæрмагонд дзырд баиу вæййы æххуысгæнæг дзырдимæ), стæй дзырбæстытыл дæр.
Цавды хуызтæ сты:
Уырыссаг æвзаджы цавды æрдз дывæр у: динамикон æмæ бæрцон (цавд кæуыл хауы, уыцы хъæлæсонтæ иннæтæй абаргæ дыууæ хатты даргъдæр свæййынц).
Цавды бынат
Уырыссаг æвзаджы цавд сæрибар у, кæцыфæнды уæнгыл дæр вæййы. Сомихаг æмæ францаг æвзаджы фæхауы æфстаг уæнгыл, финнаг æвзаджы — фыццаг уæнгыл, ироны — фыццаг кæнæ дыккаг уæнгыл.
Иумæйаг цавд кæуыл хауы, ахæм дзырдты къорд хуыйны акцентуалон комплекс (æд_ку́сæн_дзаума, ни́чи_дзуры æмæ афтæ дарддæр).
Фиппаинæгтæ
Категори:Фонологи
945-æм аз
Амардысты
Категори:945
Къозонты Мураз
frame|right|Къозонты Мураз [[Мæскуыйы. 2008-æм азы декабры къам]] Къозонты Сандройы фырт Мураз (райгуырдис 1936-æм азы Ручъы) у Анголæйы (Африкæ) Бенгелы университеты профессор, зындгонд полиглот. 2006-æм азы уый уыдис Хуссар Ирыстоны, фембæлдис паддзахадон университеты студенттимæ æмæ сын радзырдта йæ цардвæндаджы тыххæй, Африкæйы йæ куысты хабæрттæ. 2008-æм азы дæр æрбацыдис йæ райгуырæн бæстæ бабæрæг кæнынмæ.
Къозоны-фырт райгуырдис Дзауы районы Ручъы хъæуы. 1954-æм азы астæуккаг скъола каст куы фæцис, уæд фæлварæнтæ радта Сталиниры паддзахадон пединституты историон-филологион факультетмæ æмæ йæ каст фæцис иттæг хорз бæрæггæнæнтимæ. Цалдæр азы ахуыргæнæгæй бакуыста йæ райгуырæн хъæуы астæуккаг скъолайы, кодта фæскомцæдисон куыст. Уый фæстæ ацыдис Къахетмæ æмæ уым сахуыр кодта гуырдзиаг æвзаг хæрз цыбыр æмгъуыдмæ, стæй та ацыдис Бакомæ æмæ уым та сахуыр кодта азербайджанаг æвзаг.
Фæстæдæр ахуыр кæнынмæ бацыдис аспирантурæмæ Цæгат Ирыстоны, бахъахъхъæдта кандидатон диссертаци. Уый фæстæ редактор уыд ССР Цæдисы Зонæдты академийы журнал «Латинаг Америкæ»-йæн.
Уый бирæ азты дæргъы уацхæссæгæй фæкуыста Мыхуыры агентад «Новости»-йы (АПН). Ацы бынаты кусгæйæ уый арæх балцыты уыд дунейы алы бæстæты æмæ дзы мыхуырæн канд æрмæг не ’мбырд кодта, фæлæ ма прессæйæн дæр кодта анализ. Иу рæстæджы ма куыста тæлмацгæнæгæй Иугонд Нациты Организацийы (ООН). Тæлмац кодта испайнаг æвзагæй.
Къозоны-фырт у полиглот, зоны цалдæр фæсарæйнаг æвзаджы. Анголæйы, Бенгелы университеты та бирæ азты дæргъы лекцитæ кæсы португайлаг æвзагыл. Ам ссис профессор дæр.
Африкæйы уæвгæйæ Къозонты Мураз йæ сæйраг куысты æмрæнхъ дзæвгар азты дæргъы ахуыр кодта Индийæ Африкæмæ Аланты истори æмæ дзы ссардта археологион æрмæджытæ, кæцытæ æвдисæн сты, алантæ ацы бынаты кæй уыдысты, уымæн. Уыцы темæйы фæдыл Мураз ныффыста 12 иртасæн куысты æмæ дзы сæ иу мыхуыр уыд газет «Южная Осетия»-йы 2004-æм азы.
