cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Майрæмбон
Майрæмбон у кувæны бон пысылмон дины. Сауды Арабб æмæ Ираны майрæмбон у фæстаг фæлладуадзæн бон, сабаты та райдайы куыст.
Категори:Къуыри
Сонайы рагъ
Сонайы рагъ (Сонайраг) у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны. Ис Мызуры сæрмæ. Йæ бæрзæнд у 1683,9 м.
Хъарман-Сындзыхъæу
Хъарман-Сындзыхъæу, дыгуронау Хъарман-Синдзигъæу (Карман-Синдзикау) у хъæу Цæгат Ирыстоны Дыгуры районы.
Сындзыхъæуы бындурæвæрд æрцыдис XVII æнусы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Дыгуры районы цæрæнрæттæ
Сербаг Краинæйы Республикæ
Сербаг Краинæйы Республикæ (Република Српска Крајина) уыд сербаг адæмы рагон æнæбанымад паддзахад Хорватийы.
Сербаг Краинæйы Республикæйы хыцауад лигъдонады нымайы Хуссар Ирыстоны æмæ Абхазы хæдбарад.
Фиппаинæгтæ
*
Бурос
Бурос (Borås) у сахар Швецийы Вестрæ-Гёталанды провинцийы, Буросы коммунæйы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Швецийы сахартæ
Гæджиты Алыксандр
1945 азы 6 мартъийы ССР Цæдисы сæйраг Советы Президиумы указмæ гæсгæ тохы быдыры командæгæнджыты хæстон бардзырдтæ цæсгомджынæй æххæст кæнын æмæ немыцаг тыхæйисджыты ныхмæ стыр арæхст æмæ хъайтардзинад равдисыны тыххæй Гæджиты Максимы фырт Александрæн лæвæрд æрцыдис Советон Цæдисы Хъæбатыры ном.
1953-æм азы каст фæцис Ленинграды æфсæддон-денджызон академии æмæ куыста ахуыргæнæгæй. Гæджиты Алыксандр амардис 1981-æм азы 16 октябры.
Категори:Ирæттæ Фыдыбæстæйы Стыр хæсты Категори:Советон Цæдисы хъæбатыртæ Категори:Дзæуджыхъæуы чи райгуырдис, уыдон Алыксандр
Сылмæнæу
Сыл кæнæ сылмæнæу, сыл хор, цъой , хлепа (Secale cereale, Рожь) у æфсирон зайæгой, хоры культурæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Æфсирджынтæ
Хунзахъ
Хунзахъ (Хунзахъ, Хунзах) у хъæу Дагъистаны, Хунзахъы районы административон центр. Хунзахъ уыдис Солыйы ханады сæйраг сахар.
Хъæуы цæрынц 3,7 мин адæймаджы (2002 азы), уыдонæй фылдæр хай сты солиаг адæмыхаттæй.
1980-æм аз
Амардысты
Категори:1980
Хунзахъ
Фиппаинæгтæ
Категори:Хунзахъы районы цæрæнрæттæ
Уппсалæ (лен)
Уппса́лæ (Uppsala län) у Швецийы лен. Йæ централон сахар у Уппсалæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Швецийы административон дих
Лусакæ
Лусакæ (Lusaka) у Замбийы сæйраг сахар.
Фиппаинæгтæ
Категори:Замбийы сахартæ
Морави
Морави (Morava, Morava, Mähren) у историон регион Чехийы хуссар-скæсæны, моравæгты бæстæ.
822—907 азты Моравийы паддзахад уыдис Европæйы стырдæр паддзахæдтæй иу, афтæ хуынд Стыр Морави. Йæ кæрон ын æрцыдис, венгриаг знæмтæ (семæ ясæгтæ дæр) Европæмæ куы æрбацыдысты, уæд. Моравийы зæххытæ æнусы æрдæгмæ (955-æм азы онг) систы венгриаг æфсæдтæн сæ базæ, ардыгæй балц кодтой сыхагон европæйаг регионтæм.
Категори:Чехийы истори
Хъæздидинæг
Хъæздидинæг кæнæ ирис (Iris, Ирис, Касатик) у бирæазон зайæгойты мыггаг.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Сабат
Сабат у къуырийы бонтæй иу, майрæмбон æмæ хуыцаубоны ’хсæн.
Рагон иудейаг традицимæ гæсгæ къуырийы фыццаг бон уыд хуыцаубон, фæстаг та — сабат (æвдæм бон). Библимæ гæсгæ, Синайы хохыл Хуыцау адæмæн бафæдзæхста æхсæз боны кусын, æвдæм бон та фæллад уадзын æмæ Хуыцаумæ кувын.
Дзуттæгтæн æмæ иуæй-иу чырыстон еклезиты уырнджытæн сабаты кусæн нæй.
Категори:Къуыри
1981-æм аз
Амардысты
Категори:1981
Понтæ-Делгадæ
По́нтæ-Делга́дæ (Ponta Delgada []) у Азоры сакъадæхты сæйраг сахар Сан-Мигел сакъадахыл.
Сан-Паулу
Сан-Паулу (São Paulo) у Бразилийы стырдæр сахар, штат Сан-Паулуйы сæйраг сахар. Цæрынц дзы 11 млн адæймаджы, уый у дунейы стырдæр сахартæй иу.
Фиппаинæгтæ
* Категори:Мегаполистæ
Зальцбург (зæхх)
Зальцбург (Land Salzburg, Salzburger Land, Såizburg, Såizburga Lãnd)) у федералон зæхх Австрийы ныгуылæны. Йæ сæйраг сахар у Зальцбург.
Гваделупæ
Экономикæйы бындурон къабæзтæ сты æртæ: туризм, хъæууон хæдзарад (сæкæры хъæз, банантæ) æмæ сервис. 300px|thumb|right|[[Денджызы сæнæфсир (Coccoloba uvifera)]] 300px|thumb|right|[[Карбеты æхсæрдзæнтæ]] 350px|thumb|right|Пуэнт-а-Питр
*
21 апрелы
Ацы бон амардысты
Категори:Бонтæ
Моравæгтæ
Моравæгтæ кæнæ моравиæгтæ сты Чехийы цæрджытæ, Моравийы бындурон адæм.
Категори:Славяйнæгтæ Категори:Чехийы адæмтæ
Хунзахъы район
Хунзахъы район (Хунзахъ район, Хунзахский район) у Дагъистаны районтæй иу. Йæ административон центр у хъæу Хунзахъ.
Фиппаинæгтæ
*
Сысылы
Сысылы кæнæ сыссылы, варианттæ: сæсæлы хос, сæцæлы хос , сæцъæлы хос , , суселæ (Lolium, Плевел) у бирæазон кæрдæг, æфсирон зайæгойты мыггаг.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Фыййагдон (нысаниуджытæ)
Фыййагдон кæнæ Фиййагдон:
20 апрелы
Ацы бон амардысты
Категори:Бонтæ
Абхазаг æвзаг
Абхазаг æвзаг (Аԥсуа бызшәа, аԥсшәа) у абхазаг адæмы мадæлон æвзаг, Абхазы официалон æвзаг.
Категори:Абхаз
Росарио
Росарио (Rosario) у Аргентинæйы æртыккаг стырдæр сахар.
Фиппаинæгтæ
Категори:Аргентинæйы сахартæ
Хъоло
Хъоло, (Rumex confertus, Щавель конский) у бирæазон зайæгой.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Оттенбю
Оттенбю (Ottenby) у хъæу Швецийы, Эланды сакъадахыл.
Категори:Кальмары сахартæ æмæ хъæутæ
Луцк
Луцк (Луцьк) у сахар Украинæйы цæгат-ныгуылæны, Волыны облæсты административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Волыны облæсты сахартæ
Олисатæ
Олисатæ ( Олисаевы, Олисовы ) сты дыгурон мыггаг.
Равзæрд
Ацы мыггаджы фыдæлы Олисаты хистæртæ нымайынц персайнагыл, фæлæ йæ ном цы хуынди, кæд æмæ кæцæй æрцыд, уый ничи зоны. Мыггаджы хистæртæ Хæнæзы рагондæр цæрæгыл нымайынц Олисаты Хъуыбадыйы. Уый фыды фыд, дам, уыд Олисаты мыггаджы фыдæл.
Литературæ
*
Сихиат
Сихиат (ციხიათა):
Книн
Книн (Knin) у Хорватийы сахар. 1991-æм азæй—1995-æм азы онг Книн уыдис Сербаг Краинæйы Республикæйы сæйраг сахар.
Категори:Хорватийы сахартæ
Ирыхъæу (Дзæуджыхъæу)
Ирыхъæу (Осетинская слободка, Осетинка) у Дзæуджыхъæуы историон хай, Терчы доны рахиз был.
Истори
1805-æм азы Дзæуджыхъæуы фидармæ хæстæг ирæтты ногæй æрцæрын кодтой. Ныртæккæ сахары уыцы хай хуыйны Ирыхъæу.
Категори:Дзæуджыхъæу
Хуыцаубон
Хуыцаубон у къуырийы бонтæй иу, сабат æмæ къуырисæры ’хсæн.
