cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Гранд-Эст
Гранд-Эст кæнæ Стыр скæсæйнаг регион (Grand Est, раздæры ном: Эльзас — Шампань — Арденнтæ — Лотаринги, Alsace-Champagne-Ardenne-Lorraine) у регион Францы цæгат-скæсæны. Йæ сæйраг сахар у Страсбург.
Фиппаинæгтæ
Категори:Францы регионтæ
Агънатæ
Агънатæ (Агнаевы) сты ирон мыггаг.
Истори
Рагон таурæгъмæ гæсгæ Агънаты мыггаг равзæрд Уæлладжыры комы, Мызуры. Сты Ос-Бæгъатыры фырт Къусæгоны къабаз, йæ фырт Мызуры фыццаг усы иунæг чызг Тайсауæй рацæугæ байзæддаг.
Æрвитæнтæ
*
Тменаты Виталий
Тменаты Харитоны фырт Виталий (райгуырдис 1944-æм азы Бакуйы — амардис 2005-æм азы) у Цæгат Ирыстоны зындгонд ахуыргонд,, археолог, Цæгат Ирыстон æмæ Уæрæсейы зонады сгуыхт кусæг, историон зонæдты доктор, профессор. Каст фæци ЦИПУ-йы историон факультет.
Уæлдай фылдæр иртаста ирон астæузаманы архитектурæ: мæсгуытæ æмæ зæппæдзтæ.
Чингуытæ
Виталий Категори:Кавказзонджытæ Категори:Цæгат Ирыстоны ахуыргæндтæ Категори:Бакуйы чи райгуырдис, уыдон
Гозойтæ
Фиппаинæгтæ
*
Бадзоатæ
Бадзоатæ кæнæ Бадзуатæ (Бадзоевы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Хъуынетрæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Сирийы сахартæ
Къелойтæ
Къелойтæ (Келоевы) сты дыгурон мыггаг.
Равзæрд
Фыдæй фыртмæ цы таурæгъ уыд ацы мыггаджы тыххæй, уымæ гæсгæ Дыгуры комы, Куссуйы цæрæг Къелойты мыггаджы мад уыд цæцæйнаг Къелойты чызг Фатимæ. Фатимæйы бинонтæ, дам, Цæцæны кæимæдæр фæтуджджын сты, æмæ уый тасæй Фатимæ йе ’фсымæртимæ ралыгъди сæ хъæуæй Дыгуры коммæ, Куссуйыхъæумæ. Куссуйы хо æмæ æфсымæрты бауазæг кодтой Хъантемырты æлдæрттæй иу бинонтæ. Уыдонмæ цардысты, куыстой сын. Цас фæцардысты афтæ, уый ничи зоны, фæлæ, дам, хæдзары хицауæн йæ ус куы амард, уæд дыккаг усæн ракуырдта Фатимæйы. Райгуырд сын æртæ фырты: Айтег, Хъазибек æмæ Алибек. Ацы æртæ лæппуйы Хъантемырты хæдзары слæгтæ сты. Уый фæстæ æфсымæртæ æмæ сæ мад цæмæдæр гæсгæ рахицæн сты æмæ хицæн бинонтæй цардысты Куссуйы. Æфсымæртæн кæд сæ фыд Хъантемыртæй уыд, уæддæр хицæнæй цæргæйæ сæ мыггаг скодтой сæ мады мыггагæй — Къелойтæй. Афтæмæй Куссуйыхъæуы дæр фæзынд Къелойты мыггаг. Æфсымæртæн фæзынд цæуæт, цæуæты цæуæт.
Брешиа (провинци)
Бре́шиа (Provincia di Brescia, Pruvincia de Bressa) у провинци Италийы цæгаты. Йæ административон центр у Брешиа.
Цыдатæ
Цыдатæ кæнæ Цыдадтæ (Цидаевы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Красноград
Красноград (Красноград; Красноград) у сахар Украинæйы Харьковы облæсты, Краснограды районы административон центр.
Гадзитæ
Гадзитæ кæнæ Гадзиатæ (Гадзиевы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Красноград
Фиппаинæгтæ
Категори:Харьковы облæсты сахартæ
Нагоя
Наго́я (名古屋市) у сахар Японы хуссары, Айтийы префектурæйы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Японы сахартæ
Ног Атаги
Ног Атаги́ (Жима Атагӏа, Новые Атаги) у хъæу Цæцæны Шалийы районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Шалийы районы цæрæнрæттæ
Оленегорск
Оленего́рск (Оленегорск) у сахар Мурмансчы облæсты.
Фиппаинæгтæ
Категори:Мурмансчы облæсты сахартæ
Перевоз (Дæллаг Новгороды облæст)
Перево́з (Перевоз) у сахар Уæрæсейы Дæллаг Новгороды облæсты. Лæууы цæугæдон Пьянæйы былыл.
Галхæфс
Галхæфс (, Жабы) у цæрæгойты бинонад.
Фиппаинæгтæ
*
Краснограды район
Краснограды район (Красноградський район, Красноградский район) у район Украинæйы Харьковы облæсты. Йæ административон центр у Красноград.
Фиппаинæгтæ
*
Гассетæ
Гассетæ (Гассеевы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Саутиатæ
Саутиатæ кæнæ Саутæтæ (Саутиевы) сты ирон мыггаг.
Бубукин, Валентин Борисы фырт
Валенти́н Бори́сович Бубу́кин (1933-æм азы 23 апрелы, Мæскуы — 2008-æм азы 30 октябры, Мæскуы) у советон футболист, Европæйы хъалацы чемпион (1960), Советон Цæдисы спорты сгуыхт мастер (1960), УСФСР-йы сгуыхт тренер (1990).
Цардафыст
Валентин Бубукин райгуырдис Мæскуыйы, шофыры бинонты. Йæ сабибонтæй уарзта футбол, баскетбол, хоккей æмæ æндæр спорты хуызтæ. 1947-æм азы бацыдис Мæскуыйы спорты скъола «Крылья Советов»-мæ æмæ дзы уыдис централон размæбырсæг. Уайтагъд йæхи равдыста арахстджынæй, результатмæ тырнагæй. Цалдæр къуырийы фæстæ хъазыдта фæсивæдон командæйы сконды.
1952-æм азы æрбацыдис Мæскуыйы Уæлдæфон тыхты клубмæ (ВВС Москва), хъазыдис йæ дублёрты сконды. 1953-æм азы та бацыдис «Локомотив»-мæ, клубы сæйраг тренер ма Борис Аркадьев куы уыдис, уæд. 1957-æм азы Бубукин бакуырдта уæлахизы гол мæскуыйаг «Спартак»-ы дуармæ. Æрбахуыдтой йæ иугонд командæмæ, кæцы командæимæ архайдта дунейы чемпионаты Швецийы (1958), фæлæ командæ куы фембылды, уыцы хъазты хайад нæ иста, бадтис бæндоныл æнæхъæн хъазты рæстæг. 1960-æм азы Европæйы хъалацы тыххæй та хъазыдис фæзы.
1961-æм азы йæ кæйдæр тренер Всеволод Бобров йæ бахуыдта ЦСКА-мæ, ацы клубы Бубукин ахъазыд 20 матчы, бакуырдта 3 голы. Чемпионат куы фæци, уæд раздæхтис «Локомотив»-мæ. Уыцы бонæй бакуырдта ма 21 голы ацы комæндæйы. Уыцы иу рæстæг ахуыр кодта тренеры дæсныйад.
Футболисты карьерæ куы фæци, уæд сæйраг тренерæй куыста «Локомотивы», стæй иннæ сахарты дæр — Симферополы, Львовы, суанг ма Вьетнамы сæйраг сахары. Ханойы куы куыста, уæд советон минæвæрады кусджыты тренер дæр уыд, йæ мысинæгты уый тыххæй куыд радзуры, афтæ.
Амардис Мæскуыйы 2008-æм азы 30 октябры, 76 азы йыл куы цыдис, уæд.
Фиппаинæгтæ
Категори:СЦКП-йы уæнгтæ Категори:Советон Цæдисы футболисттæ Категори:Мæскуыйы чи амардис, уыдон Категори:Википеди:Викирардтæй йæ ратæдзæнтæ чи исы, ахæм уацтæ
Сент-Экзюпери, Антуан де
Антуа́н Мари́ Жан-Бати́ст Роже́ де Сент-Экзюпери́ (Antoine Marie Jean-Baptiste Roger vicomte de Saint-Exupéry; райгуырдис 1900-æм азы 29 июны Лионы — амардис 1944-æм азы 31 июлы) уыдис францаг фыссæг, журналист, поэт æмæ профессионалон тæхæг.
Цардафыст
Райгуырдис 1900-æм азы 29 июны Лионы аристократон бинонты æхсæн. Уый уыдис граф Жан де Экзюперийы æртыккаг сывæллон. Йæ фыд амардис, Антуаныл цыппар азы куы цыдис, уæд, æмæ лæппуйы хъомыл кодта йæ мад. Йæ сабибонтæ арвыста Сен-Морис-де-Реманы, Лионмæ хæстæг.
Колледжы бакалавры къæпхæн райсыны фæстæ Антуан цалдæр азы ахуыр кодта Аивæдты академийы архитектурон хайады, уый фæстæ бацыд рæнхъон салдатæй авиацион æфсæдтæм.