Муразæн Хуссар Ирыстоны паддзахадон университеты студенттимæ цы фембæлд уыд, уым уый æрдзырдта ацы уæлдæр ахуыргæнæндонмæ йæ уарзондзинады тыххæй, уымæн æмæ йæхæдæг дæр ахуыр кодта ам. Радзырдта ма ирон адæмы ивгъуыд æмæ абоны историйыл. Лæмбынæг ныхас кодта, æвзæгты куыд ахуыр кæны, уыцы методикæйыл, ома, куы дæ фæнда æвзæгтæ ахуыр кæнын, уæд æй цыбыр рæстæгмæ дæр сахуыр кæндзынæ æмæ студенттæн ацы хъуыддаджы бацамыдта йæ фæлтæрддзинад. Афтæ ма радзырдта Африкæйы аланты фыдæлты фæдтæ куыд агуырдта, уыцы куыстыты тыххæй.
Уый ма фæнд кæны Тибетмæ ацæуын, уымæн æмæ лæмбынæг ахуыр кæны теологи.
Æддаг æрмæг
Категори:Африкæйы ахуыргæндтæ Категори:Ирон ахуыргæндтæ Категори:Полиглоттæ Категори:Къозонтæ Категори:Ручъы чи райгуырдис, уыдон
15 мартъийы
Ацы бон амардысты
Категори:Бонтæ
Манитобæ
Манито́бæ (Manitoba) у Канадæйы провинци. Йæ сæйраг сахар амæ йæ стырдæр сахар у Виннипег.
Этимологи
Манитобæ ном, уырндæуы æмæ рацыд крийæгты, оджибвейæгты, кæнæ та ассинибойнæгты æвзагæй. Ном рацыд кæнæ крийаг manitou-wapow, кæнæ оджибвейаг manidoobaa, дууæ дæр нысан кæнынц «стыр мон»; йе та у ассинибойнаг «прерийы цад».
Фиппаинæгтæ
*
Картофгæрдæг
Картофгæрдæг кæнæ георгинæ (Dahlia, Георгина) у, астрæты мыггагмæ чи хауы, ахæм зайæгойты мыггаг.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
1706-æм аз
Амардысты
Категори:1706
946-æм аз
Амардысты
Категори:946
Зæхх
мини|Зæхх Зæхх, дыгуронау Зæнхæ (символ: ), у Хурæй дардмæ æртыккæгæм планетæ Хуры системæйы.
мини|right|[[Меркурий (планетæ)|Меркурий, Бонвæрнон, Зæхх æмæ Марс]] мини|right|Зæхх мини|right|Фыццаг Зæххы фотографи ([[1967-æм азы 8 августы, Lunar Orbiter V)]]
Гидрофсерæ
Гидросферæ (раг. грекъ. Yδωρ — дон æмæ σφαῖρα — тымбыл, къори) Зæххы æппæт донон æмбырдты хæрх.
Зæххы уæлцъарыл тæнгъæд доны уæвынад у стыр уникалон миниуæг, кæцы нын хицæн кæны нæ планетæ Хуры системæйы æндæр обекттæй. Доны фылдæр хай у фурдты æмæ денджызты конд, бирæ цъусдæр та цæугæдæтты, цадты æмæ зæххы бын цы дæттæ ис, уым. Ноджы ма бирæ дон æмбырдæуы атмосферæйы, æврæгъты æмæ доны пъары хуызы.
Доны иу хай ма лæуудæуы хъæбæр уагы, цъититы, митын сывæлдæгæй æмæ æнусон сæлды формæйы, криосферæ кæнгæйæ. Æгас доны уæз Дунейон фурды у 1,35·1018 тоннæйы, кæнæ та 1/4400 Зæххы массæйæ. Зæххыл цы дон ис, уымæй æрмæст 2,5% у æдзæх æмæ бæззы нуазынæн, иннæ - цæхджын. æдзæххдоны фылдæр хай, иу-70% бæрц, ис цъититы æмæ иххæхты.
