cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ଓଡ଼ିଶାର ସାମୁଦ୍ରିକ ବାଣିଜ୍ୟର ଇତିହାସ
ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଚୀନ ସମୟରେ କଳିଙ୍ଗ ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା ଥିଲା । କଳିଙ୍ଗବାସୀଙ୍କର ସାମୁଦ୍ରିକ ବାଣିଜ୍ୟ ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ୩୫୦ ପୂର୍ବରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇସାରିଥିଲା ବୋଲି କେତେକ ପ୍ରାଚୀନ ସୂତ୍ରରୁ ଜଣାପଡେ । ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ବ୍ୟବସାୟୀ/ସାଧବମାନେ ବଙ୍ଗୋପସାଗର ପାରକରି ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଏସିଆ ଓ ଚୀନ ସହିତ ବ୍ୟବସାୟିକ ସମ୍ବନ୍ଧ ସ୍ଥାପନ କରି ପାରିଥିଲେ । ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଏସିଆର ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ କଳିଙ୍ଗର ସଂସ୍କୃତିର ଛାପ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ ଷଷ୍ଠ ଶତାବ୍ଦୀରେ ରଚିତ ମଞ୍ଜୁଶ୍ରୀମୂଳକଳ୍ପରେ ବଙ୍ଗୋପସାଗରକୁ “କଳିଙ୍ଗ ସାଗର” ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି । ଏହା ସେହି ସମୟର ସାମୁଦ୍ରିକ ବାଣିଜ୍ୟରେ କଳିଙ୍ଗର ଏକଛତ୍ର ପ୍ରଭାବର ସୂଚନା ଦିଏ । ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ଓଡ଼ିଶାରେ ପାଳିତ ହେଉଥିବା ବାଲି ଯାତ୍ରା, ବୋଇତ ବନ୍ଦାଣ ଏହି ମହାନ ଇତିହାସର ଜୀବନ୍ତ ସାକ୍ଷୀ ।
ଅବସ୍ଥିତି
ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦ୍ୱୀପର ପୂର୍ବ ଭୂଖଣ୍ଡରେ ଅବସ୍ଥିତ କଳିଙ୍ଗ ପ୍ରାଚୀନ ସମୟରେ ଗଙ୍ଗା ନଦୀର ଦକ୍ଷିଣ ତଟରୁ ଗୋଦାବରୀ ନଦୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବିସ୍ତୃତ ଥିଲା । ଏହା ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟର ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗ, ଓଡ଼ିଶା, ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶ ଓ ତାମିଲନାଡୁର ଉତ୍ତର ସୀମା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପ୍ତ ଥିଲା । ଅନେକ ନଦୀ ଯଥା ମହାନଦୀ, ବଂଶଧାରା, ଗୋଦାବରୀ ଓ ଗଙ୍ଗା ଚିରସ୍ରୋତା ହୋଇଥିବାରୁ ପୂର୍ବ ତଟରୁ ବହୁ ଅଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଅଞ୍ଚଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯୋଗାଯୋଗ ହୋଇପାରୁଥିଲା । ଦନ୍ତୁରିତ ଉପକୂଳ ଓ ନଦୀଗୁଡିକର ମୁହାଣରେ ଗଢ଼ି ଉଠିଥିବା ଅନେକ ସାମୁଦ୍ରିକ ପୋତ ଯୋଗୁଁ ସିଂହଳ, ବର୍ମା, ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଏସିଆ, ଚୀନ ସହ ବାଣିଜ୍ୟ ଅତି ସହଜରେ ହୋଇପାରୁଥିଲା ।
ସାଧାରଣତଃ ଉପକୂଳ ଅଞ୍ଚଳର ଭୌଗୋଳିକ କାୟା ସର୍ବଦା ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହେଉଥାଏ । ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ମୌସୁମୀ ପ୍ରଭାବରେ ଓ ନଦୀମାନଙ୍କରେ ପ୍ରବାହିତ ବାଲି ଚରିଯାଇ ମୁହାଣ ନିକଟରେ ବହୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରନ୍ତି। କେବେ ନଦୀ ଗତିପଥ ବଦଳାଇ ନୂଆ ମୁହଁ ଖୋଲେ ତ ପୁଣି କେବେ ଜୁଆର ଭଟ୍ଟାକୁ ବହୁତ ଭିତର ଯାଏଁ ଛାଡିଦିଏ । ଏହି କାରଣରୁ ପ୍ରଚୀନ ବନ୍ଦରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନେକ ବର୍ତ୍ତମାନ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ନିଶ୍ଚିହ୍ନ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି । ଏହାର ଏକ ଜ୍ୱଳନ୍ତ ଉଦାହରଣ ହେଲା ଚିଲିକା ଯାହା ବହୁ କାଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୋଇତ ଯାତାୟତ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ଥିଲା । କିନ୍ତୁ କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ପୋତି ହୋଇ ଏହା କୌଣସି ପ୍ରକାରର ବଡ଼ ଯାହାଜ ଚଳାଚଳ ପାଇଁ ଏବେ ଅସମର୍ଥ ।
ପ୍ରାକ୍ ଇତିହାସ
ଗୋଳବାଇ ଶାସନରେ ହୋଇଥିବା ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ଖନନରୁ ପ୍ରସ୍ତର ଯୁଗ (ପ୍ରାୟ ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ୨୩୦୦), ତା’ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟ ବା ତାମ୍ରଯୁଗ ଓ ତା’ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଲୌହଯୁଗ (ପ୍ରାୟ ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ୯୦୦) ସମୟର ଅନେକ ଅବଶେଷାଂଶ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି । ଏଠାରେ ଆବିଷ୍କୃତ ପୁରାତନ ଉପକରଣରୁ ଜଣାପଡେ ଯେ ଏହା ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ବୋଇତ ନିର୍ମାଣ କେନ୍ଦ୍ର ଥିଲା ।  ମାଛକଣ୍ଟା, ବନିଶୀ କଣ୍ଟା ଓ ମାଛ ଧରିବାରେ ବ୍ୟବହୃତ ଅନ୍ୟ ଉପକରଣର ଅବଶେଷାଂଶ, ସେ ସମୟରେ ମାଛ ମାରିବା ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଜୀବିକା ଥିଲା ବୋଲି ଇଙ୍ଗିତ କରନ୍ତି । ତାମ୍ରଯୁଗୀୟ ସାମଗ୍ରୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଭିଏତ୍ନାମରୁ ମିଳିଥିବା ତତ୍କାଳୀନ ସାମଗ୍ରୀମାନଙ୍କର ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ଥିବାରୁ ଏହି ଦୁଇ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଯୋଗାଯୋଗ ଥିଲା ବୋଲି ଅନୁମାନ କରାଯାଏ ।
ପ୍ରାୟ ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ୩୬୨ ସମୟରେ କଳିଙ୍ଗ ମଗଧର ଶାସନାଧୀନ ଥିଲା । ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ୩୨୦ରେ ଏହା ସ୍ୱାଧୀନତା ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲା । କିନ୍ତୁ ପୁଣି ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ୨୬୧ ବେଳକୁ ମୌର୍ଯ୍ୟବଂଶୀ ରାଜା ଅଶୋକଙ୍କଦ୍ୱାରା ଅଧିକୃତ ହେଲା । ପ୍ରାୟ ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ୩୦୦ରୁ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ ୪୦୦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶିଶୁପାଳଗଡ ତୋଷାଳି ନାମରେ ଓ ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ପ୍ରଥମ ଶତାବ୍ଦୀର ଅଳ୍ପ ସମୟ ପାଇଁ କଳିଙ୍ଗନଗର ନାମରେ ଅଭିହିତ ହେଉଥିଲା ବୋଲି କେତେକ ଐତିହାସିକ ମତ ପୋଷଣ କରିଛନ୍ତି ।  ଏହା ଏକ ସମୟରେ ଅଶୋକଙ୍କର ପ୍ରାନ୍ତୀୟ ରାଜଧାନୀ ମଧ୍ୟ ଥିଲା । ତା’ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟର ଇତିହାସ ପ୍ରମାଣ ଅଭାବରୁ ଅଧିକ ସ୍ପଷ୍ଟ ନୁହଁ । କେବେ ଉତ୍ତର କଳିଙ୍ଗ ଓ ଦକ୍ଷିଣ କଳିଙ୍ଗ ଭଳି ଦୁଇଟି ରାଜ୍ୟର ଗଠନ ହୋଇଥିଲା ତ କେବେ ଦୁଇଟି ରାଜ୍ୟ ମିଳିତ ହୋଇ କଳିଙ୍ଗ ନାମରେ ଅଭିହିତ ହେଉଥିଲେ । କେବେ କଳିଙ୍ଗ ସ୍ୱାଧୀନ ରାଜ୍ୟଭାବେ ପରିଗଣିତ ହେଉଥିଲା ତ ପୁଣି କେବେ ପଡୋଶୀ ରାଜ୍ୟଦ୍ୱାରା ଶାସିତ ହେଉଥିଲା ।
ପ୍ରାୟ ୭୦୦ରୁ ୧୦୦୦ ଯାଏଁ ଓଡ଼ିଶାର ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ପ୍ରାନ୍ତ ଉତ୍କଳ ନାମରେ ଜଣାଯାଉଥିଲା । ଏହି ସମୟରେ ଉତ୍କଳ ଭୌମକର ବଂଶଦ୍ୱାରା ଶାସିତ ହେଉଥିଲା । ଏହି ଶାସକମାନେ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ ୮୧୦ରୁ ୮୫୦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଙ୍ଗର ପାଳବଂଶୀୟ ଶାସକ ଦେବପାଳଙ୍କ ଅଧୀନରେ ରହିଥିଲେ କିନ୍ତୁ ଉତ୍କଳ ଦେବପାଳଙ୍କ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଶାସକମାନଙ୍କ କବଳରୁ ନିଜର ସ୍ୱାଧୀନତା ହାସଲ କରିଥିଲା । କିଛି ବର୍ଷ ପାଇଁ (୧୦୧୨-୧୦୪୪) ଉତ୍କଳ ତାମିଲ୍ ଚୋଳ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ରାଜା ରାଜେନ୍ଦ୍ର ଚୋଳଙ୍କ ଅଧୀନକୁ ଆସିଥିଲା । ସ୍ୱାଧୀନତା ପ୍ରାପ୍ତି ପରେ ଅନନ୍ତ ବର୍ମନ୍ ଚୋଡ଼ଗଙ୍ଗଦେବ ୧୦୭୮ରୁ ୧୧୯୧ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳକୁ ନିଜ କବ୍ଜାକୁ ଆଣିଥିଲେ । ସେ ନିଜ ରାଜଧାନୀ କଳିଙ୍ଗ ନଗରରୁ କଟକକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ କରିଥିଲେ । ଓଡ଼ିଶାର ରାଜନୈତିକ ଓ ସାମରିକ ଶକ୍ତି ସବୁ ସମୟରେ ସ୍ଥିର ନଥିଲା । ୧୫୮୬ରେ ଓଡ଼ିଶା ନିଜ ସ୍ୱାଧୀନତା ପୁଣି ହରାଇ ବସିଲା ।
ବୋଇତ
ବୋଇତ ନିର୍ମାଣର  ନିୟମାବଳୀ ସମ୍ବନ୍ଧରେ ସଂସ୍କୃତ ଭାଷାରେ ଲିଖିତ ଯୁକ୍ତିକଳ୍ପତରୁରେ ବିବରଣୀ ରହିଛି ।  ରାଜା ଭୋଜ ନିଜ ସମୟରେ ସେ ସ୍ଥାନରେ ମିଳୁଥିବା କାଠ ବ୍ୟବହାର କରି ଅନେକ ବୋଇତ ନିର୍ମାଣ କରାଇଥିଲେ ବୋଲି ମାଦଳାପାଞ୍ଜିରେ ଉଲ୍ଲିଖିତ । ଚିଲିକା ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଗୋଳବାଇରୁ ମିଳିଥିବା ବଢ଼େଇମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ବ୍ୟବହୃତ ଉପକରଣର ଅବଶେଷାଂଶ ଗୋଳବାଇଠାରେ ଅନେକ ବୋଇତ ନିର୍ମିତ ହେବାର ପ୍ରମାଣ ଦିଏ ।
ସାମୁଦ୍ରିକ ପଥ
ମକାରେ ଲଦା ବୋଇତମାନଙ୍କର ଚିତ୍ର ଅଙ୍କିତ ହୋଇଥିବା ପୋଡାମାଟିର ସିଲ୍-ମୋହର ବନଗଡ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରକେତୁଗଡରୁ ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଇଛି । ଓଡ଼ିଶାରେ ମିଳିଥିବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବୋଇତ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଚିହ୍ନ ହେଲା ବୋଇତ ଚିତ୍ରଯୁକ୍ତ କଳାକୃତି (୨ଟି ବୋଇତ ଥିବା ଏହି କଳାକୃତି ପ୍ରଥମେ ବ୍ରହ୍ମେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର ନିକଟରୁ ମିଳିଥିଲା ଯାହାକୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଓଡ଼ିଶାର ରାଜ୍ୟ ସଂଗ୍ରହାଳୟରେ ସଂରକ୍ଷଣ କରି ରଖାଯାଇଛି) । ଏହି ବୋଇତଗୁଡିକ ଗୋଟିଏ ମାସ୍ତୁଲ୍-ବିଶିଷ୍ଟ ଓ ଏମାନଙ୍କର ପାଲଗୁଡିକ ବର୍ଗାକାର ।ଗୋଟିଏ ବୋଇତରେ ହାତୀ ବୁହା ହେଉଥିବା ବେଳେ ସେଥିରେ ନାବିକ ଓ ଅନ୍ୟ ଯାତ୍ରୀମାନେ ବସିଥିବା ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହୋଇଛି । thumb|କଟକ ଯୋବ୍ରାଠାରେ ଥିବା ଓଡ଼ିଶା ସାମୁଦ୍ରିକ ବାଣିଜ୍ୟ ସଂଗ୍ରହାଳୟରେ ଓଡ଼ିଶା ଏବଂ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପାଖାପାଖି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକର ନାମର ଛବି (ପ୍ରଥମ ଭାଗ) thumb|କଟକ ଯୋବ୍ରାଠାରେ ଥିବା ଓଡ଼ିଶା ସାମୁଦ୍ରିକ ବାଣିଜ୍ୟ ସଂଗ୍ରହାଳୟରେ ଓଡ଼ିଶା ଏବଂ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ପାଖାପାଖି ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକର ନାମର ଛବି (ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଗ)
ଜୁନ୍ ମାସରୁ ସେପ୍ଟେମ୍ବର୍ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ମୌସୁମୀ ବାୟୁ ଶ୍ରୀଲଙ୍କାରୁ କଳିଙ୍ଗ ଦିଗରେ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ । ଡିସେମ୍ବରରୁ ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କରୁଥିବା ମୌସୁମୀ ବାୟୁ ବିପରୀତ ଦିଗରେ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇଥାଏ । ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଏସିଆରେ ମଧ୍ୟ ସମାନ ଭାବେ ମୌସୁମୀ ବାୟୁ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇଥାଏ । ଇଣ୍ଡୋନେସିଆରେ ଜୁଲାଇ ଓ ଅଗଷ୍ଟ ମାସରେ ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ ପଟରୁ ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ ଏବଂ ବିଷୁବ ବୃତ୍ତ ପାର କଲା ପରେ ଦିଗ ବଦଳାଇ ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ । ଜାନୁଆରୀ ଓ ଫେବୃଆରୀ ମାସରେ ଏହାର ଠିକ୍ ବିପରୀତ ପ୍ରକାରର ବାୟୁପ୍ରବାହ ପରିଲକ୍ଷିତ ହୋଇଥାଏ । ପୂର୍ବ କାଳରେ ନାବିକମାନେ ଏହି ମୌସୁମୀ ପ୍ରବାହ, ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କ ଅବସ୍ଥିତି, ପାଣିର ରଙ୍ଗ, ପାଣିରେ ସାମୁଦ୍ରିକ ସର୍ପମାନଙ୍କର ଅବସ୍ଥିତି, ସାମୁଦ୍ରିକ ପକ୍ଷୀମାନଙ୍କର ଗମନାଗମନର ଦିଗର ଉପଯୋଗ କରି ନୌବାଣିଜ୍ୟ ଓ ନୌକାଯାତ୍ରା କରୁଥିବା ଅନୁମାନ କରାଯାଏ ।