1923 азы йын радтой тæхæджы бæлвырдгæнæн.
1926 азы йæ службæмæ райстой авиацион куыстуæтты Генералон къордмæ. Сент-Экзюпери тахтис Тулузæ — Касабланкæйы посты уæлдæфон фæндæгтыл.
1929 азы сентябры Сент-Экзюпери нысангонд æрцыдис Буэнос-Айресы францаг авикомпани «Аэропосталь-Аргентинæ» — йы хайады директорæй.
1935 азы дыкабры Парижæй Сайгонмæ дæргъвæтин атахты рæстæг антуан де Сент-Экзюперийы хедтæхæг æрхаудис Ливийы æдзæрæг ран æмæ ныппырх, йæхæдæг аирвæзт.
1930-æм азты æмбисæй фæстæмæ куыста куыд журналист, 1935 азы апрелы уыдис Мæскуыйы куыд газет «Пари-Суар»-ы сæрмагонд уацхæссæг æмæ йæ цыды хабæрттæ æрфыста цалдæр очеркы. 1936 азы, хæстон уацхæссæг уæвгæйæ, ныффыста къорд хæстон репортажы Испанийæ, уæд уым цыдис мидхæст.
Дыккаг дунеон хæст куы райдыдта, уæд капитан Сент-Экзюпери мобилизацигонд æрцыдис æфсадмæ, фæлæ йæ бæззоныл банымадтой æрмæст зæххыл службæ кæнынæн. Йæ бастдзинæдтæй спайда кæнгæйæ, Сент-Экзюпери бацархайдта, цæмæй йæ снысан кæной авиацион сгарæг къордмæ.
1940 азы майы уый хорзæхджын æрцыдис Хæстон дзуарæй "Хæстон сгуыхтдзинæдты тыххæй".
1940 азы Франц немыцаг фашистон æфсæдтæй оккупацигонд куы æрцыдис, уæд ацыдис Америкæмæ.
Ронæ (департамент)
Ро́нæ (Rhône, Ròse, Rôno) у департамент Францы. Йæ административон центр у Лион.
Фиппаинæгтæ
*
Сент-Экзюпери, Антуан де
Цардафыст
1943 азы Сент-Экзюпери Америкæйæ ацыдис Алжирмæ, уым йæхи дзæбæх кодта. Уырдыгæй сæрды фæстæмæ æрбаздæхтис Мароккойы æрæнцæйæг йæхи авиацион къордмæ.
Атахтытæн бар райсыны тыххæй стыр зиндзинæдтæ бавзарыны фæстæ, францаг ныхмæлæуды дзырддзæугæ архайджыты æххуысæй, Сент-Экзюперийæн бар лæвæрд æрцыдис йæ райгуырæн Провансы районы фондз сгарæг атахты сæххæст кæнын, знаджы коммуникацитæ æмæ æфсæдты аэрохуызистытæ скæнгæйæ.
Хæдтæхæг йæ базæмæ нал æрбаздæхтис, æмæ йын йæ тæхæджы банымадтой æбæрæгæй фесæфæгыл. Æрмæст 1998 азы 70 метры арфæны æнæнхъæлæджы разындысты йæ хæдтæхæджы хæлддзæгтæ, æвзист цонгдарæн фыссæджы æмæ йæ бинойнаг Консуэлойы нæмттимæ.
Библиографи
Антуан де Сент-Экзюперийы фыццаг радзырд «Авиатор» мыхуыры фæзындис 1926 азы, 1929 азы та уый бадзырд бафыста чиныгуадзæг Гастон Гиллимаримæ йæ авд романы рауадзыны тыххæй. Уыцы азы ын рацыдис роман «Хуссайраг постласæг».
1930 азы феврал рухс федта йæ чиныг «Адæмы планетæ» уый у автобиографион эссеты æмбырдгонд.
1942 азы февралы АИШ-ы рацыд йæ чиныг «Хæстон тæхæг». Уый фæстæ уалдзæджы кæрон Сент-Экзюперийæн рауагъдад Рейналь—Хичкок бахæс кодта ныффысын аргъау сывæллæттæн. Уый бафыста контракт æмæ райдыдта кусын философон-лирикон аргъау «Гыццыл принц»-ыл авторы нывтимæ. 1943 азы апрелы «Гыццыл принц» мыхургонд æрцыдис АИШ-ы. Уыцы азы ма рацыди йæ уацау «Фыстæг амынæтмæ».
Фиппаинæгтæ
Категори:Лионы чи райгуырдис, уыдон Категори:Францы фысджытæ Категори:Францаг поэттæ Категори:Францы поэттæ Категори:Францы фысджытæ
Мантуя (провинци)
Ма́нтуя (Provincia di Mantova, Pruvincia de Mantua) у провинци Италийы цæгаты. Йæ административон центр у Мантуя.
Категори:Ломбардийы провинцитæ
Кобе
Фиппаинæгтæ
Категори:Японы сахартæ
Баньоле
Фиппаинæгтæ
Категори:Францы сахартæ
Кадимагомедов, Магомедхабиб Зайнудины фырт
Æрвитæнтæ
Категори:Белоруссийы хъæбысæйхæцджытæ Категори:Дагъистаны спортсментæ
Хэфэй
Хэфэ́й у сахар Китайы, Аньхойы провинцийы сæйраг сахар.
Гергет
Гергет, вариант Джерджетыхъæу (გერგეტი) у раздæры хъæу Гуырдзыстоны Хъазыбеджы муниципалитеты. Ис Сæнайыхъæумæ ’ввæхс.
Чъима
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæргътæ
Спотти
Спотти — робот, кæцы сарæзта ВКонтакте Роскосмосимæ иумæ. Космосмæ йæ хъавыдысты суадзын мартъийы 2017 азы. Фæлæ сæ пълан ахастой февраль-мартъимæ 2018 азмæ, цæмæй хуыздæр бацæттæ кæной роботы. Пъланы ис, цæмæй фæкуса 10 азы дæргъы МКС-ыл, уым бастдзинад æфсадын кæндзæн космонавтты æмæ социалон хызы архайджыты ’хсæн.
Фиппаинæгтæ
Категори:Робот Категори:Вконтакте
Бæласы сыст
Бæласы сыст (Aphidoidea, Тля) — сасчыты уæлбинонад.
Фиппаинæгтæ
Категори:Сасчытæ
Хæфс
Хæфс, (, Бесхвостые, Лягушки) у цæрæгойты къорд.
Кæс ноджы
*
Йювяскюля
Йю́вяскюля, æндæр варианттæ сты: Ювяскюля æмæ Ювэскюлэ (Jyväskylä ) у сахар æмæ муниципалитет Финляндийы, Централон Финляндийы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Финляндийы сахартæ
Бакъуриан
Бакъуриан (ბაკურიანი) у хъæу Гуырдзыстоны Боржомы муниципалитеты.
Ирон мыггæгтæ
Цардысты дзы Джангобегтæ, Туатæ, Плитæ, Мæхъитæ, Диакъонтæ, Санахъотæ, Хетæгкатæ, Къозонтæ, Хъоротæ, Дзерантæ, Гæззатæ, Гаглойтæ, Томайтæ, Джыгкайтæ, Дзæгъиатæ, Бететæ, Бахъатæ, Тыбылтæ, Дзадтиатæ, Будзитæ, Тыджытæ, Кæркустæ, Битартæ.
Сау чъима
Сау чъима (, Чёрный стриж) у мæргъты хуыз.
Категори:Мæргътæ
Шогенцуков
Шогенцуков у мыггаг.
Богодухов
Богоду́хов (Богодухів; Богодухов) у сахар Украинæйы Харьковы облæсты, Богодуховы районы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Харьковы облæсты сахартæ
Дуба-Юрт
Дуба-Юрт (Дубин-Эвла, Дуба-Юрт) у хъæу Цæцæны Шалийы районы.
Хайнувкæ
Хайнувкæ кæнæ Гайновкæ (Hajnówka, Гайнаўка ) у сахар Польшæйы Подлясьейы воеводæйады, Хайнувкæйы повяты административон центр.
Дуба-Юрт
Фиппаинæгтæ
Категори:Шалийы районы цæрæнрæттæ
Хайнувкæ
Категори:Подлясьейы воеводæйады сахартæ
Кремонæ (провинци)
Кремонæ (Provincia di Cremona, Pruvincia de Cremuna) у провинци Италийы цæгаты. Йæ административон центр у Кремонæ.
Хъамбегатæ
Фиппаинæгтæ
*
Æвзæнг
Æвзæнг кæнæ Æвзæнгæ (Безенги, Бызынгы) у хъæу Кæсæг-Балхъары Цæрæчы районы.
Милан (провинци)
Мила́н (Provincia di Milano) у провинци Италийы цæгаты. Йæ административон центр у Милан.
Категори:Ломбардийы провинцитæ
Бæтæгатæ
Бæтæгатæ (Батаговы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Варесе (провинци)
Варе́се (Provincia di Varese, Pruvincia de Vares) у провинци Италийы цæгаты. Йæ административон центр у Варесе.
Лекко (провинци)
Ле́кко (Provincia di Lecco, Pruvincia de Lecch) у провинци Италийы цæгаты. Йæ административон центр у Лекко.