Тæнгъæд дон Зæххыл, æвæццæгæн, 4 миллиард азы размæ фæзынд.
Фурдты æмбисбарст цæхджынад у — цæххы 35 граммæ ’ввахс, денджызы доны иу литрæн. Ацы цæххыты уæрæх хай уæгъд уыди вулканты скæлдтыты, кæнæ та ист æрцыд фурдæн йæ бын чи сформæ кодта, ахæм хæххон мыггæгты æрсатæггонд срæмыгъдтæй.
Категори:Хуры системæйы планетæтæ
Канадæ
Кана́дæ (Canada, Canada) у Цæгат Америкæйы паддзахад, дæс провинци æмæ æртæ территорийæ арæзт. Ис континенты цæгат хайы, æмæ æмарæн у æрмæст АИШ-имæ, хуссары æмæ ныгъуылæны. Уый йеддæмæ ма йæ доны территоритæ æндзæвынц Дани (Гренланди) æмæ Францы (Сен-Пьер æмæ Микелон) доны территоритыл. Йæ сæйраг сахар у Оттавæ, стырдæр та Торонто. Канадæ, йæ фæзуатмæ гæсгæ у дунейы дыккаг стырдæр бæстæ. Цæры дзы 35 милуан цæрæгмæ æввахс. Канадæйы экономикæ у дунейы размæцыддæр экономикæтæй иу, æмæ дзы бындурон бынат ахсынц æрдзон ресурстæ.
Депил
Депил (Depil) у фарераг хъæу, Боройы сакъадахыл. Цæрджыты нымæц: 2 адæймаджы (2006).
Канадæ
Канадæ у дывзагон бæстæ, англисаг æмæ францаг æвзæгтæ сты официалон æвзæгтæ. Канадæйы экономикæ у, бæстон у йæ æрдзон ресурстыл æмæ сæудæджерадыл (уæйкæнад) (сæрмагондæй АИШ-имæ, кæцыимæ Канадæ æмдзыгуыр цæдис кæны колонитæ ма куы уыди æмæ Конфедераци куы сæвзæрд, гъеуæдæй-фæстæмæ). Францаг иртасæг, Сен-Малойы райгуыргæ (ныгæд дæр уым æрцыд, мæгуыр) Жак Картьейæ бындурæвæрд 1534 азы, Канадæ исы йæ гуырæн францаг колонийæ, нырыккон Квебечы сахары бынаты уыд æмæ дзы цардысты бынæттон дзыллæтæ, бæгуыдæр. Англисы колонизацийы периоды фæстæ æртæ бритайнаг колонийы цæдисæй (айразмæ Ног Францы территоритæ кæдон уыдысты) райгуырди канадæйаг конфедераци. Канадæйы хæдбардзинад Иугонд Къароладæй ахицæн ис уæздан æмæ сабыр процессæй 1867-æй — 1982-мæ.
Нырдуджы Канадæ у федеративон паддзахад, æххæстдзыд 10 провинцийæ æмæ 3 территорийæ. Францаг æвзагыл дзурджытæ фылдæр кæм цæрынц, уыцы провинци у Квебек.
Депил
Категори:Фареры сакъадæхты сахартæ æмæ хъæутæ
Канадæ
Канадæ у НАТО-йы уæнг.
Этимологи
Бæстæном Канадæ цæуы kanata ныхасæй, кæцы нысан кодта «хъæу», «цæрæнуат», ирокезты æвзагыл, Жак Картье цы фыццаг аборигенон знæмтæ федта æрдæгсакъадах Гаспейы 1535-æм азы, уыдон, куы йын амыдтой фæндаг Стадаконæйы хъæумæ. Картье фæстæдæр æуцы ныхасæй спайда кодта канд сæрмагонд хъæуы схонгæ нæ, фæлæ ма йæ алыварс цы зæххытæ уыд, бынæттон фæтæг Доннаконæйы дæлбар, уыдоны. 1545-æм азæй европæйаг картæтæ æмæ чингуытæ амыдтой ацы регион æмæ Сыгъдæг Лаврентийы цæугæдоны былтæ «Канадæ» ныхасæй. Стæй ма æуцы ном аххæссыд, Британийы Империйæ фæткдаргæ, æндæр территоритыл дæр Цæгат Америкæйы.