କଳିଙ୍ଗର ବୋଇତମାନ ଏହି ଲମ୍ବା ଯାତ୍ରା ସମୟରେ ବାଟରେ ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ଖାଦ୍ୟ ଓ ପିଇବା ପାଣିପାଇଁ ରହୁଥିବେ । ତାମ୍ରଲିପ୍ତରୁ ବାହାରୁଥିବା ବୋଇତମାନ ବର୍ମା ଉପକୂଳ ପାରହେଲା ପରେ ନିକୋବର୍ ଦ୍ୱୀପଠାରେ ଏକ ମାସର ଦୀର୍ଘ ଯାତ୍ରାପରେ ପହଞ୍ଚୁଥିବେ । ସେଠାରୁ ପୁଣି ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଦିଗରେ ମାଳୟ, ଜାଭା, ବାଲି, ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ଓ ଚୀନକୁ ଯାତ୍ରା କରୁଥିବେ । ଅନ୍ୟ ଏକ ସାମୁଦ୍ରିକ ପଥ ସିଂହଳ ଓ ସୁମାତ୍ରାକୁ ସଂଯୋଗ କରୁଥିଲା ।
ବାଣିଜ୍ୟ ଓ ବ୍ୟବସାୟ
ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ଋଷିକୁଲ୍ୟା ନଦୀ ମୁହାଣରେ ଥିବା ପାଲୁର ଦ୍ୱିତୀୟ ଶତାବ୍ଦୀର ଏକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବନ୍ଦର । ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ଖନନ ପରେ ପାଲୁରରୁ ମିଳିଥିବା ଚାଇନାମାଟିର ପାତ୍ର ଓ ତତ୍କାଳୀନ ରୋମରେ ନିର୍ମିତ ପାତ୍ରର ଭଗ୍ନାବଶେଷ ଏହା ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବନ୍ଦର ହୋଇଥିବାର ସଙ୍କେତ ଦେଇଥାଏ । ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ଖନନରୁ ଅନେକ ମୋହର ମଧ୍ୟ ମିଳିଛି । ତନ୍ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ଅଦ୍ଭୁତ ମୋହରର ଏକ ପାର୍ଶ୍ୱରେ  କୁଷାଣ ରାଜାଙ୍କ ଚିତ୍ର, ବ୍ରାହ୍ମି ଲିପିରେ ଲେଖା ରହିଛି ଓ ଅପର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ରୋମାନ ପରି ମୁଣ୍ଡ, ରୋମାନ ଭାଷାର ଲେଖା ରହିଛି । ରୋମାନ ସମ୍ରାଟ ତାଇବେରିୟସଙ୍କ ସମୟର ଏକ ମୁଦ୍ରା ଶାଳିହୁନ୍ଦମ୍ ପାଖରେ ଓ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନମାନଙ୍କରେ ମିଳିଥିବା ରୋମାନ ମୁଦ୍ରାରୁ ରୋମ୍ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ସହିତ ଥିବା ବାଣିଜ୍ୟିକ ସମ୍ପର୍କ ସ୍ପଷ୍ଟ ପ୍ରତିଫଳିତ ହୁଏ ।
ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଏସିଆ ସହ ବାଣିଜ୍ୟିକ ସମ୍ପର୍କର ସ୍ଥାପନା ପ୍ରଥମ ଶତାବ୍ଦୀରୁ କିମ୍ବା ତା’ର ବହୁ ପୂର୍ବରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବାର ଅନୁମାନ କରାଯାଏ । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ମିଳିଥିବା ତଥ୍ୟରେ ଦ୍ୱାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀର ସିଂହଳୀ ମୁଦ୍ରା ଓ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଚୀନି ମୁଦ୍ରା ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖଯୋଗ୍ୟ । ସୁମାତ୍ରାର କୋଚିନାଠାରେ ମିଳିଥିବା ଏକା ପ୍ରକାରର ମୁଦ୍ରା ସୁମାତ୍ରା, ସିଂହଳ ଓ କଳିଙ୍ଗ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ତ୍ରିକୋଣୀୟ ବ୍ୟବସାୟିକ ସମ୍ପର୍କର ସୂଚନା ଦିଏ । ସାମୁଦ୍ରିକ ବ୍ୟବସାୟରେ ଅନେକ ଜୀବନ ଓ ଧନହାନିର ଆଶଙ୍କା ଲାଗିରହିଥାଏ । ତତ୍କାଳୀନ ସମୟରେ କଳିଙ୍ଗ, ସିଆମ୍ ଓ ଜାଭାର ରାଜାମାନେ ସାମୁଦ୍ରିକ ତସ୍କରମାନଙ୍କୁ ଦମନ କରିବା ପାଇଁ ସମୟ ସମୟରେ ସାମରିକ ନିରୀକ୍ଷକ ଦଳମାନଙ୍କୁ ନିୟୋଜିତ କରୁଥିଲେ ।
ବହୁ ପୁରାତନ କାଳରୁ ଚିଲିକା ତଟସ୍ଥିତ ମାଣିକପାଟଣା ବନ୍ଦର ବିକାଶର ଚରମ ସୀମାରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲା ଓ ଉନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ଥିଲା । ପ୍ରତ୍ନତାତ୍ତ୍ୱିକ ଖନନରୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ମାଟି ନିର୍ମିତ ପାତ୍ର, ସିଂହଳ ଓ ଚୀନର ମୁଦ୍ରା ଇତ୍ୟାଦି ଆବିଷ୍କାର ହୋଇଛି । ନୂତନ ଯୁଗର ବସ୍ତୁମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଚୀନର ନୀଳ ରଙ୍ଗରେ ଚିତ୍ରିତ ହୋଇଥିବା ଚାଇନାମାଟି (ଇଂରାଜୀରେ Porcelain)ର ପାତ୍ର ଓ ଆରବର ଚିକ୍କଣ ମାଟିପାତ୍ର  ଅନ୍ୟତମ । ଅଷ୍ଟାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ନିର୍ମିତ ଏକ ମସଜିଦର ଅଭିଲେଖ କୁହେ ଯେ ସେଠାରେ ନାବିକ ଓ ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ସମୁଦ୍ରଯାତ୍ରା ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଥିଲେ ।
ଖୀଷ୍ଟାବ୍ଦ ଷଷ୍ଠ ଶତାବ୍ଦୀର ବିଭିନ୍ନ ଅଭିଲେଖରୁ ଜଣାଯାଏ ଯେ ଏକଦା କଳିଙ୍ଗର ହାତୀ, ବହୁମୂଲ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତର, ହାତୀଦାନ୍ତ, ଗୋଲମରିଚ, ଗୁଆ, ବସ୍ତ୍ରାଦି ପାଇଁ ସିଂହଳ ବଜାରରେ ଖୁବ୍ ଚାହିଦା ଥିଲା । ବଦଳରେ କଳିଙ୍ଗ ମୁକ୍ତା ଓ ରୁପା ଆମଦାନୀ କରୁଥିଲା । କଳିଙ୍ଗ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନକୁ ମକା ଓ ଧାନ ମଧ୍ୟ ରପ୍ତାନୀ କରୁଥିଲା । କଳିଙ୍ଗର ବ୍ୟବସାୟୀମାନେ ଭୂମଧ୍ୟସାଗର ଅଞ୍ଚଳରେ ଚାହିଦା ଥିବା ମସଲା ଜାତୀୟ ଜିନିଷ ଓ ଚନ୍ଦନ କାଠ ମଧ୍ୟ ଆମଦାନୀ କରି କିଛି ସ୍ଥାନୀୟ ବଜାରରେ ବିକ୍ରି କରୁଥିଲେ ଓ ଏକ ବଡ଼ ଅଂଶ ଭୂମଧ୍ୟସାଗର ପାର୍ଶ୍ୱବର୍ତ୍ତୀ ଦେଶମାନଙ୍କୁ ରପ୍ତାନୀ କରୁଥିଲେ । ତ୍ରୟୋଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ନିର୍ମିତ କୋଣାର୍କରେ ଏକ ପ୍ରସ୍ତର ଖୋଦିତ ଚିତ୍ରରେ ଡଙ୍ଗା ଉପରେ ଏକ ଜିରାଫର ଚିତ୍ର ଅଛି । ଅନୁମାନ କରାଯାଏ ଯେ କଳିଙ୍ଗ ଆରବ ବଣିକଙ୍କ ସହାୟତାରେ ଆଫ୍ରିକା ସହିତ ବାଣିଜ୍ୟ କାରବାର କରୁଥିଲା ।
ନୌବାଣିଜ୍ୟରେ ମହାନଦୀର ଭୂମିକା
ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ସମୟରୁ ମହାନଦୀର ମୁହାଣ ଦେଶରେ ମନ୍ନଦ ନାମକ ବନ୍ଦର ବିଶ୍ୱ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଥିଲା। କଳିଙ୍ଗର ସମୁଦ୍ର ତଟରେ ମନ୍ନଦ, କୋଣାଗାର, କଟିକର୍ଦମ, ପାଲୁର, ଆଫେତାରିଆନ୍‌, ତାମ୍ରଲିପ୍ତି ପ୍ରଭୃତି ବନ୍ଦର ନୌବାଣିଜ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧିଲାଭ କରିଥିଲା ବୋଲି ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ ଭୌଗୋଳିକ ଓ ନୌବିତ୍‌ ଜି.ଇ. ଜେରିନି ସ୍ୱରଚିତ ରିସର୍ଚେସ୍‌ ଅନ୍‌ ଟଲେମିକ୍‌ ଜିଓଗ୍ରାଫିରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି। ମହାନଦୀ ମୁହାଣରେ ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ସମୟରୁ ଏକ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ବନ୍ଦର ଥିଲା ବୋଲି ବିଶ୍ୱର ଅନ୍ୟତମ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଭୂଗୋଳବିତ୍‌ ଟଲେମି ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଯାଇଛନ୍ତି୤ ସେହି ବନ୍ଦରର ନାମ ମନ୍ନଦ ଥିଲା। ମହାନଦୀ ମୁହାଣରେ ରହିଥିବା ଯୋଗୁଁ ତାହାର ନାମ ମନ୍ନଦ ରଖାଯାଇଥିଲା। ଚୀନ ଦେଶର ରାଜକନ୍ୟା ବୌଦ୍ଧତନ୍ତ୍ର ବିଷୟରେ ଜ୍ଞାନ ଆହାରଣ କରିବା ନିମନ୍ତେ ନୌଯାନରେ କଳିଙ୍ଗ ସାଗରରେ ଆସି ଏକ ବୃହତ୍‌ ନଦୀରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଚେଳିତୋଳ ବନ୍ଦର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆସିଥିଲେ। ସେଠାରୁ ସେ ପାଲିଙ୍କିଦ୍ୱାରା ତତ୍କାଳୀନ ବୌଦ୍ଧ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ପୁଷ୍ପଗିରି ଯାତ୍ରା କରି ତନ୍ତ୍ରଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିଥିଲେ ଓ ସେହି ମାର୍ଗରେ ଚୀନକୁ ନୌଯାନରେ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କରିଥିଲେ। ମନ୍ନଦ ବନ୍ଦର ଦେଇ ଚୀନର ରାଜକୁମାରୀ ମହାନଦୀରେ ପ୍ରବେଶ କରି ଚେଳିତୋଳ ବନ୍ଦରରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ ବୋଲି ବର୍ଣ୍ଣନା ରହିଛି।
ବର୍ମା (ବ୍ରହ୍ମଦେଶ)
ବର୍ମା ବା ବ୍ରହ୍ମଦେଶ ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ ସପ୍ତମ ଶତାବ୍ଦୀରେ କଳିଙ୍ଗରାଟ୍ (କଳିଙ୍ଗରାଷ୍ଟ୍ରର ଅପଭ୍ରଂଶ) ନାମରେ ସର୍ବବିଦିତ ଥିଲା । ବହୁ ପ୍ରାଚୀନ ସମୟରୁ ଏହାର ଦକ୍ଷିଣ ମୋନ୍ ଅଞ୍ଚଳରେ ବାହାରୁ ଆସିଥିବା ଲୋକଙ୍କଦ୍ୱାରା ଏକ ସଭ୍ୟତାର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହେବାର ପ୍ରମାଣ ମଧ୍ୟ ମିଳେ । ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ ଦ୍ୱିତୀୟ ଶତାବ୍ଦୀ ବେଳକୁ କାଲାଇମ୍ୟୋ, ଆରାକାନ୍ ନଦୀ ଉପତ୍ୟକାସ୍ଥ ଅଞ୍ଚଳ ଓ ମର୍ତ୍ତବାନ୍ ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ୱର ପେଗୁ ଅଞ୍ଚଳ କଳିଙ୍ଗଦ୍ୱାରା ଶାସିତ ହେଉଥିଲା । ରେଙ୍ଗୁନ୍ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ତାନ୍ତେ ଅଞ୍ଚଳର ଭୂଖନନରୁ ଆବିଷ୍କୃତ ଯାହାଜର ଭଗ୍ନାବଶେଷରୁ ଏହି ଅଞ୍ଚଳ ମଧ୍ୟ କଳିଙ୍ଗର ବଣିକଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଥିବାର ଅନୁମାନ କରାଯାଏ । ସ୍ଥାନମାନଙ୍କ ନାମ ଓ ସ୍ଥାପତ୍ୟ କଳାରେ ସମାନତା ସାଗର ପାରି ଦେଶର ଲୋକଙ୍କ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ ବିଷୟରେ ସଙ୍କେତ ଦିଏ । ବ୍ରହ୍ମଦେଶର ଧର୍ମାଭିଲେଖ ବୁଦ୍ଧାଗତରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଥମେ କଳିଙ୍ଗର ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମାବଲମ୍ବୀ ବଣିକଙ୍କ ସହ ବ୍ୟବସାୟ, ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମପ୍ରଚାରକଙ୍କ ବ୍ରହ୍ମଦେଶରେ ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମର ପ୍ରଚାର ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଖ୍ରୀ. ୪ର୍ଥରୁ ୭ମ ଶତାବ୍ଦୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ବର୍ମାରେ କଳିଙ୍ଗର ରାଜନୈତିକ ପ୍ରଭାବ ବିସ୍ତାର ସମ୍ପର୍କରେ ବର୍ଣ୍ଣନା ରହିଛି । ପେଗୁରୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମର ଚିହ୍ନ ଥିବା ମୁଦ୍ରାମାନ ମଧ୍ୟ ଏହି ସମ୍ପର୍କର ପୁଷ୍ଟି କରିଥାନ୍ତି ।
ଜାଭା
ଆର୍. ଡି. ବାନାର୍ଜୀଙ୍କ ମତରେ କଳିଙ୍ଗର ହିନ୍ଦୁମାନେ ଜାଭା ଦ୍ୱୀପରେ ହିନ୍ଦୁ ସଂସ୍କୃତିର ପ୍ରଚାରରେ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । କଳିଙ୍ଗରୁ ବାହାରିଥିବା ଏକ ବଣିକଦଳ ଖ୍ରୀ.ପୂ. ୭୫ରେ ଏଠାରେ ଏକ ଜନବସତି ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ ‍। କେତେକ ଲୋକକଥା ଅନୁସାରେ ଏହି ସମୟରେ ପ୍ରାୟ ୨୦,୦୦୦ ଲୋକଙ୍କ ଜନବସତି ରହିଥିବା ଅତ୍ୟୁକ୍ତି ପରି ଲାଗିପାରେ । ସମଗ୍ର ଜାଭା ଦ୍ୱୀପରେ ଖ୍ରୀ. ୪ର୍ଥ ଶତାବ୍ଦୀ ବେଳକୁ ଏହି ବିଦେଶୀମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ଓ ପ୍ରଚାର ଘଟିଥିଲା । ଚୀନର ଐତିହାସିକମାନେ ଚୀନରେ ତାଙ୍ଗ୍ ରାଜବଂଶର ଶାସନ ବେଳେ (ଖ୍ରୀ. ୬1୮-୯୦୬) ଜାଭାରେ ରାଜୁତି କରୁଥିବା ବଂଶର ନାମ ହୋ-ଲିଙ୍ଗ୍ (“କଳିଙ୍ଗ” ଶବ୍ଦର ଆଉ ଏକ ଅପଭ୍ରଂଶ) ବୋଲି କହିଛନ୍ତି । ଜାଭାର ଏହି ରାଜବଂଶ ସେ କାଳର କଳିଙ୍ଗର ଲୋକଙ୍କଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ବୋଲି ଅନୁମାନ କରାଯାଇପାରେ । ଆରବର ଐତିହାସିକମାନେ ଖ୍ରୀ. ୮ମ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଜାଭାରେ ଶାସନ କରୁଥିବା ଓ କାମ୍ବୋଡିଆ, ଚମ୍ପାରେ ପ୍ରଭାବ ବିସ୍ତାର କରିଥିବା ଶୈଳେନ୍ଦ୍ର ବଂଶ କଳିଙ୍ଗରୁ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି । ରାଜା କୁଟିଙ୍କର ପ୍ରାସାଦରେ ଥିବା ସେବକମାନଙ୍କୁ ଚମ୍ପା ଓ କଳିଙ୍ଗରୁ ଅଣାଯାଇଥିଲା ବୋଲି ଖ୍ରୀ. ୮୪୦ର ଏକ ତାମ୍ରଫଳକରେ ଲିଖିତ ଅଛି ।  ଖ୍ରୀ. ୧୦୧୯ରୁ ୧୦୪୨ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜାଭାରେ ଶାସନ କରିଥିବା ରାଜା ଐରଲଙ୍ଗଙ୍କ ସମୟରେ ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟକୁ ଆସିଥିବା ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କିଛି ଲୋକ କ୍ଲିଙ୍ଗ (“କଳିଙ୍ଗ” ଶବ୍ଦର ଆଉ ଏକ ଅପଭ୍ରଂଶ)ରୁ ଥିଲେ ବୋଲି ଏକ ଅଭିଲେଖରୁ ଜଣା ପଡିଛି ।
ମାଳୟ