Варесе (провинци)
Категори:Ломбардийы провинцитæ
Лекко (провинци)
Категори:Ломбардийы провинцитæ
Ханко
Ха́нко (Hanko, Hangö) у Финляндийы æппæты хуссардæр сахар. Ис Уусимаайы регионы хуссар-ныгуылæны.
Фиппаинæгтæ
Категори:Финляндийы сахартæ
Аньхой
Аньхо́й у провинци Китайы. Административон центр — Хэфэй.
Фиппаинæгтæ
*
Гадзалатæ
Фиппаинæгтæ
*
Елда
Елда — Уырызмæджы фыццаг ус. Уырызмæг йæ лæджы бынатмæ куы бахæццæ ис, уæд ракуырдта Алæгаты рæсугъд Елдайы, фæлæ сæ Сатана цæрын нæ бауагъта. Мой кæныны афон ын куы æрцыди, уæд зæдты æхсæн дæр Уырызмæгæй хъаруджындæр æмæ зондджындæр никæй ардта. Æмæ йæ мæнгардæй йæхирдыгæй фæкодта. Уырызмæг æмæ Сатана æхсæвы сæ уаты дыууæйæ куы баззадысты, уæд ма Елда дуæрттæ хоста, рауай-бауай кодта, æмæ йын дуар куынæ кодтой, уæд мæстæй фæзæрдæдзæф — амард.
Фиппаинæгтæ
Категори:Нарты кадджытæ
Дзангуыбегатæ
Дзангуыбегатæ кæнæ Дзангуыбеккатæ (Дзангубековы) сты ирон мыггаг.
Истори
Мыггагон таурæгъмæ гæсгæ, Дзангуыбегатæн сæ райдиан мыггаг уыд Къоратæй. Къоратæй иу лæг хуынд Дзатто. Уымæн йæ номæй рацыд мыггаг Дзаттотæ. Фæстæдæр Дзаттотæ сæ мыггаг раивтой Дзангуыбегатæй, фæлæ цæмæн ивд æрцыд уый нæ зонынц, нæ дæр хъуыды кæнынц, кæд баивтой сæ мыггаг, уый.
Литературæ
*
Александрия (сахар, Украинæ)
Александри́я (Олександрія; Александрия) у сахар Украинæйы Кировограды облæсты, Александрияйы районы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Кировограды облæсты сахартæ
Къухбазыронтæ
Къухбазыронтæ (Chiroptera) сты тæхаг æхсырæйхæсджыты къорд.
Кабардинкæ
Кабарди́нкæ (Кабардинка) у хъæу Краснодары крайы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Краснодары крайы цæрæнрæттæ
Æхсинттæ
Æхсинттæ у нарæг Цæгат Ирыстоны. Ис Дыгургомы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæгат Ирыстоны кæмттæ Категори:Дыгургом
Тер Стеген, Марк Андре
Марк-Андре́ тер Сте́ген (Marc-André ter Stegen, []; райгуырдис 1992-æм азы 30 апрелы, Мёнхенгладбахы) у немыцаг футболист, испайнаг клуб «Барселонæйы» æмæ Германы иугонд командæйы дуаргæс. Йæ фыд у голландиаг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Германы футболисттæ Категори:ФК «Барселонæйы» хъазджытæ
Стыр Лондон
Стыр Лондон (Greater London) у регион æмæ церемониалон графад Англисы.
Мыстон
Мыстон (Sicista, Мышовки) у æхсынæгты мыггаг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Гаджиты Георги
Гаджиты Барисы фырт Георги (райгуырдис 1932-æм азы Кировыхъæуы — амардис 1998-æм азы) у ирон поэт.
Цардафыст
Гаджиты Георги райгуырди Цæгат Ирыстоны Кировыхъæуы. Бакасти сæ хъæуы астæуккаг скъолайы, стæй та Мæскуыйы М. Горькийы номыл литературон институты. Дзæуджыхъæумæ куы сыздæхт, уæд ахуыр кодта Цæгат Ирыстоны зонадон-иртасæг институты аспирантурæйы. Куыста журнал «Мах дуджы» редакцийы, Цæгат Ирыстоны музыкалон-драмон театры литературон хайады сæргълæууæгæй, Фысджыты цæдисы консультантæй æмæ бæрнон секретарæй.
Ваасæ
Ваа́сæ (Vaasa), Ва́сæ (Vasa) у сахар Финляндийы ныгуылæны, Остроботнийы регионы административон центр.
Гаджиты Георги
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон поэттæ Георги Категори:Кировыхъæуы чи райгуырдис, уыдон
Ваасæ
Фиппаинæгтæ
Категори:Финляндийы сахартæ
Лоди (провинци)
Ло́ди (Provincia di Lodi, Provincia de Lòd) у провинци Италийы цæгаты. Йæ административон центр у Лоди.
Категори:Ломбардийы провинцитæ
Кавказы хæст
Кавказы хæст (1817 — 1864) у æмбырдгæнæн термин, кæцы иу кæны Уæрæсейы импери Цæгат Кавказы тыхæйбайсты рæстæг цы хæстон архайдтæ кодта, æппæт уыдоны. Уыд Уæрæсейы империйæн йæ ииуыл даргъдæр хæст.
Кавказы хæсты хайыл нымайынц бирæ конфликттæ, сæ сæйрагдæр уыдысты Цæгат Кавказы имамат æмæ йæ раздзог Шамилы ныхмæ хæст æмæ черкесаг адæмты ныхмæ хæст. Йæ хатцæг уыдис Цæгат-Скæсæн Кавказы басаст, æмæ Цæгат-Ныгуылæн Кавказы цы черкесаг адæмтæ цардысты, уыдоны тард сæ зæххæй Османты империмæ, Черкесты геноцид дæр кæй хонынц, уый. Черкесаг адæмтæй æппæтæй стырдæр зиан баййæфтой убыхæгтæ, уыдоны сæ фæстæг адæймагмæ сæ зæххæй атардтой æмæ убыхаг æвзагыл чи дзырдта, ахæм фæстæг адæймаг Тевфик Эсенч амард 1992-æм азы, Турчы, Хаджиосманы хъæуы.
Кæс ноджы
* Категори:XIX æнусы хæстытæ
Дæллаг Курчали
Дæллаг Курчали (Лаха-Курчалa) у хъæу Цæцæны Веденойы районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Веденойы районы цæрæнрæттæ
Украинæйы хурыскæсæны хæст
Украинæйы хурыскæсæны хæст уыдис Украинæйы скæсæйнаг облæстыты 2014-æм азы апрелæй 2022-æм азы февралы онг чи цыдис, уыцы хæст.
Кæс ноджы
Категори:Европæйы истори Категори:XXI æнусы хæстытæ Категори:Украинæйы хæстытæ Категори:Уæрæсейы хæстытæ
Ковель
Ко́вель (Ковель) у сахар Украинæйы Волыны облæсты, Ковелы районы административон центр.
Цæцæны зæрдæ
Кадыров Ахматы номыл мæзджыт «Цæцæны зæрдæ» (Маьждиг «Нохчийчоьнан дог» Кадыров Ахьмадан цӀарах дина маьждиг) у XXI æнусы арæзт мæзджыт Грознайы центры, Уæрæсе æмæ Европæйы тæккæ стырдæртæй. Арæзтад райдыдта 2006-æм азы апрелы æмæ 2008-æм азы фæззæг фæци.
Мæзджыты фæзуат у 5000 квадратон метры, йæ бæстыхай лæууы егъау парчы астæу.
Фиппаинæгтæ
Категори:Грозна Категори:Уæрæсейы мæзджыттæ
Монцæ æмæ Брианцæ
Категори:Ломбардийы провинцитæ
Кропоткин (сахар)
Кропо́ткин (Кропоткин) у сахар Краснодары крайы, Кавказскаяйы районы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Краснодары крайы сахартæ
Гассеты Ибрагим
Гассеты Алимбеджы фырт Ибрагим (райгуырдис 1978-æм азы 30 августы) у Хуссар Ирыстоны æфсæддон архайæг, хъахъхъæнынады министр 2016-æм азæй.
Остроботни (регион)
Остробо́тни (Österbotten) кæнæ По́хьянма́а (Pohjanmaa) у регион Финляндийы ныгуылæны. Йæ административон центр у Ваасæ.
Аргъуан Сурб Хач (Ростов-Доныл)
Аргъуан Сурб Хач (Սուրբ Խաչ, Церковь Святого Креста) у сомихаг апостолты еклезийы аргъуан Ростовы-Доныл. Цы аргъуан баззадис, уый у кæддæры моладзандоны иунæг бæстыхай. Сарæзтой йæ XVIII æнусы кæрон Хъырымæй ралидзæг сомихаг адæм уыцы иу номæй цы моладзандон сæм уыдис Хъырымы, уый кадæн. У сахарæн йæ зæронддæр агъуыст йæ ныры арæнты.
