cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
1474
1474 १४७४
1473
1473 १४७३ 1473
1475
1475 १४७५ 1475
1476
1476 १४७६ 1476
1477
1477 १४७७ 1477
1478
1478 १४७८ 1478
1479
1479 १४७९ 1479
1480
1480 १४८० 1480
1481
1481 १४८१ 1481
1482
1482 १४८२ 1482
1483
1483 १४८३
1484
1484 १४८४ 1484
1485
1485 १४८५ 1485
1486
1486 १४८६ 1486
1487
1487 १४८७ 1487
1488
1488 १४८८ 1488
1513-æм аз
Амардысты
Категори:1513
1516-æм аз
Амардысты
Категори:1516
1514-æм аз
Амардысты
Категори:1514
1502-æм аз
Амардысты
Категори:1502
1515-æм аз
Амардысты
Категори:1515
1509-æм аз
Амардысты
Категори:1509
1490
1490 १४९० 1490
1511-æм аз
Амардысты
Категори:1511
Арташес I
Категори:Сомихы паддзæхтæ Категори:Зындгонд адæм алфавитмæ гæсгæ
1508-æм аз
Амардысты
Категори:1508
Манисæ (ил)
Мани́сæ (Manisa) у провинци (ил) Турчы ныгуылæны.
Категори:Турчы провинцитæ
Амасья (ил)
Амасья (Amasya) у провинци (ил) Турчы цæгаты.
Категори:Турчы провинцитæ
1507-æм аз
Амардысты
Категори:1507
1518-æм аз
Амардысты
*
1499-æм аз
Амардысты
Категори:1499
Александрия
Александри́я (الإسكندرية — al-’Iskandariya, масри اسكندريه — Eskendereyya, Ἀλεξάνδρεια, Ⲣⲁⲕⲟⲧⲉ — Rakotə) у сахар æмæ порт Мысыры цæгаты. Æрбынат кодта цæугæдон Нилы дельтæйы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Мысыры сахартæ
Брюне, Жюль
Жюль Брюне (Jules Brunet; райгуырдис 1838-æм азы 2 январы — амардис 1911-æм азы 12 августы) уыдис францаг афицер, æфсадхон.
Ирон æвзаг æмæ SMS
frame|right|Кæддæры латинаг ирон алфавитæй фыст текст (æмбисæндты номхыгъд). 1935-æм азы уагъд чиныгæй Ирон æвзагыл SMS-ты фыссынæн ис цалдæр гæнæны. Уыдонæй аивдæр æмæ растдæр у нырыккон ирон фыссынад (ома, Википеди кæмæй пайда кæны, уый). Фæлæ ахæм SMS ныффыссынæн хъæуы бирæ рæстæг (уый тыххæй æмæ клавиатурæтæ ивын хъæуы кириллон алфавитæй латинагмæ æмæ фæстæмæ). Стæй кириллон алфавитæй ис ныффыссæн æрмæст 70 дамгъæйы, латинагæй та — 160-140; ома бирæ асламдæр рауайы.
Брюне, Жюль
Цардафыст
Брюне райгуырдис Бельфоры (Эльзас). 1857-æм азы каст фæцис Политехникон скъола Парижы (фр. École Polytechnique). Уым йæ профессион здæхт уыдис артиллери.
1862–1867-æм азты архайдта Мексикæмæ Францы интервенцийы. 1867-æм азы Жюль Брюне уыдис Францы æфсæддон миссийы уæнг. 1868–1869-æм азты архайдта Босины Хæсты Эдзойы Республикæйы фарс.
Ирон æвзаг æмæ SMS
Гъе, уый тыххæй равзæрди сæрмагонд латинаг фыссынад, æрмæст SMS-ты кæмæй пайда кæнынц, ахæм. Уыцы фыссынады бындур у кæддæры ирон алфавит (1923—1938), ома цыдæр æрымыст системæ нæу, ирон культурæйы традицитæ хорз хъахъхъæны.
1497-æм аз
Амардысты
Категори:1497
Ирон æвзаг æмæ SMS
Æххуысы алфавит SMS фыссынæн
thumb|210px|[[Китайаг æвзаг|Китайагау дæр ис SMS-тæ фыссæн. Къамы: тайванаг телефон]]
Брюне, Жюль
Цардафыст
Францмæ сыздæхгæйæ, уый уыдис Францы-Пруссийы хæсты архайæг æмæ афтæмæй бахаудис уацары. Франц фембылды ис (1871) æмæ Брюнейы рауагътой. Уый фæстæ афицер архайдта Парижы коммунæ басæттыныл.
Орёл
Орёл у сахар Уæрæсейы, Орёлы облæсты административон центр.
Брюне, Жюль
Цардафыст
1898-æм азы йæ снысан чындис Францы æфсады генштабы сæргълæууæгæй. 1899-æм азы Брюне наууагъта æфсæддон службæ.
Орёл
Фиппаинæгтæ
Категори:Орёлы облæсты сахартæ
Брюне, Жюль
Цымыдисаг факттæ
Жюль Брюне у киноныв «Фæстаг самурай»-ы хъайтары прототиптæй иу.
Ирон æвзаг æмæ SMS
Дæнцæгтæ
Бахъуыды кæнут:
1500-æм аз
Амардысты
Категори:1500
Брюне, Жюль
Цымыдисаг факттæ
Категори:Францы æфсæддонтæ Категори:Японы истори
Ирон æвзаг æмæ SMS
Æцæг SMS-тæ латинаг алфавитæй фыст
Дæ бон хорз! Куыдтæ дæ? Рагæй дæ нæ федтон. Цы ног хабæрттæ дæм и?
1510-æм аз
Амардысты
Категори:1510
Льюльяйльяко
Льюльяльяко у бæрзæндмæ гæсгæ дунейы дыккаг архайæг вулкан, фæндзæм у æппæт вулканты астæу, æмæ Ныгуылæны æрдæгтымбылæджы æвдæм цъупп.
Сьеррæ-Невадæ-де-Лагунас-Бравас
Сьеррæ-Невадæ (Sierra Nevada de Lagunas Bravas) — вулканон комплекс Чилийы æмæ
Инкауаси
Инкауаси кæнæ Невадо де Инкауаси (Incahuasi) — вулкан Аргентинæйы провинци
Ирон æвзаг æмæ SMS
Æцæг SMS-тæ латинаг алфавитæй фыст
Æнхъæлмæ мæм ма кæсут, байраджы кæндзынæн.
Невадо-Трес-Крусес
Невадо-Трес-Крусес (Nevado Tres Cruces) — хох Аргентинæ æмæ Чилийы арæнтыл.
Вильсон, Вильям
Вильям Вильсон (1844-æм азы 13 ноябры, Лондон — 1912-æм азы 1 июны, Глазго) — XIX æнусы кæроны шотландиаг журналист æмæ ленк кæныны тренер. Дзæвгар бакуыста спортивон ленкгæныны зонадон методтæ саразыныл.
Сатеник
Сатеник (Սաթենիկ []) — Аланыстоны паддзахы чызг, I æнусы.
Нарты кадджыты та йæ ном у Сатана.
Сатеник ныр дæр у популярон сылгоймаджы ном сомихы ’хсæн.
Муглæ (ил)
Административон дих
Провинци дих кæны 12 районыл:
Сатеник
Фиппаинæгтæ
Категори:Аланийы истори Категори:Сомихы истори
1503-æм аз
Амардысты
Категори:1503
Хъазахстан
Хъазахстан, Хъазахстаны Республикæ (Қазақстан, Qazaqstan ) у дынджыр паддзахад Азийы, кæддæры советон социалистон республикæ. Йæ сæйраг сахар у Астана. Стырдæр сахар у Алматы.
1496-æм аз
Амардысты
Категори:1496
Вильсон, Вильям
1883-æм азы Вильсон рауагъта «The Swimming Instructor». Уый уыди ленкгæныны тыххæй фыццаг чингуытæй иу. Уым автор ныффыста эффективон ленк, тренеровкæтæ æмæ æндæр фарстаты концепциты тыххæй.
1512-æм аз
Амардысты
Категори:1512
1501-æм аз
Амардысты
Категори:1501
Муглæ (ил)
Фиппаинæгтæ
Категори:Турчы провинцитæ
Иордан
Иордан (נָהָר הַיַרְדֵּן, Nahar ha-Yarden; نهر الأردن, Nahr al-Urdunn) у Æввахс Скæсæны цæугæдон. Йæ кой бирæ хатты кæны Библи, ахсджиаг у чырыстон уырнджытæн.
1492
1492 1492 १४९२ 1492
1519-æм аз
Амардысты
Категори:1519
1498-æм аз
Амардысты
Категори:1498
1493
1493 १४९३
Хъазахстан
Йæ фæзуатмæ гæсгæ (2 717 300 км²) Хъазахстан у дунейы 9-æм бæстæ.
Саломея (пьесæ)
Саломея (Salomé) у Оскар Уайльды иуактон трагеди. Фыст æрцыд 1891-æм азы францаг æвзагыл. 1894-æм пьесæ ратæлмац чынди англисаг æвзагмæ. Трагедийы бындуры ис Ног Фæдзæхсты персонаж Саломеяйы хабæрттæ.
Каркаде
Каркаде́ (كركديه ) кæнæ фараонты нуазинаг — уыциу рæстæг адджынгомау æмæ туаггомау чи у, стæй йæ хуыз ирдсырх кæмæн у, ахæм цайнозт. Аразынц æй розеллæйы дидинæджы хусгонд къусгондæй.