Административон дих
Канадæйы ис 10 провинцийы æмæ 3 территорийы. Провинцитæн ис фылдæр автономи, территоритимæ абæргæйæ.
Канадæйы ирæттæ
Торонтойы цæрынц бирæ ирæттæ.
*
Горькийы автомобилон завод
thumb|ГАЗ 69 Горькийы автомобилон завод («ГАЗ») у стыр куыстуат Уæрæсейы. Уадзы уазласæн æмæ рог хæдтулгæтæ.
Категори:Автомобилон куыстуæттæ Категори:Уæрæсейы куыстуæттæ
Тетцойты Таймураз
thumb|200px|Тетцойты Таймураз Тетцойты Гацыры фырт Таймураз (райгуырдис 1922-æм азы Чырыстонхъæуы — амардис 2010-æм азы) у ирон (дыгурон) поэт.
Цардафыст
Таймураз райгуырдис Цæгат Ирыстоны Чырыстонхъæуы. Астæуккаг скъола каст фæуыны фæстæ ахуыр кодта Дзæуджыхъæуы фистæг æфсады скъолайы. 1942 азы йæ арвыстой Фыдыбæстæйы Стыр хæстмæ. Хæсты фæстæ уыдис советон оккупацион æфсæдты къордимæ Германы зæххыл. Ирыстонмæ сыздæхтис 1946 азы æмæ куыста колхозы. 1950 азы каст фæцис ахуыргæнджыты институт, 1955 азы та — Мæскуыйы М. Горькийы номыл литературон институт. Цалдæр азы бакуыста ахуыргæнæгæй Дигорайы.
Таймуразы æмдзæвгæтæ фыццаг хатт мыхуыры фæзындысты журнал «Мах дуджы» 1949 азы. Ныффыста бирæ поэтикон чингуытæ. Сæ зынгæдæртæ сты: «Мæ уарзт æма мæ маст» (Орджоникидзе, 1963), «Мæ рæстзæрдæ æууæнкæ» (Орджоникидзе, 1974), «Уарзт æмæ лæгдзийнадæ» (Орджоникидзе, 1977), «Хуæнхаг дон» (Орджоникидзе, 1983), «Лирикæ» (Орджоникидзе, 1988), «Нифс» (Дзæуæгигъæу, 1993).
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон поэттæ Категори:Дыгурон поэттæ Категори:Цæгат Ирыстоны поэттæ Таймураз Категори:Дигорайы чи райгуырдис, уыдон Категори:Ирæттæ Фыдыбæстæйы Стыр хæсты
Ботыхъæу
Ботыхъæу у хъæу Цæгат Ирыстоны Алагиры районы. Ис Туалгомы.
Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ
Интернет Украинæйы
Уанет у, украинаг æвзагæй кæм пайда чындæуы кæнæ сайтты тематикæ Украинæимæ баст кæм у, Интернеты ахæм хай.
Украинæйы интернетæй чи пайда кæны, уыдонæй фылдæр цæрынц Киевы æмæ йæ цуры — æртæ милуан адæймагæй фылдæр. Æндæр интернетизацигонд регион у Хъырым (дыууæ милуан пайдагæнджытæй фылдæр). 2009-æм азы Украинæйы цæрджытæй 9 милуаны бæрц пайда кæнынц интернетæй, уыдонæй 1,75 — тагъд интернетæй.