Афыст
Аргъуаны алыварс ис бирæуæладзыгон цæрæн хæдзæрттæ, афтæ хуынд Цæгаты цæрæн массив. Храм æмæ йæ алфамбылай парк лæууы донæвæрæны бæрзонд фарсыл æмæ дардæй зыны. Йæ фасадæй у донырдæм, хуссармæ. Цы обауыл лæууы аргъуан, уый бынæй цæуы суадон. Суадоны цур сарæзтæуыд фæлладуадзæн фæз æмæ хинайæн. Моладзандоны найæн у Ростовы популярондæр бынæттæй иу Доныскъæфæны ленкæн.
Аргъуанæй цæугæдон Темерникмæ схизы дурын асин. Раздæр уый дыууæ хиды сæрты цыдис гакъоны паркмæ.
Аргъуаны сæйрагдæр реликви у VI æнусы хачкар (дурæй конд дзуар), таурæгъмæ гæсгæ уый рахастой Сомихы рагон сæйраг сахар Анийæ. Ома йæ фыццаг æрбахастой Хъырыммæ, стæй та цалдæр æнусы фæстæдæр уырдыгæй — ныры Ростовмæ. Лæмбынæгдæр уыцы хачкары тыххæй кæс: Сурб Хач (хачкар).
Аргъуаны кæрты ныгæд сты сомихаг поэттæ æмæ фысджытæ Арутюн Аламдарян, Микаэл Налбаднян æмæ Рафаэл Патканян.
Истори
Сурб Хачы моладзандоны аргъуанæн йæ бындур сæвæрдтой 1783-æм азы, арæзтад та райдыдта 1786-æм азы æмæ 6 азы адаргъ кодта. 1792-æм азы 27 ноябры аргъуан саргъауын кодтой, æмæ уæдæй кусын райдыдта.
Арæзтад цыдис архитектор Иван Старовы проектмæ гæсгæ, уый у Бетъырбухы Тавридæйы галуан æмæ Æртæиууоны аргъуаны автор дæр.
1862-æм азы аргъуаны ныгуылæн фасадмæ ’ввæхс сарæзтæуыд дзæнгæрæджы мæсыг бæрзонд цыппæртигъон сатыримæ. Аргъуанæй скæсæнырдæм æрбынат кодта архиерейты хæдзар. Уым 1791-æм азæй куыста иумæйаг скъола, кæцы фæстæдæр семинар сси. Семинары цур куыста библиотекæ дæр, стæй Уæрæсейы хуссары фыццаг типографи дæр. Æхсæз азы дæргъы уым ныммыхуыр кодтой 20 чиныджы. Дзæнгæрæджы мæсыг æмæ архиерейты хæдзар ныры онг нæ аирвæзтысты.
Революцийы агъоммæ моладзандоны бар уыдис 50 гектары зæхх, хаццон æй лæвæрдтой зæхкусджытæн.
1920-æм азы моладзандон сæхгæдтой, фæлæ аргъуаны службæтæ ма 11 азы цыдысты 1931-æм азы онг. Амы колхоз аргъуанæй хоры æфтауцдон скодта.
1968—1972 азты моладзандон реставрацигонд æрцыдис бынæттон цæрæг Марк Григоряны проектмæ гæсгæ. Реставраци куы фæцис, аргъуаны бæстыхай бацахста уырыссаг-сомихаг хæлардзинады музей (Музей русско-армянской дружбы), йæ фонды æрæмбырд кодта 10 минæй фылдæр экспонаттæ. Музей-иу баззадис аргъуаны 2007-æм азы онг.
Базардюзю
Базардюзю (Bazardüzü dağı; КичIен сув  [kiˈtʃʼe suv]; Базардюзю) у Стыр Кавказы бæрзонддæр цъуппытæй иу Дагъистан æмæ Азербайджаны ’хсæн арæнмæ ’ввæхс. Йæ бæрзæнд у 4467 метры денджызы æмвæзадæй.
Аргъуан Сурб Хач (Ростов-Доныл)
Фиппаинæгтæ
Категори:Ростов-Доныл Категори:Сомихаг аргъуантæ
Базардюзю
Категори:Кавказы хохы цъуппытæ Категори:Азербайджаны хохы цъуппытæ Категори:Дагъистаны хохы цъуппытæ
Новокули
Новокули (Новокули, ГӀачалкъа) у хъæу Дагъистаны Новолакскоейы районы. Хъæуы цæрынц 2,4 мин адæймаджы (2010 азы).
Фиппаинæгтæ
Категори:Новолакскоейы районы цæрæнрæттæ
Сальдо
Сальдо (saldo - бахыгъд, баззайæггаг, уæлдай) — сæрмагонд ист æмгъуыды æрбафтгæ æмæ бахардзы уæлдайаг.
Сальдо бухгалтерон хыгъды — бугалтерон нымады баззайæггаг, дебет æмæ кредиты бафыстыты уæлдай.
Категори:Бухгалтерон хыгъд
Астæуккаг Курчали
Астæуккаг Курчали (Йуккъерa-Курчала) у хъæу Цæцæны Веденойы районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Веденойы районы цæрæнрæттæ
Хуссар Карели
Хуссар Карели (Etelä-Karjala, Södra Karelen) у регион Финляндийы хуссар-скæсæны. Йæ административон центр у Лаппеенрантæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Финляндийы регионтæ
Хаматæ
Хаматæ (Хамаевы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Хостыхъотæ
Хостыхъотæ (Хостикоевы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Хонох (Цъумадайы район)
Хонох (Хьонохъ) у хъæу Дагъистаны Цъумадайы районы. Хъæуы цæрынц 580 адæймаджы (2010 азы).
Фиппаинæгтæ
Категори:Цъумадайы районы цæрæнрæттæ
Хидырты Батырадз
Хидырты (Хидирты) Алиханы фырт Батырадз (дыгуронау Хидирти Батраз; райгуырдис 1968-æм азы 5 сентябры Лескены хъæуы) у Цæгат Ирыстоны Æрæфы районы сæргълæууæг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Лескены чи райгуырдис, уыдон Батырадз
Хонох
Хонох:
Тихорецк
Тихоре́цк (Тихорецк) у сахар Краснодары крайы, Тихорецчы районы административон центр.
Цъулбертæ
Цъулбертæ, (Hirudinea) сты зиллакджын уаллæтты дæлкълас.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Дзæукъатæ
Дзæукъатæ (Дзаукаевы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Хъалæгатæ
Хъалæгатæ (Калаговы) сты ирон мыггаг.
Равзæрд
Раджы заманы Джимарайы царди æртæ æфсымæры: Хъалæг, Гусал, Дзанæг. Æфсымæртæ куы байуæрстой, уæд æрцардысты æндæр æмæ æндæр кæмтты — æмæ сæ нæмттæй равзæрдысты мыггæгтæ: Хъалæгатæ, Гусалтæ, Дзанæгатæ. Хуыздæр цардагур алыгъдысты Быдыры Хъахъхъæдурмæ.
Фиппаинæгтæ
*
Болаттæ
Болаттæ (Болатовы) сты ирон мыггаг.
Пави (провинци)
Пави (Provincia di Pavia, Pruvincia de Pavia) у провинци Италийы цæгаты. Йæ административон центр у Пави.
Категори:Ломбардийы провинцитæ
Болаттæ
Фиппаинæгтæ
*
Цæгат Карели
Цæгат Карели (Etelä-Karjala, Södra Karelen) у регион Финляндийы скæсæны. Йæ административон центр у Йоэнсуу.
Фиппаинæгтæ
Категори:Финляндийы регионтæ
Хъайтмазты Аслæмырзæ
Хъайтмазты Бечмырзæйы фырт Аслæмырзæ (райгуырдис 1866-æм азы Уæллаг Зæрæмæджы — амардис 1925-æм азы Дзæуджыхъæуы) у ирон фыссæг, поэт, тæлмацгæнæг.
Цардафыст
Хъайтмазты Аслæмырзæ райгуырдис 1866-æм азы Уæллаг Зæрæмæджы. Гуры каст фæцис ахуыргæнджыты семинар æмæ педагогон куыст кодта Фæскавказы, Кæсæджы, стæй йæ райгуырæн хъæуы, Армавиры, Лабæйы æмæ æндæр рæтты. Лабæйы кусгæйæ хорз базонгæ Къостаимæ, уыд йе сиахс: йæ хо Олгъайы лæг. Фæлæ Олгъаимæ сæ цард нæ ацыд, æмæ фæстагмæ ахицæн сты.
Æмбырд кодта Нарты кадджытæ æмæ Даредзанты таурæгътæ, аргъæуттæ, таурæгътæ.
Октябры революцийы фæстæ Аслæмырзæ кусын райдыдта Дзæуджыхъæуы ахуыры хайады.
Фиппаинæгтæ
Аслæмырзæ Категори:Ирон фысджытæ
Хуландой
Фиппаинæгтæ
Категори:Шаройы районы цæрæнрæттæ
Мончегорск
Мончего́рск (Мончегорск) у сахар Мурмансчы облæсты.
Фиппаинæгтæ
Категори:Мурмансчы облæсты сахартæ
Хъырымы хæст
Хъырымы хæст (Крымская война, Kırım Savaşı) кæнæ Скæсæны хæст у, 1853—1856 азты Уæрæсейы империйы ныхмæ цы хæст цыдис, уый. Йæ иннæ фарс уыд бирæ бæстæты коалици, йæ сконды Бритайнаг, Францаг, Османты импери æмæ Сардинийы къаролад, афтæмæй.