ଜାଭାର ରାଜା ଶୈଳେନ୍ଦ୍ର କିଛି ବର୍ଷର ସାମୁଦ୍ରିକ ନୌବାଣିଜ୍ୟ ପରେ ମାଳୟ ଉପଦ୍ୱୀପ ଓ ଥାଇଲାଣ୍ଡ୍ର ଦକ୍ଷିଣ ଭାଗକୁ ନିଜ ଅଧୀନକୁ ଆଣିଥିଲେ । ଏହି ରାଜାମାନେ ଭାରତରୁ ଆସିଥିବା ବୌଦ୍ଧଗୁରୁମାନଙ୍କର ଆଦରସତ୍କାର କରୁଥିଲେ ଓ ସେମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ପ୍ରଚାରିତ ମହାଯାନ ବୌଦ୍ଧଧର୍ମର ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରୁଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ଥାଇଲାଣ୍ଡ୍ର ମଧ୍ୟ ଓ ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବରେ ଅଶୋକଙ୍କ ପ୍ରେରିତ ଧର୍ମଗୁରୁମାନେ ହୀନଯାନ ପନ୍ଥା ଅନୁସରଣର ଶିକ୍ଷା ଦେଉଥିଲେ । ଅନ୍ୟ ଏକ ମତ ଅନୁଯାୟୀ କଳିଙ୍ଗ ଖ୍ରୀ. ୮ମ ଶତାବ୍ଦୀରେ ବ୍ରହ୍ମଦେଶର ଦକ୍ଷିଣାଞ୍ଚଳ ଅଧିକାର କରିବା ପରେ ମାଳୟରେ ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମର ବିସ୍ତାର ହୋଇଥିଲା । ମାଳୟୁ ଭାଷାର ଅନେକ ଶବ୍ଦ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରୁ ଉଦ୍ଧୃତ । ବର୍ତ୍ତମାନର ମାଲେସିଆରେ ଭାରତୀୟମାନେ କେଲିଙ୍ଗ୍ ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା, ଯାହା “କଳିଙ୍ଗ”ର ପ୍ରଭାବର ସୂଚନା ଦେଇଥାଏ ।
କାମ୍ବୋଡିଆ
ଅଶୋକ ଙ୍କ ଆକ୍ରମଣରୁ ରକ୍ଷା ପାଇବା ପାଇଁ କଳିଙ୍ଗରୁ ଅନେକ ଲୋକ ପ୍ରାୟ ଖ୍ରୀ.ପୂ. ୩ୟ ଶତାବ୍ଦୀରେ କାମ୍ବୋଡିଆ ଆସିଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଚଣ୍ଡାଶୋକ ଧର୍ମାଶୋକରେ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଥିଲେ । ସେ କାମ୍ବୋଡିଆକୁ ପଠାଇଥିବା ଧର୍ମଗୁରୁଙ୍କୁ କାମ୍ବୋଡିଆର ଜନତା ସ୍ୱାଗତ କରିବା ସହ ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ଖମେରର କଳାକୃତିର ଉତ୍ସ ଆନ୍ଧ୍ର । ଅଙ୍ଗକୋର୍ ୱତରେ ଥିବା ଅଭିଲେଖରେ କେତେକ ସଂସ୍କୃତରେ ଓ କେତେକ କଳିଙ୍ଗ ଲିପିରେ ଲେଖା ହୋଇଛି । ଅଙ୍ଗକୋର୍ ୱତର ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ ଶୈଳୀରେ ଓଡ଼ିଶା ଓ ତାମିଲନାଡୁର ଚୋଳମାନଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ଦେଖାଯାଏ ।
ଚୀନ
ଚୀନ ସହିତ ନୌବାଣିଜ୍ୟର ପ୍ରଥମ ଉଲ୍ଲେଖ ଫା-ହିଏନ୍ (ଖ୍ରୀ. ୩୯୯ରୁ ୪୧୧)ଙ୍କ ଲେଖାରୁ ମିଳେ । ଫା-ହିଏନ୍ ଏକ ବାଣିଜ୍ୟ ନିମନ୍ତେ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବୋଇତରେ ତାମ୍ରଲିପ୍ତିରୁ ଚୀନକୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କରିଥିଲେ । ଚୀନ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରୀ ହ୍ୟୁଏନ୍-ସାଂ (ଖ୍ରୀ. ୬୪୫)ଙ୍କ ବର୍ଣ୍ଣନା ଅନୁସାରେ ବୋଇତମାନ ତାମ୍ରଲିପ୍ତିରୁ ଚେଲିତାଲୋ ଓ ସିଂହଳ ଦେଇ ଚୀନ ଅଭିମୁଖେ ଯାତ୍ରା କରୁଥିଲା । ଓଡ୍ର ଦେଶର ରାଜା ଶୁଭକରଋଷ ସାଧୁ ହେବାପାଇଁ ୭୧୬ ମସିହାରେ ଚୀନଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ ଓ ଚୀନରେ ତାନ୍ତ୍ରିକ ବୌଦ୍ଧଧର୍ମର ଆରମ୍ଭ କରାଇଥିଲେ । ଖ୍ରୀ. ୭୯୪ରେ ଓଡ୍ର ଦେଶର ରାଜା ଚୀନର ସମ୍ରାଟଙ୍କୁ ଏକ ବୋଇତରେ ଉପହାରମାନ ପଠାଇଥିବାର ବିବରଣୀ ମଧ୍ୟ ରହିଛି । ଓଡ଼ିଶା ଚୀନରୁ ରେଶମ ଆମଦାନି କରୁଥିଲା ଓ ଶିରପୁର ନିକଟରେ ୮ମ ଶତାବ୍ଦୀର ଚୀନି ମୁଦ୍ରା ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଇଛି । ୮୧୩ରୁ ୮୧୮ ମଧ୍ୟରେ ଜାଭାର କଳିଙ୍ଗ ବଂଶଜ ରାଜା ସିଏନ୍-ତୁଂଗ୍ଙ୍କ ପାଖକୁ ଏକ ନୌକାଦଳ ପଠାଇଥିଲେ । ଏହି ଦଳ ଜୀବନ୍ତ ଗଣ୍ଡା, ପଞ୍ଚରଙ୍ଗି ଶୁଆ, କୃଷ୍ଣକାୟ ପ୍ରଜାତିର ବାଳକ ଓ ବାଳିକାଙ୍କୁ ନେଇ ଫେରିଥିଲା ।
ସିଂହଳ ‍(ଶ୍ରୀଲଙ୍କା)
କଳିଙ୍ଗର ସିଂହଳ (ଆଧୁନିକ ଶ୍ରୀଲଙ୍କା) ସହିତ ଅତି ଘନିଷ୍ଠ ବ୍ୟବସାୟିକ ସମ୍ପର୍କ ରହିଥିଲା । କେତେକ ଐତିହାସିକଙ୍କ ମତରେ ସିଂହଳର ପ୍ରଥମ ରାଜା ବିଜୟ ତତ୍କାଳୀନ  ପୂର୍ବ ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ କଳିଙ୍ଗର ରାଜଧାନୀ ସିଂହପୁରରୁ ଆସିଥିଲେ । ବିଜୟଙ୍କ ଜେଜେମା କଳିଙ୍ଗ ରାଜାଙ୍କ ଝିଅ ଥିଲେ । କଳିଙ୍ଗ ଅଧିକାର କରିଥିବା ସମ୍ରାଟ ଅଶୋକ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ପୁତ୍ର ଓ କନ୍ୟା ସଂଘମିତ୍ରାଙ୍କୁ ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମର ପ୍ରଚାର ପାଇଁ ସିଂହଳ ପଠାଇଥିଲେ । ସାମନ୍ତପାସଦିକରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ଅଛି ଯେ କଳିଙ୍ଗର ଆଠଟି ପରିବାର ସଂଘମିତ୍ରାଙ୍କ ସହଯାତ୍ରୀ ହୋଇଥିଲେ । ଦତବଂଶରେ କଳିଙ୍ଗ ରାଜା ଗୂହଶିବ ଓ ସିଂହଳ ରାଜା ମହାସେନାଙ୍କ (୨୭୭-୩୦୪ ଖ୍ରୀ.) ମିତ୍ରତାର ବିବରଣୀ ରହିଛି । କଳିଙ୍ଗ ରାଜା ନିଜ କନ୍ୟାର ବିବାହରେ ଗୌତମ ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ଦନ୍ତାବଶେଷ ନିଜ ଜାମାତା ଦନ୍ତକୁମାରଙ୍କୁ ଯୌତୁକ ଭାବେ ଦେଇଥିଲେ ଓ ଦନ୍ତକୁମାର ଏହାକୁ ସିଂହଳର ଏକ ସ୍ତୁପରେ ସ୍ଥାପନା କରିଥିଲେ ।
ଚୂଳବଂଶ ଅନୁଯାୟୀ କଳିଙ୍ଗର ରାଜା ଅଗ୍ରବୋଧି ଦ୍ୱିତୀୟଙ୍କ(ଖ୍ରୀ. ୬୧୦-୬୧୧) ସମୟରେ ସିଂହଳ ଭ୍ରମଣ କରିଥିଲେ । ସଂହଳର ରାଜା ବିଜୟବାହୁ (ଖ୍ରୀ. ୧୦୫୫-୧୧୧୦) କଳିଙ୍ଗ ରାଜକନ୍ୟାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ । କଳିଙ୍ଗର ଗପରାଜାଙ୍କ ପୁତ୍ର ନିଶାଙ୍କମଲ୍ଲ ଖ୍ରୀ. ୧୧୮୭ରୁ ୧୧୯୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସିଂହଳର ରାଜା ହୋଇଥିଲେ । କଳିଙ୍ଗର ରାଜକୁମାର ମାଘ ୨୪୦୦୦ ସୈନ୍ୟବିଶିଷ୍ଟ ନୌସେନା ନେଇ ସିଂହଳକୁ ଆକ୍ରମଣ କରିଥିଲେ ଓ ଖ୍ରୀ.୧୨୧୪ରୁ ୧୨୩୫ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଦ୍ୱୀପ ଉପରେ ରାଜୁତି କରିଥିଲେ ।
ପରବର୍ତ୍ତୀ କାଳର ଇତିହାସ
ଖ୍ରୀ. ୧୧ଶରୁ ୧୬ଶ ଶତାବ୍ଦୀ ମଧ୍ୟରେ କଳିଙ୍ଗର ନାମ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇ କ୍ରମଶଃ ଓଡ୍ର ଦେଶ, ଉଡିଶା ଓ ଓଡ଼ିଶା ନାମରେ ଅଭିହିତ ହେଲା । ଖ୍ରୀ. ୧୪୩୫ରୁ ୧୪୬୬ ମଧ୍ୟରେ, କପିଳେନ୍ଦ୍ରଦେବଙ୍କ ରାଜୁତି ସମୟରେ ଓଡ଼ିଶା ଏକ ମହାନ ରାଜନୈତିକ ଶକ୍ତିକେନ୍ଦ୍ର ଭାବେ ପରିଗଣିତ ହେଉଥିଲା । ଗଙ୍ଗାଠାରୁ ଆର୍କୋଟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପ୍ତ ଏହାର ସୀମା ବର୍ତ୍ତମାନ ଓଡ଼ିଶାର ଭୌଗୋଳିକ ସୀମାଠାରୁ ବଡ଼ ଥିଲା । ତାଙ୍କର ପରବର୍ତ୍ତୀ ରାଜାମାନେ ଲମ୍ବା ସମୟ ଯାଏଁ ଏହି ବିଶାଳ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ନିଜ ଅଧୀନରେ ରଖିବାକୁ ସମର୍ଥ ହୋଇଥିଲେ । ଖ୍ରୀ. ୧୪୯୭ରୁ ୧୫୪୧ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତାପରୁଦ୍ରଦେବଙ୍କ ଶାସନ କାଳରେ ହୁଗୁଳି ଓ ମେଦିନୀପୁର ଅଞ୍ଚଳରୁ ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର ଗୁଣ୍ଟୁର୍ ଅଞ୍ଚଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପ୍ତ ଥିଲା ।
ଆରବି ନାବିକମାନେ ବଙ୍ଗୋପସାଗର ଅଞ୍ଚଳରେ ଖ୍ରୀ. ୮ମ ଶତାବ୍ଦୀର ପ୍ରାରମ୍ଭ ବେଳକୁ ନିଜର ଆଧିପତ୍ୟ ବିସ୍ତାର କରିଥିଲେ । ତା’ପରେ ପର୍ତ୍ତୁଗୀଜ, ଓଲନ୍ଦାଜ, ଈଂରାଜୀ ଓ ଫରାସୀମାନେ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ବ୍ୟାପକଭାବେ ବ୍ୟବସାୟ କରିବା ଆରମ୍ଭ କଲେ । ଓଡ଼ିଶାର ନାବିକମାନଙ୍କର ସୀମା କ୍ରମଶଃ ସଂକୁଚିତ ହେବାରେ ଲାଗିଲା ।  ୧୫୮୬ ମସିହାରେ ବଙ୍ଗର ମୁସଲମାନ ଶାସକ ସୁଲେମାନ୍ ଖାନ୍ କର୍ରଣି ଓଡ଼ିଶା ଅଧିକାର କରିବା ଫଳରେ ଓଡ଼ିଶାର ସ୍ୱାଧୀନତା କ୍ଷୁଣ୍ଣ ହେଲା ।  ପରେ ମରହଟ୍ଟାମାନେ ୧୭୫୧ରେ ଓ ବ୍ରିଟିଶ‌ମାନେ ୧୮୦୩ରୁ ୧୮୦୫ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା ଯୁଦ୍ଧମାନଙ୍କରେ ମରହଟ୍ଟା ବାହିନୀଙ୍କୁ ପରାସ୍ତ କରି ଓଡ଼ିଶା ଅଧିକାର କରିଥିଲେ ।
ଜାତୀୟ ରାଜପଥ 19 (ଭାରତ )
ଜାତୀୟ ରାଜପଥ ୧୯  (NH 19; ପୂର୍ବତନ  NH2) ଏକ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ ରାଜପଥ ।. ଦିଲ୍ଲୀ - କଲିକତା ରୋଡ କୁହାଯାଉଥିବା ଏହି ରାଜପଥ ଭାରତର ବ୍ୟସ୍ତତମ ରାଜପଥ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ । ଏହାର ସମୁଦାୟ ଦୈର୍ଘ୍ୟ ୧,୪୩୫ କିଲୋମିଟର ଓ ଏହା ଦିଲ୍ଲୀ, ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶ , ବିହାର , ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ ଓ ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗ ରାଜ୍ୟ ଦେଇ ଯାଇଥାଏ । ଏହା ଏଇତିହାସିକ ଗ୍ରାଣ୍ଡ ଟ୍ରଙ୍କ ରୋଡ ତଥା ଏନଏଚ-୧ ଓ ଏନଏଚ-୯୧ର ମୁଖ୍ୟ ଭାଗ ନେଇଥାଏ ।
ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟରେ ଏହି ରାଜପଥର ଦୈର୍ଘ୍ୟ ଏହିପରି ,
ଜାତୀୟ ରାଜପଥରେ ରହିଥିବା / ନିକଟରେ ଥିବା ମୁଖ୍ୟ ସହର ସମୂହ
thumb|300x300_ପିକସେଲ|Durgapur Expressway, part of NH 19 thumb|300x300_ପିକସେଲ|NH-19, Khaga, [[ଫତେହପୁର ଜିଲ୍ଲା|Fatehpur district, Uttar Pradesh]]
ଅଳକା ଲାମ୍ବା
ଅଳକା ଲାମ୍ବା(ଜନ୍ମ ୨୧ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୭୫) ଆମ୍ ଆଦମି ପାର୍ଟିର (ଆପ୍) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ ଅଟନ୍ତି । ସେ ଦିଲ୍ଲୀ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଛାତ୍ର ସଂଘର ପୂର୍ବ ସଭାପତି, ଛାତ୍ର ସଂଘର ପୂର୍ବ ରାଷ୍ଟ୍ରଅଧ୍ୟକ୍ଷ, ଦିଲ୍ଲୀ ପ୍ରଦେଶ କଂଗ୍ରେସର ପୂର୍ବ ମହାସଚିବ ଏବଂ ଅଖିଳ ଭାରତୀୟ କଂଗ୍ରେସ କମିଟିର ପୂର୍ବ ସଚିବ ଅଟନ୍ତି । ଲାମ୍ବା ଏକ ଅଲଗା ସରକାରୀ ସଂଗଠନ "ଗୋ ଇଣ୍ଡିଆ ଫାଉଣ୍ଡେସନ"ର ମଧ୍ୟ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଥିଲେ । ୨୦ ବର୍ଷ କଂଗ୍ରେସରେ ରହିବା ପରେ ସେ ୨୩ ଡିସେମ୍ବର ୨୦୧୩ରେ ଆମ ଆଦମି ପାର୍ଟିରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ। ଫେବୃଆରୀ ୨୦୧୫ରେ ସେ ଚାନ୍ଦନି ଚୌକରୁ ଦିଲ୍ଲୀ ବିଧାନ ସଭା ପାଇଁ ନିର୍ବାଚିତ ହେଲେ ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୭୫ ଜନ୍ମ ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି ଶ୍ରେଣୀ:ଆମ ଆଦମୀ ପାର୍ଟିର ରାଜନୀତିଜ୍ଞ
ଖଣ୍ଡାଧାର ଜଳପ୍ରପାତ
ଖଣ୍ଡାଧାର ଜଳପ୍ରପାତ ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଜିଲାରେ ଥିବା ଓଡ଼ିଶାର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଜଳପ୍ରପାତ ।
ଉଚ୍ଚତା ଓ ଅବସ୍ଥାନ
ଏହାର ଉଚ୍ଚତା ହାରାହାରି ୮୦୦ ଫୁଟ(୨୪୪ ମିଟର) ଏବଂ ଏହା ରାଉରକେଲାରୁ ୯୦ କିଲୋମିଟର ଦୂରତାରେ ଅବସ୍ଥିତ ।ଏହାକୁ ଭାରତର ନବମ ଉଚ୍ଚତମ ଜଳପ୍ରପାତ ମଧ୍ୟ କୁହା ଯାଏ ।
କିମ୍ବଦନ୍ତୀ
ଲୋକକଥା ଅନୁଯାୟୀ, ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ପାହାଡ଼ିଆ ଅଞ୍ଚଳରେ ଠାକୁରାଣୀ "କଙ୍କାଳ ଦେବୀ" ବାସ କରୁଥିଲେ । ବଡ଼ ବଡ଼ ଗଛ, ପଥର, ମାଟି ଯାହା ପାଉଥିଲେ, ସେ ଖାଇ ଯାଉଥିଲେ । ଏତଦ୍ୱାରା, ସେ ଅଞ୍ଚଳର ଅଧିବାସୀ "ପାହାଡି ଭୂୟାଁ" ଜନଜାତିର ଲୋକମାନେ ଅତିଷ୍ଟ ହୋଇ ପଡିଥିଲେ । ସେମାନେ, ଠାକୁରାଣୀଙ୍କୁ ନେଇ ଏକ ବଡ଼ ଶିଳା ଉପରେ ରଖିଲେ । ସେହି ଶିଳାକୁ ଠାକୁରାଣୀ ମଝିରୁ ଖାଇଦେବାରୁ ଏକ ଗାତ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇ, ପାହାଡ଼ ତଳକୁ ପାଣି ବୋହିବାକୁ ଲାଗିଲା । ପ୍ରାୟ ୮୦୦ଫୁଟ ଉପରୁ ତଳକୁ ପଡୁଥିବା ପାଣି ଠିକ ଏକ ଖଣ୍ଡାର ଧାର ଭଳି ଦେଖାଯାଏ । ତେଣୁ, ଏହି ଜଳପ୍ରପାତର ନାମ "ଖଣ୍ଡାଧାର" ରହିଛି । ପାହାଡ଼ ଉପରର ଏହି ଚିରସ୍ରୋତା ଜଳ ଉତ୍ସର ନାମ "କୋରାପାଣି ନାଳ" । ଏହି ପାଣି ଧାର ଉପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟକିରଣ ପଡି ଏକ ଭାସମାନ ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁ ଭଳି ଦେଖାଯାଏ ।
ଗମନାଗମନ ବ୍ୟବସ୍ଥା
ଖଣ୍ଡାଧାର ପହଞ୍ଚିବାକୁ ହେଲେ ପ୍ରଥମେ ରାଉରକେଲା ଯାଇ ସେଠାରୁ ଜାତୀୟ ରାଜପଥ ୨୩ରେ ଲହୁଣିପଦା ଯାଏ ଯିବାକୁ ହେବ । ସେଠାରୁ ଡାହାଣକୁ ଲାଳେଇ ଛକ ଯାଏ ଯାଇ ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱ ରାସ୍ତାରେ ଗଲେ ଖଣ୍ଡାଧାର ପଡିବ । ଲହୁଣିପଦାରୁ ଯାଇଥିବା ରାସ୍ତା କେବଳ ଗ୍ରୀଷ୍ମକାଳୀନ ରାସ୍ତା । ଏହା ପକ୍କା ରାସ୍ତା ନୂହେଁ
।
ଅନିୟନ୍ତ୍ରୀତ ଖଣି ଖନନ, ଖଣ୍ଡାଧାର ଜଳପ୍ରପାତ ପ୍ରତି ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରୁଛି ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାରେ ଥିବା ଜଳପ୍ରପାତ ଶ୍ରେଣୀ:ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା
ଯଶୋଧାରା ବାଗଚି
ଯଶୋଧାରା ବାଗଚି (୧୯୩୭ ମସିହାରେ କଲିକତାରେ ଜନ୍ମ - ୯ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୧୫) ଜଣେ ଅଗ୍ରଣୀ ଭାରତୀୟ ନାରୀବାଦୀ ପ୍ରଫେସର, ଲେଖିକା, ସମାଲୋଚିକା ତଥା କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା ଥିଲେ । ସେ ଯାଦବପୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ମହିଳା ଅଧ୍ୟୟନର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ତଥା ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପୁସ୍ତକଗୁଡ଼ିକରେ ଲଭ୍ ଆଣ୍ଡ୍ ଅନଲଭ୍ - ଗାର୍ଲ ଚାଇଲ୍ଡ ଏବଂ ଟ୍ରମା ଏବଂ ଟ୍ରିଉମ୍ଫ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ । ସେ ମହିଳା ଅଧିକାର ସଂଗଠନ "ସଚେତନା" ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ । ସେ ଅର୍ଥନୀତିଜ୍ଞ ଅମିୟ କୁମାର ବାଗଚିଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ ।
ପ୍ରାଥମିକ ଜୀବନ ଏବଂ ଶିକ୍ଷା
ଯଶୋଧାରା ବାଗଚି ୧୯୩୭ ମସିହାରେ କଲିକତାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ କଲିକତାର ପ୍ରେସିଡେନ୍ସି କଲେଜ (ପରେ କଲିକତା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ସହିତ ଜଡ଼ିତ), ସୋମେରଭିଲ୍ କଲେଜ, ଅକ୍ସଫୋର୍ଡ ଏବଂ କେମ୍ବ୍ରିଜ୍ର ନ୍ୟୁ ହଲରେ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିଥିଲେ ।
ବୃତ୍ତି
ଯଶୋଧାରା ବାଗଚି ୧୯୬୪ ମସିହାରେ କଲିକତାର ଲେଡୀ ବ୍ରାବୋର୍ନ କଲେଜରେ ଇଂରାଜୀ ଶିକ୍ଷା ଦେବା ପରେ ଯାଦବପୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଇଂରାଜୀ ଶିକ୍ଷାଦାନ କରିଥିଲେ । ପରେ ସେ ୧୯୮୮ ମସିହାରେ ଯାଦବପୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ମହିଳା ଅଧ୍ୟୟନ ର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା-ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ହେଲେ । ୧୯୯୭ ମସିହାରେ ଅବସର ନେବା ପରେ ସେ ସ୍କୁଲ ଅଫ୍ ମହିଳା ଷ୍ଟଡିଜ‌ରେ ଏମିରିଟସ୍ ପ୍ରଫେସର ଭାବରେ ଶିକ୍ଷାଦାନ କରିଥିଲେ ।
ବାଗଚି ୧୯୮୩ ମସିହାରୁ ଇଂରାଜୀ ବିଭାଗରେ ପ୍ରଫେସର ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ, ୧୯୮୬-୧୯୮୮ ମସିହା ମଧ୍ୟରେ ବିଭାଗର ମୁଖ୍ୟ ଥିଲେ ଏବଂ କିଛି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବର୍ଷରେ UGC ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସହାୟତା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମକୁ ସଂଯୋଜନା କରିଥିଲେ, ଯାହା ପରେ ଇଂରାଜୀରେ ଆଡଭାନ୍ସ ଷ୍ଟଡିଜ୍ କେନ୍ଦ୍ରରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିଲା । ଅନୁସନ୍ଧାନର ତାଙ୍କର ଧ୍ୟାନ କ୍ଷେତ୍ର ହେଉଛି ମହିଳା ଅଧ୍ୟୟନ, ମହିଳା ଲେଖା, ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଇଂରାଜୀ ଏବଂ ବଙ୍ଗଳା ସାହିତ୍ୟ, ବଙ୍ଗଳାରେ ପଜିଟିଭିଜିମ୍ ଗ୍ରହଣ, ମାତୃତ୍ୱ ଏବଂ ଭାରତର ବିଭାଜନ । ସହ-ସମ୍ପାଦକ ସୁବୋଧନଜନ ଦାସଗୁପ୍ତଙ୍କ ସହ ସେ ବିଭାଜନ ସମୟରେ ଏବଂ ପରେ ବଙ୍ଗୀୟ ମହିଳାମାନଙ୍କ ଅନୁଭୂତି ଅନୁସନ୍ଧାନ ତଥା ସଂଗ୍ରହ କରିବାରେ ପ୍ରଥମ ପଣ୍ଡିତମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଥିଲେ।
ସେ ଯାଦବପୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ସ୍କୁଲ ଅଫ୍ ମହିଳା ଷ୍ଟଡିଜ‌ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପାଦିତ ବଙ୍ଗଳା ମହିଳା ଲେଖକ ପୁନଃପ୍ରକାଶ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ।
ପ୍ରଫେସର ସଜନୀ ମୁଖାର୍ଜୀ ଏବଂ ସୁପ୍ରିୟା ଚୌଧୁରୀ, ତାଙ୍କର ଏହି ବନ୍ଧୁ ଏବଂ ସହକର୍ମୀମାନେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ୨୦୦୨ ମସିହାରେ ଏକ ବିଶିଷ୍ଟ ଫେଷ୍ଟଷ୍କ୍ରିଫ୍ଟ: ଲିଟ୍ରେଚର ଆଣ୍ଡ ଜେଣ୍ଡର ଜସୋଧରା ବାଗଚିଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରବନ୍ଧ ସମ୍ପାଦନା କରିଥିଲେ । ଏଥିରେ ଯୋଗଦାନକାରୀ ବାଗଚିଙ୍କର ପ୍ରିୟ ଶିକ୍ଷକ, ବନ୍ଧୁ, ପୂର୍ବତନ ଛାତ୍ର ଏବଂ ସହକର୍ମୀ ଯେପରିକି ପିଟର ଡ୍ରୋଙ୍କେ, କିଟି ସ୍କୋଲାର୍ ଦତ୍ତା, ହିମାନୀ ବାନାର୍ଜି, ମଲିନୀ ଭଟ୍ଟାଚାର୍ଯ୍ୟ, ଶିଲା ଲାହିରୀ ଚୌଧୁରୀ, ସୁପ୍ରିୟା ଚୌଧୁରୀ, ତନିକା ସରକାର, ଭାସ୍ୱତୀ ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ ଏବଂ ଆଦିତ୍ୟ ଦାସଗୁପ୍ତ ଯୋଗଦାନ କରିଥିଲେ ।
ପ୍ରଫେସର ବାଗଚି ନିଜର ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଇଂରାଜୀ ବିଭାଗରେ ସେମିନାର ଓ ଅଧ୍ୟାପନାରେ ନିୟମିତ ଏବଂ ସକ୍ରିୟ ଅଂଶଗ୍ରହଣକାରୀ ରହିଥିଲେ । ଅବସର ପରେ କିଛି ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହାର ବୋର୍ଡ ଅଫ୍ ଷ୍ଟଡିଜ୍ ସଦସ୍ୟ ମଧ୍ୟ ରହିଥିଲେ । ଅଳ୍ପ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ, ସେ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟ ତଥା ଛାତ୍ରମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ଅହେତୁକ ଉତ୍ସର୍ଗ ପାଇଁ ସ୍ୱୀକୃତିପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିଲେ । ଅନୁସନ୍ଧାନର ସଂସ୍କୃତିକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ଯାଦବପୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଇଂରାଜୀ ବିଭାଗରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରମୁଖ ଅବଦାନ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ ।
ଅବସର ପରେ ସେ ଭାରତର ଅନେକ ସମ୍ମିଳନୀରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ ଏବଂ ଯାଦବପୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଇଂରାଜୀ ବିଭାଗ ସହିତ ଘନିଷ୍ଠ ସମ୍ପର୍କ ରଖିଥିଲେ ।
ସକ୍ରିୟତା
ସେ ବର୍ତ୍ତମାନର ଉପ-କୁଳପତିଙ୍କୁ ବିରୋଧ କରିବା ପାଇଁ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ରାଜ୍ୟପାଳ ତଥା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର କୁଳପତି କେଶରୀ ନାଥ ତ୍ରିପାଠୀଙ୍କୁ ଭେଟିଥିବା ପାଞ୍ଚଜଣ ଏରିମିଟସ୍ ପ୍ରଫେସରଙ୍କ ଗୋଷ୍ଠୀର ଜଣେ ଅଂଶ ଥିଲେ ।
ମୃତ୍ୟୁ ଏବଂ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ
ଯଶୋଧାରା ବାଗଚି ୯ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୧୫ ମସିହାରେ ୭୭ ବର୍ଷ ବୟସରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ ।
"ପୁନର୍ନବ" ନାମକ ଏକ ସ୍ବେଚ୍ଛାସେବୀ ସଂଗଠନ ଯାହା ବାଗଚିଙ୍କ ସହିତ ଘନିଷ୍ଠ ଭାବରେ ଜଡିତ ଥିଲା, ବାଗଚିଙ୍କ ସ୍ମୃତିରେ ଏକ ବକ୍ତୃତା ସମେତ ୨୦୧୫ ମସିହାରୁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଏକ ଜସୋଦରା ବାଗଚି ମେମୋରିଆଲ୍ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଆୟୋଜନ କରିଆସୁଛି । ଯଶୋଧାରା ବାଗଚି ମେମୋରିଆଲ୍ ହାର୍ଡସିପ୍ ପାଣ୍ଠି ୨୦୧୯ ମସିହାରେ ବାଗଚିଙ୍କ ପରିବାର ସହଯୋଗରେ ଯାଦବପୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଇଂରାଜୀ ବିଭାଗରେ ବିଭାଗୀୟ ଛାତ୍ରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଅସୁବିଧାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବା ପାଇଁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇଥିଲା ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୭ ଜନ୍ମ ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ମୃତ୍ୟୁ ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ଲେଖିକା
ବୁଢ଼ାରଜା
ଡାହାଣ|thumb|ବୁଢାରଜା ଶିବ ମନ୍ଦିରକୁ ଯାଇଥିବା ରାସ୍ତା ବୁଢ଼ାରାଜା ଓଡ଼ିଶାର ସମ୍ବଲପୁରଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ର ପାହାଡ଼ । ଏହି ପାହାଡ଼ର ଶୀର୍ଷରେ ଏକ ଶିବ ମନ୍ଦିର ଅଛି । ଆଗରୁ ମନ୍ଦିରକୁ ଯିବାକୁ ପାହାଚ ସବୁ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ମନ୍ଦିରର ପୂର୍ବପଟେ ଥିବା ବୁଢ଼ାରାଜା ଅଞ୍ଚଳରୁ ଏକ ସୁନ୍ଦର କଂକ୍ରିଟ ରାସ୍ତା ନିର୍ମିତ ହୋଇଛି, ଯାହା ଦେଇ ମନ୍ଦିର ପ୍ରାଙ୍ଗଣ ଯାଏଁ ଯାନ ବାହାନ ଚଳାଚଳ କରିପାରେ । ମନ୍ଦିର ସନ୍ନିକଟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଠିଆ ହୋଇ ଚତୁର୍ଦିଗରେ ସମ୍ବଲପୁର ସହରର ଦୃଶ୍ୟ ସହ ହୀରାକୁଦ ଜଳଭଣ୍ଡାର ମଧ୍ୟ ପରିଲକ୍ଷିତ ହେଇଥାଏ । ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ ଅସ୍ତମିତ ସୂର୍ଯ୍ୟର ଦୃଶ୍ୟ ସେଠାରୁ ଖୁବ ଉପଭୋଗ୍ୟ । ସମ୍ବଲପୁରରେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମର ବହ୍ନି ମଧ୍ୟ ଏହି ବୁଢ଼ାରାଜା ପାହାଡ଼ର ପାଦଦେଶରୁ ଜଳି ଉଠିଥିଲା ।
କିମ୍ବଦନ୍ତୀ
ପ୍ରବାଦ କଥନ ଅଛି ଯେ ବୁଢ଼ାରାଜା ପାହାଡ଼ ଉପରେ ଥିବା ମନ୍ଦିର ସନ୍ନିକଟ ଏକ ଗଭୀର କୂପ ମଧ୍ୟ ଦେଇ ଏକ ସୁଢଙ୍ଗ ରହିଛି ଯାହାକି ବହୁ ପୂର୍ବରୁ ରାଜାଙ୍କଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ହେଇଥିଲା । ଏହି ସୁଢଙ୍ଗର ଅପର ପାର୍ଶ୍ୱ ମହାନଦୀ ନିକଟସ୍ଥ ତତ୍କାଳୀନ ରାଜପ୍ରସାଦ ଯାଏଁ ଲମ୍ବିଥିଲା । ତେବେ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱ ନିରୀକ୍ଷଣ ଅଭାବରୁ ଏହା ବର୍ତ୍ତମାନ ସିଦ୍ଧ ହେଇ ପାରି ନାହିଁ ।
ଗମନାଗମନ ସୁବିଧା
ବୁଢାରାଜା ପାହାଡର ଅବସ୍ଥିତି ସମ୍ବଲପୁର ରୋଡ ରେଳ ସ୍ଟେଶନରୁ ମାତ୍ର ୫୦୦ ମିଟର ଦୂରରେ । ସମ୍ବଲପୁର ସ୍ଟେଶନରୁ ଅଇଣ୍ଠାପାଳି ଆଡେ ଯାଇଥିବା ମୁଖ୍ୟ ରାସ୍ତାରେ ଗଲେ ପ୍ରଥମେ ବୁଢାରାଜ ପାହାଡ ଉପରକୁ ଯାଇଥିବା ପୁରାତନ ପ୍ରସ୍ତରରେ ଖୋଦେଇ ହେଇଥିବା ପାଉଞ୍ଚ ସବୁ ଅବସ୍ଥିତ । ତେବେ ନିକଟରେ ସେଠାରୁ ଆହୁରି ୫୦୦ ମିଟର ଗଲେ ମୁଖ୍ୟ ରାସ୍ତାରୁ ବୁଢାରାଜା ମନ୍ଦିର ଯାଏ ଏକ ସୁନ୍ଦର ପିଚୁ ରାସ୍ତା ନିର୍ମିତ ହେଇଛି, ଯାହା ଦେଇ ଗାଡିଦ୍ୱାରା ମନ୍ଦିର ପ୍ରାଙ୍ଗଣ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଇ ହୁଏ ।
ବୃକ୍ଷ୍ୟରାଜି
ଏକଦା ଘଞ୍ଚ ଅରଣ୍ୟ ଥିବା ବୁଢାରାଜା ପାହାଡ ବିଭାଗୀୟ ଦେଖଣା ଅଭାବରୁ କାଳକ୍ରମେ ବୃକ୍ଷ୍ୟହୀନ ହେଇପଡିଥିଲା । ଲୋକମାନେ ଏଥିରୁ ଅବାରିତ ଭାବେ ଜାଳେଣୀ କଥା ସଂଗ୍ରହ କରିବାରୁ ଏହା ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ନଣ୍ଡା ପାହାଡରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେଇ ଯାଇଥିଲା । ତେବେ ଗତ ଦଶନ୍ଧିରେ କିଛି ପ୍ରକୃତିପ୍ରେମୀ ନାଗରିକଙ୍କ ଉଦ୍ୟମ ଫଳରେ ବୁଢାରାଜ ଜଙ୍ଗଲ ସୁରକ୍ଷ୍ୟା ସମିତି ଗଠନ ହେଇ ବୁଢାରାଜ ପାହାଡ ତଥା ଶେଠୀକୁ ଯାଇଥିବା ରାସ୍ତା କଡାରେ ବୃକ୍ଷ ରୋପଣ ହେଇ ତାହାର ଦେଖା ଶୁଣା ହେବାରୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ପାହାଡ ଓ ରାସ୍ତା ଘଞ୍ଚ ଅରଣ୍ୟ ପରି ହେଇ ସେ ସ୍ଥାନର ସୋଭା ବର୍ଧନ କରୁଛି ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଶ୍ରେଣୀ:ସମ୍ବଲପୁର ଜିଲ୍ଲା
ବୁବୋନିକ୍ ପ୍ଲେଗ୍
ବୁବୋନିକ୍ ପ୍ଲେଗ୍ ରୋଗ ଏକ ପ୍ରକାର ଜୀବାଣୁ ସଂକ୍ରମଣ ଯାହା ୟେର୍‌ସିନିଆ ପେସ୍ଟିସ୍ ଜୀବାଣୁ ଯୋଗୁ ହେଉଥିବା ତିନି ପ୍ରକାର ସଂକ୍ରମଣ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ । ଏହି ଜୀବାଣୁ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିବାର ୩ରୁ ୭ ଦିନ ପରେ ଫ୍ଲୁ ରୋଗ ଲକ୍ଷଣ ଭଳି ଲକ୍ଷଣ ପ୍ରକାଶ ପାଏ । ଏଥିରେ ଜ୍ୱର, ମୁଣ୍ଡବଥା ଓ ବାନ୍ତି ହୁଏ । ଚର୍ମର ଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ଜୀବାଣୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥାଆନ୍ତି ସେହି ସ୍ଥାନର ପାଖାପାଖି ସ୍ଥାନରେ ଥିବା ଲସିକା ଗ୍ରନ୍ଥି ଫୁଲିଯାଇ ଯନ୍ତ୍ରଣା ହୁଏ । ବେଳେବେଳେ ଏହି ଫୁଲିଥିବା ଲସିକା ଗ୍ରନ୍ଥି ଫାଟି ମେଲା ହୋଇଯାଏ ।