Рагон иудейаг традицимæ гæсгæ къуырийы фыццаг бон уыд хуыцаубон, фæстаг бон та — сабат (æвдæм бон). Нырыккон дунейы паддзахæдтæй фылдæр хуыцаубон нымайынц къуырийы фæстаг боныл (ISO 8601 стандартмæ гæсгæ дæр афтæ у) æмæ дзы фæлладуадзæн бон у.
Израиль æмæ иуæй-иу пысылмон паддзахæдты хуыцаубон у хуымæтæджы куыстбон.
Уæрæсейы Федерацийы фæлладуадзæн бонтæ сты сабат æмæ хуыцаубон.
Категори:Къуыри
4 майы
Ацы бон амардысты
Категори:Бонтæ
Советон Цæдисы сом
thumb|1961-æм азы советон сом Советон Цæдисы сом у Советон Цæдисы валютæ 1923-æм азæй 1991-æм азы 26 декабры онг. 1947-æм азы онг сомимæ æмзилдух кодта туман (червонец).
Советон купюрæтæн сæ фылдæры дизайн скодта гравёр æмæ нывгæнæг Иван Дубасов.
Советон Цæдисы, 1924-æм азæй фæстæмæ æмæ суанг 1992-æм азы онг гæххæттын æхца йæ аргъ кæмæн 10 сомы онг уыдис, уагъта хæзнадон (казначейство) æмæ уыдон хуындысты Паддзахадон хæзнадоны билеттæ (Государственные казначейские билеты). Дæс сом æмæ уымæй фылдæр йæ аргъ кæмæн уыдис, уыдон та уагъта Паддзахадон банк æмæ сæ ном дæр уыдис Советон Цæдисы Паддзахадон банчы билеттæ (Билеты Государственного банка СССР).
Советон Цæдис куы фехæлдис, 1992-1995 азты советон сом-иу аиуварс кодтой зилдухæй. Уымæй чи ахицæн, ахæм фæстæг паддзахад сси Таджикистан (1995-æм азы 10 майы). Уæрæсе советон сомы зонæй рацыдис 1993-æм азы июлы (кæс Уæрæсейы сом).
Централон Америкæ
thumb|right|200px|Централон Америкæ дунейы Централон Америкæ (América Central) у регион Цæгат Америкæ æмæ Хуссар Америкæйы ’хсæн.
Советон Цæдисы сом
de facto
Категори:Валютæтæ Категори:Сом Категори:Советон Цæдис
Централон Америкæ
Бæстæтæ
*
Австриаг адæм
Австриæгтæ (Österreicher) сты Австрийы бындурон адæм (гермайнаг адæмтæй иу), дзурынц немыцаг æвзагыл.
Цыппæрам
خميس Чєтврь́тъкъ Giòvia
Австриаг адæм
Категори:Гермайнаг адæмтæ Категори:Австрийы адæмтæ Категори:Германы адæмтæ
Muse
Muse (Мьюз) (музæ) у бритайнаг альтернативон рок-къорд Тинмутæй. Къорды хайадисджытæ сты:
Беллами у къорды раздзог.
Альбомтæ
Категори:Англисы рок-къордтæ
Видное
Видное (Видное) у сахар Мæскуыйы облæсты, Ленины районы административон центр. Цæрынц дзы 62,4 мин адæймаджы (2016).
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæскуыйы облæсты сахартæ
Китайаг адæм
Китайаг адæм:
Мерабишвили, Вано Сергейы фырт
Вано Мерабишвили (ვანო მერაბიშვილი; райгуырдис 1968-æм азы Удейы хъæуы) — у Гуырдзыстоны политикон æмæ æфсæддон архайæг, 2004-æм азæй фæстæмæ мидхъуыддæгты министр.
Æддаг æрмæг
Категори:Гуырдзыстоны политиктæ
Хуссар Африкæйы Республикæ
Хуссар Африкæйы Республикæ (Republiek van Suid-Afrika, Republic of South Africa) у паддзахад Африкæйы. Йæ сæйраг сахар у Претори; йе стырдæр сахартæ сты Йоханнесбург, Дурбан æмæ Кейптаун, Кейптауны бады Националон Æмбырд (парламент).
Медельин
Медельи́н (Medellín) у Колумбийы дыккаг стырдæр сахар. Медельины бындур сæвæрдæуыд 1616-æм азы йе ’мном цæугæдоны былгæрон; фыццаг уыд æрзæткъахджыты цæрæнран æмæ хуынди Сан-Лоренсо-де-Абуррæ, 1675-æм азæй та — Вилья-де-Нуэстрæ-Сеньора-де-ла-Канделария-де-Медельин.
Медельин хонынц «Колумбийы индустрион сæйраг сахар», стæй «Хæхты сæйраг сахар», «Дидинджыты сахар», «Диссаджы хъæу», «Æвзист къус» æмæ «Æнусон уалдзæджы сахар». Уыцы фæстаг ном ын радтой йæ бæстыхъæдæй — сахар æрбынат кодта хохы (1500 м) æмæ уый тыххæй дзы æдзух вæййы зæрдæмæдзæугæ уазалгомау боныхъæд.
XX æнусы дæргъы Медельин зындгонд сси куыд наркотик уæйгæнджыты къорд «Медельины картелы» артдзæст. Картелы раздзог Пабло Эскобары куы фехстой 1993-æм азы декабры, уæдæй нырмæ Медельины фыдкад сæфы.
Медельин у, метройы системæ кæм и, Колумбийы иунæг ахæм сахар.
Фиппаинæгтæ
*
Кинематограф
Кинематограф ( «змæлд» æмæ «фыссын», змæлдвыссæн) у адæмы архайды хай, йæ нысан у змæлгæ хуызтæ скæнын. Хаттæй-хатт ма-иу æй синематограф, йе та кинематографи дæр фæхонынц. Кинеметографы сконд хауы XIX æнусы кæронмæ æмæ сси фыр популярон XX-æмы.
Киноматографы æмбарынадмæ хауынц киноаивад — нырыккон хуызæвидсæн аивады хуыз, кæцыйæн йæ уацмыстæ скондæуынц змæлæг нывæвдысттæй, æмæ киноиндустри — экономикæйы къабаз, кæцы кæны кинофильмтæ, спецэффекттæ кинотæм, мультипликаци æмæ æвдисы æуцы киноуацмыстæ фæлгæсджытæн.
Киноаивады уацмыстæ сæвзæрды вæййынц кинотехникæйы фæрцы. Кинематогрæфы иртасы зонад — кинофæсмæрæн. Кинотæ сæхæдæг истæуынц хъазæн æмæ документалон киножанырты.
Киноты истæвзæрд арæхдæр æрцæуы киностудиты. Фильмтæ æвдыстæуынц кинотеатырты, телеуынады, хæлиубæрц цæуынц «видеойыл» — видеокассетæтыл, кæнæ видеодисктыл, æмæ ма тагъд интернеты февзæрдимæ, фæзынди фадат кинотæ равгæнын видеофайлты формæйы, сæрмагонд сайттыл йе та пирингон хызты руаджы, ноджы ма ис онлайн бакæсыны гæнæн дæр (кæцы-иу свæййы кинофильмыл бардарæджы барты басæттынау).
Дзывгъисы дзуар
Дзывгъисы дзуар – Уастырджийы номыл æппæты кадджындæр кувæндæттæй иу Куырттаты комы. Дзывгъисы дзуар кæддæр уыди Дзывгъисы хъæубæсты бардуаг. Хъæуы цæрджытæ, ам цы кувæндон ис, уый хонынц Уастырджийы кувæндон.
Æддаг æрмæг
Категори:Ирон мифологи Категори:Куырттаты ком
Дыргуис
Дыргуис (დგვრისი) уыдис хъæу Цхинвалмæ хæстæг, абон у сахары район.
Литературæ
Категори:Цхинвал
Дзюдо
thumb|Зыввытт дзюдойы Дзюдо́ (柔道, дзю — «æвзыгъд», до: — «фæндаг») у япойнаг тохы дæсниад, Олимпаг спорты хуыз. Йæ бындурæвæрæг у Дзигоро Кано. Дзюдоисттæ дарынц дæрзæг кимоно æмæ алыхуызон рæттæ (йæ хуыз амоны дзюдоисты арæхсты бæрц). Уыдон хъæбысæй хæцынц хицæн гауызыл (татами).
Ирон лæг Цоциты Шота уыд, Олимпиадæйы фыццаг чемпион чи сси, ахæм советон дзюдоист (Мюнхен, 1972-æм аз).
1982-æм аз
Амардысты
Категори:1982
Дзюдо
Кæс
Категори:Спорт
Пусан
Пуса́н (부산) у Хуссар Корейы стырдæр порт æмæ паддзахады дыккаг стырдæр сахар.
Фиппаинæгтæ
Категори:Хуссар Корейы сахартæ
Цыкурайы фæрдыг
Цыкурайы фæрдыг — нарты кадджыты у зынаргъ дуры мыггаг. Мард æгас кæныны, цæфтæ дзæбæх кæныны тых кæмæ ис, ахæм фæрдыг. Ома, цы курай, уый дæдтæг.
Категори:Ирон мифологи Категори:Нарты кадджытæ
Корейаг адæм
Корейæгтæ сты Корейы бындурон адæм. Корейæгты хинæмттæ: чосон сарам (조선 사람) Цæгат Корейы æмæ хангук сарам (한국 사람) Хуссар Корейы.
