cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ମାଘ ସପ୍ତମୀ
କୋଣାର୍କରେ ରଥଯାତ୍ରାର ଇତିହାସ
ଅଭିଶପ୍ତ ଶାମ୍ବ ପିତା ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ୍ରମେ କୁଷ୍ଠରୋଗରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗାରେ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ ଏବଂ ସୂର୍ଯ୍ୟପୂଜାର ଅୟମାରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ସେହି ଦ୍ୱାପରଯୁଗର ସମୟ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ରାଜାଙ୍କ ରାଜତ୍ୱକାଳରୁ ସାକ୍ୟ ସମ୍ବତ ଯାଏ ୨୫୨୬ବର୍ଷ, ବୁଦ୍ଧଦେବଙ୍କ ଜନ୍ମଠାରୁ ଯୀଶୁଖ୍ରୀଷ୍ଟଙ୍କ ଜନ୍ମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୫୭୪ବର୍ଷ ଏବଂ ଯୀଶୁଙ୍କ ଜନ୍ମଠାରୁ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅର୍ଥାତ୍ ୨୦୧୪ବର୍ଷଯାଏଁ; ଅତଏବ ବର୍ତ୍ତମାନ କଳିଯୁଗକୁ ମିଶାଇ ୫୧୧୩ ବର୍ଷ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ହୋଇଗଲାଣି । ସୁତରାଂ ୫୧୧୩ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ଶାମ୍ବ କୁଷ୍ଠରୋଗରୁ ମୁକ୍ତି ପାଇବା ପାଇଁ ପୌଷମାସ ଦଶମୀଠାରୁ ମାଘ ମାସ ସପ୍ତମୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ତପସ୍ୟା କରିଥିଲେ । ଯେଉଁ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କ ମଣିବିଗ୍ରହକୁ  ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ନଦୀରେ ସ୍ନାନ ସମୟରେ ପ୍ରାପ୍ତକରି ଶାମ୍ବ ସୂର୍ଯ୍ୟପୂଜା କରୁଥିଲେ,  ମିତ୍ରାଦିତ୍ୟଂ ସେହି ସ୍ଥାନରେ ସୂର୍ଯ୍ୟମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣକରି  ସେଥିରେ ବିଗ୍ରହକୁ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ । ସେବେଠାରୁ ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କ ରଥଯାତ୍ରା ପାଳନ କରାଯାଉଥିବାର ଅନୁମାନ କରାଯାଏ । ପରବର୍ତ୍ତୀ କାଳରେ ରାଜାମାନେ ଥରକୁ ଥର ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ କରିଛନ୍ତି, ପରିଶେଷରେ ଲାଙ୍ଗୁଡା ନରସିଂହ ଦେବ ଏକ ଚଳନ୍ତା ରଥ ସଦୃଶ ସୂର୍ଯ୍ୟମନ୍ଦିରର ରୂପରେଖ ଦେଇଥିଲେ । ତେଣୁ ରଥ ସଦୃଶ୍ୟ ମନ୍ଦିର ତିଆରି ପୂର୍ବରୁ ଏଠାରେ ଲୌକିକ ରଥଯାତ୍ରା ହେଉଥିବାର ପ୍ରମାଣ ଦିଏ । ମାଦଳା ପାଞ୍ଜିରେ କୋଣାର୍କରେ ମାଘ ସପ୍ତମୀ ଯାତ୍ରା ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି । କପିଳ ସଂହିତାରେ ଏହିସ୍ଥାନରେ ରଥଯାତ୍ରା   ଓ ବ୍ରହ୍ମପୁରାଣରେ ଚୈତ୍ରମାସର ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ 'ଚୈତ୍ର ଯାତ୍ରା' ନାମରେ ଏଠାରେ ଏକ ଯାତ୍ରା ହେଉଥିବାର  ବର୍ଣ୍ଣନା ରହିଛି । ଖ୍ରୀଷ୍ଟିୟ ଷଷ୍ଠ ଶତାବ୍ଦୀରେ ମାଘ ସପ୍ତମୀରେ ଓଡ଼ିଶାର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ସୂର୍ଯ୍ୟପୂଜା ଉତ୍ସବ ପାଳନ ହେଉଥିଲା ବୋଲି ଡଃ. ନବୀନ କୁମାର ସାହୁ ଓଡ଼ିଆ ଜାତିର ଇତିହାସରେ ଲେଖିଛନ୍ତି । ଚୀନ ପରିବ୍ରାଜକ ହୁଏନଂସା ୬୪୧ଖ୍ରୀଷ୍ଠାବ୍ଦରେ ସୂର୍ଯ୍ୟରଥ ଉତ୍ସବ ଦେଖିଥିବାର ଉଲ୍ଲେଖ କରିଛନ୍ତି । ଗଙ୍ଗାଙ୍କ ୧୮୩ରେ ଚେକାକେଲ ତାମ୍ର ଶାସନରେ ରଥ ସପ୍ତମୀ ଉପଲକ୍ଷେ ଗ୍ରହ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କୁ ଭୂମିଦାନର କରାଯାଇଥିବାର ସୂଚନା ମିଳେ । ଅନଙ୍କଭୀମ ଦେବଙ୍କ ରାଜତ୍ୱ ୨୯ ବର୍ଷରେ ସନ ୧୧୫୭ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ ମାଘ ଶୁକ୍ଳ ସପ୍ତମୀରେ ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ସ୍ନାନପରେ ରଥଯାତ୍ରାରେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଉପାସକ ଗ୍ରହ ବ୍ରାହ୍ମଣ କୃର୍ତ୍ତିବାସ ନାୟକଙ୍କୁ ଦୁଇଟି ଭୂମିଦାନ ବିଷୟ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର ପାତାଳେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର ଦେହରେ ଖୋଦିତ ଅଛି । ଏହି ରଥଯାତ୍ରା ପୁରୀ ରଥଯାତ୍ରାଠାରୁ ପ୍ରାଚୀନ ଅଟେ । କିନ୍ତୁ ସ୍କନ୍ଧପୁରାଣ ଉତ୍କଳ ଖଣ୍ଡରେ ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ବୁଡ ଉପଲକ୍ଷେ କୋଣାର୍କରେ ମାଘମାସ ଶୁକ୍ଳ ପଞ୍ଚମୀ ଦିନ ରଥଯାତ୍ରା ଗୁଣ୍ଡିଚା ଯାତ୍ରା ପରି ପାଳନ ହେଉଥିଲା । ଓଡ଼ିଶାରେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଚାରିଗୋଟି ରଥଯାତ୍ରା ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ । ବର୍ଷର ପ୍ରତି ଦୁଇମାସରେ ଥରେ ଗୋଟିଏ ରଥଯାତ୍ରା ହୁଏ । ଚୈତ୍ରମାସ ଶୁକ୍ଳ ଅଷ୍ଟମୀରେ ରୁକୁଣା ରଥଯାତ୍ରା, ଆଷାଢ ମାସ ଦ୍ୱିତୀୟାରେ ଗୁଣ୍ଡିଚା ରଥଯାତ୍ରା, ଆଶ୍ୱିନରେ ଦୁର୍ଗାଙ୍କ ଏବଂ ମାଘ ମାସ ପଞ୍ଚମୀରେ କୋଣାର୍କ ସୌର ରଥଯାତ୍ରା ପାଳନ ହେଉଥିବାର ପୁରାଣରେ ବର୍ଣ୍ଣନା ଅଛି । କିନ୍ତୁ ପ୍ରତି ଦୁଇ ମାସ ବ୍ୟବଧାନରେ ଗୋଟିଏ ରଥଯାତ୍ରା ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଉଥିବାରୁ କୋଣାର୍କର ସୌର ରଥଯାତ୍ରା ମାଘ ମାସ ପରିବର୍ତ୍ତେ ପୌଷମାସରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେବାର  ଗବେଷକ ଡଃ. ଉପେନ୍ଦ୍ର ନାଥ ଭୋଳ ପ୍ରମାଣ ଦେଇଛନ୍ତି ।
ରଥଯାତ୍ରା
ସଂପ୍ରତି ଶାମ୍ବ ଦଶମୀ ଦିନ ଏକ ଛୋଟ ରଥରେ ଅନନ୍ତ ଅବଧୂତ ମଠରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଉତ୍ତରାୟଣ ଓ ଦକ୍ଷିଣାୟନ ଦୁଇ ବୀଜ ପ୍ରତିମାକୁ ରଥରେ ବସାଇ ଚନ୍ଦ୍ରଭାଗା ତୀର୍ଥ ନିକଟରେ ସ୍ନାନ କରାଇଥାନ୍ତି । ଏହାପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା ଓ ଗାୟତ୍ରୀ ଯଜ୍ଞ ସମ୍ପାଦନା ହେବାପରେ ସୂର୍ଯ୍ୟରଥ ଛୋଟବାବା ମଠସ୍ଥିତ ବିରଞ୍ଚି ନାରାୟଣ ମନ୍ଦିରରେ ସତାଇଶ ଦିନ ରହି ସତାଇଶଟି ନକ୍ଷତ୍ରରେ ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା ପରେ ପବିତ୍ର ମାଘ ସପ୍ତମୀ ଦିନ ପୁଣିଥରେ ଅନନ୍ତ ଅବଧୂତ ମଠକୁ ବାହୁଡି ଆସନ୍ତି । ଏହି ଯାତ୍ରାରେ ଅନନ୍ତ ଅବଧୂତ ମଠ, ସୌର ବ୍ରାହ୍ମଣ ପରିବାର, ଗାୟତ୍ରୀ ପରିବାର ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନୀୟ କମିଟିଦ୍ୱାରା ରଥଯାତ୍ରା ପରିଚାଳନା କରାଯାଏ । ଏହି ସମୟରେ କୋଣାର୍କଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ଅନୁଷ୍ଠାନଦ୍ୱାରା ସୌର ମହାଯଜ୍ଞମାନ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ପର୍ବ ପର୍ବାଣି
ସୁମନ ରାଓ
ସୁମନ ରତନ ସିଂହ ରାଓ (ଜନ୍ମ: ୨୩ ନଭେମ୍ବର ୧୯୯୮) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ମଡେଲ ଏବଂ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରତିଯୋଗିତାର ବିଜୟୀନି ଅଟନ୍ତି । ୨୦୧୯ ମସିହାର ଭାରତୀୟ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଫେମିନା ମିସ୍ ଇଣ୍ଡିଆର ସେ ବିଜେତା ଥିଲେ । ୨୦୧୯ ମସିହାର ଯୁକ୍ତ ରାଜ୍ୟ ର ଏକ୍ସେଲ୍ ଲଣ୍ଡନରେ ହୋଇଥିବା ମିସ୍ ୱାଲ୍ଡ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ସେ ଭାଗନେଇଥିଲେ ଏବଂ ପ୍ରତିଯୋଗିତାର ୩ୟ ସ୍ଥାନରେ ରହିଥିଲେ । ଏଥିସହ ସେ ଏହି ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ମିସ୍ ଏସିଆ ଟାଇଟେଲ ଜିତିଥିଲେ ।
ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ ଏବଂ ଶିକ୍ଷା
ସୁମନ ରାଓ ୧୯୯୮ ମସିହାର ନଭେମ୍ବର ମାସ ୨୩ ତାରିଖରେ ରାଜସ୍ଥାନର ଉଦୟପୁର ଅଞ୍ଚଳର ଆଇଦାନା ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବାପା, ରତନ ସିଂହ ରାଓ, ଜଣେ ଗହଣା ଏବଂ ଅଳଙ୍କାର ବେପାରୀ ଏବଂ ତାଙ୍କ ମାଆ ସୁଶୀଳା କନୱର୍ ରାଓ ଜଣେ ଗୃହିଣୀ । ଜିତେନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ଚିରାଗ ନାମକ ତାଙ୍କର ଦୁଇ ଜଣ ଭାଇ ଅଛନ୍ତି । ସୁମନାଙ୍କୁ ମାତ୍ର ୧ ବର୍ଷ ବୟସ ହୋଇଥିବାବେଳେ ତାଙ୍କ ପରିବାର ମୁମ୍ବାଇ ଆସିଯାଇଥିଲେ । ସେ ନବି ମୁମ୍ବାଇ ର ମହାତ୍ମା ସ୍କୁଲ ଅଫ୍ ଆକାଡେମିକ୍‌ସ୍ ଆଣ୍ଡ ସ୍ପୋର୍ଟସ୍ ସ୍କୁଲରେ ପଢ଼ୁଥିଲେ । ଏବେ ସେ ମୁମ୍ବାଇ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଚାଟାର୍ଡ୍ ଆକାଉଣ୍ଟାଣ୍ଟ ପଢ଼ୁଛନ୍ତି । ତାଙ୍କର ମାତୃଭାଷା ମେୱାରୀ ଏବଂ ଏହା ବ୍ୟତୀତ ସେ ହିନ୍ଦୀ ଏବଂ ଇଂରାଜୀରେ କଥାବାର୍ତ୍ତା କରନ୍ତି । ଏତଦ୍ ବ୍ୟତୀତ ସେ ମଧ୍ୟ ଜଣେ ପ୍ରଶିକ୍ଷୀତା କଥକ ନର୍ତ୍ତକୀ ।
ମିସ୍ ୱାଲ୍ଡ ୨୦୧୯
ସୁମନଙ୍କର ବିଉଟି ଉଇଥ୍ ଏ ପର୍‌ପୋସ୍ ପ୍ରକଳ୍ପ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ୧୦ଟି ପ୍ରକଳ୍ପ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାନ ପାଇଥିଲା । ତାଙ୍କର ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପଟିର ନାମ ଥିଲା 'ପ୍ରୋଜେକ୍ଟ ପ୍ରଗତି', ଯେଉଁଥିରେ ସେ ଆଦିବାସୀ ତଥା ଆଦିମ ଜନଜାତିର ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ଆର୍ଥିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଆତ୍ମନିର୍ଭଳଶୀଳ କରାଇବା ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାର ଯୋଜନା କରିଥିଲେ । ଆଲୋବେରା ବା ଘିକୁଆଁରୀ ଏବଂ ଗୋଲାପରୁ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଉପକରଣ ଏବଂ ଜେଲ୍‌ଆଦି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାପାଇଁ ସେ ମେସିନ୍ କିଣିଥିଲେ, ଯାହାକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ମହିଳାମାନେ ସେମାନଙ୍କର ଗାଁମାନଙ୍କରେ ସହଜରେ ବିଭିନ୍ନ ଜିନିଷ ଆଦି ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିପାରିବେ । ତାଙ୍କର ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପକୁ ପ୍ରିନ୍ସେସ୍ ଦିବ୍ୟା କୁମାରୀ ଫାଉଣ୍ଡେସନ୍ ତରଫରୁ ସାହାଯ୍ୟ ମିଳିଥିଳା, ଯାହାର ଫଳ ସ୍ୱରୂପ ସେ ଏହି ଶିକ୍ଷାକେନ୍ଦ୍ର ଜରିଆରେ ମହିଳାମାନଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ହସ୍ତତନ୍ତ, ଘର ସଜେଇବା ପାଇଁ ହସ୍ତଶିଳ୍ପ ଉପକରଣ ଏବଂ ଗହଣା ଅଳଙ୍କାର ଆଦି ପ୍ରସ୍ତୁତି ପାଇଁ ତାଲିମ ଦେଇପାରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପ ମାଧ୍ୟରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଦ୍ରବ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଜୟପୁର ସିଟି ପାଲେସ୍‌ରେ ଉପଲବ୍ଧ ହେବା ସହ ତାଙ୍କର ଅନ୍‌ଲାଇନ୍ ୱେବ୍‌ସାଇଟ୍‌ରେ ଉପଲବ୍ଧ ହେଉଛି । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସେ ଭାରତ ସେବାଶ୍ରମ ସଂଘ ସହ ମଧ୍ୟ ମିଶି ତାଙ୍କ ପ୍ରକଳ୍ପର ଦ୍ରବ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ ବିକ୍ରୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଇଛନ୍ତି ।
ବାହାର ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୯୮ ଜନ୍ମ ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ଯୁଗଳ ଦେବତା
ଯୁଗଳ ଦେବତା ଜଣେ ଜଣାଶୁଣା ଓଡ଼ିଆ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଚିତ୍ରତ୍ତୋଳକ, ପ୍ରଯୋଜକ ଓ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଅଟନ୍ତି ।
ବାହାର ଲିଙ୍କ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ସିନେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଶ୍ରେଣୀ:ଓଲିଉଡ଼ ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ଚିତ୍ରତ୍ତୋଳକ ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ପ୍ରଯୋଜକ ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଶ୍ରେଣୀ:ଜିବନ୍ତ ମଣିଷ ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକ ଶ୍ରେଣୀ:ବୃତ୍ତି ଅନୁସାରେ ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ
ବଟର ଚିକେନ
ବଟର ଚିକେନ ଏକ ଲୋକପ୍ରିୟ ଭାରତୀୟ ପଞ୍ଜାବୀ ଖାଦ୍ୟ ଅଟେ ।.
