cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Хацырты Сергей
Цардафыст
Азтæ цыдысты æмæ сидзæр лæппу рæзт, ахуыр кодта, фæцис педтехникум, райста уæлдæр ахуырад, ноджы йæм уый фаг нæ фæкаст æмæ ма йæ ахуыр адарддæр кодта æмæ каст фæцис Цæгат Ирыстоны пединституты аспирантурæ дæр.
Царды къæпхæнтыл уæлæмæ хизгæйæ, куыста бæрнон бынæтты: астæуккаг скъолайы директорæй, стæй газет «Рæстдзинад»-ы редакцийы.
1955 азы Сергей æрцыд Хуссар Ирыстонмæ æмæ йæ йæ къах нал ахаста, Цхинвалы баззад. Куыста рауагъдад «Ирыстон»-ы редакторæй, фæстæдæр куыста Хуссар Ирыстоны радиоредакцийы литературон-музыкалон хайады редакторæй, стæй та журнал «Фидиуæг»-ы прозæйы хайады хистæрæй. Ацы бынатæй Сергей ацыд пенсийы.
Сфæлдыстад
Сергей тынг популярон уыд куыд Цæгаты, афтæ Хуссар Ирыстоны дæр. Йе ’мдзæвгæты æмбырдгонд «Фæндаджы фарн» мыхуыры рацыд 1988 азы. Уæды онг Хацырты Сергей уыд цалдæр прозаикон æмæ драмон чингуыты автор, фæлæ цæмæндæр, Сергейæн уæлдай æхсызгондæр уыдис йе ’мдзæвгæты æмбырдгонды фæзынд. Ацы æмбырдгонды мыхуыр сты, йæ зæрдæ иууыл тынгдæр кæуыл дардта, йæ уыцы æмдзæвгæты хуыздæртæ, сæрмагондæй та йын йæ лирикон зарджытæ æрхастой стыр æхцондзинад.
Сергей кæйдæртау йæ уацмыстæ мыхуыр кæныныл нæ тагъд кодта. Йæ пьесæтæй æрмæст дыууæ — «Æрдхæрттæ» æмæ «Гæбулы рæдыд» рацыдысты хицæн чиныгæй, уый уыд 1956 азы «Ирон пьесæтæ», — зæгъгæ, ахæм номимæ.
Цæй мидæг ис Хацырты Сергейы йæ драмон уацмысты се ’нтысты аххосаг? Æппæты фыццаг уал уымæй æмæ Сергейы драмæтæн сæ сю-жеттæ ист сты цардæй. Цард та ахæм у æмæ æрымысгæ, авторы фантазийы продукт нæ, фæлæ сты реалон, мæнæ, цыма, царды алы нывтæ дæр авторæн йæ цæстыты раз цæуынц, ахæм æнкъарæн æвзæрын кæнынц, чи сæ фæкæсы, уымæ. Уый та уымæн афтæ у æмæ Сергей хорз зыдта, адæм цæмæй цæрынц, цæмæй улæфынц æппæт уыцы лыстæг фæзилæнтæ æмæ сæ арæхстгай пайда кодта.
Прозæйы жанры дæр Сергей тынг курдиатджынæй равдыста йæхи. Йæ фыццаг роман «Хæзна»-йы ныффыста, Хуссар Ирыстонмæ куы æрцыдис, уæд. Роман «Хæзна»-йы автор равдыста Фыдыбæстæйы Стыр хæсты фæстæ азты Фарны районæй колхозтæ «Уæлахиз» æмæ «Размæ»-йы хæдзарадтæ куыд æндидзыдтой, æппæт уыцы хабæрттæ. Дыууæ колхоз басастой ног зæххытæ, бахуым сæ кодтой, байтыдтой сæ, дон сæм рауагътой. Æмæ дыууæ колхоз дæр райстой хъæздыг тыллæг. Романы ном «Хæзна» дæр уырдыгæй цæуы.
Фæстæдæр Сергей ныффыста роман æртæ чиныгæй «Хæхты фæдисон». Ацы романы архайд цæуы 1905-1907 азты Ирыстоны зæххыл, фыст у сæрибары сæрыл тохы цаутыл. Романы сæйраг архайджытæ сты Хацырты Олгъа æмæ Хуыбиаты Уасо, реалон адæймæгтæ. Романы архайджытæ цæттæ сты сæрибары сæрыл сæ удтæ нывондæн æрхæссынмæ.
Роман «Хæхты фæдисон»-ыл ирон чиныгкæсæг сæмбæлд тынг æхсызгонæй. Уый цыд къухæй-къухмæ. Уый фенгæйæ, Сергей бацархайдта æмæ роман 1985 азы мыхуыры рацыд Мæскуыйы стыр тиражæй, уырыссаг æвзагыл «Тревога», зæгъгæ. Уый та дзурæг у фыссæджы стыр сфæлдыстадон æнтыстыл.
Чиныгкæсджытæ зæрдиагæй сæмбæлдысты Сергейы уацау «Алæмæт»-ыл дæр. Автор æй уацау рахуыдта, фæлæ йæ гуырахстмæ гæсгæ романы домæнтæн дæр дзуапп дæтты. Романы сæйраг хъайтартæ Алæмæт æмæ Азæмæт сты царды дидинджытæ, сæ базонгæйы саха-тæй суанг кæронмæ ацы дыууæ æвзонг уды зарæг зæлланг кæны чиныгкæсæджы зæрдæйы. Æндæр уацмысты дæр куыд нæ, фæлæ ам Хацырты Сергейы лирикон зæрдæйы комулæфт тынг разынд.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон поэттæ Категори:Хуссар Ирыстоны поэттæ Сергей Категори:Ленингоры районы чи райгуырдис, уыдон
Карачи
Кара́чи (کراچی, ڪراچي) у порт Пакистаны æмæ паддзахады æппæты стырдæр сахар. Исламабад цалынмæ арæзт не ’рцыдис, Карачи уыдис Пакистаны сæйраг сахар дæр. Ныртæккæ дæр уый баззадис бæстæйы экономикон центр.
Карачи æмæ йæ алфамбылай цæрæнрæттæ иумæ ахсынц дунейы цыппарæм бынат куыд стырдæр аггломераци (æндæр саргъгæндтæм гæсгæ — 13-æм).
Фиппаинæгтæ
Категори:Пакистаны сахартæ
92-æм аз
Амардысты
Категори:92
90er
Буш, Джордж Уокер
Джордж Уокер Буш (George W. Bush, George Walker Bush, райгуырдис 1946-æм азы 6 июлы Нью-Хэйвен Коннектикуты штаты) у америкæйаг политик æмæ АИШ-ы 43-æм президент. Йæ фыд дæр уыдис АИШ-ы президент.
Категори:АИШ-ы политиктæ Категори:АИШ-ы президенттæ Категори:XXI æнусы политиктæ Категори:Коннектикуты чи райгуырдис, уыдон
Блёндюоус
Фиппаинæгтæ
Категори:Исландийы сахартæ
93-æм аз
Амардысты
Категори:93
90er
Къуылдым (хъæу)
Къуылдым у хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы. Ис Чысыл Леуахийы комы.
Категори:Цхинвалы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Сырхы хох
Сырхы хох кæнæ Сырх хох (წითელი ხატი) у хохы цъупп Хуссар Ирыстоны. Хохы бæрзæнд денджызы æмвæзадæй уæлдæр у 3026 м бæрц.
Хохæн йæ дæлвæччи хуссар-ныгуылæнварс 2780 м бæрзæндыл ис дыууæ къаннæг цады. Фыццаг цад лæууы бындæр, йæ дæргъ уыдзæн 800 м бæрц æмæ йæ уæрх та 250 м æввахс. Дыккаг цад ис чысыл хуссарæрдæм, йæ дæргъ у 250 м æмæ йæ уæрх та 200 м бæрц. Уæллаг цадæй дæллагмæ цæуы чысыл къада дон. Хохы сæрæй кæсгæйæ, цæдты дон зыны æрвгъуызæй. Æнæуи сæ дон у сыгъдæг, кæсаг дзы нæй, стæм уытъырытæ æмæ æндæр доны хъæндилтæй дарддæр. Адæмы ’хсæн ацы цады фæдыл баззад ахæм дзырд: Зæгъгæ, ацы цадты сæхи надтой уæларвонтæ, чысылдæры — ус, стырдæры та — лæг. Ацы цæдтæй дæллаг цадты хицæн ном ма дзимырæгтæ хуыдтой «Цæхджын цад».
Фиппаинæгтæ
Категори:Хуссар Ирыстоны хохы цъуппытæ
Хълапъи
Хълапъи (ტყლაპი) — чылауийæ кæнæ æхсынцъыйæ арæзт хæринаг хусгонд луасийы хуызы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Гуырдзиаг хæринæгтæ
Савонæ
Саво́нæ (Savona; Sann-a) у сахар Италийы цæгаты, регион Лигурийы. Лæууы Лигурийы денджызы былыл.
Фиппаинæгтæ
Категори:Лигурийы сахартæ æмæ хъæутæ
Сумбæ (коммунæ)
Сумбæйы коммунæ (Sumbiar kommuna) у коммунæ Сууройы хуссары.
Категори:Фареры сакъадæхты коммунæтæ
94-æм аз
Амардысты
Категори:94
90er
Мус (ил)
Мус кæнæ Муш (Muş) у ил (провинци) Турчы скæсæны.
Фиппаинæгтæ
Категори:Турчы провинцитæ
Опус Деи
Опус Деи (лат. Opus Dei — Хуыцауы хъуыддаг, æххæст ном — Сыгъдæг Дзуары прелатурæ æмæ Opus Dei) у Католикон Еклезийы персоналон прелатурæ.