1491
1491 १४९१ 1491
Мысыр
Мысыр (مصر, مصر ), ⲭⲏⲙⲓ ) у цæгат Африкæйы араббаг паддзахæдтæй иу, йæ скæсæйнаг хай (Синайы æрдæгсакъадах) у Азийы.
Тырыса
thumb|Цæгат Ирыстоны тырыса Тырыса у расткъуымон кæттаг, паддзахадон символтæй иу.
Хъазахстан
Бæстæ хъæздыг у нефт æмæ æрдзон газы гуырæнтæй.
Дамгъæ
Дамгъæтæ баст сты фонетикæимæ. Æцæг фонематикон алфавиты дамгъæтæй алчи нысан кæны иу фонемæ, фæлæ практикæйы иу фонемæ арæх фыссынц цалдæр дамгъæтæй. Дыууæ дамгъæйы, иу фонемæ чи нысан кæнынц, хуыйнынц диграф. Англисаг æвзаджы диграфтæ сты ch, sh æмæ th, ирон æвзаджы — дз, дж, гъ æмæ æндæртæ (ирон ахуырады традицимæ гæсгæ дамгъæтыл нымад сты, ис сын алфавиты бынат дæр). Иу фонемæ триграфæй дæр фыссæн и — зæгъæм, немыцаг триграф sch нысан кæны фонемæ [ш].
Фыццаг алфавит фæзынди нæ эрæйы агъоммæ 2000 азмæ ’ввахс Мысыры. Уыцы алфавитæй рацыдысты нырыккон алфавиттæн сæ фылдæр хай. Æппæнæрæгмæ нæ эрæйы агъоммæ VIII æнусы грекъ байстой финикиаг алфавит æмæ йæ бындурыл сарæзтой сæхи алфавит — æд хъæлæсон дамгъæтæ. Уыцы алфавитæй рацыди латинаг æмæ фæстæдæр кириллон алфавиттæ.
Сьеррæ-Невадæ-де-Лагунас-Бравас
Кæс ноджы
Категори:Андтæ Категори:Андты хæхтæ Категори:Андты вулкантæ Категори:Аргентинæйы хæхтæ Категори:Аргентинæйы вулкантæ Категори:Чилийы хæхтæ Категори:Чилийы вулкантæ
Тетрадзе, Омари
Омари Михаилы фырт Тетрадзе (райгуырдис 1969-æм азы 13 октябры, Гуырдзыстоны ССР, Дманисы район, Велиспирийы хъæу) у советон æмæ уæрæсейаг футболист.
Ильямпу
Ильямпу (Illampu) — хох Боливийы, лæууы Андты рагъ Кордильерæ Реалы цæгаты,
Тетрадзе, Омари
2007-æм азæй уыдис футболон клуб «Анжи»-йы (Махачкала) тренер. 2010-æм азы 16 мартъийы Тетрадзе балæвæрдта курдиат, цæмæй йæ суæгъд кæной клубы сæйраг тренеры бынатæй.
Мармолехо
Мармолехо  (Marmolejo) — стратовулкан Аргентинæйы провинци Мендосæйы æмæ Чилийы облæст Сантьягойы арæнтыл. Йæ бæрзæнд 6108 м. Æвæрд у хуссарырдыгæй архайæг вулкан Сан-Хосейæ.
Лулео
Лу́лео (Luleå) у сахар æмæ порт Швецийы цæгат-скæсæны, Норрботтен лены, Ботнийы бакæлæны былтыл. Цæрынц дзы 56 568 адæймаджы (2005).
Фиппаинæгтæ
Категори:Швецийы сахартæ
Дамгъæ
Кæс:
Булгаков, Михаил Афанасийы фырт
Михаил Афанасьевич Булгаков (1891-æм азы 15 майы, Киев — 1940-æм азы 10 мартъийы, Мæскуы) уыдис уырыссаг фыссæг æмæ драматург.
SMS
thumb|120px|Стандартон телефонон клавиатурæ SMS (англ. Short Message Service «цыбыр фыстæджыты сервис») у мобилон телефонæй фыстæджытæ æрвитынмæ конд сæрмагонд системæ.
Ушак (ил)
Категори:Турчы провинцитæ
Тетрадзе, Омари
Фиппаинæгтæ
Категори:Уæрæсейы футболисттæ Категори:Дманисы муниципалитеты чи райгуырдис, уыдон Категори:ФК «Аланийы» хъазджытæ Категори:Футболисттæ алфавитмæ гæсгæ
1520-æм аз
Амардысты
Категори:1520
Мармолехо
Кæс ноджы
Категори:Андтæ Категори:Андты хæхтæ Категори:Андты вулкантæ Категори:Аргентинæйы хæхтæ Категори:Аргентинæйы вулкантæ Категори:Чилийы хæхтæ Категори:Чилийы вулкантæ
Витори (Испани)
Витори (Vitoria, Gasteiz) у сахар Испанийы цæгаты, Баскæгты Бæстæйы. Уый у провинци Алавæйы административон центр.
1838-æм аз
Амардысты
*
1495
1495 १४९५ 1495
Фальсо-Азуфре
Кæс ноджы
Категори:Андтæ Категори:Андты хæхтæ Категори:Андты вулкантæ Категори:Аргентинæйы хæхтæ Категори:Аргентинæйы вулкантæ Категори:Чилийы хæхтæ Категори:Чилийы вулкантæ
Майпо
Майпо (Maipo) — стратовулкан Аргентинæйы провинци Мендосæйы æмæ Чилийы облæст Сантьягойы астæу. Йæ бæрзæнд — 5264 м.
Саломея (пьесæ)
Категори:Литературон уацмыстæ алфавитмæ гæсгæ
Ластарри
Ластарри (Lastarria) у стратовулкан Аргентинæ æмæ Чилийы арæнтыл.
Кæс ноджы
Категори:Андты хæхтæ Категори:Андты вулкантæ Категори:Аргентинæйы хæхтæ Категори:Аргентинæйы вулкантæ Категори:Чилийы хæхтæ Категори:Чилийы вулкантæ
Инкауаси
Катамаркæйы, æмæ Чилийы регион Атакамæйы арæнтыл.
Дамгъæ
*
1496
1496 १४९६ 1496
Майпо
Æвæрд у 90 км хуссарырдæмдæр вулкан Тупунгатойæ æмæ йу 100 км хуссар-скæсæнырдæм сахар Сантьягойæ.
Хъæууон хæдзарад
Хъæууон хæдзарад у экомикæйы къабаз, кæцы цæрджытæн дæтты хойраг (хæринаг) æмæ индустрийы иуæй-иу къабæзтæн хомаг. Ацы къабаз у ахсджиагдæртæй иу, алы бæстæйы дæр дзы кусынц. Дунейы хъæууон хæдзарады чи кусы, уыдоны нымæц у иу миллиардæй фылдæр.
SMS
Æппæт стырдæр стандартты (GSM, CDMA æмæ æндæрты) ис SMS æрвитæн.
1497
1497 १४९७
Автодор (футболон клуб)
«Автодор» у Дзæуджыхъæуы футболон клуб. Бындурæвæрд æрцыд 1983-æм азы.
Каркаде
Каркаде у мысирæгты националон нуазинаг. Фæнуазынц æй æнтæфы рæстæг сатæггæнæн донæн. Цай ма нуазæн ис уазалæй, сæкæр дзы фæндонмæ гæсгæ ныккæн, афтæмæй.
Мысыр
1953-æм азы фæстæ Мысыр у республикæ.
1494
1494 १४९४
Хъазахстан
Фиппаинæгтæ
*
Ирон æвзаг æмæ SMS
Æцæг SMS-тæ латинаг алфавитæй фыст
Цы дыл æрцыди? Ма мæ тыхсын кæ!
Æрыдон (сахар)
Æрыдон (Ардон) у Цæгат Ирыстоны Æрыдоны районы сæйраг сахар. Ис Ирыстонæн йæ тæккæ астæу.
Истори
Æрыдон сæвзæрдис 1824-æм азы, 1838-æм азы йæ цуры æрбынат кодта Æрыдонскæйы станицæ.
Норилсчы индустриалон институт
Æддаг æрмæг
Категори:Ахуырад
Ильямпу
скæсæнырдæм цад Титикакæйæ. Ацы хохæй гыццыл цæгатырдæмдæр æрбынат кодта Анкоумæ, хæстæг йæм у сахар
Автодор (футболон клуб)
Разамынд
Президент — Æлбегонты Хасан.
Генералон директор — Платы Зелимхан.
Тырыса
Категори:Паддзахадон символтæ
Хъæууон хæдзарад
Къабæзтæ
Хъæууон хæдзарады къабæзты ’хсæн ис: къофи]], какао);
Каркаде
Категори:Нозтытæ
Мысыр
2011-æм азы — Мысыры революци
Булгаков, Михаил Афанасийы фырт
Фиппаинæгтæ
Категори:Уырыссаг фысджытæ
1521-æм аз
Амардысты
Категори:1521
Майпо
Æрвитæнтæ
Institution Global Volcanism Program: Maipo
Ильямпу
Соратæ.
Сокомпæ
Сокомпæ (Socompa) — стратовулкан Аргентинæ æмæ Чилийы арæнтыл.