Корейæгтæ сæ мыггаджы ном фыссынц разæй (раст ирон æвзаджы куыд чындæуы, афтæ). Мыггæгты ’хсæн æппæты арæхдæр у Кимы мыггаг (корейæгты 21%).
Мингай корейæгтæ цæрынц раздæры Советон Цæдисы бæстæты.
Категори:Корейы адæмтæ Категори:Уæрæсейы адæмтæ
Замби
Замбия (Zambia) у Хуссар Африкæйы паддзахад.
Замби
Гитарæ
Гитарæ у тæнджын музыкалон инструмент.
Категори:Музыкалон инструменттæ
Мартиникæ
Мартиникæ (Martinique) у Францы сакъадахон дæлбар территори (департамент) Карибы денджызы. Сæйраг сахар у Фор-де-Франс. Регионы фæзуат у 1 128 км², цæрынц дзы 397 мин адæймаджы.
Экономикæйы бындурон къабæзтæ сты æртæ: туризм æмæ хъæууон хæдзарад (ананастæ, банантæ).
*
Кривой Рог
Кривой Рог (Кривий Ріг — «зылын сыкъа») у сахар Украинæйы Днепропетровсчы облæсты, Кривой Роджы районы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Днепропетровсчы облæсты сахартæ
Николай II
Николай II (1868-æм азы 6 (18) майы, Царское Село — 1918-æм азы 17 июлы, Екатеринбург) уыд Уæрæсейы фæстаг император, Польшæйы паддзах æмæ Финляндийы кънйаз.
Гуæцæлты Харумы фырт Хадзымурат
Гуæцæлты Харумы фырт Хадзымурат (райгуырдис 1954-æм азы Цыколайы) у Цæгат Ирыстоны муфтий.
Фиппаинæгтæ
Категори:Пысылмон дин Цæгат Ирыстоны Категори:Цыколайы чи райгуырдис, уыдон Хадзымурат
Тотитæ
Тотитæ, вариант: Тотиатæ (Тотиевы) сты ирон мыггаг. Ирон адæмон фольклоры сæйраг хъайтартæй иу Тотиты Аким.
Равзæрд
Тотитæ цардысты Нары, фæлæ сын æрвадæлтæ уыд Нузалы. Æрвадиуæг кодтой Цуцитæ æмæ Хаситимæ — уыдон дæр Тотитæй сты. Фæлæ ныр курынц чызджытæ кæрæдзийæ. Нары Тотитæй иутæ æрцардысты Дæллаг Зыруггомы Засыхы хъæуы. Уым сбирæ сты æмæ сæ иутæ алыгъдысты Нузалмæ.
Фиппаинæгтæ
*
Боргхольм
Боргхольм (Borgholm) у сахар Швецийы, Боргхольмы коммунæйы административон центр. Ис Эланды сакъадахыл.
Фиппаинæгтæ
Категори:Швецийы сахартæ Категори:Кальмары сахартæ æмæ хъæутæ
Мадагаскар
Мадагаска́ры Республикæ (Repoblikan'i Madagasikara, République de Madagascar) у сакъадахон паддзахад Индийы фурды ныгуылæн хайы. Мадагаскар у дунейы цыппæрæм стырдæр сакъадах, йæ фæзуат у 587 мин квадратон километры. Паддзахадмæ хауы, Африкæйы скæсæйнаг былмæ ’ввахс цы чысыл сакъадæхтæ ис, уыдонæй цалдæр. Æдæппæт бæстæйы цæрджыты нымæц хæццæ кæны 20 милуанмæ, сæ адæмыхатмæ гæсгæ сты малагасиаг адæмы алыхуызон дæлкъордтæ, ис Хуссар Азийæ æрбацæуæг адæм дæр.
Мадагаскары ис уникалон æрдз. Дунейы цæрæгойтæ æмæ зайæгойты 5% ис Мадагаскары, уыдонæй 80% ис ссарæн æрмæст уыцы сакъадахыл. Тæккæ зындгонд мадагаскайраг цæрæгой у лемур.
Мадагаскары сæйраг æвзæгтæ сты малагасиаг æмæ францаг. Уыдонæй уæлдай ма официалон статус ис англисаг æвзагæн дæр. Сакъадахы цæрджытæ сты æмхæццæ негроидон-монголоидон расæйон къорды. Се ’взагмæ гæсгæ, мадагаскайрæгтæ сæ сакъадахмæ æрбацыдысты, нырыккон Индонези кæм и, уыцы ранæй. Мадагаскайрæгтæ иу адæмыхатт не сты, фæлæ дих кæнынц 18 знæмыл.
thumb|right|200px|[[Лемур национ парчы]] thumb|right|200px|Мадагаскары провинцитæ: 1. Антананариву, 2. Анцерананæ, 3. Фианаранцуæ, 4. Махадзангæ, 5. Туамасинæ, 6. Тулиарæ
Истори
XVIII-XIX æнусты Мадагаскар уыдис иугонд хæдбар паддзахад (ууыл кæс Имеринæ).
1896-æм азы Франц тыххæй байста Мадагаскар æмæ йæ йæ колони скодта. Æрмæст 1960-æм азы Мадагаскар ногæй сси хæдбар паддзахад.
Ази
*
Хуычъы
Хуычъы, хуычъыйы сæр (Campanula rapunculoides, Колокольчик рапунцелевидный, Колокольчик репчатовидный, Белокоренник ) у кæрдæг зайæгой, дзæнгæрæгойы хуыз.
Йæ зæнг хуыйны хуычъисæр, бирæ рæтты йæ хонынц хуычъидзæхæра. Йæ уидæгтæ сты дæргъæццонæй лыстæгдæр æнгуылдзы стæвдæн, æмæ хуыйнынц хуычъытæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Пукальпæ
Пукальпæйæн бындурæвæрджытæ уыдысты Францисконтæ 1840-æм азты, уыдон ам æрцæрын кодтой цалдæр мыггаджы шипибо-конибойы знæмæй. Бирæ азты дæргъы Пукальпа уыди гыццыл цæрæнран иннæ бæстæйæ лыггонд уыд Амазонийы уарыны хъæдтæй æмæ Андты хæхтæй. 1880-æм азæй 1920-æм азмæты æрцыд конд проект сахары иугæныныл иннæ бæстæимæ æфсон фæндагæй æмæ йæ сыххæст кодта консорциум Ferrocarril Central Andino (Ferrocarril Central del Perú). Куыстытæ цалдæр хатты урæдтой, стæй та-иу ногæй райдыдтой цалынмæ сæ бынтон нæ ныууагътой. Сахары дихдзинад иннæ бæстæйæ иуварсгонд æрцыд хæдтулгæты фæндаг арæзт куы æрцыд 1945-æм азы. Фæндаг фадат радта сæудæджерон бастдзинæдтæ саразын, уый та сахары экономикæ уæлæмæ исын райдыдта æмæ йæ бауагъта регионы сæйраг сахары бынат бацахсын. Фæлæ дæргъвæтин уарынтæ кæддæриддæр тæссаг уавæры æвæрынц æмæ фæндæгтæ ахæссын сæ бон у — ацы ран арæх вæййы донраивылдтытæ æмæ зæйтæ.
left|250px|thumb|«Тагъд æххуыс» Пукальпæйы. Сахар ма у баст иннæ дунеимæ уæлдæфон фæндæгтæй, ис дзы аэропорт. Ис ма дзы цæугæдоны порт «Pucallpillo», æрбынат кодта сахары астæуккаг хаймæ хæстæг. Доныл ардыгæй ис бацæуын Лимæмæ Хуануко æмæ Серро-де-Паскойы уылты. Пукальпа у хæдцæттæгæнæн бынат. Ис дзы гыццыл нефт куыстгондгæнæн завод.
Сахары бæстыхъæд у тынг хъарм, тропикон, афæдзы астæуккаг температурæ дзы у +26 °С, тæккæ уæлдæр +37 °С.
Фиппаинæгтæ
Категори:Перуйы сахартæ
Луховицы
Лухови́цы (Луховицы) у сахар Мæскуыйы облæсты, Луховицыйы районы административон центр. Цæрынц дзы 30 мин адæймаджы (2016).
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæскуыйы облæсты сахартæ
Апуримак (цæугæдон)
Йæ дæргъ 1250 км. Йæ бассейны фæзуат у 125 мин км2. Гуыры Пунæйы уæлвæзыл астæуккаг Андты, цад Титикакæйы цæгат-ныгуылæны ’рдыгæй, кæлгæ дæр цæгат-ныгуылæны ’рдæм кæны арф уынгæг кæмтты æмæ дих кæны Андты рæгътæ. Дон æм æфты фылдæр уарынтæй. Рæстæмбис нымадæй дзы дон ракæлы 2,9 мин м3/с. Тæккæ фылдæр дон дзы вæййы декабры-февралы. Тынг донкъæсæрджын у æмæ дзы наутæн цæуыны фадат нæй. Цæугæдон Апумиракыл лæууы сахар Пуэрто-Прадо.
