cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ରୋହିଣୀ (ନକ୍ଷତ୍ର)
ହିନ୍ଦୁ ଜ୍ୟୋତିଷ ମତେ ୨୭ଟି ନକ୍ଷତ୍ର ମଧ୍ୟରୁ ଚତୁର୍ଥ ନକ୍ଷତ୍ର ହେଉଛି ରୋହିଣୀ । ରାଶିଚକ୍ରରେ (ଅପମଣ୍ଡଳ) ଏହା ବୃଷ ରାଶିର ପ୍ରଥମ ଭାଗରେ ୧୦ ଡିଗ୍ରୀରୁ ପ୍ରାୟ ୨୩ ଡିଗ୍ରୀ ୨୦ ମିନିଟ ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ।
ଜ୍ୟୋତିଷୀୟ ପରିଚୟ
ହିନ୍ଦୁ ଜ୍ୟୋତିଷରେ ରାଶିଚକ୍ର (୩୬୦ ଡିଗ୍ରୀ)କୁ କାଳ୍ପନିକ ୨୭ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାଗ ଅର୍ଥାତ୍‌ ୧୩ ଡିଗ୍ରୀ ୨୦ ମିନିଟ ଅଂଶ ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ ନକ୍ଷତ୍ର ନାମରେ ନାମିତ । ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କୁ ହିନ୍ଦୁ ଜ୍ୟୋତିଷମାନେ ୨୭ଟି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ତାରକାପୁଞ୍ଜରେ ବିଭକ୍ତକରି ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ଗୋଟିଏ ଲେଖାଁଏ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ନାମ ଦେଇ ଅଛନ୍ତି । ପୁଣି ପ୍ରତ୍ୟେକ ନକ୍ଷତ୍ରକୁ ଚାରି ପାଦରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି । ଚନ୍ଦ୍ରର ଦୈନିକ ଗତି ପ୍ରାୟ ୧୩ ଡିଗ୍ରୀ ୨୦ ମିନିଟ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହା ଗୋଟିଏ ଦିନ ଗୋଟିଏ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଅବସ୍ଥାନ କରିଥାଏ ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଗଣସମ୍ପାଦନା ଅଭିଯାନ ୧୦୦୦୦ରେ ତିଆରି ପ୍ରସଙ୍ଗ ଶ୍ରେଣୀ:ନକ୍ଷତ୍ର
ଅଶୋକ ଚନ୍ଦନ
ଅଶୋକ ଚନ୍ଦନ ( ୧୯୫୨ - ୧୯୮୪ ) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ଗାଳ୍ପିକ ଥିଲେ । ତାଙ୍କ ନାମରେ ଅଶୋକ ସ୍ମୃତି ସମିତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇ, ପ୍ରତିବର୍ଷ ଅଶୋକ ଚନ୍ଦନ ସ୍ମୃତି ପୁରସ୍କାର ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥାଏ ।
ଜୀବନୀ
ଅଶୋକ ୧୯୫୨ ମସିହାରେ ବଲାଙ୍ଗୀର ଜିଲ୍ଲାର ପାଟଣାଗଡ଼ଠାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ୩୨ ବର୍ଷର ଜୀବନକାଳ ମଧ୍ୟରେ ସେ ପ୍ରାୟ ୬୦ଟି ଗପ ଲେଖିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଗପରେ, ଅଭାବି ମଣିଷମାନଙ୍କର ଭାବନା, ଆଶା ଓ ବେଦନା ପରିଲକ୍ଷିତ ହୋଇଥାଏ ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୫୨ ଜନ୍ମ ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୮୪ ମୃତ୍ୟୁ ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଗାଳ୍ପିକ
କେ. କେ. ଉଷା
କେ କେ ଉଷା (ଜନ୍ମ ୩ ଜୁଲାଇ ୧୯୩୯) କେରଳ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ଜଣେ ପୂର୍ବତନ ବିଚାରପତି ।
ଜୀବନ
ସେ ୧୯୬୧ରେ ଜଣେ ଓକିଲ ଭାବେ ଅବସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲେ । ୧୯୭୯ରେ କେରଳ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟରେ ସେ ସରକାରୀ ଓକିଲ ହୋଇଥିଲେ । ସେ ପ୍ରଥମେ ବିଚାରପତି ଓ ପରେ ୨୫ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୯୧ରୁ ୩ ଜୁଲାଇ ୨୦୦୧ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରଧାନ ବିଚାରପତି ଥିଲେ । ସେ ମଧ୍ଧ୍ୟ ୨୦୦୦ରୁ ୨୦୦୧ ପ୍ରଧାନ ବିଚାରପତି ଥିଲେ । ସେ ବାର୍ରୁ ଉଚ୍ଚନ୍ୟାୟାଳୟ ଯୋଗଦେଇ ପରେ ପ୍ରଧାନ ବିଚାରପତି ହେବାରେ ପ୍ରଥମ ମହିଳା ଥିଲେ । ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟରୁ ଅବସର ପରେ ୨୦୦୧ରୁ ୨୦୦୪ ସେ ଦିଲ୍ଲୀ ବେସିତ ପରିପାଟୀ, ରାଜ୍ୟକର ଓ ସେବାକରର ପୁନଃବିଚାର ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ (Customs, Excise and Service Tax Appellate) ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲର ସଭାପତି ଥିଲେ ।
ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ
୧୯୭୫ରେ ସେ ଜର୍ମାନୀର ହାମବର୍ଗଠାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମହିଳା ଆଇନଜ୍ଞ ଫେଡେରେସନ୍ରେ ଭାରତକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରିଥିଲେ । ସେ ମଧ୍ଧ୍ୟ ମହିଳାମୀନଙ୍କ ପ୍ରତି ହେଉଥିବା ସମସ୍ତ ଭେଦଭାବର ଦୂରୀକରଣ ଉପରେ ଜାତିସଂଘ ତରଫରୁ ହୋଇଥିବା ଯୁଗଳ ସେମିନାରରେ ଭାରତକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରିଥିଲେ,ଯାହା ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମହିଳା ଆଇନଜ୍ଞ ଫେଡେରେସନ୍ ଓ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ନ୍ୟାୟ ବୃତ୍ତିରେ ମହିଳାଙ୍କ ଫେଡ଼େରେସନ୍ ତରଫରୁ ଆୟୋଜିତ ହୋଇଥିଲା । ସେ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ମହିଳା ସଂଘର ସଭାପତି ଥିଲେ । ସେ ମଧ୍ଧ୍ୟ ତ୍ରିଭେନ୍ଦ୍ରମସ୍ଥିତ ଶ୍ରୀ ନାରାୟଣ ସେବିକା ସମାଜମ୍ ନାମକ ଏକ ଅନାଥ ତଥା ପୀଡ଼ିତ ମହିଳାଙ୍କ ଆଶ୍ରମ ସହ ଜଡ଼ିତ ଥିଲେ ।
ଜାନୁଆରୀ ୨୦୦୫ରୁ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୦୬, ଓଡ଼ିଶାରେ ହୋଇଥିବା ଧର୍ମ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଦଙ୍ଗାର ନିରୀକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଗଠିତ ଭାରତୀୟ ଜନ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲIndian People's Tribunal (IPT)ର ମୁଖ୍ୟ ବାବେ ସେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ । ସଂଘ ପରିବାରର କର୍ମକର୍ତ୍ତାମାନେ ଭୁବନେଶ୍ୱରଠାରେ ଶେଷ ଶୁଣାଣି ବେଳେ ବ୍ୟାଘାତ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ । ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲର ଜଣେ ସଦସ୍ୟ ଅଙ୍ଗନା ପି. ଚାଟାର୍ଜୀ, ଅଭିଯୋଗ ଆଣିଥିଲେ ଯେ, ହିନ୍ଦୁ ଜାତୀୟତାବାଦୀ ଚ୍ରିବ୍ୟୁନାଲର ସଦସ୍ୟଙ୍କୁ ବଳାତ୍କାର କରି, ରାସ୍ତାରେ ଉଲଗ୍ନ କରି ଚଲାଇବାକୁ ଧମକ ଦେଇଛନ୍ତି । କେ କେ ଉଷା ଓ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲର ଅନ୍ୟ ଜଣେ ସଦସ୍ୟ ଆର୍ ଏ ମେହେଟା, ଯେ ଗୁଜରାଟ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟର ପୂର୍ବତନ ପ୍ରଧାନ ବିଚାରପତି ଥିଲେ, ଏହି ଧମକକୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ଜନକ, ଭୟଙ୍କର ଓ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଦୁଃଖଦ ବୋଲି କହିଥିଲେ । ଡିସେମ୍ବର ୨୦୧୧ରେ ସେ ମଣିପୁରରେ ହେଉଥିବା ମାନବ ଅଧିକାର ଘଟଣାର ତଦନ୍ତ ପାଇଁ ଗଠିତ ଭାରତୀୟ ଜନ ଟ୍ରିବ୍ୟୁନାଲର ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ । ଏହି ପ୍ୟାନେଲ୍ ଇମ୍ଫାଲଠାରେ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ମଧ୍ଧ୍ୟରେ ହୋଇଥିବା ୪୦ରୁ ଅଧିକ ଅନୈତିକ ହତ୍ୟା ଓ ଅନ୍ୟ ମାନବ ଅଧିରାର ଉଲଂଘନ ଘଟଣାର ତଦନ୍ତ କର୍ଥିଲେ । ଏହା ରାଜ୍ୟରେ ସୈନ୍ୟ ବାହିନୀ (ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଶକ୍ତି) ଆକ୍ଟ୍ ରବ୍ଦ କରିବା ପାଇଁ ଉପଦେଶ ଦେଇଥିଲା ।
ମେଲାନୋମା
ଦେହରେ ସ୍ୱଳ୍ପ ମାତ୍ରାରେ ଚର୍ମ ବର୍ଣ୍ଣ କଣିକା ଥିବା ଲୋକ ଅଲଟ୍ରାଭାୟୋଲେଟ (ୟୁଭି) ରଶ୍ମି ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିଲେ ଏହି ରୋଗ ହୁଏ । ୟୁଭି ରଶ୍ମୀ ସୂର୍ଯ୍ୟରୁ ବା ଟାନିଙ୍ଗ ଡିଭାଇସରୁ ନିର୍ଗତ ହୁଏ । ପ୍ରାୟ ୨୫ % ରୋଗ ତିଳରୁ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ । ଅନେକ ତିଳ ଥିଲେ, ପରିବାରରେ ଆଗରୁ ଏହି ରୋଗ ଥିଲେ ଓ ଇମ୍ମ୍ୟୁନିଟି କମ ଥିଲେ ଏହି ରୋଗ ସଙ୍କଟ ଅଧିକ ହୁଏ । ଅନେକ ପ୍ରକାର ଜେନେଟିକ ତୃଟି ଯେପରିକି ଜେରୋଡର୍ମା ପିଗମେଣ୍ଟୋସା ଥିଲେ ଏହି ରୋଗ ସଙ୍କଟ ଅଧିକ ହୁଏ । ବାୟୋପ୍ସି ସାହାଯ୍ୟରେ ଏହି ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ ।
ୟୁଭି ରଶ୍ମିଠାରୁ ଦୂରେଇ ରହି ଓ ସନସ୍କ୍ରିନ ବ୍ୟବ‌ହାର କରି ଏହି ରୋଗକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରିହୁଏ । ଅପରେଶନ କରି ମେଲାନୋମାକୁ ବାହାର କରିଦିଆଯାଏ । ବିସ୍ତାର ହୋଇଛି କି ନାହିଁ ଜାଣିବା ନିମନ୍ତେ ରୋଗ ହୋଇଥିବା ସ୍ଥାନର ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଲସିକା ଗ୍ରନ୍ଥି ପରୀକ୍ଷା କରାଯାଏ ।  ବିସ୍ତାର ଲାଭ ନ କରିଥିଲେ ଅଧିକାଂଶ ମେଲାନୋମା ଆରୋଗ୍ୟ ହୋଇଯାଏ ।  ବିସ୍ତାରିତ ହୋଇସାରିଥିଲେ ଇମ୍ମ୍ୟୁନୋଥେରାପି, ବାୟୋଲୋଜିକାଲ ଥେରାପି, ରାଡିଏସନ ଥେରାପି ବା କେମୋଥେରାପି ଦିଆଯାଏ ଓ ଆୟୁଷ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ । ଆମେରିକାରେ ଚିକିତ୍ସା ସାହାଯ୍ୟରେ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ବଞ୍ଚିବା ହାର ସ୍ଥାନିୟ ରୋଗର ୯୮ % ଓ ବିସ୍ତାରିତ ରୋଗର ୧୭ % । ମେଲାନୋମା କେତେ ମୋଟା (thickness of the melanoma) ଅଛି, କେତେ ଶିଘ୍ର ଦ୍ୱିଖଣ୍ଡିତ (dividing) ହେଉଛି ଓ ଚମ ଫାଟିଛି କି ନାହିଁ, ଏହି ସମସ୍ତ ତ‌ଥ୍ୟ ଉପରେ ଏହି ରୋଗ ଲେଉଟିବ କି ନାହିଁ ନିର୍ଭର କରେ ।
ଚର୍ମ କର୍କଟ ମଧ୍ୟରେ ମେଲାନୋମା ସର୍ବାଧିକ ବିପଦଜନ‌କ ରୋଗ । ସନ ୨୦୧୨ରେ ପୃଥିବୀରେ ଏହି ରୋଗ ୨୩୨,୦୦୦ ଲୋକଙ୍କୁ ହୋଇଥିଲା ଓ ୫୫,୦୦୦ ଲୋକ ମରିଥିଲେ ।  ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ ଓ ନିଉଜିଲାଣ୍ଡରେ ସର୍ବାଧିକ ମେଲାନୋମା ରୋଗ ହୁଏ ।  ୟୁରୋପ ଓ ଉତ୍ତର ଆମେରିକାରେ ଏହି ରୋଗ ହାର ଅଧିକ ଅଛି ଓ ଏସିଆ, ଆଫ୍ରିକା ତ‌ଥା ଲାଟିନ ଆମେରିକାରେ ଏହାର ହାର କମ ଅଛି । ମହିଳାଙ୍କ ଅପେକ୍ଷା ପୁରୁଷଙ୍କୁ ଏହି ରୋଗ ଅଧିକ ହୁଏ । ଗୋରା ଲୋକ (କ‌କେସିଆନ) ରହୁଥିବା ସ୍ଥାନମାନଙ୍କରେ ସନ ୧୯୬୦ରୁ ଏହି ରୋଗ ଅତି ସାଧାରଣ ହୋଇଛି ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ବୁନ୍ଦି , ରାଜସ୍ଥାନ
ଡାହାଣ|thumb|200x200_ପିକସେଲ|View of Bundi Fort and Palace from the Highway. ଡାହାଣ|thumb|292x292_ପିକସେଲ|An alley in the old town. Many of Bundi's houses are painted blue. ଡାହାଣ|thumb|200x200_ପିକସେଲ|Street scene from Bundi, Rajasthan. ଡାହାଣ|thumb|311x311_ପିକସେଲ|Lady in Bundi in the year 1986.