Хæст цыдис Кавказы, Дунайы кънйазæдты зæххыты, Балты, Сау, Азовы æмæ Урс æмæ Баренцы денджызты, стæй ма Курилы сакъадæхтыл. Уæлдай тыхджындæр тох цыдис Хырымы, æмæ уый тыххæй Уæрæсейы хæстæн радтой Хъырымы хæсты ном.
Хæсты фæстиуджытæ
25 февралы райдыдта Парижы конгресс, а 30 мартъийы та бафыстæуыд фидыд, кæцымæ гæсгæ:
Цæдисонты къухзы бафтыд Уæрæсейы тæваг Балкантыл фæкъаддæр кæнын æмæ йæ Сау денджызы флот фесафын.
Кайтагаг æвзаг
Кайта́гаг æвзаг (уыцы æвзагыл хайдакьан кув, ) у Дагъистаны бирæ æвзæгтæй иу. Æвзаг хауы нахаг-дагъистайнаг æвзæгты къордмæ, даргинаг дæлкъордмæ.
Хъырымы хæст
Литературæ
Категори:Уæрæсейы хæстытæ Категори:XIX æнусы хæстытæ
Кайтагаг æвзаг
Категори:Нахаг-дагъистайнаг æвзæгтæ Категори:Дагъистаны æвзæгтæ
Батæртæ
Равзæрд
Ацы мыггаджы хистæртæ сæ фыдæл Батæры нымайынц Будайты Буда æмæ Темырты Темыры æфсымæрыл. Уый дæр Стыр Дыгуры Нæуæгхъæуы йæ мыггаг йæхи номыл скодта. Батæрæн Нæуæгхъæуы райгуырд фырт — Æфсадæг. Уымæн уыд авд фырты, уыдон цæуæты нæмттæ таурæгъгæнæг нæ зоны, зоны æрмæстдæр кæстæр фырты ном — Ужек. Иу рæстæджы Дыгуры коммæ фæзындысты цавæрдæр тыхгæнджытæ. Ужек бахауд уацары, фæлæ ралыгъд æмæ æрцард Къуссуйы. Уым ын райгуырд фырт — Алибек, уымæн та — Тебек, Тебекæн уыд цæуæт æмæ цæуæты цæуæт. Раивгъуыдта бирæ рæстæг æмæ Батæрты мыггаг сбирæ.
Фиппаинæгтæ
*
Бигъатæ
Бигъатæ (Бигаевы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Даугавпилс
Да́угавпилс (Daugavpils, Daugpiļs) у сахар Латвийы хуссар-скæсæны.
Фиппаинæгтæ
Категори:Латвийы сахартæ
Тимашёвск
Тимашёвск (Тимашёвск) у сахар Краснодары крайы, Тимашёвсчы районы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Краснодары крайы сахартæ
Мсойтæ
Мсойтæ (Мсоевы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Северск (Украинæ)
Се́верск (Сіверськ, Северск) у сахар Украинæйы Донецчы облæсты.
Android
Android ([ˈandrɔɪd]; бердзенаг. ἀνήρ — адæймаг, лæг + фæсæфтуан -oid - адæймаджы хуызæн робот ; «Андро́ид») — операцион системæ  смартфонтæн, планшеттæн, электронон чингуытæн, цифрон плеертæн, къухылдаргæ сахаттæн, фитнес-браслеттæн, хъазæн консольтæн, ноутбуктæн, нетбуктæн, смартбуктæн, Google Glass-æн, телевизортæн æмæ æндæр фæрæзтæн (2015 азы ма фæзынд автомобилон хъазæн системæты æмæ цардыуагон роботтæн).
Северск (Украинæ)
Категори:Донецчы облæсты сахартæ
Android
Йæ бындур у Linux-ы ядро æмæ йæхи виртуалон машинæ Java-йы реализаци Google-æй. Сæрæй йæ арæзта компани Android,Inc., кæцыйы стæй балхæдта Google. Уый фæстæ Google инициативæ рахаста Open Handset Alliance-ы аразыны тыххæй (OHA), кæцы ныр архайы платформæйы райрæзтыл.
Android бар дæтты аразын Java-æфтуантæ, кæдон разамынд кæнынц фæрæзтæй Google библиотекæты фæрцы. Android Native Development Kit та бар дæтты рапорт кæнын библиотекатæ æмæ æфтуаны компоненттæ, кæдон фыст æрцыдысты Си-йыл æмæ æндæр æвзæгтыл.
86 % смартфонтыл, кæдон уæй æрцыдысты æнæхъæн дунейы(2014 азы дыккаг кварталы), уыд æвæрд операцион системæ Android. Аразджыты конференцыл, кæцы уагъд æрцыд Зæрдæвæрæны мæйы 2017 азы, Google загъта, ома, цæргæ цæрæнбонты сактиваци кодтой 2 млрд Android фæрæзты.
Истори
11 июлы 2005 азы корпораци Google балхæдта компани Android, Inc. 130 милуан доллартæй. 5 ноябры 2007 азы компани официалон æгъдауæй фехъусын кодта Open Handset Alliance (OHA) кæй сарæзта, уый тыххæй, æмæ санонс кодта гом мобилон платформæ Android, 12 ноябры 2007 азы альянс фенын кодта фыццаг пакеты верси аразджытæн Android «Early Look» SDK æмæ эмулятор Android.
Рухæны мæйы 23 боны 2008 азы официалон æгъдауæй рацыд операцион системæйы фыццаг верси, æмæ фыццаг æххæстаргъ аразджыты пакет SDK 1.0, Release 1. Уыцы рæстæгæй рацыд бирæ снгодзинæдтæ, кæдон схафтой рæдыдтытæ æмæ ног функцитæ дзы баппæрстой.
2009 азы фенын кодтой 4 платформæйы сногдзинады. Февралы рацыд верси 1.1, кæцыйы бирæ рæдыдтытæ сраст кодтой. Апрелы æмæ сентябры рацыд ноджы дыууæ сногдзинады — 1.5 «Cupcake» (капкейк) æмæ 1.6 «Donut» (пончик). Сногдзинад «Cupcake» бафтыдта бирæ ахсджиаг ивындзинæдтæ: виртуалон клавиатурæ, видеоты æвдыст æмæ фыст, браузер æмæ æнд. «Donut»-ы фыццаг хатт фæзынд алыхуызон нæрстты ахъаз æмæ экраны æмæ экраны бæзджинад, хызтæ CDMA. Октябры та рацыд верси Android 2.0 «Eclair» (эклер), кæцыйы фæзынд цалдæр аккаунты ахъаз, æвзаг HTML5-ы ахъаз æмæ æндæр сногдзинæдтæ, чысыл фæстæдæр ма дзы фæзынд  «удгас обойтæ» æмæ ма фæивдто блок экраны хуыз.
2010 азы астæу Google фенын кодта Android-ы верси 2.2, кæцыйы схуыдта «Froyo» (их йогурт), 2010 азы кæрон та — Android 2.3 «Gingerbread» (Имбирон басылтæ). Сногдзинады фæстæ «Froyo» лæгæн фæзынд бар, ома пайда кæ ын фæрæзтæй, куыд бацæуæны бынат, пайда кæнын традиционон смартфоны блоктæй цифрон æви дамгъæ-цифрон паролæй æмæ ма дзы уыд æндæр ивындзинæдтæ, сногдзинад «Gingerbread» (Имбирон басылтæ) æрбахаста йемæ фылдæр контрол къопи æмæ бавæрды функцитыл, æфтуантыл контрол, цалдæр камерæйы ахъаз æмæ æнд.
Фиппаинæгтæ
Категори:Android Категори:Программæтæ Категори:Программон фæрæзтæ Категори:Операцион системæтæ
Гæгкутæ
Гæгкутæ (Гагкуевы) сты дыгурон мыггаг.
Хакмадой
Категори:Шаройы районы цæрæнрæттæ
Арсæгатæ
Арсæгатæ кæнæ Арсæгтæ (Арсаговы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Уусимаа
У́усимаа (Uusimaa, Nyland — Нюланд) у регион Финляндийы хуссары. Йæ административон центр у Хельсинки.
Фиппаинæгтæ
Категори:Финляндийы регионтæ
Лентъехы муниципалитет
Лентъе́хы муниципалитет (ლენტეხის მუნიციპალიტეტი) у муниципалитет (район) Гуырдзыстоны. Йæ административон центр у Лентъех.
*
Лектæ
Лектæ (Лековы) сты ирон мыггаг.
Хастатæ
Хастатæ (Хастоевы) сты ирон мыггаг.
Лектæ
Фиппаинæгтæ
*
Хастатæ
Фиппаинæгтæ
*
Уæллаг Курчали
Уæллаг Курчали (Лаккха-Курчалa) у хъæу Цæцæны Веденойы районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Веденойы районы цæрæнрæттæ
Кальвадос (департамент)
Фиппаинæгтæ
*
Æфцæгфарс
Æфцæгфарс у хохы цъупп Цæгат Ирыстон, Хуссар Ирыстон æмæ Гуырдзыстоны арæныл. Хохы бæрзæнд у 3573 метры.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæгат Ирыстоны хохы цъуппытæ Категори:Хуссар Ирыстоны хохы цъуппытæ Категори:Тырсыгомы хæхтæ Категори:Гуырдзыстоны хæхтæ
Хохайтæ
Хохайтæ (Хохаевы, Хохашвили) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Магатæ
Магатæ (Магаевы) сты дыгурон мыггаг.