Популярон сайттæ
Категори:Интернет Категори:Украинæ
947-æм аз
Амардысты
Категори:947
Мусуæттæ (цъити)
Мусуæттæ, дыгуронау Мосуæттæ (Мосота) у цъити Цæгат Ирыстоны. Ис Хæрисы комы.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны цъититæ Категори:Дыгургом
1707-æм аз
Амардысты
Категори:1707
Мугут (Дзауы район)
Мугут у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы.
Мыггæгтæ
Цæрынц дзы Чилæхсатæ, Гаглойтæ, Гæбултæ, Козатæ.
Географи
Мугут у цалдæр хъæуы иумæйаг ном: Хуссар Мугут, Гыццыл хъæу, Цæгат (ныхас. Шæгат) кæнæ Цæгат Мугут (ныхас. Шæгат Мугут), Козатæ æмæ Къæдзæхы сæр (ныхас. Къæжæхы сæр). Мугуты уылты цæуы цæугæдон Мугуты дон.
Литературæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Новоалександровск
Фиппаинæгтæ
Категори:Стъараполы крайы сахартæ
Зафаробод
Зафаробод (Зафарабад дæр) у Таджикистаны Согъды облæсты чысылдæр сахар. Лæууы Æххормæг быдыры, Ташкентæй Душанбемæ фæндагыл, æфсæнвæндаджы æлхынцъ Хавастæй 5 км æддæ. 1970-æм азы цæрджыты нымæц уыди 9 мин адæймаджы.
Хумесы дон
Хумесы дон, дыгуронау Хумеси дон кæнæ Тæни дон у цæугæдон Цæгат Ирыстоны Æрæфы районы.
Зафаробод
Зафаробод зындгонд сси куыд, æппæт ягънобæгты хохæй кæдæм рацæрын кодтой, уыцы бынат. Ныртæккæ Зафарабод у ягънобаг культурæ æмæ ягънобаг æвзаджы сæйрагдæр артдзæст. Зафарободы æмæ йæ алфамбылай цæрынц 6,5 мин ягънобаджы.
Хумесы дон
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ
Зафаробод
Цæрджытæ кæнынц бæмбæджы куыст.
Категори:Таджикистаны сахартæ
Аргентинæгтæ
Аргентинæгтæ (argentinos), Аргентинæйы чи цæры, уыцы адæм. Аргентинæгтæ сты галисиаг, баскаг, италиаг æмæ испайнаг равзæрдæй.
Категори:Аргентинæ Категори:Хуссар Америкæйы адæмтæ
Дзылаты мæсыг
Дзылаты мæсыг (Татартупский минарет) уыдис рагон пысылмон мæсыг (дзылат) Цæгат Ирыстоны. Ис Елхотмæ ’ввæхс.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны истори Категори:Пысылмон дин Цæгат Ирыстоны
948-æм аз
Амардысты
Категори:948
Хэйлунцзян
Хэйлунцзя́н у провинци Китайы цæгат-скæсæны. Уый дæр у цæугæдон Амуры китайаг ном (нысан кæны «сау кæфхъуындары дон»).
Фиппаинæгтæ
*
Бестау
Бестау (тюрк. беш — фондз æмæ тау — хох) у хох Цæгат Кавказы, Гуымы Хъæрмæдоны цур. Хохы бæрзæнд у 1400 метры.
Категори:Цæгат Кавказ
Кокайтæ
Кокайтæ (Кокаевы, კოკაშვილი, კოკიაშვილი, Soykek ) сты ирон мыггаг.
Кокайтæн се ’рвадæлтæ сты Гæриатæ, Зæлойтæ, Солатæ, Кæсойтæ æмæ Цæриатæ.
Бавари
Бава́ри (Bayern, Boarn) у зæхх Германы хуссары. Уый у паддзахады æппæты стырдæр зæхх.
Кокайтæ
Истори
Кокайтæ Дæргъæвсы комæй алыгъдысты Тырсыгоммæ. Уым сæ мыггаг уыд Мысыкъатæ.