ଭୌଗୋଳିକ ସ୍ଥିତି
ବୁନ୍ଦି ସହର କୋଟାଠାରୁ 35 କିଲୋମିଟର ଓ ରାଜଧାନୀ ଜୟପୁରଠାରୁ 210 କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହାର ଦିଗବାରେଣୀ 25.44°N 75.64°E ଓ ଏହା ସମୁଦ୍ରପତ୍ତନଠାରୁ 876 ଫୁଟ ଉପରେ ରହିଛି । ଏହି ସହରର ତିନି ପାଟରେ ଅରାବଳି ପର୍ବତମାଳା ଘେରି ରହିଛି । କୋଟା - ଚିତୋର୍ଗଦ ରେଳ ପଥ ଏଠାକୁ ଯାଇଥିବା ବେଳେ ଏଠାରେ ରେଳ ଷ୍ଟେସନ ମଧ୍ୟ ରହିଛି । ଏଠାରେ କମଲେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର ଓ ବିଜାସନ ମାତାଙ୍କ ମନ୍ଦିର ରହିଥିବାରୁ ଏହା ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସ୍ଥଳୀ ସହ ଏକ ହିନ୍ଦୁ ତୀର୍ଥସ୍ଥଳୀର ମାନନ୍ୟତା ପାଏ ।
ଜନ  ସଂଖ୍ୟା
2001 ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ ବୁନ୍ଦିର ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା 88,312 ଥିଲା । ଏଠି ମଧ୍ୟରୁ ପୁରୁଷ ସଂଖ୍ୟା 53% ଓ ମହୀୟାଲା ସଂଖ୍ୟା 47% ଥିବା ବେଳେ ସାକ୍ଷରତା ହାର 67% ଥିଲା । 6 ବର୍ଷରୁ କମ ଜନସଂଖ୍ୟା 14 % । ତେବେ 2011 ଜନଗଣନାରେ ଲୋକ ସଂଖ୍ୟା 104, 457କୁ ବୃଧ୍ହୀ ହେଇଥିବା ଜଣା ପଡେ ।
ଇତିହାସ
ପ୍ରାଚୀନ ସମୟରେ ଏଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ଜଣ ଜାତି ଓ ପ୍ରଜାତିର ଲୋକ ରହୁଥିଲେ । 1342 ମସିହାରେ ରାଓ ଦେବା ହଡା ନାମକ ଜଣେ ରାଜପୁତ ମୁଖିଆ  ଏହାକୁ ଅଧିକାରକୁ ନେଇ ବୁନ୍ଦି ରାଜ୍ୟ ଗଠନ କରିଥିଲେ ।
ସ୍ଟେପ କୂପ
ବୁନ୍ଦି ସହରରେ 50ରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ ପ୍ରାଚୀନ  ସ୍ଟେପ କୂପ ରହିଛି । ଏଠି ମଧ୍ୟରୁ ଅନେକ ବ୍ୟବହାର ହୁଏ ନାହିଁ । କେବଳ 'ରାଣିଜୀ କି ବଓୟାରି" ନାମକ କୂପ ବର୍ତ୍ତମାନ ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନଙ୍କୁ ଆଗ୍ରହ ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ ।
ଯାନୀ ଯାତ୍ରା
1. କଜାଲି ତିଜ 2. ଗଙ୍ଗାଉର ଉତ୍ସବ 3. ବୁନ୍ଦି ଉତ୍ସବ
ତୁଳା (ମାସ)
ଜ୍ୟୋତିଷୀୟ ପୃଷ୍ଠଭୂମି
ଜ୍ୟୋତିଷ ଗଣନାର ସୁବିଧା ପାଇଁ ପଣ୍ଡିତମାନେ କଳ୍ପନା କରିଅଛନ୍ତି ଯେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ସମୁଦାୟ ଆକାଶ ବା ଖ-ଗୋଳରେ ଥାଇ ୧୨ ମାସରେ ପୃଥିବୀର ଚାରିଆଡ଼େ ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କରେ । ୩୦ ଡିଗ୍ରୀ ପରିମିତ ଏହି ପ୍ରତ୍ୟେକ କାଳ୍ପନିକ ଅଂଶ ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ ରାଶି ନାମରେ ନାମିତ( ଅର୍ଥାତ୍ ମେଷ, ବୃଷ, ମିଥୁନ, କର୍କଟ, ସିଂହ, କନ୍ୟା, ତୁଳା ବିଛା, ଧନୁ, ମକର, କୁମ୍ଭ, ମୀନ) । ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେଉଁ ସମୟ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ତୁଳା ରାଶିରେ ଅବସ୍ଥାନ କରେ ସେହି ସମୟ ତୁଳା ମାସ ନାମରେ ନାମିତ । ସାଧାରଣତଃ ଏହା ଇଂରାଜୀ ମାସ ଅକ୍ଟୋବରର ମଧ୍ୟ ଭାଗରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ନଭେମ୍ବର ମାସର ମଧ୍ୟ ଭାଗରେ ଶେଷ ହୁଏ ‌। ହିନ୍ଦୁମାନଙ୍କର ଚାନ୍ଦ୍ରମାନ ମାସ ଆଶ୍ୱିନ ଓ କାର୍ତ୍ତିକ ସହ ଏହା ସମ୍ବନ୍ଧିତ । ଏହିପରିଭାବେ ୧୨ଟି ରାଶି ନାମରେ ନାମିତ ୧୨ଟି ସୌରମାସ ଅଥବା ଏକ ସୌର ବର୍ଷର ପରିମାଣ ୩୬୫ ଦିନ । ମୂଖ୍ୟତଃ ଭାରତୀୟ ଶରତଋତୁରେ ପଡୁଥିବା ଏହି ସୌର ମାସରେ ଦୁର୍ଗାପୂଜା ଇତ୍ୟାଦି ହିନ୍ଦୁ ପର୍ବ ପର୍ବାଣି ପାଳିତ ହୁଏ ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଗଣସମ୍ପାଦନା ଅଭିଯାନ ୧୦୦୦୦ରେ ତିଆରି ପ୍ରସଙ୍ଗ ଶ୍ରେଣୀ:ମାସ
ତୁ ମୋର ସାଥୀରେ ୨
ତୁ ମୋର ସାଥୀରେ ୨, ୨୦୨୧ ମସିହାରେ ଦୂରଦର୍ଶନରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଏକ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ପ୍ରଯୋଜନା କରିଥିଲେ ରିଙ୍କୁ ରିନୁ ଜେନା, ଦୀପକ କୁମାର ଜେନା । ରାଜା ଦାଶ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ।
ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକାର ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ଶୈଳେନ୍ଦ୍ର ସାମନ୍ତରାୟ ଓ ଦିବ୍ୟା ମହାନ୍ତି । କୁନା ତ୍ରିପାଠୀ, ବଣ୍ଟି ଆର୍ ସାମଲ ଆଦି କଳାକାରମାନେ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ବିଭନ୍ନ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟି ୨୯ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୧ରେ ଜୀ ସାର୍ଥକରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିଲା ।
ଗୀତ ଏବଂ ସଙ୍ଗୀତ
ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ଅସଦ ନିଜାମ ।
ସବଆକ୍ୟୁଟ୍ ସ୍କ୍ଲେରୋଜିଂ ପାନଏନ୍‌ସେଫାଲାଇଟିସ୍
ସବଆକ୍ୟୁଟ୍ ସ୍କ୍ଲେରୋଜିଂ ପାନଏନ୍‌ସେଫାଲାଇଟିସ୍ ( SSPE ) ଏକ ପ୍ରଗତିଶୀଳଏନସେଫାଲାଇଟିସ ରୋଗ ଯାହା କ୍ରମାଗତ ମିଳିମିଳା ସଂକ୍ରମଣ ହେତୁ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ |  ସାଧାରଣତଃ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ରୋଗର ୭ରୁ ୧୦ ବର୍ଷ ପରେ ଏହି ରୋଗ ଦେଖାଯାଏ । ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକରେ ସ୍ମୃତି ଶକ୍ତି ହ୍ରାସ ଏବଂ ଚିଡ଼ଚିଡ଼ା ସ୍ୱଭାବ ଦେଖାଯିବା ପରେ ଅନିଚ୍ଛାକୃତ ଝଟକା ଗତିବିଧି ହେବା ଦେଖାଯାଏ । ରୋଗ ଜଟିଳ ହେଲେ  ବାତ, ଏବଂ ଅନ୍ଧତ୍ୱ ଦେଖାଯାଏ ।
ଏହା ଟିକା ଷ୍ଟ୍ରେନ୍‌ଦ୍ୱାରା ହୁଏନି, ଏକ ପ୍ରକାର ପୃଥକ୍ ମିଳିମିଳା ଭୂତାଣୁ ଯୋଗୁ ହୁଏ । ରୋଗ ଲକ୍ଷଣ, ସେରେବ୍ରୋସ୍ପାଇନାଲ ଫ୍ଲୁଇଡ ବିଶ୍ଳେଷଣ, ଇଇଜି ଫଳାଫଳ, ମେଡିକାଲ ଇମେଜିଙ୍ଗ ଓ ମସ୍ତିଷ୍କ ବାୟୋପ୍ସି କରି ଏହି ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ ।  ପ୍ରାଥମିକ ମିଳିମିଳା ମସ୍ତିଷ୍କ ପ୍ରଦାହ, ତୀବ୍ର  ମିଳିମିଳା ପରବର୍ତ୍ତୀ ମସ୍ତିଷ୍କ ପ୍ରଦାହ, ମିଳିମିଳା ଇନ‌କ୍ଲୁଜନ ବଡି ମସ୍ତିଷ୍କ ପ୍ରଦାହ ଇତ୍ୟାଦି ରୋଗଠାରୁ ଏହି ରୋଗ ସମ୍ପୁର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ।
ମିଳିମିଳା ଟୀକାକରଣ ଦ୍ୱାରା ଏହି ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧ କରାଯାଏ | ଏହି ରୋଗ ଆରୋଗ୍ୟସାଧ୍ୟ ନୁହେଁ । ଏହି ରୋଗ ଚିକିତ୍ସାରେ ରିବାଭିରିନ ଭଳି ଭୂତାଣୁରୋଧୀ, ବାତରୋଧି ଓ ସ୍ପାଜ୍ମରୋଧୀ ଔଷଧ ଦିଆଯାଏ । ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ହେବାର ୩ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଅଧିକାଂଶ ବ୍ୟକ୍ତି ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରନ୍ତି |
ମିଳିମିଳା ହେଉଥିବା ୧୦,୦୦୦ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଏହି ରୋଗରେ ପ୍ରାୟ ଜଣେ ପ୍ରଭାବିତ ହୁଏ; ଯଦିଓ ୫ ବର୍ଷ ବୟସ ପୂର୍ବରୁ ମିଳିମିଳା ଭୋଗିଥିବା ପିଲାଙ୍କର ଏହା ଏକ ସାଧାରଣତଃ ରୋଗ ହୁଏ । ମିଳିମିଳା ବିରୁଦ୍ଧରେ ବ୍ୟାପକ ଟୀକାକରଣ ଯୋଗୁ ଏହି ରୋଗ ହାର ୯୦%ରୁ ଅଧିକ ହ୍ରାସ ପାଇଛି। ଏହି ଅବସ୍ଥା ମୁଖ୍ୟତଃ ଶିଶୁ ଏବଂ ଅଳ୍ପ ବୟସର ଯୁବକମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ | ନାରୀମାନଙ୍କ ଅପେକ୍ଷା ପୁରୁଷମାନେ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବିତ ହୁଅନ୍ତି | ଅବସ୍ଥା ପ୍ରଥମେ ୧୯୩୩ ମସିହାରେ ଡସନ୍‌ଦ୍ୱାରା ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଥିଲା |
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ଯାମିନୀ କୃଷ୍ଣମୂର୍ତ୍ତୀ
ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ
ଯାମିନୀ କୃଷ୍ଣମୂର୍ତ୍ତୀ, ୧୯୪୦ ମସିହାରେ ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶର ଚିତ୍ତୂର ଜିଲ୍ଲାର ମଦନପଲ୍ଲୀଠାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଏମ କୃଷ୍ଣମୂର୍ତ୍ତୀ । ତାମିଲନାଡୁର ଚିଦାମ୍ଭରମଠାରେ ତାଙ୍କର ପିଲାଦିନ ବିତିଥିଲା । ଚିଦାମ୍ବରମ ସହରରେ ଥିବା ଦଶମ ଶତାବ୍ଦୀର ନଟରାଜ ମନ୍ଦିରରେ ନୃତ୍ୟରତ ନଟରାଜ ଶିବଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତୀ ଦେଖି ସେ ନୃତ୍ୟ ପ୍ରତି ଆକର୍ଷିତ ହୋଇଥିଲେ ।
ମୋନିକା ଦାସ
ଡଃ ମୋନିକା ଦାସ ଗାର୍ଗୀ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଅର୍ଥନୀତି ବିଭାଗରେ ଜଣେ ସ‌ହାୟକ ଅଧ୍ଧକ୍ଷ ଓ ଭାରତର ଦିଲ୍ଲୀ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପ୍ରଗତିଶୀଳ ଦେଶମାନଙ୍କର ଅନୁଧ୍ଧ୍ୟାନ କେନ୍ଦ୍ରରେ ସଦସ୍ୟ । ତାଙ୍କ ଗବେଷଣା ବିଭାଗ ହେଉଛି ସ୍ତ୍ରୈଣ ଅର୍ଥନୀତି ।ସେ ୱାଶିଂଟନ୍ ଡିସିରେ ଥିବା ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତ୍ରୈଣ ଆର୍ଥନୀତିକ ସଂଘର ସଦସ୍ୟ । ସେ ହର୍ ଷ୍ଟୋରୀ ସୋ ଫାର୍: ଟେଲ୍‌ସ୍ ଅଫ୍ ଦି ଗାର୍ଲ୍ ଚାଇଲ୍ଡ୍ ଇନ୍ ଇଣ୍ଡିଆର ଲେଖିକା, and The Other Woman, ଯାହା ଅଳ୍ପ ବୟସରେ ବିବାହ, ଦ୍ୱିବିବାହ, ବ‌ହୁ ବିବାହର ମାନବ ବିକାଶ ସୂଚକାଙ୍କ ଓ ଲିଙ୍ଗ ସମ୍ପର୍କୀୟ ଉନ୍ନତି ସୂଚକାଙ୍କ ଉପରେ ପକାଉଥିବା ପ୍ରଭାବ ସମ୍ପର୍କରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରେ । ସେ ପ୍ରଖ୍ୟାତ ଓଡ଼ିଆ ଲେଖକ ଫକୀର ମୋହନ ସେନାପତିଙ୍କର ଅଣ-ନାତୁଣୀ ।
ଯାମିନୀ କୃଷ୍ଣମୂର୍ତ୍ତୀ
ନୃତ୍ୟ ଜୀବନ
ଯାମିନୀ, ଚେନ୍ନାଇଠାରେ ରୁକ୍ମଣୀ ଦେବୀ ଔଣ୍ଡଳେଙ୍କଠାରୁ ଭରତନାଟ୍ୟମ ନୃତ୍ୟ ଶିକ୍ଷାରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ପରେ ସେ କାଞ୍ଚିପୁରମ ୟେଲପ୍ପା ପିଲ୍ଲାଇ ଓ ତାଞ୍ଜାବୁର କଟ୍ଟାପା ପିଲ୍ଲାଇଙ୍କଠାରୁ ଭରତନାଟ୍ୟମ ଶିଖିଥିଲେ । ବେଦାନ୍ତମ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ନାରାୟଣ ଶାସ୍ତ୍ରୀ, ଚିନ୍ତା କୃଷ୍ଣମୂର୍ତ୍ତୀ ଓ ପଶୁମର୍ଥୀ ବେନୁଗୋପାଳ କୃଷ୍ଣ ଶର୍ମାଙ୍କଠାରୁ କୁଚିପୁଡ଼ି ନୃତ୍ୟ ଶିକ୍ଷା କରିଥିଲେ । ପଙ୍କଜ ଚରଣ ଦାସ ଓ କେଳୁଚରଣ ମହାପାତ୍ରଙ୍କଠାରୁ ସେ ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟ ଶିକ୍ଷା କରିଥିଲେ ।
ମୋନିକା ଦାସ
ସେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଆଇଡ଼ିଆ (ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଓ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ସ‌ହାୟକ ଅନୁଷ୍ଠାନ (IDEA (International Institute for Democracy and Electoral Assistance))ର ମୁଖ୍ୟ, ଯାହା ୟୁରୋପୀୟ ସଂଘ, ସ୍ୱିଡ଼େନ୍‌ର ଅନ୍ତଃ-ସରକାରୀ ଅନୁଷ୍ଠାନ । ତାଙ୍କର ବିସ୍ତୃତ ଉପସ୍ଥାପନା ହେଉଛି: ଦି ଇୟୁ'ସ୍ କଣ୍ଟ୍ରିବ୍ୟୁସନ୍ ଟୁ ୱିମେନ୍'ସ୍ ରାଇଟ୍‌ସ ଏନ୍ଡ୍ ୱିମାନ୍‌'ସ୍ ଇନ୍‌କ୍ଲୁଜନ୍: ଆସ୍‌ପେକ୍ଟ୍‌ସ୍ ଅଫ୍ ଡେମୋକ୍ରାସି ବିଲ୍ଡିଂ ଇନ୍ ସାଉଥ୍ ଏସିଆ, ୱିଥ୍ ସ୍ପେସିଆଲ୍ ରେଫରେନ୍‌ସ ଟୋ ଇଣ୍ଡିଆ ।
ସେ ଫକୀରମୋହନଙ୍କ ଉପରେ ଏକ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରର ପ୍ରଯୋଜନା ଓ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଛନ୍ତି, ଯେ ଭାରତୀୟ ସାହିତ୍ୟକୁ ଆଗେଇ ନେଇଛନ୍ତି ଓ ସାମାଜିକ ବାସ୍ତବତା ଉପରେ ବ‌ହୁ କାଳ୍ପନିକ ଲେଖା ଲେଖିଛନ୍ତି । ଏହି ଚଲଚ୍ଚିତ୍ର ଅନ୍ୱେଷଣ, ପ୍ରସାରଭାରତୀଦ୍ୱାରା ପ୍ରସାରିତ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନ ଦୂରଦର୍ଶନ ସଂଗ୍ରହାଳୟରେ ମିଳୁଅଛି । ସେ ମଧ୍ଧ୍ୟ ଭାରତୀୟ କଳା, ସଂସ୍କୃତି, ଓ ଐତିହ୍ୟ ଉପରେ ବିଭିନ୍ନ ପତ୍ରିକାରେ ବ‌ହୁତ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଲେଖିଛନ୍ତି ।
ଯାମିନୀ କୃଷ୍ଣମୂର୍ତ୍ତୀ
ନୃତ୍ୟ ଜୀବନ
୧୯୫୭ ମସିହାରେ ଚେନ୍ନାଇଠାରେ ତାଙ୍କର ମଞ୍ଚପ୍ରବେଶ ଘଟିଥିଲା ।