ପ୍ରସ୍ତୁତି
ଏହି ବ୍ୟଞ୍ଜନର ବହୁ ସଂସ୍କରଣ ଉପସ୍ଥାପନ ରହିଛି । ଚିକେନ ଏକ ଦହି ଏବଂ ସାଧାରଣ ଭାବେ ଗରମ ମସଲା, ଅଦା, ରସୁଣ ପେଷ୍ଟ, ଲେମ୍ବୁ, କଳା ମରିଚ, ଧନିଆ, ଜିରା, ହଳଦୀ, ଲୁଣ ଏବଂ ଲଙ୍କା ସହିତ ମସଲା ମିଶ୍ରଣ କରି ରାତିସାରା ରଖାଯାଏ । ଚିକେନ ପାରମ୍ପରିକ ରୂପେ ସାଧାରଣତଃ ତନ୍ଦୁରରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥାଏ । କିନ୍ତୁ ଏହା ମଧ୍ୟ ତତଲା ପ୍ୟାନରେ ପ୍ରସ୍ତୁତି ହୋଇପାରେ । ଚିକେନର ମିଶ୍ରଣ ପ୍ରସ୍ତୁତି ପାଇଁ - ବଟର, ଟମାଟୋ, ଖୋଆ, ବିଭିନ୍ନ ମସଲା ଯଥା ଜିରା, ଲବଙ୍ଗ, ଡାଲଚିନି, ଧନିଆ, ଗୋଲମରିଚ, ମେଥି ଏବଂ ସତେଜ କ୍ରିମର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥାଏ ।  କାଜୁ ପେଷ୍ଟର ବ୍ୟବହାର ମଧ୍ୟ କରାଯାଇପାରେ । ମିଶ୍ରଣ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବା ପରେ ମିଶ୍ରିତ ଚିକେନ ଏବଂ ପ୍ରସ୍ତୁତ ମିଶ୍ରଣରେ ରନ୍ଧା ଯାଇଥାଏ
ଖାଦ୍ୟ ବଟର, ସତେଜ କ୍ରିମ, କଟା ଲଙ୍କା, କସ୍ତୁରୀ ମେଥିରେ ସଜାଯାଏ । ବଟର ଚିକେନ ସାଧାରଣତଃ ନାନ, ରୁଟି, ପରଟା କିମ୍ବା ଭାତ ସହିତ ବଢାଯାଏ ।
ବାହାର ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଆମିଷ ଖାଦ୍ୟ
ବବୁନ୍ ମାଙ୍କଡ଼
ବବୁନ୍ ବା ବେବୁନ୍ (ଇଂରାଜୀରେ Baboon) ପାପିଓ (Papio) ନାମକ (ପୃଥିବୀର ପୁରାତନ ୨୩ଟି ବାନର ପ୍ରଜାତି ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ) ଏକ ବାନର ବଂଶର । ଏହି ବବୁନ୍ ପରିବାରର ୫ଟି ପ୍ରଜାତିର ସାଧାରଣ ନାମ ହେଲା – ହାମାଦ୍ର୍ୟାସ୍ ବବୁନ୍, ଗିନି ବବୁନ୍ (ପଶ୍ଚିମ ବା ଲୋହିତ ବବୁନ୍ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ), ଅଲିଭ୍ ବବୁନ୍, ପୀତ ବବୁନ୍ ଓ ଚାକ୍‍ମା ବବୁନ୍ । ଆଫ୍ରିକା ମହାଦେଶର ୫ଟି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଭୂଭାଗ ଏହି ୫ ପ୍ରଜାତିର ମୂଳ ପରିବାସ । ହାମାଦ୍ର୍ୟାସ୍ ବବୁନ୍ ଆରବୀୟ ଉପଦ୍ୱୀପରେ ମଧ୍ୟ ବସବାସ କରିଥାନ୍ତି । ଅଣ-ବଣମଣିଷ ବର୍ଗରେ ଏମାନେ ସର୍ବବୃହତ ଆଦି ବାନର । ବବୁନ୍‍ମାନେ ପ୍ରାୟ ୨୦ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷରୁ ଧରାପୃଷ୍ଠରେ ବିଚରଣ କରୁଛନ୍ତି ।
ପ୍ରଜାତି ଅନୁସାରେ ବବୁନ୍‍ମାନଙ୍କ ଆକାର ଓ ଓଜନରେ ବିବିଧତା ପରିଲକ୍ଷିତ ହୋଇଥାଏ । ସବୁଠାରୁ କ୍ଷୁଦ୍ର କିଣ୍ଡା ବବୁନ୍‍ର (Kinda Baboon) ଦୈର୍ଘ୍ୟ ୫୦ ସେଣ୍ଟିମିଟର୍ ଓ ଓଜନ ୧୪ କିଲୋଗ୍ରାମ୍ ମାତ୍ର । ସର୍ବବୃହତ ଚାକ୍‍ମା ବବୁନ୍‍ର ଦୈର୍ଘ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୧୨୦ ସେଣ୍ଟିମିଟର୍ ଓ ଓଜନ ପ୍ରାୟ ୪୦ କିଲୋଗ୍ରାମ୍ । ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାତିର ବବୁନ୍‍ମାନଙ୍କ ମୁହଁଟି କୁକୁର ମୁହଁ ପରି ଗୋଜିଆ । ବବୁନ୍‍ମାନେ ଦିବାଚର ଓ ସ୍ଥଳଚର ସ୍ତ୍ୟନ୍ୟପାୟୀ ଜୀବ । ରାତିରେ ଅନ୍ୟ ମାଂସାସୀ ଶିକାରୀ ଜୀବଙ୍କଠାରୁ ରକ୍ଷା ପାଇବା ପାଇଁ ଏମାନେ ଗଛ ଉପରେ, ଉଚ୍ଚା ପଥର ଉପରେ ବା ପାହାଡ଼ ଶୀର୍ଷରେ ଶୟନ କରିଥାନ୍ତି । ଆଫ୍ରିକାର ଜଙ୍ଗଲ ଓ ସାଭାନ୍ନା ତୃଣଭୂମିରେ ଏମାନେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳନ୍ତି । ଏମାନେ ସର୍ବଭକ୍ଷୀ : ଘାସ, ମଞ୍ଜି, ଚେର, ପତ୍ର, ବକ୍କଳ, ଫଳ, ନାନା କୀଟପତଙ୍ଗ, ମାଛ, ମୂଷା, କ୍ଷୁଦ୍ର ପକ୍ଷୀ, ଭେର୍ଭେଟ୍ ମାଙ୍କଡ଼ ଓ ଏପରିକି କ୍ଷୁଦ୍ର ହରିଣ ମଧ୍ୟ ଏମାନଙ୍କ ଆହାର । ନୀଳନଦୀ କୁମ୍ଭୀର, କଲରାପତରିଆ ବାଘ, ସିଂହ, ହେଟାବାଘ ଇତ୍ୟାଦି ଜୀବ ବବୁନ୍‍ମାନଙ୍କର ଶିକାର କରି ସେମାନଙ୍କୁ ଭକ୍ଷଣ କରିଥାନ୍ତି । ଅନୁକ୍ରମବିଶିଷ୍ଟ ଏକ ଦଳରେ ବବୁନ୍‍ମାନେ ରହନ୍ତି ଯେଉଁଥିରେ ଅଳ୍ପ କିଛି ଅଣ୍ଡିରା ଓ ବହୁ ସଂଖ୍ୟକ ମାଈ ଦେଖିବାକୁ ମିଳନ୍ତି । ଦଳର ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କି ପ୍ରକାରର ସମ୍ପର୍କ ରହିଛି ତାହା ବବୁନ୍‍ମାନଙ୍କ ଡାକ ବା ରାବରୁ ବାରି ହୋଇଥାଏ ।
ସାଧାରଣତଃ ଦଳର ଯେକୌଣସି ଅଣ୍ଡିରା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ମାଈ ସହ ରତିକ୍ରିୟା କରିପାରେ । କିନ୍ତୁ କେଉଁ ଅଣ୍ଡିରାମାନଙ୍କୁ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ମିଳେ ତାହା ଏମାନଙ୍କ ସାମାଜିକ ଅନୁକ୍ରମଦ୍ୱାରା ନିର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଥାଏ । ମାଈ ବବୁନ୍‍ମାନଙ୍କ ଗର୍ଭଧାରଣ ସମୟ ପ୍ରାୟ ୬ ମାସ ଓ ଏମାନେ ଗୋଟିଏ ଶାବକକୁ ଜନ୍ମ ଦେଇଥାନ୍ତି । ମା’ ବବୁନ୍ ନିଜ ଶାବକର ଯତ୍ନର ଦାୟିତ୍ୱ ବହନ କରିଥାଏ କିନ୍ତୁ ଦଳର ଅନ୍ୟ ମାଈମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଦାୟିତ୍ୱ ନିର୍ବାହରେ ପରସ୍ପରର ସହଯୋଗ କରିଥାନ୍ତି । ଜନ୍ମ ହେବାର ପ୍ରାୟ ଏକ ବର୍ଷ ପରେ ଶାବକମାନେ ମା’ କ୍ଷୀର ଖାଇବା ବନ୍ଦ କରିଥାନ୍ତି । ୫ରୁ ୮ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ବବୁନ୍‍ମାନେ ଯୌନ ପରିପକ୍ୱତା ଲାଭ କରିଥାନ୍ତି । ଯୌନ ପରିପକ୍ୱତା ଲାଭ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ଅଣ୍ଡିରାମାନେ ସାଧାରଣତଃ ନିଜ ଦଳ ଛାଡ଼ି ପଳାଇଥାନ୍ତି କିନ୍ତୁ ମାଈମାନେ ସେହି ଦଳରେ ସାରା ଜୀବନ ରହିଥାନ୍ତି । ବବୁନ୍‍ମାନେ ପ୍ରାୟ ୪୫ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଞ୍ଚନ୍ତି କିନ୍ତୁ ଏମାନଙ୍କ ହାରାହାରି ଜୀବନଧାରଣ ସମୟ ପ୍ରାୟ ୨୦-୩୦ ବର୍ଷ ।
ବର୍ଗୀକରଣ
ସାଧାରଣ ଭାବେ ୫ଟି ପାପିଓ ପ୍ରଜାତିକୁ ସ୍ୱୀକୃତି ମିଳିଛି । କିନ୍ତୁ ଏହି ପାଞ୍ଚୋଟି ମଧ୍ୟରୁ ସମସ୍ତେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପ୍ରଜାତି ନା ଉପପ୍ରଜାତି – ତାହାକୁ ନେଇ କିଛି ମତାନ୍ତର ରହିଆସିଛି । ଏହି ପାଞ୍ଚଟି ପାପିଓ ଜୀବ ହେଲେ: ପାପିଓ ଉର୍ସାଇନସ୍ (ବା ଚାକ୍‍ମା ବବୁନ୍, ଆଫ୍ରିକାର ଦକ୍ଷିଣାଂଶରେ ଏମାନେ ଦେଖାଯାନ୍ତି), ପାପିଓ ପାପିଓ (ପଶ୍ଚିମ, ଲୋହିତ ବା ଗିନି ବବୁନ୍ ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା ଏହି ବବୁନ୍ ଆଫ୍ରିକାର ସୁଦୂର ପଶ୍ଚିମାଂଶରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି), ପାପିଓ ହାମାଦ୍ର୍ୟାସ୍ (ହାମାଦ୍ର୍ୟାସ୍ ବବୁନ୍ ଆଫ୍ରିକୀୟ ଉପଦ୍ୱୀପ ବା ହର୍ଣ୍ଣ୍ ଅଫ୍ ଆଫ୍ରିକା ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ଆରବରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି), ପାପିଓ ଏନୁବିସ୍ (ବା ଅଲିଭ୍ ବବୁନ୍, ଏମାନେ ଉତ୍ତର-କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଆଫ୍ରିକୀୟ ସାଭାନ୍ନା ତୃଣଭୂମିରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି) ଏବଂ ପାପିଓ ସାଇନୋସେଫାଲସ୍ (ପୀତ ବବୁନ୍, ଦକ୍ଷିଣ-କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଓ ପୂର୍ବ ଆଫ୍ରିକାରେ ଏମାନେ ଦେଖାଯାନ୍ତି).