Категори:Перуйы цæугæдæттæ
Уалдзæг
Уалдзæг у азы афонтæй иу, цæуы зымæджы фæстæ æмæ сæрды æрцыдмæ. Цæгаты æрдæгтымбылæджы уалдзæг куы вæййы, уæд Хуссары æрдæгтымбылæджы вæййы фæззæг.
Категори:Азы афонтæ *
1983-æм аз
Амардысты
Категори:1983
Инчхон
Инчхон (зæронд ном: Чемульпо) у сахар æмæ порт Хуссар Корейы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Хуссар Корейы сахартæ
Стыр Сихиат
Стыр Сихиат (დიდი ციხიათა) у хъæу Хуссар Ирыстоны Знауыры районы.
Æрвитæнтæ
Категори:Знауыры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Сомони
Сомони у Таджикистаны валютæ (код TJS).
Сомони зилдухмæ бацыдис 2000-æм азы 30 октябры Таджикистаны сомы бæсты. Иу сомони уæд ивгæ кодтой 1000 соммæ, ивд цыдис 2001-æм азы 1 апрелы онг.
Гуыдан (бæстæ)
Гуыдан, Гуыдангом (ფშავი, [пшави]) у историон æмæ географион регион Гуырдзыстоны цæгат-скæсæны. У гуыданы бæстæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Гуырдзыстоны историон регионтæ
Къацциу
Къацциу кæнæ хæрыны сындз, хæрынысындз (Campanula rapunculus, Колокольчик репчатый) у дыууæазон кæрдæг зайæгой, дзæнгæрæгойы хуыз.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Паис, Франк
Франк Паис (Frank País, 1934-æм аз 7 декабры — 1957-æм азы 30 июлы) — кубæйаг революционер, «26 июлы змæлды» сусæг хайад саразæг, Сантьяго-де-Кубæйы цы растад уыди, уый раздзог. Фæмардис Батисты пъæлицæйы агентты къухæй. Кубæйы националон хъайтар.
Категори:Кубæйы революционертæ
Хъырымы ханад
Хъырымы ханад (Qırım Hanlığı) — Хъырымы æрдæгсакъадахыл 1441 азæй 1783 азы онг чи уыдис, уыцы паддзахад. Фехæлдис, Уæрæсейы импери æмæ Османты империйы æхсæн тох куы скарз ис, уæд.
thumb|left|
Категори:Историон бæстæтæ Категори:Хъырым
Оулу
Фиппаинæгтæ
Категори:Финляндийы сахартæ
Витебск
Ви́тебск (Віцебск) у сахар Белоруссийы, Витебсчы облæсты административон центр æмæ æппæт бæстæйы ахсджиагдæр сахартæй иу.
Фиппаинæгтæ
Категори:Витебсчы облæсты сахартæ
27 августы
Ацы бон амардысты
Категори:Бонтæ
Цъæйы цъити
Цъæйы цъити у цъити Цæгат Ирыстоны. Ис Цъæйы комы.
Категори:Цæгат Ирыстоны цъититæ Категори:Цъæйы ком
29 январы
29 январы, иронау тъæнджы мæйы 29-æм бон — азы 29-æм бон.
Ацы бон амардысты
Категори:Бонтæ
Æртыккаг Рейх
Æртыккаг Рейх (Drittes Reich — «Æртыккаг импери») кæнæ фашистон Герман уыдис паддзахад (1933-æм азæй — 1945-æм азмæ) нырыккон Германы территорийыл. Æртыккаг Рейхы символ уыдис свастикæ.
Уым уыдис дыууæ хицауиуæггæнæджы: фюрер Адольф Гитлер (1933-1945) æмæ президент Карл Дёниц (1945).
Категори:Историон бæстæтæ *
Хыбархыбургæнæг
Хыбархыбургæнæг у кæрдæг зайæгой.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Кургинян, Сергей Ерванды фырт
Сергей Ерванды фырт Кургинян (, Мæскуы) — советон æмæ уæрæсейаг аналитик, политолог æмæ театралон режиссёр, цалдæр чиныджы автор. Зындгонд сси телеуынынады проекттæ «Рæстæджы тæрхон» («Суд времени») æмæ «Историон процесс»-ы архайдæй.
Категори:Зындгонд адæм алфавитмæ гæсгæ Категори:Уæрæсейы театралон режиссёртæ Категори:Уæрæсейы политологтæ
Дохæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Катары сахартæ
Закарян, Абеты чызг Лусине
Лусине Закарян (1937-1992) — советон сомихаг зарæггæнæг.
Лусине Закарян райгуырд Ахалцихейы сахары Гуырдзыстоны, музыкалон традицитæ кæмæн уыд, ахæм бинонты ’хсæн. 1952-æм азы йæ бинонтимæ ралыгъди Ереванмæ. Уым каст фæци музыкалон скъола, стæй, 1962-æм азы, Ереваны паддзахадон консерватори.
Лусине Закарян уыди Сомихы ССР-ы адæмон артисткæ, стæй Сомихы ССР-ы паддзахадон премийы лауреат.
Фиппаинæгтæ
Категори:Сомихы зарæггæнджытæ Категори:Ахалцихейы чи райгуырдис, уыдон
Шпицберген
Шпицбе́рген (Svalbard — Сва́льбард, рагон уырыс. Гру́мант) у Цæгат Ихджын фурды архипелаг. Уый у Норвегийы æппæты цæгатдæр ран. Йæ административон центр у Лонгйир. Архипелагæн ис сæрмагонд статус, уымæ гæсгæ сакъадæхты хæзнатæ сты бадзырд бафыссæг æппæт бæстæтæм гом — уымæй пайда кæны Уæрæсе; кæд Норвегийы дæлбар у, Шпицберген йæ æппæт территорийыл у хъалонтæ æмæ æфсадæй æвдæлон бынат. Шпицбергены цæрынц норвегиæгтæ æмæ уырыссæгтæ.
thumb|300px|Шпицбергены зайæгойтæ
*
Сен-Мартен (Франц)
Сен-Мартен (Saint-Martin), у Францы сакъадахон дæлбар территори Карибы денджызы. Сæйраг сахар у Мариго.
Цæрджытæ
*
Месроп Маштоц
Категори:Сомихы лингвисттæ
Ронг
Ронг — мыдæй кæй кодтой, ахæм карзгомау нозт. Нарты кадджыты ронг у нарты уарзондæр нуазинаг. Фыццаг хатт ронг скодта Уацилла, нарты кадджыты иуæй-иу варианттæм гæсгæ йын æххуыс кодта Сатана.
Фиппаинæгтæ
Категори:Карз нозтытæ Категори:Ирон хæринæгтæ Категори:Нарты кадджытæ Категори:Мыд
Гвишиани, Джермен Михаилы фырт
Джермен Михаилы фырт Гвишиани (1928-æм азы 24 декабры, Ахалцихе — 2003-æм азы 18 майы) — советон философ æмæ социолог, философон зонæдты доктор, профессор, академик (1979), Советон Цæдисы Паддзахадон премийы лауреат. СЦКП-йы уæнг 1951-æм азæй.
Гвишиани зындгонд сси уый тыххæй æмæ уый бирæ азты дæргъы разамынд лæвæрдта Системон иртасæнты æппæтцæдисон институтæн.
Бинонтæ
Гвишиани уыд НКВД-ы инæлар Гвишиани Максимы фырт. Йæ хо Лаурæ Харадзе (ам. 1987) уыд Евгений Примаковы фыццаг ус (1951-æм азæй). Гвишианийы ус Людмилæ уыд Алексей Косыгины чызг, уыдонæн райгуырд чызг æмæ лæппу.
Æддаг æрмæг
Категори:Советон Цæдисы философтæ Категори:Советон Цæдисы социологтæ Категори:Ахалцихейы чи райгуырдис, уыдон
Мёзи
Мёзи (Moesia, Μοισία, Мизия, Мезија) уыд рагзаманы бæстæ Балканы хæхтæ æмæ дæллаг Дунайы цыды ’хсæн. Цардысты дзы фракиаг знæмтæ (мёзаг, гетаг, бессаг æмæ æндæртæ). Мёзийы ныгуылæн арæн уыд цæугæдон Дринæ, хуссайраг — Балканы хæхтæ, цæгатаг — Дунай, скæсæйнаг — Сау денджыз.
Нæ эрæйы агъоммæ 29—27 азты Мизи сси Ромы империйы дæлбар.
Категори:Европæйы истори
Абашæ
Аба́шæ (აბაშა) у сахар Гуырдзыстоны ныгуылæны.
Фиппаинæгтæ
Категори:Гуырдзыстоны сахартæ
Дзæнгæрæгой
Дзæнгæрæгой кæнæ къæрцгæнæг (Campanula, Колокольчик) у кæрдæг зайæгойты мыггаг.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
1986-æм аз
Амардысты
Категори:1986
11 декабры
11 декабры, иронау цыппурсы мæйы 11-æм бон — азы 345-æм бон ( 346-æм бон).
Фиппаинæгтæ
Категори:Бонтæ
Папанов, Анатолий Дмитрийы фырт
Цардафыст
Каст фæцис актёры фæкультеты ГИТИСы 1946-æм азы.
Папановы ном мысгæйæ
thumb|right|Цæугæдоны теплоход «Анатолий Папанов» Цæугæдоны теплоход хæссы артисты ном «Анатолий Папанов».