Араббаг адæм
Араббæгтæ кæнæ арабб (عربي‎, ʿarabi), Ныгуылæн Ази æмæ Цæгат Африкæйы чи цæры, уыцы семитаг адæм.
Опус Деи
Организацийы бындур æвæрд æрцыдис Мадриды 1928-æм азы 2 октябры католикон сауджын сыгъдæг Хосемария Эскрива де Балагерæй.
1930-æм азы 14 февралы райдыдта йæ апостолон куыст сылгоймæгтимæ, 1943-æм азы 14 февралы Хосемария сауджынтæн сарæзта Сыгъдæг Дзуары сауджынты æхсæнад.
Карелаг адæм
Карелæгтæ (karjalaižet, karjalaiset, карелы) сты финнаг-угораг адæм. Карелæгтæ цæрынц Уæрæсе æмæ Финляндийы.
Опус Деи
«Опус Деи»-йы нысан у уырнджытæн ахъаз кæнын, цæмæй уыдон, хуымæтæг зæххон хъуыддæгтæ кæнгæйæ, æнкъарой сыгъдæгдзинад се ’рвылбоны царды.
Карелаг адæм
Фиппаинæгтæ
Категори:Уæрæсейы адæмтæ Категори:Финляндийы адæмтæ
Араббаг адæм
*
Опус Деи
Прелатурæйы штаб-фатер ис Ромы, ацы уынджы: Viale Bruno Buozzi, 73.
Категори:Католикон еклези
1906-æм аз
Нобелы преми
*
Даричин
Даричин кæнæ зæгæлой, , дарийгун (Dianthus, Гвоздика) у бирæазон зайæгойты мыггаг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
95-æм аз
Амардысты
Категори:95
90er
Канзас
Канзас (англ. State of Kansas, KS) у АИШ-ы штат.
Фиппаинæгтæ
*
Абойтæ
Абойтæ (Абоевы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
1907-æм аз
Нобелы преми
Категори:1907
96-æм аз
Амардысты
Категори:96
Голестан
Голеста́н ( — Golestân) у Ираны 31 остантæй иу. Йæ сæйраг сахар — Горган.
Бад (мыггаг)
Бад, вариант: Бадтæ (Бадовы, Demir, Tekin, Eryurt, Sungur, Utku, Unal ) сты ирон мыггаг.
Голестан
Фиппаинæгтæ
*
Бад (мыггаг)
Фиппаинæгтæ
*
Айзенштадт
Айзенштадт (Eisenstadt, Eisnståd, Kismarton, Željezno, Castrum Ferrum) у сахар Австрийы, федералон зæхх Бургенланды административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Австрийы сахартæ
Сельфосс
Сельфосс (Selfoss) у сахар Исландийы хуссары.
Категори:Исландийы сахартæ
Чырыстон дин
Чырыстон дин, Чырыстонад дæр, дыгуронау: киристон дин (грекъаг дзырдæй Χριστιανισμος), æртæ дунеон динтæй иу.
Чырыстонад Ирыстоны
Ирон адæмæн сæ рагон фыдæлтæ уыдысты, æппæт фыццаг Чырыстийы фæстæ чи ацыди, уыдонимæ. Фыццаг анусы аланты хсæн удис чырыстон сыгъдæджытæ — Сукиас, Риммæ, Пиннæ, Иннæ, Андрей æмæ иннæтæ. Ныр дæр Ирыстоны цæрджыты фылдæр хай 'сты чырыстæттæ.
Куывдытæ
Чырыстонады сæйраг куывд у «Мах Фыд»:
Мах Фыд
Уыцы куывды тæлмацы æндæр вариант:
«Мæ Фыд, ныббар сын, уымæн æмæ цы аразынц, уый нæ зонынц» (Лк. 23:34) Нæ Уæларвон Фыд, сыгъдæг уæд Дæ ном. 10 Æрцæуæд Дæ Паддзахад. Уæларвы куыд у, афтæ зæххыл дæр уæд Дæ фæндон. 11 Абон дæр нын ратт цæрынваг къæбæр. 12 Ныббар нын нæ хæстæ, мах нæ хæсджынтæн куыд барæм, афтæ. 13 Ма нæ бафтау фæлварæны, фыдбылызæй нæ бахиз. [Уымæн æмæ Паддзахад, тых æмæ намыс мыггагмæ дæр Дæу сты. Амен.]“ (Мф. 6:9–13)
Йесойы Кувд
Хицау Йесо Чырысти, Хуыцау фырт, тæригъæд мын бакæн.
Æддаг æрмæг
*
Уыры
Уыры кæнæ уырыссаг мыст, къуайсайаг ныхас — доны мыст , дыгур. гæлæу (Rattus) — мыстыты бинонадмæ чи хауы, ахæм цæрæгойты мыггаг.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цæрæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Ниноцъминда
Ниноцъминда (1991-æм азы онг — Богдановкæ) у сахар Гуырдзыстоны, Ниноцъминдайы муниципалитеты административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Гуырдзыстоны сахартæ
97-æм аз
Амардысты
Категори:97
90er
Денвер
Денвер (Denver) у Колорадойы сæйраг сахар.
Фиппаинæгтæ
Категори:Колорадойы сахартæ
Баскаг адæм
Баскæгтæ (Euskaldunak) сты Баскæгты Бæстæйы бундурон адæм, дзурынц баскаг æвзагыл (ахибаргонд æвзаг).
Категори:Испанийы адæмтæ Категори:Францы адæмтæ
Заман (газет, Кæсæг-Балхъар)
Заман (Заман) у, Кæсæг-Балхъары мыхуыры чи цæуы, уыцы æхсæнадон-политикон газет хъæрæсейаг-балхъайрагау æвзагыл. Газеты фæрстыл æвдыст цæуынц, республикæйы чи вæййы, уыцы ахсджиаг æхсæнадон, политикон, культурон æмæ спортивон цаутæ.
Газет цæуы 1924-æм азæй. Йæ фыццаг ном уыдис «Карахалк» («Сау адæм»), 1931-æм азæй — «Ленинчи жол» (Ленинон фæндаг). 1944-æм азы, депортацийы азарæй, газеты куыст аскъуыдис. 1957-æм азы балхъайрæгтæ фæстæмæ сæ райгуырæн бæстæм куы сыздæхтысты, уæд газет ногæй райдыдта цæуын ахæм номимæ: «Коммунизмге жол» («Коммунизммæ фæндаг»). Газет йæ ныртæккæй ном райста 1992 азы.
Газет цæуы къуыри 5 хатты. Формат — А2. Тираж — 3850 экземпляры.
Газеты бындурæвæрджытæ сты Кæсæг-Балхъары парламент æмæ хицауад.
Æрвитæнтæ
Категори:Кæсæг-Балхъары газеттæ Категори:Газеттæ хъæрæсейаг-балхъайраг æвзагыл
1908-æм аз
Нобелы преми
Категори:1908
Æгъуызатæ
Æгъуызатæ сты рагон ирон мыггæгтæй иу. Ирон таурæгътæм гæсгæ рагон ирон адæм уыдысты фондз мыггаджы: Сидæмонтæ, Цæразонтæ, Æгъуызатæ, Кусæгонтæ, Цъæхилтæ.
Мыггæгтæ
Абайтæ, Æгъуызартæ, Беслехъотæ, Битартæ, Быгъдатæ, Габысатæ, Гаглойтæ, Гатетæ, Гæбæратæ, Гæболтæ, Гусалтæ, Гобетæ, Дзантиатæ, Дзидзойтæ, Дзугкойтæ, Джерджитæ, Зоратæ, Касатæ, Катаутæ, Козатæ, Колытæ, Къозонтæ, Лæууойтæ, Осиатæ, Плитæ, Рæмонатæ, Саламтæ, Санахъотæ, Саулохтæ, Саухалтæ, Саутиатæ, Созайтæ, Сырхойтæ, Томайтæ, Томатæ, Уанетæ, Уæрдæсентæ, Хæныкъатæ, Ханайтæ, Хъайыртæ, Хъайтыхътæ, Хъесатæ, Цæгæратæ, Цыдатæ.
Адыгэ псалъэ
Адыгэ псалъэ (кæсгонау: Кæсгон ныхас, дзырд) у, Кæсæг-Балхъары мыхуыры чи цæуы, уыцы æхсæнадон-политикон газет кæсгон æвзагыл. Газеты фæрстыл æвдыст цæуынц, республикæйы чи вæййы, уыцы ахсджиаг æхсæнадон, политикон, культурон æмæ спортивон цаутæ.
Газеты бындурæвæрджытæ сты Кæсæг-Балхъары парламент æмæ хицауад.
Газет цæуы 1921-æм азæй. Йæ фыццаг ном уыдис «Сырх Кæсæг», 1957-æм азæй — «Ленин гъуэгу» (Ленинон фæндаг). Газет йæ ныртæккæй ном райста 1992 азы.
Æрвитæнтæ
Категори:Кæсæг-Балхъары газеттæ Категори:Газеттæ кæсгон-черкесаг æвзагыл
98-æм аз
Амардысты
Категори:98
90er
Хуссар Хынцæг
Хуссар Хынцæг у æдзæрæг хъæу Цæгат Ирыстоны Горæтгæроны районы. Ис Дæргъæвсгомы.
Литературæ
Категори:Горæтгæроны районы цæрæнрæттæ Категори:Дæргъæвсы ком
Хёбн
Хёбн (Höfn í Hornafirði) у кæсагахсæг сахар Исландийы хуссар-скæсæны.