ବବୁନ୍‍ର ୫ଟି ପ୍ରଜାତି ଓ ଉପ-ପ୍ରଜାତି ହେଲେ:
ଅନେକ ଜୀବବିଜ୍ଞାନ ଲେଖକ ପାପିଓ ହାମାଦ୍ର୍ୟାସ୍‍କୁ ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଜାତି ବୋଲି କହିବା ସହ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାତିଙ୍କୁ ପାପିଓ ସାଇନୋସେଫାଲସ୍‍ର ଉପପ୍ରଜାତି ରୂପେ ଦର୍ଶାଇ ଏମାନଙ୍କୁ ଏକତ୍ରିତ ଭାବେ "ସାଭାନ୍ନା ବବୁନ୍‍" ବୋଲି ଅଭିହିତ କରିଛନ୍ତି । ହାମାଦ୍ର୍ୟାସ୍ ବବୁନ୍ ବ୍ୟବହାରିକ ଓ ଶାରୀରିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଅନ୍ୟ ବବୁନ୍‍ମାନଙ୍କଠାରୁ ଭିନ୍ନ ଓ ସେ କାରଣରୁ ଏମାନଙ୍କ ବିବର୍ତ୍ତନ ଧାରା ଅନ୍ୟ ବବୁନ୍‍ଙ୍କଠାରୁ ପୃଥକ୍ ବୋଲି ଭାବି ଏପରି ବର୍ଗୀକରଣ କରାଯାଇଥିଲା ଯାହା ଉଚିତ୍ ମନେ ହୁଏ ନାହିଁ । ନିକଟ ଅତୀତରେ ହୋଇଥିବା ପାପିଓମାନଙ୍କ ଆକୃତି ବିଜ୍ଞାନ ଓ ଜିନ୍‍ଗତ ଗବେଷଣାରୁ ଜଣାପଡ଼ିଛି ଯେ ହାମାଦ୍ର୍ୟାସ୍ ବବୁନ୍‍ମାନେ ଦକ୍ଷିଣ ପ୍ରାନ୍ତର ପୀତ ଓ ଚାକ୍‍ମା ବବୁନ୍ ଅପେକ୍ଷା ଉତ୍ତର ପ୍ରାନ୍ତର ଗିନି ଓ ଅଲିଭ୍ ବବୁନ୍‍ଙ୍କ ନିକଟତର ।
ଏହି ପାରମ୍ପରିକ ପଞ୍ଚ-ଶ୍ରେଣୀ ବର୍ଗୀକରଣ ପାପିଓମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହିଥିବା ଭିନ୍ନତାକୁ ବୋଧହୁଏ କିଛି ମାତ୍ରାରେ ଅଣଦେଖା କରିଥାଏ । କିଛି ଲେଖକ ଯୁକ୍ତି ବାଢ଼ନ୍ତି ଯେ ଜାମ୍ବିଆ, ଅଙ୍ଗୋଲା ଓ କଂଗୋରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା କ୍ଷୁଦ୍ର କିଣ୍ଡା ବବୁନ୍ (Kinda baboon) ଓ ଜାମ୍ବିଆ, ବୋତ୍ସୱାନା, ଜିମ୍ବାୱେ, ମୋଜାମ୍ବିକ୍, ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକାର ଉତ୍ତରାଂଶରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ପାଉଁଶ ପାଦ ବବୁନ୍ (gray-footed baboon) ଦୁଇଟି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଜାତିର ମାନ୍ୟତା ପାଇବା ଉଚିତ । କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟରେ ପାପିଓମାନଙ୍କ ଉପରେ ହୋଇଥିବା ଆକୃତି ବିଜ୍ଞାନ, ଜିନ୍‍ଗତ ଓ ବ୍ୟବହାରିକ ଅଧ୍ୟୟନରୁ ଏପରି ନିଷ୍କର୍ଷରେ ପହଞ୍ଚିବା ପାଇଁ ସବିଶେଷ ତଥ୍ୟ ଉପଲବ୍ଧ ନାହିଁ ।
ଉଦ୍ଭବ
୨୦୧୫ ମସିହାରେ ଗବେଷକମାନଙ୍କୁ ଏକ ବହୁ ପୁରାତନ ବବୁନ୍ ଜୀବାଶ୍ମ ମିଳିଥିଲା ଯାହା ପ୍ରାୟ ୨୦ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ପୁରୁଣା । ଏଥିରୁ ଅନୁମାନ କରାଯାଏ ଯେ ୨୦ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷରୁ ମଧ୍ୟ ବବୁନ୍‍ମାନଙ୍କ ଅସ୍ଥିତ୍ୱ ରହିଆସିଛି ।
ଆକୃତି ଓ ପ୍ରକୃତି
ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାତିର ବବୁନ୍‍ମାନଙ୍କ ମୁହଁ କୁକୁର ପରି ଲମ୍ବାଳିଆ । ଏମାନଙ୍କ ଥୋଡ଼ିଟି ଶକ୍ତ, ଓଜନିଆ । ଏମାନଙ୍କ ମୁହଁରେ ଧାରୁଆ ଶ୍ୱାନଦନ୍ତ ରହିଥାଏ । ଏମାନଙ୍କ ମୁହଁରେ ଝଙ୍କାଳିଆ ଲୋମ ରହିଥାଏ । ଏମାନଙ୍କ ଲାଞ୍ଜଟି ଛୋଟ । ଏମାନଙ୍କ ନିତମ୍ବଟି ଲୋମହୀନ ଓ ସାମାନ୍ୟ ବାହାରକୁ ବାହାରି ଆସିଥାଏ ଯାହା ଯୋଗୁଁ ଏହି ବାନରମାନେ ଆରାମ ସହକାରେ ବସିପାରନ୍ତି ।
ଅଣ୍ଡିରା ହାମାଦ୍ର୍ୟାସ୍ ବବୁନ୍‍ର ବଡ଼ ଧଳା କେଶର ରହିଥାଏ । ବବୁନ୍‍ମାନଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଶରୀରର ଆକାର, ରଙ୍ଗ ଓ ସ୍ୱାନଦନ୍ତର ବିକାଶ ପରି ଗୁଣ/ପ୍ରକୃତିରେ ଲିଙ୍ଗୀୟ ବିସମରୂପତା (sexual dimorphism) ଦେଖାଯାଇଥାଏ ।
ପରିସ୍ଥିତିକ ବ୍ୟବହାର
ଅନୁଶୀଳନଦ୍ୱାରା ମାନବମାନେ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ଭାଷାର ଲିଖନବିଧି ବା ଶବ୍ଦ ବାରିବା କ୍ଷମତା ବବୁନ୍‍ମାନଙ୍କଠାରେ ରହିଛି ବୋଲି ଏକ ଗବେଷଣାରେ କୁହାଯାଇଥିଲା ।
ପରିବାସ ଓ ଆହାର
ବବୁନ୍‍ମାନେ ମୁଖ୍ୟତଃ ସ୍ଥଳଚର ଜୀବ ଏବଂ ଏମାନେ ଆଫ୍ରିକାର ସାଭାନ୍ନା ତୃଣଭୂମି, ଜଙ୍ଗଲ ଓ ପାହାଡ଼ିଆ ଅଞ୍ଚଳରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି । ବବୁନ୍‍ମାନେ ସର୍ବଭକ୍ଷୀ ଜୀବ । ତୃଣଜାତୀୟ ଉଦ୍ଭିଦ, ଗଛର ଚେର, ପତ୍ର, ଫଳ, ମଞ୍ଜି, ପୋକ ଜୋକ, କୀଟପତଙ୍ଗ, ଶାମୁକା, ମୂଷା, ଛୋଟ ପକ୍ଷୀ, ଭେର୍ଭେଟ୍ ମାଙ୍କଡ଼, ଛୋଟ ହରିଣ ପ୍ରଭୃତି ବବୁନ୍‍ମାନଙ୍କ ଆହାରରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ । ବବୁନ୍‍ମାନେ ଖାଦ୍ୟ ଅନ୍ୱେଷଣରେ ବହୁ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଘୁରି ବୁଲନ୍ତି । ଦିନ ବା ରାତିରେ ଅନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟରେ ଏମାନେ ବିଚରଣ କରିବା ଦେଖାଯାଇଛି । ଖାଦ୍ୟ ଆଶାରେ ଏମାନେ ଜନବସତି ଅଞ୍ଚଳକୁ ପଶିଆସିବା ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ । ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକାରେ ଏମାନେ ପୋଷା ଛେଳି, ମେଣ୍ଢା ଓ କୁକୁଡ଼ା ଖାଇବା ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ ।
ଶିକାରୀ ଓ ଶତ୍ରୁ
ନୀଳନଦୀ କୁମ୍ଭୀର, ସିଂହ, କଲରାପତରିଆ ବାଘ, ଆଫ୍ରିକୀୟ ପଟାଦାଗଯୁକ୍ତ ଓ ଚିତାଦାଗଯୁକ୍ତ ହେଟାବାଘ, ଚିତାବାଘ ପ୍ରଭୃତି ବବୁନ୍‍ମାନଙ୍କୁ ଶିକାର କରି ଖାଆନ୍ତି । କଲରାପତ୍ରିଆ ବାଘପାଇଁ ବବୁନ୍ ଶିକାର କରିବା ଏକ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ କାମ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଅଧିକାଂଶ ସମୟରେ କଲରାପତ୍ରିଆ ବାଘମାନେ ତରୁଣ ଓ ଶାବକ ବବୁନ୍‍ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମହାବିପଦ ରୂପେ ଉଭା ହୋଇଥାନ୍ତି । ଆକାରରେ ବଡ଼ ଅଣ୍ଡିରା ବବୁନ୍‍ମାନେ ବହୁ ସମୟରେ ନିଜ ଶିକାରୀକୁ ନିଜର ଧାରୁଆ ଦାନ୍ତ ଦେଖାଇ, ଖିଙ୍କାରି ହୋଇ, ବିଭିନ୍ନ ଅଙ୍ଗଭଙ୍ଗୀ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରି, ନିଜ ଆଖି ମିଟିମିଟି କରି ବା ସେମାନଙ୍କ ପଛରେ ଗୋଡ଼ାଇ ଆକ୍ରମଣର ପ୍ରତ୍ୟୁତ୍ତର ଦେଇଥାନ୍ତି । କଳା ମାମ୍ବା ସାପ ପାଇଁ ଯଦିଓ ବବୁନ୍‍ମାନେ ଏକ ଶିକାର ଜନ୍ତୁ ନୁହଁ କିନ୍ତୁ କଳା ମାମ୍ବା କାମୁଡ଼ାରେ ବବୁନ୍ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବାର ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ରହିଛି । ଅଜାଣତରେ ବବୁନ୍ ସାପଟିକୁ କ୍ଷୁବ୍ଧ ବା ବିରକ୍ତ କଲେ ଏପରି ଘଟିବା ସମ୍ଭବପର ।
ସାମାଜିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା
ବବୁନ୍‍ମାନଙ୍କ ଗୋଠ ବା ଦଳକୁ ଇଂରାଜୀରେ "ଟ୍ରୁପ୍ (troop)" କୁହାଯାଇଥାଏ । ବବୁନ୍‍ମାନଙ୍କ ଦଳରେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅନୁକ୍ରମ ରହିଥାଏ । ଏକ ଦଳରେ ପ୍ରାୟ ୫୦ଟି ଜୀବ ରହିବା ଦେଖାଯାଏ । ପ୍ରଜାତି, ଋତୁ ଓ ସ୍ଥାନ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ଏକ ବବୁନ୍‍ ଦଳରେ ସର୍ବନିମ୍ନ ୫ଟି ଓ ସର୍ବାଧିକ ୨୫୦ଟି ଜୀବ ଥିବା ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଇଛି । ହାମାଦ୍ର୍ୟାସ୍ ବବୁନ୍ ଦଳର ବିନ୍ୟାସ ଅନ୍ୟ ବବୁନ୍ ପ୍ରଜାତିଙ୍କ ଦଳର ବିନ୍ୟାସରୁ ଯଥେଷ୍ଟ ଭିନ୍ନ । ହାମାଦ୍ର୍ୟାସ୍ ବବୁନ୍ ଦଳ ବହୁତ ବଡ଼ ଓ ଦଳ ମଧ୍ୟରେ ୧ ଅଣ୍ଡିରା ଓ ପ୍ରାୟ ୪ଟି ମାଈ ବବୁନ୍‍ଙ୍କ ଛୋଟ ଛୋଟ ଗୋଷ୍ଠୀ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ ହାରେମ୍-harem) ରହିଥାଏ । ଏହି ଛୋଟ ଗୋଷ୍ଠୀଗୁଡ଼ିକ ଅନ୍ୟ ଦଳର ତରୁଣୀ ଓ ଅପରିପକ୍ୱ ମାଈ ବବୁନ୍‍ମାନଙ୍କୁ ନିଜ ସହ ମିଶାଇ ସଂଖ୍ୟା ବୃଦ୍ଧି କରିଚାଲନ୍ତି । ଅନ୍ୟ ପ୍ରଜାତିର ବବୁନ୍ ଦଳମାନେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅନୁକ୍ରମ ଓ ମାତୃ ବଂଶାନୁକ୍ରମରେ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ନିୟମ ପାଳନ କରନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଯେକୌଣସି ଅଣ୍ଡିରା ବବୁନ୍ ଦଳର ଅନ୍ୟ ସବୁ ମାଈମାନଙ୍କ ସହ ପ୍ରଜନନ କରିପାରେ । ହାମାଦ୍ର୍ୟାସ୍ ବବୁନ୍ ଦଳରେ ଜଣେ ତରୁଣ ଅଣ୍ଡିରା ଏହାର ସବୁଠାରୁ ବୟସ୍କ ଅଣ୍ଡିରା ବିତାଡ଼ିତ ନହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମାଈମାନଙ୍କ ସହ ପ୍ରଜନନ କରିନଥାଏ । ହାମାଦ୍ର୍ୟାସ୍ ବବୁନ୍‍ମାନଙ୍କ ଛୋଟ ଗୋଷ୍ଠୀର ଅଣ୍ଡିରାମାନେ ଅନ୍ୟ ଅଣ୍ଡିରାଙ୍କଠାରୁ ଈର୍ଷାନ୍ୱିତ ମନୋଭାବରେ ନିଜ ଗୋଷ୍ଠୀର ମାଈମାନଙ୍କୁ ଜଗି ରହିଥାନ୍ତି । ମାଈମାନେ ସାମାନ୍ୟ ଦୂରକୁ ଚାଲିଗଲେ କଳହ କରି, ସେମାନଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ନିଜ ପାଖକୁ ଟାଣି ଆଣନ୍ତି ଓ ବେଳେବେଳେ କାମୁଡ଼ାକାମୁଡ଼ି ମଧ୍ୟ ହୋଇଯାଏ । ଅଣ୍ଡିରାମାନଙ୍କ ଏପରି ଜଗିବାକୁ ଭୃକ୍ଷେପ ନ କରି କିଛି ବାହାର ଅଣ୍ଡିରା ଏକ ଗୋଷ୍ଠୀର ମାଈମାନଙ୍କ ସହିତ ମିଳନ ପାଇଁ ସର୍ବଦା ଚେଷ୍ଟା କରୁଥାନ୍ତି । ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଅଣ୍ଡିରା ବବୁନ୍‍ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ତୁମୁଳ ସଂଘର୍ଷ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ଉପୁଜିଥାଏ । ଆକ୍ରମଣାତ୍ମକ ଅଙ୍ଗଭଙ୍ଗୀ ଦେଖାଇବା କିମ୍ବା ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀକୁ ଡରାଇବା ପରିସ୍ଥିତି ଦେଖାଦେଲେ ତାହା ସାଧାରଣତଃ ସଂଘର୍ଷର ରୂପ ନେଇଥାଏ । ଶୀଘ୍ର ଆଖି ମିଟମିଟି କରିବା, ପାଟି ଆଁ କରି ନିଜର ଶ୍ୱାନଦାନ୍ତ ଦେଖାଇବା ଆକ୍ରମଣାତ୍ମକ ଅଙ୍ଗଭଙ୍ଗୀର କିଛି ଉଦାହରଣ । କିଛି ଅଣ୍ଡିରା ଅନ୍ୟ ଗୋଷ୍ଠୀରୁ ମାଈମାନଙ୍କୁ ଜିତିବାରେ ସକ୍ଷମ ହୋଇଥାନ୍ତି । କିଛି ବବୁନ୍ ପ୍ରଜାତି ଶାବକମାନଙ୍କୁ ଛଡ଼ାଇ ନେଇ ବନ୍ଧକ ପରି ବ୍ୟବହାର କରିବା କିମ୍ବା ସଂଘର୍ଷ ସମୟରେ ଢାଲ ପରି ବ୍ୟବହାର କରିବା ଦେଖାଯାଇଛି ।
ଅକ୍ଷୟ କୁମାର ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ
ଓଡ଼ିଶାରେ ଜନ୍ମିତ ଜଣେ ଜଣାଶୁଣା ଓଡ଼ିଆ ଲେଖକ ଓ ଅନୁବାଦକ ଥିଲେ ।
ବବୁନ୍ ମାଙ୍କଡ଼
ସାମାଜିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା
ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଶବ୍ଦରୁ ବବୁନ୍‍ମାନେ ଦଳର ଅନ୍ୟ ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଓ ଅନୁକ୍ରମ ଜାଣିପାରନ୍ତି । ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ପରିବାର ମଧ୍ୟରେ କଳହ ହେଲେ ବା ନିମ୍ନ କ୍ରମର ବବୁନ୍‍ଟିଏ କ୍ରୁଦ୍ଧ ହେଲେ ବବୁନ୍‍ମାନେ ଏହି ପ୍ରକାରର ଶବ୍ଦ ବିନିମୟ ବା କଥୋପକଥନ କରିଥାନ୍ତି । ଏକା ପରିବାରରେ ବା ଉଚ୍ଚ କ୍ରମର ବବୁନ୍‍ଟିଏ କ୍ରୋଧିତ ହେଲେ ଏପରି ଶବ୍ଦ ସଂକେତ କମ୍ ଦେଖାଯାଏ । ଏହାର କାରଣ ପାରିବାରିକ କଳହ ବା ପରିବାରର ମୁଖ୍ୟ ବବୁନ୍ ନିଜର ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଦେଖାଇବାଦ୍ୱାରା ଦଳର ବିନ୍ୟାସରେ ବେଶୀ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏନାହିଁ । କିନ୍ତୁ ଦୁଇଟି ଭିନ୍ନ ପରିବାରର କଳହ ହେଲେ ବା ନିମ୍ନ କ୍ରମର ବବୁନ୍ ଆକ୍ରମଣାତ୍ମକ ହେଲେ ଏହା ଦଳର ଅନୁକ୍ରମ ସଂରଚନା ବଦଳାଇ ଦେଇପାରେ ।
ଅକ୍ଷୟ କୁମାର ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ
ଅନୁବାଦ
ସେ "ସେକ୍ସପିଅର"ଙ୍କ ଲିଖିତ "'Hamlet"ର ଓଡ଼ିଆରେ ରୂପାନ୍ତର କରିଥିଲେ ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ଶ୍ରେଣୀ:ସାହିତ୍ୟିକ ଶ୍ରେଣୀ:ଅନୁବାଦକ
ବବୁନ୍ ମାଙ୍କଡ଼
ସାମାଜିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା
ବବୁନ୍‍ମାନଙ୍କ ସାମାଜିକ ବ୍ୟବହାରରେ ବିବିଧତା ଦେଖାଯାଇପାରେ; ୧୯୮୦ ଦଶନ୍ଧିରେ ରବର୍ଟ୍ ସାପୋଲସ୍କି ଏକ ଜଙ୍ଗଲି ବବୁନ୍ ଦଳ ବିଷୟରେ ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ । ଏହି ଦଳର ସବୁଠାରୁ ଆକ୍ରମଣାତ୍ମକ ଅଣ୍ଡିରାମାନେ ଯକ୍ଷ୍ମା ରୋଗରେ ପଡ଼ି ପ୍ରାଣ ହରାଇବା ପରେ ଦଳର ଅନ୍ୟ ଅଣ୍ଡିରା ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପୂର୍ବବତ ଆକ୍ରମଣାତ୍ମକ ସଂଘର୍ଷ ଘଟୁନଥିଲା । ଫଳରେ ଏହି ଦଳର ସଂରଚନା ବଦଳିଗଲା ଓ ଦଳରେ ବହୁତ ମାଈ ସହିତ ଅଳ୍ପ ଆକ୍ରମଣାତ୍ମକ କିଛି ଅଣ୍ଡିରା ରହିଗଲେ । ଏପରି ଅଳ୍ପ ଆକ୍ରମଣାତ୍ମକ ସ୍ୱଭାବ ୧୯୯୦ ଦଶନ୍ଧି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବହୁ ବବୁନ୍‍ମାନଙ୍କଠାରେ ଦେଖାଗଲା । ଏହା ସତ୍ତ୍ୱେ ଦଳରେ ଅନୁକ୍ରମର ପରମ୍ପରା ଅନୁସରଣ ହେଉଥିବା ଓ ଅଣ୍ଡିରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ମାଈମାନଙ୍କ ସହ ପ୍ରଜନନକୁ ନେଇ ଏକ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ରହିଥିବା ସାପୋଲସ୍କି ଅନୁଧ୍ୟାନ କରିଥିଲେ । ପୁଣି ବବୁନ୍‍ମାନଙ୍କ ବ୍ୟବହାରରେ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ନୂତନତ୍ୱ ଦେଖାଯାଇନଥିଲା ବରଂ ସେମାନଙ୍କ ବ୍ୟବହାରିକ ସ୍ୱାତନ୍ତ୍ର୍ୟ ପ୍ରକାଶ କରିବାର ହାର କମ୍ ବା ବେଶୀ ହେବା ପରିଲକ୍ଷିତ ହୋଇଥିଲା ।
ପ୍ରଜନନ କ୍ରିୟା
ବବୁନ୍‍ମାନଙ୍କ ପ୍ରଜନନ ବ୍ୟବହାର ସେମାନଙ୍କ ଦଳର ସାମାଜିକ ବିନ୍ୟାସ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ । ସାଭାନ୍ନା ବବୁନ୍‍ମାନଙ୍କ ମିଶ୍ରିତ ଦଳରେ ଏକ ଅଣ୍ଡିରା ଯେକୌଣସି ମାଈ ସହିତ ସମ୍ଭୋଗ କରିପାରେ । ସାମାଜିକ କ୍ରମାନୁସାରେ ଉଚ୍ଚ ଅଣ୍ଡିରାଙ୍କୁ ବା ଏକ ମାଈ ସହ ମିଳନ ପାଇଁ ଦୁଇ ଅଣ୍ଡିରାଙ୍କ ସଂଘର୍ଷର ବିଜେତାଙ୍କୁ ସମ୍ଭୋଗ କ୍ରିୟାରେ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ମିଳେ । କିନ୍ତୁ ମିଶ୍ରିତ ଦଳରେ କିଛି ଅଣ୍ଡିରା ଅନୁକ୍ରମ ବାହାରେ ଚତୁରତାର ସହିତ ମାଈମାନଙ୍କ ସହ ସମ୍ପର୍କ ଗଢ଼ନ୍ତି ଓ ଏଥିପାଇଁ ସମ୍ଭୋଗ କରିବାର ସୁଯୋଗ ହାସଲ କରନ୍ତି । ଏହି ସମ୍ପର୍କ ଗଢ଼ିବା ପାଇଁ ଅଣ୍ଡିରାମାନଙ୍କୁ ଶାବକଙ୍କ ଯତ୍ନ ନେବା, ମାଈକୁ ଖାଦ୍ୟ ଯୋଗାଇଦେବା, ମାଈର ଯତ୍ନ ନେବା ଇତ୍ୟାଦି କରି ମାଈମାନଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ । ଏପରି ସ୍ଥିତିରେ କୌଣସି ଶାବକର ପିତା ହିଁ ଏପରି ପନ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କରିବାର ସମ୍ଭାବନା ସର୍ବାଧିକ । କିଛି ମାଈ ଏପରି ମିତ୍ରତା ଦେଖାଉଥିବା ଅଣ୍ଡିରାଙ୍କ ପ୍ରତି ଅଧିକ ଆକୃଷ୍ଟ ହୋଇଥାନ୍ତି । ବେଳେବେଳେ ସଂଘର୍ଷ ବେଳେ ଅଣ୍ଡିରାମାନେ ଶାବକମାନଙ୍କୁ ବନ୍ଧକ ବା ଢାଲ ପରି ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି । ମାଈମାନେ ନିଜର ଫୁଲିଥିବା ପଶ୍ଚାତଭାଗ ଦେଖାଇ ଅଣ୍ଡିରାମାନଙ୍କୁ ସମ୍ଭୋଗ ପାଇଁ ଆମନ୍ତ୍ରିତ କରିଥାନ୍ତି ।
ଜନ୍ମ, ଶାବକ ପାଳନ ଓ ଜୀବନ କାଳ
ମାଈ ବବୁନ୍‍ମାନେ ସାଧାରଣତଃ ୬ ମାସର ଗର୍ଭଧାରଣ ସମୟ ପରେ ଏକାକୀ ଶାବକଟିଏକୁ ଜନ୍ମ ଦିଅନ୍ତି । ଯାଆଁଳା ବବୁନ୍ ଜନ୍ମ ହେବା ଘଟଣା ଅତି ବିରଳ ଓ ସେମାନଙ୍କ ବଞ୍ଚି ରହିବାର ସମ୍ଭାବନା ମଧ୍ୟ କମ୍ । ଜନ୍ମ ବେଳେ ଶାବକମାନଙ୍କ ଚର୍ମ କଳା ରଙ୍ଗର ହୋଇଥାଏ ଓ ସେମାନଙ୍କ ଓଜନ ହାରାହାରି ୪୦୦ ଗ୍ରାମ୍ ହୋଇଥାଏ ।
ସାଧାରଣତଃ ମାଈମାନେ ଶାବକମାନଙ୍କ ଯତ୍ନ ନେବାର ଦାୟିତ୍ୱ ବହନ କରିଥାନ୍ତି । ଦଳର ମାଈମାନେ ସମସ୍ତ ଶାବକମାନଙ୍କ ଲାଳନପାଳନ ଓ ଜଗିବାରେ ପରସ୍ପରର ସହଯୋଗ ମଧ୍ୟ କରନ୍ତି । ବର୍ଷେ ପରେ ଶାବକ ବବୁନ୍ ମା’ କ୍ଷୀର ଖାଇବା ଛାଡ଼ି ଦେଇଥାଏ । ପାଞ୍ଚରୁ ଆଠ ବର୍ଷ ବୟସରେ କିଶୋର ବବୁନ୍‍ମାନେ ଯୌନ ପରିପକ୍ୱତା ଲାଭ କରିଥାନ୍ତି । ଅଣ୍ଡିରା ବବୁନ୍‍ମାନେ ଯୌନ ପରିପକ୍ୱତା ଲାଭ କରିବା ପୂର୍ବରୁ ନିଜର ଦଳ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଯାଆନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ମାଈ ବବୁନ୍‍ମାନେ ନିଜର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଜୀବନକାଳ ଯାଏଁ ନିଜ ଦଳରେ ରହିଥାନ୍ତି ।
ମନୁଷ୍ୟ ଓ ବବୁନ୍‍ମାନଙ୍କ ସମ୍ପର୍କ
ମିଶରୀୟ ପୌରାଣିକ କଥା, ବାବି ପୌରାଣିକ କଥାରେ ହାମାଦ୍ର୍ୟାସ୍ ବବୁନ୍‍ମାନଙ୍କୁ ଦେବତା ତୂଲ୍ୟ ବୋଲି ମନେ କରାଯାଏ ଓ ତେଣୁ ଏହି ଜୀବମାନେ ପବିତ୍ର ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ ରହିଥିଲା । ଏକ ବବୁନ୍‍କୁ ପ୍ରାଚୀନ ମିଶରୀୟ ସଭ୍ୟତାର ଦେବତା ଠୋଥ୍‍ଙ୍କ ଭୃତ୍ୟ ବା ସେବକ ଭାବେ ଦର୍ଶାଯାଉଥିଲା ଓ ଏହାକୁ ପବିତ୍ର ବବୁନ୍ ବୋଲି କୁହାଯାଉଥିଲା । ୨୦୦୯ ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶିତ ବବୁନ୍ ୱୁମାନ୍ (Baboon Woman) ନାମକ ଏକ ବୃତ୍ତଚିତ୍ରରେ ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକା ରେ ବବୁନ୍ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କ ସମ୍ପର୍କ ବିଷୟରେ ଦର୍ଶାଯାଇଥିଲା ।
ରୋଗ
ହାର୍ପିସ୍‍ଭାଇରସ୍ ପାପିଓ ପରିବାରର ଭୂତାଣୁମାନେ ବବୁନ୍‍ମାନଙ୍କୁ ଆକ୍ରାନ୍ତ କରିବାର ଦେଖାଯାଇଛି । କିନ୍ତୁ ମନୁଷ୍ୟକୁ ଏହି ଭୂତାଣୁ କିପରି ପ୍ରଭାବିତ କରେ ତାହା ଅଜଣା ।
ପ୍ରଥମାଷ୍ଟମୀ
ଓଡ଼ିଆ ପରମ୍ପରା
ଏହିଦିନ ପରିବାରର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ସନ୍ତାନର ସୁଖ ସମୃଦ୍ଧି ଓ ଦୀର୍ଘଜୀବନ ପାଇଁ ପୂଜାବିଧି ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ଦିନ ସେମାନଙ୍କର ଦୀର୍ଘଜୀବନ କାମନା କରି ମାଆମାନେ ଷଠୀ ଦେବୀଙ୍କର ପୂଜା ଅର୍ଚ୍ଚନା କରିଥାନ୍ତି । ପଞ୍ଚପଲ୍ଲବ ଓ ପଞ୍ଚଶସ୍ୟରେ କଳସପୂଜା ଓ ବରୁଣ ପୂଜା ହୋଇଥାଏ । ଓଡ଼ିଆ ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରଥମାଷ୍ଟମୀ ଦିନ ଘରର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ସନ୍ତାନ ସେ କନ୍ୟା ହେଉ କି ପୁତ୍ର ତାକୁ ସ୍ନାନାନ୍ତେ ନୂତନ ବସ୍ତ୍ର ପିନ୍ଧାଇ ଦିଅଁଙ୍କ ଆଗରେ ପିଢ଼ା ଉପରେ ବସାଇ ଦୁଇ କାନରେ ଫୁଲ ଓ ମୁଣ୍ଡରେ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ ଦୁବ, ବରକୋଳି ପତ୍ର ଓ ହଳଦୀମିଶା ଚାଉଳ ମିଶାଇ ସେଥିରେ ମା’ମାନେ ତାଙ୍କୁ ବନ୍ଦାପନା କରନ୍ତି । ବନ୍ଦାପନା ପରେ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ସନ୍ତାନ ଷଠୀ ଦେବୀଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡିଆ ମାରିବା ସହିତ ପିତାମାତାଙ୍କୁ ଓ ଗୁରୁଜନଙ୍କୁ ମୁଣ୍ଡିଆ ମାରି ଆଶୀର୍ବାଦ ଭିକ୍ଷା କରନ୍ତି । ପରିବାରର ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ବା ଜ୍ୟେଷ୍ଠା କନ୍ୟାର ନବ ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ ଓ ବନ୍ଦାପନା ହେବାର ଏହି ବିଶେଷ ବିଧିକୁ ‘ପଢୁଆଁ ହେବା’ କହିଥାନ୍ତି I ‘ପଢୁଆଁ’ ଶବ୍ଦଟି ‘ପ୍ରଥମା’ର ଅପଭ୍ରଂଶ ।
ପରମ୍ପରା ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ଦିନ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ସନ୍ତାନ ପିନ୍ଧୁଥିବା ନୂତନ ବସ୍ତ୍ର ମାମୁ ଘରୁ ଆସିଥାଏ । ଏହିଦିନ ମାମୁଁମାନେ ନୂଆଲୁଗା, ମିଷ୍ଟାନ୍ନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସାମଗ୍ରୀ ସହ ଭଣଜା ଭାଣିଜୀ ଘରକୁ ଯାଇ ପଢୁଆଁ କରନ୍ତି । ସେଥିପାଇଁ ମାମୁଁଙ୍କୁ ଶ୍ରଦ୍ଧା ଓ ପରିହାସରେ ଅଷ୍ଟମୀ ବନ୍ଧୁ ବୋଲି କୁହାଯାଏ I ଅବଶ୍ୟ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ଘରର ଜ୍ୟେଷ୍ଠପୁତ୍ର ବା ଜ୍ୟେଷ୍ଠକନ୍ୟାକୁ ନୂଆ ଲୁଗାପଟା ବାପ ମାଆମାନେ ପିନ୍ଧେଇଥାନ୍ତି ।
ଏହିବିଧିରେ ସାମାଜିକ ଓ ପାରିବାରିକ ବନ୍ଧନ, ଶୃଙ୍ଖଳା ଓ ଆଦର୍ଶବୋଧ ଅତିମାତ୍ରାରେ ନିହିତ ରହିଛି । ଜ୍ୟେଷ୍ଠପୁତ୍ର, ପରିବାରରେ ପିତା ସମାନ । ପିତାଙ୍କ ଅନ୍ତେ କିମ୍ବା ପିତାଙ୍କ ଅକର୍ତ୍ତବ୍ୟରେ ଘର ଚଳାଇବା ଓ ଅନ୍ୟ ସନ୍ତାନ (ଭାଇ ଭଉଣୀ)ମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତିପୋଷଣ କରିବା ଦାୟିତ୍ୱ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୁତ୍ର ଉପରେ ପଡ଼ିଥାଏ । ତେଣୁ ତାକୁ ସମସ୍ତେ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ପ୍ରଥମାଷ୍ଟମୀ ଓ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ପ୍ରଥମ ସନ୍ତାନ ବା ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ସନ୍ତାନକୁ ପୂଜା ବନ୍ଦାପନା କରିବାର ବିଧି ଆମ ସମାଜରେ ପ୍ରଚଳିତ ।
ଏଣ୍ଡୁରି ପିଠା ପ୍ରଥମାଷ୍ଟମୀର ବିଶେଷତ୍ୱ । ଏହି ପିଠା ପାଇଁ ହଳଦୀପତ୍ରର ବ୍ୟବହାର ମଧ୍ୟ ଅନ୍ୟ ଏକ ବିଶେଷତ୍ୱ । ଅନ୍ୟ କୌଣସି ପିଠାରେ ହଳଦୀ ପତ୍ର ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏନାହିଁ I କେବଳ ପ୍ରଥମାଷ୍ଟମୀ ଉପଲକ୍ଷେ ଏଣ୍ଡୁରି ପିଠାରେ ହଳଦୀପତ୍ରର ବ୍ୟବହାର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।
ଅନ୍ୟ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ
ଓଡ଼ିଶାରେ ପ୍ରଥମାଷ୍ଟମୀ ଦିନ ଭୁବନେଶ୍ୱର ଲିଙ୍ଗରାଜ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କର ମାମୁଁଘର ଯାତ୍ରା ହୋଇଥାଏ । ଲିଙ୍ଗରାଜ ମହାପ୍ରଭୁ ଏହିଦିନ ତାଙ୍କ ମାମୁଁଘର ରୂପେ ପରିଚିତ କପାଳିମଠ (ଲିଙ୍ଗରାଜ ମନ୍ଦିର ସଂଲଗ୍ନ)କୁ ଯାଆନ୍ତି ପଢୁଆଁ ହେବା ପାଇଁ । ଏହିମଠର ଆରାଧ୍ୟ ଦେବତା ‘ବରୁଣେଶ୍ୱର’ ଓ ‘ବନଦେବ’ । ଏ ଦୁହେଁ ଲିଙ୍ଗରାଜଙ୍କର ମାମୁଁ- ମାଇଁ ରୂପେ ପ୍ରଖ୍ୟାତ । ଏହି ମଠ ହତାରେ ଗୋଟିଏ ପୁଷ୍କରିଣୀ ରହିଛି । ତାହା ପାପନାଶିନୀ ରୂପେ ପରିଚିତ । ‘ପ୍ରଥମାଷ୍ଟମୀ ଦିନ ଏହି ପୁଷ୍କରିଣୀର ଜଳ ପାନକଲେ ପାପକ୍ଷୟ ହୁଏ ଓ ବନ୍ଧ୍ୟାନାରୀ ସନ୍ତାନବତୀ ହୁଅନ୍ତି ’ ବୋଲି ପ୍ରବାଦ ଅଛି ।
ପ୍ରଥମାଷ୍ଟମୀର ଅନ୍ୟ ନାମ ‘ସୌଭାଗିନୀ ଅଷ୍ଟମୀ’ । ପୂର୍ବେ ଏହିଦିନ ସୌଭାଗିନୀ ଦେବୀଙ୍କର ପୂଜା ସମ୍ଭବତଃ ପ୍ରଚଳିତ ଥିଲା । କୃଷକ ସନ୍ତାନ ଲାଭ କରିଛି ଏବଂ ଶସ୍ୟ ମଧ୍ୟ ପାଇଛି କିମ୍ବା ଶସ୍ୟ ରୂପକ ସନ୍ତାନ ମଧ୍ୟ ସେ ଲାଭ କରିଛି- ଏହା ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୌଭାଗ୍ୟର କଥା । କୃଷକର ମନ ଏଥିଲାଗି ଆନନ୍ଦିତ ଓ ଉଲ୍ଲସିତ । ସେ ଅତି ଆନନ୍ଦରେ ଏହି ତିଥିକୁ ସୌଭାଗିନୀ ଅଷ୍ଟମୀ ରୂପେ ପାଳି ଆସିଛି । ଏହି ପ୍ରଥମାଷ୍ଟମୀକୁ ‘କାଳ ଭୈରବାଷ୍ଟମୀ’ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ । ଏହିଦିନ କାଳ ଭୈରବଙ୍କର ବ୍ରତ ଓ ପୂଜାର ପ୍ରଚଳନ ଥିଲା । ଏବେ ଏହିପୂଜା ଲୁପ୍ତ । ସ୍କନ୍ଧ ପୁରାଣର କୋଶୀଖଣ୍ଡରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି, ମାର୍ଗଶିର ମାସ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ କାଳଭୈରବୀଙ୍କ ନିକଟରେ ବ୍ରତ, ଉପବାସ ଓ ଜାଗରଣ ଆଦି ସମ୍ପାଦନ କଲେ ପ୍ରାଣୀମାନେ ସର୍ବପାପରୁ ମୁକ୍ତ ହୁଅନ୍ତି ।
ତନ୍ତ୍ରସାଧକମାନଙ୍କ ସାଧନା ସମୟରେ ଯେଉଁ ଉଲ୍ଲେଖ ତନ୍ତ୍ର ପରମ୍ପରାରେ ରହିଛି, ସେଥି ମଧ୍ୟରେ ଏହି ପ୍ରଥମାଷ୍ଟମୀର ରାତ୍ରି ବିଶେଷ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ । ତାନ୍ତ୍ରିକ ଭାଷାରେ ଏହାର ନାମ ‘ଘୋରରାତ୍ର’ I ନବଦୁର୍ଗାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କାଳରାତ୍ରି ଅନ୍ୟତମା । ଆଦ୍ୟାଶକ୍ତି କାଳରାତ୍ରି ରୂପେ ଏହିଦିନ ଅବତୀର୍ଣ୍ଣା ହୋଇଥିଲେ । ତନ୍ତ୍ର ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ବିଭିନ୍ନ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଏହି ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି । ଅତୀତରେ ବହୁ ସ୍ଥାନରେ ଭୈରବ ଓ ଭୈରବୀଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଉଥିଲା ।