Равзæрд
Мыггаджы фыд Мага Къæмунтыхъæумæ æрбафтыд раджы кæддæр Туалты комæй. Сæхицæн æрвадæлтыл нымайынц Секъинаты мыггаджы. Мага Къæмунты йæхицæн хæдзар сарæзта, ус æрхаста, цæуæт ын рацыд æмæ йæ мыггаг йæхи номыл скодта — Магатæй. Магатæй ам бирæтæ халерæйæ амардысты, чи ма сæ баззад, уыдон уыдысты: Бидзи, Ислам, Болат, Ако, Саулæг æмæ Бæза. Уыдоны цæуæт быдыры хъæутæм фæлыгъдысты.
Фиппаинæгтæ
*
Йоэнсуу
Йо́энсуу (Joensuu) у сахар Финляндийы, Цæгат Карелийы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Финляндийы сахартæ
Кусуатæ
Кусуатæ (Кусваевы) сты ирон мыггаг.
Джедыхъотæ
Джедыхъотæ (Джедикоевы) сты ирон мыггаг.
Кусуатæ
Фиппаинæгтæ
*
Боренæ
Боренæ (ბორენა) уыдис Гуырдзыстоны ус-паддзах, Баграт IV бинойнаг, ирæтты паддзахы чызг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Гуырдзыстоны хицауиуæггæнджытæ
Сакъобиано
Сакъобиано (საკობიანო) у хъæу Гуырдзыстоны Ахметъайы муниципалитеты. Ис Пъанкъисы комы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ахметъайы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Малтъизтæ
Малтъизтæ (Малтизовы) сты дыгурон мыггаг.
Равзæрд
Малтъизты мыггаг равзæрд Олисаты мыггагæй, цардысты Хæнæзы. Олисатæй иу лæг, йæ ном Малтъиз алыгъд Мæздæгмæ æмæ уым йæ мыггаг рацыди Малтъизтæй.
Фиппаинæгтæ
*
Сити (Лондон)
Лондоны Сити (City of London) у церемониалон графад Англисы æмæ статус «сити» кæм ис, ахæм административон иуæг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Англисы графадтæ
Мыдамæст
Мыдамæст у мыдджын хойраг. Мыдамæстытæ кодтой дзуллаг ссадæй. Мыдамæстытæй куывтой Хурты Хурзæринæн, Мадизæнæн.
Литературæ
Категори:Ирон хæринæгтæ
Ковдор
Ковдо́р (Ковдор) у сахар Мурмансчы облæсты, Ковдоры районы административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Мурмансчы облæсты сахартæ
Газон планетæ
Газон планетæтæ кæнæ газон гиганттæ (уæйгуытæ) сты ахæм планетæтæ, сæ сконд къæдзæхтæй æмæ æндæр хъæбæр буартæй кæмæн нæ цæуы, фæлæ газтæй, ахæм куыд гелий, донгуыр, аммиак, метан æмæ æндæртæ. Хуры системæйы ис æрмæст цыппар газы гиганттæ — Юпитер, Сатурн, Уран æмæ Нептун. Фæлæ Уран æмæ Нептун кæй газон планетæтæй сты, уымæй бирæ астрономтæ разы не сты — уыдонмæ гæсгæ уый сты ихын гиганттæ. Афтæ сæ дих кæнынц, цæмæй сæ сконды тыххæй хъауджы рæвдисай.
Категори:Планетæтæ Категори:Газон планетæтæ
Бзыккатæ
Фиппаинæгтæ
*
Хъозитæ
Хъозитæ (Кожиевы) сты дыгурон мыггаг, таурæгъмæ гæсгæ равзæрдысты Уналдитæй
Литературæ
*
Цæлойтæ
Цæлойтæ (Цалоевы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Монтанæ (нысаниуджытæ)
Монтанæ:
Къæбæлтæ (хох)
Къæбæлтæ у хохы цъупп Хуссар Ирыстоны. Хохы бæрзæнд у 2405,9 метры.
Фиппаинæгтæ
Категори:Хуссар Ирыстоны хохы цъуппытæ
Цæрукъаты Владимир
Цардафыст
Цæрукъаты Владимир райгуырди Цæгат Ирыстоны Хъарман-Сындзыхъæуы. Ахуыр кодта астæуккаг скъолайы, стæй та Цæгат Ирыстоны пединституты историон-филологион факультеты.
Куыста ахуыргæнæгæй, газет «Рæстдзинад»-ы редакцийы, Цæгат Ирыстоны Фысджыты цæдисы литературон консультантæй. Йæ фыццаг уацмыстæ мыхуыры фæзындысты 1950-æм азты райдайæны. Фыссы æмдзæвгæтæ, радзырдтæ, уацаутæ — сæйраджыдæр сывæллæттæн. Рауагъта 20 чиныгæй фылдæр. Йæ поэтикон уацмысты æххæстдæр æмбырдгонд «Мæн цы фæнды» рацыди 1979 азы чиныгуадзæн «Ир»-ы.
Таджитæ
Таджитæ кæнæ Тауджитæ (Таджиевы, Тауджиевы) сты ирон мыггаг.
Цæрукъаты Владимир
Цардафыст
Владимиры мад Агъниан уыди дæсны таурæгъгæнæг, йæхæдæг дæр адæмон сфæлдыстады бындурыл хъуыды кодта уацмыстæ. Уыдон ныффыссыныл æмæ бабиноныг кæныныл бирæ бакуыста Владимир.
Болат
Фиппаинæгтæ
Категори:Згъæркуыст
Цæрукъаты Владимир
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон поэттæ Владимир Категори:Хъарман-Сындзыхъæуы чи райгуырдис, уыдон
Таджитæ
Фиппаинæгтæ
*
Алхазтæ
Алхазтæ кæнæ Æлхæзтæ (Алхазовы) сты ирон мыггаг.
Сондрио (провинци)
Сондрио (Provincia di Sondrio, Pruvincia de Sundri) у провинци Италийы цæгаты. Йæ административон центр у Сондрио.
Бахмут
Бахму́т (Бахмут, Бахмут), 2016-æм азы агъоммæ — Артёмовск (Артемівськ) у сахар Украинæйы Донецчы облæсты, Бахмуты районы административон центр.
Хонох (Шамилы район)
Хонох (Хьонохъ) у хъæу Дагъистаны Шамилы районы. Хъæуы цæрынц 122 адæймаджы (2010 азы).
Фиппаинæгтæ
Категори:Шамилы районы цæрæнрæттæ
Сондрио (провинци)
Категори:Ломбардийы провинцитæ
Гуымы æфцæг
Гуымы æфцæг у æфцæджы ном нарты кадджыты.
Алхазтæ
Фиппаинæгтæ
*
Гуымы æфцæг
Сослан иу бон цуаны тæрхъус амардта, æндæр йæ къухы ницы бафтыд. Тæрхъусы игæртæй физонæг уæхстыл скодта, йæ иннæ уæнгтæ йын цармы батыхта. Физонæг куы сфыхтис, уæд дзы Хуыцау æгас загъта. Уый куы загъта, уæд тæрхъус фестадис æмæ алыгъдис. Сослан йæ къухтæ ныццагъта, ай хуызæн диссаг ма уыдзæн, зæгъгæ. Тæрхъус æм фæстæмæ дзуры: «Уыйæппындæр диссаг нæу, диссæгтæ Гуымы æфцæгæн æдде ис». Ахызтис Сослан уымæй диссагдæртæ фенынмæ авд æфцæгыл, æстæм æфцæг та уыдис Гуымы æфцæг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Нарты кадджыты географи
Лентъех
Лентъех (ლენტეხი) у сахарæнгæс посёлок Гуырдзыстоны, Лентъехы муниципалитеты административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Лентъехы муниципалитеты цæрæнрæттæ
Авдæн
Авдæн у сæрмагонд сынтæг ноггуырд сывæллæттæн.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон адæм
Революцийы фæз (Дзæуджыхъæу)
Революцийы фæз (Площадь Революции) — Цæгат Ирыстоны сахар Дзæуджыхъæуы фæзтæй иу. Ис Индустриалон муниципалон зылды, Ирыстоны æмæ Пожарскийы уынгтæ дзуарвæндаг кæм скодтой, уыцы ран.
Фæзы архитектурон ансамбль у архитектурæйы æмæ горæтарæзтады цыртдзæвæн; бахастæуыд Уæрæсейы Федерацийы культурон бынтæй объектты реестрмæ (федералон нысаниуæджы объект № 1530337000).
Истори
Сахар Дзæуджыхъæуы, Ирыстоны æмæ Пожарскийы уынгтæ алвæндаг кæм скодтой, уыцы бынат адæм хонынц Китайаг фæз, афтæмæй та рагæй фæстæмæ официалон æгъдауæй хуыйны «Революцийы фæз». Ис ахæм фæзынд, æмæ бæлвырд ном адæмы ’хсæн куы ныффидар вæййы, уæд уый аивын тынг зын вæййы, æндæр номæвæрд зынтæй истæуы. Зæгъæм, ныры онг Дзæуджыхъæуы бæрæг районтæ кæддæрау хонынц Шалдон, Малаканкæ, Ирыхъæу æмæ а. д. Ахам хабар æрцыд Китайаг фæзыл дæр.