Фиппаинæгтæ
Категори:Исландийы сахартæ
99-æм аз
Амардысты
Категори:99
90er
Суартæ (хъæу)
Суартæ у хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы. Ис Чысыл Леуахийы комы.
Литературæ
Категори:Цхинвалы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Луго
Лу́го у сахар Испанийы цæгаты, Галисийы. Уый у Лугойы провинцийы административон центр.
Цæрджыты нымæц у 97 635 адæймаджы (2010).
Фиппаинæгтæ
Категори:Галисийы сахартæ æмæ хъæутæ
100-æм аз
Амардысты
Категори:100
Кентукки
Фиппаинæгтæ
*
Цхразмайы ком
Цхразмайы ком (ცხრაზმისხევი/ცხრაძმისხევი) у ком Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы. Ис Чысангомы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Хуссар Ирыстоны кæмттæ
Специ (сахар)
Специ (La Spezia,, Speza) у сахар Италийы, регион Лигурийы. Лæууы Лигурийы денджызы былыл.
Фиппаинæгтæ
Категори:Лигурийы сахартæ æмæ хъæутæ
Сидахъхъ
Сидахъхъ (Athene noctua) у уыгон маргъ. Йæ буары дæргъ у 25 сантиметры бæрц, йæ уæз та — 150—170 г.
Фиппаинæгтæ
Категори:Мæргътæ
Ход (мыггаг)
Ход кæнæ Ходтæ (Ходовы) сты ирон мыггаг.
Равзæрд
Хъайттаты Хъайтмырзæ куыд зæгъы, уымæ гæсгæ Ходæй быдыры хъæутæм алыгъдысты Хъайтыхътæй, Дзугкойтæй æмæ Созайтæй чидæртæ æмæ сæ мыггаг уым ныффыстой Ходæй, ома, Ходæй ралидзгæтæ. Цъæриттæ æмæ Джимиты мыггæгтау, уыдон дæр сæ мыггаг, цы бынатæй ралыгъдысты, уый номæй схуыдтой.
Фиппаинæгтæ
*
Он
Он, вариант: Уæни (ონი) у сахар Гуырдзыстоны, Оны муниципалитеты административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Гуырдзыстоны сахартæ Категори:Оны муниципалитеты цæрæнрæттæ
Семнан (остан)
Семна́н ( — Ôstâň-e Śemnân) у Ираны остантæй иу. Йæ сæйраг сахар — Семнан.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ираны административон дих
Сырх (хæринаг)
Сырх, бирæон нымæц: сырхытæ (ძეხვი) — хуыйæн йæ дзидзатæ, йæ нæрдтæ æмæ йæ ахст тугæй конд тахынæг (ныннæмынц сæ хуыйы лыстæг тъанджы æмæ йæ пецы фарсмæ бахус кæнынц; иуæй-иутæ йыл тырты дæр ныккæнынц).
Фиппаинæгтæ
Категори:Гуырдзиаг хæринæгтæ
102-æм аз
Амардысты
Категори:102
101-æм аз
Амардысты
Категори:101
Локарно
Локарно (Locarno) у сахар Швейцарийы хуссары. Ис Тичинойы кантоны. Локарно у зындгонд курорт æмæ культурæйы артдзæст. Æрвылаз дзы цæуы Локарнойы кинофестиваль.
Фиппаинæгтæ
Категори:Швейцарийы сахартæ
Дудараты Вероникæ
Дудараты Барисы чызг Вероникæ (Вероника Борисовна Дударова; райгуырдис 1916 азы 5 декабры Бакуйы — амардис 2009 азы 15 январы Мæскуыйы ) — зындгонд советон æмæ уæрæсейаг дирижёр, XX æнусы фыццаг сылгоймаг, кæцы дирижир кодта симфонион оркестрæй.
Цардафыст
Йæ оркестр ацагъта музыкæ 50 кинонывæн, се ’хсæн:
Фиппаинæгтæ
Категори:РЦИ — Аланийы адæмон артисттæ Категори:Дирижёртæ алфавитмæ гæсгæ Вероникæ Категори:Уæрæсейы музыканттæ Категори:Зындгонд ирæттæ
Коннектикут
Коннектикут (англ. State of Connecticut) у АИШ-ы штат. Цæрынц дзы 3,4 милуан адæймаджы. Ног Англисы регионы хай.
Фиппаинæгтæ
*
Синагур
Синагур у хъæу Хуссар Ирыстоны Дзауы районы.
Хорасан-Резави
Хораса́н-Резави́ ( Xorāsān-e Razāvi, Xorasana Rezewî) у Ираны остантæй иу, историон Хорасаны бæстæйы мидæггаг хай. Йæ сæйраг сахар — Мешхед.
Синагур
Цардысты дзы Джусойтæ, Бестаутæ, Гаджитæ (Гæджитæ), Танделтæ, Бæззатæ, Деканоидзетæ.
Литературæ
Категори:Дзауы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Хорасан-Резави
Фиппаинæгтæ
*
Хормозган
Хормозга́н ( — Hormozgân) у Ираны остантæй иу, ис паддзахады хуссары, денджызгæрон. Йæ сæйраг сахар — Бендер-Аббас.
Остан Хормозганмæ хауынц Персы бакæлæны 14 сакъадахы, уыдонæй сакъадах Киш у зындгонд курорт.
Хормозган у ахсджиаг экономикон район. Ис дзы 11 порты, 5 мидæг аэропорты, 3 æхсæнадæмон аэропорты. Размæцыд хъæууон хæдзарад дæтты, æндæр продуктты ’хсæн, æппæт Ираны провинцитæй фылдæр лимонтæ. Ираны цы кæсаг ласынц, уымæй 30% — Хормозганы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ираны административон дих
Кæсæг-Балхъар
Европæйы иууыл бæрзонддæр хох Эльбрус (5642 метры) у Кæсæг-Балхъары.
Республикæйы фæзуат у 12 500 км².
Фиппаинæгтæ
*
103-æм аз
Амардысты
Категори:103
Уæлхъæуты дон
Уæлхъæуты дон у цæугæдон Цæгат Ирыстоны. Ис Куырттаты комы, Гулийы цур.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ Категори:Куырттаты комы цæугæдæттæ
Цыхуырбатæ
Цыхуырбатæ кæнæ Цхуырбатæ (Цховребовы, Цхурбаевы, ცხოვრებაშვილი) сты ирон мыггаг.
Цыхуырбатæн сæ фыдæл Цыхуырба ралыгъд Тибæй. Хслебмæ æрлыгъд æмæ уым æрцард. Ам бинонтæ æркодта æмæ сын зæнæг рацыд. Цыхуырбайæн йæ лæппутæ уыдысты Тугъан æмæ Таймаз. Тугъан ын уыд иу усæй, Таймаз та иннæ усæй. Тугъаны фырттæй иу æрлыгъд Сачъремæ, иннæтæ баззадысты Хуымысæрты. Таймазтæ та цардысты Хуымысæрты, Джæдджитыхъæуы, Шихантурийы, Сулайтыхъæуы, кæнæ Угæрдæнты æмæ Танделаты хъæуы. Цыхуырба фæстаг ус куы æрхаста, уæд уый йемæ æркодта гыццыл лæппуйы æмæ йæ ныффыста Цыхуырбатæй, фæлæ сæ хонгæ та кæнынц Тъатъатæй.
Фиппаинæгтæ
*
Боргарнес
Боргарнес (Borgarnes) у сахар Исландийы ныгуылæны.
Фиппаинæгтæ
Категори:Исландийы сахартæ
Кусæгонтæ
Мыггæгтæ
Азиатæ, Айлартæ, Æмбалтæ, Бабатæ, Бесолтæ, Бурдзиутæ, Битетæ, Бызыктæ, Габутæ, Гасынтæ, Гасситæ, Гæбултæ, Гæлæбатæ, Гагкутæ, Гозымтæ, Гуыбитæ, Гæздæнтæ, Зæгъойтæ, Дзугатæ, Дзыгастæ, Дзбойтæ, Джиотæ, Джыгкайтæ, Касатæ, Калотæ, Кокойтæ, Карсантæ, Къалатæ, Магкотæ, Мецъатæ, Мысойтæ, Насхъидатæ, Остъатæ, Саламтæ, Себеттæ, Таутиатæ, Тыджытæ, Уанитæ, Хестантæ, Хнеутæ, Хуыбылтæ, Хъаратæ, Хъуылатæ, Цæллатæ, Челæхсатæ.
Фиппаинæгтæ
*
Роро
Роро кæнæ Чертхъотæ (რორო) у хъæу Хуссар Ирыстоны Ленингоры районы. Ис Цъуртайы комы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Ленингоры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Бирмингем
Би́рмингем (Birmingham) у Англисы сахар, Ныгуылæн Мидлендсы административон центр.
One Direction
One Direction у англисаг æмæ ирландиаг зарæггæнджыты къорд, кæцы рацыд Лондонæй. Ацы къордмæ хауынц фондз æвзонг лæппуйы: Зейн Малик, Гарри Стайлс, Найл Хоран, Луи Томлинсон æмæ Лиам Пейн. Бафыстой контракт Саймон Коуэллы зæлфыссæн компаниимæ, кæцы хуыйны Syco Records. Уый фæстæ, The X Factor шоуыл куы разарыдысты, уæд ’рфыстой контракт Columbia Records-имæ.
Бирмингем
Категори:Англисы сахартæ
One Direction
Категори:Стыр Британийы музыкæ
Банда-Ачех
Банда-Ачех (Kota Banda Aceh) у Ачехы провинцийы сæйраг сахар (Индонезийы ныгуылæны).