ଅଧିକ ତଥ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ପର୍ବ ପର୍ବାଣି
ଅମର ବଲ୍ଲଭ ଦେ
ଅମର ବଲ୍ଲଭ ଦେ ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଓଡ଼ିଆ-ଭାଷୀ ଲେଖକ ଓ ଅନୁବାଦକ ଥିଲେ ।
ଅନୁବାଦ
ସେ "କାର୍ଲାଇଲ"ଙ୍କ ଲିଖିତ "'The Hero" ଓ "Hero Worship"ର ଓଡ଼ିଆରେ ରୂପାନ୍ତର କରିଥିଲେ ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ଶ୍ରେଣୀ:ସାହିତ୍ୟିକ ଶ୍ରେଣୀ:ଅନୁବାଦକ
କୁମାରଗଞ୍ଜ
କୁମାରଗଞ୍ଜ, ଏକ ସହର । ଏହା ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ଉତ୍ତରପ୍ରଦେଶର ଫାଇଜାବାଦ ଜିଲ୍ଲାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହା ଫାଇଜାବାଦ ରାୟବରେଲୀ ଜାତୀୟ ରାଜପଥ ଉପରେ ଅବସ୍ଥିତ ।
ଜନସଂଖ୍ୟା
2011 ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ ଏଠାକାର ଜନସଂଖ୍ୟା 19,990 ଥିଲା । ଏହା ମଧ୍ୟରୁ ପୁରୁଷ ସଂଖ୍ୟା 51% ଥିବା ବେଳେ ମହିଳା ସଂଖ୍ୟା 49 % ଥିଲା । ଏଠାରେ ସାକ୍ଷ୍ୟରତା ହାର 62 % ରହିଥିଲା । 6 ବର୍ଷରୁ କମ ସଂଖ୍ୟା 17% ରହିଥିଲା ।
ଆର. କେ. ଲକ୍ଷ୍ମଣ
ରାଶିପୁରମ କୃଷ୍ଣସ୍ୱାମୀ ଲକ୍ଷ୍ମଣ (୨୪ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୨୧ – ୨୬ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୧୫) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ବ୍ୟଙ୍ଗ ଚିତ୍ରକାର, ଥିଲେ । ସେ ୧୯୫୧ରେ ଆରମ୍ଭ ହେଇଥିବା "ଟାଇମ୍‍ସ ଅଫ୍‍ ଇଣ୍ଡିଅା'ର ନିୟମିତ କାର୍ଟୁନ ସ୍ତମ୍ଭ "ୟୁ ସେଡ୍‍ ଇଟ୍‍' ଓ କମନ ମ୍ୟାନ ନିମନ୍ତେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଅଟନ୍ତି ।
ପ୍ରଦୂଷଣ
thumb| ଥର୍ମାଲ୍ ଅକ୍ସିଡାଇଜର ଶିଳ୍ପ ବାୟୁ ପ୍ରବାହକୁ ଶୁଦ୍ଧ କରିଥାଏ thumb| [[ଗାୟନା|ଗୁଇନା ଉପକୂଳରେ ଥିବା ଆବର୍ଜନା ସମସ୍ୟା, ୨୦୧୦ ]] ପ୍ରଦୂଷଣ ହେଉଛି ପ୍ରାକୃତିକ ପରିବେଶରେ ପ୍ରଦୂଷକ ପଦାର୍ଥର ପରିଚୟ, ଯାହା ସ୍ୱାଭାବିକ ପ୍ରକୃତିରେ ପ୍ରତିକୂଳ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିଥାଏ । ପ୍ରଦୂଷଣ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ ବା ଶକ୍ତିର ରୂପ ନେଇପାରେ, ଯେପରିକି ଶବ୍ଦ, ଉତ୍ତାପ କିମ୍ବା ଆଲୋକ । ପ୍ରଦୂଷଣ, ପ୍ରଦୂଷଣର ଉପାଦାନ, ବିଦେଶୀ ପଦାର୍ଥ/ଶକ୍ତି କିମ୍ବା ପ୍ରାକୃତିକ ଭାବରେ ଘଟୁଥିବା ପ୍ରଦୂଷକ ହୋଇପାରେ । ପ୍ରଦୂଷଣ ପ୍ରାୟତଃ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଟ ଉତ୍ସ କିମ୍ବା ବହୁ  ଉତ୍ସଜନିତ ପ୍ରଦୂଷଣ ଭାବରେ ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ ହୋଇଥାଏ । ୨୦୧୫ରେ, ପ୍ରଦୂଷଣରେ ବିଶ୍ୱରେ ୯ ନିୟୁତ ଲୋକ ପ୍ରାଣ ହରାଇଥିଲେ।
ମଝି ପାହାଚ
ମନମୋହନ ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାରେ ନିର୍ମିତ ଓଡ଼ିଆ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର 'ମଝି ପାହାଚ' ୧୯୮୭ ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିଲା । ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରଟି ଜାତୀୟ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲା ।
ଅଭିନୟରେ
ଓଡ଼ିଆଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ‘ମଝି ପାହାଚ’ରେ ଅଭିନୟ କରିଥିବା ପ୍ରମୁଖ କଳାକାର ହେଲେ:
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୮୭ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ଶ୍ରେଣୀ:ଜାତୀୟ ପୁରସ୍କାରପ୍ରାପ୍ତ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର
ପ୍ରଦୂଷଣ
ପ୍ରଦୂଷଣର ମୁଖ୍ୟ ରୂପଗୁଡ଼ିକ ହେଲା: ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ, ଆଲୋକ ପ୍ରଦୂଷଣ, ଆବର୍ଜନାର ଦୁରୁପବ୍ୟବହାର, ଶବ୍ଦ ପ୍ରଦୂଷଣ, ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ ପ୍ରଦୂଷଣ, ମୃତ୍ତିକା ପ୍ରଦୂଷଣ, ରେଡିଓଆକ୍ଟିଭ୍ ପ୍ରଦୂଷଣ, ତାପଜ ପ୍ରଦୂଷଣ, ଦୃଷ୍ଟି ପ୍ରଦୂଷଣ ଏବଂ ଜଳ ପ୍ରଦୂଷଣ ।
ପ୍ରଦୂଷଣର ରୂପ
thumb| କାନାଡାର ମେଣ୍ଟରେଲରେ ଥିବା ଲଚିନ୍ ନାଳ thumb| ବ୍ରିଟେନର ପରିବେଶ ଏଜେନ୍ସିଦ୍ୱାରା ପ୍ରଦୂଷିତ ଭୂପୃଷ୍ଠ ଜଳ ନିଷ୍କାସନର ପରିବେଶଗତ ପ୍ରଭାବ ବିଷୟରେ ସଚେତନତା ସୃଷ୍ଟି ପାଇଁ ବ୍ଲୁ ଡ୍ରେନ୍ ଏବଂ ହଳଦିଆ ମାଛର ପ୍ରତୀକ । ପ୍ରଦୂଷଣର ମୁଖ୍ୟ ରୂପଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରଦୂଷକ ସହିତ ନିମ୍ନରେ ତାଲିକାଭୁକ୍ତ:
ପ୍ରଦୂଷକ
ପ୍ରଦୂଷକ ହେଉଛି ଏକ ଆବର୍ଜନା ପଦାର୍ଥ ଯାହା ବାୟୁ, ଜଳ କିମ୍ବା ମାଟିକୁ ପ୍ରଦୂଷିତ କରେ । ତିନୋଟି କାରଣ ପ୍ରଦୂଷଣର ଗମ୍ଭୀରତା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରେ: ଏହାର ରାସାୟନିକ ପ୍ରକୃତି, ଏକାଗ୍ରତା, ପ୍ରଭାବିତ ଅଞ୍ଚଳ ଏବଂ ସ୍ଥିରତା ।
ପ୍ରଦୂଷଣର ମୂଲ୍ୟ
ପ୍ରଦୂଷଣର ମୂଲ୍ୟ ଅଛି ।  ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣର ଉତ୍ପାଦନ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ସମଗ୍ର ସମାଜ ଉପରେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଏବଂ ପରିଷ୍କାର ଖର୍ଚ୍ଚ ବହନ କରେ, ଯେତେବେଳେ କି ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କର ପଡ଼ୋଶୀ ଯିଏ ନିଜ ଘରେ ଅଗ୍ନି-ପ୍ରମାଣ କରିବାକୁ ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି, ସେମାନେ ନିଜ ଘରେ ନିଆଁ ବ୍ୟାପିବାର ଆଶଙ୍କା କମାଇ ପାରନ୍ତି । ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା ଏକ ଉତ୍ପାଦନ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଉତ୍ପାଦନରେ ଏକ ନକାରାତ୍ମକ ବାହ୍ୟତାର ଏକ ଉଦାହରଣ । ଉତ୍ପାଦନରେ ଏକ ନକାରାତ୍ମକ ବାହ୍ୟତା ଘଟେ “ଯେତେବେଳେ ଏକ ଫାର୍ମର ଉତ୍ପାଦନ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ କଲ୍ୟାଣକୁ ହ୍ରାସ କରେ ଯେଉଁମାନେ ଫାର୍ମଦ୍ୱାରା କ୍ଷତିପୂରଣ ପାଇନାହାଁନ୍ତି ।” ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଯଦି ଏକ ପ୍ରଦୂଷଣକାରୀ ଇସ୍ପାତ ଉତ୍ପାଦନକାରୀ ସଂସ୍ଥା ନିକଟରେ ଏକ ଲଣ୍ଡ୍ରି ଫାର୍ମ ବିଦ୍ୟମାନ ଥାଏ, ତେବେ ଇସ୍ପାତ ଉତ୍ପାଦନକାରୀ ସଂସ୍ଥାଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପାଦିତ ମଇଳା ଏବଂ ଧୂଆଁ ଯୋଗୁଁ ଲଣ୍ଡ୍ରି ଫାର୍ମ ପାଇଁ ଖର୍ଚ୍ଚ ବୃଦ୍ଧି ହେବ । ଯଦି ବାହ୍ୟ ଖର୍ଚ୍ଚ ବିଦ୍ୟମାନ ଅଛି, ଯେପରିକି ପ୍ରଦୂଷଣଦ୍ୱାରା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି, ଉତ୍ପାଦକ ଉତ୍ପାଦନ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ଉତ୍ପାଦ ଉତ୍ପାଦନ କରିବାକୁ ବାଛିବେ ଯଦି ଉତ୍ପାଦକ ସମସ୍ତ ପରିବେଶ ଖର୍ଚ୍ଚ ଦେବାକୁ ପଡିବ । କାରଣ ସ୍ୱ-ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଦାୟିତ୍ or କିମ୍ବା ପରିଣାମ ଆଂଶିକ ଆତ୍ମର ବାହାରେ ରହିଥାଏ, ବାହ୍ୟକରଣର ଏକ ଉପାଦାନ ଜଡ଼ିତ । ଯଦି ସେଠାରେ ବାହ୍ୟ ଲାଭ ଅଛି, ଯେପରିକି ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ, ଉତ୍ପାଦକ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ବାହ୍ୟ ଲାଭ ପାଇଁ ଦେୟ ଗ୍ରହଣ କରିବା ପରି କମ୍ ଭଲ ଉତ୍ପାଦନ ହୋଇପାରେ । ଅବଶ୍ୟ, ଦ୍ରବ୍ୟ ଏବଂ ସେବା ଯାହା ଉତ୍ପାଦନରେ ନକାରାତ୍ମକ ବାହ୍ୟତାକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରେ, ଯେପରିକି ପ୍ରଦୂଷଣ ଉତ୍ପାଦନ କରେ, ବଜାରରେ ଅଧିକ ମୂଲ୍ୟ ଦିଆଯାଉ ନ ଥିବାରୁ ଅଧିକ ଉତ୍ପାଦିତ ଏବଂ ମୂଲ୍ୟହୀନ ହୋଇଯାଏ ।
ପ୍ରଦୂଷଣ ଉତ୍ପାଦନ କରୁଥିବା ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ପ୍ରଦୂଷଣ ମଧ୍ୟ ଖର୍ଚ୍ଚ କରିପାରେ । ବେଳେବେଳେ ଫାର୍ମଗୁଡିକ ଉତ୍ପାଦନ କରୁଥିବା ପ୍ରଦୂଷଣର ପରିମାଣକୁ ହ୍ରାସ କରିବାକୁ ନିୟମଦ୍ୱାରା ବାଧ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି । ଏହା କରିବା ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଖର୍ଚ୍ଚକୁ ଅବ୍ୟାଟେମେଣ୍ଟ ଖର୍ଚ୍ଚ କୁହାଯାଏ, କିମ୍ବା ଯଦି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଅତିରିକ୍ତ ୟୁନିଟ୍ଦ୍ୱାରା ମାପ କରାଯାଏ ତେବେ ମାର୍ଜିନାଲ ଅବ୍ୟାଟେମେଣ୍ଟ ଖର୍ଚ୍ଚ କୁହାଯାଏ । ୨୦୦୫ରେ ପ୍ରଦୂଷଣ ହ୍ରାସ ପୁଞ୍ଜି ଖର୍ଚ୍ଚ ଏବଂ ଆମେରିକାରେ ଅପରେଟିଂ ଖର୍ଚ୍ଚ ପ୍ରାୟ 27 ବିଲିୟନ ଡ଼ଲାର୍ ଥିଲା । thumb| [[ଚୀନ|ଚାଇନାର ୟାଙ୍ଗଜୋ ସହରର ଦକ୍ଷିଣରେ ଏକ ପାୱାର ପ୍ଲାଣ୍ଟ ସହିତ ଏକ ଶିଳ୍ପ କ୍ଷେତ୍ର ]]
ପ୍ରଭାବ
thumb| କେତେକ ସାଧାରଣ ପ୍ରକାରର ପ୍ରଦୂଷଣରୁ ମଣିଷ ଉପରେ ମୁଖ୍ୟ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପ୍ରଭାବର ସମୀକ୍ଷା । ପ୍ରତିକୂଳ ବାୟୁ ଗୁଣ ମଣିଷ ସମେତ ଅନେକ ଜୀବକୁ ମାରିପାରେ । ଓଜୋନ ପ୍ରଦୂଷଣ କରାଇବାର ଶ୍ୱାସ ରୋଗ, ହୃଦରକ୍ତନାଳୀ ରୋଗ, ଗଳା ପ୍ରଦାହ, ଛାତି ଯନ୍ତ୍ରଣା, ଏବଂ ଜନଗହଳି । ମୁଖ୍ୟତଃ ବିକାଶଶୀଳ ଦେଶମାନଙ୍କରେ ବିଶୋଧିତ ଜଳ ନିଷ୍କାସନଦ୍ୱାରା ପାନୀୟ ଜଳର ଦୂଷିତ ହେତୁ, ଜଳ ପ୍ରଦୂଷଣ ଦିନକୁ ପ୍ରାୟ ୧୪,୦୦୦ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟାଇଥାଏ । ଆନୁମାନିକ ୫୦୦ ନିୟୁତ ଭାରତୀୟଙ୍କର ଉପଯୁକ୍ତ ଶୌଚାଳୟର ସୁବିଧା ନାହିଁ,  ୨୦୧୩ରେ ଭାରତରେ ଦଶ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ଲୋକ ଜଳ ଜନିତ ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ  ହୋଇଥିଲେ ଏବଂ ୧,୫୩୫ ଜଣଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା, ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅଧିକାଂଶ ଶିଶୁ।  ପାଖାପାଖି ୫୦୦ ନିୟୁତ ଚାଇନାର ସୁରକ୍ଷିତ ପାନୀୟ ଜଳର ଅଭାବ ରହିଛି। ୨୦୧୦ ବିଶ୍ଳେଷଣରୁ ଜଣାପଡିଛି ଯେ ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ ହେତୁ ଚାଇନାରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ୧.୨ ନିୟୁତ ଲୋକ ଅକାଳରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିଲେ।  ଦୀର୍ଘ ଦିନ ଧରି ଚାଇନାର ଉଚ୍ଚ ଧୂଆଁ ସ୍ତର ସାଧାରଣ ନାଗରିକଙ୍କ ଶରୀରକୁ କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାଇପାରେ ଏବଂ ବିଭିନ୍ନ ରୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ। WHO ୨୦୦୭ରେ ଆକଳନ କରିଥିଲା ଯେ ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ ଭାରତରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଅଢ଼େଇ ଲକ୍ଷ ଲୋକଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟାଇଥାଏ। ଅଧ୍ୟୟନରୁ ଜଣାପଡିଛି ଯେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରରେ ବାର୍ଷିକ ନିହତ ଲୋକଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ୫୦,୦୦୦ରୁ ଅଧିକ ହୋଇପାରେ।