ସଂକ୍ରମଣ ପଥ ଅନୁସାରେ ତିନି ପ୍ରକାର ପ୍ଲେଗ୍ ହୁଏ ଯଥା:- ବୁବୋନିକ୍ ପ୍ଲେଗ୍, ସେପ୍ଟିସେମିକ ପ୍ଲେଗ୍ ଓ ନିମୋନିକ ପ୍ଲେଗ୍ । ବୁବୋନିକ୍ ପ୍ଲେଗ୍ ମୁଖ୍ୟତଃ ସଂକ୍ରମିତ ଫ୍ଲି(ରକ୍ତଶୋଷି କୀଟ)ଦ୍ୱାରା ବିସ୍ତର ଲାଭ କରେ ଓ ଏହା ଛୋଟ ପ୍ରାଣୀ ମଧ୍ୟମରେ ସାଧିତ ହୁଏ । ପ୍ଲେଗ୍‌ ରୋଗଦ୍ୱାରା ମୃତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଦେହରୁ ବାହାରୁଥିବା ତରଳ ପଦାର୍ଥ ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ ରୋଗ ହୁଏ । ଫ୍ଲି କାମୁଡ଼ା ସ୍ଥାନରେ ଦେହ ମଧ୍ୟକୁ ଜୀବାଣୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଲସିକାରେ ପ୍ରବାହିତ ହୋଇ ଲସିକା ଗ୍ରନ୍ଥିରେ ପ୍ରବେଶ କରେ ଓ ଏହାଦ୍ୱାରା ଗ୍ରନ୍ଥି ଫୁଲିଯାଏ ଓ ବୁବୋନିକ୍ ପ୍ଲେଗ୍ ହୁଏ । ରକ୍ତ, ଖଙ୍କାର ଓ ଲସିକା ଗ୍ରନ୍ଥିରୁ ତରଳ ପଦାର୍ଥ ନେଇ ପରୀକ୍ଷା କରାଯାଏ ଓ ଜୀବାଣୁ ଦେଖିଲେ ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ ।
ସାର୍ବଜନୀନ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଉପାୟରେ ପ୍ଲେଗ୍ ପ୍ରବଣ ଇଲାକାରେ ମୃତ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ସାଧାରଣ ଲୋକ ନ ଧରିଲେ ଏହି ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧ ହୋଇପାରିବ । ପ୍ଲେଗ୍ ନିମନ୍ତେ ଟିକା ଉପାଦେୟ ନ ଥିବା ଜଣାଯାଏ । ସ୍ଟ୍ରେପ୍ଟୋମାଇସିନ, ଜେଣ୍ଟାମାଇସିନ ବା ଡକ୍ସିସାଇକ୍ଲିନ ଭଳି କେତେକ ଆଣ୍ଟବାୟୋଟିକ୍ ଅତି ଫଳପ୍ରଦ ହୁଅନ୍ତି ।  ଚିକିତ୍ସିତ ନ ହେଲେ ୩୦ %ରୁ ୯୦ % ଲୋକ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରନ୍ତି ।  ମୃତ୍ୟୁ ହେଲେ ସାଧାରଣତଃ ୧୦ ଦିନ ଭିତରେ ହୁଏ । ଚିକିତ୍ସା ସତ୍ତ୍ୱେ ୧୦% ଲୋକଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ସଙ୍କଟ ରହେ । ସନ ୨୦୧୩ରେ ୭୫୦ ରୋଗୀ ମଧ୍ୟରୁ ୧୨୬ ଜଣଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲେ । ଏହି ରୋଗ ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରକାରେ ଅତି ସାଧାରଣ ।
ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଏହି ରୋଗ କଳା ମୃତ୍ୟୁ ନାମରେ ପରିଚିତ ଥିଲା ଯାହା ଏସିଆ, ୟୁରୋପ ଓ ଆଫ୍ରିକାରେ ୫୦ ନିୟୁତ ଲୋକଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁର କାରଣ ଥିଲା । କର୍ମଜୀବି ଲୋକଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଫଳରେ ସେତେବେଳେ ଶ୍ରମିକ ଅଭାବ ଯୋଗୁ ସେମାନଙ୍କର ମଜୂରି ବ‌ହୁତ ବଢ଼ିଯାଇଥିଲା । ଐତିହାସିକମାନଙ୍କ ମତରେ ଏହା ୟୁରୋପରେ ଏକ ଅର୍ଥନୈତିକ ବିକାଶରେ ଏକ ମୋଡ଼ ଆଣିଥିଲା । ବୁବୋନିକ୍ ପ୍ଲେଗ୍ ଶବ୍ଦଟି ଏକ ଗ୍ରୀସ ଭାଷାର ଶବ୍ଦ (βουβών) ଯାହାର ଅର୍ଥ ଉରୁମୂଳ (Groin) ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ବିଶ୍ୱନାଥ ଦାସ
ବିଶ୍ୱନାଥ ଦାଶ  (୧୮୮୯ - ୧୯୮୪) ଜଣେ ଭାରତୀୟ-ଓଡ଼ିଆ ରାଜନେତା, ସମାଜସେବୀ ଓ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ଥିଲେ । ସେ ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନ (୧୯୩୭ - ୧୯୩୯) କାଳରେ ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ । ସେ ମଧ୍ୟ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶର ରାଜ୍ୟପାଳ (୧୯୬୨-୧୯୬୭) ଥିଲେ ଏବଂ ଶେଷରେ ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ (୧୯୭୧-୧୯୭୨) ଥିଲେ । ସେ ଲୋକ ସେବକ ମଣ୍ଡଳର ଆଜୀବନ ସଦସ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ ।
ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ
ବିଶ୍ୱନାଥ ଦାସ ୧୮୮୯ ମସିହା ମଇ ୮ ତାରିଖରେ ଓଡ଼ିଶାର ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାରେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ମଧୁସୁଦନ ଦାସ । ସେ ରେଭେନ୍ସା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ସ୍ନାତକରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହେବାପରେ ୧୯୧୮ରେ କଲିକତା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଆଇନରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ କରିଥିଲେ । ମାଡ୍ରାସଠାରେ ଓକିଲାତି କରୁଥିବା ସମୟରେ ସେ ୧୯୨୧ ମସିହାରେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସରେ ଯୋଗଦେଇଥିଲେ । ସେହିବର୍ଷ ସେ ମଧ୍ୟ ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ଛତ୍ରପୁର ତାଲୁକ ପରିଷଦର ସଭାପତି ପଦକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।
ରାଜନୀତି
ସେ ମାଡ୍ରାସ କାଉନ୍‌ସିଲକୁ ତିନିଥର (୧୯୨୦ -୧୯୨୯) ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ପରେ ସେ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେରେ ଭାଗ ନେବାପାଇଁ କାଉନ୍ସିଲରୁ ଇସ୍ତଫା ଦେଇଥିଲେ ଓ ବାରମ୍ବାର ଜେଲ ଯାଇଥିଲେ । ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠନରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଚେଷ୍ଟା ପ୍ରଣିଧାନଯୋଗ୍ୟ । ୧୯୩୬ ମସିହାରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠନ ହେଲାପରେ ସେ ୧୯୩୭ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ହୋଇଥିଲେ । ପରେ ସେ ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ହେବାରୁ ୧୯୪୨ ମସିହାରେ ଇସ୍ତଫା ଦେଇଥିଲେ । ସେ ୧୯୪୭ରୁ ୧୯୫୨ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନ ସଭାର ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ । ସେ ଅନେକ ଥର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ କଂଗ୍ରେସ କମିଟିର ସଭାପତି ଥିଲେ । ପରେ ୧୯୭୧-୧୯୭୨ରେ ସେ ଓଡ଼ିଶାର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ହୋଇଥିଲେ ।
ଶେଷ ଜୀବନ
ପ୍ରାୟ ଅର୍ଦ୍ଧ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ସାମାଜିକ ଓ ରାଜନୀତିକ ଜୀବନ ଅତିବାହିତ କଲାପରେ ସେ ୨ ଜୁନ ୧୯୮୪ରେ ଇହଲୀଳା ସମ୍ବରଣ କରିଥିଲେ ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୮୮୯ ଜନ୍ମ ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୮୪ ମୃତ୍ୟୁ ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରେଣୀ:ରାଜନୀତି ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ନେତା ଶ୍ରେଣୀ:ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ ଶ୍ରେଣୀ:ସ୍ୱାଧୀନତା ପୂର୍ବର ୨ୟ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ ଶ୍ରେଣୀ:୩ୟ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ ଶ୍ରେଣୀ:୫ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଇମାଟିନିବ
ଇମାଟିନିବ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Imatinib, ବିକ୍ରୟ ନାମ ହ୍ଲିଭେକ/Gleevec) ଏକ କେମୋଥେରାପି ଔଷଧ (chemotherapy medication) ଯାହା କର୍କଟ ରୋଗ ଚିକିତ୍ସା ନିମନ୍ତେ ଦିଆଯାଏ । ବିଶେଷତଃ କ୍ରନିକ ମାୟେଲୋଜେନସ ଲିଉକେମିଆ (chronic myelogenous leukemia ବା CML), ଫିଲାଡେଲଫିଆ କ୍ରମୋଜୋମ-ପଜିଟିଭ (ପିଏଚ+) Philadelphia chromosome-positive (Ph+) ଥିବା ଆକ୍ୟୁଟ ଲିମ୍ଫୋସାଇଟିକ ଲିଉକେମିଆ ବା ଏଏଲଏଲ) (acute lymphocytic leukemia ବା ALL), ଗାସ୍ଟ୍ରୋଇଣ୍ଟେସ୍ଟାଇନାଲ ସ୍ଟ୍ରୋମାଲ ଟ୍ୟୁମର ବା ଜିଆଇଏସଟି) (gastrointestinal stromal tumor ବା GIST), ସିସ୍ଟମିକ ମାସ୍ଟୋସାଇଟୋସିସ (systemic mastocytosis) ଓ ମାୟେଲୋଡିସପ୍ଲାସ୍ଟିକ ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ (myelodysplastic syndrome) ଇତ୍ୟାଦି ରୋଗମାନଙ୍କରେ ଏହା ଦିଆଯାଏ । ଏହା ପାଟିରେ ଦିଆଯାଏ ।
ସାଧାରଣ ପାର୍ଶ୍ୱ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ ବାନ୍ତି, ତରଳ ଝାଡ଼ା, ମାଂସପେଶୀ ଯନ୍ତ୍ରଣା, ମୁଣ୍ଡବଥା ଓ ରାସ ହୋଇପାରେ । ପାର୍ଶ୍ୱ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ସାଂଘାତିକ ହେଲେ ପାକଅନ୍ତନଳୀ ରକ୍ତସ୍ରାବ (gastrointestinal bleeding), ଅସ୍ଥିମଜ୍ଜା ଦମନ (bone marrow suppression), ଯକୃତ ସମସ୍ୟା (liver problems), ଜଳ ନିରୋଧ (fluid retention) ଓ ହୃତ୍‌ପାତ ହୋଇପାରେ । ଗର୍ଭାବସ୍ଥାରେ ଏହା ଶିଶୁପ୍ରତି ହାନିକାରକ ହୋଇପାରେ । ଏହା ଏକ ବିସିଆର-ଏବିଏଲ ଟାଇରୋସିନ-କାଇନେଜ ଇନହିବିଟର (stopping the Bcr-Abl tyrosine-kinase । ଏହି ଔଷଧଦ୍ୱାରା କର୍କଟ କୋଷମାନଙ୍କର ବୃଦ୍ଧି ଧୀର ହୁଏ ବା ସ୍ଥିରିକୃତ ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ ।
ସନ ୨୦୦୧ରେ ଚିକିତ୍ସା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ ଇମାଟିନିବ ସ୍ୱୀକୃତ ହୋଇଥିଲା । ଏହାର ନାମ ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନର ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକୀୟ ଔଷଧ ଚିଠାରେ (World Health Organization's List of Essential Medicines) ଅଛି ଯାହା ମୌଳିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସିସ୍ଟମ (health system) ନିମନ୍ତେ ଅତି ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ବିକାଶଶୀଳ ଦେଶମାନଙ୍କରେ (developing world) ଏହି ଔଷଧର ଏକ ବର୍ଷର ଡୋଜର ହୋଲସେଲ କ୍ରୟ ମୂଲ୍ୟ ୧,୩୮୬.୪୯ରୁ ୧୯,୧୬୨.୫୦ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର । ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ ଏହାର ଏକ ବର୍ଷ ଡୋଜର ହୋଲସେଲ ମୂଲ୍ୟ ୮୪,୪୦୮.୭୮, ଯେତେବେଳେକି ସଂଯୁକ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ରରେ ସନ ୨୦୧୬ରେ ଏହି ପରିମାଣର ମୂଲ୍ୟ ୨୦,୯୮୦ ପାଉଣ୍ଡ ଥିଲା । ଏହା ଜେନେରିକ ଔଷଧ ନାମରେ (generic medication) ମଧ୍ୟ ସନ ୨୦୧୭ରେ ଏହା ବିକ୍ରୟ ହେଉଛି ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଔଷଧ
୧୯୬
୧୯୬ ଗ୍ରେଗୋରି ପାଞ୍ଜି ଅନୁସାରେ ଏକ ସାଧାରଣ ବର୍ଷ ଅଟେ |
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୬
କେଶାପାଲି
କେଶାପାଲି ହେଉଛି ସମ୍ବଲପୁର ଜିଲ୍ଲା ଅନ୍ତର୍ଗତ ଯୁଯୁମୁରା ବ୍ଲକର ଏକ ଗ୍ରାମ । ଏହା କେଶାପାଲି ଗ୍ରାମପଞ୍ଚାୟତ ଅଧୀନରେ ପରିଚାଳିତ ହୁଏ ଏବଂ ଯୁଯୁମୁରା ତହସିଲ ଅଧିନରେ ଆସିଥାଏ । ଏହା ରେଢ଼ାଖୋଲ ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀର ଏକ ବୁଥ ଅଟେ । ୨୦୧୧ ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ ଏହି ଗ୍ରାମର ଜନସଂଖ୍ୟା ହେଉଛି ୮୩୨ । ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ପୂଜା ହେଉଛି ଏହି ଗ୍ରାମର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପର୍ବ ।
ପର୍ବ ପର୍ବାଣି
ଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ପୂଜା ହେଉଛି ଗାଁର ମୁଖ୍ୟ ପର୍ବ । ପ୍ରତିବର୍ଷ ଏହି ପୂଜା କରାଯାଏ । ନୂଆଖାଇ ହେଉଛି ଗାଁର ଅନ୍ୟ ଏକ ଗଣପର୍ବ । ନୂଆଖାଇ ଅବସରରେ ଗାଁର ଗିରିଗୋବର୍ଦ୍ଧନ ଯୁବକ ସଂଘ ତରଫରୁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ନୂଆଖାଇରେ ନୂଆଖାଇ ଭେଟ୍ ଘାଟ୍ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ । ଗାଁର ଶିବ ମନ୍ଦିରରେ ପ୍ରତି ମାସ ସଂକ୍ରାନ୍ତିରେ ପୂଜା ହୋଇଥାଏ । ଆଉ ଅନ୍ୟ ପର୍ବ ଗୁଡ଼ିକ ହେଲା କାଦୋପୂଜା, ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ, ଶିବରାତ୍ରି, ପଣା ସଂକ୍ରାନ୍ତି, ହନୁମାନ ଜୟନ୍ତୀ, ଇତ୍ୟାଦି ।
ପ୍ରତିଭା ପଣ୍ଡା