Оснабрюк
Оснабрюк (Osnabrück) у сахар Германы цæгаты-ныгуылæны, Дæллаг Саксонийы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Дæллаг Саксонийы сахартæ
2 февралы
2 февралы, иронау æртхъирæны мæйы 2-æм бон — азы 33-æм бон.
Ацы бон амардысты
Категори:Бонтæ
Хъоды
Хъоды (кæнæ хъæудзырд) иу кодтой тынг чи фæрæдыд, ахæм адæймагыл. Дæнцæгæн: хистæры бафхæрдта, адавта æви æндæр æнæгъдау ми бакодта. Хъодыгонды-иу нæ уагътой хъæугуывдтæм, адæмон æмбырдтæм, чындзæхсæвтæм, зиантæм, йæ фос нæ хызти хъæуы фосимæ. Не ’мбæлыд йемæ ныхас кæнын дæр.
Хъоды у ирон адæмы æгъдæуттæй иу. Ныры рæстæджы йын нал баззадис бынат. Æгъдау баивта паддзахад, полицæ, ахæстон.
Категори:Ирон адæм Категори:Ирыстоны истори
Дзуттаг адæм
Дзуттæгтæ, дзутт кæнæ уирæгтæ,, дзиуитт (יְהוּדִים Yehudim) сты Æввахс Скæсæны адæм. Бирæ дзуттæгтæ цæрынц АИШ, Европæ, Уæрæсе æмæ Латинаг Америкæйы.
Кавказы регионты ’хсæн бирæ дзуттæгтæ цардысты Дагъистан æмæ Гуырдзыстоны, сæ фылдæр хай фæсарæнмæ ацыдысты 1990-æм азты.
Фиппаинæгтæ
*
Тъулон ададжы дон
Тъулон ададжы дон у цæугæдон Цæгат Ирыстоны. Ис Куырттаты комы, Цымытийы цур.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ Категори:Куырттаты комы цæугæдæттæ
105-æм аз
Амардысты
Категори:105
Къарачай
thumb|right|300px Къарачай (хъæрæсейаг-балхъайрагау нысан кæны Хъæрæсе) у, Хъæрæсе-Черкесы мыхуыры чи цæуы, уыцы æхсæнадон-политикон газет хъæрæсейаг-балхъайраг æвзагыл. Газеты фæрстыл æвдыст цæуынц, республикæйы чи вæййы, уыцы ахсджиаг æхсæнадон, политикон, культурон æмæ спортивон цаутæ.
Газеты тираж у 8200 экземпляры.
Категори:Хъæрæсе-Черкесы газеттæ Категори:Газеттæ хъæрæсейаг-балхъайраг æвзагыл
Силиго
Силиго (Siligo) у сахар Италийы. Ис Сардинийы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Сардинийы сахартæ
Куындыхатæ
Куындыхатæ кæнæ Къуындыхатæ, Къундухатæ (Кундуховы, კუნდუხაშვილი , Konduk ) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Тамерлан
Тамерлан (Тимур, Амир Темур, Тимурленг, Æндон къуылых, Ахсахъ Темур; 1336—1405) — дунейы историйы зынгæдæр тыхæйбайсджытæй иу, йæ архайд тынг бандæвта Кавказ æмæ Астæуккаг Азийы историйыл. Йæ къухы бафтыд, йæ сæйраг сахар Самарканд кæмæн уыд, уыцы егъау паддзахад саразын.
Тамерлан райгуырдис 1336 азы 9 апрелы сахар Кешейы (ныр Шахрисабз Узбекистаны), йæ рагфыдæлтæ уыдысты Барласы знæмы монголтæ.
1395-æм азы, Тохтамышыл фæуæлахиз уæвыны фæстæ, Тимуры æфсад бацыдис Аланимæ æмæ йæ ныггæныстон кодтой. 1395-40 азты Тимуры бабырстытæ хæдбар астæузаманы Алани йæ сæфтмæ æртардтой.
Категори:Азийы истори
Луизианæ
Фиппаинæгтæ
*
Дзылакъуы
Дзылакъуы, вариант дзылакъо (Allium oreoprasum, Лук горный) у бирæазон кæрдæг зайæгой, хъæдындзы хуыз. Дзылакъуыйы Иры хъæуты бирæ рæтты хонынц хæххон хъæдындз.
Фатимæ (сахар)
Фа́тимæ (Fátima) у сахар Португалийы; æвæрд ис Сантарены зылды. Цæры дзы 10 мин адæймаджы (2001). Сахар у чырыстон чырыстон артдзæстытæй иу. Афтæ скадджын ис, 1917-æм азы Мады Майрæмы дзы кæй фæзындис, уый руаджы (кæс: Фатимæйы æртæ Сусæгдзинады).
Дзылакъуы
Фиппаинæгтæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Фатимæ (сахар)
Фенддæгтæ
2007-æм азы Фатимæйы сахары грекъаг архитектор Александросæ Томбазисайы проектмæ гæсгæ сарæзтæуыд Сыгъдæг Æртæиуоны аргъуан. Йæ фæлгонцы ис православон византиаг архитектурон аивады элементтæ дæр.
.ve
.ve у Венесуэлæйы уæллаг æмвæзады паддзахадон домен.
Фатимæ (сахар)
Æфсымæрон сахартæ
Категори:Цæрæнрæттæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Португалийы сахартæ Категори:Динбалцыты артдзæстытæ
Ремарк, Эрих Мария
Эрих Мария Ремарк, райгуырæн ном Эрих Пауль Ремарк (Erich Maria Remarque, Erich Paul Remark; 1898-æм азы 22 июны, Оснабрюк — 1970-æм азы 25 сентябры, Локарно) — ссæдзæм æнусы æппæты зындгонддæр æмæ номдзыддæр немыцаг фысджытæй иу.
Цардафыст
Ремарк райгуырдис 1898-æм азы 22 июны, Оснабрюкы, Германы католикон кусæг хæдзары. Дардта францаг бындурыхъæд. Йæ фыд Петер Франц Ремарк куыста хъæбæрцъаргæнæгæй. Ремарк зæрдæ лæвæрдта Цвейджы, Томас Манны, Достоевскийы, Прусты æмæ Гётейы сфæлдыстадмæ.
1904-æм азы бацыдис аргъуаны скъоламæ, 1915-æм азы та — католикон ахуыргæнджыты семинаримæ.
1916-æм азы йæм фæсидтысты æфсадмæ, 17 июны æрвыст æрцыдис Ныгуылæн фронтмæ. 31 июлы 1917-æм азы цæф æрцыдис галиу къахмæ, рахиз къухмæ æмæ æфцæгмæ. Хæстæй ма цы æмгъуыд баззадис, уый арвыста æфсæддон госпиталы Германы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Немыцаг фысджытæ Категори:Германы фысджытæ
9 февралы
9 февралы, иронау æртхъирæны мæйы 9-æм бон — азы 40-æм бон.
Ацы бон амардысты
Категори:Бонтæ
Курессааре
Ку́рессааре (Kuressaare) у Эстонийы сахар. Æрбынат кодта Сааремаайы сакъадахыл.
Фиппаинæгтæ
Категори:Эстонийы сахартæ
Венгрийы административон дих
Венгри у унитарон республикæ æмæ дих кæны:
Венгрийы регионтæ
center|550px
Венгрийы провинцитæ (медьетæ)
<br style="clear:both" />
*
Силезиаг æвзаг
Силезиаг æвзаг (ślůnsko godka, język śląski, Schlesische Sprache, slezština) у силезиаг адæмы æвзаг, дзурынц ыл 509 мин адæймаджы бæрц Польшæйы хуссары. Силезиаг æвзаг хауы славяйнаг æвзæгты ныгуылæн къорды лехитаг дæлкъордмæ, у польшæйаг æвзагмæ хæстæг.
Алфавит
Силезиагау фыссынæн адæм пайда кæнынц цалдæр системæйæ. Уыдонæй хуыздæрыл нымад у сæрмагонд «фонетикон силезиаг алфавит», мæнæ йæ 2006 азы вариант:
Фиппаинæгтæ
Категори:Славяйнаг æвзæгтæ
Асатъур
Асатъур у хъæу Хуссар Ирыстоны Цхинвалы районы. Ис Медзыдайы комы.
Хъæу мæгуыр у хуымзæххæй, сæ цард у фылдæр фосдарды куыстæй. Ам зымæг Бихъаргомы æндæр хъæутæм абаргæйæ мит уары фылдæр, фæлæ уалдзæг миты зæйтæ хъæуæн ницы тас æвзарын кæнынц. Хæдзæрттæ арæзт сты æдас бынæтты. Хъæуæн йæ хуссар фарс ахаста æгæндæг тæрс æмæ куыд бæрзонддæр та бæрзы хъæд. Хъæуы цæрджытæ зымæг фылдæр судзынц сæнар, сæрд та судзынц суг. Сæ кадавар зæххы гæппæлты садзынц картоф, уырыдзы æмæ къабуска. Хор амал кæнынц быдырбæстæй.
Этимологи
Иу версимæ гæсгæ Асатъуры хъæуы топоним у ирон дзырдтæй арæзт. Ам фыццаг æрцæрджытæ уыдысты Хуыбылты Аса æмæ Тури, æмæ сæ хъæу рахуыдтой сæхи сæрмагонд нæмттæй.
Топонимтæ
Асатъуры хъæуы ис ахæм микротопонимтæ: Тæрсджын, Къуылдым бæрзæфцæг, Рæбыны хуым, Бæхахсæн ком, Ривæддон, Уæлвæз æмæ æндæртæ.