ତୈଳ ଢାଳିଯିବାରେ ଚର୍ମରୋଗ ହୋଇପାରେ । ଶବ୍ଦ ପ୍ରଦୂଷଣ ଶ୍ରବଣ ଶକ୍ତି ହ୍ରାସ, ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତଚାପ, ଚାପ ଏବଂ ଶୋଇବା ବ୍ୟାଘାତ ସୃଷ୍ଟି କରେ । ପାରଦ ପିଲାମାନଙ୍କର ବିକାଶ ଅଭାବ ଏବଂ ସ୍ନାୟୁ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଲକ୍ଷଣ ସହିତ ବୁଧ ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ । ବୃଦ୍ଧ ଲୋକମାନେ ମୁଖ୍ୟତଃ ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣଦ୍ୱାରା ହେଉଥିବା ରୋଗର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୁଅନ୍ତି। ଯେଉଁମାନେ ହୃଦୟ କିମ୍ବା ଫୁସଫୁସ ରୋଗରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ, ସେମାନେ ଅତିରିକ୍ତ ବିପଦରେ ଅଛନ୍ତି। ଶିଶୁ ଏବଂ ଶିଶୁ ମଧ୍ୟ ଗୁରୁତର ବିପଦରେ ଅଛନ୍ତି। ଲିଡ୍ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଭାରୀ ଧାତୁଗୁଡ଼ିକ ସ୍ନାୟୁଗତ ସମସ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିବା ଦେଖାଯାଇଛି । ରାସାୟନିକ ଏବଂ ରେଡିଓଆକ୍ଟିଭ୍ ପଦାର୍ଥ କର୍କଟ ଏବଂ ଜନ୍ମଗତ ତ୍ରୁଟି ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ ।
ପ୍ରଦୂଷଣ ଏବଂ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଉପରେ ଲାନସେଟ୍ କମିଶନଙ୍କଦ୍ୱାରା ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୧୭ ଅଧ୍ୟୟନରୁ ଜଣାପଡିଛି ଯେ ବିଶ୍ବର ପ୍ରଦୂଷଣ, ବିଶେଷ ଭାବରେ ବିଷାକ୍ତ ବାୟୁ, ଜଳ, ମୃତ୍ତିକା ଏବଂ କର୍ମକ୍ଷେତ୍ରରେ ବାର୍ଷିକ ନଅ ନିୟୁତ ଲୋକଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥାଏ, ଯାହା ଏଡସ୍, ଯକ୍ଷ୍ମା ଏବଂ ମ୍ୟାଲେରିଆଦ୍ୱାରା ମୃତ୍ୟୁ ସଂଖ୍ୟା ତିନିଗୁଣ ଅଟେ। ଯୁଦ୍ଧ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମାନବ ହିଂସା କାରଣରୁ ମୃତ୍ୟୁ ଅପେକ୍ଷା ୧୫ ଗୁଣ ଅଧିକ । ଅଧ୍ୟୟନରେ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ନିଆଯାଇଛି ଯେ ଆନ୍ଥ୍ରୋପୋସିନ୍ ଯୁଗର ପ୍ରଦୂଷଣ ହେଉଛି ଅନ୍ୟତମ ପ୍ରମୁଖ ଆହ୍ୱାନ। ପ୍ରଦୂଷଣ ପୃଥିବୀର ସମର୍ଥନ ତନ୍ତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ସ୍ଥିରତା ବିପଦରେ ପକାଇଥାଏ ଏବଂ ମାନବ ସମାଜର ବଞ୍ଚିବାକୁ ଟକ୍କର ଦେଇଥାଏ। "
ପରିବେଶ
thumb| ମହାନ ପ୍ରଶାନ୍ତ ଅଳିଆ ପ୍ୟାଚ୍ । ପ୍ରଦୂଷଣ ପରିବେଶରେ ବହୁଳ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଉଛି । ଏହାର ଅନେକ ପ୍ରଭାବ ଅଛି:
ପରିବେଶ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସୂଚନା
ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରର ନ୍ୟାସନାଲ୍ ଲାଇବ୍ରେରୀ ଅଫ୍ ମେଡିସିନ୍ (NLM)ରେ ଟକ୍ସିକୋଲୋଜି ଏବଂ ପରିବେଶ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସୂଚନା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ (TEHIP) ଏକ ବିସ୍ତୃତ ଟକ୍ସିକୋଲୋଜି ଏବଂ ପରିବେଶ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ୱେବସାଇଟ୍ ପରିଚାଳନା କରେ ଯେଉଁଥିରେ TEHIP ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସରକାରୀ ଏଜେନ୍ସି ଏବଂ ସଂଗଠନଦ୍ୱାରା ଉତ୍ପାଦିତ ଉତ୍ସଗୁଡିକର ପ୍ରବେଶ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ । ଏହି ୱେବସାଇଟ୍ ଡାଟାବେସ୍, ଗ୍ରନ୍ଥସମୂହ, ଟ୍ୟୁଟୋରିଆଲ୍ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଏବଂ ଉପଭୋକ୍ତା-ଆଧାରିତ ଉତ୍ସଗୁଡ଼ିକର ଲିଙ୍କ୍ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରେ । ଟକ୍ସିକୋଲୋଜି ଡାଟା ନେଟୱାର୍କ (TOXNET) ପାଇଁ TEHIP ମଧ୍ୟ ଦାୟୀ ଅଟେ  ଟକ୍ସିକୋଲୋଜି ଏବଂ ପରିବେଶ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଡାଟାବେସର ଏକ ସମନ୍ୱିତ ସିଷ୍ଟମ ଯାହା ୱେବରେ ମାଗଣାରେ ଉପଲବ୍ଧ ।
TOXMAP ହେଉଛି ଏକ ଭୌଗୋଳିକ ସୂଚନା ପ୍ରଣାଳୀ (GIS) ଯାହା TOXNETର ଏକ ଅଂଶ । TOXMAP ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରର ମାନଚିତ୍ର ବ୍ୟବହାର କରେ ଯାହା ବ୍ୟବହାରକାରୀଙ୍କୁ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରର ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା ଏଜେନ୍ସିର (ଇପିଏ) ଟକ୍ସିକ୍ସ ରିଲିଜ୍ ଇନଭେଣ୍ଟୋରୀ ଏବଂ ସୁପରଫଣ୍ଡ ମୌଳିକ ଅନୁସନ୍ଧାନ ପ୍ରୋଗ୍ରାମରୁ ତଥ୍ୟକୁ ଭିଜୁଆଲ୍ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।
ଶ୍ରମିକ ଉତ୍ପାଦକତା
ଅନେକ ଅଧ୍ୟୟନରୁ ଜଣାପଡିଛି ଯେ ପ୍ରଦୂଷଣ ଉଭୟ ଘର ଭିତର ତଥା ବାହାର କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ଉତ୍ପାଦନ ଉପରେ ପ୍ରତିକୂଳ ପ୍ରଭାବ ପକାଇଥାଏ ।
ନିୟମାବଳୀ ଏବଂ ମନିଟରିଂ
ପ୍ରଦୂଷଣର ପ୍ରତିକୂଳ ପ୍ରଭାବରୁ ପରିବେଶକୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ବିଶ୍ worldwideର ଅନେକ ଦେଶ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ପ୍ରଦୂଷଣକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା ସହିତ ପ୍ରଦୂଷଣର ପ୍ରତିକୂଳ ପ୍ରଭାବକୁ ହ୍ରାସ କରିବା ପାଇଁ ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ କରିଛନ୍ତି।
ପ୍ରଦୂଷଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ
thumb| [[ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ|ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆର ପୂର୍ବ-କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଭିକ୍ଟୋରିଆ, ୟାରା ନଦୀରେ ଏକ ଲିଟର ଜାଲ ଭାସମାନ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ ଧରିଥାଏ । ]] thumb| ବାୟୁ ପ୍ରଦୂଷଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ପ୍ରଣାଳୀ, ଥର୍ମାଲ୍ ଅକ୍ସିଡାଇଜର ଭାବରେ ଜଣାଶୁଣା, [[ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା|ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରର ଏକ କାରଖାନାରେ ଶିଳ୍ପ ବାୟୁ ପ୍ରବାହରୁ ବିପଜ୍ଜନକ ଗ୍ୟାସ୍ କ୍ଷୟ କରିଥାଏ । ]] thumb| ଏକ ଧୂଳି ସଂଗ୍ରହକାରୀରେ Pristina, Kosovo ଡାହାଣ|thumb| ବାଷ୍ପ ପୁନରୁଦ୍ଧାର ସହିତ ଗ୍ୟାସ୍ ଅଗ୍ରଭାଗ । thumb| [[ଭାରତ|ଭାରତରେ ଏକ ମୋବାଇଲ୍ ପ୍ରଦୂଷଣ ଯାଞ୍ଚ ଯାନ । ]] ପ୍ରଦୂଷଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ହେଉଛି ପରିବେଶ ପରିଚାଳନାରେ ବ୍ୟବହୃତ ଏକ ଶବ୍ଦ । ଏହାର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଅର୍ଥ ବହିର୍ଗତ ଏବଂ effluents ବିମାନ, ଜଳ କିମ୍ବା ମାଟି ଭିତରକୁ। ପ୍ରଦୂଷଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବିନା, ଧ୍ବଂସକୁ ଉତ୍ପାଦ overconsumption, ଉତ୍ତପ୍ତ କରଣ, କୃଷି, ଖଣି, ଉତ୍ପାଦନକାରୀ, ପରିବହନ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମାନବ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ, ସେମାନେ ସଞ୍ଚୟ କରିବା କିମ୍ବା ବାକ୍ଯ, degrade କରିବେ କି ପରିବେଶ । ନିୟନ୍ତ୍ରଣର କ୍ରମରେ, ପ୍ରଦୂଷଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଅପେକ୍ଷା ପ୍ରଦୂଷଣ ରୋକିବା ଏବଂ ବର୍ଜ୍ୟବସ୍ତୁ କମ୍ କରିବା ଅଧିକ ଆବଶ୍ୟକୀୟ । ଜମି ବିକାଶ କ୍ଷେତ୍ରରେ, ସହରାଞ୍ଚଳ ପ୍ରବାହକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ସ୍ୱଳ୍ପ ପ୍ରଭାବ ବିକାଶ ଏକ ସମାନ କ que ଶଳ ।
ସବୁଜଘର ବାୟୁ ଏବଂ ବିଶ୍ୱ ତାପନ
[[ଫାଇଲ:CO2-by-country--1990-2025.png|thumb| ଦେଶଦ୍ୱାରା CO ତିହାସିକ ଏବଂ ଆନୁମାନିକ CO 2 ନିର୍ଗମନ (୨୦୦୫ ସୁଦ୍ଧା) ।
ଆର. କେ. ଲକ୍ଷ୍ମଣ
ଆର. କେ. ଲକ୍ଷ୍ମଣ ୨୪ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୨୧ ମସିହାରେ ମହୀଶୂରରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । କଲେଜ ସମୟରୁ ବିଭିନ୍ନ ଖବରକାଗଜ ପାଇଁ କାର୍ଟୁନ୍‍ କରିବା ଅାରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଲକ୍ଷ୍ମଣ । ପରେ ମୁମ୍ବାଇର ଫ୍ରି ପ୍ରେସ୍‍ ଜର୍ଣ୍ଣାଲରେ ବୃତ୍ତିଗତ ଜୀବନ ଅାରମ୍ଭ କଲେ । ବ୍ୟଙ୍ଗ ଚରିତ୍ର "କମନ୍‍ ମ୍ୟାନ୍‍' ଦେଶବ୍ୟାପୀ ତାଙ୍କପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଅାଣି ଦେଇଥିଲା । ୧୯୫୧ରୁ ସେ ଇଂରାଜୀ ଦୈନିକ ଖବରକାଗଜ ଟାଇମ୍ସ ଅଫ ଇଣ୍ଡିଆରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଆସୁଥିଲେ ।
ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କର ଏବେ ପତ୍ନୀ କମଳା, ପୁଅ ଶ୍ରୀନିବାସ ଓ ବୋହୂ ଉଷା ଅଛନ୍ତି ।
ମୃତ୍ୟୁ
୨୬ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୧୫, ସୋମବାର ଦିନ ଚିକିତ୍ସାଧୀନ ଅବସ୍ଥାରେ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା । ମୃତ୍ୟୁ ବେଳକୁ ତାଙ୍କୁ ୯୪ ବର୍ଷ ହୋଇଥିଲା । ମୂତ୍ରାଙ୍ଗ ସଂକ୍ରମଣ ଓ ଛାତିରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ହେତୁ ଜାନୁଆରୀ ମାସ ୨୩ ତାରିଖରେ ତାଙ୍କୁ ପୁନେସ୍ଥିତ ଏକ ଘରୋଇ ହସ୍ପିଟାଲରେ ଭର୍ତ୍ତି କରାଯାଇଥିଲା, ପରେ ଶରୀରର ବିଭନ୍ନ ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଅଙ୍ଗ ଅଚଳ ହୋଇପଡିଥିଲା ।
ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟବସ୍ଥା ଜଟିଳ ହେବାରୁ ୨୬ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୧୫ଠାରୁ ତାଙ୍କୁ ଜୀବନ ରକ୍ଷାକାରୀ ବ୍ୟବସ୍ଥା ମାଧ୍ୟମରେ ରଖାଯାଇଥିଲା । ୨୦୧୦ରେ ସେ ଏକାଧିକ ହୃଦ୍‌ଘାତର ଶିକାର ହୋଇଥିଲେ ।
ଅଧିକ ତଥ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୨୧ ଜନ୍ମ ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ମୃତ୍ୟୁ ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ ସମ୍ମାନିତ ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମ ବିଭୂଷଣ ସମ୍ମାନିତ
ପ୍ରଦୂଷଣ
ସବୁଜଘର ବାୟୁ ଏବଂ ବିଶ୍ୱ ତାପନ
ଉତ୍ସ: ଶକ୍ତି ସୂଚନା ପ୍ରଶାସନ । ]] ଅଙ୍ଗାରକାମ୍ଳ, ଆଲୋକ ଶଂଶ୍ଳେଷଣ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇଥିଲା ବେଳେ, ବେଳେବେଳେ ପ୍ରଦୂଷଣ ଭାବରେ ପରିଚିତ କାରଣ ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ଥିବା ଏହି ବାୟୁର ଉଥିତ ସ୍ତର ପୃଥିବୀର ଜଳବାୟୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ । ପରିବେଶର ବ୍ୟାଘାତ ପ୍ରଦୂଷଣ କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡିକ ମଧ୍ୟରେ ସଂଯୋଗକୁ ମଧ୍ୟ ଆଲୋକିତ କରିପାରିବ ଯାହା ସାଧାରଣତଃ ଜଳ ଏବଂ ବାୟୁ ପରି ପୃଥକ ଭାବରେ ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ ହେବ । ସାମ୍ପ୍ରତିକ ଅଧ୍ୟୟନଗୁଡ଼ିକ ବାୟୁମଣ୍ଡଳୀୟ କାର୍ବନ ଡାଇଅକ୍ସାଇଡର ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ବୃଦ୍ଧି ସ୍ତରର ସମ୍ଭାବନାକୁ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିଛି ଯାହା ସମୁଦ୍ର ଜଳର ଅମ୍ଳତା ସାମାନ୍ୟ ମାତ୍ର ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବୃଦ୍ଧି ଘଟାଇଥାଏ ଏବଂ ସାମୁଦ୍ରିକ ଇକୋସିଷ୍ଟମ ଉପରେ ଏହାର ସମ୍ଭାବ୍ୟ ପ୍ରଭାବଗୁଡିକ ।
ଅଧିକାଂଶ ପ୍ରଦୂଷଣକାରୀ ଶିଳ୍ପ