ତାଙ୍କୁ ତିରୁପତି ମନ୍ଦିରର ଆସ୍ଥାନ ନର୍ତ୍ତକୀ ସମ୍ମାନ ମିଳିଛି । ତାଙ୍କୁ କୁଚିପୁଡ଼ି ନୃତ୍ୟର ପଥପ୍ରଦର୍ଶକ ଭାବରେ ପରିଗଣିତ କରାଯାଏ । ଦିଲ୍ଲୀର ହୌଜ ଖାସଠାରେ ଯାମିନୀ ସ୍କୁଲ ଅଫ ଡାନ୍ସ ନାମରେ ନିଜର ଏକ ନୃତ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି ସେ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ନୃତ୍ୟ ଶିକ୍ଷା ଦିଅନ୍ତି ।
ଆତ୍ମଜୀବନୀ
୧୯୯୫ ମସିହାରେ ତାଙ୍କର ଆତ୍ମଜୀବନୀ ଏ ପ୍ୟାସନ ଫର ଡାନ୍ସ ନାମରେ ପ୍ରକାଶିତ ।
ବାହାର ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୪୦ ଜନ୍ମ ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟଶିଳ୍ପୀ ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମ ବିଭୂଷଣ ସମ୍ମାନିତ ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ ସମ୍ମାନିତ ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନିତ
ଓଡ଼ିଶା ଗୋହତ୍ୟା ନିଷେଧ ଅଧିନିୟମ, ୧୯୬୦
ଓଡ଼ିଶା ଗୋହତ୍ୟା ନିଷେଧ ଅଧିନିୟମ, ୧୯୬୦ ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟରେ ଗୋହତ୍ୟା ରୋକିବା ନିମିତ୍ତ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଣୀତ ଏକ ଅଧିନିୟମ ।
ପୃଷ୍ଠଭୂମି
ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୪୮ରେ ପ୍ରଦତ୍ତ 'Directive Principle of State Policy' ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଜ୍ୟ ପଶୁହତ୍ୟା ରୋକିବା ନିମନ୍ତେ ପ୍ରୟାସ କରିବେ । ଏଥି ସହିତ ପଶୁଧନର ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଯଥା ସମ୍ଭବ ପଦେକ୍ଷେପ ନେବେ । ଏହି ପରିପ୍ରେକ୍ଷୀରେ ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ଗୋଧନର ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ନିମିତ୍ତ ଉପରୋକ୍ତ ଅଧିନିୟମ ଲାଗୁ କରିଥିଲେ ।
ହିନ୍ଦୁ ମତରେ ଗାଇକୁ ଗୋମାତା ରୂପରେ ପୂଜା କରୁଥିବାରୁ ଗୋହତ୍ୟା ନିଷେଧ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ ଏବଂ ଗାଇକୁ ଜାତୀୟ ପଶୁ ଭାବେ ସମ୍ମାନ ଦେବା ଉଚିତ ବୋଲି ମଧ୍ୟ ଅଲ୍ଲହାବାଦ ଉଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ଏକ ରାୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଅଧାଗଢ଼ା ଫରଦ ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ଆଇନ
ଇଶାନ୍ତ ଶର୍ମା
ଇଶାନ୍ତ ଶର୍ମା (ଜନ୍ମ ୨ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୮୮) ଭାରତୀୟ କ୍ରିକେଟ ଦଳର ଜଣେ ସଦସ୍ୟ । ସେ ଜଣେ ଡାହାଣହାତୀ ପେସ ବୋଲର । ମାତ୍ର ୧୮ ବର୍ଷ ବୟସରେ ସେ ଦକ୍ଷିଣଆଫ୍ରିକା ଦଳ ବିପକ୍ଷରେ ହେବାକୁ ଥିବା ଖେଳ ପାଇଁ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ ଦଳ ପକ୍ଷରୁ ଚୟନ ହୋଇଥିଲେ । ୨୦୧୧ରେ ସେ ବିଶ୍ୱର ପଞ୍ଚମ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କନିଷ୍ଠ ଖେଳାଳି ଭାବରେ ୧୦୦ଟି ଟେଷ୍ଟ ୱିକେଟ ନେଇଥିଲେ ।
ଘରୋଇ ଓ ପ୍ରଥମ ଶ୍ରେଣୀ କ୍ୟାରିୟର
ଘରୋଇ କ୍ରିକେଟ ସେ ଦିଲ୍ଲୀ ତରଫରୁ ଖେଳନ୍ତି । ସେ ୧୯ ବର୍ଷ କମ ଭାରତୀୟ ଦଳ ତରଫରୁ ଇଂଲଣ୍ଡ ଟୁର ଓ ପାକିସ୍ତାନ ଟୁର ପାଇଁ ଚୟନ ହୋଇଥିଲେ ଓ ଉନ୍ନତ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରି ସମସ୍ତଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଆକର୍ଷଣ କରିଥିଲେ ।
ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ କ୍ୟାରିୟର
୨୦୦୭ରେ ବାଂଲାଦେଶ ଟୁର ପାଇଁ ମନୋନୟନ ହୋଇଥିଲେ ଓ ପରେ ପରେ ଇଂଲଣ୍ଡ ଗସ୍ତରେ ଯାଇଥିଲେ । ସେହି ବର୍ଷ ପାକିସ୍ତାନ ଟୁରରେ ଯାଇ ଟେଷ୍ଟ ମ୍ୟାଚରେ ୫ଟି ୱିକେଟ ଅକ୍ତିଆର କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଉନ୍ନତ ପ୍ରଦର୍ଶନ ଜାରି ରଖି ସେ ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ ଗସ୍ତରେ ଯାଇଥିଲେ । ପର୍ଥରେ କଙ୍ଗାରୁ ଦଳର ଅଧିନାୟକ ରିକି ପଣ୍ଟିଂଙ୍କୁ ସାଂଘାତିକ ବୋଲିଂ କରି ଚର୍ଚାକୁ ଆସିଥିଲେ । ୧୦ ଫ୍ରେବୁଆରୀ ୨୦୦୮ର ସିବି ସିରିଜରେ ଆଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ ଦଳର ୪ଟି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ ୱିକେଟ ନେଇ ଭାରତକୁ ଜିତାଇଥିଲେ ।
ନାଲା କୁର୍ମୁ ନାୟକଲୁ ଦୋରା
ନାଲା କୁର୍ମୁ ନାୟକଲୁ ଦୋରା (୭ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୨୪ - ୨୦ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୧୬) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ ଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ଚାରି ଥର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ୧୯୫୭, ୧୯୬୧, ୧୯୬୭ ଓ ୧୯୭୪ ମସିହାରେ ହୋଇଥିବା ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ଯଥାକ୍ରମେ ୨ୟ, ୩ୟ, ୪ର୍ଥ ଓ ୬ଷ୍ଠ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା କୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।
ଜନ୍ମ, ପରିବାର ଓ ଶିକ୍ଷା
ନାଲା କୁର୍ମୁ ନାୟକଲୁ ଦୋରା ଏକ ତେଲୁଗୁ-ଭାଷୀ ପରିବାରରେ ୧୯୨୪ ମସିହାର ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୭ ତାରିଖରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ନାମ ନାଲା ଅପଲସ୍ୱାମୀ ଦୋରା ଓ ପତ୍ନୀଙ୍କ ନାମ ନାଲା ବିମଳା ଦେବୀ ।
ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ
ନାଲା କୁର୍ମୁ ନାୟକଲୁ ଦୋରା ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ପ୍ରଥମେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସରେ ଓ ପରେ ଉତ୍କଳ କଂଗ୍ରେସର ଜଣେ କର୍ମୀ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ର ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ଚାରି ଥର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।
ମୃତ୍ୟୁ
ନାଲା କୁର୍ମୁ ନାୟକଲୁ ଦୋରା ୨୦୧୬ ମସିହାର ଫେବୃଆରୀ ୨୦ ତାରିଖରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ । ମୃତ୍ୟୁବେଳକୁ ତାଙ୍କୁ ୯୧ ବର୍ଷ ବୟସ ହୋଇଥିଲା ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୨୪ ଜନ୍ମ ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୬ ମୃତ୍ୟୁ ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ ଶ୍ରେଣୀ:ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ ଶ୍ରେଣୀ:୨ୟ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ ଶ୍ରେଣୀ:୩ୟ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ ଶ୍ରେଣୀ:୪ର୍ଥ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ ଶ୍ରେଣୀ:୬ଷ୍ଠ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଘାତକ ଅନିଦ୍ରା
ଘାତକ ଅନିଦ୍ରା ହେଉଛି ମସ୍ତିଷ୍କର ଏକ ପ୍ରିଅନ୍ ରୋଗ । ଏହା ସାଧାରଣତଃ ପ୍ରୋଟିନ୍ ମ୍ୟୁଟେସନ ଯୋଗୁ ହୋଇଥାଏ | ମ୍ୟୁଟେସନ୍ ସାଧାରଣତଃ ଅଟୋସୋମାଲ ଡୋମିନାଣ୍ଟ ଆକାରରେ ପିତାମାତାଙ୍କଠାରୁ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ସୂତ୍ରରେ ଆସିଥାଏ, ଯଦିଓ କ୍ୱଚିତ୍ ଏକ ନୂତନ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୋଇପାରେ | ଏକ ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଯୋଗୁ ହେଉଥିବା ଏହି ରୋଗ ସାଂଘାତିକ ପାରିବାରିକ ଅନିଦ୍ରା (FFI) ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା, ଯଦିଓ ଏହି ରୋଗ ଅନିୟମିତ ଭାବରେ ହୋଇପାରେ, ଯାହା ସ୍ପୋରାଡିକ୍ ଘାତକ ଅନିଦ୍ରା (sFI) ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା | ନିଦ୍ରା ଅଧ୍ୟୟନ, ପିଇଟି ସ୍କାନ ଓ ଜେନେଟିକ ପରୀକ୍ଷଣ କରି ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ |
ଘାତକ ଅନିଦ୍ରା ଆରୋଗ୍ୟ ହୋଇଥିବା ଜଣାଯାଇ ନାହିଁ |  ଏହା ଏକ ବିରଳ ରୋଗ ଅଟେ | ପୁରୁଷ ଏବଂ ସ୍ତ୍ରୀ ସମାନ ଭାବରେ ବାରମ୍ବାର ପ୍ରଭାବିତ ହୁଅନ୍ତି | ପ୍ରାୟ ୪୦ରୁ ୬୦ ବର୍ଷ ବୟସ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ରୋଗ ସାଧାରଣତଃ ହୁଏ । ଏହି ରୋଗରେ ପ୍ରଥମେ ଜଣେ ଇଟାଲୀୟ ବ୍ୟକ୍ତି ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇଥିବା ଲିପିବଦ୍ଧ ଅଛି ଯିଏ ୧୭୬୫ ମସିହାରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିଲେ ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ଦେ ମା ଶକ୍ତି ଦେ
ଦେ ମା ଶକ୍ତି ଦେ, ୨୦୦୬ରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ପ୍ରଯୋଜନା କରିଥିଲେ ପୂର୍ଣ୍ଣମାସୀ ସାହୁ । ସଞ୍ଜୟ ନାୟକ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର କାହାଣୀ ରଚନା କରିଥିଲେ ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ।
ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ମହାପାତ୍ର, ଅର୍ଚ୍ଚିତା ସାହୁ, ଚନ୍ଦନ କର, ଉଷାସୀ ମିଶ୍ର, ଉତ୍ତମ ମହାନ୍ତି, ରାଇମୋହ‌ନ ପରିଡ଼ା, ପପୁ ପମ ପମ, ଦେବୁ ବୋଷ, ନମ୍ରତା ଦାସ ଆଦି କଳାକାରମାନେ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ବିଭିନ୍ନ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ।
ଗୀତ ଏବଂ ସଙ୍ଗୀତ
ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ମଳୟ ମିଶ୍ର । ବସନ୍ତରାଜ ସାମଲ, ଗଣେଶ୍ୱର ମହାପାତ୍ର, ବିଜୟ ମଲ୍ଲ, ଅରୁଣ ମନ୍ତ୍ରୀ, ନିର୍ମଳ ନାୟକ ଆଦି ଗୀତିକାରମାନେ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ଗୀତ ରଚନା କରିଥିଲେ । କୁମାର ବାପି, ପଙ୍କଜ ଜାଲ, ବିଭୁ କିଶୋର, ମଳୟ ମିଶ୍ର, ଇରା ମହାନ୍ତି ଆଦି କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀମାନେ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିରେ କଣ୍ଠଦାନ କରିଥିଲେ ।
ଚନ୍ଦ୍ରମାଧବ ମିଶ୍ର
ଜନ୍ମ, ପରିବାର ଓ ଶିକ୍ଷା
ଚନ୍ଦ୍ରମାଧବ ମିଶ୍ର ୧୯୨୩ ମସିହାର ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୫ ତାରିଖରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ନାମ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ମିଶ୍ର ଓ ପତ୍ନୀଙ୍କ ନାମ ଚନ୍ଦ୍ରପ୍ରଭା ଦେବୀ ।
ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ
ଚନ୍ଦ୍ରମାଧବ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ପ୍ରଥମେ ଜନତା ପାର୍ଟିରେ ଏବଂ ପରେ ଜନତା ଦଳର କର୍ମୀ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ର ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ତିନିଥର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।
ମୃତ୍ୟୁ
ଚନ୍ଦ୍ରମାଧବ ୨୦୧୨ ମସିହାର ଜୁନ ୨୯ ତାରିଖରେ ୮୮ ବର୍ଷ ବୟସରେ ମୃତ୍ୟବରଣ କରିଥିଲେ ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୨୩ ଜନ୍ମ ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୨ ମୃତ୍ୟୁ ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ ଶ୍ରେଣୀ:ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ ଶ୍ରେଣୀ:୫ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ ଶ୍ରେଣୀ:୭ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ ଶ୍ରେଣୀ:୧୦ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ପୁଷ୍ୟା (ନକ୍ଷତ୍ର)