Хъæууон хæдзарад
Æддаг æрмæг
*
Инкауаси
Æрвитæнтæ
Категори:Андтæ Категори:Андты хæхтæ Категори:Андты вулкантæ Категори:Аргентинæйы хæхтæ Категори:Аргентинæйы вулкантæ Категори:Чилийы вулкантæ Категори:Чилийы хæхтæ
Льюльяйльяко
Кæс ноджы
Категори:Андты хæхтæ Категори:Аргентинæйы хæхтæ Категори:Аргентинæйы вулкантæ Категори:Чилийы хæхтæ Категори:Чилийы вулкантæ
Ильямпу
Фиппаинæгтæ
Категори:Андтæ Категори:Андты хæхтæ Категори:Андты вулкантæ Категори:Боливийы хæхтæ Категори:Боливийы вулкантæ
Сокомпæ
Кæс ноджы
Категори:Андтæ Категори:Андты хæхтæ Категори:Андты вулкантæ Категори:Аргентинæйы хæхтæ Категори:Аргентинæйы вулкантæ Категори:Чилийы хæхтæ Категори:Чилийы вулкантæ
Витори (Испани)
Фиппаинæгтæ
Категори:Баскæгты Бæстæйы сахартæ
Майпо
Æрвитæнтæ
Категори:Андтæ Категори:Андты хæхтæ Категори:Андты вулкантæ Категори:Аргентинæйы хæхтæ Категори:Аргентинæйы вулкантæ Категори:Чилийы хæхтæ Категори:Чилийы вулкантæ
Фадзайты Арсен
Фадзайты Сулейманы фырт Арсен (райгуырдис 1962-æм азы 5 сентябры, Цæгат Ирыстоны Æрæфы районы, Цыколайы хъæуы) у нырыккон уæрæсейаг паддзахадон æмæ политикон архайæг, спортсмен. Паддзахадон Думæйы цыппæрæм æмæ фæндзæм æрсидты депутат. Олимпаг хъæзтыты дыууæ хатты чемпион æмæ дунейы æхсæз хатты чемпион уæгъдибар хъæбысхæстæй.
Ирон æвзаг æмæ SMS
Æцæг SMS-тæ латинаг алфавитæй фыст
Дæ бабуля куыд у? Рынчын нæу?
1501
1501 १५०१ 1501
Автодор (футболон клуб)
Разамынд
Спортивон директор — Гиви Керашвили.
Фадзайты Арсен
Цардафыст
Ахуыр кодта Цыколайы астæуккаг скъолайы. 1985-æм азы каст фæци Узбекистаны физикон культурæйы паддзахадон институт сахар Ташкенты, 1997-æм азы та — Цæгат Ирыстоны паддзахадон университет. 1993–1996-æм азты уыди ЦСКА-йы командæйы сæргълæууæг æмæ Уæрæсейы уæгъдибар хъæбысхæсты иугонд командæйы сæйраг тренер. 1996-æм азæй уыди Уæрæсейы хъалонты пъæлицæйы федералон службæйы Цæгат Ирыстоны хайады хицауы хæдивæг.
Иордан
Категори:Цæугæдæттæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Израилы цæугæдæттæ Категори:Иорданийы цæугæдæттæ
Фадзайты Арсен
Цардафыст
2003-æм азы 7 декабры Фадзайы-фырт æвзæрст æрцыд Паддзахадон Думæмæ Цæгат Ирыстоны 22-æм иумандатон æвзарæн зылды депутатæй. Уыди парти «Рахизонты тыхты цæдис»-ы (СПС — союз правых сил) уæнг, фæлæ равзæрсты фæстæ ацыди «Иугонд Уæрæсе»-йы фракцимæ. Парламенты уыди физикон культурæ, спорт æмæ фæсивæды хъуыддæгты комитеты сæрдары хæдивæг, стæй Цæгат Кавказы проблемæты фæдыл къамисы уæнг. 2007-æм азы 2 декабры Фадзайы-фырты равзæрстой фæндзæм æрсидты Паддзахадон Думæйы депутатæй, парти «Иугонд Уæрæсе»-йы федералон номхыгъдмæ гæсгæ.
1498
1498 १४९८
SMS
SMS-тексты дæргъ у 140 байты. Авдбитон кодировкæйы уый у 160 символы (англисаг дамгъæтæ æмæ цифрæтæ), астбитон кодировкæйы та (немыцаг, францаг æмæ æндæр Ныгуылæн Европæйы æвзæгтæ) — 140 символы. Æндæр алфавитты дамгъæтæ æрвыстæуы дыууæбайтон кодировкæйæ (UTF-16), уый тыххæй дзы 70 символæй фылдæр нæ вæййы.
1502
1502 १५०२
Олкæ
Олкæ (Olca) — стратовулкан Боливийы департамент Потосийы æмæ Чилийы регионтæ Тарапакæ æмæ Антофагастæйы астæу. Бæрзæнд — 5407 м.
SMS
Ирон дамгъæ æ астбитон (ныгуылан-европæйаг) кодировкæйы ис, æмæ уый тыххæй ис иронау аив æмæ дæргъвæтин SMS-тæ фыссæн: кæс статья Ирон æвзаг æмæ SMS.
Олкæ
Æрвитæнтæ
Категори:Андты хæхтæ Категори:Андты вулкантæ Категори:Боливийы хæхтæ Категори:Боливийы вулкантæ Категори:Чилийы хæхтæ Категори:Чилийы вулкантæ
SMS
Категори:Бастдзинад
Æрыдон (сахар)
Истори
1887-æм азы хъæуы байгом ис Æрыдоны семинар. Уыцы ахуыргæнæндонæн уыдис стыр ахадындзинад ирон адæмы ’хсæн ахуырдзинад парахат кæныны хъуыддаджы. Ахуыр дзы кодтой Епхиты Тæтæри, Коцойты Арсен, Барахъты Гино, Малиты Геуæрги, Дзанайты Иван (Нигер) æмæ ирон интеллигенцийы æндæр бирæ хуыздæр минæвæрттæ.
1503
1503 १५०३
Æрыдон (сахар)
Фиппаинæгтæ
*
Ирон æвзаг æмæ SMS
Æцæг SMS-тæ латинаг алфавитæй фыст
Чындзæхсæвмæ дæ хонын!
1504
1504 १५०४ 1504
Ирон æвзаг æмæ SMS
Æцæг SMS-тæ латинаг алфавитæй фыст
Категори:Ирон æвзаг
Сохиты Тугъан
Сохиты Таймуразы фырт Тугъан (райгуырдис 1977-æм азы 21 октябры, Дзæуджыхъæуы) у Уæрæсейы дирижёр, Цæгат Ирыстоны адæмон артист.
1996-æм азы Тугъан каст фæцис Дзæуджыхъæуы музыкалон училище (ныртæккæ хæссы Гергиты Валерийы ном), 2001-æм азы та — Бетъырбухы паддзахадон консерваторийы оперон æмæ симфонион дирижёриуæджы (уырыс. дирижирование) факультет (профессортæ Илья Мусин æмæ Юрий Темиркановы кълас).
1999-æм азы Сохийы-фырты (Александр Сладковскийимæ иумæ) схорзæхджын кодтой Прокофьевы номыл III-æм Дирижёрты æхсæнадæмон конкурсы II-аг премийæ (I-аг преми никæмæн саккаг кодтой).
1522-æм аз
Амардысты
Категори:1522
Сохиты Тугъан
1999–2000-æм азты Илья Мусины мысынæн цы концерттæ арæзт æрцыдис, уым Тугъан дирижёриуæг кодта Мариинский театры æмæ Бетъырбухы консерваторийы оркестртæн.
2000-æм азæй Сохийы-фырт æмгуыст кæны Мариинский театры Æрыгон оперон зарæггæнджыты академиимæ.
1499
1499 १४९९
Сохиты Тугъан
2001-æм азы декабры Тугъан фыццаг хатт архайдта, «По страницам опер Россини», зæгъгæ, Мариинский театры уыцы концертон программæйы. Дирижёр ма уыдис Россинийы оперæ «Путешествие в Реймс»-ы æвæрджытæй иу. Уæдæй фæстæмæ Сохийы-фырт дирижёриуæг кодта театры бирæ оперон спектакльты.
Сохийы-фырт ма æндæр æмæ æндæр азты куыста ахæм оркестртимæ: Метрополитен-опера, Исландийы оперæ, Уэльсы национ оперæ (2003–2005-æм азты уыдис йæ сæргъы), Баварийы паддзахадон оперæ, BBC-йы музыкалон коллективтæ, Къаролы филармонион оркестр (Стокгольм), Портойы национ оркестр, Радио Франц-ы филармонион оркестр, Ослойы филармонион оркестр, Францы национ оркестр æмæ æнд.
Ныртæккæ Сохиты Тугъан у Тулузæйы Капитолийы национ оркестры аивадон разамонæг.
1500
1500 १५००
Сохиты Тугъан
2010-æм азы сентябры Германы стырдæр газет «Бильд» фехъусын кодта, Сохиты Тугъан Германы симфонион оркестры сæйраг дирижёр кæй суыдзæн, уый.
Фиппаинæгтæ
Категори:Уæрæсейы дирижёртæ Категори:РЦИ — Аланийы адæмон артисттæ Категори:Сохитæ Категори:Дзæуджыхъæуы чи райгуырдис, уыдон Категори:Дирижёртæ алфавитмæ гæсгæ
Автодор (футболон клуб)
Разамынд
Командæйы сæргълæууæг — Андрей Передерий.
1505
1505 १५०५ 1505
Норрботтен (лен)
Фиппаинæгтæ
Норрботтен
Автодор (футболон клуб)
Разамынд
Администратор — Цораты Сослан.
Пресс-атташе — Вячеслав Степанов.