Фиппаинæгтæ
Категори:Актёртæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Советон Цæдисы актёртæ Категори:Уæрæсейы актёртæ Категори:Вязьмæйы чи райгуырдис, уыдон
Нови-Сад
Но́ви-Сад (Нови Сад — «ног дыргъдон»; Újvidék; Nový Sad) у сахар Сербийы, Воеводинæйы административон центр.
Категори:Сербийы сахартæ
Гусатæ
Гусатæ кæнæ Гуссатæ (Гусовы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Тагъзиатæ
Фиппаинæгтæ
*
Анди
Анди́ у хъæу Дагъистаны Ботлихы районы. Хъæуы цæрынц 5 мин адæймаджы (2002 азы), уыдонæй фылдæр хай сты андиаг адæмыхаттæй.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ботлихы районы цæрæнрæттæ
Гыццыл Сихиат
Гыццыл Сихиат (პატარა ციხიათა) у хъæу Хуссар Ирыстоны Знауыры районы.
Литературæ
Категори:Знауыры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Бæстæты телефонон префиксты номхыгъд
Зонæ 6 — Океани
... ...
Зонæ 8 — Скæсæн Ази æмæ сæрмагонд номыртæ
... ... ... ... ... ...
Зонæ 9 — Ныгуылæн æмæ Централон Ази
... ... ...
Цинциннати
Цинцинна́ти (Cincinnati) у АИШ-ы саха. Ис Огайойы штаты хуссар-ныгуылæны.
Зымæг
Зымæг у азы афонтæй иу, æрлæууы фæззæджы фæстæ æмæ фæвæййы уалдзæджы размæ.
Бæстæты телефонон префиксты номхыгъд
Зонæ 9 — Ныгуылæн æмæ Централон Ази
Нуль (0) нысангонд нæу.
Цинциннати
Фиппаинæгтæ
Категори:Огайойы сахартæ
Брест
Брест (Брэст, рагон уырыс. Берестье, Brześć) у сахар Белоруссийы, Бресты облæсты административон центр æмæ æппæт бæстæйы ахсджиагдæр сахартæй иу.
Фиппаинæгтæ
Категори:Бресты облæсты сахартæ
Бæстæты телефонон префиксты номхыгъд
Æддаг æрмæг
Категори:Бæстæты номхыгъдтæ
Зымæг
Категори:Азы афонтæ *
Елбатты цъити
Елбатты цъити кæнæ Уелбатты цъити, Уелбат у цъити Цæгат Ирыстоны. Ис Цъæйы комы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæгат Ирыстоны цъититæ Категори:Цъæйы ком
Хъаратæ
Хъаратæ (Караевы, ყარაშვილი ) сты ирон мыггаг.
Истори
Хъараты мыггаг Дыгургомы куыд фæзынд, уый тыххæй Хъараты хистæртæ фæкæнынц ахæм хабар: раджы кæддæр Уæлладжыры комы Дагомы Хъараты Габица кæйдæр амардта, уымæ гæсгæ æфсымæртæ уырдыгæй лидзинаг фесты. Бадзи, Дзидзи æмæ Бабицо Дагомæй ралыгъдысты Дыгургоммæ æмæ æрцардысты Къæмунты. Дагомы баззад Бабицойæн йæ ус. Уый йæхибар нæ уыд, райгуырд ын лæппу. Лæппу куы сыстыр, уæд йæ фыды æрцагуырдта. Ссардта йæ Къæмунты хъæуы, загъта йын, йæ туджджынтæ йæ кæй агурынц æмæ уæд Бабицо æмæ йæ фырт алыгъдысты Лезгоры хъæумæ. Иннæ дыууæ æфсымæрæн сæ цæуæтæй бирæтæ Лескенмæ алыгъдысты.
Литературæ
*
Куной
Куной (Kunoy) у сакъадах Фарерты цæгат-ыскæсæны, Калсой æмæ Боройы ’хсæн. Сакъадахыл цæрынц 134 адæймаджы. Йæ фæзуат у 35,5 км².
Хъæутæ
Категори:Фареры сакъадæхтæ
Урубамбæ (цæугæдон)
Урубамбæ (Urubamba) — цæугæдон Перуйы астæуккаг хайы. Йæ дæргъ 725 км. Райдианы хуыйны Вильканотæ, гуыры та Астæуккаг Андыты донхатæн массивы. Йæ дæргъы бæрц йæ мидис нæ ивы æмæ у хæххон цæугæдон, донкъæсæртæ æмæ æхсæрдзæнтимæ. Кæлы арф кæмтты, кæдон дих кæнынц Вилькабамбæйы æмæ Вильканотæйы рæгътæ. Цæугæдон Апуримакимæ баиу уæвгæйæ иумæ раттынц ног цæугæдон Укаяли (Амазонкæйы бассæйнæй). Ивылд вæййы декабыр-февралы. Урубамбæйы рæгъты сæр лæууынц рагон сахар Мачу-Пикчуйы хæлддзæгтæ.
Категори:Перуйы цæугæдæттæ
Уиззайы сæр
Уиззайы сæр (Digitalis ciliata, Наперстянка реснитчатая ) у бирæазон кæрдæг зайæгой.
Уизза у уидаг, йæ зæнг æмæ дидинджытæ сты дзæнгæрæгойы хуызæн. У хæрынæнбæзгæ, хæрзад. Хос дзы кодтой игæр æмæ ахсæнæн.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Мыдхæссæг зайæгойтæ Категори:Хосгæнæн зайæгойтæ
Донкъубал
Донкъубал кæнæ хуыйæндон у доны фæзуат, дыууæ зæххы гæппæлы чи хицæн кæны, ахæм.
Фиппаинæгтæ
*
Хуыгаты Доментъи
Хуыгаты Зурабы фырт Доментъи (райгуырд 1880-æм азы Часавалы хъæуы, ныр Хуссар Ирыстоны) уыди æфсæддон, æхсæнадон архайæг, Ногиры хъæуы бындурæвæрæг.
Йæ хæстон архайд
У 1904-1905-æм уырыссаг-япойнаг хæсты архайæг. Ацы рæстæджы йын лæвæрд æрцыд IV-æм къæпхæны Гиоргийы дзуар. Фыццаг Æппæтдунеон хæсты архайæг дæр уыд. Тох кодта Хуссар-ныгуылæн фронты. Райста II-æм æмæ III-æм къæпхæны Гиоргийы дзуæрттæ. Хæст фæци унтер-афицеры цинимæ.
Хæсты фæстæйы азтæ
Фронтæй раздæхыны фæстæ архайдта Мидхæсты. 1921-æм азы Гуырдзыстоны меньшевиктæ Хуссар Ирыстонмæ бабырстысты. Геноцидæй сæхи фервæзын кæнгæйæ, Хуссар Ирыстоны цæрджытæ Дзæуджыхъæуы цæгатварс бындур æрæвæрдтой Ногиры хъæуæн. Йæ бындурæвæрæг æмæ хъæуы æххæстгæнæг комитеты фыццаг разамонæг уыди Хуыгайы-фырт.
Æддаг æрмæг
Категори:Хуыгатæ Категори:Зындгонд ирæттæ Категори:Часавалы чи райгуырдис, уыдон Категори:Ирыстоны æхсæнадон архайджытæ
1987-æм аз
Амардысты
Категори:1987
Азербайджайнаг адæм
Азербайджайнæгтæ (Azərbaycanlılar, آذربایجانلیلار; кæнæ azərilər, آذری لر; azəri türkləri ) сты тюркаг æвзагыл дзурæг адæм Азербайджаны æмæ Ираны цæгаты. Мингай азербайджайнæгтæ цæрынц Уæрæсе, Турк æмæ Гуырдзыстоны. Уыдон дзурынц азербайджайнаг æвзагыл.
Печоры
Печоры (Печоры) у сахар Псковы облæсты, Печорыйы районы администратовон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Псковы облæсты сахартæ
Уæллаг Цъæй
Уæллаг Цъæй кæнæ Мидæггаг хъæу, Мидæггагхъæу у хъæу Цæгат Ирыстоны Алагиры районы. Ис Цъæйы комы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ Категори:Цъæйы ком
Фор-де-Франс
Фор-де-Франс (Fort-de-France) у Францы фæсденджызон регион Мартиникæйы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Францы сахартæ Категори:Мартиникæ
Рагон англисаг æвзаг
Рагон англисаг æвзаг (Old English, Englisc sprǣc) у англисаг æвзаджы фыццагон формæ, XII æнусмæ уыдис хæлиугонд Англисы æмæ хуссар Шотландийы. Рагон англисаг æвзаг у ныгуылæйнаг гермайнаг æвзаг.
Категори:Англисаг æвзаг
22 мартъийы
Ацы бон амардысты
Категори:Бонтæ
Æрх
Æрх, бирæон нымæц: æрхытæ (Балка) — къæвда æмæ митдæттæй сырæзгæ даргъ æмæ арф æххæл.
21 мартъийы
Ацы бон амардысты
Категори:Бонтæ
Æруаны дон
Æруаны дон кæнæ Аруаны дон (Аруан, Урвань) у цæугæдон Кæсæг-Балхъары. Йæ дæргъ у 52 километры. Æруаны дон у Цæрæчы къабаз æмæ фæрсагдон.