ହିନ୍ଦୁ ଜ୍ୟୋତିଷ ମତେ ୨୭ଟି ନକ୍ଷତ୍ର ମଧ୍ୟରୁ ଅଷ୍ଟମ ନକ୍ଷତ୍ର ହେଉଛି ପୁଷ୍ୟା । ରାଶିଚକ୍ର (ଅପମଣ୍ଡଳ)ରେ କର୍କଟ ରାଶିରେ ୦୩ ଡିଗ୍ରୀ ୨୦ ମିନିଟରୁ ୧୬ ଡିଗ୍ରୀ ୪୦ ମିବିଟ ଯାଏଁ ବ୍ୟାପ୍ତ ।
ଜ୍ୟୋତିଷୀୟ ପରିଚୟ
ହିନ୍ଦୁ ଜ୍ୟୋତିଷରେ ରାଶିଚକ୍ର (୩୬୦ ଡିଗ୍ରୀ)କୁ କାଳ୍ପନିକ ୨୭ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାଗ ଅର୍ଥାତ୍‌ ୧୩ ଡିଗ୍ରୀ ୨୦ ମିନିଟ ଅଂଶ ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ ନକ୍ଷତ୍ର ନାମରେ ନାମିତ । ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କୁ ହିନ୍ଦୁ ଜ୍ୟୋତିଷମାନେ ୨୭ଟି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ତାରକାପୁଞ୍ଜରେ ବିଭକ୍ତକରି ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ଗୋଟିଏ ଲେଖାଁଏ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ନାମ ଦେଇ ଅଛନ୍ତି । ପୁଣି ପ୍ରତ୍ୟେକ ନକ୍ଷତ୍ରକୁ ଚାରି ପାଦରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି । ଚନ୍ଦ୍ରର ଦୈନିକ ଗତି ପ୍ରାୟ ୧୩ ଡିଗ୍ରୀ ୨୦ ମିନିଟ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହା ଗୋଟିଏ ଦିନ ଗୋଟିଏ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଅବସ୍ଥାନ କରିଥାଏ । ତେଣୁ ବୈଦିକ ଜ୍ୟୋତିଷରେ ନକ୍ଷତ୍ର ସହିତ ଚନ୍ଦ୍ରର ସମ୍ବନ୍ଧ ଅତି ନିବିଡ । ବୈଦିକ ଜ୍ୟୋତିଷ ମତରେ ବ୍ୟକ୍ତିର ଜନ୍ମ ସମୟରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଯେଉଁ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଅବସ୍ଥାନ କରୁଥାନ୍ତି, ବ୍ୟକ୍ତିର ସେହି ଜନ୍ମ ନକ୍ଷତ୍ର ହୁଏ ।
ତେବେ ଅଶ୍ୱିନୀଠାରୁ ରେବତୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୨୭ ନକ୍ଷତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଚାନ୍ଦ୍ରମାନ ମାସକୁ ବାଣ୍ଟିଲା ବେଳକୁ କିଛି ନିଅଣ୍ଟ ଦେଖାଯିବାରୁ ହିନ୍ଦୁ ଜ୍ୟୋତିଷମାନେ ଅଭିଜିତ ନକ୍ଷତ୍ରକୁ ଅଷ୍ଟାବିଂଶ ନକ୍ଷତ୍ର ରୂପେ ଗଣନା କରିଅଛନ୍ତି ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଗଣସମ୍ପାଦନା ଅଭିଯାନ ୧୦୦୦୦ରେ ତିଆରି ପ୍ରସଙ୍ଗ ଶ୍ରେଣୀ:ନକ୍ଷତ୍ର
କୁଞ୍ଜ ରାୟ
କୁଞ୍ଜ ରାୟ ( ୧୬ ମଇ ୧୯୪୫ - ୧୨ ଫେବୃଆରୀ ୨୦୨୧ ) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ ଥିଲେ । ସେ ନାଟ୍ୟକାର ଭାବରେ ତାଙ୍କର ଅଧିକ ପରିଚିତ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଗଳ୍ପ, ପ୍ରବନ୍ଧ ଓ ଅନୁବାଦ ସାହିତ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରବେଶ ରହିଥିଲା । ସେ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡ଼େମୀ ପୁରସ୍କାର, ଓଡ଼ିଶା ସଙ୍ଗୀତ ନାଟକ ଏକାଡ଼େମୀ ପୁରସ୍କାର ସମେତ ଅନେକ ପୁରସ୍କାର ଲାଭ କରିଥିଲେ ।
ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ
କୁଞ୍ଜ ରାୟ, ୧୯୪୫ ମସିହାରେ ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲାର ପଦାଗାଁଠାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲାସ୍କୁଲରୁ ସେ ମାଟ୍ରିକ ଓ ଭଦ୍ରକ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ସ୍ନାତକ କରିଥିଲେ । ରେଭେନ୍ସା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଇଂରାଜୀରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଶିକ୍ଷା ଅଧା ଛାଡ଼ି, ସେ ଶିକ୍ଷକତା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ୧୯୭୦ ମସିହାରେ ସେ ଏ ଜି କାର୍ଯ୍ୟାଳୟରେ ଯୋଗଦାନ କରି, ୨୦୦୪ ମସିହାରେ ଉଚ୍ଚ ପଦବୀରେ ଥାଇ ସେଠାରୁ ଅବସର ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୪୫ ଜନ୍ମ ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୨୧ ମୃତ୍ୟୁ ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ ଶ୍ରେଣୀ:ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ନାଟ୍ୟକାର
ତାରା ସୁନ୍ଦରୀ
ତାରା ସୁନ୍ଦରୀ (୧୮୭୮-୧୯୪୮) ଜଣେ ବଙ୍ଗଳା ମଞ୍ଚ ଅଭିନେତ୍ରୀ, ଗାୟିକା ଓ ନର୍ତ୍ତକୀ ।
ଜୀବନୀ
ତାରା ସୁନ୍ଦରୀ ୧୮୭୮ରେ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲେ । ସେ ବିନୋଦିନୀ ଦାସୀଙ୍କ ସାହାଯ୍ୟରେ ଷ୍ଟାର୍ ଥିଏଟର୍‌ରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ, ଯେଉଁଠେରେ ସେ ନିଜ ଅଭିନୟ ଜୀବନ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ଗିରୀଶ ଚନ୍ଦ୍ର ଘୋଷଙ୍କଦ୍ୱାରା ସେ ନିଜ ପ୍ରଥମ ଅଭିନୟ ଚୈତନ୍ୟ ଲୀଳାରେ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ସେ ଏକ ବାଳକର ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ସେ ସରଳା ନାଟକରେ ଗୋପାଳ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ସେ ତାଙ୍କର ଅଭିନୟ ଦକ୍ଷତେ ପାଇଁ ଜଣାଶୁଣା ଓ ମଞ୍ଚ ସ୍ତରରେ ଜଣେ ଅଗ୍ରଣୀ ନାରୀ । ୧୮୯୪ରେ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ନାଟକରେ ଶୈଳବାଳିନୀ ଚରିତ୍ର ତାଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଆଣି ଦେଇଥିଲା । ସେ ଅମ୍ରିତଲାଲ୍ ମିତ୍ରଙ୍କଠାରୁ ଅଭିନୟ ଶିଖିଥିଲେ । ସେ କାଶୀନାଥ ଚଟ୍ଟୋପାଧ୍ଧ୍ୟାୟଙ୍କଠାରୁ ନୃତ୍ୟ ଓ ରାମତରଣ ସାନ୍ୟାଲଙ୍କଠାରୁ ଗୀତ ଗାଇବା ଶିଖିଥିଲେ । ୧୮୯୭ରେ ସେ କ୍ଲାସିକ୍ ଥିଏଟର୍ ଦଳରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ । ଏହି ଦଳଟି ଅମରେନ୍ଦ୍ରନାଥ ଦତ୍ତଙ୍କଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ହେଉଥିଲା, ଯେ ଜଣେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅଭିନେତା ଓ ନାଟକ ଲେଖକ ଥିଲେ । ସେ ବ‌ହୁତ ନାଟକରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ତାଙ୍କ ଅଭିନୟ ଦକ୍ଷତାକୁ ପ୍ରଶମସା କରାଯାଇଥିଲା ।
ତାରା ସୁନ୍ଦରୀ ଅଭିନୟ ଜଗତରୁ ୧୯୨୨ରେ ତାଙ୍କ ପୁଅର ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ଅବସର ନେଇଥିଲେ । ସେ ଭୁବନେଶ୍ୱର ଆସି ଏକ ଆସ୍ରମ କରିଥିଲେ । ସେ ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ସମୟ ଧର୍ମଚର୍ଚ୍ଚାରେ ବିତାଇଥିଲେ । ଗିରୀଶ ଚନ୍ଦ୍ର ଘୋଷଙ୍କ ଅନୁରୋଧରେ ସେ କୋଲକାତା ଫେରିଥିଲେ ଓ ପୁଣିଥରେ ଅଭିନୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ଫେରିବା ପରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରଥମ ଅଭିନୟ ଥିଲା ଦୁର୍ଗେଶନନ୍ଦିନୀ ନାଟକରେ ଆୟେଶା ଚରିତ୍ର । ସେ ହରିଶ୍ଚନ୍ଦ୍ର ନାଟକରେ ଶୈବ୍ୟା ଚରିତ୍ରରେ, ରିଜିଆ ଦେଶଭକ୍ତ ଓ ବଳିଦାନ ନାଟକରେ ସରସ୍ୱତୀ ଚରିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ସେ ବଙ୍ଗଳାରେ ତାଙ୍କ ଆଦ୍ୟ ଅଭିନୟ ଜୀବନ ଶିଶିର କୁମାର ଭାଦୁରୀଙ୍କ ସ‌ହ କରିଥିଲେ । ମିତ୍ର ଦଳରେ ଯୋଗ ଦେବା ପରେ ଅଭିନୟ ଜୀବନରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିଥିଲା । ସେ ଜନରେ ଏକ ଅତିଥି ଚରିତ୍ର ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ଓ ୧୯୨୬ରେ ଶ୍ରୀ ଦୂର୍ଗା ନାଟକରେ ଦୂର୍ଗା ଚରିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ସେ ୧୯୪୮ରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ ।
ଅନନ୍ତ ନାରାୟଣ ଜେନା
ଅନନ୍ତ ନାରାୟଣ ଜେନା (ଜନ୍ମ: ୫ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୬୯) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି । ୨୦୧୯ ମସିହାରେ ହୋଇଥିବା ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ଭୁବନେଶ୍ୱର ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ (ମଧ୍ୟ) ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ୧୬ଶ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା କୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।
ଜନ୍ମ, ପରିବାର ଓ ଶିକ୍ଷା
ଅନନ୍ତ ନାରାୟଣ ଜେନା ୧୯୬୯ ମସିହାର ଜାନୁଆରୀ ୫ ତାରିଖରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ନାମ ବୃନ୍ଦାବନ ଜେନା ।
ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ
ଅନନ୍ତ ନାରାୟଣ ଜେନା ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ବିଜୁ ଜନତା ଦଳର କର୍ମୀ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି ।
ବାହାର ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୬୯ ଜନ୍ମ ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ ଶ୍ରେଣୀ:ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ ଶ୍ରେଣୀ:୧୬ଶ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ବରାହୀ ଦେଉଳ, ଚଉରାଶି
ବରାହୀ ଦେଉଳ ବା ବାରାହୀ ଦେଉଳ ଖ୍ରୀଷ୍ଟୀୟ ନବମ ଶତାବ୍ଦୀର ଅନ୍ତିମ ଭାଗ ବା ଦଶମ ଶତାବ୍ଦୀର ପ୍ରଥମ ଭାଗରେ ନିର୍ମିତ ଏକ ଶକ୍ତିପୀଠ । ଓଡ଼ିଶାର ପୂର୍ବ ଉପକୂଳସ୍ଥ ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାରେ ଚଉରାଶିଠାରେ ପ୍ରାଚୀ ନଦୀ କୁଳରେ ଏହା ଅବସ୍ଥିତ । ଚଉରାଶି କାକଟପୁରରୁ ଅନତିଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ ।
ତାନ୍ତ୍ରିକ ରୀତିନୀତି
କେତେକ ଗବେଷକଙ୍କ ମତରେ ଚଉରାଶିର ବରାହୀ ଦେଉଳ ଓ ହୀରାପୁରର ଚଉଷଠି ଯୋଗିନୀ ମନ୍ଦିର ସମେତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶାକ୍ତ-ତନ୍ତ୍ର ମନ୍ଦିରରେ ତାନ୍ତ୍ରିକ ରୀତିନୀତି ବିଶେଷ ଭାବେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଉଥିଲା । ଏହି କାରଣରୁ ଉଭୟ ମନ୍ଦିର ଜନବସତିଠାରୁ ଦୂରବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳରେସ୍ଥିତ । ଏହି ମନ୍ଦିରଗୁଡ଼ିକରେ କୌଳ ଓ କାପାଳିକ ସମ୍ପ୍ରଦାୟମାନଙ୍କ ପ୍ରଥା ଅନୁଯାୟୀ ମୈଥୁନ ବା ସମ୍ଭୋଗ ରୀତି ହେଉଥିଲା ବୋଲି ମଧ୍ୟ ମତ ରହିଛି ।
ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରତିମା
ସ୍ଥାନୀୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦେବୀ ମତ୍ସ୍ୟ ବରାହୀ ନାମରେ ଖ୍ୟାତ । ବରାହୀଙ୍କ ପ୍ରତିମା କଳାମୁଗୁନି ପଥରରେ ନିର୍ମିତ । ପ୍ରତିମାଙ୍କର ଦୈର୍ଘ୍ୟ ଓ ପ୍ରସ୍ଥ ୬'୯" (ଅନ୍ୟମତେ ୫'୫" ଓ ୬'୧" ) ଓ ୨'୯" । କପାଳର ମଧ୍ୟଭାଗରେ ତୃତୀୟ ନୟନ ସହ ବରାହ ମୁଖାକୃତି ଦେବୀ ଡାହାଣ ହସ୍ତରେ ଏକ ମତ୍ସ୍ୟ ଏବଂ ବାମ ହସ୍ତରେ ଏକ ପାନପାତ୍ର ବା ଖପୁରୀ (ଖର୍ପର) ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି । ପାନପାତ୍ର ଥିବାରୁ ଦେବୀ ରକ୍ତ ବା ମଦ୍ୟ ପାନ କରୁଥିବା ଭଙ୍ଗୀରେ ରୂପାୟିତ । ଦେବୀଙ୍କ ଉଦର ପୃଥୁଳ । ଲୋକମତରେ ମାଆଁ ଭାବେ ବରାହୀ ସମଗ୍ର ସଂସାରକୁ ନିଜ ଉଦରରେ ଧାରଣ କରିଥିବାରୁ ତାଙ୍କ ଉଦର ବିଶାଳ । ତାଙ୍କ ବାହନ ଏକ ମଇଁଷି ବା ମହିଷ । ଦେବୀ ତାନ୍ତ୍ରିକ ଉପଚାରରେ ମାଛ ଭୋଗ ସହ ପୂଜିତ ହୁଅନ୍ତି ।
ପୁରାତନ ଶାକ୍ତ ଦେଉଳଗୁଡ଼ିକର ଗଠନଶୈଳୀ ଅନୁକରଣରେ ବରାହୀ ଦେଉଳ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଛି ବୋଲି ମତ ରହିଛି । ଗର୍ଭଗୃହରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ବରାହୀଙ୍କ ପ୍ରତିମା ବ୍ୟତୀତ ଜଗମୋହନରେ ଆଉ ଦୁଇଗୋଟି ବରାହୀ ମୂର୍ତ୍ତି ରହିଛି । ପାଖ ଅଞ୍ଚଳର କୌଣସି ମନ୍ଦିରରୁ ଏଗୁଡ଼ିକ ଅଣାଯାଇଥିବା ପରି ପ୍ରତୀତ ହୁଏ । ଏହି ଉଭୟ ମୂର୍ତ୍ତି ବର୍ତ୍ତମାନର ବରାହୀ ଦେଉଳଠାରୁ ପ୍ରାଚୀନ ।
ଗାତ୍ର