ପ୍ରତିଭା ପଣ୍ଡା ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ଅଭିନେତ୍ରୀ ଓ ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟଗୁରୁ ଯିଏକି ମୁଖ୍ୟତଃ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ଓ ଧାରାବାହିକରେ ଅଭିନୟ କରନ୍ତି । ୧୯୮୯ ମସିହାରେ ପଞ୍ଚୁ ପାଣ୍ଡବ କଥାଚିତ୍ର ଜରିଆରେ ଅଭିନୟ ଆରମ୍ଭ କରିବା ପରେ କିଛି ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ଓ ହିନ୍ଦୀ ଧାରାବାହିକରେ ଅଭିନୟ କରିବା ଦୁର୍ଘଟଣା ଯୋଗୁଁ ଅଭିନୟ ଜଗତରୁ ଦୂରେଇ ଯାଇଥିଲେ ଏବଂ ୨୦୦୮ ମସିହାରେ କଳିଙ୍ଗ ପୁତ୍ର କଥାଚିତ୍ର ଜରିଆରେ ପୁଣିଥରେ ଅଭିନୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ନୃତ୍ୟ ପ୍ରତିଭା ନାମକ ଏକ ନୃତ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ କରି ସେ ନୃତ୍ୟ ଶିକ୍ଷା ଦେଉଛନ୍ତି ।
ଆରମ୍ଭ ସମୟ
ପ୍ରତିଭା ସ୍କୁଲ ଶିକ୍ଷା ଶେଷ କରିବା ପରେ ଅଭିନୟ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଅଭିନୀତ ପ୍ରଥମ କଥାଚିତ୍ର ଥିଲା ପଞ୍ଚୁପାଣ୍ଡବ, ଯେଉଁଥିରେ ସେ ଜୟୀରାମ ସାମଲଙ୍କ ଝିଅ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ସେ ତାଙ୍କ ଅଭିନୟ ଜୀବନର ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଅଳ୍ପ କିଛି କଥାଚିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରୁ ପ୍ରଶାନ୍ତ ନନ୍ଦ ଙ୍କ ସହିତ ଗୋଟିଏ କଥାଚିତ୍ର, ଶ୍ରୀରାମ ପଣ୍ଡା ଙ୍କ ସହ ତିନୋଟି, ମିହିର ଦାସ ଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ୬ଟି ଏବଂ ଶ୍ରୀକାନ୍ତ ଗୌତମ ଙ୍କ ସହ ଗୋଟିଏ କଥାଚିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ରରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ବ୍ୟତୀତ କିଛି ହିନ୍ଦୀ ଧାରାବାହିକରେ ମଧ୍ୟ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ସେହି ସମୟରେ ସେ ଦୂରଦର୍ଶନରେ ନୃତ୍ୟ ଓ ନାଟକରେ ମଧ୍ୟ ଭାଗ ନେଇଥିଲେ ।
ଅଭିନୟରୁ ବରତି
ଏକଦା ସେ ଅତିଥି ଭାବରେ ଚୌଦ୍ୱାର କଲେଜରୁ ଏକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଯୋଗ ଦେଇ ଫେରୁଥିବାବେଳେ ସପ୍ତସତୀ ମନ୍ଦିର ପାଖରେ ଗାଡ଼ି ଦୁର୍ଘଟଣାର ଶୀକାର ହେଇଥିଲେ । ସେଇ ଦୁର୍ଘଟଣାରେ ତାଙ୍କ ମୁହଁରେ ୧୭ଟି ଷ୍ଟିଚ୍ ପଡ଼ିଥିଲା ଓ ତାଙ୍କର ମେମୋରି ଫେଲ୍ ହୋଇ ଯାଇଥିଲା । ଏହାପରେ ତାଙ୍କର ବିବାହ ହୋଇଯାଇଥିଲା ଏବଂ ସେ ଅଭିନୟରୁ ଦୂରେଇ ଯାଇଥିଲା ।
ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ
ପ୍ରତିଭା ଦୁର୍ଘଟଣାରେ ଶିକାର ହୋଇଥିବା ସମୟରେ ରବୀନ୍ଦ୍ର ପଣ୍ଡା ଙ୍କ ପ୍ରଯୋଜିତ ଦାଦାଗିରି କଥାଚିତ୍ରରେ ନାୟିକା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ । ସେହି ସମୟରେ ରବୀନ୍ଦ୍ର ତାଙ୍କୁ ବହୁତ ସାହଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ଚିକିତ୍ସା ମଧ୍ୟ କରାଇଥିଲେ । ଉଭୟଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅନ୍ତରଙ୍ଗତା ବଢ଼ିଥିଲା ଓ ଉଭୟଙ୍କ ଘର ଲୋକଙ୍କର ସମ୍ମତି ସେ ତାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ ।
ବାହାର ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ଅଭିନେତ୍ରୀ ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଦୂରଦର୍ଶନ ଅଭିନେତ୍ରୀ ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଫୁଲବାଣୀ
thumb|ଜଗନ୍ନାଥ ଦେଉଳ, ଫୁଲବାଣୀ ଫୁଲବାଣୀ ଭାରତର ଓଡ଼ିଶାରେ ଥିବା କନ୍ଧମାଳ ଜିଲ୍ଲାର ସଦର ମହକୁମା ଓ ଏକ ମୁଖ୍ୟ ସହର ।
ଭୂଗୋଳ
ଫୁଲବାଣୀ ଭୁବନେଶ୍ୱରଠାରୁ ୨୧୧ କି.ମି. ଦୂରରେ ଓ ବ୍ରହ୍ମପୁରରୁ ୧୬୫ କି.ମି. ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏଠାରୁ ନିକଟତମ ରେଳ ଷ୍ଟେସନ ରେଢ଼ାଖୋଲ ପ୍ରାୟ ୧୦୦ କି.ମି. ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ । ସମୁଦ୍ର ପତ୍ତନଠାରୁ ଏହାର ହାରାହାରି ଉଚ୍ଚତା ୪୮୫ ମିଟର (୧୫୯୧ ଫୁଟ) । ଏହି ସହରର ଚତୁର୍ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ପାହାଡ଼ ମାନ ବେଢ଼ି ରହିଛି । ଏଠାରେ ଛୋଟ ବଡ଼ ଅନେକ ଜଳପ୍ରପାତ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ୩୧ କି.ମି. ଦୂରରେ ଥିବା କଟରାମାଳ ଜଳପ୍ରପାତ ଏକ ପ୍ରାକୃତିକ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟର ଗନ୍ତାଘର । ସେହିପରି ପୁଟୁଡ଼ି, ପକଡ଼ାଝର, ଉର୍ମାଗଡ଼ ଆଦି ସ୍ଥାନରେ ମନଲୋଭା ଜଳପ୍ରପାତ ସବୁ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ଏହି ସହର ସାଲୁଙ୍କି ନଦୀ କୂଳରେ ଅବସ୍ଥିତ ।
thumb|ଏ ଜେ ଓ ଉଚ୍ଚ ବିଦ୍ୟାଳୟ, ଫୁଲବାଣୀ
ଫୁଲବାଣୀଠାରୁ 5 କିମି ଦୂରରେ ଜବାହର ନବୋଦୟ ବିଦ୍ୟାଳୟ, ତୁଡିପାଜୁ, ଫୁଲବାଣୀ, କନ୍ଧମାଳ ଅବସ୍ଥିତ ।
ଜନସଂଖ୍ୟା ଓ ସାକ୍ଷରତା
୨୦୦୧ ମସିହାର ଭାରତୀୟ ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ, ସହରର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା ୩୩୮୮୭  । ସେଥି ମଧ୍ୟରୁ ୫୨.୮୧% ଜଣ ପରୁଷ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ୪୭.୧୯% ଜଣ ନାରୀ ଅଟନ୍ତି । ର ସାକ୍ଷରତା ହାର ୭୬.୦୪%  । ଏହା ଜାତୀୟ ହାରଠାରୁ -୧୧.୨୦% ପ୍ରତିଶତ କମ  । ସେଥିରୁ ୪୩.୯୫% ପ୍ରତିଶତ ପୁରୁଷ ଓ ୩୨.୦୯% ନାରୀ ଅଟନ୍ତି । ୧୧.୭୬% ଲୋକ ସେଠାରେ ୬ ବର୍ଷ ବୟସରୁ କମ ବୟସ୍କ ଅଟନ୍ତି ।
ପର୍ବପର୍ବାଣି
thumb|ନଗର ପରିକ୍ରମାରେ ପାଞ୍ଚ ଠାକୁରାଣୀ ପ୍ରତି ଦୁଇବର୍ଷରେ ଥରେ ମା' ନାରାୟଣୀ ଠାକୁରାଣୀ ଯାତ୍ରା ମହାସମାରୋହରେ ପାଳନ କରାଯାଇଥାଏ । ଯାତ୍ରାର ପ୍ରଥମ ଦିନ ପୂର୍ବାହ୍ନରେ ମା'ଙ୍କ ଅସ୍ଥାୟୀ ମଣ୍ଡପ ଗମ୍ଭିରା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇ ଅପରାହ୍ନରେ ଏକ ପଟୁଆରରେ ଯାଇ ଗ୍ରାମଦେବୀ, ଅମଲାପଡାସ୍ଥିତ ମା' ବ୍ରାହ୍ମଣଦେବୀ, ଫୁଲବାଣୀସାହିସ୍ଥିତ ମା' ବରାଳଦେବୀ ଓ ନଦୀଖଣ୍ଡି ସାହିସ୍ଥିତ ବ୍ୟାଘ୍ରଦେବୀଙ୍କୁ ବରଣ କରିବା ପରେ ରାତ୍ରରେ ମା’ ନାରାୟଣୀଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଇ ଏକ ବିରାଟ ପଟୁଆର ମଧ୍ୟରେ ହାଟପଦାସ୍ଥିତ ଅସ୍ଥାୟୀ ପୀଠକୁ ନିଆଯାଇଥାଏ ୤ ଅସ୍ଥାୟୀ ପୀଠରେ ପ୍ରତିଦିନ ନୀତି ଅନୁଯାୟୀ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା ଓ ସନ୍ଧ୍ୟା ଆଳତୀ ହୋଇଥାଏ । ଗୁରୁବାର ଓ ଅମାବାସ୍ୟା ବ୍ୟତିତ ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭରୁ ଶେଷ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦିନ ସନ୍ଧ୍ୟା ଆଳତୀ ପରେ ମା’ ନାରାୟଣୀ ନିଜ ପାର୍ଶ୍ୱଦେବୀମାନଙ୍କ ସହ ନଗର ଭ୍ରମଣ ପୂର୍ବକ ବିଭିନ୍ନ ସାହି ତଥା ବଜାର ଭ୍ରମଣ କରି ବିଳମ୍ବିତ ରାତ୍ରିରେ ନିଜ ଅସ୍ଥାୟୀ ପୀଠକୁ ଫେରିଥାନ୍ତି ୤ ଯାତ୍ରା ସମୟରେ ମାନସିକ ବେଶଧାରୀମାନେ ବିଭିନ୍ନ ବେଶରେ ବାହାରିଥାନ୍ତି ୤
ଭାଷା
ଓଡ଼ିଆ, ଫୁଲବାଣୀର ସରକାରୀ ଭାଷା  ।
ଜୋହରା ସେହଗଲ
ଜୋହରା ସେହଗଲ (୨୭ ଅପ୍ରେଲ ୧୯୧୨ – ୧୦ ଜୁଲାଇ ୨୦୧୪) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଅଭିନେତ୍ରୀ ଓ ନୃତ୍ୟ ସଂଯୋଜିକା ଥିଲେ । ସେ ଉଦୟ ଶଙ୍କରଙ୍କ ସହ ଜଣେ ନୃତ୍ୟଶୀଳ୍ପି ଭାବେ ୧୯୩୫ ମସିହାରେ କ୍ୟାରିଅର ଆରମ୍ଭ କରି ଶଙ୍କରଙ୍କ ସହ ୮ ବର୍ଷ ଯାଏ କାମ କରିଥିଲେ । ତାହା ପରେ ସେ ବଲିଉଡ଼ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ଜୋହରା ସେହଗଲ ବଲିଉଡ଼ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ସହିତ ଇଂରାଜୀ ଭାଷାର ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଓ ଟେଲିଭିଜନ ଧାରାବାହିକରେ ଜଣେ ଅଭିନେତ୍ରୀ ଭାବେ କାମ କରିଛନ୍ତି ।
ତାଙ୍କ ଅଭିନୀତ ଜଣାଶୁଣା ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଥିଲା ନିଚା ନଗର, ଅଫସର (୧୯୪୬), "ଭାଜି ଅନ ଦି ବିଚ" (୧୯୯୨), "ଦି ମିଷ୍ଟିକ ମାସେଉର" (୨୦୦୧), "ବେଣ୍ଡ ଇଟ ଲାଇକ ବେକହାମ" (୨୦୦୨), "ଦିଲ ସେ" (୧୯୯୮), "ସାବରିଆ" ଓ "ଚିନି କମ" (୨୦୦୭); ଏବଂ ଟିଭି ଧାରାବାହିକ, "ଦି ଜୁଏଲ ଇନ ଥେ କ୍ରାଉନ (ଟିଭି ଧାରାବାହିକ)" (୧୯୮୪), "ତନ୍ଦୁରି ନାଇଟ୍ସ" (୧୯୮୫-୮୭), "ଆମ୍ମା ଏଣ୍ଡ ଫ୍ୟାମିଲି" (୧୯୯୬) । ୯୦ ବର୍ଷ ବୟସରେ, ସେ ୨୦୦୨ ମସିହାର "ଚଲୋ ଇସ୍କ ଲଢ଼ାଏ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ସେ ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ଯେଉଁଥିରେ ତାଙ୍କର ଷ୍ଟଣ୍ଟ ଓ ଭାବପ୍ରବଣ ଅଭିନୟ ଥିଲା । ଭାରତୀୟ ମଞ୍ଚର ସାମ୍ରାଜ୍ଞୀ ଭାବେ ପରିଚିତ ଜୋହରା ଇଣ୍ଡିଆନ ପିପୁଲସ ଥିଏଟର ଆସୋସିଏସନ (IPTA) ଏବଂ ପୃଥ୍ୱୀରାଜ କପୁରଙ୍କ ପୃଥ୍ୱୀରାଜ ଥିଏଟରେ ୧୪ ବର୍ଷ ଧରି ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ।
ତାଙ୍କୁ ୧୯୯୮ରେ ପଦ୍ମଶ୍ରୀରେ, ୨୦୦୧ରେ କାଳିଦାସ ସମ୍ମାନରେ, ୨୦୦୪ରେ ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଅକାଦେମୀ ସମ୍ମାନରେ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଇଥିଲା । ଜୀବନବ୍ୟାପୀ ସାଧନା ନିମନ୍ତେ ଭାରତର ଜାତୀୟ ସଙ୍ଗୀତ, ଅଭିନୟ ଓ ନାଟକ ଏକାଡେମି ତାଙ୍କୁ ତାହାର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସମ୍ମାନ, ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଅକାଦେମୀ ଫେଲୋସିପ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ । ୨୦୧୦ରେ ସେ ଭାରତର ଦ୍ୱିତୀୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବେସାମରିକ ସମ୍ମାନ ପଦ୍ମ ବିଭୁଷଣ ଲାଭ କରିଥିଲେ । ୨୦୧୪ ମସିହା ଜୁଲାଇ ୧୦ ତାରିଖରେ ନୂଆଦିଲ୍ଲୀଠାରେ ହୃଦଘାତରେ ତାଙ୍କର ଦେହାନ୍ତ ହୋଇଥିଲା ।
ବାହାର ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୧୨ ଜନ୍ମ ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୪ ମୃତ୍ୟୁ
ସାଲ୍ଲୀ ରାଇଡ଼
ସାଲ୍ଲୀ କ୍ରିଷ୍ଟିନ ରାଇଡ଼ ଥିଲେ ଜଣେ ଆମେରିକୀୟ ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନୀ ଏବଂ ମହାକାଶ ବିଜ୍ଞାନୀ। ସେ ୧୯୭୮ ମସିହାରେ ନାସାରେ ଯୋଗଦାନ କରିଥଲେ । ସେ ୧୯୮୩ ମସିହାରେ ମହାକାଶକୁ ଯାଇଥିଲେ ଏବଂ ସେ ଥିଲେ ପ୍ରଥମ ମେରିକିୟ ମହିଳା ଯିଏ କି ମହାକାଶକୁ ଯାଇଥିଲେ ।ବିଶ୍ୱରେ ପ୍ରଥମେ ଭାଲେଂଟିନା ତେରେସ୍କୋଭା(valentina tereshkova ୧୯୬୩ ମସିହାରେ ମହାକାଶ ଯାଇଥିଲେ ଏହାପରେ ୧୯୮୨ ମସିହାରେ ସ୍ୱଭେଟଲନା ସ୍ୱାଭିତସକାୟା(sveltlana savitskaya) ମହାକାଶ ଯାଇଥିଲେ । ସଲ୍ଲୀ ରାଇଡ଼ ଥିଲେ ବିଶ୍ୱର ତୃତୀୟ ମହାକାଶ ଯାତ୍ରୀ। ସେ ମାତ୍ର ୩୨ ବର୍ଷ ବୟସରେ ମହାକାଶ ଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ ଯିଏ କି ଆମେରିକାର ସବୁଠୁ ଯୁବ ମହାକାଶ ଯାତ୍ରୀ ଥିଲେ ।ସେ ୨ ଥର ମହାକାଶ ଯାତ୍ରା କଲାପରେ ୧୯୮୭ ମସିହାରେ ନାସା(NASA)ରୁ ଚାଲି ଆସିଥିଲେ ଏବଂ କାଲିଫୋର୍ନିଆ ୟୁନିଭରସିଟିରେ ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନରେ ପ୍ରଫେସର ଭାବେ ନିଯୁକ୍ତ ହେଇଥିଲେ । ସେ ୨୦୧୨ ମସିହା ଜୁଲାଇ ମାସ ୨୩ ତାରିଖରେ କର୍କଟ ରୋଗରେ ମୂର୍ତ୍ୟୁ ବାରଣ କରିଥିଲେ ।
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୭ ମହିଳା ଇତିହାସ ମାସରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ
କାପୋସିସ ସାର୍କୋମା
କାପୋସିସ ସାର୍କୋମା (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Kaposi's sarcoma/ KS) ଏକ ପ୍ରକାର କର୍କଟ ରୋଗ ଯେଉଁଥିରେ ଚର୍ମ, ଲସିକା ଗ୍ରନ୍ଥି ବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଙ୍ଗମାନଙ୍କରେ (organs) ଫୁଲା ବା ଗୋଟାଳି ହୁଏ । ଏହି ଫୁଲା ବା ଦାଗର ରଙ୍ଗ ପରପ୍ଲ (Purple) ହୋଇଥାଏ । ଏହା ସୀମିତ ସ୍ଥାନରେ ବା ବିଚ୍ଛୁରିତ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଇପାରେ । ଧୀରେ ଧୀରେ ବା ଦୃତ ଗତିରେ ଏହାର ଅବସ୍ଥା ଦିନ‌କୁ ଦିନ ଖରାପ ଦିଗକୁ ଗତି କରେ । ଏହା ଫୁଲା ବା ସମତଳ ଆକାରର ହୋଇପାରେ । ସମସ୍ତ ରୋଗୀଙ୍କର ମାନବ ହର୍ପିସଭୁତାଣୁ ୮/(ଏଚଏଚଭି୮) (Human herpesvirus 8? HHV8) ଥିବା ଦେଖାଯାଏ । କ୍ରନିକ ଲିମ୍ଫିଡିମା (chronic lymphedema) ଓ ରୋଗ ବା କୌଣସି ଔଷଧ ବ୍ୟବ‌ହାର ଯୋଗୁ ଇମ୍ମ୍ୟୁନୋସପ୍ରେସନ (poor immune function) ଥିଲେ ଏହି ରୋଗ ସଙ୍କଟ ରହେ ।