Фиппаинæгтæ
Категори:Кæсæг-Балхъары цæугæдæттæ
1988-æм аз
Амардысты
Категори:1988
Германы Демократон Республикæ
Германы Демократон Республикæ кæнæ ГДР (Deutsche Demokratische Republik, DDR), арæх æй хонынц Скæсæн Герман дæр, уыдис Уазал хæсты заманы паддзахад централон Европæйы æмæ Варшавæйы бадзырды организацийы уæнг. Фæзындис Дыккаг дунеон хæсты фæстæ, 1949-æм азы, раздæры Æртыккаг Рейхы Советон оккупацион зонæйы.
1990-æм азы 3 октябры бацыдис Германы Федеративон Республикæйы скондмæ.
Галерей
Категори:Историон бæстæтæ Категори:Германы истори
Айвазян, Агаси Семёны фырт
Айвазян Семёны фырт Агаси (Աղասի Այվազյան, 1925-æм азы 23 мартъийы, Абастумани — 2007-æм азы 21 ноябры, Ереван) — сомихаг фыссæг, кинорежиссёр æмæ сценарист. Сомихы ССР-ы аивæдты сгуыхт архайæг (1982).
Айвазян райгуырд Абастуманы (Ахалцихемæ хæстæг хæххон курорт). Каст фæци Тбилисы аивæдты академи, куыста сомихаг мыхуыры Тбилисы, уый фæстæ ралыгъд Ереванмæ. Уым куыста газет «Гракан терт»-ы, уыд журнал «Экран»-ы редактор, 1991-æм азæй уыд газет «Айутюн»-ы редактор.
Фиппаинæгтæ
Категори:Сомихы актёртæ Категори:Сомихы сценаристтæ Категори:Сомихы режиссёртæ Категори:Сомихы редактортæ Категори:Сомихы фысджытæ
Кобуладзе, Серго
Серго Соломоны фырт Кобуладзе (სერგო ქობულაძე; 1909—1978) — советон гуырдзиаг нывгæнæг, чингуытæн графикæ æмæ театртæн декорацитæ дæр чи цæттæ кодта, ахæм. Гуырдзыйы ССР-ы адæмон нывгæнæг (1958-æм азæй), Фæллойы Сырх Тырысайы орденæй хорзæхджынгонд.
Серго Кобуладзе скодта Шота Руставелийы поэмæйæн иллюстрацитæ (1935-1937), Шекспиры иуæй-иу трагедитæн, «Игоры æфсадыл ныхас»-æн (1939).
thumb|Кобуладзейы конд ныв Советон Цæдисы посты маркæйыл. [[Тариэл доны цур бады. 1966-æм аз]]
Фиппаинæгтæ
Категори:Гуырдзыстоны нывгæнджытæ Категори:Советон Цæдисы нывгæнджытæ Категори:Ахалцихейы чи райгуырдис, уыдон
20 мартъийы
Ацы бон амардысты
Категори:Бонтæ
Гадеа, Ильдæ
Ильдæ Гадеа Акоста (Hilda Gadea Acosta, 1925-æм аз 21 мартъийы, Лимæ, Перу — 1974-æм аз, Гаванæ, Кубæ) — Перуйы экономист æмæ революционер, буржуазон парти АПРАйы архайæг, Че Геварайы фыццаг ус, базонгæ йемæ Гватемалæйы. Рикардо Гадеайы хо. Тагъд раивта йæ апристон цæстæнгас марксизммæ, уый тынг разынди Че Геварайыл дæр.
Чындзы ацыдис 1955-æм азы 8 августы, ахицæн сты 1959-æм азы 22 майы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Перуйы революционертæ Категори:Че Гевара
Брайтон
Бра́йтон (Brighton) у сахар Англисы хуссары, Скæсæн Сассексы стырдæр сахар.
Амбролаур
Амбролаур кæнæ Аброла (ამბროლაური) у Гуырдзыстоны сахар. Уый у Рацъ-Лечхум æмæ Дæллаг Сарийы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Гуырдзыстоны сахартæ
Куной (хъæу)
Куной (Kunoy, Kunø) у фарераг хъæу æмæ муниципалитет Кунойы сакъадахыл.
Фиппаинæгтæ
Категори:Фареры сакъадæхты сахартæ æмæ хъæутæ
Зимбабве
Республикæ Зимбабве (Republic of Zimbabwe, 1980-æм азы онг Хуссар Родези) у Хуссар Африкæйы паддзахад.
*
Лырцы дон
Лырцы дон у цæугæдон Цæгат Ирыстоны. Ис Дæргъæвсы комы, Джимарайы цур.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ
Къубалæг
Къубалæг, (Cephalaria gigantea) у зайæгойты хуыз. Зайы Кавказы æмæ Сыбыры.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Черногориаг адæм
Черногориæгтæ (Црногорци/Crnogorci) сты хуссар славяйнæгтæ, Черногорийы бындурон адæм.
Категори:Славяйнæгтæ Категори:Черногори Категори:Серби
1989-æм аз
Амардысты
Категори:1989
Мультипликаци
Мультипликаци кæнæ анимаци  — киноаивады хуыз, кæй уацмыстæ сæвзæрынц фæд-фæдыл цæуæг нывты змæлды фазæты кадргай хуызисгæ методæй (графикон æмæ нывгонд мультипликаци), æмæ бæрцуатон (бæрцуатон æмæ гыкъына-мультипликаци) объекттæй.
Мультипликацийы аивады кусынц мультипликатортæ (аниматортæ).
Технологи
Мультфильмтæ (мультипликацийы æххæстдзыд продукт) скондæуынц кæнæ æнæзмæлгæ объектты санчъехгай æрмон равæр-бавæргæнгæйæ æмæ сæ кадргай исгæйæ, кæнæ та объектты змæлды фазæтæ ныннывгæнгæ (целлулоидыл, гæххæтыл йе та компутеры) æмæ сæ дарддæр иу видеорæгъмæ сæмбынат кæнын.
Истори
Мультипликацийы истори райдыдта 1877 азы 20 июлы Францы, хæдахуыр-индзылер Эмиль Рейно куы сарызта праксиноскоп. 1982 азы 28 октябры Гревины Музейы, Парижы «оптикон театр»-аппаратæй пайдагæнгæ, фыццаг хатт æвдисы графикон тæлм.
Фыццаг мультфильмтæ уыдысты къухæй нывтæ æмæ хъулæттæ пантомимæтæ суанг 15 минуты дæргъæнæн. Уыцы рæстæджы дæр ма уыди сæ бон хуызисттимæ синхронизацигонд зæлвæсдзыд кæнын. Рейно ноджы скодта мультфильмтæ, кæдоны пайдауыдысты куыд нывтæ, афтæ ма къамтæ дæр. Мультипликацийы райтынгады тыххæй дарддæр бавæрд хастой æндæр мультипликатортæ, алыхуызон жанрты æмæ техникæты сæхи хуызнывтæ аразгæ.
Истори персонажты
*
Дæллаг Цъæй
Дæллаг Цъæй у хъæу Цæгат Ирыстоны Алагиры районы. Ис Цъæйы комы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ Категори:Цъæйы ком
Дзамарасы дон
Дзамарасы дон (Дзамараш) у цæугæдон Цæгат Ирыстоны, Фыййагдоны фæрсагдон. Уый райдайы Дзамарасы комы.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ Категори:Куырттаты комы цæугæдæттæ
19 мартъийы
19 мартъийы, иронау тæргæйтты мæйы 19-æм бон — азы 78-æм бон ( 79-æм бон).
Ело
Ело кæнæ елло у хуымонты зарæджы базард.
Литературæ
Категори:Ирон зарджытæ Категори:Ирон культурæ
Суаны Уастырджы
Суаны Уастырджы кæнæ Суаны аргъуан (Шоанинский храм, Чууана клиса) у аллон аргъуан Хъæрæсе-Черкесы. Ис Суаны къæдзæхы сæр, Лабæйы хъæуы цур.
Фиппаинæгтæ
Категори:Уæрæсейы аргъуантæ Категори:Алантæ Категори:Лабæ
Хомич, Дмитрий Николайы фырт
Хомич Николайы фырт Дмитрий (райгуырдис 1984-æм азы 4 октябры Дзæуджыхъæуы) у «Аланийы» футболист, дуаргæс. Ирыстоны футболон скъолайы хъомылгæнинаг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Уæрæсейы футболисттæ Категори:ФК «Аланийы» хъазджытæ Категори:Дзæуджыхъæуы чи райгуырдис, уыдон Категори:Футболисттæ алфавитмæ гæсгæ
Хуссар (Цæгат Ирыстон)
Хуссар, дыгуронау Хонсар у хъæу Цæгат Ирыстоны Æрæфы районы. Ис Уæллагкомы. Ныртæккæ æдзæрæг у.
Географи
Хъæу æрбынат кодта Сонгуыты доны галиу был.
Хонсари гъæу æвæрд адтæй Думти гъæумæ хæстæг, Сонгути дони галеу фарс, Хонсарбæл.