Мыггæгтæ
Цардысты дзы Хуыбылтæ, Дудайтæ. Дудайтæ балыгъдысты Мериайæ, Хуыбылтæ та – Ардисæй.
Фиппаинæгтæ
Категори:Цхинвалы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Сычуань
Сычуа́нь у провинци Китайы центры. Административон центр — Чэнду.
Фиппаинæгтæ
*
106-æм аз
Амардысты
Категори:106
Скъæтты дон
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ Категори:Куырттаты комы цæугæдæттæ
107-æм аз
Амардысты
Категори:107
Бигъуылатæ
Бигъуылатæ кæнæ Бигъуылтæ (Бигулаевы, Бигуловы) сты ирон мыггаг.
Фиппаинæгтæ
*
Бристоль
Фиппаинæгтæ
Категори:Англисы сахартæ
Тичино
Тичи́но (Ticino; Tessin; Tessin; Tessin) у кантон Швейцарийы хуссары. Йæ сæйраг сахар у Беллинцонæ.
Касатæ
Касатæ (Касаевы, Касашвили, Касошвили) сты ирон мыггаг.
Равзæрд
Касатæ Мнамæ Уæлладжыры комæй алыгъдысты, уым кæй фæтуджджын сты, уый адыл. Чи ралыгъди, уыдон æрлæууыдысты Четырсы. Иутæ дзы уым æрбынат кодтой, иннæтæ та Мынайы коммæ ацыдысты, æртыккæгтæ та — Хиумæ. Хиуы сæ хуыдтой Чкареулитæ. Четырсы ма Одитæ дæр цардысты.
Фиппаинæгтæ
*
Цълийы хох
Цълийы хох кæнæ Цъил у хохы цъупп Кавказы. Ис Тырсыгомæй Урстуалты ’хсæн.
Фиппаинæгтæ
Категори:Хуссар Ирыстоны хохы цъуппытæ Категори:Тырсыгомы хæхтæ
108-æм аз
Амардысты
Категори:108
Искья
Категори:Италийы сакъадæхтæ
Уарыпп (хох)
Уарыпп (Уруп) у хохы цъупп Хъæрæсе-Черкесы. Йæ бæрзæнд у 3232 м.
Æндæр нæмттæ: Уæрпп, Уæрыпп , Уарп , Уалыпп , Уæлпп.
Фиппаинæгтæ
Категори:Хъæрæсе-Черкесы хохы цъуппытæ Категори:Нарты кадджыты географи
109-æм аз
Амардысты
Категори:109
110-æм аз
Амардысты
Категори:110
Массачусетс
Массачусетс (англ. the Commonwealth of Massachusetts, MA) у АИШ-ы скæсæны штат.
Массачусетсы стырдæр сахар у йæ сæйраг сахар — Бостон.
Фиппаинæгтæ
*
Самарæйы облæст
Самарæйы облæст (Самарская область) у Уæрæсейы Федерацийы субъект. Йæ административон центр у Самарæ.
Мысты дон
Мысты дон у цæугæдон Цæгат Ирыстоны. Ис Куырттаты комы, Дæллагхъæуы цур.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ Категори:Куырттаты комы цæугæдæттæ
Сырхыты хох
Сырхыты хох (Шерхота) у хохы цъупп Гуырдзыстоны. Ис Хъуды комы.
Литературæ
Категори:Хъуды ком Категори:Гуырдзыстоны хæхтæ
Нитерой
Фиппаинæгтæ
Категори:Рио-де-Жанейройы муниципалитеттæ
Бач-Кишкун
Бач-Ки́шкун (Bács-Kiskun) (Bács-Kiskun) у медье Венгрийы хуссары. Йæ сæйраг сахар у Кечкемет.
Категори:Венгрийы медьетæ
.ru
.ru у Уæрæсейы уæллаг æмвæзады паддзахадон домен.
ru
111-æм аз
Амардысты
Категори:111
112-æм аз
Амардысты
Категори:112
Æлхойау
Æлхойау у хохы цъупп Тырсыгомы. Ис Мынагомы.
Литературæ
Категори:Тырсыгомы хæхтæ Категори:Гуырдзыстоны хæхтæ
Джызæл
Джызæл (Гизель) у стыр хъæу Цæгат Ирыстоны Горæтгæрон районы.
Лæууы цæугæдон Джызæлдоны былыл.
Истори
1858-æм азы хъæутæ Теджыхъæу, Хъаныхъуатыхъæу (Хъаныхъуаты хъæууат ), Зоратыхъæу, Асланджерийыхъæу (кæнæ Уæллагхъæу), Мамсыратыхъæу сиу сты æмæ сæ рауад Джызæл.
Эсенч, Тевфик
Тевфик Эсенч (Tevfik Esenç; Зэйшъо Тевфик, Zayśua Tevfik; 1904-æм аз, Хаджи-Осман, Турк — 1992-æм азы 7 октябры) уыди, йæ мадæлон убыхаг æвзаг чи зыдта, фæстаг ахæм адæймаг. Уыди, убыхаг æвзаг чи иртæста, уыцы ахуыргæндтæ Жорж Дюмезиль, Г. Г. Фогт æмæ М. А. Кумаховы информант. Абхазаг фыссæг Баграт Шинкубайы роман «Последний из ушедших»-ы сæйраг геройы прототип.
Цардафыст
Тевфик райгуырдис Хаджи-Османы хъæу Турчы. Хъомыл æй кодта, Цæгат Кавказы Убыхы бæстæйы чи райгуырдис æмæ канд йæ мадæлон убыхаг æвзаг хорз чи зыдта нæ, фæлæ убых Османты империмæ æрвыст куыд æрцыдысты, уыцы хабæрттæ иттæг хорз чи хъуыды кодта, йæ уыцы фыдыфыд Ибрагим.
Цалынмæ Стамбулмæ граждайнаг службæмæ нæ ацыди, уæдмæ Эсенч уыди йæ райгуырæн хъæуы администрацийы сæргълæууæг. Стамбулы йын фæци фадат æмгуыст кæнын францаг лингвист æмæ мифолог Жорж Дюмезилимæ. Эсенч ын радзырдта бирæ хабæрттæ канд æвзаджы тыххæй нæ, фæлæ ма йæ адæмы мифологи, культурæ æмæ æгъдæутты тыххæй.
Тевфик Эсенч йæ мадæлон æвзагæй уæлдай ма хорз дзырдта туркау, стæй зыдта черкесаг æвзаджы хакучинаг диалект.
Эсенчы цыртыл ис ахæм фыст: «Ам ныгæд ис Тевфик Эсенч, убыхаг æвзаг чи зыдта, уыцы фæстаг адæймаг».
Жорж Дюмезиль æмæ Тевфик Эсенч сты, «Le verbe oubykh» (1975), зæгъгæ, убыхаг æвзаджы тыххæй ацы куысты æмавтортæ.
Категори:Турчы зындгонд адæм Категори:Кавказы æвзæгтæ
Нарвæ
На́рвæ (Narva) у сахар Эстонийы. Ис Эстони æмæ Уæрæсейы тæккæ арæныл, Ивангороды сахармæ ’ввæхс.
Фиппаинæгтæ
Категори:Эстонийы сахартæ
Сау мæлæт
«Сау мæлæт» — бубонон емынæйы пандеми, Европæйы уыд 1347—1351 азты.
Фæстаг иртæстытæм гæсгæ цыппар азы дæргъы Европæйы цæрджытæй амард 45—50%. Хуссайраг районты та — 75—80%. Мысыры цæрджытæй амардысты 40%. Æдæппæт дунейы цæрджытæй амард 75 милуаны.
Адæм æбуалгъ рыны аххосæгтæ нæ зыдтой æмæ алыхуызон мæнг теоритæ-иу æрымысыдысты. Уыцы теоритæй иу уыд дзуттаг бадзырды тыххæй, ома дзуттæгтæ, дам, цъайтæ смаргджын кодтой. Уыцы зылынгондæй амардтой мингай дзуттæгты, æппæты фылдæр Германы (фæлæ ма Испани æмæ Францы дæр).
Фиппаинæгтæ
Категори:Европæйы истори Категори:Азийы истори Категори:Низтæ
ペスト
.ax
.ax у Аланды сакъадæхты уæллаг æмвæзады паддзахадон домен. 2006 азмæ Аланды сакъадæхтæ пайда кодтой домен .fi.
ax
Дагъ (хох)
Дагъ у хохы цъупп Тырсыгомы. Ис Суатъисы комы.
Литературæ
Категори:Тырсыгомы хæхтæ Категори:Гуырдзыстоны хæхтæ
Сырххох
Сырххох:
Мейн
Мейн кæнæ Мэн (Maine ) у АИШ-ы штат. Цæрынц дзы 1,3 милуан адæймаджы.
Фиппаинæгтæ
*
Шипраге
Шипраге (Šiprage, Шипраге, Šiprage) у Босни æмæ Герцеговинæйы хъæу.
Цæрджытæ
* 1931, 1953: Шипрагейы муниципалитет
+ Шипрагейы зылд
Фиппаинæгтæ
Категори:Босни æмæ Герцеговинæйы цæрæнрæттæ
113-æм аз
Амардысты
Категори:113
.fi
.fi у Финляндийы уæллаг æмвæзады паддзахадон домен.
fi
114-æм аз
Амардысты
Категори:114
Егра
Еграйы цардысты Козатæ, Коцтæ, Цыхуырбатæ æмæ Къоратæ. Ныр дзы цæрæг нал ис.