ଖାକରା ଶୈଳୀରେ ନିର୍ମିତ ଦେଉଳମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବରାହୀ ଦେଉଳ ପ୍ରମୁଖ ଅଟେ । ମୁଖ୍ୟ ଦେଉଳର ଦ୍ୱାରଦେଶରେ ଦୁଇଗୋଟି ନାଗସ୍ତମ୍ଭ ରହିଛି । ଉତ୍କଳୀୟ ଶୈଳୀରେ ଏହା ନାଗସ୍ତମ୍ଭର ପ୍ରଥମ ଉଦାହରଣ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ । ଗାତ୍ରରେ ଦୁଇଗୋଟି ପଟଳ ରହିଛି । ଉପର ପଟଳର ସ୍ଥିତି ଓ ବର୍ତ୍ତମାନ ଅବସ୍ଥା ଯୋଗୁଁ ଏଥିରେ ଖୋଦିତ ମୂର୍ତ୍ତିଗୁଡ଼ାକ ସଠିକ ଭାବେ ଚିହ୍ନିତ ହୋଇନାହିଁ । ଅନ୍ୟ ମନ୍ଦିର ଅପେକ୍ଷା ବରାହୀ ଦେଉଳର ଉଭୟ ପଟଳ ଅପେକ୍ଷାକୃତ ଛୋଟ ଆକାରର ହୋଇଛି । ଏହି କାରଣରୁ ଏଥିରେ ଅତ୍ୟଧିକ ଜିନିଷ ଚିତ୍ରିତ ହୋଇପାରିନାହିଁ କିନ୍ତୁ ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ଯୋଡ଼ାଣସବୁ ନିଖୁଣ ଭାବରେ କରାଯାଇଛି । ବରାହୀ ଦେଉଳର ଶିଳ୍ପ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉତ୍କଳୀୟ ମନ୍ଦିର ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ନିପୁଣ ଭାବେ ସମ୍ପନ୍ନ କରାଯାଇଛି ।
ଦେଉଳର ଗାତ୍ରରେ ଖୋଦିତ ମୂର୍ତ୍ତିଗୁଡ଼ିକରୁ ଦେବୀଙ୍କର ତାନ୍ତ୍ରିକ ସମ୍ବନ୍ଧର ବଳିଷ୍ଠ ପ୍ରମାଣ ମିଳେ । ତନ୍ତ୍ରରେ ଅଷ୍ଟକାମକଳାପ୍ରୟୋଗର ବିଧି ଆଚରିତ ହୁଏ । ସଂସ୍କୃତ ଓ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ଲିଖିତ ଏକ ତନ୍ତ୍ରଶାସ୍ତ୍ର ମତରେ ଅଷ୍ଟକାମକଳାପ୍ରୟୋଗରେ ଆଠଗୋଟି କଳାରେ କାମକେଳି କରାଯାଏ । କୌଳ ଚୂଡ଼ାମଣି ଗ୍ରନ୍ଥରେ ଏଥିରୁ ଛଅଗୋଟି ସ୍ତର ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି । ବରାହୀ ଦେଉଳରେ ଏହି ସବୁ ଖୋଦିତ ହୋଇଛି । ବରାହୀ ଦେଉଳରେ ଏହା ଛଡ଼ା ଅନେକ ଊର୍ଦ୍ଧ୍ୱଲିଙ୍ଗ ନଗ୍ନପୁରୁଷଙ୍କ ବିଗ୍ରହ ଅଙ୍କିତ ହୋଇଛି । ଏହା ବାମାଚାରର ପ୍ରଧାନ ପ୍ରତୀକମାନଙ୍କ ଭିତରୁ ଅନ୍ୟତମ । ଶବ ଆସନ ଦେବାଦେବୀମାନେ ମଧ୍ୟ ତାହାର ନିଦର୍ଶନ । ପୂର୍ବକଥିତ ଆଠଗୋଟି କଳା ବା ଭାଗ ହେଲା : ବଶୀକରଣ, ସମ୍ମୋହନ, ଆକର୍ଷଣ, ଉଚ୍ଚାଟନ, ଯୋନ୍ୟାଭିଷେକ, ପୁରଶ୍ଚରଣ, ରଜୋପାନ, ପ୍ରସ୍ତାବ ଓ ନିବୃତ୍ତି । ବୋଧ ହୁଏ ଏହା ତାନ୍ତ୍ରିକ ପରମ୍ପରାରେ ପ୍ରବେଶ କରୁଥିବା ନୂତନ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ କାମତନ୍ତ୍ର ସହ ପ୍ରଥମ ପରିଚିତି ।
ରାମାୟଣ ପଟଳ
ଉତ୍କଳରେ ରାମାୟଣର ଚିତ୍ର ଓ ନାଟ୍ୟ ପରମ୍ପରାର ବିଶିଷ୍ଟ ଗବେଷିକା ଜୋଆନା ଉଇମିଆମ୍ସଙ୍କ ମତରେ ବରାହୀ ଦେଉଳରେ ସର୍ବତ୍ର ଦୃଶ୍ୟମାନ ତାନ୍ତ୍ରିକ ପ୍ରଭାବ ରାମାୟଣ ପଟଳରେ ପଡ଼ିନାହିଁ । ରାମାୟଣ କଳାକୃତିଗୁଡ଼ିକ କଠିଣ ଆଭରଣ ରହିଛି । ଦ୍ୱାରର ଦକ୍ଷିଣ ପଟରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ଚକ୍ରଗତିରେ ରାମାୟଣ କାରୁକାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି । ଶୂର୍ପଣଖା ପ୍ରସଙ୍ଗ, ମାୟାମୃଗ ଆଗମନ, ମାରୀଚ ମାରଣ, ଜଟାୟୁ ରାବଣ ସଙ୍ଗ୍ରାମ, ଦୁନ୍ଦୁଭି ଶବ, ସପ୍ତତାଳ ଭେଦ, ବାଳୀଯୁଦ୍ଧ, ସମୁଦ୍ରସେତୁ ନିର୍ମାଣ - ରାମାୟଣର ଏହି ସମସ୍ତ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଚଉରାଶିରେ ରହିଛି ।
ମାତୃକା ଭାବେ ବରାହୀ
ଗବେଷକଙ୍କ ମତରେ ଚଉରାଶିର ବରାହୀ ମନ୍ଦିରରୁ ସପ୍ତମାତୃକାଙ୍କ ତାନ୍ତ୍ରିକ ସମ୍ବନ୍ଧ ସୁସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ଗୋଚର ହୁଏ ।
ଶିଳ୍ପ ପ୍ରକାଶ
ଶିଳ୍ପ ପ୍ରକାଶ ହେଉଛି ପଣ୍ଡିତ ସଦାଶିବ ରଥଶର୍ମା ଓ ଆଲିସ ବୋନରଙ୍କଦ୍ୱାରା ପୁନରୁଦ୍ଧୃତ ଓ ପ୍ରକାଶିତ ଏକ ପୁରାତନ ଉତ୍କଳୀୟ ଶିଳ୍ପଶାସ୍ତ୍ର । ଏହି ପୁସ୍ତକର ପ୍ରଣେତା ରାମଚନ୍ଦ୍ର କୌଳାଚାର ମହାନଦୀ ଉପକୁଳରେ ବସବାସ କରୁଥିବା କୌଳତନ୍ତ୍ର ସାଧକମାନଙ୍କ ଭିତରୁ ଜଣେ ଅଟନ୍ତି । ଏହି ପୁସ୍ତକର ତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଣାଳୀରେ କିପରି ମନ୍ଦିର ଗଠନ କରାଯିବ ତାହାର ବିସ୍ତୃତ ବର୍ଣ୍ଣନା ରହିଛି । ଚଉରାଶିର ବରାହୀ ଦେଉଳ ଏହି ପୁସ୍ତକର ଅଧିକାଂଶ ଉଲ୍ଲେଖର ବାସ୍ତବିକ ରୂପାୟନ ଦେଖିହୁଏ । ଏହି ଗ୍ରନ୍ଥାନୁସାରେ ବରାହୀ ଦେଉଳ ଖାକରା ଶୈଳୀର କାମଗର୍ଭ ପ୍ରକାରର ମନ୍ଦିର ।
ଶିଳ୍ପ ପ୍ରକାଶର ଉଲ୍ଲେଖ ଅନୁସାରେ ବରାହୀ ଦେଉଳରେ ନିବିଡ଼ ମୈଥୁନ ମୂର୍ତ୍ତି ଗାତ୍ରରେ ମିଳେ । ଶିଳ୍ପ ପ୍ରକାଶ ଅନୁସାରେ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କଠାରୁ ଯନ୍ତ୍ର ଶକ୍ତିକୁ ପ୍ରଚ୍ଛନ୍ନ ରଖିବା ନିମନ୍ତେ ବାହ୍ୟ ଆଭୂଷଣ ଭାବେ ମୈଥୁନ ମୂର୍ତ୍ତି ବା ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଭାଷାରେ 'କାମ ବନ୍ଧ' ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ।
ପର୍ବପର୍ବାଣି
ମନ୍ଦିରର ମୁଖ୍ୟ ପର୍ବ ପର୍ବାଣି ମଧ୍ୟରେ ବିଜୟା ଦଶମୀ ଏବଂ ଚୈତ୍ରପର୍ବ ଅନ୍ୟତମ ।
ଅବସ୍ଥିତି
ନିମାପଡ଼ା-କାକଟପୁର ରାସ୍ତାରେ କୋଣାର୍କଠାରୁ ୩୦ କି.ମି. ଏବଂ କାକଟପୁରଠାରୁ ୧୪ କି.ମି. ଦୂରରେ ଚଉରାଶି ଅବସ୍ଥିତ । ପୁରୀ ଏବଂ କୋଣାର୍କଠାରୁ ସଡକପଥରେ ଏଠାକୁ ଗମନାଗମନର ସୁବିଧା ରହିଛି । ତଥାପି ଏହି ମନ୍ଦିରରେ ପହଞ୍ଚିବାର ସୁବିଧା ରାସ୍ତା ହେଉଛି, ଚାରିଛକ ଆଡକୁ ୨୯ କି.ମି. ଯିବାପରେ ଦାହାଣ ପଟେ ଅମରେଶ୍ୱର ଆଡକୁ ୩ କି.ମି. ଯାଇ ବାମ ପଟେ ୧.୮ କି.ମି. ଯିବାକୁ ହେବ । ମନ୍ଦିରର ଭୌଗୋଳିମ ଅବସ୍ଥିତି ହେଉଛି ଅକ୍ଷାଂଶ ୮୬° ୦୭′ ୦୭″ ପୂର୍ବ ଏବଂ ଦ୍ରାଘୀମା ୨୦° ୦୩′ ୩୧″ ଉତ୍ତର ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଦେବୀ ମନ୍ଦିର ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ନବକଳେବର ଗଣସମ୍ପାଦନାରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ
ଯଦୁମଣି ବେଶ୍ରା
ଯଦୁମଣି ବେଶ୍ରା (୧୪ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୬୪ – ୨୩ ଜୁନ ୨୦୨୨) ଓଡ଼ିଶାରେ ଜନ୍ମିତ ଜଣେ ସାନ୍ତାଳୀ କବି ଓ ଲେଖକ ଥିଲେ । ସେ ତାଙ୍କର କବିତା ସଂକଳନ "ଭାବନା" ନିମନ୍ତେ ୨୦୦୫ ମସିହାରେ କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଅକାଦେମୀ ପୁରସ୍କାରରେ ସମ୍ମାନୀତ ହୋଇଥିଲେ । ଏହି ପୁରସ୍କାର ପାଇବାରେ ସେ ଥିଲେ ପ୍ରଥମ ସାନ୍ତାଳୀ ଲେଖକ । ସେ ଅଖିଳ ଭାରତୀୟ ସାନ୍ତାଳୀ ଲେଖକ ସଂଘର ଆଦ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ଥିଲେ । ସେ ବର୍ଦ୍ଧମାନ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଏବଂ ଉତ୍ତର ଓଡ଼ିଶା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ସାନ୍ତାଳୀ ଶିକ୍ଷାଖସଡ଼ା କମିଟିର ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ । ସେ ଭାରତୀୟ ଦିଲ୍ଲୀସ୍ଥିତ ଦଳିତ ସାହିତ ଏକାଡେମୀରୁ ଡକ୍ଟର ଆମ୍ବେଦକର ଫେଲୋସିପ ଏବଂ ଅଖିଳ ଭାରତୀୟ ସାନ୍ତାଳୀ ଭାଷା ମୋର୍ଚ୍ଚା, ଜାମସେଦପୁରରୁ ମାନ ମୋହର ସିରପାରେ ସମ୍ମାନୀତ ହୋଇଥିଲେ ।
ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ
ଯଦୁମଣି ବେଶ୍ରା ଓଡ଼ିଶାର ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲାସ୍ଥିତ ରାଇରଙ୍ଗପୁର ନିକଟସ୍ଥ ବିଶୋୟୀ ଗ୍ରାମରେ ୧୯୬୪ ମସିହା ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୪ରେ ଏକ ସାନ୍ତାଳ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।
ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା
୧୯୮୪ ମସିହାରେ ସେ କଟକସ୍ଥିତ ରେଭେନ୍ସା କଲେଜରୁ ବାଣିଜ୍ୟରେ ସ୍ନାତକ ହାସଲ କରିଥିଲେ ।
ପାରିବାରିକ ଜୀବନ
ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀଙ୍କ ବ୍ୟତୀତ ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଝିଅ ଓ ଗୋଟିଏ ପୁଅ ଅଛନ୍ତି ।
ସାହିତ୍ୟ ଲେଖନ, ସଂକଳନ ଓ ସମ୍ପାଦନା
ସେ ସ୍କୁଲରେ ପଢ଼ିବା ସମୟରେ ସାନ୍ତାଳୀ ଭାଷାରେ ସାହିତ୍ୟ ରଚନା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ସାନ୍ତାଳୀ ପତ୍ରିକା ଜିୱି ଝରନାରେ ୧୯୮୩ରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ କବିତା "ଚିର୍ଗଲ ସାକ୍ୱା ଓରୋଙ୍ଗମେ" ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା । ସେ ୧୯୯୧ରେ ଫାଗୁନ କୋଏଲ ଏବଂ ୨୦୧୨ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନ୍ତର୍ ଏବଂ ୨୦୧୫ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦିଶା ସାନ୍ତାଳୀ ପତ୍ରିକା ମଧ୍ୟ ସମ୍ପାଦନା କରିଥିଲେ । ସେ ଅଖିଳ ଭାରତୀୟ ସାନ୍ତାଳୀ ଲେଖକ ସଂଘର ଆଦ୍ୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ଓ ସଂଗଠନର ସାଧାରଣ ସମ୍ପାଦକ ମଧ୍ୟ ଥିଲେ । ତାଙ୍କ ରଚିତ କବିତାବଳୀ "ଭାବନା " ନାମରେ ଏକ ସଂକଳନ ପୁସ୍ତକ ରୂପେ ପ୍ରକାଶ ଲାଭକରିଥିଲା । ତାଙ୍କ ରଚିତ ପ୍ରବନ୍ଧଗୁଡ଼ିକ ଛିଆ ଚମ୍ପା, ସାନସ ଆହଲା, ସାଗାନ ସାକାମ, ଜିୱି ଝରନା, ଫାଗୁନ କୋଏଲ, ଖେରୱାଲ ଦାହର, ମନ୍ତର ତେଟ୍ରେ, ସିଲି, ରିମିଲ, ସନ୍ଧ୍ୟାରାଣୀ, ସିରୋମ କରମ, ନୋଭା ସାଗାନ ସାକାମ, ଜିୱି, ହୋର ସାମାଦ ଆଦି ପତ୍ରିକାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା । ଏଥିସହିତ ଅନ୍ୟ ଲେଖକମାନଙ୍କ ସହ ମିଶି ୧୯୯୧ରେ "ଓନୋରେନ୍ ମହକ୍" (ରୂପଚାନ୍ଦ ହଂସଦାଙ୍କ ସହ ମିଶି), "ଦଲିଜ୍" (କବିତା ସଂକଳନ), "ଜିୟୋନ୍ ଗାଡ଼ା " (କ୍ଷୁଦ୍ରଗଳ୍ପ ସଂକଳନ; ୨୦୦୪),  ୨୦୦୯ରେ ପ୍ରବନ୍ଧ "ଆନୋଲ ମାଲା", ଡିରେକ୍ଟୋରୀ ଅଫ ସାନ୍ତାଳୀ ଜର୍ଣ୍ଣାଲ୍ସ ଆଣ୍ଡ ମାଗାଜିନ୍ସ ତଥା ବିବ୍ଲିଓଗ୍ରାଫି ଅଫ ସାନ୍ତାଳୀ ରାଇଟର୍ସ ଭାଗ ୧ (୧୯୯୫) ଆଦିର ସଂକଳନ ଏବଂ ସମ୍ପାଦନା କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର କବିତା, ଗଳ୍ପ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରଚନା ବିଭିନ୍ନ ପତ୍ରପତ୍ରିକାରେ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା । ୨୦୧୨ରୁ ୨୦୧୫ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ ସାନ୍ତାଳୀ ଏକାଡେମୀର ସଦସ୍ୟ ଥିଲେ ।
ସମ୍ମାନ ଓ ପୁରସ୍କାର
ତାଙ୍କର କବିତା ସଂକଳନ "ଭାବନା" ନିମନ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ୨୦୦୫ ମସିହାରେ ଭାରତୀୟ କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଅକାଦେମୀ ସାହିତ୍ୟ ଅକାଦେମୀ ପୁରସ୍କାରରେ ସମ୍ମାନୀତ କରିଥିଲା । ସେ ଭାରତୀୟ ଦିଲ୍ଲୀସ୍ଥିତ ଦଳିତ ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀରୁ ଡକ୍ଟର ଆମ୍ବେଦକର ଫେଲୋସିପ ଏବଂ ଅଖିଳ ଭାରତୀୟ ସାନ୍ତାଳୀ ଭାଷା ମୋର୍ଚ୍ଚା, ଜାମସେଦପୁରରୁ ମାନ ମୋହର ସିରପାରେ ସମ୍ମାନୀତ ହୋଇଥିଲେ ।
ମୃତ୍ୟୁ
୨୦୨୨ ମସିହା ଜୁନ ୨୩ ତାରିଖରେ ଖଡ଼ଗପୁର ରେଳ ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ଚିକିତ୍ସିତ ହେଉଥିବା ବେଳେ ହୃଦଘାତରେ ୫୮ ବର୍ଷ ବୟସରେ ତାଙ୍କର ଦେହାନ୍ତ ହୋଇଥିଲା । ଜୁନ ୨୪ ତାରିଖରେ ବିଳମ୍ବିତ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ତାଙ୍କ ଜନ୍ମସ୍ଥାନ ବିଶୋୟୀଠାରେ ତାଙ୍କର ଅନ୍ତିମ ସଂସ୍କାର କରାଯାଇଥିଲା ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ସାନ୍ତାଳ ଲୋକ ଶ୍ରେଣୀ:ସାନ୍ତାଳୀ ଲେଖକ
ମା'ର ମମତା
ମା'ର ମମତା, ୨୦୨୧ରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଏକ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ପ୍ରଯୋଜନା କରିଥିଲେ ପ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ଲେଙ୍କା । ଚିନ୍ମୟ ଦାଶ ପଟ୍ଟନାୟକ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ସଂଳାପ ରଚନା କରିଥିଲେ । ହିମାଂଶୁ ପରିଜା ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ଚିତ୍ରନାଟ୍ୟ ରଚନା କରିଥିଲେ ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ।
ଗୀତ ଏବଂ ସଙ୍ଗୀତ
ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ଗୁଡ୍‌ଲି ରଥ । ଗୀତିକାର ସୂର୍ଯ୍ୟ ମହାପାତ୍ର ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ଗୀତିଗୁଡ଼ିକ ରଚନା କରିଥିଲେ । ସୁଧିଷ୍ଣା ବିନ୍ଧାଣୀ, ସୁଶାନ୍ତ ମିଶ୍ର, ଲିପ୍ସା ମହାପାତ୍ର, ଗୌରବ ଆନନ୍ଦ, ହ୍ୟୁମାନ ସାଗର, ଅନନ୍ୟା ଶ୍ରୀତମ ନନ୍ଦ ଆଦି କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀମାନେ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିରେ କଣ୍ଠଦାନ କରିଥିଲେ ।