Истори
Гъæуи цæргутæн се ’гъдæуттæ, сæ царди уавæртæ æма сæ иннæ гъуддæгтæ адтæнцæ æмхузон Уæллагкоми зилди гъæути цæргути хæццæ. Етæ дæр иннæ хуæнхаг гъæути цæргути хузæн сæ царди дæргъи æвзурстонцæ зин цард, тухстæнцæ берæ нæхъæртондзийнæдти туххæй. Анæн дæр хуми зæнхитæ фагæ нæ адтæй. Сæ фæндæгтæ адтæнцæ лæгъуз, алли афони сæмæ уæрдун нæ зилдæй, сæ бацæуæн хедтæ син арæх ивулд дон фæлласидæ. Аразæн æрмæг, уæдта син æндзарæн сог хæсгæ æрцæуидæ хайуантæбæл идардæй. Гъæуи цæргутæ фулдæр кодтонцæ фонси куст. Адтæй сæмæ фонси хезнитæ сæ фагæ, хуасæ цæттæ кæнунæн игуæрдæнтæй ба гъæздуг нæ адтæнцæ.
Думтæ æма Хонсари гъæутæмæ хæстæг ес, сирдтæбæл цауæн кæмити кæнун æнгъезуй, уæхæн гъæздуг бунæттæ. Еци бунæттæ æнцæ Сонгути ком, Донисæр, Скъæдти æфцæг æма Уорс хонхи рæбунтæ. Сирдтæн сæ фулдæртæ хаст æрцудæнцæ Сурх киунугæмæ, закъонæй гъæуайгонд цæунцæ. Нур фæстаг цалдæр анзи Уорс хонхи будурти хезунцæ сæдæгæйттæй æд зумæг, æд сæрдæ совхози яктæ. Рагон цæргутæн Хонсари гъæуи дæллæй, бæрзонд къулдуни буни (æндзæри) адтæй уæлмæрдтæ, уоми ба дортæй даст 7 уобаййи — археологон циртдзæвæнтæ. Еци уобæйттæй, дан, сæ еу адтæй Кудзойти муггаги уобай.
Мыггæгтæ
Цардысты дзы Айлартæ, Абетæ, Агкатæ, Байсонгъуртæ, Гегкитæ (Джеджджитæ), Дзустæ, Зигойтæ, Икъатæ, Къубузтæ, Олиатæ, Цæрæктæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Æрæфы районы цæрæнрæттæ Категори:Дыгуронау фыст
Гæззатæ
Гæззатæ (Газаевы, Газзаевы ; გაზაშვილი) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
18 мартъийы
Ацы бон амардысты
Категори:Бонтæ
Скувой
Скувой (Skúvoy) у Фарерты сакъадах. Сакъадахыл цæрынц 50 адæймаджы. Йæ фæзуат у 10 км².
Хъæутæ
Категори:Фареры сакъадæхтæ
Лырцы цъити
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны цъититæ
Дзедыр
Дзедыр кæнæ дзедырæг, (Rubus subgen. Rubus, Ежевика) у, саубын гагатæ чи дæтты, ахæм сындзджын къутæр. Йæ дыргътæ сты хæрынæн бæзгæ.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Гагадыргътæ
19 апрелы
Ацы бон амардысты
Категори:Бонтæ
Сулартæ
Сулартæ (Суларовы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Фалдон
Фалдон кæнæ Хъæрæгъæс у хъæу Цæгат Ирыстоны Дыгуры районы.
Литературæ
Категори:Дыгуры районы цæрæнрæттæ
Вануату
Вануа́ту, официалон ном у Вануатуйы Республикæ (Ripablik blong Vanuatu, République du Vanuatu, Republic of Vanuatu) у паддзахад Сабыр океаны, Меланезийы.
*
17 мартъийы
Ацы бон амардысты
Категори:Бонтæ
Зæрин цъитийы дон
Зæрин цъитийы дон у цæугæдон Цæгат Ирыстоны. Ис Дæргъæвсы комы.
Быгъуылтæ
Быгъуылтæ, вариант: Бугултæ (Бугуловы, ბუღულაშვილი) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Стыр Лабæ
Стыр Лабæ гуыры Пшиш-хохы (3790 м) цъититы, Хъæрæсе-Черкес æмæ Абхазы арæныл. Стыр Лабæмæ кæлынц цалдæр фæрсагдоны. Рахиз фæрсагдон Пхия гуыры Закын-Сырты хохы (3097 м) цъитийы, галиу фæрсагдæттæ сты: Санчаро, Макера, Мамхурц, Дамхурц, Закан (гуыры Кавказы Сæйраг рагъы цъититы), Бескес.
Категори:Хъæрæсе-Черкесы цæугæдæттæ Категори:Краснодары крайы цæугæдæттæ
Рованиеми
Фиппаинæгтæ
Категори:Финляндийы сахартæ
Нобелы преми
Нобелы преми (Nobelpriset, Nobel Prize) у тæккæ кадджындæр æмæ нымаддæр æхсæнадæмон премитæй иу; хорзæх саккаг кæнынц зынгæ зонадон иртасæнтæ, революцион æрымыстытæ, кæнæ культурæмæ кæнæ æхсæнады райрæзынмæ хайбавæрды тыххæй.
Нобелы премитæ сарæзтæуыд Альфред Нобелы ныстуанмæ гæсгæ.
Премитæ лæвæрд цæуынц æрвылаз цардархайды ацы къабæзты:
Уымæй уæлдай ма 1969-æм азæй хорзæхджын кæнынц, Альфред Нобель йæ ныстуаны кæй нæ бацамыдта, уыцы экономикон къабазы преми, æмæ æндæр премиты балæвæрды уавæртæй ницæмæй хъауджыдæр у.
Ныртæккæ Нобелы премийы æхцайы хæрзиуæг у 10 милуан шведаг кронæйы (1,05 млн евро кæнæ 1,5 млн доллæрмæ ’ввхас).
Лауреат хъуамæ бакæса «Нобелы номарæн лекци». Уый фæстæ ацы доклад мыхуыргонд æрцæуы Нобелы фонды хицæн томы.
Чысыл Лабæ
Чысыл Лабæ (Малая Лаба, Лабэжьый) гуыры Цахвоа-хохы (3345 м) цъититы Краснодары крайы территорийыл (Кавказы биосферон æрдзæвæрæн). Станицæ Каладжинскаяйы цур цæугæдæттæ Стыр Лабæ æмæ Чысыл Лабæ баиу кæнынц æмæ иугонд цæугæдон хуыйны Лабæ.
Категори:Краснодары крайы цæугæдæттæ
Уæлубаты хиталæг
Уæлубаты хиталæг у кæрдæг зайæгой.
Уый зайы сисы хæлдтыты, чъырынтыл. У хиталæг, йæ бæрзæнд у æрдæг метрæй фылдæр, йæ зæнг — лыстєг, лæгъз, йæ уæлæ лыстæг даргъ сыфтæ, йæ цъуппыл æфсиры хуызæн. Иуран дзы вæййы иугæйттæ кæнæ фылдæртæ, йæ зæнгыл фæзыны сау сæджы хуызæттæ. Куы йæм февналай, уæд дыууæ æнгуылдзы ’хсæн базгъæлы, ахоры сатæгсау. Уыцы сау сæггонд зæрстой лыгыл.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Абайтыхъæу
Абайтыхъæу:
1991-æм аз
Фиппаинæгтæ
Категори:1991
Цæгаты Стыр хæст
Цæгаты Стыр хæст уыди 1700—1721 азты Уæрæсе æмæ Швецийы ’хсæн, Балты денджызы æлдариуæг кæныны сæраппонд. Хæсты Уæрæсейы цæдисонтæ уыдысты Дани æмæ Саксони (сæ коалицийы ном: «Цæгат цæдис»), фæлæ тагъд рæстæджы уыцы цæдис фехæлд æмæ ногæй райтынг ис æрмæст 1709-æм азы. Цæгаты Стыр хæсты архайдтой æндæр паддзахæдтæ дæр: Швецийы ныхмæ — Англис, Ганновер, Голланди, Прусси æмæ Польшæ; Уæрæсейы ныхмæ — Англис æмæ Ганновер.
Фæстиуæгæн 1721-æм азы Швеци фембылды, Ништадты сабырдзинады бадзырдыл йæ къух æрæвæргæйæ.
Цæгаты Стыр хæсты фæрцы бынтон æндæрхуызон сси тыхты райуæрст Балты денджызы былтыл. Уæрæсе сси уæзгæ паддзахад, Скæсæн Европæйы уæлиуæг чи кодта, ахæм. Уæрæсейы скондмæ бахаудтой Ингри, Карели, Эстлянди, Лифлянди, стæй Финляндийы хуссар хай (Выборджы онг). Пётр I алыг кодта йæ æлдарады сæйраг фарста: йæ бæстæ сифтонг кодта денджызон фæндæгтæй, райдыдта денджызыл æндæр бæстæтимæ сæудæджер кæнын, саразта йæхи дуджы раззагкълассон æфсад æмæ флот.
Швеци та йæ хъомыс фесæфта, сси дæлахъазон паддзахад. Балты денджызы хуссар былыл Швецийæн цы зæххытæ уыд, уыдон иууылдæр хæсты фæстæ бацыдысты Уæрæсейы скондмæ кæнæ та сæрибар фесты.