ଏହି ରୋଗ ଚାରି ପ୍ରକାର ହୋଇ ଦେଖାଯାଇପାରେ ଯଥା:- କ୍ଲାସିକ, ଏଣ୍ଡେମିକ, ଏପିଡେମିକ ଓ ଇମ୍ମୁନୋସପ୍ରେସନ ଥେରାପି ସମ୍ପର୍କୀୟ ବୟସ୍କମାନଙ୍କୁ କ୍ଲାସିକ କେଏସ ରୋଗ ହୁଏ ଯାହା ଧୀରେ ବଢ଼େ ଓ ଗୋଡ଼କୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ । ଆଫ୍ରିକାରେ ଏଣ୍ଡେମିକ କେଏସ ରୋଗ ହୁଏ ଓ ଏହା ଅଧିକ ଆକ୍ରମଣକାରୀ ଥାଏ । ଇମ୍ମୁନୋସପ୍ରେସନ ଥେରାପି ସମ୍ପର୍କୀୟ କେଏସ ରୋଗ ସାଧାରଣତଃ ଅର୍ଗାନ ଟ୍ରାନ୍ସପ୍ଲାଣ୍ଟ ହୋଇଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ହୁଏ ଓ ପ୍ରାୟ ଚର୍ମରେ ହୁଏ । ଏପିଡେମିକ କେଏସ ରୋଗ ଏଡସ ରୋଗୀଙ୍କୁ ହୁଏ ଓ ଦେହର ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ହୁଏ । AIDS ତନ୍ତୁ ବାୟୋପ୍ସି (Tissue biopsy) ଓ ମେଡିକାଲ ଇମେଜିଙ୍ଗ (medical imaging) ସାହାଯ୍ୟରେ ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ ।
ରୋଗର ଅବସ୍ଥା ଉପରେ ଚିକିତ୍ସା ନିର୍ଭର କରେ, ଯେପରିକି ଏହା ସ୍ଥାନୀୟ କି ବ୍ୟାପିଥିବା ଓ ଲୋକର ଇମ୍ମ୍ୟୁନିଟି ଶକ୍ତି । ସ୍ଥାନୀୟ ରୋଗ ହୋଇଥିଲେ ଅପରେଶନ, କେମୋଥେରାପି (chemotherapy) ବା ରାଡିଏସନ ଥେରାପି (radiation therapy) ଦେଇ ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଏ । ବିଚ୍ଛୁରିତ ହୋଇଥିଲେ  କେମୋଥେରାପି ବା ବାୟୋଲୋଜିକ ଥେରାପି (biologic therapy) ଚିକିତ୍ସା ଦିଆଯାଏ ।  ଏଚଆଇଭି/ଏଡସ ରୋଗ ଥିଲେ ସେହି ରୋଗକୁ ଆଣ୍ଟିରେଟ୍ରୋଭାଇରାଲ ଥେରାପି (highly active antiretroviral therapy ବା HAART) ଦେଲେ ଉଭୟ ରୋଗର ପ୍ରତିଷେଧ ଓ ଚିକିତ୍ସା ହୋଇଯାଏ । କେତେକ କେଶ୍‌ରେ କେମୋଥେରାପି ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇପାରେ । ଅତ୍ୟଧିକ ରୋଗ ହୋଇଥିଲେ ମୃତ୍ୟୁ ସମ୍ଭାବନା ଅଧିକ ହୁଏ ।
ସାଧାରଣତଃ ଏଚଆଇଭି/ଏଡସ ରୋଗୀ ଓ ଅର୍ଗାନ ଟ୍ରାନ୍ସପ୍ଲାଣ୍ଟ ହୋଇଥିବା ରୋଗୀଙ୍କର ଏହି କାପୋସିସ ସାର୍କୋମା ହେବା ଦେଖାଯାଏ (୨୦୧୭) । ଏଚଆଇଭି/ଏଡସ ରୋଗୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରାୟ ୩୫% ରୋଗୀଙ୍କର ଏହି ରୋଗ ହୁଏ । ସନ ୧୮୭୨ରେ ମୋରିଜ କାପୋସି (Moritz Kaposi) ପ୍ରଥମେ ଏହି ରୋଗ ବିଷୟ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ । ସନ ୧୯୮୦ରେ ଏହାକୁ ଏଡସ ଚିହ୍ନଟକାରୀ ରୋଗ ଭାବରେ ଅଭିହିତ କରାଯାଉଥିଲା । ଭୁତାଣୁ ସ‌ହିତ ଏହାର ସମ୍ପର୍କ ଥିବା ସନ ୧୯୯୪ରେ ଆବିଷ୍କୃତ ହୋଇଥିଲା ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ ଶ୍ରେଣୀ:ମହିଳା ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୧୮
ନିମୋନିଆ (ବହୁବିକଳ୍ପ)
ମାନବ ଫୁସଫୁସର ପ୍ରଦାହକୁ ନିମୋନିଆ କୁହାଯାଏ । ଏହା ବ୍ୟତୀତ ନିମୋନିଆ ନାମରେ ଥିବା ଅନ୍ୟ କେତେକ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଦିଆଗଲା ।
୭୭୭
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୭୭୭ ଶ୍ରେଣୀ:ବଟ ତିଆରି ବର୍ଷ ଲେଖା
ମହୁଲି
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ମାଦକ ପାନୀୟ ଶ୍ରେଣୀ:ମଦ
ମହମ୍ମଦ ରଫି
ଆଦ୍ୟ ଜୀବନ
ରଫି, ୧୯୨୪ ମସିହାରେ ଅମୃତସର ନିକଟସ୍ଥ କୋଟଲା ସୁଲତାନ ସିଂଠାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ନାମ ହାଜି ଅଲ୍ଲୀ ମହମ୍ମଦ ଥିଲା । ଛଅ ଭାଇଭଉଣୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ସେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଡାକ ନାମ ଥିଲା "ଫିକୁ" । ପିଲାଦିନୁ ସେ ରାସ୍ତାରେ ଗୀତ ଗାଇ ବୁଲୁଥିବା ଫକୀରମାନଙ୍କଠାରୁ ଗୀତ ଶୁଣି ଗାଇବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପିତା ୧୯୩୫ମସିହାରେ ଲାହୋରକୁ ଚାଲିଯାଇଥିଲେ । ସେଠାର "ଭାଟି ଗେଟ"ର ନୂର ମହଲ୍ଲାଠାରେ ତାଙ୍କର ଏକ ସେଲୁନ ଥିଲା । ରଫି, ଉସ୍ତାଦ ଅବଦୂଲ ୱାହିଦ ଖାନ୍, ପଣ୍ଡିତ ଜୀବନ ଲାଲ୍ ମଟ୍ଟୁ, ଫିରୋଜ ନିଜାମୀ ଆଦିଙ୍କଠାରୁ ଶାସ୍ତ୍ରୀ ସଙ୍ଗୀତ ଶିକ୍ଷାଲାଭ କରିଥିଲେ । ୧୩ ବର୍ଷ ବୟସରେ ସେ ପ୍ରଥମ ମଞ୍ଚରେ ସଙ୍ଗୀତ ପରିବେଷଣ କରିଥିଲେ । ୧୯୪୧ ମସିହାରେ ସେ "ଶୋଣିୟେ ନୀ, ହିରୀୟେ ନୀ" ନାମକ ପ୍ରଥମ ପ୍ରଚ୍ଚଦପଟ୍ଟ ଗୀତ ଗାଇଥିଲେ । ଗୀତଟିର ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଥିଲେ ଶ୍ୟାମ ସୁନ୍ଦର । ସହଗାୟିକା ଥିଲେ ଜିନତ ବେଗମ । ୧୯୪୪ରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିଲେ ପଞ୍ଜାବୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର "ଗୁଲ ବାଲୋଚ"ରେ ଏହି ଗୀତଟି ସ୍ଥାନ ପାଇଥିଲା । ସେହି ବର୍ଷ ତାଙ୍କୁ ଅକାଶବାଣୀ ଲାହୋର ତରଫରୁ ଗୀତ ଗାଇବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କରାଯାଇଥିଲା ।
ବାହାର ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୨୪ ଜନ୍ମ ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୮୦ ମୃତ୍ୟୁ ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନିତ
୧୯୭
୧୯୭ ଗ୍ରେଗୋରି ପାଞ୍ଜି ଅନୁସାରେ ଏକ ସାଧାରଣ ବର୍ଷ ଅଟେ |
ଜିମ୍ କର୍ବେଟ୍ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ
ଜିମ୍ କର୍ବେଟ୍ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ଭାରତର ସବୁଠାରୁ ପୁରୁଣା ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ । କ୍ରମଶଃ ହ୍ରାସ ପାଇଆସୁଥିବା ମହାବଳ ବାଘଙ୍କ ସଂଖ୍ୟାକୁ ଦେଖି ଈଂରେଜ ଶାସନାଧୀନ ଭାରତରେ ୧୯୩୬ ମସିହାରେ ହେଲି ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା । ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ (ତତ୍କାଳୀନ ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ) ରାଜ୍ୟର ନୈନିତାଲ ଜିଲ୍ଲାରେ ଏହି ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା । ଏହାର ସ୍ଥାପନରେ ଜିମ୍ କର୍ବେଟ୍ ଏକ ସକ୍ରିୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିବାରୁ ଏହି ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ପରେ ତାଙ୍କରି ନାମରେ ନାମିତ ହୋଇଥିଲା । ଏହି ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ବ୍ୟାଘ୍ର ପ୍ରକଳ୍ପଦ୍ୱାରା ଚୟନ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରଥମ ବ୍ୟାଘ୍ର ଅଭୟାରଣ୍ୟ ଥିଲା ।
ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ତେରାଇ ବା ହିମାଳୟ ପାଦଦେଶବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳର ଭୌଗୋଳିକ ପରିବେଶ ଓ ଜଳବାୟୁ ଅନୁଭୂତ ହୁଏ । ଏକ ଇକୋଟୁରିଜମ୍ କ୍ଷେତ୍ର ରୂପେ ପରିଚିତ ଏହି ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନରେ ୪୮୮ ଭିନ୍ନ ପ୍ରଜାତିର ଉଦ୍ଭିଦ ଓ ଅନେକ ପ୍ରକାରର ଜୀବଜନ୍ତୁ ପରିଲକ୍ଷିତ ହୁଅନ୍ତି । ମାତ୍ରାଧିକ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ଆଗମନ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହି ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନର ପାରିବେଶିକ ସନ୍ତୁଳନ ପ୍ରତି ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି ।
କର୍ବେଟ୍ ସବୁବେଳେ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ଓ ଜୀବପ୍ରେମୀଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରିୟ ସ୍ଥାନ ରହିଆସିଛି । ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନର ସୁନ୍ଦର ଜଙ୍ଗଲ ଓ ଜୀବଜନ୍ତୁଙ୍କ ଦର୍ଶନ କରିବା ପାଇଁ କେତେକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅଞ୍ଚଳ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ପାଇଁ ଖୋଲାଯାଇଛି । ସାମ୍ପ୍ରତିକ ସମୟରେ ଜାକୀୟ ଉଦ୍ୟାନକୁ ଆସୁଥିବା ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ବହୁ ଗୁଣ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଛି । ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଋତୁରେ ଦୈନିକ ହାରାହାରି ୭୦ ହଜାର ପର୍ଯ୍ୟଟକ ଉଦ୍ୟାନ ଦେଖିବାକୁ ଆସନ୍ତି ।
୫୨୦.୮ ବର୍ଗ କି.ମି. ପରିମିତ ଏହି ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ପାହାଡ଼, ନଦୀନାଳ, ସନ୍ତସନ୍ତିଆ ନିମ୍ନଭୂମି, ତୃଣଭୂମି ଓ କ ବିରାଟ ହ୍ରଦଦ୍ୱାରା ଶୋଭିତ । ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ମଧ୍ୟରେ ଏହାର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଓ ସର୍ବନିମ୍ନ ସ୍ଥାନର ସମୁଦ୍ର ପତନଠାରୁ ଉଚ୍ଚତା ଯଥାକ୍ରମେ ୧୩୦୦ ଫୁଟ୍ ଓ ୪୦୦୦ ଫୁଟ୍ । ଶୀତ ଋତୁରେ ରାତିରେ ଭଲ ଥଣ୍ଡା ହୁଏ କିନ୍ତୁ ଦିନବେଳା ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସୂର୍ଯ୍ୟାଲୋକ ଆବଶ୍ୟକ ଉତ୍ତାପ ଯୋଗାଇଦିଏ । ଜୁଲାଇରୁ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ମାସ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନରେ ବୃଷ୍ଟିପାତ ହୁଏ ।
ଏଠାକାର ଘଞ୍ଚ ଆର୍ଦ୍ର ପର୍ଣ୍ଣମୋଚୀ ଅରଣ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଶାଳ, ବରଗଛ, ଆମ୍ବ, କାମଳ ଓ କଦମ୍ବ ଇତ୍ୟାଦି ଗଛ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନର ୭୩% ଭୂଭାଗ ଅରଣ୍ୟାବୃତ ଓ ୧୦% ଭୂମିରେ ତୃଣଭୂମିର ଗାଲିଚା ରହିଛି । ୧୧୦ ପ୍ରକାରର ବୃକ୍ଷ, ୫୦ ପ୍ରଜାତିର ସ୍ତନ୍ୟପାୟୀ ପ୍ରାଣୀ, ୫୮୦ ପ୍ରଜାତିର ପକ୍ଷୀ ଓ ୨୫ ପ୍ରଜାତିର ସରୀସୃପ ଉଦ୍ୟାନରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳନ୍ତି ।
ଇତିହାସ
ଏହି ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନର କିଛି ଅଂଶ ପୂର୍ବେ ତେହରି ଗଡ଼ୱାଲ୍ ରାଜ୍ୟର ଶିକାର ଜଙ୍ଗଲ ଥିଲା । ରୋହିଲା ଅନୁପ୍ରବେଶକାରୀଙ୍କ ଦମନ ପାଇଁ ଜଙ୍ଗଲର ବହୁ ଅଂଶ କାଟି ସଫା କରିଦିଆ ଯାଇଥିଲା । ଗୁର୍ଖାଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟରୁ ବିତାଡ଼ିତ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥିବାରୁ ତେହରିର ରାଜା ନିଜ ରାଜ୍ୟର କିଛି ଅଂଶ ବ୍ରିଟିଶ୍ ପୂର୍ବ ଭାରତୀୟ କମ୍ପାନୀକୁ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ । ତେରାଇ ଅଞ୍ଚଳର ବୋକ୍ଷା ଜନଜାତି ଏଠାରେ ଘର କରି କୃଷିକାର୍ଯ୍ୟ ଇତ୍ୟାଦି କରୁଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ୧୮୬୦ ଦଶନ୍ଧିରେ ବ୍ରିଟିଶ୍ ଶାସକମାନେ ଏମାନଙ୍କୁ ତଡ଼ି ଦେଇଥିଲେ ।
୧୯୦୦ ଶତାବ୍ଦୀର ପ୍ରଥମ ଭାଗରେ ଇ. ଆର୍. ଷ୍ଟିଭାନ୍‍ସ୍, ଏଭଲିନ୍ ଆର୍ଥର୍ ସ୍ମାଇଥିଜ୍ ଓ ଅନେକ ବ୍ରିଟିଶ୍ ପ୍ରଶାସକ ଏହି ସ୍ଥାନରେ ଏକ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ସ୍ଥାପନ କରାଇବାର ପ୍ରସ୍ତାବ ରଖିଥିଲେ । ୧୯୦୭ ମସିହାରେ ଈଂରେଜ ପ୍ରଶାସନ ଏଠାରେ ଏକ ଶିକାର ଜଙ୍ଗଲ ସ୍ଥାପନ କରିବା ବିଷୟ ଚିନ୍ତା କରୁଥିଲେ । ବହୁ ବର୍ଷ ପରେ ୧୯୩୦ ମସିହାରେ ଏଠାକାର ଜଙ୍ଗଲର ସୀମା ଧାର୍ଯ୍ୟ କରାଯିବା ଆରମ୍ଭ ହେଲା । ସେତେବେଳେ ଏହି ସ୍ଥାନ ସହିତ ଭଲ ଭାବେ ପରିଚିତ ଜିମ୍ କର୍ବେଟ୍‍ ଏହି ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସହାୟତା କରିଥିଲେ । ୧୯୩୬ ମସିହାରେ ୩୨୩.୭୫ ବର୍ଗ କି.ମି. ପରିମିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ହେଲି ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ନାମକ ଏକ ସଂରକ୍ଷିତ ଜଙ୍ଗଲ ସ୍ଥାପିତ ହେଲା । ତତ୍କାଳୀନ ୟୁନାଇଟେଡ଼୍ ପ୍ରୋଭିଂସେସ୍ (ଉତ୍ତର ପ୍ରଗଣା)ର ଗଭର୍ଣ୍ଣର୍ ସାର୍ ମାଲ୍‍କମ୍ ହେଲିଙ୍କ ନାମାନୁସାରେ ଏହି ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନର ନାମ ରଖାଯାଇଥିଲା । ସେତେବେଳେ ଏହା ସମଗ୍ର ଏସିଆ ମହାଦେଶର ପ୍ରଥମ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ଥିଲା । ଏହି ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ସୀମା ମଧ୍ୟରେ ଶିକାର ଉପରେ ନିଷିଦ୍ଧାଦେଶ ଲାଗିଲା । କିନ୍ତୁ ଘରେ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ଏହି ଜଙ୍ଗଲରୁ ଗଛ କାଟିବାର ଅନୁମତି ରହିଥିଲା । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଅଭୟାରଣ୍ୟ ଘୋଷିତ ହେବା ପରେ ଏଠାକାର ସ୍ତନ୍ୟପାୟୀ, ସରୀସୃପ ଓ ପକ୍ଷୀଙ୍କୁ ଜନ୍ତା ପକାଇ ଧରିବା ବା ମାରିବା ଉପରେ ରହିଥିବା କଟକଣା ବଳବତ୍ତର ରହିଲା ।