Истори
Футболон клуб «Автодор» бындурæвæрд æрцыд 1983-æм азы куыстадон управлени «СЕВОСЕТИНАВТОДОР»-ы базæйыл, Æлбегонты Хасаны хъæппæрисæй.
1988-æм азы «Автодор» архайдта бæстæйы æнæпрофессионалон командæты ’хсæн ерысты. Уый уыди командæйы фыццаг къахдзæфтæ æппæтуæрæсеон турнирты.
«Автодор»-ы æнтыстытæ хынцгæйæ Уæрæсейы футболы федераци радта командæйæн 1990-æм азы ССР Цæдисы дыккæгæм лигæйы чемпионаты архайыны бар. 1992-æм азы «Автодор»-æн бантысти рацæуын Уæрæсейы чемпионаты фыццæгæм дивизионмæ. 1993-æм азы командæ тох кодта уæлдæр лигæмæ рацæуыныл. Уыцы аз «Автодор» бацахста дыккаг бынат. Фыццаг бынат та, æмæ уыимæ уæлдæр лигæйы хъазыны бар, фæци Новороссийсчы «Черноморец»-ы хай.
1995-æм азы, финанстæ хъуаджы тыххæй, командæ ацыди фыццæгæм лигæйæ æмæ æрхызти дыккæгæммæ.
Зындгонд хъазджытæ
Категори:Цæгат Ирыстоны футболон клубтæ Категори:Футболон клубтæ
Фадзайты Арсен
Цардафыст
Ныртæккæ у парламенты Хæдбар паддзахæдты æмбалады (СНГ) хъуыддæгтæ æмæ æмзæххонтимæ бастдзинæдты фæдыл комитеты сæрдары хæдивæг.
Фадзайты Арсен у усджын, ис ын дыууæ сывæллоны.
Спортивон æнтыстытæ
Фадзайты Арсен у уæгъдибар хъæбысхæсты дыууæ хатты олимпаг чемпион (1988, 1992), æхсæз хатты дунейы чемпион (1983, 1985, 1986, 1987, 1990, 1991), цыппар хатты Европæйы чемпион (1984, 1985, 1987, 1988), цыппар хатты хорзæхджын æрцыд Дунейы хъалацæй (1983, 1985, 1986, 1989). ССР Цæдисы сгуыхт тренер. Фадзайы-фырт у хорзæхджын ахæм ордентæ æмæ майдантæй:
Киев
Фиппаинæгтæ
*
Фадзайты Арсен
Спортивон æнтыстытæ
Категори:Ирон спортсментæ Арсен Категори:Уæрæсейы политиктæ Категори:Паддзахадон Думæйы депутаттæ Категори:Цæгат Ирыстоны парламенты депутаттæ Категори:XXI æнусы политиктæ Категори:Цыколайы чи райгуырдис, уыдон
1506
1506 १५०६ 1506
1506-æм аз
Амардысты
Категори:1506
1507
1507 १५०७ 1507
1509
1509 १५०९
1508
1508 १५०८ 1508
Кордон-дель-Азуфре
Кордон-дель-Азуфре (Cordón del Azufre) — вулкан Аргентинæ æмæ Чилийы арæнтыл.
Æрвитæнтæ
Dakota
Насимьенто
Насимьенто (Cerro Nacimiento) — хох Андты, Аргентинæйы.
Кæс ноджы
Категори:Андтæ Категори:Андты хæхтæ Категори:Аргентинæйы хæхтæ
Таклобан
Такло́бан (City of Tacloban, Siyudad han Tacloban, Lungsod ng Tacloban, себ. Dakbayan sa Tacloban) у Филиппинты сахар, провинци Лейтейы сæйраг сахар æмæ ахсджиаг порт. Сахары цæрынц 217 мин адæймаджы. Таклобан нымад у Филиппинты хъæздыгдæр сахартæй иуыл. 1944-1945 уый уыди бæстæйы хицауады бадæн дæр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Филиппинты сахартæ Категори:Филиппинты порттæ
Серро-Эскориал
Серро-Эскориал (Cerro Escorial) — вулкан Аргентинæ æмæ Чилийы арæнтыл.
Кæс ноджы
Категори:Андтæ Категори:Андты хæхтæ Категори:Андты вулкантæ Категори:Аргентинæйы хæхтæ Категори:Аргентинæйы вулкантæ Категори:Чилийы хæхтæ Категори:Чилийы вулкантæ
Аргъуыд
Аргъуыд (βάπτιση — «донмæ бакæнæн») у чырыстон дины ахсджиагдæр сусæгдзинæдты иу. Аргъуыд базонынц чырыстон еклезиты æппæт дæр, кæд æмæ иухуызон не ’мбарынц аргъуыды мидис æмæ фæтк, уæддæр.
Иоанн Аргъæуаг Иорданы донæй аргъуыдта адæмыл, æмæ Йесо Чырыстийыл уый дæр саргъуыдта.
Чырыстийы ныхасмæ гæсгæ, донæй аргъуыд æмæ Сыгъдæг Уды æрцыд у уæлдæр райгуырды æнæмæнгхъæугæ æууæл (Ин 3:5).
Кæс ноджы
Категори:Чырыстон дин
Неджефабад
Неджефаба́д у сахар централон Ираны, Исфаханы провинцийы, сахар Исфаханæй 28 км æддæдæр. Сахар у шахрестан Исфаханы административон центр.
Цæрджыты нымæц — 229 мин адæймагмæ æввахс (2006).
Фиппаинæгтæ
Категори:Исфаханы сахартæ
Наджаф (мухафазæ)
Наджаф (Эн-Наджаф, محافظة النجف‎‎ [muḥāfaẓa an-Najaf]) у мухафазæ (провинци) Ирачы бæстастæу. Хуссар-ныгуылæны æмарæн у Сауды Араббимæ, цæгат-ныгуылæны — провинци Кербелаимæ, цæгат-скæсæны — провинцитæ Бабиль æмæ Кадисиимæ, хуссар-скæсæны та — провинци Мутаннæимæ.
Провинцийы цæрджыты фылдæр хай сты шиитаг пысылмæттæ.
Наджафы сæйраг сахар у Эн-Наджаф. Иннæ дынджыр сахар у Эль-Куфæ. Дыууæ сахары дæр сты табуйаг шииттæн.
1976-æм азы онг Наджаф уыди провинци Диванийы иу хай. Йе сконды ма уыди провинцитæ Кадиси æмæ Мутаннæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирачы административон дих
1510
1510 १५१० 1510
Ирон литературæ
Ирон литературæ у ирон адæмы литературæ.
Ирон фысджыты уацмыстæ, ирон æвзагыл дæр, цæуын байдыдтой XIX æнусы. Фыццаг мыхуыргонд литературон уацмыс уыд Къубалты Алыксандры поэмæ «Æфхæрдты Хæсанæ» (1897).
Кæс ирон фысджыты номхыгъд.
Литературæ
*
1511
1511 १५११ 1511
Сау денджыз
Сау денджыз кæнæ Сау фурд, нарты кадджыты вариант: Саденджыз, дыгур. Сауфорд (Амшын Еиқәа, Черно море, შავი ზღვა, Marea Neagră, Чёрное море, Karadeniz, Чорне море) у, йæ алыварс сурзæхх кæмæн ис, ахæм денджыз.
Сау денджызы былтыл æрбынат кодтой мæнæ ахæм паддзахæдтæ:
Денджызы фæзуат у 422 000 км², йæ арфдæр бынаты æрфад та у 2210 м.
Порттæ: Батум, Бургас, Варнæ, Стамбул, Керчь, Констанцæ, Новороссийск, Одессæ, Поти, Севастополь, Сочи, Сухум, Ялтæ.
Денджызмæ цы цæугæдæттæ æфтынц, уыдонæй стырдæр сты Дунай (Донай), Днепр æмæ Днестр.
Сау денджызы былтыл, уæлдайдæр Болгари, Уæрæсе æмæ Украинæйы, ис популярон улæфæн бынæттæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Денджызтæ алфавитмæ гæсгæ *
1512
1512 १५१२
1514
1514 १५१४ 1514
1513
1513 १५१३ 1513
Благоевграды облæст
Благоевграды облæст (Област Благоевград) у Болгарийы дыууын аст облæстæй иу. Облæсты автомобилон код у Е. Облæсты сконды ис географион регион Пирины Македони.
Облæст у бæстæйы хуссар-ныгуылæны. Йæ фæзуат — 6449,5 км² (бæстæйы æртыккаг стырдæр), цæрджыты нымæц — 323 552 адæмаджы. Æмарæн у Кюстендилы облæст æмæ Софияйы облæстимæ цæгаты, Пазарджичы облæст æмæ Смоляны облæстимæ скæсæны, хуссары та æмарæн у Гречъы облæстытæ Централон Македони, Скæсæн Македони æмæ Фракиимæ, ныгуылæны та — Цæгате Македониимæ).
Облæст лæууы цæугæдон Струмæйы комы. Фæзуаты дзæвгар хай хохы у.
Административон центр — сахар Благоевград.
Цæрджытæ
Цæрджыты 60,86 % — чырыстæттæ, 12,56 % — пысылмæттæ.
Фиппаинæгтæ
*
1515
1515 १५१५
1517
1517 १५१७ 1517
Манилæ
Мани́лæ (Maynila; ) у Филиппинты сæйраг сахар. Стыр Манилæ у дунейы стырдæр сахартæй иу (æдæппæт цæрджыты нымæц 11 милуаны бæрц). Манилæ у Мæскуыйы æфсымæрон сахар.