Инæры цъыфы дон
Инæры цъыфы дон у цæугæдон Цæгат Ирыстоны. Ис Куырттаты комы, Цымытийы цур.
Егра
Литературæ
Категори:Знауыры районы сахартæ æмæ хъæутæ
Инæры цъыфы дон
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ Категори:Куырттаты комы цæугæдæттæ
Ютерзен
Ютерзен (Uetersen) у сахар Германы цæгаты. Цæрынц дзы 18 мин адæймаджы (2015).
Фиппаинæгтæ
Категори:Шлезвиг-Гольштейны сахартæ
Мостолес
Мостолес (Móstoles) у сахар æмæ муниципалитет Испанийы. Bc Мадриды автономон æмбалады.
Фиппаинæгтæ
Категори:Испанийы сахартæ
Венесуэлæйы бакæлæн
Венесуэлæйы бакæлæн (Golfo de Venezuela; Колумбийы йæ хонынц Golfo de Coquivacoa) у Карибы денджызы хуссары бакæлæн, Венесуэлæйы былгæронмæ хæстæг. Денджызæй йæ хицæн кæнынц æрдæгсакъадæхтæ Гуахирæ æмæ Парагуанæ.
Бакæлæны дæргъ у 231 км, уæрх — 98 км бацæуæны цур. Йæ хуссары бакæлæн баст у цад Маракайбоимæ — æмæ уый тыххæй бакæлæнæн ис егъау транспортон ахадындзинад. Цады мидæг æмæ йæ алфамбылай къахынц нефт, бакæлæныл та уыцы нефт ласынц фæсæрæнтæм.
Венесуэлæйы бакæлæн европæйæгтæ ссардтой 1499-æм азы.
Категори:Бакæлæнтæ алфавитмæ гæсгæ Категори:Венесуэлæйы бакæлæнтæ Категори:Колумбийы бакæлæнтæ
Жоинвили
Жоинви́ли (Joinville) у сахар Бразилийы хуссары, штат Сантæ-Катаринæйы стырдæр сахар.
.se
.se у Швецийы уæллаг æмвæзады паддзахадон домен.
Жоинвили
Фиппаинæгтæ
Категори:Сантæ-Катаринæйы сахартæ æмæ хъæутæ
Пензанс
Пензанс (Penzance, Pennsans) у Корнуоллы сахар æмæ порт. Цæрынц дзы 20 255 адæймаджы (2001).
Нук
Нук — хъæдæйконд, къахт донуайæнæн, цæхдарæнæн, луарæнтæ айзæрынæн фосæн.
Литературæ
Категори:Цардуавæр
115-æм аз
Амардысты
Категори:115
Сырххох (Тырсыгом)
Сырххох у хохы цъупп Тырсыгомы. Ис Суатъисы комы.
Литературæ
Категори:Тырсыгомы хæхтæ Категори:Гуырдзыстоны хæхтæ
Гуырдзыбеты Бласка
Гуырдзыбеты Майрæмсауы фырт Бласка, (райгуырд Мусхъæуы 1869-æм азы 1 мартъийы, амард хæсты быдыры 1905-æм азы 1 июлы) — фыццаг дыгурон поэттæй иу, дыгуронау чи фыста, фыццаг ахæм поэт.
Блашка æфсæддон куысты æнувыд уыдис — йæ мæлæт дæр æфсады ссардта. 1905 азы Японы хæстмæ барвæндæй ацыдис, дæлесаулы цины, æмæ июлы фыццаг бон, æфцæг Санвайцзыйы цур атакæйы рæстæг дзыхъмард фæцис знаджы нæмыгæй. Цинкæй табæты Блашкайы мард æрластой йæ райгуырæн хъæумæ, æмæ уым ныгæд æрцыд йæ фыды фарсмæ. Гуырдзыбеты Блашкайы амардыл афæдз куы сæххæст, уæд цы полчъы службæ кодта, уый командир Н. Баратов «Терские ведомости»-йы фыста:
"Санвайцзымæ намысджын бабырст дæлесаул Гуырдзыбейы-фыртæн уыдис фæстаг. Гуырдзыбеты Блашкайы марды фæстæ æнæхъæн полкъ дæр фæуыргъуыйау ис. Ацы хæсты фæмард, æдзух тохы цæхæрмæ йæ бæттæнтæ чи тыдта, уыцы афицер. Æртæ хатты йæ нæ уагътон уырдæм, фæлæ нæ ныллæууыд. Йе ’мгæрттæй æфсæрмыгæнгæйæ-иу афтæ дзырдта: „Казначейы хъарм бынаты кæй дæн, уый мæ къæмдзæстыг кæны. Цы хъуамæ ахъуыды кæной ме ’мгæрттæ?“ Æмæ нæ ныллæууыд..."
Æддаг æрмæг
Категори:Ирон поэттæ Категори:Дыгурон поэттæ Бласка Категори:Мусхъæуы чи райгуырдис, уыдон
.ni
.ni у Никарагуæйы уæллаг æмвæзады паддзахадон домен.
ni
Гуйчжоу
Гуйчжо́у у провинци Китайы хуссары. Административон центр — Гуйян.
Фиппаинæгтæ
*
116-æм аз
Амардысты
Категори:116
.bg
.bg у Болгарийы уæллаг æмвæзады паддзахадон домен.
Гулидон
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ Категори:Куырттаты комы цæугæдæттæ
Мацуо Басё
Райгуырди Игайы провинцийы Уэнойы сахары (ныры Миэйы провинци), самурайы хæдзары. 1664 азæй райдыдта поэзи ахуыр кæнын. 1672 азæй та кодта паддзахадон куыст Эдойы (ныры Токио), стæй сси поэзийы ахуыргæнæг. Йе ’мдугонты ’хсæн уыди рэнгайы дæсныйыл нымад. Басё уыди хоккуйы жанры æмæ йе эстетикæйы сфæлдисæг. Йæ стилы ис фидауцджын хуымæтæгдзинад, ассоциативад, дунейы гармони бамбарыны арфад.
1680-æм æзты Басё, буддистон Дзен-скъолайы философийæ тæлмæндзагæй, йе сфæлдыстады бындуры бавæрдта «ирдхъуыдады» принцип. Йæ поэтикон бынтæ сты 7 антологийæ æвдыст, йæхи æмæ йæ ахуыргæнинæгтæй конд: «Зымæгон бонтæ» (1684), «Уалдзæгон бонтæ» (1686), «Æмыр быдыр» (1689), «Хъуырой-нас» (1690), «Маймулийы хъæмп-пæлæз» (1-аг чиныг 1691 азы, 2-аг — 1698 азы), «Æвзалыйы голлаг» (1694); ноджы ма æмдзæвгæ æмæ прозæ хæццæ фыст лирикон бонвыссæнтæ (æппæтæй хъуыстгонд сæ у «Цæгаты надвæндагтыл»), уыймæй уæлдай ма чингуытæм æмæ æмдзæвгæм разныхæстæ; поэтикон сфæлдыстадон процессы цæстангас æмæ аивадыл хъуыдытæй дзаг фыстæгтæ.
Басёйы поэзи æмæ эстетикæ стыр тæфаг дардтой, куыд æмбисæнусты Японы литературæйыл, афтæ ма мах дуджы оныл дæр.
Меркурийы иу кратер хуыйны Басёйы номæй.
Фиппаинæгтæ
Категори:Японы поэттæ Категори:Миэйы префектурæйы чи райгуырдис, уыдон Категори:Осакæйы префектурæйы чи амардис, уыдон
Граубюнден
Фиппаинæгтæ
Категори:Швейцарийы кантонтæ
117-æм аз
Амардысты
Категори:117
Ирон филологи
Ирон филологи у, ирон æвзаг æмæ уыимæ баст культурæ (фольклор, литературæ æмæ афтæ дарддæр) чи иртасы, ахæм зонад.
Ирон филологийы артдзæстытæ сты Цæгат Ирыстоны паддзахадон университет, Цæгат Ирыстон паддзахадон педагогон институт, Цæгат Ирыстоны гумманитарон иртасæнты институт, Хуссар Ирыстоны Уанеты Захары номыл зонадон-иртасæн институт æмæ Хуссар Ирыстоны паддзахадон университет.
Истори
Ирон æвзаджы иртасæнты бындур сæвæрдтой Н. Витсен, И. А. Гюльденштедт, Я. Рейнеггс куыстытæ. Ахсджиаг уацмыс у Ю. фон Клапроты чиныг «Балц Кавказ æмæ Гуырдзыстонмæ» (1812). Клапрот сси, ирон æвзаг æмæ алайнаг æвзаджы бастдзинад фыццаг хатт чи бафиппайдта, уыцы лæг.
1835-1836 азты Андреас Шёгрен иртæста ирон æвзаг æмæ ирон адæмы цард. Йæ иртасæнты фæстиуæг рауагъта Бетъырбухы 1844-æм азы.
Фиппаинæгтæ
* Категори:Иранистикæ
.ge
.ge у Гуырдзыстоны уæллаг æмвæзады паддзахадон домен.
ge
Хъиргъиз
Хъиргъиз кæнæ Хъыргъыз (Кыргызстан) у паддзахад Астæуккаг Азийы. Хъиргъизы сæйраг сахар у Бишкек. Бæстæйы фæзуат у 198 500 км².
Хъиргъизы президент у Сооронбай Жээнбеков (2017-æм азы ноябрæй).