ବିକାଶଶୀଳ ଦେଶରେ ଜୀବନ ପ୍ରତି ବିପଦ ଥିବା ପ୍ରଦୂଷଣକୁ ଦୂର କରିବା ପାଇଁ ଉତ୍ସର୍ଗୀକୃତ ଏକ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଅଣ-ଲାଭକାରୀ ସଂସ୍ଥା ଶୁଦ୍ଧ ପୃଥିବୀ ବିଶ୍ୱର କେତେକ ପ୍ରଦୂଷିତ ଶିଳ୍ପର ବାର୍ଷିକ ତାଲିକା ପ୍ରକାଶ କରେ।
ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ୍ ଫର କୃଷି ଏବଂ ବାଣିଜ୍ୟ ନୀତି ଏବଂ GRAINର ଏକ 2018 ରିପୋର୍ଟରେ କୁହାଯାଇଛି ଯେ, ମାଂସ ଏବଂ ଦୁଗ୍ଧ ଶିଳ୍ପଗୁଡିକ ବିଶ୍ୱର ସବୁଠାରୁ ଖରାପ ପ୍ରଦୂଷଣକାରୀ ଭାବରେ ତେଲ ଶିଳ୍ପକୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଅଛନ୍ତି ।
ଦୁନିଆର ସବୁଠାରୁ ଖରାପ ପ୍ରଦୂଷିତ ସ୍ଥାନ
ଶୁଦ୍ଧ ପୃଥିବୀ ଦୁନିଆର କେତେକ ଖରାପ ପ୍ରଦୂଷିତ ସ୍ଥାନଗୁଡିକର ବାର୍ଷିକ ତାଲିକା ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା।
ବାହାର ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:Pages with unreviewed translations ଶ୍ରେଣୀ:ପ୍ରଦୂଷଣ ଶ୍ରେଣୀ:ଭୂଗୋଳ ଶ୍ରେଣୀ:ପରିବେଶ
କଣ୍ଟାବଣିଆ
କଣ୍ଟାବଣିଆ, ନୟାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲାର ଶରଣକୁଳ ତହସିଲ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଏକ ଛୋଟ ଗ୍ରାମ ।
ଅବସ୍ଥିତି
ଏହା ଜିଲ୍ଲା ସଦର ମହକୁମା ନୟାଗଡ଼ଠାରୁ ୦୭ କି.ମି. ଏବଂ ଶରଣକୁଳଠାରୁ ୧୭ କି.ମି. ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ ।
ଜନସଂଖ୍ୟା
୨୦୧୧ ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ ଗାଁର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା ୧୧୨୯ । ତନ୍ମଧ୍ୟରୁ ପୁରୁଷ ସଂଖ୍ୟା ୬୦୩ ଏବଂ ମହିଳା ସଂଖ୍ୟା ୫୨୬ । ସମୁଦାୟ ଘର ସଂଖ୍ୟା ୨୭୫ । ଏହି ଗ୍ରାମର ସାକ୍ଷରତା ହାର ଓଡ଼ିଶାର ସାକ୍ଷରତା ହାରଠାରୁ ଅଧିକ । ସ୍ଥାନୀୟ ଲୋକେ ମୂଖ୍ୟତଃ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷା ବ୍ୟବହାର କରିଥାନ୍ତି ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ନୟାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲା
ମନସିଦ ଏକ୍କା
ମନସିଦ ଏକ୍କା (ଜନ୍ମ: ୬ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୪୬) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ ମୁକ୍ତି ମୋର୍ଚ୍ଚାର କର୍ମୀ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ଥରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି । ୧୯୯୫ ମସିହାରେ ହୋଇଥିବା ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ରଘୁନାଥପାଲୀ ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ରୁ ୧୧ଶ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା କୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।
ଜନ୍ମ, ପରିବାର ଓ ଶିକ୍ଷା
ମନସିଦ ଏକ୍କା ୧୯୪୬ ମସିହାର ଜାନୁଆରୀ ମାସ ୬ ତାରିଖରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ନାମ ଭୁରୁଙ୍ଗା ଏକ୍କା ଓ ପତ୍ନୀଙ୍କ ନାମ ଲୀଳାରାଣୀ ଏକ୍କା ।
ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ
ମନସିଦ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ ମୁକ୍ତି ମୋର୍ଚ୍ଚାର କର୍ମକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ସକ୍ରିୟ ଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ଥରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୪୬ ଜନ୍ମ ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ ଶ୍ରେଣୀ:ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ ଶ୍ରେଣୀ:୧୧ଶ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ମଣିଷ
ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ଦଶାବତାର କଥା ଶୁଣିଲେ ଓ ଓଡ଼ିଶୀ ନାଚର ଦଶ ଅବତାର ଭଙ୍ଗୀ ଦେଖିଲେ ବୁଝାପଡ଼େ ମଣିଷ କିପରି ଏ ପୃଥିବୀକୁ ଆସିଲା । ବିବର୍ତ୍ତନବାଦୀମାନେ କହନ୍ତି, ପୃଥିବୀଟା ବହୁ ପୁରାକାଳରେ ଖାଲି ବାଷ୍ପମୟ ଥିଲା । କ୍ରମେ କ୍ରମେ ସେ ବାଷ୍ପରାଶି ଶୀତଳ ହୋଇଯାଇ ନାନାପ୍ରକାର ପଦାର୍ଥ ଓ ରାସାୟନିକ ଦ୍ରବ୍ୟରେ ପରିଣତ ହେଲା । ପାଣି ମଧ୍ୟ ତିଆରି ହେଲା । ସେ ପାଣିରେ ପ୍ରଥମେ ଛୋଟ ଛୋଟ ଜୀବ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେଲେ । ସେ ଛୋଟ ଛୋଟ ଜୀବ ନାନା ଘାତ ପ୍ରତିଘାତ ମଧ୍ୟରେ ଯାଇ ଆସ୍ତେ ଆସ୍ତେ ଉନ୍ନତ ଧରଣର ହେଲେ । ପରେ ମାଛମାନଙ୍କର ଆବିର୍ଭାବ ହେଲା । ସେ ମାଛମାନେ କ୍ରମେ କ୍ରମେ ଜଳରୁ ସ୍ଥଳଭାଗକୁ ଆସିଲେ । ତା ପରେ ନାନା ପ୍ରକାର ସରୀସୃପ ବା ସାପ ଜାତୀୟ ଓ ବେଙ୍ଗ ଜାତୀୟ ଜୀବ ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ । ସେଥିରୁ କ୍ରମେ କ୍ରମେ ନାନା ପ୍ରକାର ଡାଇନୋସର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରକାରର ଜୀବ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇ ଶେଷରେ ମାଙ୍କଡମାନଙ୍କର ଆବିର୍ଭାବ ହେଲା । ଏସବୁ ହେବାକୁ କୋଟି କୋଟି ବର୍ଷ ଲାଗିଥିଲା ବୋଲି ବୈଜ୍ଞାନିକମାନେ କହନ୍ତି । ତା ପରେ ଆସିଲା ମଣିଷ ।
ପ୍ରଥମେ ଆଫ୍ରିକାରେ ପ୍ରାୟ ୨୮୦୦୦୦ ବର୍ଷ ଆଗରୁ ମଣିଷର ଆବିର୍ଭାବ ହୋଇଥିଲା । ସେ ଯୁଗରେ ପ୍ରଥମ ମଣିଷ ଓ ଆଜିର ଭିତରେ ଅନେକ ତଫାତ । ତାଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ତାଙ୍କ ଦେହ ତୁଳନାରେ ଖୁବ୍ ଛୋଟ ଥିଲା । ପରେ ପରେ ମଣିଷର କ୍ରମୋନ୍ନତି ହୋଇ ହୋଇ ଅନେକେ ଏବେ ଭାବୁଛନ୍ତି ଦିନ ଆସିବ ଯେତେବେଳେ ମଣିଷର ଦେହ ଅନୁପାତରେ ତା’ର ମୁଣ୍ଡ ଆହୁରି ବଢ଼ି ବଢ଼ି ଯିବ ।
ମଣିଷ ଶରୀର ରକ୍ତ, ମାଂସ ହାଡ଼, ମାଂସପେଶୀ ଓ ସ୍ନାୟୁମଣ୍ଡଳ ଆଦିକୁ ନେଇ ଗଠିତ ହୋଇଛି। ଏଥିରେ ମୁଖ୍ୟ ପାଞ୍ଚଟି ଅଙ୍ଗ ରହିଛି ଯଥା, ଆଖି, ନାକ, ପାଟି, କାନ ଓ ତ୍ୱଚା।
ଭାରତୀୟ କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ପାର୍ଟି (ମାର୍କ୍ସବାଦୀ)
ଶ୍ରେଣୀ:ରାଜନୈତିକ ଦଳ
ବୃନ୍ଦାବନ ବେହେରା
ବୃନ୍ଦାବନ ବେହେରା (୧୩ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୩୫ - ୧୬ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୧୧) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଜନତା ପାର୍ଟି, ଜନତା ଦଳ ଓ ଜନ କଂଗ୍ରେସର କର୍ମକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ । ବୃନ୍ଦାବନ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ୫ଥର କରିଥିଲେ । ୧୯୭୧, ୧୯୭୪, ୧୯୭୭, ୧୯୮୦ ଓ ୧୯୯୦ ମସିହାରେ ହୋଇଥିବା ଓଡ଼ିଆ ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ତାଳଚେର ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ରୁ ଯଥାକ୍ରମେ ୫ମ, ୬ଷ୍ଠ, ୭ମ, ୮ମ ଓ ୧୦ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା କୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।
ଜନ୍ମ, ପରିବାର ଓ ଶିକ୍ଷା
ବୃନ୍ଦାବନ ବେହେରା ୧୯୩୫ ମସିହାର ମାର୍ଚ୍ଚ ମାସ ୧୩ ତାରିଖରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ନାମ ନକୁଳ ବେହେରା ଓ ପତ୍ନୀଙ୍କ ନାମ ରଜନୀ ବେହେରା ।
ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ
ବୃନ୍ଦାବନ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଜନତା ପାର୍ଟି, ଜନତା ଦଳ ଓ ଜନ କଂଗ୍ରେସର କର୍ମକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ ।
ମୃତ୍ୟୁ
ବୃନ୍ଦାବନ ୨୦୧୧ ମସିହାର ଜାନୁଆରୀ ମାସ ୧୬ ତାରିଖରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ । ମୃତ୍ୟୁବେଳକୁ ତାଙ୍କୁ ୭୫ ବର୍ଷ ବୟସ ହୋଇଥିଲା ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୫ ଜନ୍ମ ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୧ ମୃତ୍ୟୁ ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ ଶ୍ରେଣୀ:ଅନୁଗୋଳ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ ଶ୍ରେଣୀ:୫ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ ଶ୍ରେଣୀ:୬ଷ୍ଠ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ ଶ୍ରେଣୀ:୭ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ ଶ୍ରେଣୀ:୮ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ ଶ୍ରେଣୀ:୧୦ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ରିଫାବୁଟିନ
ରିଫାବୁଟିନ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Rifabutin ବା Rfb) ଏକ ଆଣ୍ଟିବାୟୋଟିକ (antibiotic) ଯାହା ଯକ୍ଷ୍ମା ଚିକିତ୍ସାରେ ଦିଆଯାଏ ଓ ମାଇକୋବ୍ୟାକ୍ଟେରିଅମ ଆଭିଅମ କମ୍ପ୍ଲେକ୍ସ (Mycobacterium avium complex) ରୋଗର ପ୍ରତିଷେଧ ତ‌ଥା ଚିକିତ୍ସା ନିମନ୍ତେ ଦିଆଯାଏ । ଆଣ୍ଟିରେଟ୍ରୋଭାଇରାଲ ଚିକିତ୍ସାରେ ଥିବା ଏଚଆଇଭି/ଏଡସ ରୋଗୀ ରିଫାମ୍ପିନ (rifampin) ସ‌ହ୍ୟ କରିପାରୁନଥିଲେ କେବଳ ଏହି ରିଫାବୁଟିନ ଦିଆଯାଏ । ସକ୍ରିୟ ଯକ୍ଷ୍ମା ରୋଗର ଚିକିତ୍ସାରେ ଏହା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆଣ୍ଟିମାଇକୋବ୍ୟାକ୍ଟେରିଆଲ (antimycobacterial medication) ସ‌ହିତ ଦିଆଯାଏ । ଔଷଧ ପ୍ରତିରୋଧକ ଗୁପ୍ତ ଯକ୍ଷ୍ମା (drug-resistant TB) ରୋଗରେ କେବଳ ଏହି ଔଷଧ ଦିଆଯାଇପାରେ ।
ସନ ୧୯୯୨ରେ ରିଫାବୁଟିନ ଡାକ୍ତରୀ ବ୍ୟବ‌ହାର ନିମନ୍ତେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ ସ୍ୱୀକୃତିପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିଲା । ଏହାର ନାମ ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନର ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକୀୟ ଔଷଧ ଚିଠାରେ (World Health Organization's List of Essential Medicines) ଅଛି ଯାହା ମୌଳିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସିସ୍ଟମ (health system) ନିମନ୍ତେ ଅତି ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ବିକାଶଶୀଳ ଦେଶମାନଙ୍କରେ (developing world) ଏହି ଔଷଧର ଏକ ମାସ ଡୋଜର କ୍ରୟ ମୂଲ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୩୦ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର । ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ ଏହାର ଏକ ମାସର ଚିକିତ୍ସା ଖର୍ଚ୍ଚ ପ୍ରାୟ ୨୦୦ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାରରୁ ଅଧିକ ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଔଷଧ
ଆଶା ଭୋସଲେ
ଆଶା ଭୋସଲେ ୧୯୩୩ ସାଲ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ମାସ ଆଠ ତାରିଖରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିବା ଏଇ ମହିଳା ଜଣକ ହିନ୍ଦୀ ସିନେମାର ଏକ ପ୍ରଥିତଯଶା ଗାୟିକା। ମହାରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଜନ୍ମିତ ହୋଇଥିବାରୁ ତାଙ୍କ ମାତୃଭାଷା ମରାଠୀରେ ମଧ୍ୟ ସେ ଅନେକ ଲୋକପ୍ରିୟ ସଂଗୀତ ଗାଇଛନ୍ତି। ୧୯୪୩ ମସିହାରେ ସେ ସଂଗୀତ ଜଗତରେ ପାଦଦେଲେ। ପାଖାପାଖି ୬ ଦଶନ୍ଧି ଧରି ସେ ସଂଗୀତ ଜଗତରେ ଲୋକପ୍ରିୟ ରହି ଆସିଛନ୍ତି। ହଜାର ହଜାର ହିନ୍ଦୀ ଛାୟାଛବିରେ ସେ ନିଜ ସୁଲଳିତ କଣ୍ଠସ୍ୱର ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି। ତା ସାଙ୍ଗକୁ ସେ ଅନେକ ଆଲବମ ଓ ଏକକ ସଂଗୀତ ଆଦିରେ ଭାରତ ଓ ଭାରତ ବାହାରେ ଅନେକ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ କରିଛନ୍ତି।  ସେ ହେଉଛନ୍ତି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ପାର୍ଶ୍ୱଗାୟିକା ଲତା ମଙ୍ଗେସ୍କର ଓ ଉଷା ମଙ୍ଗେସ୍କରଙ୍କର ଭଗିନୀ।