1957-æм азы Дзæуджыхъæуы хæххон-металлургон институты размæ æрæмбырд сты горæты фæллойгæнджытæ — заводты æмæ фабрикæты кусджытæ, службæгæнджытæ, студенттæ æмæ скъоладзаутæ. Уыдон ардæм æрцыдысты, 1918-æм азы советон хицаудзинады сæрвæлтау хæстыты Цæгат Ирыстоны чи фæмард, китайаг уыцы революцион отряды æфсæддонтæн æмæ командиртæн цырты бындур сæвæрыны фæдыл митингмæ. Митинг байгом кодта Дзæуджыхъæуы горæххæсткомы сæрдар Виктор Зайцев. Уый ныхасы бар радта республикæйы Сæйраг Советы Президиумы сæрдар Дзанæгаты Владимирæн.
Партийы Цæгат Ирыстоны обкомы бюройы, республикæйы Сæйраг Советы Президиумы æмæ Министрты Советы фæдзæхстмæ гæсгæ цырты фыццаг дур сæвæрдта Дзанæджы фырт. Уый фæстæ ныхасы бар лæвæрд æрцыд Китайаг революцион отряды чи архайдта, уымæн — Ча-Ян-Чийæн — Николайæн. Уый загъта: «Бузныг æмбæлттæ, китайаг революцион отряды кæй нæ ферох кодтат æмæ йын йæ номыл цырт кæй æвæрут, уый тыххæй».
Митинджы ма раныхас кодтой, вагæттæ цалцæггæнæн заводы кусæг Луценко æмæ хæххон-згъæркуыстон институты студент М. Парышкин.
Цыртæн цы фыццаг дур æвæрд æрцыд, ууыл фыст ис:
«Ам цырт æвæрд æрцæудзæн, мидхæсты азты Цæгат Ирыстоны Советон хицаудзинад сæвæрыныл тохы китайаг революцион отряды æфсæддонтæй æмæ сæ командиртæй чи фæмард, уыдонæн».
1960 азы Дзæуджыхъæуы кадджын уавæры байгом кодтой гранитон обелиск. Цырты автор у зындгонд архитектор Бтемыраты Анатолий. Обелиск кæм сæвæрдтой, уыцы дзуарвæндаджы фæзуат схуыдтой «Китайаг фæз».
Уæдæ китайæгтæ ам кæцæй фесты? Уыдон Дзæуджыхъæуы сау куыст кодтой революцийы агъоммæ дæр, сæ къухтæ уæзæг æвæрдтой æфсæнвæндаджы арæзтады, здыйы-цинчы заводы. Пролетариаты минæвæрттæ уæвгæйæ, уыдон æнцонæй бакуымдтой большевикты пропагандæйæн æмæ сысты советон хицаудзинады иузæрдион сæрхъуызойтæ. Уæлдай тынгдæр басгуыхтысты 1918-æм азы Августы цауты рæстæджы. Китайаг бархионты къорд арæзт æрцыд апрелы 1918-æм азы. Йе ’фсæддонты нымæц хæццæ кодта 450 онг. Къордæн къаманды кодта Пау-ти-Сан. Уырыссагтæ йæ Костя хуыдтой. Костя уыд Мукденæй рацæугæ лæг. Сывæллонæй сидзæрæй баззад. 1905-æм азы иу уырыссаг афицер, Маньчжурæй хъæмæ здæхгæйæ, китайаг лæппуйы йемæ ракодта æмæ йæ Калакмæ æрласта. Уым Пау-ти-Сан каст фæци гимназ, стæй йæ зæрдæ радта революцион тохмæ æмæ сси большевик.
Китайаг бархионты къорд хъæбатырæй хæцыд канд Цæгат Кавказы нæ, фæлæ ма Астарханмæ хæстæг рæтты æмæ æндæр фронтты. Цырты официалон байгомæй цалдæр азы фæстæ Советон Цæдис æмæ Китайы Адæмон Республикæйы ’хсæн ахастытæ дзæвгар февзæрдæр сты. Уæды зынуавæр кæмдæр расайдта суанг хæцæнгæрзтимæ быцæутæ дæр. Уый аххосæй Китайаг фæзæн йæ ном аивтой æмæ сси Революцийы фæз.
Категори:Дзæуджыхъæуы уынгтæ
Дюссельдорф (административон зылд)
Дюссельдорф (Düsseldorf) у Цæгат Рейн-Вестфалийы административон зылд. Йæ административон центр у сахар Дюссельдорф.
Теврешо
Теврешо (თევრეშო) у хъæу Гуырдзыстоны цæгаты. Ис Рацъы.
Категори:Оны муниципалитеты цæрæнрæттæ
Баситы Дзамболат
Баситы Бечыры фырт Дзамболат (райгуырдис 1924-æм азы Алагиры — амардис 1944-æм азы) у ирон поэт.
Цардафыст
Дзамболат райгуырди Алагиры. Скъолайы фараст къласы куы бакаст, уæд кусын райдыдта районы газеты редакцийы. Фыдыбæстæйы Стыр хæстмæ ацыд æстдæсаздзыдæй. Хъæбатырæй фæмард 1944 азы.
Дзамболаты поэтикон уацмыстæ бакæсæн ис, «Æфсымæрты зарæг», зæгъгæ, уыцы чиныджы (Орджоникидзе, 1985).
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон поэттæ Дзамболат
Майрæмсаутæ
Майрæмсаутæ, дыгур. Майрæнсаутæ (Майрамсаевы, Майрансаевы) сты дыгурон мыггаг.
Равзæрд
Мыггагон таурæгъмæ гæсгæ, Майрæнсауты мыггаг равзæрд грекъаг лæгæй, йæ ном ын таурæгъгæнджытæ нæ хъуыды кæнынц. Уымæн Къуссуйы хъæуы райгуырд фырт — Майрæнсау. Майрæнсауæй рацыд мыггаг, æмæ афтæмæй Къуссуйы фæзынд Майрæнсауты мыггаг. Майрæнсаутæ сæхицæн хæстæг æрвадæлтыл нымайынц Гуылæр æмæ Дзынагъайы хъæуты цæрджыты — Найфонты æмæ Асеты, фæлæ куыд хæстæг æййафынц мыггæгтæ кæрæдзимæ, уый таурæгъгæнджытæ нæ зонынц. Майрæнсауы фæстæ, дам, мыггаджы хистæр уыд Бута. Бутайы фырттæй сæ иу хуынд Тотурухъ, фæсномыгæй йæ хуыдтой «Сæркъуыр», йæ фыды марæджы сæр кæй ракодта, уымæ гæсгæ. Тотурухъ уыд Дæгуйты хæрæфырт, цард Цыколайы. Уым ын райгуырд фырттæ: Даукуй, Темырхъан, Мæхæмæт. Цардысты хицæн хæдзæрттæй. Майрæнсауты мыггагæй иутæ фæлыгъдысты Сечермæ, иннæтæ — Хæзнидонмæ. Хæзнидонмæ чи алыгъд, уыдон 1930 азы кулак кæнынмæ хъавыдысты, æмæ уымæ гæсгæ сæ мыггаг раивтой Найфонтæй, æмæ абон дæр ацы мыггагыл фыссынц сæхи Хæзнидоны Майрæнсаутæ.
Майрæнсаутæ абон цæрынц Сечеры, Дзæуджыхъæуы, Душанбейы, Налцыччы æмæ æндæр рæтты.
Фиппаинæгтæ
*
Гæгæрцатæ
Гæгæрцатæ (Гагарцовы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Кот-д’Ор
Кот-д’Ор (Côte-d’Or — «сызгъæрин донбыл») у департамент Францы. Йæ административон центр у Дижон.
Амух
Амух у хъæу Дагъистаны Агъулы районы.
Æртæдзыхон
Æртæдзыхон кæнæ сæфсæг — æртæ къуымы, æртæ тигъы кæмæн ис, ахæм кæрдзын.
Новарæ (провинци)
Нова́рæ (Provincia di Novara, Provincia ëd Noara) у провинци Италийы цæгаты. Йæ административон центр у Новарæ.
Категори:Пьемонты провинцитæ
Амух
Фиппаинæгтæ
Категори:Агъулы районы цæрæнрæттæ
Тедеты Ефим
Тедеты Уасилы фырт Ефим (райгуырдис 1929-æм азы Хъорсеуы) у ирон поэт.
Къахкъæлæтты спорт
Къахкъæлæтты спорт (кæнæ къахкъæлæттыл бырыны спорт) — митæмбæрзт фæхстыл дæлæмæ (уырдыгмæ) къахкъæлæттыл бырын. У канд спорты хуыз нæ, фæлæ ма дунейы æндæр æмæ æндæр рæтты цæрæг адæймæгты активон фæлладуагъды популярон хуыз. Уæлдай уарзондæр у ацы паддзахæдты уæрæх дзыллæтæн — Австри, Итали, Франц, Швейцари, Америкæйы Иугонд Штаттæ æмæ Германы. Куыд спорты хуыз, афтæ къахкъæлæттыл бырд фæзындис Альпæты, æмæ уыйохыл бирæ æвзæгты йæ хонынц ацы хæхты рагъы номæй — англ. Alpine skiing, фр. Ski alpin, нем. Ski Alpin, исп. Esquí alpino, итал. Sci alpino æмæ а.д.