Фиппаинæгтæ
Категори:Филиппинты сахартæ
1524-æм аз
Амардысты
Категори:1524
1516
1516 १५१६ 1516
1518
1518 १५१८ 1518
1520
1520 १५२०
Иррупутунку
Иррупутунку (Irruputuncu) — стратовулкан Чилийы облæст Тарапакæйы æмæ Боливийы арæнтыл. Бæрзæнд — 5165 м.
Æрвитæнтæ
Irruputuncu]
Категори:Андтæ Категори:Андты хæхтæ Категори:Андты вулкантæ Категори:Чилийы хæхтæ Категори:Чилийы вулкантæ Категори:Боливийы хæхтæ Категори:Боливийы вулкантæ
Ардебиль
Ардеби́ль ( — Ardabīl, اردبیل, Ərdəbil) у рагон сахар Ираны цæгат-ныгуылæны, провинци Ардебилы, Араксмæ чи кæлы, уыцы цæугæдон Карасуйы былгæрон. Цæрджыты нымæц — 421 248 адæймаджы. Сахайрæгты фылдæр хай сты азербайджайнæгтæ.
У сосавæндæгты æлхынцъ. Ис дзы аэродром.
Ардебилы парахат у гауызтæ кæныны хъуыддаг.
Фенддæгтæ
Сахары ис сих Сефийы æмæ Сефевидты династийы фыццаг сахы мавзолейтæ.
1521
1521 १५२१
Ардебиль
Фиппаинæгтæ
Категори:Ардебилы сахартæ
Акотанго
Акотанго (Acotango) — стратовулкан Чилийы облæст Арика-и-Паринакотæйы. Йæ бæрзæнд — 6052.
Æрвитæнтæ
Smithsonian Institution Global Volcanism Program: Acotango
Категори:Андтæ Категори:Андты хæхтæ Категори:Андты вулкантæ Категори:Чилийы хæхтæ Категори:Чилийы вулкантæ
Æрвцъæх мæзджыт (Тебриз)
Æрвцъæх мæзджыт ( Masjed-e Kabud, Göy məscid) у зындгонд рагон мæзджыт сахар Тебризы (Иран). Уый, стæй æндæр цалдæр æхсæнадон бæстыхайы арæзт æрцыдысты 1465-æм азы Кара-Коюнлуйы сæргълæууæг сах Джаханайы бардзырдмæ гæсгæ. Мæзджыт дзæвгар хъыгдард баййафта 1779-æм азы зæххæнкъуысты — агъуыстæй ма баззади æрмæст бацæуæны сис.
Æрвцъæх мæзджыт (Мазари-Шариф)
thumb|right|300px thumb|right|300px Æрвцъæх мæзджыт (Мазари-Шариф), кæнæ Хазрат Алийы Аргъуыцаг у мæзджыт сахар Мазари-Шарифы, Афгъанистаны. Алийы баныгæды ран кæм æнхъæлынц, уый. Хæссы, кæм æрбынат кодта, уыцы сахары ном — Мазари-Шариф («табуйаджы зæппадз»).
Æрвцъæх мæзджыт (Тебриз)
1973-æм азы Ираны культурæйы министрады цæстдардæй райдыдта, ныронг дарддæр чи цæуы, мæзджыты ахæм реконструкци.
Цъуй
Цъуй, (Sorbus, Рябина) у дыргъхæссæг бæлас.
Æрвцъæх мæзджыт (Тебриз)
Категори:Тебриз
Цъуй
Цæгат Кавказы ис цъуйы 8 хуызæй фылдæр. Бæласы дæргъ у 15-20 метры бæрц. Урс дидинæг æфтауы. Дыргътæ радты 7-8 аздзыдæй. Фæзайы 150-200 азы.
Æрвцъæх мæзджыт (Мазари-Шариф)
Категори:Афгъанистан
Цъуй
Дыргътæ сты сырх, фæлæ ис ахæм цъуй дæр, кæмæн йæ дыргътæ сты бур кæнæ урс (зайынц Китайы, фæлæ уырдыгæй ластæсты дунейы алы къумтæм дæр). Цъуйы дыргътæй пайда кæнынц куыд медицинон, афтæ алыхуызон адæмы пайдайæн.
Кæс ноджы
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Бæлæстæ
1522
1522 १५२२ 1522
Сефеви, Навваб
Сейед Навваб Сефеви, йе ’цæг ном у Моджтаба Мир-лухи (райгуырдис 1924-æм азы — амардис 1956-æм азы) — Ираны пысылмон фундаменталист, Исламы Федаинтæ, зæгъгæ, уыцы къорды бындурæвæрæг æмæ фæтæг. Азымджын æй кодтой сахы режимы ирайнаг политиктæ æмæ æфсæддон службæгæнджыты амарынæй.
1524
1524 १५२४ 1524
Сефеви, Навваб
Моджтаба Мирлохи райгуырдис Тæхраны провинцийы 1924-æм азы. Авдаздзыдæй бацыди Хаким Низамийы номыл скъоламæ, стæй ахуыр кодта Ирачы сахар Наджафы, куыста Хузестаны нефтамалгæнæн куыстуаты.
1943-æм азы балымæн ис Пысылмон революцийы фидæны идеолог Рухолла Хомейниимæ. 1946-æм азы бындур æрæвæрдта, Исламы Федаинтæ, зæгъгæ, уыцы организацийæн. Сефевийы боевиктæ кæй амардтой, уыдоны ’хсæн сты историк æмæ фыссæг Ахмад Касрави, политиктæ Абдулхоссейн Хаджир æмæ Хаджи-Али Размара.
1951-æм азы 3 июны, Сефевийы уæлæ сылгоймаджы дарæс уыди, афтæмæй йæ æрцахстой пъæлицæйæгтæ. Тæрхонгæнæн процесс цыди 4 азы æмæ уыцы рæстæджы дæргъы Сефевийы хъузæттæ арæзтой йæ фарс хæцæн акцитæ. Навваб Сефевийæн рахастæуыд фехсыны тæрхон. Æххæстгонд æрцыд 1956-æм азы 18 январы.
Фæстаг азты Ираны паддзахадон хабархæссæг фæрæзтæ æвдисынц Сефевийы куыд, йæ политикон цæстæнгасты охыл удхарæй чи фæмард, ахæм шахиды. Тæхраны йæ ном хæссы централон уынгтæй иу.
Категори:Ираны революционертæ Категори:Тæхраны останы чи райгуырдис, уыдон
1523
1523 १५२३ 1523
1525
1525 १५२५
1527-æм аз
Амардысты
Категори:1527
1526
1526 १५२६ 1526
1528-æм аз
Амардысты
Категори:1528
1527
1527 १५२७
Минбар (пысылмон дин)
thumb|Ан-Насир Мохаммеды мæзджыты минбар, [[Каир (XIV æнус)]] Минбар (منبر‎‎) у, имам йæ динамындтытæ кæм фæкæсы, мæзджыты ахæм асинæнгæс трибунæ. Вæййы михрабы рахизырдыгæй.
Фыццаг минбар арæзт уыди хъæдæрмæгæй.
Категори:Пысылмон дин
Майоттæ
Майоттæ (Mayotte) у Францы сакъадахон регион æмæ фæсденджызон департамент. Ис Индийы фурды. Майоттæйы сæйраг сахар у Мамудзу. Регионы фæзуат у 376 км², цæры дзы 212 645 адæймаджы. Экономикæйы бындурон къабæзтæ сты: хъæууон хæдзарад (иланг-иланг, кокостæ) æмæ кæсагдарыны куыст.
right|thumb|300px|Майоттæйы географион картæ
* Майоттæ
Тæрс
Тæрс (Fagus, Бук) у бæлас. Тæрс зынаргъ бæлас у.
Тæрс зайы 500 азы. Сырæзы 35 метрмæ ’ввахс. Йæ дыргъ æхсæргъуыз, хомæй нæ бæззынц, ис сæ хъæстæ. Хæрынæн бæззынц æрмæст фыхæй. Тæрсы æхсæртæй уадзынц сой, кæцыйæ пайда кæнынц кулинарон хъуыддаджы, уадзынц дзы къофийы суррогат. Афтæ сæ спайда кæнынц медицинон хаххыл дæр.
Тæрс бирæ рæтты нæ зайы, фæлæ Кавказы ис тæрсæй аразт хъæдтæ.
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Бæлæстæ
Тырсыйы къахыр
Тырсыйы къахыр у æфцæг Хилачъы комæй Тырсыгомы ’хсæн.
1528
1528 १५२८ 1528
1529
1529 १५२९
1530
1530 १५३० 1530
Энгельс (сахар)
Э́нгельс у сахар Уæрæсейы Саратовы облæсты, Энгельсы районы административон центр. Цæрынц дзы 192,0 мин адæймаджы.
Сахар хæссы философ æмæ æхсæнадон архайæг Фридрих Энгельсы ном. 1922-41 азты уый уыд Волгæйы немыцы АССР-ы сæйраг сахар.
1965 азы егъау хид сбаста Энгельс Саратовимæ.
Сахар зындгонд у йæ троллейбусуадзæн заводæй, «Тролза».
Фиппаинæгтæ
Категори:Саратовы облæсты сахартæ
Филадельфи
Филаде́льфи (Philadelphia) у АИШ-ы штат Пенсильванийы стырдæр сахар, бæстæйы зæронддæр сахартæй иу. Цæрынц дзы 1,5 милуан адæймаджы.