Фиппаинæгтæ
*
Пасео-де-ла-Реформа
thumb|300px|right|Пасео-де-ла-Реформа. Колоннæ «Хæдбардзинады зæд» Пасео-де-ла-Реформа (Paseo de la Reforma «рацæразты фæндаг») у Мехикойы сæйраг проспект. Йæ дæргъ у 12 километры. Схуыдтой йæ Бенито Хуаресы реформæты кадæн. Проспекты сæйраг фенддаг у колоннæ «Хæдбардзинады зæд».
Æддаг æрмæг
Категори:Мехико
Селенæ
Селенæ Кинтанилья-Перес (Селенæ) (Selena Quintanilla-Pérez; Лэйк-Джексон, Техас, 1971-æм азы 16 апрелы — Корпус-Кристи, Техас, 1995-æм азы 31 мартъийы) уыдис мексикаг-америкаг зарæггæнæг («Теханойы музыкæйы ус-паддзах»), кафæг, модель, дизайнер æмæ актрисæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:АИШ-ы зарæггæнджытæ Категори:Техасы чи райгуырдис, уыдон
Хъайттатæ
Хъайттатæ (Кайтовы) сты ирон мыггаг.
Баранья (медье)
Ба́ранья (Baranya, Baranja, Барања, Baranja, Branau) у медье Венгрийы хуссары. Йæ сæйраг сахар у Печ.
Хъайттатæ
Фиппаинæгтæ
*
Баранья (медье)
Фиппаинæгтæ
Категори:Венгрийы медьетæ
Эксетер
Эксетер (Exeter) у Англисы сахар, Девонширы графады административон центр.
Фиппаинæгтæ
Категори:Англисы сахартæ
Потæ
Потæ кæнæ Потыхъæу у æдзæрæг хъæу Цæгат Ирыстоны Алагиры районы. Ис Зруггомы.
Фиппаинæгтæ
Категори:Алагиры районы цæрæнрæттæ Категори:Зруггомы хъæутæ
118-æм аз
Амардысты
Категори:118
Хостыхъоты Солтан
1939 азы 1 сентябры фашистон Герман ныббырста Польшæмæ, ракъахта Фыццаг дунеон хæст. Уæды Польшæмæ хаудысты Ныгуылæн Украинæ æмæ Ныгуылæн Белорусси. Советон Цæдисы разамынд йæ сæрмæ не ’рхаста уыцы зæххыты цæрæг æфсымæрон адæмты немыцы къæхты бын ныууадзын æмæ уæд не ’фсæдтæ ахызтысты Польшæйы зæронд арæныл. Уæд нæхиуæттæ схæццæ сты сахар Лодзьмæ, фæлæ немыцимæ куы бафидыдтой, уæд ног арæн скодтой цæугæдон Бугыл. Уый уыд æцæг хæстон операци — уым Сырх Æфсадмæ æнхъæлмæ кастысты æрмæстдæр мæгуыр украинæгтæ æмæ белоруссæгтæ, поляккæгтæм та уæд Гитлер æмæ Сталин ницы уæлдай кастысты. Немыцæгты ныхмæ польшæйаг æфсад дыууæ къуырийы йеддæмæ нæ фæлæууыд.
Уыцы операцийы фæстæ Солтаны полкъ æрбынат кодта горæт Ковельмæ хæстæг. Солтаны арвыстой хицæн зенитон дивизионмæ. Уыцы дивизионы сконды 1939-1940 азты архайдта советон-финнаг «зымæгон» хæсты. Финляндийы æфсæдтæ дæрæнгонд куы ’рцыдысты, уæд Хостыхъойы-фырт демобилизацийы фæстæ сыздæхтис, æфсæддон службæйы размæ кæм куыста, уырдæм — Ростовы зындгонд завод «Ростсельмашмæ». Уæд завод куыста æфсæддон заказтæм гæсгæ, уагьта канд хъæууон-хæдзарадон нæ, фæлæ хæстон техникæ дæр.
Фыдыбæстæйы Стыр хæст куы райдыдта, æмæ немыц Ростовмæ хæстæгæй-хæстæгдæр куы кодтой, уæд завод æнæхъæнæй аластой Ташкентмæ. «Ростсельмашы» иу мин æвзæрст кусæгимæ уырдæм арвыстой Солтаны дæр. Ташкенты заводы фæлтæрдджын кусджытæ ахуыр кодтой бынæттон адæмæй ног специалистты. Завод скуыста текстилон комбинаты бындурыл. Адæм кусгæ кодтой бон 12-14 сахаты, æртæ мæйы фæстæ байдыдтой «катюшæты» нæмгуытæ уадзын. Солтан кæд æмбæрста, Ташкенты кусгæйæ дæр фронтæн æххуыс кæй кæны, уый, уæддæр тырныдта знаджы ныхмæ хæцæг æфсадмæ. Заводы æфсæддон разамынд æй бæргæ нæ уагьта, фæлæ йæ бауромын сæ бон нæ баци, æмæ 1943 азы январы хьæдгæройнаг лæппу 25-æм уæлдæфон десантон полчъы сконды ацыд йе ’ртыккаг фронтмæ. Арвыстой сæ горæт Старая Руссæ-мæ, Солтаны скодтой санинструктор — уый размæ фæци сæрмагонд курсытæ медицинон-санитарон батальоны. Уæд иу бон тохы быдырæй рахаста 63 цæф хæстоны. Знаджы хæдтæхджытæ сыл бомбæтæ куы ’ркалдтой, уæд йæхæдæг дæр фæцæф, баййæфта контузи. Полчъы уæдмæ сæдæ лæджы йеддæмæ нал уыди.
thumb|330px|Хæстон къам. 1945 азы 2 майы ист. Фæстейæ, фæндырдзæгъдæджы фæстæ лæууы Хостыхъоты Солтан Госпитæлы фæстæ Солтаны арвыстой ног полкъмæ. Уыцы æхсæг полчьы дæр карз хæстыты фæстæ баззадис æрмæстдæр 37 адæймаджы. Уæд йæхиуыл дæр сæмбæлдис немыцаг снайперы дыууæ намыджы. Ныфсджын ирон лæппу згъæрхуд никуы дардта, фæлæ йæ уыцы бон скодта æмæ йын æй йæ сæрæй уайтагьд нæмыг ахаста. Дыккаг нæмыг та фæцæф кодта йæ фарс. Уæд æй мæлæтæй фервæзын кодта йе ’мзæххон, хæтæлдойнаг Хъулаты Хъылцыхъо. Æфсæддон дохтыр уæвгæйæ, йæ дадзинты бауагъта доноры туг. Уæд Солтан мæймæ сдзæбæх æмæ ногæй атындзыдта фронтмæ. 1944 азы августы ногæй фæцæф æмæ та бахауд Къылцыхъомæ. Уый йæ пырх зæнгмæ куы ’ркаст, уæд ын загъта, цалынмæ, дам, дæ цæф сдзæбæх уа, уæдмæ хæст дæр фæуыдзæн. Фæлæ афтæ нæ рауад. Цалдæр мæйы фæхуыссыд госпитæлты, фæлæ уæдмæ нæдæр йæ къах кæронмæ сдзæбæх, нæдæр хæст фæци.
Сæтти æмæ Бæтти
«Сæтти æмæ Бæтти» у Хуыгаты Георы комеди.
Хостыхъоты Солтан
Къуылыхæй йæ фæстæмæ хæцынмæ нал акодтой, фæлæ йæ арвыстой 3-аг Белоруссаг фронты немыцаг уацайрæгтæ æмбырдгæнæн лагермæ. Уырдыгæй сæ ластой Мæскуымæ. Немыц кæддæр бæллыдысты уым парад скæнынмæ æмæ сын æй скодтой — Мæскуыйы уынгтыл æстдæс километры ацыдысты мæскуыйæгты раз. Уацайрæгты Тамбовмæ куы аластой, уæд Солтаны арвыстой СМЕРШ-ы дивизимæ, Литвайы Каунасы районмæ. Уæд контрразведкæйы старшина Хостыхъойы-фырт ахста, немыцаг шпионты æмæ, сырхæфсæддонты чъылдымы ’рдыгæй чи мардта, уыцы бандитты. СМЕРШ-ы фæслужбæ кодта 1945 азы мартъимæ. Уæд æй йæ бирæ цаефты тыххæй службæйæ ауагьтой. Фæлæ лæппуйы фæндыд йæ хæстон æмбæлтты бабæрæг кæнын. Уыдон уæд Берлиныл тох кодтой, æмæ ацыд уырдæм. Йе ’мбæлттимæ бацыд Берлинмæ, уый фæстæ та — Венæмæ. Уым сыл сæмбалд Уæлахизы бон.
Сæтти æмæ Бæтти
Уыцы спектаклы Бæттийы роль иннæты ’хсæн хъазыд зындгонд ирон артист Годжыцаты Исахъ.
Хостыхъоты Солтан
Солтан дæр æрыздæхт йæ райгуырæн Ирыстонмæ, бинойнагæн æрхаста Гагкайты Ахберды чызг Елмысханы. Рацыд сын хорз цот, сæ хæствæллад фыды буцæй дардтой, йæ хæдзары йын алы аз дæр 9 майы кодтой куывд. Бирæ цæфтæн бафæрæзта зæронд хæстон, фæлæ йыл фæстаг рæстæг низтæ уæлахиз кæнын байдыдтой, йе 'нæниздзинад фæцудыдта æмæ йын 2000 азы 16 апрелы йæ уарзон хъæубæстæ æмæ хæстæджытæ загьтой фæстаг фæндараст. «''Рухсаг у, Солтан, мæрдты дзæнæты фæбад. Дæу хуызæтты руаджы сæрибарæй цæрæм хæдбар паддзахады. Нæ адæмæй никуы ферох уыдзæн, сымах фæлтæр хæсты рæстæг цы хъæбатырдзинад равдыста, уый''», — фыста уыцы аз газет «Рæстдзинад», «Хъæдгæронæй Берлинмæ», ахæм уацы, зæгъгæ.