ବାହାର ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୨୧ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର‌ ଶ୍ରେଣୀ:ଦୂରଦର୍ଶନରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର
ଇଣ୍ଟରସ୍ଟିସିଆଲ ସିସ୍ଟାଇଟିସ
ଏହି ରୋଗର କାରଣ ଅଦ୍ୟାବଧି ଅଜ୍ଞାତ ଅଛି । ସାଧାରଣତଃ ବଂଶାନୁକ୍ରମିକ ରୋଗ ନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ସମ୍ଭବ ହୋଇପାରେ । ଲକ୍ଷଣ ଅନୁଶୀଳନ କଲା ପରେ ଅନ୍ୟ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ରୋଗ ନ ଥିବା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କଲାପରେ (after ruling out other conditions) ଏହି ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ । ପରିସ୍ରା କଲଚର (urine culture) ବିଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ଥାଏ ।  ମୂତ୍ରାଶୟ ଭିତରେ ଘାଆ (Ulceration) ବା ପ୍ରଦାହ ଥିଲେ ସିସ୍ଟୋସ୍କୋପି (cystoscopy) ସାହାଯ୍ୟରେ ଜଣାପଡ଼େ । ସମାନ ଧରଣର ଲକ୍ଷଣ ପ୍ରକାଶ କରୁଥିବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରୋଗମାନଙ୍କ ନାମ: ମୂତ୍ରନଳୀଶୈଳୀ ସଂକ୍ରମଣ (urinary tract infection ବା UTI), ଓଭରଆକ୍ଟିଭ ବ୍ଲାଡର ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ (overactive bladder), ଯୌନ ସଞ୍ଚାରିତ ସଂକ୍ରମଣ (sexually transmitted infections), ଏଣ୍ଡୋମେଟ୍ରିଓସିସ (endometriosi), ମୂତ୍ରାଶୟ କର୍କଟ (bladder cancer) ରୋଗ ଓ ପ୍ରୋସ୍ଟାଟାଇଟିସ (prostatitis) ।
ଇଣ୍ଟରସ୍ଟିସିଆଲ ସିସ୍ଟାଇଟିସ ରୋଗ ଆରୋଗ୍ୟ ହୁଏନି । ଏହାର ଲକ୍ଷଣମାନଙ୍କରେ ଉନ୍ନତି ଆଣିବା ନିମନ୍ତେ ଜୀବନ‌ଚର୍ଯ୍ୟା ପରିବର୍ତ୍ତନ, ଔଷଧ ଓ ବିଭିନ୍ନ ଉପାୟମାନଙ୍କର ସାହାଯ୍ୟ ନେଇ ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଏ । ଜୀବନ‌ଚର୍ଯ୍ୟା ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ଯଥା ସମ୍ଭବ ମାନସିକ ଚାପମୁକ୍ତ (stress) ହେବାକୁ ଓ ଧୂମ୍ରପାନରୁ ବିରତ ହେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରାଯାଏ ।  ଔଷଧ ମଧ୍ୟରେ ଆଇବୁପ୍ରୋଫେନ୍, ପେଣ୍ଟୋସାନ ପଲିସଲଫେଟ (pentosan polysulfate) ବା ଆମିଟ୍ରିପ୍ଟିଲିନ (amitriptyline) ଦିଆଯାଏ ।  ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉପାୟ ମଧ୍ୟରେ ମୂତ୍ରାଶୟ ସ୍ଫୀତ, ନର୍ଭ ସ୍ଟିମୁଲେସନ (nerve stimulation) ବା ଅପରେଶନ କରାଯାଏ । ପେଲଭିକ ଫ୍ଲୋର ବ୍ୟାୟାମ (Pelvic floor exercises) ଓ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଆଣ୍ଟିବାୟୋଟିକ (antibiotic) ଦେବାକୁ ସୁପାରିସ କରାଯାଏନାହିଁ ।
ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା ଓ ୟୁରୋପର ଜନସଂଖ୍ୟାର ପ୍ରାୟ ୦.୫% ଲୋକ ଏହି ରୋଗର ଶିକାର ହୁଅନ୍ତି । ପୁରୁଷଙ୍କ ଅପେକ୍ଷା ୫ ଗୁଣ ସଂଖ୍ୟକ ମହିଳା ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ।  ମଧ୍ୟ ବୟସରେ ଏହି ରୋଗ ହୁଏ । ଇଣ୍ଟରସ୍ଟିସିଆଲ ସିସ୍ଟାଇଟିସ ନାମଟି ପ୍ରଥମେ ସନ ୧୮୮୭ରୁ ବ୍ୟବ‌ହୃତ ହେଲା ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ସାର୍କୋ-ମାରି-ଟୁଥ ରୋଗ
ସାର୍କୋ-ମାରି-ଟୁଥ ରୋଗ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Charcot–Marie–Tooth disease/ CMT ) ହେଉଛି ଏକ ରୋଗ ଯାହା ପେରିଫେରାଲ ସ୍ନାୟୁମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ | ମାଂସପେଶୀ ଦୁର୍ବଳତା ଗୋଡରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ସମୟକ୍ରମେ ବାହୁକୁ ବ୍ୟାପିଥାଏ । ଉଭୟ ପାର୍ଶ୍ୱର ଅବୟବ ପ୍ରଭାବିତ ହୁଅନ୍ତି ଏବଂ ସମସ୍ତ ମାଂସପେଶୀ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୁଅନ୍ତି | ଲକ୍ଷଣ ଆରମ୍ଭ ହେବା ସାଧାରଣତ ପ୍ରଥମ ଦଶକ ଓ ବିଂଶ ଦଶକ ମଧ୍ୟରେ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ।  ପ୍ରାୟ ୨୫% ଲୋକ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ କରନ୍ତି ଏବଂ କେତେକ କାଲୁଆ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି |
ବିଭିନ୍ନ ଜେନେଟିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେତୁ ଏହା ହୋଇପାରେ | ସାଧାରଣତଃ କ୍ରୋମୋଜୋମ ୧୭ର ପିଏମ‌ପି ୨୨ର ସମସ୍ୟା ଯୋଗୁ ହୋଇଥାଏ | ଏହା ଅଟୋସୋମାଲ ଡୋମିନାଣ୍ଟ, ଏକ୍ସ ଲିଙ୍କଡ ବା ଅଟୋସୋମାଲ ରିସିସିଭ ହୋଇପାରେ | ଏହା ଏକ ବଂଶାନୁକ୍ରମିକ ମଟର ଓ ସେନସରି ନିଉରୋପାଥି ଭାବରେ ବର୍ଗୀକରଣ ହୋଇଥାଏ । ସ୍ନାୟୁ କଣ୍ଡକସନ ପରୀକ୍ଷା, ଜେନେଟିକ ପରୀକ୍ଷା, ସ୍ନାୟୁ ବାୟୋପ୍ସି ଓ ସ୍ନାୟୁ ଇମେଜିଙ୍ଗ କରି ରୋଗ ସମର୍ଥନ କରାଯାଏ ।
ଚିକିତ୍ସାରେ ସ‌ହାୟକ ଯତ୍ନ ନିଆଯାଏ ଯେଉଁଥିରେ ଫିଜିଓଥେରାପି, ଅର୍ଥୋଟିକ ଉପକରଣ ଓ ବ୍ୟାୟାମର ସାହାଯ୍ୟ ନିଆଯାଏ । ପାଦ, ହିପ କିମ୍ବା ମେରୁଦଣ୍ଡ ସମସ୍ୟାର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ଅସ୍ତ୍ରୋପଚାର କରାଯାଇପାରେ | ଆୟୁଷ ଉପରେ ରୋଗର ପ୍ରଭାବ ନାହିଁ, ଲୋକମାନଙ୍କର ଅବସ୍ଥା ସମୟ ସହିତ ଖରାପ ହୋଇଯାଏ ଏବଂ ଦୈନନ୍ଦିନ କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପନ କରିବାରେ ଅସୁବିଧା ହୁଏ ।
ସାର୍କୋ-ମାରି-ଟୁଥ ରୋଗ ପ୍ରାୟ ୨୫୦୦୦ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ ଓ ଏହାକୁ ଏକ ସାଧାରଣ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ନିଉରୋମସ୍କୁଲାର ରୋଗ ଭାବାରେ ବିବେଚିତ ହୋଇଥାଏ । ନାରୀମାନଙ୍କ ଅପେକ୍ଷା ପୁରୁଷମାନେ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବିତ ହୁଅନ୍ତି | ଏହି ଅବସ୍ଥା ପ୍ରଥମେ ୧୮୬ ମସିହାରେ ଜିନ-ମାର୍ଟିନ ସାର୍କୋ, ପିଅର ମାରି ଓ ହୋୱାର୍ଡ଼ ହେନରି ଟୁଥ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଶତପଥୀ
ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଶତପଥୀ (ଜନ୍ମ: ୯ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୨୯) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ । ସେ ଲୋକ ସଭାର ସାଂସଦ ଭାବରେ ଦୁଇଥର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି । ୧୯୭୧ ଓ ୧୯୭୭ ମସିହାରେ ହୋଇଥିବା ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ଢେଙ୍କାନାଳ ଲୋକ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ଯଥାକ୍ରମେ ୫ମ ଓ ୬ଷ୍ଠ ଲୋକ ସଭା କୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।
ଜନ୍ମ, ପରିବାର ଓ ଶିକ୍ଷା
ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଶତପଥୀ ୧୯୨୯ ମସିହାର ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୯ ତାରିଖରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ନାମ ବିଶ୍ୱନାଥ ଶତପଥୀ ଓ ପତ୍ନୀଙ୍କ ନାମ ନନ୍ଦିନୀ ଶତପଥୀ ।
ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ
ଦେବେନ୍ଦ୍ର ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସର କର୍ମୀ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ । ସେ ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନର ତଳ ସଦନ ଲୋକ ସଭା ର ସାଂସଦ ଭାବରେ ଦୁଇଥର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୨୯ ଜନ୍ମ ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୨ ମୃତ୍ୟୁ ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ ଶ୍ରେଣୀ:ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ ଶ୍ରେଣୀ:୫ମ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ ଶ୍ରେଣୀ:୭ମ ଲୋକ ସଭା ସଭ୍ୟ
ମକରଧ୍ଵଜ
ହିନ୍ଦୁ ପୁରାଣ ରାମାୟଣ ର ବର୍ଣ୍ଣନା ଅନୁସାରେ, ଯେତେବେଳେ ହନୁମାନ ସୀତାଙ୍କ ସନ୍ଧାନରେ ଲଙ୍କାରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ, ଏହି ଅବସରରେ ତାଙ୍କୁ ମେଘନାଦ ଧରି ରାବଣଙ୍କ ଦରବାରରେ ହାଜର କରାଇଥିଲେ । ତା’ପରେ ରାବଣ ହନୁମାନର ଲାଞ୍ଜକୁ ନିଆଁ ଲଗାଇଲା ଏବଂ ହନୁମାନ ତାଙ୍କର ଜଳୁଥିବା ଲାଞ୍ଜ ସହାୟତାରେ ଲଙ୍କାକୁ ପୋଡ଼ି ଦେଲେ । ଜଳୁଥିବା ଲାଞ୍ଜ ଯୋଗୁଁ ହନୁମାନ ପ୍ରବଳ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଭୋଗୁଥିଲେ । ଲାଞ୍ଜର ନିଆଁକୁ ଲିଭାଇ ଏଥିରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବାକୁ ସେ ସମୁଦ୍ର ଆଡ଼କୁ ଦୌଡିଥିଲେ । ସେହି ସମୟରେ, ହନୁମାନଙ୍କ ଦେହରୁ ବାହାରୁଥିବା ଝାଳର ଏକ ବୁନ୍ଦା ସମୁଦ୍ର ପାଣିରେ ପଡିଥିଲା ଯାହା ଏକ ମାଛ ପିଇଦେଇଥିଲା । ଫଳରେ ଏହି ମାଛ ଗର୍ଭବତୀ ହୋଇ ଏକ ପୁତ୍ର ସନ୍ତାନ ଜନ୍ମ ଦେଲା, ଯାହାର ନାମ ମକରଧ୍ୱଜ ଥିଲା ।  ମକରଧ୍ୱଜ ମଧ୍ୟ ହନୁମାନଙ୍କ ପରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଏବଂ ତେଜୀୟାନ ଥିଲେ । ତାଙ୍କୁ ଅହିରାବଣଦ୍ୱାରା ପାତାଲଲୋକର ଦ୍ୱାରପାଳ ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲା । ଯେତେବେଳେ ଅହିରାବଣ ନିଜର ମାୟାଶକ୍ତି ପ୍ରୟୋଗ ପୂର୍ବକ ପ୍ରଭୁ ରାମ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ବଳି ଉତ୍ସର୍ଗ କରିବା ପାଇଁ ଦେବୀଙ୍କ ନିକଟକୁ ଆଣିଥିଲେ, ସେତେବେଳେ ହନୁମାନ ଶ୍ରୀ ରାମ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ପାତାଳଲୋକରେ ପହଞ୍ଚି ସେଠାରେ ମକରଧ୍ୱଜକୁ ଭେଟିଥିଲେ । ପ୍ରଥମେ ମକରଧ୍ୱଜ ନିଜକୁ ହନୁମାନଙ୍କର ପୁତ୍ର ଭାବେ ପରିଚୟ ଦେଲେ । ତେବେ ହନୁମାନ ଆଜନ୍ମ ବ୍ରହ୍ମଚାରୀ ଥିବାରୁ ଏହିକଥାକୁ ବିଶ୍ୱାସ କଲେ ନାହିଁ । ଏହା ପରେ ମକରଧ୍ୱଜ ହନୁମାନଙ୍କ ତାଙ୍କର ଜନ୍ମର କାହାଣୀ ବର୍ଣ୍ଣନା କଲେ । ହନୁମାନ ଅହିରାବଣକୁ ବଧ କରି ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀରାମ ଏବଂ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ମୁକ୍ତ କରିଥିଲେ ଏବଂ ମକରଧ୍ୱଜଙ୍କୁ ପାତାଲଲୋକର ଅଧିପତି ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ କରିଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଧର୍ମର ପଥ ଅନୁସରଣ କରିବାକୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଇଥିଲେ ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ରାମାୟଣର ଚରିତ୍ର
ଗଙ୍ଗୁବାଈ କୋଠେବାଲୀ
ଗଙ୍ଗୁବାଈ କୋଠେବାଲୀ ଜଣେ ଭାରତୀୟ ବେଶ୍ୟା ଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପ୍ରକୃତ ନାମ ଥିଲା ଗଙ୍ଗା ହରଜୀବନଦାସ । ସେ ଗଙ୍ଗୁବାଈ କାଠିଆୱାଡ଼ି ବା ଗଙ୍ଗୁବାଈ ହରଜୀବନଦାସ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ ଥିଲେ । ୧୯୬୦ ଦଶକରେ ସେ ମୁମ୍ବାଇର କାମାଥିପୁରା ଅଞ୍ଚଳରେ ବ୍ୟେଶ୍ୟାବୃତ୍ତି କରୁଥିଲେ ।
ଜୀବନୀ
ଗଙ୍ଗୁବାଈଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ ରମଣୀକ ଲାଲ ତାଙ୍କୁ କାମାଥିପୁରାର ଏକ ବେଶ୍ୟାଳୟରେ ବିକି ଦେଇଥିଲେ । ଗଙ୍ଗୁବାଈ ଅନିଚ୍ଛାସତ୍ତ୍ୱେ ବେଶ୍ୟାବୃତ୍ତିରେ ଲିପ୍ତ ହୋଇଥିଲେ । କ୍ରମେ ସେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଭାବ ବଢ଼ିଥିଲା ଓ ସେ ବେଶ୍ୟାପଡ଼ାର ମୁଖ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଅଣ୍ଡରୱାର୍ଲ୍ଡ଼ ସହିତ ସମ୍ପର୍କ ଯୋଗୁ ସେ ବିଭିନ୍ନ ଅପରାଧିକ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଇ ପାରୁଥିଲେ । ସେ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଜବାହରଲାଲ ନେହେରୁଙ୍କୁ ଭେଟି ବେଶ୍ୟାମାନଙ୍କର ସମସ୍ୟା ଓ ସେମାନଙ୍କର ଜୀବନ ଧାରଣ ମାନରେ ଉନ୍ନତି ନିମନ୍ତେ ଅଲୋଚନା କରିଥିଲେ ।