Тæхраны базар
thumb|240px|Базармæ бацæуæнтæй иу Тæхраны базар ( [база́ре техрон]), Стыр базар (, Bāzār e Bozorg) у сахар Тæхраны сæйраг базар, дунейы тæккæ стырдæр æмбæрзт базар. Æрбынат кодта сахары 12-æм зылды, йе ’мном районы территорийыл. Йæ фæзуат у 3 км², йæ къæлидорты иумæйаг дæргъ у 10 км фылдæр.
Филадельфи
Фиппаинæгтæ
Категори:Пенсильванийы сахартæ
Тæхраны базар
Кæд æмæ Тæхраны фæзынди ног дуканитæ æмæ базаргæнæн центртæ, уæддæр ацы базар кадджын у сахайрæгтæ æмæ туристты цæсты.
Категори:Тæхран
1531
1531 १५३१
Михраб
thumb|150px|[[Кордовæ (сахар, Испани)|Кордовæйы мæзджыты михраб (хуссар Испани)]] Михраб (محراب) у, арæх дыууæ колоннæ æмæ, Каабæ кæм ис, уый амонæг аркæйæ фæлыст чи вæййы, мæзджыты ахæм къуск. Пысылмæттæ кувыны афон се ’ргом аздахынц михрабы ’рдæм. Арæх æй кæнынц къулы бæстастæу.
Категори:Пысылмон дин
1531-æм аз
Амардысты
Категори:1531
Æлбир
Æлбир кæнæ Сабантыхъæу у хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы. Ис Чысыл Леуахийы комы.
Мыггæгтæ
Цардысты дзы Слантæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цхинвалы районы сахартæ æмæ хъæутæ
1533
1533 १५३३ 1533
Гродно
Гро́дно (Гродна) у сахар Белоруссийы ныгуылæны, Гроднойы облæсты административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Гроднойы облæсты сахартæ
Хæрис
Хæрис, дыгуронау хæрес, хæруес (Salix) у бæлас, арæхдæр доны былтыл чи зайы, ахæм.
Æндæр варианттæ:
Фиппаинæгтæ
Категори:Бæлæстæ
1534
1534 १५३४ 1534
1532-æм аз
Амардысты
Категори:1532
1535
1535 १५३५ 1535
1533-æм аз
Амардысты
Категори:1533
1536
1536 १५३६ 1536
1537
1537 १५३७ 1537
Цъумадайы район
Цъумадайы район (ЦІумада мухъ, Цумадинский район) у Дагъистаны районтæй иу. Ис республикæйы хуссар-скæсæны. Районы административон центр у хъæу Агъвали.
Фиппаинæгтæ
*
Перуйы вулканты номхыгъд
Ацы номхыгъды æвдыст сты Перуйы архайгæ æмæ хуыст вулкантæ.
Фиппаинæгтæ
Перу
26 мартъийы
Ацы бон амардысты
Категори:Бонтæ
1538
1538 १५३८ 1538
25 мартъийы
Ацы бон амардысты
Категори:Бонтæ
1534-æм аз
Амардысты
Категори:1534
1539
1539 १५३९
Мугæ
Мугæ,, хуссар ныхасыздæхтыты мантъылы‎ дæр (Mespilus, Мушмула) у дыргъхæссæг бæлас.
Мугæ дих кæнынц дыууæ хуызыл: гермайнаг (Mespilus germanica, иуæй-иу ахуыргæндтæ равзарынц кавказаг мугæ дæр) æмæ америкæйаг Mespilus canescens (сырх дыргътимæ).
Æппæты хуыздæр зайæн бынат 500-1500 метры денджызы æмвæзæй уæлдæр. Фæлæ æстæм хатт уымæй уæлдæр бынаты дæр фæзайы. Кæны урс дидинæг.
Дыргътæ
Мугæйы дыргътæ сты морæ, сæ диаметр у 2—3 см. Фæлæ ис ахæм хуыз мугæ, æмæ йæ дыргъты диаметр у 7 см. Иу бæлас фæдæтты 12-16 килограммæ ’ввахс дыргътæ.
Мугæйы дыргъты ис бирæ адæмы пайдайæн буаргъæдтæ, ахæмтæ куыд фруктозæ, глюкозæ, каротин, витамин C æмæ æндæртæ. Мугæйы дыргътæ пайда кæнынц сæн æмæ ликёр уадзынæн дæр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Бæлæстæ
Зайæгойтæ
Кæс ноджы
*
1540
1540 १५४० 1540
Згъæртад
Згъæртад у тад згъæры къæртт. Згъæртадтæй уадзынц æмæ æфснайынц сыгъзæрин, æвзист, æрхуы æмæ æндæр згъæртæ.
Категори:Згъæркуыст
Хорасан
right|thumb|Хорасан Ираны картæйыл Хорaсан ( — Xorâsân) у историон бæстæ Ираны скæсæны. 2004 азы онг Хорасан уыдис Ираны æппæты стырдæр провинци, ныртæккæ дих кæны 3 провинцийыл:
*
1535-æм аз
Амардысты
Категори:1535
Элахийе
Элахийе у престижджын район Тæхраны цæгаты. Хауы агломераци Стыр Тæхранмæ æмæ у шахрестан Шемиранаты сконды. Элахийейы ис Тæхраны тæккæ зынаргъдæр бæстыхæйттæ. Уымæй уæлдай ма районы æрбынат кодтой бирæ дипломатон минæварæдтæ (зæгъæм, Швейцарийы æмæ Кубæйы минæварæдтæ), стæй Уæрæсейы минæварады клуб.
Проспект Фереште у, хъуыддаджы къантортæ кæм сгуппар сты, цæгат Тæхраны ахæм ран. Ам æрбынат кодтой бирæнымæцон дуканитæ, ресторантæ æмæ фæсарæйнаг фирмæты минæварæдтæ. Тæхраны скондмæ бацæуыны агъоммæ район Элахийе уыди Мозафереддин-сахы, фæстæдæр та, Ираны хъæздыгдæр сылгоймаг чи уыди, йæ уыцы чызджы сæрмæмулк.
1542
1542 १५४२
1541
1541 १५४१ 1541
Куыдзы пысыра
Куыдзы пысыра кæнæ хъола дидинæг, гæдизæнг , гæдидзæмбы , гæдикъах (Leonurus, Пустырник) у зайæгойты мыггаг.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Хосгæнæн зайæгойтæ Категори:Мыдхæссæг зайæгойтæ
Меккæ
Меккæ (مكة‎‎ Макка, مكة المكرّمة Макка ал-Муккаррама) у сахар Сауды Араббы ныгуылæны, Сырх денджызæй 100 км æддæдæр.
Цæрджыты нымæц — 1,4 милуан адæймаджы (2003). У дунейы æппæт пысылмон артдзæст æмæ пысылмæтты табуйаг сахар.
Сахармæ бацæуыны бар ис айдагъ пысылмæттæн.
Меккæйы бæстастæу ис Мæзджыт аль-Хæрам.
1543
1543 १५४३
27 мартъийы
Ацы бон амардысты
Категори:Бонтæ
1544
1544 १५४४ 1544
Бургасы облæст
Бургасы облæст (Област Бургас) у Болгарийы Хуссар-Скæсæйнаг регионы денджызгæрон облæст, у бæстæйы тæккæ стырдæр (7 748,1 км²). Цæрынц дзы 422 458 адæймаджы.
Скæсæны облæсты арæн у Сау денджызы былгæрон, ныгуылæны сыхаг у Сливены æмæ Ямболы облæстытæ, цæгаты — Варнæйы æмæ Шумены облæстытæ, хуссары та — Турчимæ паддзахадон арæн.
Афæдзы рæстæмбис температурæ у 13 °C.
Бургасы облæсты экономикæ размæцыдыл нымад у, уымæ хауы æппæт Болгарийы ÆМП-ы 5,22%. Бургасы ис порты комплекс — уыимæ нефты æмæ кæсæгахсджыты наулæууæнтæ — уыцы портмæ ласынц бæстæйы импорт æмæ экспорты 74%.
Æхсæнадæмон аэропорт Бургасмæ æрбатæхынц туристтæ сæ фæллад уадзынмæ. Облæсты денджызгæрон лæууынц бирæ курорттæ, сæ фылдæр змисджын пляжтимæ. Уыдонæй тæккæ зындгонддæр у егъау комплекс Хурджын был (Слънчев бряг). 2008 азы, фæллад уадзынмæ Бургасы облæстмæ чи ’рбацыдысты, ахæм уæрæсейæгты нымæцмæ 38% бафтыд; æдæппæт уыдысты 40 мин адæймаджы бæрц.
Облæсты экономикæйы сконды канд туризм æмæ транспорт рæзмæцыд не сты, фæлæ индустри дæр. Нефтехими æмæ нефты ракуыст индустриалон кондады ахсынц 70%. Æндæр къабæзтæ сты хæринаг æмæ сæн уадзæн индустри, текстилуафæн кондад.
Бургасы облæсты хъæубæстæтæ
left|250px|thumb|Бургасы облæсты хъæубæстæтæ
thumb|left|640px|Бургасы сæйраг фистæгон уынг, Александровскæ. Уазæгдон «Болгари»-йы уæлейæ конд къам
Фиппаинæгтæ
*
Златоуст
Златоустæй Челябинскмæ у 110 км, Мæскуымæ — 1941 км.
Златоуст у Уæрæсейы зæронддæр индустрион центртæй иу. 1857-æм азы Златоусты дæснытæ скодтой Уæрæсейы фыццаг æндон сармадзан.