୧୯୫୪-୫୫ ମସିହାରେ ଏହି ଅଭୟାରଣ୍ୟକୁ ରାମଗଙ୍ଗା ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ନାମରେ ନାମିତ କରାଗଲା ଓ ୧୯୫୫-୫୬ ମସିହାରେ ପୁଣି ନାମ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଇ କର୍ବେଟ୍ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ନାମ ରଖାଗଲା । ବର୍ତ୍ତମାନର ନାମ ବିଖ୍ୟାତ ଲେଖକ ଓ ସଂରକ୍ଷଣବାଦୀ ଜିମ୍ କର୍ବେଟ୍‍ଙ୍କ ନାମାନୁସାରେ ରଖାଯାଇଛି । ଏଠାକାର ସ୍ଥାନୀୟ ସରକାରଙ୍କୁ ଏକ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ଗଠନ କରିବାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରିଥିବାରୁ ଓ ଏହାର ସ୍ଥାପନା ସମୟରେ ସକ୍ରିୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିବାରୁ ତାଙ୍କ ନାମରେ ନାମିତ କରିବା ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ ମନେହୁଏ ।
୧୯୩୦ ଦଶନ୍ଧିରେ ନିର୍ବାଚିତ ପ୍ରଶସକଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଉଦ୍ୟାନର ସୁପରିଚାଳନା ହୋଇଥିଲା । କିନ୍ତୁ ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ସମୟରେ ଏଠାରେ ଗଛ କାଟିବା ଓ ଅବୈଧ ଶିକାର ବହୁ ମାତ୍ରାରେ ବୃଦ୍ଧି ପାଇଲା । କ୍ରମେ ଅଭୟାରଣ୍ୟର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ବଢ଼ାଇ ଦିଆଯାଇ ୧୯୯୧ ମସିହା ବେଳକୁ ଆଉ ୭୯୭.୭୨ ବର୍ଗ କି.ମି. ଅଭୟାରଣ୍ୟରେ ଯୋଡ଼ା ହୋଇଥିଲା । ୧୯୯୧ ମସିହାରେ ହୋଇଥିବା ଏହି ବୃଦ୍ଧିରେ କାଲାଗଡ଼ ବନଖଣ୍ଡ ଓ ଏହାର ଅନ୍ତର୍ଗତ ସୋନାନଦୀ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ ଅଭୟାରଣ୍ୟ (୩୦୧.୧୮ ବର୍ଗ କି.ମି.) ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଅଂଶ ଥିଲା । ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଉଦ୍ୟାନ ଭାବେ ୧୯୭୪ ମସିହାରେ ଏହି ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନକୁ ବ୍ୟାଘ୍ର ପ୍ରକଳ୍ପ ପାଇଁ ଚୟନ କରାଗଲା । ନୈନିତାଲ ଜିଲ୍ଲାସ୍ଥିତ ମୁଖ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟରୁ ଏହାର ପ୍ରଶାସନିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହୁଏ ।
ଭୌଗୋଳିକ ତଥ୍ୟ
କର୍ବେଟ୍ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ୨୯°୨୫'ରୁ ୨୯°୩୯' ଉତ୍ତର ଅକ୍ଷାଂଶ ଏବଂ ୭୮°୪୪'ରୁ ୭୯°୦୭' ପୂର୍ବ ଦ୍ରାଘିମା ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହି ଅଭୟାରଣ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ରହିଥିବା ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ଥାନ ସମୁଦ୍ର ପତନଠାରୁ ୧୦୪୦ ମି. ଓ ସର୍ବନିମ୍ନ ସ୍ଥାନ ସମଦ୍ର ପତନରୁ ୩୬୦ ମିଟର୍ ଉଚ୍ଚ । ଉଦ୍ୟାନ ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ପାହାଡ଼ମାଳା, ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ଉପତ୍ୟକା, ଛୋଟ ନଦୀନାଳ, ମାଳଭୂମି ଇତ୍ୟାଦି ରହିଛନ୍ତି । ରାମଗଙ୍ଗା ନଦୀଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟ ପତ୍‍ଲି ଦୁନ୍ ଉପତ୍ୟକା ମଧ୍ୟ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନର ସୀମା ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଉତ୍ତରୀୟ ଗାଙ୍ଗେୟ ସମତଳ ଭୂମିର ଆର୍ଦ୍ର ପର୍ଣ୍ଣମୋଚୀ ଅରଣ୍ୟ ଓ ହିମାଳୟ ଉପ-କ୍ରାନ୍ତୀୟ ପାଇନ୍ ଅରଣ୍ୟର କିଛି ଅଂଶ ଏହି ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନର ସୀମା ମଧ୍ୟରେ ରହିଛନ୍ତି ଓ ସେହି କାରଣରୁ ସଂରକ୍ଷିତ ହୋଇପାରିଛନ୍ତି । ଏଠାକାର ଜଳବାୟୁ ଉପ-କ୍ରାନ୍ତୀୟ ଓ ଉଚ୍ଚଭୂମିସ୍ଥ ଆର୍ଦ୍ର ଜଳବାୟୁ ।
ଏହି ଅଭୟାରଣ୍ୟ ଆଂଶିକ ରୂପେ ଦକ୍ଷିଣରେ ସିୱାଲିକ୍ ଓ ଉତ୍ତରରେ ନିମ୍ନ ହିମାଳୟଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟ ଉପତ୍ୟକାରେ ରହିଛି ।
ଉଦ୍ଭିଦ ଜଗତ
କର୍ବେଟ୍ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନରେ ୪୮୮ ପ୍ରଜାତିର ବୃକ୍ଷ, ଲତା, ଗୁଳ୍ମ ଆଦି ଦେଖାଯାଇଛି । ଅଧିକ ଶାଳ ଗଛ ଥିବା ଅଂଶରେ ଜଙ୍ଗଲର ଘନତା ସର୍ବାଧିକ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଆକାଶିଆ ଗଛ ଥିବା ଅଞ୍ଚଳରେ ଘନତା ସର୍ବନିମ୍ନ । ଉଦ୍ୟାନର ଘଞ୍ଚ ସ୍ଥାନମାନଙ୍କରେ ଝଙ୍କାଳିଆ ଶାଳ ଗଛ ଅରଣ୍ୟ ଭୂମିକୁ ଆଚ୍ଛାଦିତ କରି ରଖିଥାଏ । ଜାମୁ ଗଛ ଥିବା ଅଞ୍ଚଳରେ ବୃକ୍ଷରୋପଣ କରି ଅଧିକ ଗଛ ଲଗାଯାଇପାରୁଥିବା ବେଳେ ଶାଳ ଗଛର ଛାୟାରେ ବୃକ୍ଷରୋପଣ କଲେ ଗଛ ଅଧିକ ବଢ଼ିପାରେନାହିଁ ।
ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀ
କର୍ବେଟ୍ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନରେ ୫୮୬ରୁ ଅଧିକ ପ୍ରଜାତିର ପକ୍ଷୀ ଦେଖାଯାଇଛନ୍ତି । ସାପଖିଆ ଚିଲ, ଲାଲ୍‍ମୁହଁ ଶୁଆ, ଲାଲ୍ ବଣକୁକୁଡ଼ା (ଯାହାଠାରୁ ଅନ୍ୟ ବଣକୁକୁଡ଼ା ପ୍ରଜାତିଙ୍କ ବିବର୍ତ୍ତନ ଘଟିଛି), ଇତ୍ୟାଦି ଏଠାକାର କିଛି ଅଧିବାସୀ ପକ୍ଷୀ । ୩୩ ପ୍ରଜାତିର ସରୀସୃପ, ୭ ପ୍ରଜାତିର ଉଭୟଚର, ୩୬ ପ୍ରଜାତିର କଙ୍କି ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି ।
କର୍ବେଟ୍ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନରେ ବହୁ ସଂଖ୍ୟକ ମହାବଳ ବାଘ ରହିଥିଲେ ହେଁ ଘଞ୍ଚ ଜଙ୍ଗଲ ଓ ପାରିପାର୍ଶ୍ୱିକ ଜଙ୍ଗଲରେ ଏମାନଙ୍କୁ ସହଜରେ ଠାବ କରିହୁଏ ନାହିଁ । ଘଞ୍ଚ ଜଙ୍ଗଲ, ଉଦ୍ୟାନ ଦେଇ ପ୍ରବାହିତ ରାମଗଙ୍ଗା ନଦୀ ଓ ବହୁଳ ମାତ୍ରାରେ ଉପଲବ୍ଧ ଶିକାର ଯୋଗୁଁ ଏହା ବାଘଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଆଦର୍ଶ ଅଧିବାସ । ଏହି ଜଙ୍ଗଲରେ ବାଘମାନଙ୍କୁ ନିଜ ଆକାରଠାରୁ ଯଥେଷ୍ଟ ବଡ଼ ମଇଁଷି ଓ ହାତୀମାନଙ୍କ ଶିକାର କରୁଥିବା ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଇଛି । ସାଧାରଣ ଶିକାର ଯଥା ହରିଣ, ମାଙ୍କଡ଼ ଇତ୍ୟାଦିଙ୍କ ଅଭାବ ଦେଖାଦେଲେ ବାଘ ବଡ଼ ଆକାରର ପ୍ରାଣୀଙ୍କ  ଶିକାର କରିଥାଏ । ନିଜ ଇଲାକାରେ ଶିକାର ଅଭାବରେ ଏଠାକାର ବାଘ ଗୃହପାଳିତ ପଶୁଙ୍କ ଶିକାର କରିବା ମଧ୍ୟ ଶୁଣାଯାଇଛି ।
କଲରାପତରିଆ ବାଘ ସାଧାରଣତଃ ପାହାଡ଼ିଆ ଭୂମିରେ ବାସ କରନ୍ତି ଓ ଆବଶ୍ୟକ ପଡ଼ିଲେ ନିମ୍ନାଞ୍ଚଳକୁ ଓହ୍ଲାଇ ଆସନ୍ତି । କର୍ବେଟ୍ ଜଙ୍ଗଲରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଛୋଟ ବିଲେଇ ପ୍ରଜାତିର ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଣଭୁଆ, ମାଛଖିଆ ବଣ ବିଲେଇ ଓ ଚିତା ବିଲେଇ ଅନ୍ୟତମ । କୁଟୁରା, ସମ୍ବର, କୁଜି ହରିଣ, ଚିତଲ୍ ହରିଣ, ଭାଲୁ, ହିମାଳୟ କଳାଭାଲୁ, ଭାରତୀୟ ପାଉଁଶିଆ ନେଉଳ, ଓଧ, ଭାରତୀୟ ମାର୍ଟେନ୍, ହିମାଳୟ ଘୋରାଲ୍, ବଜ୍ରକାପ୍ତା, ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼, ପାତି ମାଙ୍କଡ଼ ଇତ୍ୟାଦି ଏଠାରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଅନ୍ୟ କିଛି ସ୍ତନ୍ୟପାୟୀ ପ୍ରାଣୀ । ରାତିରେ ପେଚା ଓ ଦେବତା ବିନ୍ଧାଣୀ ପକ୍ଷୀଙ୍କ (ଭୂଇଁ ଚାପୁଳି – ଈଂରାଜୀରେ Nightjar) ଡାକ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳେ ।
ଗ୍ରୀଷ୍ମଋତୁରେ ଶହ ଶହ ହାତୀଙ୍କ ପଲ ଦେଖାଯାଇପାରିବ । ଏଠାରେ ଅଜଗର ମଧ୍ୟ ବସବାସ କରନ୍ତି । ଅଜଗର ଏକ ଭୟଙ୍କର ସାପ ଓ ବେଳେବେଳେ ଚିତଲ୍ ହରିଣମାନଙ୍କୁ ମାରି ଖାଇବା ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଇଛି । ସ୍ଥାନୀୟ ଗୋମୁହାଁ ଓ ଥଣ୍ଟିଆ କୁମ୍ଭୀରମାନେ ଏକଦା ଲୁପ୍ତ ହେବା ସ୍ଥିତିରେ ଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ଏବେ ପ୍ରଜନନ କେନ୍ଦ୍ରରେ ଏମାନଙ୍କୁ ବଢ଼ାଇ ରାମଗଙ୍ଗା ନଦୀରେ ଛାଡ଼ି ଦିଆଯାଇଥାଏ ।
ପର୍ଯ୍ୟଟନ
ଯଦିଓ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନର ମୂଳ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ, ଏମାନଙ୍କୁ ଭଲଭାବେ ଜାଣିବା ପାଇଁ ପରିବେଶୋପଯୋଗୀ ଓ ଅଣବ୍ୟବସାୟିକ ପର୍ଯ୍ୟଟନକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦିଆଯାଏ । ୧୯୯୩ ମସିହାରେ ଉଦ୍ୟାନର ଗାଇଡ୍‍ମାନଙ୍କୁ ପ୍ରାକୃତିକ ଇତିହାସ, ପର୍ଯ୍ୟଟନ ପରିଚାଳନା, ଉଦ୍ୟାନର ବ୍ୟାଖ୍ୟା ସମ୍ପର୍କରେ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଦିଆଯାଇଥିଲା । ୧୯୯୫ ମସିହାରେ ଆହୁରି ଗାଇଡ୍ ନିଯୁକ୍ତି ପାଇଲେ ଓ ଆଉ ଏକ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ଆୟୋଜନ କରାଗଲା । ଅନେକ ପ୍ରଶିକ୍ଷିତ ଗାଇଡ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଆସିବା ଫଳରେ ଉଦ୍ୟାନରେ ପୂର୍ବରୁ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ସୁବିଧା ବୁଝିବାରେ ବ୍ୟସ୍ତ କର୍ମଚାରୀ ଉତ୍ତମ ରୂପେ ପରିଚାଳନା କରିବାରେ ସମର୍ଥ ହେଲେ । ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଭାରତ ସରକାର କର୍ବେଟ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ଓ ଗଡ଼ୱାଲ ଅଞ୍ଚଳରେ ପରିବେଶୋପଯୋଗୀ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ପାଇଁ ଆହୁରି ଅନେକ କର୍ମଶାଳା ଆୟୋଜନ କରିଛନ୍ତି । ଏହି କର୍ମଶାଳା ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକଙ୍କୁ ପର୍ଯ୍ୟଟନରୁ ଲାଭ ପାଇବା ଓ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନକୁ ସୁରକ୍ଷିତ ରଖିବା ଇତ୍ୟାଦି ସମ୍ପର୍କରେ ଅବଗତ କରାଇଲା ।
ଅପ୍ରେଲ୍‍ରୁ ଜୁନ୍ ମାସ ଭାରତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ଓ ନଭେମ୍ବରରୁ ଜାନୁଆରୀ ବିଦେଶୀ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରକୃଷ୍ଟ ସମୟ ବୋଲି କିଛି ଲେଖକ ମତ ରଖିଛନ୍ତି । ହାତୀପିଠିରେ ବସି ଶୁଷ୍କ ଋତୁ (ଅପ୍ରେଲ୍‍ରୁ ଜୁନ୍)ରେ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନକୁ ଗଲେ ବାଘଙ୍କୁ ଦେଖିବାର ଅଧିକ ସମ୍ଭାବନା ରହିଥାଏ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ ।
୧୯୯୧ ମସିହା ୧୫ ନଭେମ୍ବରରୁ ୧୫ ଜୁନ୍ ମଧ୍ୟରେ କର୍ବେଟ୍ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ବୁଲିବାକୁ ୪୫୨୧୫ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ଆସିଥିଲେ ଓ ୩୨୩୭ଟି ଗାଡ଼ିରେ ବସି ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନକୁ ଉପଭୋଗ କରିଥିଲେ । ଏପରି ମାତ୍ରାଧିକ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ଆଗମନ ପ୍ରାକୃତିକ ପରିବେଶ ପ୍ରତି ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ । ଅତ୍ୟଧିକ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଯୋଗୁଁ ମୃତ୍ତିକାର ଆର୍ଦ୍ରତା କମେ ଓ ଏହା ଫଳରେ ଉଦ୍ୟାନର ଉଦ୍ଭିଦ ପ୍ରଭାବିତ ହୁଅନ୍ତି । ସେତେବେଳେ ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନେ ଜାଳେଣୀ ପାଇଁ କାଠ ବ୍ୟବହାର କରିବା ବଢ଼ିଗଲା । ଏହି ସବୁ କାଠ ଆଖପାଖର ଜଙ୍ଗଲରୁ କଟା ହୋଇ ଆସୁଥିଲା ଯାହା ସ୍ଥାନୀୟ ଜଙ୍ଗଲକୁ ନଷ୍ଟ କରୁଥିଲା । ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନେ ଆନନ୍ଦ ଉଲ୍ଲାସରେ ପାଟିତୁଣ୍ଡ କରି, ଏଣେତେଣେ ମଇଳା ଫୋପାଡ଼ି ଅଧିକ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଇଥାନ୍ତି ।
୨୦୦୭ ମସିହାରେ କାହିନି ଘୋଷ ମେହେତା ନାମକ ଜଣେ ଯୁବ ପ୍ରକୃତିପ୍ରେମୀ ଓ ଫଟୋଗ୍ରାଫର୍ କର୍ବେଟ୍ ଉଦ୍ୟାନରେ ଦାୟିତ୍ତ୍ୱବାନ ପର୍ଯ୍ୟଟନକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଗାଇଡ୍ ପୁସ୍ତକ ଲେଖିଥିଲେ । ୱାଇଲ୍ଡ୍ ସାଗା ଅଫ୍ କର୍ବେଟ୍ ନାମକ ଏକ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନେ କିପରି ସଂରକ୍ଷଣ ଦିଗରେ ଯୋଗଦାନ କରିବେ ସେ ବିଷୟରେ ଆଲୋକପାତ କରିଛି ।
ଅବସ୍ଥିତି
ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡର ନୈନିତାଲ ଜିଲ୍ଲାର ରାମନଗରରେ କର୍ବେଟ୍ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ଅବସ୍ଥିତ ।