ହୁସେନ ଜୈଦୀଙ୍କ ପୁସ୍ତକ ଅନୁଯାୟୀ, ୧୬ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଗଙ୍ଗା ନିଜ ଭାବୀସ୍ୱାମୀ ରମଣୀକ ଲାଲଙ୍କ ସହ ବିବାହ କରିବାପାଇଁ ଲୁଚିକରି ମୁମ୍ବାଇକୁ ପଳାଇ ଆସିଥିଲେ । ବିବାହର କେତୋଟି ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ରମଣୀକ ଗଙ୍ଗାଙ୍କୁ ୫୦୦ଟଙ୍କା ବିନିମୟରେ ଏକ ବେଶ୍ୟାଳୟରେ ବିକି ଦେଇଥିଲେ । ଗଙ୍ଗା ଅନିଚ୍ଛାକୃତ ଭାବେ ସେହି ବେଶ୍ୟାଳୟରେ ରହି ବେଶ୍ୟାବୃତ୍ତିରେ ଲିପ୍ତ ରହିଥିଲେ । କ୍ରମେ ସେ ଏକ ବେଶ୍ୟାଳୟରେ ମୁଖ୍ୟ ପାଲଟିଥିଲେ ।
ସୌକତ ଖାନ ନାମକ ଏକ ଗୁଣ୍ଡା ଗଙ୍ଗୁବାଈଙ୍କୁ ହଇରାଣ କରୁଥିଲା । ଗଙ୍ଗୁବାଈ ସୌକତ ଖାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ସେତେବେଳର ଅଣ୍ଡରୱାର୍ଲ୍ଡ଼ ଡନ କରିମ ଲାଲାଠାରେ ଅଭିଯୋଗ କରିଥିଲେ । କରିମ ଲାଲାଙ୍କ ତାଗିଦରେ ସୌକତ ଖାନ ସାବାଡ଼ ହୋଇଥିଲେ । ଗଙ୍ଗୁବାଈ, କରିମ ଲାଲାଙ୍କ ହାତରେ ରାକ୍ଷୀ ବାନ୍ଧୁଥିଲେ । କରିମ ଲାଲାଙ୍କ ଭଉଣୀ ଭାବରେ ଗଙ୍ଗୁବାଈଙ୍କ ପ୍ରତିପତ୍ତି ବଢ଼ିଥିଲା । ସେ ସମୟରେ କାମାଥିପୁରାଠାରେ ସେଣ୍ଟ ଆନ୍ଥୋନୀ ଗାର୍ଲ୍ସ ହାଇସ୍କୁଲ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରାଯାଇଥିଲା । ଏଥିପାଇଁ କାମାଥିପୁରା ବେଶ୍ୟାପଡ଼ା ବିସ୍ଥାପିତ କରିବା ପାଇଁ ଆଦେଶ ଆସିଥିଲା । ଗଙ୍ଗୁବାଈ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ଜବାହରଲାଲ ନେହେରୁଙ୍କୁ ଭେଟି ଏହି ଆଦେଶ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଆପତ୍ତି କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ କଥାରୁ କାମାଥିପୁରା ବେଶ୍ୟାପଡ଼ା ବିସ୍ଥାପିତ ହେବାରୁ ରକ୍ଷା ପାଇଥିଲା ।
ଗଙ୍ଗୁବାଈ ଅନାଥ ଶିଶୁମାନଙ୍କ ସମସ୍ୟା ସମାଧାନ ନିମନ୍ତେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ । ସେ ବେଶ୍ୟାପଡ଼ାରେ ଆସି ପହଞ୍ଚୁଥିବା ନୂଆ ଝିଅମାନଙ୍କୁ ବୁଝାସୁଝା କରି ଏ ବୃତ୍ତିରୁ ରକ୍ଷା କରି ନିଜନିଜ ଘରକୁ ଫେରେଇ ପାରୁଥିଲେ । ସେଥିପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଗଙ୍ଗୁବାଈ ଗଙ୍ଗା ମା ବୋଲି ମଧ୍ୟ ସମ୍ବୋଧନ କରାଯାଉଥିଲା । ଗଙ୍ଗୁବାଈଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁପରେ ତାଙ୍କର ଛବି ଓ ପ୍ରତିମା ବିଭିନ୍ନ ବେଶ୍ୟାଳୟମାନଙ୍କରେ ରଖାଯାଉଥିଲା ।
୨୦୧୧ରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୁସେନ ଜୈଦୀଙ୍କ ପୁସ୍ତକ ମାଫିଆ କୁଇନ୍ସ ଅଫ ମୁମ୍ବାଇରେ ଗଙ୍ଗୁବାଈଙ୍କ ଜୀବନୀ ଲେଖା ହୋଇଛି । ଏହି ପୁସ୍ତକ ଉପରେ ପର୍ଯ୍ୟବେସିତ ଓ ସଞ୍ଜୟ ଲିଲା ଭଂସାଲୀଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିନାରେ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଗଙ୍ଗୁବାଈ କାଠିଆୱାଡ଼ି ୨୦୨୨ ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିଲା । ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଆଲିଆ ଭଟ୍ଟ ଗଙ୍ଗୁବାଈଙ୍କ ଚରିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୭୭ ମୃତ୍ୟୁ
ମେହେରଗଡ ଫୋର୍ଟ ,
ମେହେରଗଡ ଫୋର୍ଟ  (Hindi: मेहरानगढ़ का दुर्ग) (Sindhi: مهراڻ ڳڙهه ‎
),ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ରାଜସ୍ଥାନର ଜୋଧପୁରଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ ଭାରତର ସର୍ବ ବୃହତ ଦୁର୍ଗ । ଏହା 1480 ମସିହାରେ ରାଓ ଯୋଧାଙ୍କଦ୍ୱାରା ନିର୍ମିତ ହେଇଥିଲା । ଏହା ସହରଠାରୁ 410 ଫୁଟ ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ ଓ ବିଶାଳ କାୟ ପ୍ରାଚୀରଦ୍ୱାରା ଅବଦ୍ଧ । ଏହା ମଧ୍ୟରେ ସୂକ୍ଷ୍ମ କରୁକର୍ଜ୍ୟ ବିଶିଷ୍ଟ ଖୋଦେଇ ସହ ଅନେକ ପ୍ରସାଦ ସମୂହ ରହିଛି । ଏକକ ଗୋଳେଇ ପାଉଞ୍ଚ ରାସ୍ତା ସହରରୁ ଏହା ଊପରକୁ ଯିବା ପାଇଁ ରହିଛି । ଏହି ଦୁର୍ଗର ବାମକୁ କିରାଟ ସିଂହ ନାମକ ସୈନ୍ୟଙ୍କ ସ୍ମାରକୀ ରହିଛି ।
ଦୁର୍ଗ ଭିତରକୁ ଯିବାକୁ 7ଟି ଗେଟ ରହିଛି । ଏହା ମଧ୍ୟରୁ ମହାରାଜା ମାନ ସିଂହ ତିଆରି କରିଥିବା ଜୟପୋଲ ( victory gate) ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟତମ ।ମହାରାଜା ଅଜିତ ସିଂ ନିର୍ମାଣ କରିଥିବା ଫତେହପୋଲ ମଧ୍ୟ ମହାରାଜାଙ୍କ ମୋଗଲମାନଙ୍କ ଉପରେ ବିଜୟ ମନେଇବାକୁ ନିର୍ମିତ ହେଇଥିଲା । ଏଠାରେ ସେ ଦେଇଥିବା ହାତର ଛପା ଏବେ ମଧ୍ୟ ରହିଛି ।
ମେହେରାନଗଡ ଦୁର୍ଗ ଭିତରେ ଥିବାଥିବା ମିଉଜିଅମ ରାଜସ୍ଥାନର ସବୁଠୁ ବେଶୀ ପ୍ରାଚୀନ କୀର୍ତ୍ତିରେ ଭର୍ତ୍ତି ଥିବା ସଂଗ୍ରହାଳୟ । 1730 ମସିହାରେ ମହାରାଜା ଜିତି ଥିବା ପାଳଙ୍କି, ଅସ୍ତ୍ର ଶସ୍ତ୍ର ସବୁ , ପ୍ରାଚୀନ କାଳର ପୋଷାକ , ଅଙ୍କିତା ଚିତ୍ର ଓ ଅନ୍ୟ ଦୁର୍ଲଭ ଏଇତିହାସିକ ଦ୍ରବ୍ଯ ସବୁ ଏଠାରେ ରହିଛି ।
ଇତିହାସ
ରାଓ ଯୋଧା ଯୋଧପୁରକୁ 1459 ମସିହାରେ ଏକ ରାଜପୁତ ରାଜ୍ୟ ହିସାବରେ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ । ସେ ରଣମଳଙ୍କ 24 ଜଣ ପୁତ୍ରଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଥିଲେ ଓ ପଞ୍ଚଦଶତମା ରାଠୋର ଶାସକ ଥିଲେ । ସେ ତାଙ୍କର ପୁରାତନ ମନାଦୋର ଦୁର୍ଗରୁ ଜୋଧପୁରଠାରେ ନିର୍ମିତ କରିଥିବା ଏହି ମେହେରଗଡ ଦୁର୍ଗକୁ ତାଙ୍କର ଆବାସ ଉଠେଇ ଆଣିଥିଲେ ।
ରାଓ ଯୋଧା ତାଙ୍କର ସେନାଙ୍କୁ ନେଇ ତତ୍କାଳୀନ ମେବାର ସେନାବାହିନୀକୁ ପରାସ୍ତ କରି 1459 ରେ ପାହାଡ ଉପରେ ଏହି ଦୁର୍ଗ ସ୍ଥାପନ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । thumb|The imposing silhouette of the Mehrangarh fort against the stunning clouds at Jodhpur. thumb|ଦୁର୍ଗରେ ଥିବା କିଲକିଲା ତୋପ
ହାତୀ ହାୱଦା
thumb|230x230_ପିକସେଲ|ସଂଗ୍ରହାଳୟରେ ଥିବା ପାଳଙ୍କି
ପାଲିଙ୍କି
ସେହି ସମୟରେ ପାଳଙ୍କି ରାଜକୀୟ ମହିଳାମାନେ ଯାତାୟତ କରିବାର ଏକ ମାଧ୍ୟମ ଥିଲା । ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା 20 ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଦ୍ୱିତୀୟର୍ଦ୍ଧ ଯାଏ ପ୍ରଚଳିତ ଥିଲା । ଏଥିରେ ରାଜା ଓ ବିଶିଷ୍ଟ ଅତିଥିମାନେ ମଧ୍ୟ ଯାତ୍ରା କରୁଥିଲେ । ପାଳଙ୍କିକୁ ହାତୀ ଉପରେ ଲଗା ଯାଏ ବା ତାକୁ ଭୃତ୍ୟମାନେ ବହନ କରି ନଉଥିଲେ । thumb|240x240_ପିକସେଲ|ସଂଗ୍ରହାଳୟରେ ଥିବା 1828 ମସିହାର ଶିବ ପୂରଣର ଚିତ୍ର ପଟ.
ଚାମୁଣ୍ଡା ମାତାଜୀ ମନ୍ଦିର
ଡାହାଣ|thumb|267x267_ପିକସେଲ|ଚାମୁଣ୍ଡା ମାତାଜୀ ମନ୍ଦିର ଚାମୁଣ୍ଡା ମାତାଜୀ ଯୋଧପୁରର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ରାଜା ରାଓ ଯୋଧାଙ୍କ ଆରାଧ୍ୟା ଦେବୀ ଥିଲେ । ସେ 1460 ମସିହାରେ ମାଁ ଚାମୁଣ୍ଡାଙ୍କ ମୂର୍ତି ଆଣି ମେହେରଗଡରେ ସ୍ଥାପନା କରିଥିଲେ ।
ରାଓ ଯୋଧା ମରୁଭୁମି ପ୍ରସ୍ତର ପାର୍କ
ରାଓ ଯୋଧା ମରୁଭୁମି ପ୍ରସ୍ତର ପାର୍କ 72 ଏକର ପରିମିତ ସ୍ଥାନରେ ବ୍ୟାପ୍ତ ଏକ ପାର୍କ । ଏଠାରେ ପରିବେଶିକ ଭାବରେ ଉଦ୍ଧହର କରାଯାଇଥିବା ମରୁ ଉଦ୍ୟାନ ରହିଛି । ଏହା 2006 ମସିହାରେ ସ୍ଥାପନ ହେଇଥିଲା ।
୨୦୦୮ ଦଳା ଚକଟା ଦୁର୍ଘଟଣା
ମେହେରଗଡ ଚାମୁଣ୍ଡା ଦେବୀ ମନ୍ଦିର ଭିତରେ 2008 ମସିହାରେ ଦଳା ଚକଟା ଦୁର୍ଘଟଣା ହେଇ 249 ଜଣ ଭକ୍ତଙ୍କ ଦେହାନ୍ତ ଓ 400ରେ ବେସୀ ଆହତ ହେଇଥିବା ଏହି ଦୁର୍ଗ ଇତିହାସରେ ଏକ ଦୁଖଡ ଘଟଣା ।.
ସଂସ୍କୃତି
ଦୁର୍ଗରେ ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ଚିତ୍ତ  ବିନୋଦନ ପାଇଁ ଲୋକ କଳାକାରମାନେ ଲୋକ ସଂଗୀତ ପରିବେଷଣ କରିଥାନ୍ତି । ଏହା ଏଠାରେ ଥିବା ସଂଗ୍ରହାଳୟ, ହସ୍ତତନ୍ତ୍ର ମେଳା, ରେଷ୍ଟୁରାଣ୍ଟରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଚଳିତ । ଏଠାରେ2012ରେ  ଇଂରାଜୀ ଫିଲ୍ମ The Dark Night Rises ର ଶୁଟିଙ୍ଗ ହେଇଥିଲା । "ଆୱାରାପନ  " ନାମକ ହିନ୍ଦୀ ଫିଲ୍ମର ଶୁଟିଙ୍ଗ ମଧ୍ୟ 2015ରେ ଏଠାରେ ହେଇଥିଲା । ଆମେରିକୀୟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକଙ୍କ junun ନାମକ ସଂଙ୍ଗୀତ ଆଲବମ ଥାଇ ଡକୁମେଣ୍ଟାରି ମଧ୍ୟ ଏଠାରେ ନିର୍ମିତ ହେଇଥିଲା ।
ବାଳସମନ୍ଦ ହ୍ରଦ
ବାଳସମନ୍ଦ ହ୍ରଦ
ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ରାଜସ୍ଥାନର ଜୋଧପୁରଠାରେ ଯୋଧପୁର - ମଣ୍ଡୋରେ ରାସ୍ତାରେ 5 କିଲୋମିଟର ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହା ଏକ ଲୋକପ୍ରିୟ ପିକନିକସ୍ଥଳଓ ଦର୍ଶନୀୟ ସ୍ଥାନ । ଏହା 1159 ମସିହାରେ ତତ୍କାଳୀନ ଗୁର୍ଜରା -ପ୍ରତିହାରା ଶାସକମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରେ ନିର୍ମିତ ଏକ କୁତ୍ରିମ ହ୍ରଦ । ଏହାକୁ ଏକ ଜଳାଶୟ ଭାବରେ ମାନଡୋରେ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଜଳ ଯୋଗାଣ ପାଇଁ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିଲା । ଏହା ଲମ୍ବରେ 1 କିଲୋମିଟର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ୟାପ୍ତ । ଏହାର ଗଭୀରତା 15 ମିଟର ।
ପରେ ଏହା ନିକଟରେ ବାଳାସମନ୍ଦ ହ୍ରଦ ରାଜମହଳ ନିର୍ମିତ ହେଇଥିଲା । ଏହାକୁ ରାଜାମାନେ ଗ୍ରୀଷ୍ମ କାଳୀନ ଆବାସ ହିସାବରେ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ । ଏହାର ଚତୁର୍ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଘାସ ବଗିଚା, ଆମ୍ବ , ଅମୃତ ଭଣ୍ଡା , ପିଜୁଳି ଇତ୍ୟାଦି ବୃକ୍ଷର ବଗିଛ ମଧ୍ୟ ରହିଛି । ଏଠାରେ ମୟୁର , ଶିଅଳ ଆଦି ପଶୁ ପକ୍ଷୀ ମଧ୍ୟ ରହିଥାନ୍ତି ।
ବଳାସମନ୍ଦ ମହଲ ହୋଟେଲ
ଏଠାରେ ବର୍ତ୍ତମାନ ପୂର୍ବରୁ ଥିବା ମହଲକୁ ପୁନର୍ନିର୍ମାଣ ତଥା ଉନ୍ନତିକରଣ କରାଯାଇ ଏକ ଅରମଦାୟକ ହୋଟେଲ ପର୍ଯ୍ୟଟକ ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଖୋଲା ଯାଇଛି । ସମସ୍ତ ଆଧୁନିକ ସୁବିଧା ଥାଇ ଏହି ହୋଟେଲରେ ପର୍ଯ୍ୟଟକମାନେ ରହି ଏହି ସ୍ଥାନର ମନୋରମ ଓ ପ୍ରକୃତିକ ସୌନ୍ଦର୍ଜୀ ଉପଭୋଗ କରିବାକୁ ଆସନ୍ତି ।
ମର୍ଫିନ
ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଗମ୍ଭୀର ପାର୍ଶ୍ୱପ୍ରତିକ୍ରିୟା:- ଶ୍ୱାସକ୍ରିୟା କମିଯାଏ ଓ ନିମ୍ନ ରକ୍ତଚାପ ହୁଏ । ଏହା ମାନବକୁ ନିଶାଗ୍ରସ୍ତ କରାଏ ଓ ଏହାର ଦୁରୂପ‌ଯୋଗ ହୁଏ । ଦୀର୍ଘଦିନର ବ୍ୟବ‌ହାର ପରେ ଏହାର ମାତ୍ରା କମେଇଲେ ଓପିଅଏଡ ଉଇଥଡ୍ର‌ୟାଲ ହୁଏ ।  ସାଧାରଣ ପାର୍ଶ୍ୱପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ ଝୁମା ହୁଏ, ବାନ୍ତି ଓ କୋଷ୍ଠକାଠିନ୍ୟ ହୁଏ । ନବଜାତ ଶିଶୁଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଥିବାରୁ ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ଗର୍ଭାବସ୍ଥାରେ ଓ ସ୍ତନ୍ୟପାନ ସମୟରେ ମର୍ଫିନ ଦେବାବେଳେ ସତର୍କ କରିଦିଆଯାଏ ।
ଫ୍ରିଡ୍ରିକ ସର୍ଟର୍ନର (Friedrich Sertürner) ସନ ୧୮୯୩ ଓ ୧୮୦୫ ମସିହା ମଧ୍ୟରେ ମର୍ଫିନ ପୃଥକୀକରଣ କରିଥିଲେ । ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ଯେ କୋଣସି ଗଛରୁ ସକ୍ରିୟ ଉପାଦାନ ପୃଥକୀକରଣ କରିବାରେ ଏହା ପ୍ରଥମ ଥିଲା । ସନ ୧୮୨୭ରେ ମର୍କ Merck ପ୍ରଥମେ ଏହାକୁ ବ୍ୟବସାୟିକ ଭିତ୍ତିରେ କାରବାର କରିଥିଲେ । ସନ ୧୮୫୩-୧୮୫୫ ମଧ୍ୟରେ ହାଇପୋଡର୍ମିକ ସିରିଞ୍ଜ ଆବିଷ୍କୃତ ହେବା ପରେ ମର୍ଫିନ ବ‌ହୁଳ ଭାବରେ ବ୍ୟବ‌ହୃତ ହୋଇଥିଲା ।  ଗ୍ରୀସ ଦେଶର ନିଦ୍ରା ଦେବତା ମର୍ଫିଅସଙ୍କ ନାମ ଅନୁସାରେ ସର୍ଟର୍ନର ଏହାର ନାମକରଣ ମର୍ଫିନ କରିଥିଲେ ।