Фиппаинæгтæ
Категори:Челябинсчы облæсты сахартæ
Самбиат
Мыггæгтæ
Цардысты дзы Хацыртæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цхинвалы районы сахартæ æмæ хъæутæ
1537-æм аз
Амардысты
Категори:1537
Эдзойы Республикæ
thumb|Хоккайдо (сырх) нырыккон Японы картæйыл Эдзойы Республикæ кæнæ Республикæ Эдзо (蝦夷共和国, транскрипцийы æндæр вариант: Эцуйы Республикæ), зæгъгæ, афтæ хуындæуыд, 1868–1869-æм азты Хоккайдойы сакъадахыл (уæд хуындис Эдзо) чи уыдис, уыцы паддзахад. Арæх æй фæхуындæуы Азийы фыццаг республикæ.
Республикæ фæзындис Босины Хæсты рæстæг. Сёгуны фарслæуджытæ Японы императоры æфсæдтæн куы фембылды сты, уæд сёгуны флоты иу хай цалдæр мин салдаты æмæ францаг æфсæддон уынаффæгæнджытимæ æрцыдис Эдзойы сакъадахмæ. 1868-æм азы 15 декабры уыдис Японы историйы фыццаг æвзæрстытæ — ног республикæйы президентæй равзæрстæуыд адмирал Эномото Такэаки.
Республикæйы банымадтой Францы Дыккаг импери æмæ Британийы импери, сæ политикон æмæ æфсæддон архайджытæ та афтæ активонæй куыстой Эдзо аразыныл, æмæ уый охыл сæ ис хонæн ацы ног паддзахады сæрæвæрджытæ.
Республикæйы цыбырдуг историйы дæргъы нæ банцадис, 1868-æм азы 20 октябры чи райдыдта, уыцы Хакодатейы хæстон операци. Республикæ куы расидтæуыд, уæд æй император нæ банымадта æмæ 1869-æм азы 20 мартъийы, Эдзо цы территори ахста, уырдæм æрвыст æрцыдис наутæ æмæ 7000 фистæг æфсæддоны. 1869-æм азы 6 майы Республикæйы æмæ Империйы флотты ’хсæн Миякойы бухтæйы уыдис хæстæмбæлд. Япойнаг историографийы ацы цау хуыйны Миякойы хæстæмбæлд. Фæуæлахиз дзы Японы империйы флот. Фембылды фæстæ францаг уынаффæгæнджытæ ныууагътой сакъадах, 17 майы та басастæуыд ныхмæлæуды фæстаг артдзæст — фидар Горёкаку. 27 июны Эдзойы Республикæйæн официалон æгъдауæй æрцыдис кæрон. 15 августы сакъадахæн рардæуыд ног ном — Хоккайдо.
Эномото Такэаки æрцыдис тæрхонгонд. Цы йын стæрхон чындæуыд, уыцы æмгъуыд ахæстоны фæбадыны фæстæ уый ахста алыхуызон паддзахадон бынæттæ, уыимæ иу рæстæг уыдис Японы минæвар Уæрæсейы империйы.
Категори:Историон бæстæтæ Категори:Японы истори Категори:Мэйдзийы дуг Категори:Раздæры республикæтæ
Варнæйы облæст
Варнæйы облæст (Област Варна) у Болгарийы дыууын аст облæстæй иу. Облæст лæууы бæстæйы хуссар-скæсæны. Йæ скæсæны у Сау денджыз, æмарæн у Бургасы облæст, Добричы облæст æмæ Шумены облæстимæ.
Варнæйы облæсты фæзуат у 3820 км² (æдæппæт паддзахады фæзуатæй 3,44 %), цæрынц дзы 495 056 адæймаджы (æдæппæт Болгарийы цæрджытæй 6,1 %). Варнæйæгтæ, Болгарийы рæстæмбис нымæцтимæ абаргæйæ, гуыргæ кæнынц фылдæр, мæлгæ та — къаддæр.
Цæрджыты разт азмæ гæсгæ: 1934 азы — 256 425 1946 — 266 617 1956 — 314 163 1965 — 366 855 1975 — 431 024 1985 — 464 945 1992 — 462 970 2001 — 462 218 2007 — 495 056 2025 — 610 000 (прогноз)
Цæрджыты этникон сконд: болгайрæгтæ — 85,3 %, туркæгтæ — 8,1 %, цигайнæгтæ — 3,3 %. Экономикæйы активон цæрджыты хай — 56 %, кæд æмæ бæстæйы астæуккаг у 46 %.
Облæсты ис генералон консулæдтæ — Польшæ, Уæрæсе æмæ Украинæйы.
thumb|270px|Æрдзон ландшафт сахар [[Девняйы цур]] thumb|270px|Курорт [[Сызгъæрин змистæ]]
Фиппаинæгтæ
*
Велико-Тырновойы облæст
Велико-Тырновойы облæст (Област Велико Търново) у Болгарийы Цæгат-Централон регионы облæст.
Облæсты фæзуат у 4661 км², цæрынц дзы 291 121 адæймаджы. Ис дзы 14 сахары, дихгонд у 10 хъæубæстæйыл.
Астæузаманы Велико-Тырново болгайраг паддзахады сæйраг сахар уыд. Ныр дæр стыр удон ахадындзинад ис уыцы регионæн.
Фиппаинæгтæ
*
Гæтциты Батраз
Гæтциты Батраз у Республикæ Цæгат Ирыстон — Аланийы куырмыты æхсæнады сæрдар. Æхсæнад кусы 82 азы. Йæ хыгъды ис иу мин æхсæзсæдæ адæймаджы.
Фиппаинæгтæ
Батраз
1545
1545 १५४५ 1545
1546
1546 १५४६ 1546
Пысырайы мад
Пысырайы мад кæнæ къуырма пысыра, хуыздзыд (Lamium album, Яснотка белая) у бирæазон кæрдæг зайæгой.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Мыдхæссæг зайæгойтæ
Уæлладжыры æфцæг
Уæлладжыры æфцæг у æфцæг Куырттаты комæй Уæлладжыргомы ’хсæн.
Литературæ
Категори:Ирыстоны æфцджытæ Категори:Куырттаты ком Категори:Уæлладжыргом
1538-æм аз
Амардысты
Категори:1538
Генуяйы бакæлæн
Генуяйы бакæлæн (Golfo di Genova) у Лигурийы денджызы бакæлæн. Æхсы Италийы цæгат-ныгуылæны былтæ. Йæ дæргъ у 30 км, тæккæ фæтæндæр раны уæрх у 96 км. Бакæлæны æрфад у 1000–1500 метры. Бакæлæны былтæ сты тыххæрд æмæ къæдзæхджын. Доны цæхджынады бæрц у 36,5 ‰.
Бакæлæн кæй æхсы, уыцы былтыл цы сахартæ æрбынат кодтой, уыдонæй сæйрагдæртæ сты Генуя, Савонæ æмæ Кьявари.
Генуяйы æмæ Савонæйы ис порттæ.
1547
1547 १५४७ 1547
Джиддæ
Джиддæ у, Меккæ æмæ Мединæмæ цæуæг динбæлццæтты фылдæр хай чи исы, уыцы порт.
Фиппаинæгтæ
Категори:Сауды Араббы сахартæ Категори:Сауды Араббы порттæ Категори:Сырх денджызы порттæ
Тъехты Тамерлан
Тъехты Таймуразы фырт Тамерлан (райгуырдис 1977-æм азы 17 июлы Даргъкъох‎ы) у прозаик, публицист, газет «Северная Осетия»-йы уацхæссæг.
Фиппаинæгтæ
Тамерлан Категори:Хъахъхъæдуры чи райгуырдис, уыдон
1549
1549 १५४९ 1549
1539-æм аз
Амардысты
Категори:1539
Литературæ
Литературæ (lit(t)eratura, фыст) у кæцыдæриддæр текстты æмдзыгуыр.
Кæс
Категори:Литературæ
12 майы
Ацы бон амардысты
Категори:Бонтæ
Королёв (сахар)
Королёв у Уæрæсейы сахар Мæскуыйы облæсты. Цæрынц дзы 171,6 мин адæймаджы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæскуыйы облæсты сахартæ
Битъына
Битъына кæнæ цайгæрдæг (, Mentha) у бирæазон мыддæттæг кæрдæг зайæгойты мыггаг. Цæгат Кавказы дзы æмбæлы цалдæр хуызы, иууыл арæх дæр лимонон.
Битъынайы сыфты ис бирæ адæмы пайдайæн буаргъæдтæ, ахæмтæ куыд витаминтæ А æмæ С, камфорæ, ментол, ментон æмæ æндæртæ.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Хосгæнæн зайæгойтæ Категори:Хъацæнтæ (хæринаг)
1551
1551 १५५१ 1551
1540-æм аз
Амардысты
Категори:1540
Æрджынарæг
Æрджынарæг, (Эльхотовские ворота) у нарæг Цæгат Ирыстоны Кировы районы, Елхотмæ ’ввахс, дыууæ ныллæг рæгъы ’хсæн Терчы дон кæм кæлы, уым. Æрджынарæгыл цæуынц ахсджиаг соса фæндаг æмæ æфсæнвæндаг.
Фыдыбæстæйы Стыр хæсты рæстæг 1942-æм азы фæззæджы уыцы ран цыдис карз тох, советон æфсæддонтæ нæ бауагътой фашистты дарддæр цæуын.