Бавари
*
Кокайтæ
Фиппаинæгтæ
*
Тъонтъобет
Тъонтъобет у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Кæдзусæг
Кæдзусæг, вариант: къадзусæг (Ranunculus ficaria, Лютик весенний, Чистяк) у кæрдæг зайæгой, бурдидины хуыз.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Мадзар
Мадзар (Маджар) уыдис хазайраг (VIII æнусæй) æмæ Сызгъæрин Ордайы (XIII — XVI æнусы) сахар Цæгат Кавказы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Хазайраг сахартæ Категори:Сызгъæрин Ордайы сахартæ
Пакасæрсындз
Пакасæрсындз (Мордовник обыкновенный) у, астрæты бинонадмæ чи хауы, ахæм зайæгой.
949-æм аз
Амардысты
Категори:949
Арубæ
Арубæ у сакъадахон бæстæ Карибы денджызы хуссары, Венесуэлæйы былгæронмæ хæстæг (29 км). Арубæйæн ис сæрмагонд статус Нидерландты къаролады сконды. Бæстæйы фæзуат у 193 км², цæрынц дзы 105 мин адæймаджы — ома 544 цæрæджы алы квадратон километрæн. Бæстæйæн ис йæхи валютæ (арубæйаг флорин) æмæ интернеты домен (.aw).
Ципран
Ципран, вариант: Шипран (ჩიფრანი):
Арубæ
Туристтæй фылдæр æрбацæуынц АИШ æмæ Канадæйæ. Америкаг туристты нымæц фæкъаддæр и, 2005 азы майы Арубæйы æрыгон Натали Энн Холлоуэй куы фесæфти, уæдæй. Уæд Алабамæйы хицауад (чызг уырдыгон уыд) АИШ-ы цæрджыты разæнгард кодта Арубæмæ нал цæуын. Ныры онг дæр чызджы не ссардтой. Натали сакъадахы йæ фæллад уагъта скъола каст фæуыны фæстæ, æмæ, дам, æмкъласонтæ тынг бирæ кæрз нозт фæнызтой. Æндæр ратæдзæнтæм гæсгæ, чызджы фæндыди йæ ныййарджыты хæдзарæй алидзын.
Арубæйы цæрджытæ дзурынц нидерландаг æвзагыл æмæ сæхи бынæттон æвзагыл — папьяментойыл. Папьяменто у креолаг æвзаг, йæ бындуры ис испайнаг æмæ нидерландаг æвзæгтæ. Папьяментойыл цæуынц бынæттон газеттæ, ис ыл Википедийы хайад дæр.
thumb|right|250px|[[Ораньестад (Арубæ)|Ораньестад]]
Монреаль
Монреаль (Montréal ; Montreal ) у провинци Квебечы стырдæр сахар. Цæрынц дзы 1,62 милуан адæймаджы (2006). Æрбынат кодта Монреалы сакъадахыл, цæугæдон Оттавæ æмæ Сыгъдæг Лаврентийы цæугæдон кæм баиу вæййынц, уым.
Монреаль у дунейы æртыккаг стырдæр францаг æвзагыл дзурæг сахар Париж æмæ Киншасæйы фæстæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Квебечы сахартæ Категори:Мегаполистæ
1708-æм аз
Амардысты
Категори:1708
Пуэрто-Рикойы хæдбардзинады парти
мини|250px|рахиз|Пуэрто-Рикойы хæдбардзинады парти (PIP)
Пуэрто-Рикойы хæдбардзинады парти (исп. Partido Independentista Puertorriqueño, англ. Puerto Rican Independence Party) у Пуэрто-Рикойы æртæ стырдæр политикон партийæ иу. Йæ ном куыд зæгъы, партийы сæйраг нысан у Пуэрто-Рикойы хæдбардзинад (ныртæккæ ацы сакъадах у АИШ-ы дæлбар территори).
Пуэрто-Рикойы хæдбардзинады парти у Социалистон Интернационалы уæнг. Партийы президент Рубен Берриос Мартинес у Социалистон Интернационалы цытджын сæргълæууæг. Партийы генералон секретарь у Хуан Далмау.
Категори:Пуэрто-Рико Категори:Политикон партитæ алфавитмæ гæсгæ