ଅଫିମ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Opium poppy) ଏହାର ପ୍ରଥମିକ ଉତ୍ସ ଯେଉଁଥିରୁ ମର୍ଫିନ ପୃଥକୀକରଣ କରାଯାଏ । ସନ ୨୦୧୩ରେ ୫୨୩,୦୦୦ କିଲୋଗ୍ରାମ ମର୍ଫିନ ତିଆରି କରାଯାଇଥିଲା । ଏଥିରୁ ୪୫, ୦୦୦ କିଲୋଗ୍ରାମ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଲାଘବ ନିମନ୍ତେ ବ୍ୟବ‌ହୃତ ହୋଇଥିଲା ଯାହା ବିଗତ ୨୦ ବର୍ଷରେ ବ୍ୟବ‌ହୃତ ପରିମାଣର ୪ ଗୁଣ । ସେଥିରୁ ଅଧିକାଂଶ ବିକଶିତ ଦେଶମାନଙ୍କରେ ବ୍ୟବ‌ହୃତ ହୋଇଥିଲା । ମର୍ଫିନର ୭୦ % ଅନ୍ୟ ଔଷଧ ଯଥା ହାଇଡ୍ରୋମର୍ଫିନ, ଅକ୍ସିକୋଡୋନ, ହିରୋଇନ ଓ ମେଥାଡନ ତିଆରି କରିବା ନିମନ୍ତେ ବ୍ୟବ‌ହାର ହୋଇଥିଲା । ଆମେରିକାରେ ଏହା ସିଡ୍ୟୁଲ ୨ ଔଷଧ, ଇଂଲଣ୍ଡରେ କ୍ଲାସ ଏ ଓ କାନାଡ଼ାରେ ସିଡ୍ୟୁଲ ୧ ଔଷଧ । ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନର ମଡେଲ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକୀୟ ଔଷଧ ଚିଠାରେ ମୂଳ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସେବାର ଏକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଔଷଧ ଭାବରେ ଏହାର ନାମ ଲିପିବଦ୍ଧ ଅଛି ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ସେରେବ୍ରାଲ ଭେନସ ସାଇନସ ଥ୍ରୋମ୍ବୋସିସ
ମସ୍ତିଷ୍କ ଭେନସ୍ ସାଇନସ୍ ଥ୍ରୋମ୍ବୋସିସ୍ ( CVST ) ରୋଗରେ ମସ୍ତିଷ୍କରେ ଥିବା ଡୁରାଲ୍ ଭେନସ୍ ସାଇନସ୍ରେ ରକ୍ତ ଜମାଟ ହୋଇଯାଏ, ଯାହା ସାହାଯ୍ୟରେ ମସ୍ତିଷ୍କରୁ ରକ୍ତ ନିଷ୍କାସିତ ହୁଏ । ଏହାର ଲକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟରେ ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧା, ଅସ୍ୱାଭାବିକ ଦୃଷ୍ଟିଶକ୍ତି, ଷ୍ଟ୍ରୋକର ଯେ କୌଣସି  ଲକ୍ଷଣ ଯେପରିକି ଶରୀରର ଗୋଟିଏ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ମୁହଁ ଏବଂ ଅଙ୍ଗର ଦୁର୍ବଳତା ହୋଇପାରେ ଏବଂ ବାତ (seizures) ମାରିପାରେ  ।
ଭେନସ୍ ସାଇନସ୍ର ଅବରୋଧକୁ ଦର୍ଶାଇବା ପାଇଁ ସାଧାରଣତ କମ୍ପ୍ୟୁଟେଡ ଟୋମୋଗ୍ରାଫି ବା ସିଟି ସ୍କାନ୍ (computed tomography) କିମ୍ବା ମ୍ୟାଗ୍ନେଟିକ୍ ରିଜୋନାନ୍ସ ଇମେଜିଙ୍ଗ୍ ବା MRI (magnetic resonance imaging)ଦ୍ୱାରା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ | ଏହାର ମୂଳ କାରଣ ଜାଣିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ନିମନ୍ତେ ପରୀକ୍ଷା କରାଯାଇପାରେ ।
ଚିକିତ୍ସାରେ ସାଧାରଣତଃ ସ୍ୱଳ୍ପ ମଲିକୁଲାର୍ ଓଜନ ହେପାରିନ୍ ଆଣ୍ଟିକୋଏଗୁଲାଣ୍ଟ  ଔଷଧ ଦିଆଯାଏ ଯାହା ରକ୍ତ ଜମାଟକୁ ଦମନ କରିଥାଏ । କ୍ୱଚିତ୍, ଥ୍ରୋମ୍ବୋଲାଇସିସ୍ (ରକ୍ତ ଜମାଟ ନଷ୍ଟ ହେବା ଏନଜାଇମାଟିକ୍ ବିନାଶକାରୀ) ଔଷଧ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ।  ବେଳେ ବେଳେ ଏହି ରୋଗରେ  ଇଣ୍ଟ୍ରାକ୍ରାନିଆଲ୍ ଚାପ ବଢ଼ିଯାଏ ଓ ଏହି ଜଟିଳତା ଦେଖାଗଲେ ସଣ୍ଟ (shunt) ଭଳି ସର୍ଜିକାଲ୍ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇପାରେ ।
ଚିହ୍ନ ଏବଂ ଲକ୍ଷଣ
ସାଇନସ୍ ଥ୍ରୋମ୍ବୋସିସ୍ ଥିବା ଦଶ ଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ନଅ ଜଣଙ୍କର ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧା ହୁଏ; ଏହା କ୍ରମଶଃ ଖରାପ ହେବାକୁ ଲାଗେ, କିନ୍ତୁ ହଠାତ୍ ମଧ୍ୟ ଆରମ୍ଭ ହୋଇପାରେ ଯାହାକୁ ବଜ୍ରପାତର ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧା (thunderclap headache) କୁହାଯାଏ ।  ସାଇନସ୍ ଥ୍ରୋମ୍ବୋସିସ୍ର ଏକମାତ୍ର ଲକ୍ଷଣ ମୁଣ୍ଡ ବିନ୍ଧା ହୋଇପାରେ । ଅନେକ ରୋଗୀଙ୍କଠାରେ ଷ୍ଟ୍ରୋକ  ଲକ୍ଷଣ ଥାଏ: ଗୋଟିଏ କିମ୍ବା ଅଧିକ ଅଙ୍ଗ ଚଳାଇବାରେ ଅକ୍ଷମତା, ମୁହଁର ଗୋଟିଏ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଦୁର୍ବଳତା କିମ୍ବା କହିବାରେ ଅସୁବିଧା ଅନୁଭବ ହୁଏ । ଏହା ସାଧାରଣ "ଧମନୀ" ଷ୍ଟ୍ରୋକ ପରି ଶରୀରର ଗୋଟିଏ ପାର୍ଶ୍ୱକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ ନାହିଁ ।
୪୦% ଲୋକଙ୍କର ବାତ (seizures) ଥାଏ, ଯଦିଓ ମହିଳାମାନଙ୍କଠାରେ ପେରିପାର୍ଟମ୍ (ପ୍ରସବ ପୂର୍ବରୁ ଏବଂ ପରେ) ଅବଧିରେ ଅଧିକ ସାଇନସ୍ ଥ୍ରୋମ୍ବୋସିସ୍ ଦେଖାଯାଏ । ଏଗୁଡ଼ିକ ମୁଖ୍ୟତଃ the ଶରୀରର କେବଳ ଗୋଟିଏ ଅଂଶକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ ଏବଂ ଏକପାଖିଆ (ଗୋଟିଏ ପାର୍ଶ୍ୱରେ) ଘଟେ, କିନ୍ତୁ ବେଳେବେଳେ ବାତ ସାଧାରଣ ହୋଇଯାଏ ଏବଂ କ୍ୱଚିତ୍ ସେମାନେ ସାଂଘାତିକ ଅପସ୍ମାର (ଦୀର୍ଘ ସମୟ ଧରି ସ୍ଥିର କିମ୍ବା ବାରମ୍ବାର ବାତ) ଅବସ୍ଥା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ।
ବୟସ୍କମାନଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଉପରୋକ୍ତ ଅନେକ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଇନପାରେ । ଏହି ଅବସ୍ଥା ଥିବା ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥାରେ ସାଧାରଣତଃ ମାନସିକ ସ୍ଥିତିର ଅସ୍ପଷ୍ଟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଏବଂ ଚେତନା ସ୍ତର କମ୍ ହେଉଥିବା ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକ ଦେଖାଯାଏ ।
ମସ୍ତିଷ୍କର ଚାରିପାଖରେ ଚାପ ବଢ଼ିଯାଇପାରେ ଯାହାଦ୍ୱାରା ପାପିଲିଡେମା ( ଅପ୍ଟିକ୍ ଡିସ୍କର ଫୁଲା) ହୋଇପାରେ ଓ ଦେଖୁଥିବା ଦୃଶ୍ୟ ଧୁଆଁଳିଆ ଅନୁଭୂତ ହୋଇପାରେ । ଅତ୍ୟଧିକ ଚାପ ବୃଦ୍ଧି ହେଲେ ଚେତନା ସ୍ତର କମିଯାଏ, ରକ୍ତଚାପ ବୃଦ୍ଧି ହୁଏ, ହୃଦସ୍ପନ୍ଦନ ହାର କମିଯାଏ ଏବଂ ରୋଗୀ ଏକ ଅସ୍ୱାଭାବିକ ଶାରୀରିକ ସ୍ଥିତି ଗ୍ରହଣ କରେ ।
କାରଣ
ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପରିସ୍ଥିତିରେ ସେରେବ୍ରାଲ୍ ଭେନସ୍ ସାଇନସ୍ ଥ୍ରୋମ୍ବୋସିସ୍ ଅଧିକ ଦେଖାଯାଏ । ୮୫% ଲୋକଙ୍କର ଅତି କମରେ ଏହି ସଙ୍କଟ କାରକଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ଥାଏ ।
ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ
ଲକ୍ଷଣ ଆଧାରରେ ଏହି ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଇପାରେ, ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧା, ଇଣ୍ଟାକ୍ରାନିଆଲ୍ ଚାପ ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ସ୍ନାୟୁଗତ ଅସ୍ୱାଭାବିକ ଲକ୍ଷଣ ଆଦି ଲକ୍ଷଣମାନଙ୍କର ମିଶ୍ରଣ କିମ୍ବା ଯେତେବେଳେ ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧା ଏବଂ ସ୍ନାୟୁଗତ ଅସ୍ୱାଭାବିକତା, ଯେପରିକି ସାବାରାକ୍ନଏଡ୍ ରକ୍ତସ୍ରାବ ର ବିକଳ୍ପ କାରଣମାନ ବାଦ ଦିଆଯାଇଛି ।
ଇମେଜିଙ୍ଗ୍
thumb| ଟ୍ରାନ୍ସଭର୍ସ ସାଇନସ୍ର ଏକ ଡୁରାଲ୍ ଭେନସ୍ ସାଇନସ୍ ଥ୍ରୋମ୍ବୋସିସ୍ । ବାମ ଅପେକ୍ଷା ଡାହାଣ‌ଟି ବଡ଼ ଦେଖାଯାଉଛି । ବିଭିନ୍ନ ନ୍ୟୁରୋମେଜିଂ ଅନୁସନ୍ଧାନ ଉପଲବ୍ଧ ଅଛି ଯାହା ମସ୍ତିଷ୍କ ସାଇନସ୍ ଥ୍ରୋମ୍ବୋସିସ୍ ଚିହ୍ନଟ କରିପାରେ । ସେରେବ୍ରାଲ ଇଡିମା ଏବଂ ଭେନସ ଇନ‌ଫାର୍କସନ‌ଦ୍ୱୟ ଯେକୌଣସି ଇମେଜିଙ୍ଗରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇପାରେ, କିନ୍ତୁ ଥ୍ରୋମ୍ବସ ଚିହ୍ନଟ ପାଇଁ, ସର୍ବାଧିକ ସାଧାରଣତଃ କମ୍ପ୍ୟୁଟେଡ ଟୋମୋଗ୍ରାଫି (CT) ଏବଂ ଏମଆରଆଇ (MRI) ଯେଉଁଥିରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରରର radiocontrast ବ୍ୟବହାର କରି ଭେନୋଗ୍ରାମ (venogram) କାରିମସ୍ତିଷ୍କର ଶିରାକୁ ଦେଖାଯାଏ ।
ଭେନସ୍ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ରେଡିଓ ରେଡିଓକଣ୍ଟ୍ରାଷ୍ଟ ସହିତ ( ସିଟିଭେନୋଗ୍ରାଫି କିମ୍ବା ସିଟିଭି) କଲେ ଏମଆରଆଇ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ଚିହ୍ନଟ ହାର ଦେଖାଯାଏ । ଏହି ପରୀକ୍ଷଣରେ ରେଡିଓ-ଓପେକ ପଦାର୍ଥ ଏକ ଶିରାରେ (ସାଧାରଣତଃ ବାହୁରେ) ଇଞ୍ଜେକ୍ସନ ଆକାରରେ ଦିଆଯାଏ ଏବଂ ରକ୍ତ ପ୍ରବାହକୁ ଏହାକୁ ମସ୍ତିଷ୍କ ଶିରାକୁ ନେଇଯିବା ପାଇଁ ସମୟ ଦିଆଯାଏ - ଯେଉଁ ସମୟରେ ସ୍କାନ୍ କରାଯାଏ । ଏହାର ୭୫–୧୦୦0% ସମ୍ବେଦନଶୀଳତା ଅଛି (ଏହା ଉପସ୍ଥିତ ଥିବା ସମସ୍ତ ଜମାଟଗୁଡିକର ୭୫–୧୦୦% ଚିହ୍ନଟ କରେ) ଏବଂ ୮୧–୧୦୦% ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟତା ଅଛି (0–୧୯%ରେ ଭୁଲ୍ ସକାରାତ୍ମକ ହେବ) । ପ୍ରଥମ ଦୁଇ ସପ୍ତାହରେ, "ରିକ୍ତ ଡେଲଟା ଚିହ୍ନ" ଦର୍ଶନ କରାଯାଇପାରେ (ପରବର୍ତ୍ତୀ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ, ଏହି ଚିହ୍ନ ଅଦୃଶ୍ୟ ହୋଇପାରେ) |
ଡି-ଡାଇମର୍
ଡି-ଡାଇମର୍ ରକ୍ତ ପରୀକ୍ଷା ଏବଂ ମସ୍ତିଷ୍କ ଭେନସ୍ ସାଇନସ୍ ଥ୍ରୋମ୍ବୋସିସ୍ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସମ୍ବନ୍ଧ ଅଛି । ଏହି ଆସୋସିଏସନ କିନ୍ତୁ ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟକୁ ଏଡ଼ାଇବା ପାଇଁ ଯଥେଷ୍ଟ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ନୁହେଁ ।
ପରବର୍ତ୍ତୀ ପରୀକ୍ଷା
ଅଧିକାଂଶ ରୋଗୀଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ, ମସ୍ତିଷ୍କ ସାଇନସ୍ ଥ୍ରୋମ୍ବୋସିସ୍ ପାଇଁ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ କାରଣ ସହଜରେ ସ୍ପଷ୍ଟ ହୁଏ ନାହିଁ । ସଂକ୍ରମଣର ଉତ୍ସ ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ; ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଥ୍ରୋମ୍ବୋଫିଲିଆ (ରକ୍ତ ଜମାଟ ବାନ୍ଧିବାର ପ୍ରବୃତ୍ତି) ପାଇଁ ସ୍କ୍ରିନ କରିବା ଏକ ସାଧାରଣ ଅଭ୍ୟାସ ।
ପାଥୋଜେନେସିସ୍
ମସ୍ତିଷ୍କର ଉଭୟ ବାହ୍ୟ ଶିରା ଏବଂ ଗଭୀର ଶିରା ପ୍ରଣାଳୀଦ୍ୱୟ ଡୁରାଲ୍ ଭେନୋସ୍ ସାଇନସ୍‌ରେ ରକ୍ତ ଖାଲି କରେ, ଯାହା ରକ୍ତକୁ ଜୁଗୁଲାର ଶିରାକୁ ଏବଂ ସେଠାରୁ ହୃଦୟକୁ ନେଇଯାଏ । ମସ୍ତିଷ୍କ ଭେନସ୍ ସାଇନସ୍ ଥ୍ରୋମ୍ବୋସିସରେ ରକ୍ତ ଜମାଟ ବାନ୍ଧିବା ସାଧାରଣଃ ଉଭାୟ ମସ୍ତିଷ୍କର ଶିରାରେ ଏବଂ ଶିରା ସାଇନସ୍‌ରେ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ । ଶିରାମାନଙ୍କର ଥ୍ରୋମ୍ବୋସିସ୍ ନିଜେ ଭେନସ୍ ଇନଫାର୍କସନ୍ ସୃଷ୍ଟି କରେ - ସଂକୋଚନ ହେତୁ ମସ୍ତିଷ୍କ ତନ୍ତୁରେ କ୍ଷତି ହୁଏ ଏବଂ ରକ୍ତ ଯୋଗାଣ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ହୁଏନି । ଏହା ମସ୍ତିଷ୍କ ଇଡିମା (ଉଭୟ ଭାସୋଜେନିକ୍ ଏବଂ ସାଇଟୋଟକ୍ସିକ୍ ଏଡିମା)ରେ ପରିଣତ ହୁଏ, ଏବଂ ଛୋଟ ପେଟେକିଆଲ୍ ରକ୍ତସ୍ରାବ ହୋଇଥାଏ ଯାହା ବଡ଼ ହେମାଟୋମାରେ ପରିଣତ ହୋଇପାରେ । ସେରେବ୍ରୋସ୍ପାଇନାଲ୍ ଫ୍ଲୁଇଡ୍ (CSF)ର ରିସର୍ପସନ୍ ହ୍ରାସ ହେତୁ ଇଣ୍ଟ୍ରାକ୍ରାନିଆଲ୍ ଚାପ ବୃଦ୍ଧି ପଛରେ ସାଇନସ୍ ଥ୍ରୋମ୍ବୋସିସ୍ ହେଉଛି ମୁଖ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ର । ଅବସ୍ଥା ହାଇଡ୍ରୋସେଫାଲସ୍ ଆଡକୁ ଯାଏ ନାହିଁ, କାରଣ ମସ୍ତିଷ୍କର ବିଭିନ୍ନ ଅଂଶ ମଧ୍ୟରେ ଚାପରେ କୌଣସି ପାର୍ଥକ୍ୟ ନାହିଁ ।
ଫିବ୍ରନ ଓ ଫାଇବ୍ରିନୋଲାଇସି ମଧ୍ୟରେ ଏକ ଅସମତା ଯୋଗୁ ରକ୍ତ ଜମାଟ ବାନ୍ଧେ । ଭିରକୋ ଟ୍ରାଏଡରେ ଏହିପରି ଅସନ୍ତୁଳନ ପାଇଁ ତିନୋଟି ପ୍ରମୁଖ କ୍ରିୟାବିଧି ହୋଇପାରେ । ସାଧାରଣ ରକ୍ତ ପ୍ରବାହରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ, ରକ୍ତଭଣ୍ଡାରର କାନ୍ଥରେ ଆଘାତ ଏବଂ ରକ୍ତ ସମ୍ବିଧାନରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ (ହାଇପରକୋଏଗୁଲେବିଲିଟି) । ସେରେବ୍ରାଲ୍ ଭେନସ୍ ସାଇନସ୍ ଥ୍ରୋମ୍ବୋସିସ୍ର ଅଧିକାଂଶ ଘଟଣା ହାଇପରକୋଏଗୁଲେବିଲିଟି କାରଣରୁ ହୋଇଥାଏ ।
ଜମାଟ ରକ୍ତ ଭାଙ୍ଗିଯାଇ ଏମ୍ବୋଲସରେ ପରିଣତ ହୋଇପାରେ ଏବଂ ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣ ହୋଇ (embolise) ଫୁସ୍‌ଫୁସ୍‌କୁ ଯାଇ ପଲ୍ମୋନାରି ଏମ୍ବୋଲିଜ୍ମ ସୃଷ୍ଟି କରେ । ।  ପୂର୍ବତନ ରିପୋର୍ଟଗୁଡିକର ବିଶ୍ଳେଷଣରେ ଏହା ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ହୋଇଛି ଯେ ଏହା ପ୍ରାୟ ୧0% କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହା ଘଟିଥାଏ, କିନ୍ତୁ ଏହାର ପୂର୍ବାନୁମାନ ବହୁତ ଖରାପ ଅଟେ ।