Æддаг æрмæг
Категори:Хæстытæ Категори:Уæрæсейы истори Категори:Европæйы истори Категори:Швецийы истори Категори:Балты денджыз
Мидæгдзуанон
Мидæгдзуанон у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны. Ис Уæллаг Хъæнийы цур.
Къуыбыры сæр
Къуыбыры сæр у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны. Ис Уæллаг Хъæнийы сæрмæ.
Мидæгдзуанон
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
Ахалкалак
Ахалкалак, нарты кадджыты Ахар-калак (ახალქალაქი — «ног сахар»; Ախալքալաք) у сахар Гуырдзыстоны хуссары, Ахалкалачы муниципалитеты административон центр.
Æддаг æрмæг
Категори:Гуырдзыстоны сахартæ Категори:Ахалкалачы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Турчы ирæттæ
thumb|right|120px|[[Къуындыхаты Бечыр]] Турчы ирæттæ (Türkiye Osetleri) сты, XIX æнусы дыккаг æмбисы Османты империмæ цы ирæттæ афтыдис, уыдоны байзæддæгтæ. Ныртæккæ Турчы цæрынц бирæ ирæттæ: 20 минæй — 37 минмæ адæймаджы. Абон сæ фылдæр хай цæры стырдæр сахарты: Анкара, Стамбул æмæ Измиры.
Ирон адæм кæрæдзийы ирон мыггæгтæй хонынц, фæлæ фысгæ та кæнынц: Хосонтæй иутæ Абай, иннæтæ Егюн, æртыккæгтæ Хосхъан; Таутиатæ — Таутай; Цъæхилтæ — Алпай; Хоситæ — Бурхан; Кодзыртæ — Октар, Батиатæ — Батыбай æмæ афтæ дарддæр.
Фиппаинæгтæ
*
Абайтыхъæу (Цъæйы ком)
Цардысты дзы Абайтæ.
Литературæ
Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ Категори:Цъæйы ком
Андис
Андис (ანძისი) у хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы.
Мыггæгтæ
Цардысты дзы Бабатæ, Плитæ, Тыджытæ, Джиджойтæ.
Литературæ
Категори:Цхинвалы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Сау къуыбыртæ
Сау къуыбыртæ у хохы цъупп Цæгат Ирыстоны. Ис Уæллаг Хъæнийы цур.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ
31 январы
31 январы, иронау тъæнджы мæйы 31-æм бон — азы 31-æм бон.
Цаутæ
thumb|[[Кунсткамерæйы агъуыст]]
Ацы бон амардысты
Категори:Бонтæ
Дзусатæ
Дзусатæ кæнæ Дзустæ (Дзусовы) сты ирон мыггаг.
Равзæрд
Ацы мыггаг цард Уæлладжыры комы Бадыхъæуы. Сæхицæн æрвад мыггагыл нымайынц Хапсæты мыггаджы. Мыггаг Дзустæ равзæрд Уæлладжыры комы Ос-Бæгъатыры фырт Цæразоны къабазæй.
Иуахæмы, дам, Уæлладжыры комæй, Бады хъæуæй Дыгургоммæ бафтыд Дзусты Болат æмæ æрцард Уæллагкомы зылды Хонсары хъæуы. Фæстæдæр ма Бадæй балыгъдысты Болаты æфсымæры æртæ фырты: Хъасай, Сламæрзæ æмæ Елмæрзæ æмæ уыдон дæр æрцардысты Хонсарыхъæуы сæ фыды æфсымæр Болаты фарсмæ. Сæ цыппар дæр ам устытæ æрхастой æмæ сын фæзынд цæуæт. Болатæн Сеойты чызгæй райгуырд дыууæ фырты: Хуасдзау æмæ Деко. Уыдонæн дæр фæзынд цæуæт. Болаты æфсымæры фырттæн дæр фæзынд цæуæт æмæ цæуæты цæуæт. Бирæтæ сæ ралыгъдысты Дымтæм.
Фиппаинæгтæ
*
Тедеты Герас
Тедеты Зурабы фырт Герас (райгуырдис Сывылдзджыны, Гуырдзыстоны) у ирон фыссæг.
Цардафыст
Герас райгуырис Къахеты Сывылдзджыны. Ахуыр кодта Арешпераны скъолайы. Уæд Гуырдзы ирон скъолатæ алы ран дæр сæхгæдтой æмæ дзы бакодтой сæхи скъолатæ. Герас каст фæцис астæуккаг скъола гуырдзиаг æвзагыл. Ӕдзухæй дæр йæ хъуыдытæ баст уыдысты Ирыстонимæ æмæ йæ ахуыры фæстæ æрцыд Хуссар Ирмæ æмæ бацыд хъæууон хæдзарадон техникуммæ. Уæд уыцы техникум уыд Тамаресы хъæуы æмæ дзы директорæй куыста Галактион Иванидзе, Къусраты Женяйы цардæмбал.
Герас уарзта ирон культурæ. Сæ уарзон актрисæ уыд Гаглойты Варя (Варварæ) æмæ йын стыр кад кодтой. Уæдмæ æнтыстджынæй фæцис ахуыр, райста ветеринары дæсныйад, фæлæ йæ зæрдæ æдзухæй дæр æхсайдта пединститутмæ æмæ цæттæ кæнын райдыдта ирон факультетмæ. Уæды рæстæджы тынг зын бахауæн уыд ирон факультетмæ. Уæдмæ иу курсмæ истой фæндзай адæймаджы, фæлæ сæ фæстагмæ ахуыргæнджыты сæр уадиссаг нал хъуыд æмæ ма фыццаг курсмæ истой æрмæстдæр дууын фондз адæймаджы. Бирæ хатт-иу конкурсы иу курсмæ уыдис сæдæ адæймаджы. Тынг зын бахауæн уыд институтмæ. Тедеты Рюрик кæуылты цæттæ лæппу уыд, фæлæ конкурсмæ нæ бахауд. Герас æнтыстджынæй радта бацæуæн фæлварæнтæ æмæ ссис институты фыццаг курсы студент. Йæ цинæн кæрон нал уыдис æмæ уæхсгуæзæй райдыдта ахуыр кæнын. Йæ уарзон лектортæ уыдысты Бекъойты Димитр, Биазырты Алыксандр, Цыхуырбаты Лизæ.
Тынг зыдта зонадон литературæйæ пайда кæнын. Герас хорз æрæхст хъæдкуыстытæм.
Æддаг æрмæг
Категори:Ирон фысджытæ Герас Категори:Лагодехы муниципалитеты чи райгуырдис, уыдон Категори:Къахеты ирæттæ
Хапсæтæ
Хапсæтæ, вариант: Хапсатæ (Хапсаевы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Хъæбæлотæ
Хъæбæлотæ (Кабалоевы) сты дыгурон мыггаг.
Равзæрд
Сæ мыггаджы фыдæл — Аурун. Алантæй равзæргæ лæгæн уыд фырт Аурун, уымæн та — Хадраки, уый 1580 азы Гуырдзыйæ æрбалыгъд Стыр Дыгурмæ. Уым ын райгуырд фырт — Адас. Адасæн та уыд дыууæ фырты: Тедто æмæ Хъантемыр. Хъантемыр йе ’фсымæрæй рахицæн, уыди йын фырт Гадзау æмæ, дам, Гадзауты мыггаг уый номæй равзæрдис, Адасы иннæ фырт Тедто та ракуырдта Стыр Дыгуры Хæмыцаты чызджы. Уымæй Тедтойæн райгуырд цыппар фырты: Хъæбола, Бийазæр, Кудзе, Дзаку. Ацы æфсымæртæ куы слæгтæ сты, уæд сæ мыггæгтæ ныффыстой Хъæбæлотæй. Хъæбæло йæ цæрæнбынат Стыр Дыгурæй раивта Лезгормæ, Кудзе фæлыгъд Мæздæгмæ, Бийазæр баззад Стыр Дыгуры, Дзакуйы фырт Хъулишхъо та фæлыгъд Кæсæгмæ — Ерохъыхъæумæ. Сæ цæуæт иууылдæр сæхи фыссынц Хъæбæлоты мыггагыл. Хъæбæлотæ сыгъдæг гуырдзиаг мыггаг сты. Аурун гуырдзиаг уыд.
Фиппаинæгтæ
*
Серби
Серби (Србија) у паддзахад Хуссар Европæйы, Балканы æрдæгсакъадахыл. Сербийы сæйраг сахар у Белград.
Сербиимæ æмарæн сты: цæгатырдыгæй — Венгри; скæсæнырдыгæй — Болгари æмæ Румыни; хуссарырдыгæй — Македони æмæ Албани; ныгуылæнырдыгæй — Черногори, Хорвати æмæ Босни æмæ Герцеговинæ. Æдæппæт арæнты дæргъ у 2027 км.
Сербийы сæйрагдæр цæугæдон у Дунай, кæцыйы бассейнмæ хауы бæстæйы фæзуаты 92,4%. Дунайы былгæрон лæууы Сербийы сæйраг сахар Белград дæр.
*
Рувасы битъына
Рувасы битъына (Melissa; Мелисса) у бирæазон кæрдæг зайæгойты мыггаг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Уататæ
Уататæ (Ватаевы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*