Сырычы дон
Сырычы дон у цæугæдон Цæгат Ирыстоны Садонгомы.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ Категори:Садонгомы цæугæдæттæ
1541-æм аз
Амардысты
Категори:1541
1542-æм аз
Амардысты
Категори:1542
Тахойтæ
Литературæ
*
Ньюфаундленд
Ньюфаундленд:
Сабанты Тамерлан
frame|right|Сабанты Тамерлан Сабанты Малийы фырт Тамерлан (райгуырдис 1957-æм азы 2 июлы) у Хетæгкаты Къостайы номыл премийы лауреат, Уæрæсейы Федерацийы сгуыхт артист, кусы Тæбæхсæуты Балойы номыл Цæгат Ирыстоны драмон театры.
Хетæгкаты Къостайы 151 аз сæххæст кæныны фæдыл уый бафиппаидта Цæгат Ирыстоны телеуынынадæн: «Ирондзинад, æвзаг æмæ аивад рох куы уой, уæд мах Къостайы фæдонтæ не стæм. Хъуамæ алчидæр йæхи бафæрса, цæмæй ирондзинад сæфт ма уа, ирон æгъдау, ирон ыарн сæфт ма уа, уый тыххæй мæ хъарутæ кæм нæ бавгъау кодтон? Æрмæстдæр уæд нæ Ирыстоны фарн йæ бынаты сбаддзæн».
Фиппаинæгтæ
Категори:Хетæгкаты Къостайы номыл премийы лауреаттæ Категори:Уæрæсейы Федерацийы сгуыхт артисттæ Тамерлан
Видины облæст
Видины облæст ахсы фæзуат 3033 км², цæрынц дзы 121 465 адæймаджы. 1960-æм азты фæстæ цæрджыты нымæц кæны къаддæр. Амы адæм лидзынц бæстæйы стырдæр сахартæм — уæлдайдæр Софиямæ. Рæсугъд æмæ сабыр облæст у, æмæ уый тыххæй уымæ дæр æрбацæуынц адæм, сæ фылдæр — ацæргæ пенсиисджытæ. Уымæй рæзы цæрджыты растæмбис кар.
thumb|left|Миджуры хохы уынд Сербийæ, арæны цæджындзтæ дæр фенæн ис Облæсты бæрзонддæр бынат у Миджуры хох, Сербиимæ арæныл у. Уырдæм сцæуæн и æрмæст арæнгæсты барлæвæрдæй.
Видины облæсты хъæубæстæтæ
Административон æгъдауæй облæст дихгонд у 11 хъæубæстæйыл:
Фиппаинæгтæ
*
11 майы
Ацы бон амардысты
Категори:Бонтæ
Рихитæ
Кæс ма
Категори:Адæймаг
1552
1552 १५५२ 1552
1553
1553 १५५३ 1553
1543-æм аз
Амардысты
Категори:1543
Бехеште-Захра
thumb|Бехеште-Захрайы уæлмæрдтæ Бехеште-Захра ( [behešt-e zahrâ]) у Ираны стырдæр уæлмæрдтæ. Æрбынат кодтой Тæхранæй хуссарырдæм 6 км æддæдæр, Дарсанабады сахармæ хæстæг.
Уæлмæрдтæ байгом кодтой 1970-æм азы 25 июлы. Йæ ном «Бехеште Захра» амоны «Захрайы дзæнæт». Захра уыди Мæхæмæт пехуымпары цыппæрæм чызг æмæ Имам Алийы бинойнаг. Радтой йын фæсном аз-Захра («Æрттиваг»). Уæлмæрдтæм бахæццæ уæвæн ис метройы фæрцы кæнæ Раджаийы проспектыл, Бехеште-Захрайы проспектыл æмæ Тæхран—Кумы сосавæндагыл.
1979-æм азы 1 февралы, Тæхранмæ цы бон раздæхтис, уæд Бешехте-Захрайы Аятолла Хомейни адæмы раз загъта, историон нысаниуæг кæмæн ис, йæ уыцы ныхас.
Фиппаинæгтæ
Категори:Уæлмæрдтæ Категори:Тæхран
Халондзидза
Халондзидза у зайæгойы ном.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Æртæсыфон
Æртæсыфон кæнæ цъиудзæхæра, цъирæнгæрдæг , дыгур. æртитъаф(ф)уг кæнæ усес (Trifolium, Клевер) — хъæдурхуызты бинонадмæ чи хауы, ахæм дыууæ кæнæ бирæазон мыддæттаг кæрдæг.
Йæ сыфты æмæ дидинджыты ис бирæ пайдаджын буаргъæдтæ, ахæмтæ куыд витаминтæ С, А, Р æмæ Е, гликозидтæ æмæ æндæртæ.
Фылдæр дзы пайда кæнынц хъæууон хæдзарады, куыд фосы холлаг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Хъæдурхуызтæ
2 июлы
Ацы бон амардысты
Категори:Бонтæ
Дискусси
Дискусси у, дыууæ кæнæ фылдæр адæймаджы цæуылдæр куы дзурынц, уый.
Википедийы алы фарсæн ис йæхи дискусси — уыцы фарсы тыххæй кæм адзурæн ис, ахæм сæрмагонд бынат.
Хуссар Хорасан
Хуссар Хораса́н ( Xorâsân-e Janubi) у провинци Ираны скæсæны.
Провинцийы центр — Бирдженд. Шахрестантæ: Сараян, Нахбандан, Сарбишех. Хуссар Хорасан у, 2004-æм азы провинци Хорасан цы æртæ провинцийыл дихгонд æрцыд, уыдонæй иу.
Цæрджыты нымæц — 510 мин адæймаджы.
Цæрынц дзы фылдæр персайнæгтæ, уыдонæй уæлдай — белуджæгтæ, пуштунтæ æмæ таджикæгтæ.
Фиппаинæгтæ
*
Халоныкъах
Халоныкъах у зайæгойы ном.
Димитровград (Уæрæсе)
Фиппаинæгтæ
Категори:Ульяновсчы облæсты сахартæ
1554
1554 १५५४ 1554
1555
1555 १५५५ 1555
Гогебашвили, Яков Симоны фырт
Яков Гогебашвили (იაკობ გოგებაშვილი; райгуырдис 1840-æм азы 15 октябры — амардис 1912-æм азы 1 июны) уыдис гуырдзиаг педагог, журналист æмæ сывæлæтты фыссæг; нымад у Гуырдзыстоны зонадон педагогикæйы бындурæвæрæгыл.
Хъуыстгонд ма у, сывæллæттæн иттæг дæсныйæ цы абетæ («Мадæлон æвзаг»; დედა ენა [дэда эна]) сарæзта, уый руаджы дæр. Ацы чиныг, ивддзинæдтæ йæм бахастæуыд, афтæмæй ныры онг у ахуыргæнæн чиныг гуырдзиаг скъолаты.
Цардафыст
Яков Гогебашвили райгуырдис Гуырдзыстоны сахар Гурмæ хæстæг хъæу Варианийы, мæгуыр сауджын Симон Гогебашвилийы бинонты ’хсæн. Ахуыр кодта фыццаг Гуры æмæ Тбилисы семинартæ, фæстæдæр та, 1861-æм азы бацыдис Киевы динон академимæ. Æмрæстæджы уый цыдис, Киевы университеты æрдзон зонæдты тыххæй цы лекцитæ кастæуыд, уыдонмæ. Ам Гогебашвили базонгæ ис уырысы рухстауджытæ Герцен, Белинский æмæ Чернышевскийы политикон идейæтимæ, фæлæ уæддæр, йе ’мдуггаг бирæ гуырдзиаг студенттæй хъауджыдæр, уый нæ бахаудис, Уæрæсейы бирæ рæтты парахат чи уыдис, уыцы радикалты тæваджы бын. Йæ зондахастыл тынг бандæвта динон семинар. 1863-æм азы Яков Гуырдзыстонмæ куы сыздæхтис, уæд райдыдта кусын Тбилисы динон семинары арифметикæ æмæ географийы ахуыргæнæгæй, фæстæдæр та ссис уыцы ахуырдоны инспектор.
Туг исын
Туг исын (тугисын, тугист) — маст исыны æгъдау марды, цæфы, чызг аскъæфыны æмæ æндæр æфхæрды тыххæй. Ирон æхсæнады тугисын куыд коллективон хихъахъхъæныны хуыз æмæ мадзал, уыдис арæх æмбæлгæ цау.
Гогебашвили, Яков Симоны фырт
Цардафыст
Гогебашвили уыдис национ-либералон змæлды æмæ къорд «Пирвели даси»-йы активон архайæг. Гуырдзыстоны йæ ном арæх æвæрынц Илья Чавчавадзе æмæ Акаки Церетелийы нæмтты æмрæнхъ.
Серро-Минчинчæ
Серро-Минчинчæ (Cerro Minchincha) — стратовулкан Боливийы æмæ Чилийы арæнтыл. Скæсæнырдæм дзы лæууы хох Олкæ.
Гогебашвили, Яков Симоны фырт
Цардафыст
Цы фатеры цардис, уырдæм-иу арæх цыдысты семинары студенттæ, æмæ рæхджы ссис, официалонæй хъодыгонд чи уыдис, ахæм аивадон æмæ политикон темæтыл ныхас æмæ дискусси кæнæн бынат. Æхсæндзарды мидæг Яков активон кæй уыдис, уый фыдæй йæ Сыгъдæг Синоды бардзырдмæ гæсгæ йæ куыстæй рацух кодтой, æмæ уæдæй фæстæмæ уый паддзахадон бынæттæ никуы ахста.
Туг исын
Туг исыны æгъдау рагон Иры
(Хетæгкаты Къоста, «Особа»).