ଏଇ ମହିୟସୀଙ୍କର ଜୀବନ ଅନେକ ପୁରସ୍କାର ଓ ସମ୍ମାନରେ ସମୃଦ୍ଧ।
ପିଲ୍ମଫେୟାର ପୁରସ୍କାର
୧୮ଟି ନାମାଂକନ ଭିତରୁ ଆଶା ଭେସଲେ ୭ଟି ମହିଳା ପାର୍ଶ୍ୱଗାୟିକା ପୁରସ୍କାର ପାଇଛନ୍ତି। ୧୯୬୭ ଓ ୧୯୬୮ରେ ସେ ପ୍ରଥମ ଦୁଇଟି ପୁରସ୍କାର ଜିଣିଥିଲେ। (ନୂଆ ପ୍ରତିଭାମାନଙ୍କୁ ସୁଯୋଗ ଦେବାପାଇଁ ୧୯୬୯ଠାରୁ ତାଙ୍କୁ ମନୋନୟନ ପାଇଁ ଗ୍ରହଣ ନକରାଯାଉ ବୋଲି ସେ କହିଥିଲେ) ୧୯୭୯ରେ ଏହି ପୁରସ୍କାର ପାଇ ପୁନଃ ସେ ଏହି ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ। ତଥାପି ବି ଆଲ୍କା ୟାଗ୍ନିକଙ୍କ ପରି ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଆଜିଯାଏଁ ସର୍ବାଧିକବାର ପୁରସ୍କାର ଜିତିଥିବା ଗାୟିକା। ପରବର୍ତୀକାଳରେ ୧୯୬୬ରେ ରଙ୍ଗିଲା ଛାୟାଛବିପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାବେ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଇଥିଲା ଓ ଫିଲ୍ମଫେୟାର ଲାଇଫଟାଇମ ଆଚିଭମେଣ୍ଟ ଏୱାର୍ଡ ୨୦୦୧ରେ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥିଲା। ସେ ଜିତିଥିବା ଫିଲ୍ମଫେୟାର ପୁରସ୍କାର ଗୁଡ଼ିକ ନିମ୍ନରେ ପ୍ରଦତ୍ତ ହେଲା।
ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସମ୍ମାନ
ଫିଲ୍ମ ଫେୟର ଲାଇଫଟାଇମ ଏଚୀବମେଂଟ ଏୱାର୍ଡ ୨୦୦୧
ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପୁରସ୍କାର
ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପାର୍ଶ୍ୱଗାୟିକା ଭାବରେ ଆଶା ଭୋସଲେ ଦୁଇଟି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ସମ୍ମାନ ପାଇଛନ୍ତି
ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମୁଖ୍ୟ ପୁରସ୍କାର
ଆଶାଜୀ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅନେକ ପୁରସ୍କାରରେ ମଧ୍ୟ ସମ୍ମାନିତା।
ବାହାର ସୂତ୍ର
ଶ୍ରେଣୀ:ଗାୟୀକା ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ସରୋଜିନୀ ଷଡ଼ଙ୍ଗୀ
ସରୋଜିନୀ ଷଡ଼ଙ୍ଗୀ (ଜନ୍ମ : ୧୯୫୧) କଟକରେ ରହୁଥିବା ଜଣେ ସ୍ତ୍ରୀ ରୋଗ ଓ ପ୍ରସବ ତତ୍ତ୍ୱ ବିଶେଷଜ୍ଞ ଡାକ୍ତର ତଥା ଓଡ଼ିଆ କବି । କବିତା ବ୍ୟତୀତ ତାଙ୍କ ଲିଖିତ ପ୍ରବନ୍ଧ ବହୁବାର ଓଡ଼ିଆ ସମ୍ବାଦପତ୍ରରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଛି ।
ସରୋଜିନୀ, ଶ୍ରୀ ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜ ଭେଷଜ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ କଟକରୁ ଏମ.ବି.ବି.ଏସ ଏବଂ ପି.ଜି.ଆଇ ଚଣ୍ଡୀଗଡ଼ରୁ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ପାଠ ପଢ଼ିଛନ୍ତି । ଶ୍ରୀ ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଭଞ୍ଜ ଭେଷଜ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଚାକିରି ହୋଇଥିଲା । କଲେଜରେ ପଢ଼ିବା ସମୟରୁ ତାଙ୍କର କବିତା ବିଭିନ୍ନ ପତ୍ର ପତ୍ରିକାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଆସୁଥିଲା । ସେହି ସବୁ କବିତାକୁ ନେଇ ସରୋଜିନୀ ନିଜର ପ୍ରଥମ କବିତା ସଂକଳନ ସୂର୍ଯ୍ୟସ୍ନାନ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୫୧ ଜନ୍ମ ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କବି ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକ
ସୁସାନ୍ ବ୍ୟାସ୍ନେଟ୍
ସୁସାନ ବ୍ୟାସନେଟ ଜଣେ ଅନୁବାଦ ସିଦ୍ଧାନ୍ତବାଦୀ ଏବଂ ତୁଳନାତ୍ମକ ସାହିତ୍ୟର ବିଦ୍ୱାନ ଅଟନ୍ତି। ସେ ଦଶ ବର୍ଷ ପାଇଁ ୱାରୱିକ୍ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପ୍ରୋ-ଭାଇସ ଚାନ୍ସେଲର ରୂପେ କାର୍ଯ କଲେ ଏବଂ ଏହାର ଅନୁବାଦ ତୁଳନାତ୍ମକ ସାଂସ୍କୃତିକ ଅଧ୍ୟୟନ କେନ୍ଦ୍ରରେ ପଢେଇଲେ, ଯାହା ୨୦୦୯ରେ ବନ୍ଦ ହୋଇଗଲା। ୨୦୧୬ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଗ୍ଲାସଗୋ ଏବଂ ୱରୱିକ୍ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ସେ ତୁଳନାତ୍ମକ ସାହିତ୍ୟର ଅଧ୍ୟାପକ ଥିଲେ। ୟୁରୋପରେ ଶିକ୍ଷିତ ହୋଇ ସେ ଇଟାଲୀରେ ନିଜର କ୍ୟାରିଅର ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଏବଂ ୟୁନାଇଟେଡ ଷ୍ଟେଟର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଅଧ୍ୟାପନା କରିଥିଲେ। ୨୦୦୭ ମସିହାରେ, ସେ ରୟାଲ ସୋଶାଇଟୀ ଅଫ ଲିଟରେଚରର ସହକର୍ମୀ ଭାବେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ।
ପ୍ରାଥମିକ ଜୀବନ ଏବଂ ଶିକ୍ଷା
ବ୍ୟାସନେଟ ୨୧ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୪୫ରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ସେ ମଞ୍ଚେଷ୍ଟର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଇଂରାଜୀ ଏବଂ ଇଟାଲୀୟ ଅଧ୍ୟୟନ କରିଥିଲେ ଏବଂ ୧୯୬୮ ମସିହାରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର (ବି.ଏ) ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲ କରିଥିଲେ । ସେ ଲାନ୍କାଷ୍ଟର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ, ଫ୍ରେଞ୍ଚ‌ରେ ପିଏଚଡ଼ି ଅଧ୍ୟୟନ କଲେ ଯାହା ସେ ୧୯୭୫ରେ ସମାପ୍ତ କରିଥିଲେ ।
ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ
ତାଙ୍କର କୋଡ଼ିଏରୁ ଅଧିକ ପୁସ୍ତକ ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ସାହିତ୍ୟ ସମାଲୋଚନା କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିଶେଷ ଭାବରେ, "ଅନୁବାଦ ଅଧ୍ୟୟନ" (୧୯୮୦) ଏବଂ ତୁଳନାତ୍ମକ ସାହିତ୍ୟ (୧୯୯୩)ର ମୁଖ୍ୟ ସ୍ଥାନ ପାଲଟିଛନ୍ତି | ୨୦୦୯ ମସିହାରେରେ ଟେଡ୍ ହ୍ୟୁଜ୍ ଉପରେ ଏକ ପୁସ୍ତକ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା। ବ୍ୟାସ୍ନେଟ‌ଦ୍ୱାରା ସମ୍ପାଦିତ ଅନ୍ୟ ଏକ ପୁସ୍ତକ ହେଉଛି "ନାଇଭ୍ସ୍ ଆଣ୍ଡ ଅଞ୍ଜେଲ୍ସ: ଓମେନ୍ ରାଇଟର୍ସ୍ ଇନ୍ ଲାଟିନ ଆମେରିକା" ପୁସ୍ତକ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟରେ ଅନେକ ବୁଦ୍ଧିଜୀବୀଙ୍କ ସହ ବ୍ୟାସନେଟଙ୍କ ସହଯୋଗ ଭଲ ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି | 2006 ରେ, ସେ ପିଟର ବୁଶଙ୍କ ସହ "ଦ ଟ୍ରନ୍ସସ୍ଲେଟର ଆଜ୍ ରାଇଟର"-ସମ୍ପାଦନା କରିଥିଲେ। ତାଙ୍କ ବିଦ୍ୱାନ କାର୍ଯ୍ୟ ବ୍ୟତୀତ, ବ୍ୟାସ୍ନେଟ୍ କବିତା ଲେଖନ୍ତି ଯାହା "ଏକ୍ସଚେଞ୍ଜିଙ୍ଗ ଲାଇଭସ୍: ପୋଇମ୍ସ ଆଣ୍ଡ ଟ୍ରନ୍ସସ୍ଲେସନ୍" (୨୦୦୨) ଭାବରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା |
ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ
କ୍ଲାଇଭ ବାର୍କର, ବ୍ୟାସନେଟଙ୍କ ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ପାଟନର୍ ତଥା ୱାରୱିକ୍ ଥିଏଟର ଅଧ୍ୟୟନ ଏକାଡେମିକ୍ ୨୦୦୫ରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ । ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି ଶ୍ରେଣୀ:ମେସିନ ଅନୁବାଦରେ ତିଆରି ପ୍ରସଙ୍ଗ
ଡାସାଟିନିବ
ଡାସାଟିନିବ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Dasatinib, ଏକ ବିକ୍ରୟ ନାମ ସ୍ପ୍ରାଇସେଲ) ଏକ କେମୋଥେରାପି ଔଷଧ (chemotherapy medication) ଯାହା କେତେକ କ୍ରନିକ ମାୟେଲୋଜେନସ ଲିଉକେମିଆ (ସିଏମଏଲ) (chronic myelogenous leukemia) ଓ ଆକ୍ୟୁଟ ଲିମ୍ଫୋବ୍ଲାସ୍ଟିକ ଲିଉକେମିଆ (ଏଏଲଏଲ)  (acute lymphoblastic leukemia) ରୋଗରେ ଦିଆଯାଏ । ବିଶେଷତଃ ଫିଲାଡେଲଫିଆ କ୍ରୋମୋଜୋମ-ପଜିଟିଭ (Philadelphia chromosome)-positive (Ph+) ଥିବା ରୋଗରେ ଦିଆଯାଏ । ଏହି ଔଷଧକୁ ପାଟିରେ ଦିଆଯାଏ ।
ଡାସାଟିନିବର ସାଧାରଣ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ ଅଳ୍ପ ଶ୍ୱେତ ରକ୍ତ କଣିକା (low white blood cells), ଅଳ୍ପ ରକ୍ତ ପ୍ଲାଟେଲେଟ (low white blood cells), ଆନିମିଆ, ଇଡିମା (swelling), ରାସ ଓ ତରଳ ଝାଡ଼ା ହୋଇପାରେ । ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ସାଂଘାତିକ ହେଲେ ରକ୍ତସ୍ରାବ, ପଲମୋନାରୀ ଇଡିମା (pulmonary edema), ହୃଦ୍‌ପାତ ଓ ପ୍ରଲୋଙ୍ଗଡ କ୍ୟୁଟି ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ (prolonged QT syndrome) ହୋଇପାରେ । ଗର୍ଭାବସ୍ଥାରେ ଏହା ଶିଶୁ ପ୍ରତି ହାନୀକାରକ ହୋଇପାରେ । ଏହା ଏକ ଟାଇରୋସିନ କାଇନେଜ ଇନହିବିଟର (tyrosine kinase inhibitor) ଯାହା ବିସିଆର-ଏବିଏଲ (Bcr-Abl) ଭଳି ଟାଇରୋସିନ କାଇନେଜ ଓ ଏସସିଆର କାଇନେଜ ପରିବାରକୁ (Src kinase family) ଅବରୋଧ କରି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ହୁଏ ।
ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ ସନ ୨୦୦୬ରେ ଡାକ୍ତରୀ ବ୍ୟବ‌ହାର ନିମନ୍ତେ ଡାସାଟିନିବ ସ୍ୱୀକୃତ ହୋଇଥିଲା । ଏହାର ନାମ ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନର ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକୀୟ ଔଷଧ ଚିଠାରେ (World Health Organization's List of Essential Medicines) ଅଛି ଯାହା ମୌଳିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସିସ୍ଟମ (health system) ନିମନ୍ତେ ଅତି ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ସନ ୨୦୧୫ରେ ସଂଯୁକ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଏନଏଚଏସକୁ (NHS) ଏକ ମାସ ଚିକିତ୍ସା ବାବଦ ୨,୫୦୫.୦୦ ପାଉଣ୍ଡ ଖର୍ଚ୍ଚ ହୁଏ । ଗୋଟିଏ ଭାରତୀୟ କମ୍ପାନୀ ଦାବୀ କରିଛି ସେ ଏହାର ଜେନେରିକ ସଂସ୍କରଣକୁ ମାତ୍ର ୪ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାରରେ ବିକ୍ରୟ କରିପାରିବ ।
ବାହ୍ୟ ଲିଙ୍କ
ଶ୍ରେଣୀ:ଔଷଧ ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକା
ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକା  ଆଫ୍ରିକାରେ ଥିବା ଏକ ଦେଶ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଆଫ୍ରିକାର ଦେଶ
ନିଷିଦ୍ଧ ସ୍ୱପ୍ନ
ମନମୋହନ ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାରେ ନିର୍ମିତ ଓଡ଼ିଆ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର 'ନିଷିଦ୍ଧ ସ୍ୱପ୍ନ' ୧୯୮୮ ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିଲା । ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରଟିର ଜାତୀୟ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲା ।
ଅଭିନୟରେ
ଓଡ଼ିଆଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ‘ନିଷିଦ୍ଧ ସ୍ୱପ୍ନ’ରେ ଅଭିନୟ କରିଥିବା ପ୍ରମୁଖ କଳାକାର ହେଲେ:
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୮୮ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ଶ୍ରେଣୀ:