Сæтти æмæ Бæтти
Категори:Ирон театр Категори:Комедитæ
Хостыхъоты Солтан
Категори:Ирæттæ Фыдыбæстæйы Стыр хæсты Солтан Категори:Хъæдгæроны чи райгуырдис, уыдон Категори:Хъæдгæроны чи амардис, уыдон
Эстойнаг адæм
Эстойнæгтæ (eestlased) сты Эстонийы бындурон адæм. Уыдон дзурынц эстойнаг æвзагыл.
Фиппаинæгтæ
Категори:Эстонийы адæмтæ Категори:Уæрæсейы адæмтæ
.fo
.fo у Фареры сакъадæхты уæллаг æмвæзады паддзахадон домен.
fo
Чипстæ
Чипстæ — лыстæг карст картоф, зетийы фых йе та сурвых, цалынмæ къæскъæсгæнæг суа. Чипстæ-иу арæх вæййынц фынгыл æвæрд куыд ахуыйæн, гарнир, кæнæ снектæ.
Истори
Æппæты арæхдæр æмбæлæг верси куыд амоны, чипсты оригиналон рецепт æрымысыдæуыд Саратогæ Спрингзы, Нью-Йорчы. Куыд дзурынц, афтæмæй уый æрцыди 1853 азы 24 августы, йæ æрымысæг уыдис Джордж Крам (йæ фыдæлты æхсæн уыдис негртæ æмæ индейæгтæ), Moon's Lake House уазæгдоны пъовырæй куы куыста, уæд. Цæмæй-иу мæстыгомау клиентты æрсабыр кæны æмæ исты хуызы бахъæлдзæг кæна, уый тыххæй-иу сын картæфтæ тынг лыстæг ныллыгтæ кодта æмæ-иу кæрстытæ фырдзæхх зетийы фæфыхта, цалынмæ къæрцгæнаг суой, уæдмæ. Адæм тагъд бауарзтой ног хæринаг. Сбадтис ыл «Саратогæйы чипсты» ном. Афтæ сæ хуыдтой суанг 20 æнусы æмбисы онг.
Зиан организмæн
Чипсты сконды мидæг ис транссойтæ (хæццæ кæнынц суанг 30–50%-мæ). Уыдон фæцудын кæнынц иммунитет, вæййы афтæ дæр, æмæ организмы мидæг расайынц диабет, стæй зæрдæнизтæ, тестостероны бæрц та къаддæр кæнынц, цудын ма кæнынц простагландитты æмбаивд (кæдон регуляци кæнынц организмы бирæ процесстæ, æмæ гыццыл ма хъæуа, алы уæфт æмæ органты сты), цитохром-c-оксидазæйы куыст — канцерогенон æмæ иуæй-иу хосгæнæн токсинты сæйраг фермент. Англисаг ахуыргæндтæ 14 азы дæргъы иртæстой чипсты зиан организмæн, æмæ сæ хатдзæгмæ гæсгæ («British Medical Journal» № 11, 1998 аз), зæрдæйы ишемикон низæй æмæ миокарды инфаркттæй цы адæм амардис, уыдоны ’хсæн арæхдæр ссарæн уыдис, транссойджын продукттæ чи хордта, уыдон; ахæм адæмы æхсæн ма æхсыррæзынæджы рак вæййын 40% арæхдæр.
Ноджы ма чипсты ис акриламид (2-пропенамид), æмæ фыртæвдæй куыстзылд кæцы баййæфта, ахæм, æндæр крахмалон продуктты (зæгъæм, сурвых картофы, кæнæ дзулы), фæлæ доны фыцгæ — нæй. Ацы токсикон буаргъæд, фылдæр нервыты системæйæн зиан кæны, игæр æмæ уыргтæ; ноджы ма канцероген, ссадæджы хуызæн, ацы буаргъæд та у нервыты хæлды аххосаг (хид кæнын, уæнгты æдых, уæзы фæкъаддæр, регенераци æмæ фæстæмæ химæ æрцыд 2—12 мæймæ).
Категори:Хæринаг
119-æм аз
Амардысты
Категори:119
Астероид
thumb|200px|Астероид [[951 Гаспрæ]] Астероид у Хуры системæйы чысыл æрвон буар, планетæйы хуызæн у.
Термин астероид амоны «стъалынгæс» — ἀστεροειδής.
Категори:Астрономи *
Ног Гранадæ
Ног Гранадæ (Nueva Granada) уыдис Испанийы вице-къаролад Хуссар Америкæйы, нырыккон паддзахæдтæ Венесуэлæ, Колумби, Панамæ æмæ Эквадоры зæххытæ чи иу кодта, ахæм. Вице-къаролад фæзындис 1718-æм азы, адих æй кодтой Перуйы вице-къароладæй. Ног административон иуæджы сæйраг сахар ссис Богота (Колумбийы ныры сæйраг сахар).
Вице-къаролад фехæлдис 1821-æм азы, креолтæ испайнаг æлдариуæджы ныхмæ куы сыстадысты, уæд. Йæ зæххытыл фæзындис хæдбар Стыр Колумбийы паддзахад, уый та фæстæдæр (1831-æм азы) ныддих и цалдæр хицæн паддзахадыл (уыдонæй стырдæртæ — Венесуэлæ æмæ Колумби).
Категори:Испанийы истори Категори:Колумбийы истори Категори:Венесуэлæйы истори Категори:Эквадоры истори Категори:Панамæйы истори
.fr
.fr у Францы уæллаг æмвæзады паддзахадон домен.
fr
Хостыхъоты Зинæ
Хостыхъоты Ахмæты чызг Зинæ (1937—1995) у зындгонд ирон поэтессæ.
Цардафыст
Хостыхъоты Зинæ райгуырди Хъæдгæроны. Каст фæци иæ райгуырæн хъæуы астæуккаг скъола æмæ Мæскуыйы А. М. Горькийы номыл Литературон институт. Уый фæстæ куыста газет «Рæстдзинад»-ы редакцийы, Хуссар Ирыстоны фысджыты журнал «Фидиуæджы», Цæгат Ирыстоны телевизион студийы, журнал «Мах дуджы» редакцийы. Поэтессæйы фыццаг æмдзæвгæтæ мыхуыры фæзындысты 1954 азы. Рацыдис ын иу дæс чиныджы. Сæ зынгæдæртæ: «Сæууон æртæх» (Цхинвал, 1967), «Æрвгъуыз сагъæстæ» (Цхинвал, 1971), «Уарзондзинады монолог» (Орджоникидзе, 1975), «Æмæ цагъта дзæнгæрджытæ уалдзæг» (Орджоникидзе, 1981), «Сæуæхсиды зæлтæ» (Орджоникидзе, 1988), «Æрвнæрыны размæ» (Дзæуджыхъæу, 1994). Йæ амæлæты фæстæ ма рухс федта ноджы йæ иу поэтикон чиныг «Табуйаг» (Дзæуджыхъæу, 1998).
Фиппаинæгтæ
Категори:Ирон поэттæ Зинæ Категори:Хъæдгæроны чи райгуырдис, уыдон
Ногхъæу (Цхинвалы район)
Литературæ
Категори:Цхинвалы районы сахартæ æмæ хъæутæ
Гулийы дон
Гулийы дон у цæугæдон Цæгат Ирыстоны. Ис Куырттаты комы, Гулийы цур.
Литературæ
Категори:Цæгат Ирыстоны цæугæдæттæ Категори:Куырттаты комы цæугæдæттæ
Мæнгæхсæр
Мæнгæхсæр кæнæ арсыхсæр, арсы æхсæр (Corylus colurna; Лещина древовидная, Орех медвежий) у зайæгой, æхсæры хуыз.
Литературæ
Категори:Зайæгойтæ алфавитмæ гæсгæ
Фриули
Фриули (Friuli, Friûl) у историон бæстæ Италийы цæгат-скæсæны. Цæрынц дзы фриулæгтæ.
Категори:Италийы историон бæстæтæ Категори:Фриули-Венеци-Джули
Эчер
Эчер (Ecser) у рагон хъæу Венгрийы, Будапештæй хуссармæ. Цæрынц дзы 3252 адæймаджы (2001). Сæ адамы хаттмæ гæсгæ хъæуы цæрджытæ сты венгриæгтæ æмæ словенæгтæ.
Фиппаинæгтæ
Категори:Венгрийы цæрæнрæттæ
Рустау (Гуырдзыстон)
Рустау (რუსთავი) у сахар Гуырдзыстоны хуссар-скæсæны, Дæллаг Картлийы административон центр. Лæууы цæугæдон Къуары былыл.
Фиппаинæгтæ
Категори:Гуырдзыстоны сахартæ
Гуанси-Чжуаны автономон район
Гуанси́-Чжуа́нский автономон район кæнæ Гуанси́ (Gvangjsih Bouxcuengh Swcigih) у автономон район Китайы хуссары. Административон центр — Наньнин.
Фиппаинæгтæ
*
Оруэлл, Джордж
Джордж Оруэлл (æцæг ном — Эрик Артур Блэр (Eric Arthur Blair) райгуырдис 1903 азы 25 июны Индийы Мотихарийы сахары. Оруэллы фыд уыд англисаг колониалон службæгæнæг, кæцы куыста таможнæйы фæткдаруаты, уыди аристократон мыггагæй рацæуæг. Сæ бинонтæ куыд фæстагмæ фæмæгуыр сты.