Тедеты Ефим
Цардафыст
Тедеты Ефим райгуырди Хуссар Ирыстоны Хъорсеуы хъæуы. 1949 азы йæ бинонтæ ралыгъдысты Цæгат Ирыстонмæ æмæ æрцардысты Тарскæйы. Ефим каст фæци астæуккаг скъола æмæ Цæгат Ирыстоны пединституты историон-филологион факультет.
Къахкъæлæтты спорт
*
Тедеты Ефим
Цардафыст
Йæ фыццаг поэтикон чиныг рацыди 1958 азы. Уый фæстæ ма рауагъта иу дæс чиныджы, сæ сæйрагдæртæ: «Фарн уæм бадзурæд» (Орджоникидзе, 1972), «Фæдзæхст дуне» (Орджоникидзе, 1979), «Урс доны былыл сау фæрдыг» (Орджоникидзе, 1982), «Кадæггæнæг» (Орджоникидзе, 1987), «Арвы дуар» (Дзæуджыхъæу, 1998).
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон поэттæ Ефим Категори:Хъорсеуы чи райгуырдис, уыдон
Уырызмæгтæ
Уырызмæгтæ, вариант: Уырызмæгатæ (Урузмаговы, Kuşdoğan, Kuş, Bakankuş ) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Галеутæ
Галеутæ (Галеовы) сты дыгурон мыггаг.
Истори
Хъозитæ æмæ Галеуты равзæрды тыххæй рагон таурæгъ дзуры, зæгъгæ, дам, Хъози æмæ Галеу уыдысты æфсымæртæ, сæ фыд уыд Уналдитæй, сæ мад — æссон. Дыууæ æфсымæры цардысты Доныфарсы хъæуы уæздан Кобегкаты цур. Кобегкатæм Кæсæг æмæ Асыйæ арæх цыдысты уазæгуат сæхи хуызæн хъæздгуытæ, фæлæ-иу æхсæвиуатмæ бацыдысты Уналдитæм. Ацы хъуыддаг сæ сæрмæ не схастой Кобегкатæ æмæ Уналдиты дыууæ æфсымæры амардтой. Æфсымæртæн сæ устытæ сæхи бар нæ уыдысты. Галеуы ус рацыд йæ цæгатмæ, Хъозийы ус та баззад цæргæ йæ лæджы хæдзары. Кобегкатæ тарстысты, лæппу йын куы райгуыра, уымæй, æмæ фæнд кодтой уыцы сывæллоны дæр амарын. Хъозийы ус уый куы базыдта, уæд сæ хъæуккаг уæздан лæг Хъанухъты Есемæ бацыд лæгъстæмæ, цæмæй йын йæ сывæллон ма бауадза марын Кобегкатæн. Есе сразы æмæ Хъозийы усы æрцæрын кодта йæхи хæдзары. Сылгоймагæн райгуырд дыууæ лæппуйы æмæ сæ мад хъомыл кодта Есейы фæрцы. Кобегкаты тасæй сын сæ мыггаг (Уналдиты) раивта æмæ сæ ныффыссын кодта сæ фыды номыл — Хъози — Хъозитæй, афтæмæй Доныфарсы хъæуы фæзынд Хъозиты мыггаг. Фæлæ уæддæр Кобегкатæй тарстысты æмæ алыгъдысты Мæздæгмæ. Æфсымæртæй хистæр Хаджи хуынд, æмæ уый фæстæмæ Доныфарсмæ æрбалыгъд, бинонтæ æркодта, фæзынд ын цæуæт: йæ фырттæ Аккуй, Мæргæбек, Гуйман æмæ Метросид. Уналдиты Галеуы Кобегкатæ куы амардтой, уæд йæ ус йæ цæгатмæ ацыд. Уым ын райгуырд лæппу, æмæ йын, йæ мады фæндонмæ гæсгæ, йæ мыггаг скодтой йæ фыды номмæ гæсгæ — Галеутæ. Куы схъомыл, уæд æрбаздæхт йæ фыды хъæумæ Доныфарсмæ, ус ракуырдта, цæуæт сын рацыд. Фæстагмæ дзы бирæтæ алыгъдысты Лескенмæ.
Литературæ
*
Курбевуа
Курбевуа́ (Courbevoie) у коммунæ Францы, Парижы горæтгæрон. Ис О-де-Сены департаменты.
Фиппаинæгтæ
Категори:Францы сахартæ
Алхæст
Алхæст у ирон нæлгоймаджы ном.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон нæлгоймаджы нæмттæ
Дагъистайнаг Цæхæртæ
Дагъистайнаг Цæхæртæ (Дагестанские Огни) у сахар Дагъистаны. Сахары цæрынц 29,7 мин адæймаджы (2020 азы).
Фиппаинæгтæ
Категори:Дагъистаны сахартæ
Алгъуызы кадæг
«Алгъуызы кадæг» — Æгъуызаты Иуанейы аивадон уацмыс, хъайтарон кадæг «Алгъузиани», гуырдзиаг æвзагыл фыст. Ирон æвзагмæ йæ 1962-æм азы ратæлмац кодта Бестауты Гиуæрги. «Алгъуызы кадæджы» — йæ номыл дæр бæрæг у — сæйраг нысан у Ир æмæ Кæсæджы паддзах Алгъуызы хъæбатыр фæлгонц сныв кæнын. Уый сгуыхтдзинæдтæ, йæ рæстдзинад, йæ хæрзвæндон æмæ хæрзæгъдауæн кад скæнын. Алгъуыз та æвдыст у хъæбатыр адæмы хъæбатыр фæтæгæй.
Фиппаинæгтæ
Категори:Литературон уацмыстæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Гуырдзыстоны литературæ
Дзарасаты Саукуыдз
Дзарасаты Дзабойы фырт Саукуыдз (райгуырдис 1930-æм азы 5 январы Зилгæйы — амардис 1990-æм азы 12 июлы) у советон-ирон хъæбысæйхæцæг, Советон Цæдисы дыууæхаттон чемпион.
Саукуыдз Категори:Ирон хъæбысæйхæцджытæ
Ванчы район
Ванчы район (ноҳияи Ванҷ) у административон иуæг (район) Хæххон Бадахшаны автономон облæсты. Йæ административон центр у Ванч.
Фиппаинæгтæ
Категори:Хæххон Бадахшаны автономон облæсты районтæ
Чибитæ
Чибитæ (Чибиевы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Лалисайы дзуар
Лалисайы дзуар — Гæбæраты кувæндон, ис Залдайы хъæуы. Йæ бæрæгбон вæййы уалдзæджы, Куадзæны фæстæ дыккаг майрæмбоны.
Арæзт кæд æрцыд, уый бæлвырд бæрæг нæу.
Бацæуæны аргъуаны фыццаг тигъыл зæххæй гыццыл уæлдæр сисы амады æвæрд рагон рельефæй (къуыппнывæй) фыстытимæ сау дур.
Категори:Гæбæратæ Категори:Кувæндæттæ
Мæрзахъултæ
Мæрзахъултæ (Марзакуловы) сты дыгурон мыггаг.
Равзæрд
Фæснæлыхъæуы мыггæгтæй Мæрзахъулты мыггаг фæзынд æппæты фæстæдæр. Ацы мыггаджы равзæрды тыххæй ис ахæм хабар, зæгъгæ, дам, ацы хъæуæй Катаутæй иу чызг æрцыд Хæнæзыхъæуккаг Гæматæй иу лæгмæ. Райгуырд сын фырт Мæрзахъул. Лæппуйæн йæ фыд амард æмæ Катауты чызг йæ фыртимæ йæ цæгатмæ сыздæхт. Гæматæ ацы хъуыддаг сæ сæрмæ нæ хастой æмæ сывæллоны Катаутæй куырдтой, фæлæ сын æй нæ радтой. Уæд æй адавтой, фæлæ та йæ мад фæстæмæ ракодта. Уæд хъуыддаг радтой Ныхасы тæрхонмæ. Ныхасы уынаффæмæ гæсгæ, лæппу баззад Фæснæлы йæ мадимæ. Мæрзахъул Катаутæм схъомыл, бинонтæ æрхаста, мыггаг райста йæхи номæй — Мæрзахъултæ. Йæ фырттæ уыдысты: Хъацæма æмæ Къостан.
Фиппаинæгтæ
*
Шари (Агъулы район)
Шари у хъæу Дагъистаны Агъулы районы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Агъулы районы цæрæнрæттæ
Белоозёрск
Белоозёрск (Белаазёрск) у сахар Белоруссийы Бресты облæсты.
Фиппаинæгтæ
Категори:Бресты облæсты сахартæ
Цырыхаты Михал
Цардафыст
Михал у бирæ поэтикон чингуыты автор. Йе ’мдзæвгæты æмæ кадджыты æххæстдæр æмбырдгонд рацыди 1989 азы чиныгуадзæн «Ир»-ы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон поэттæ Михал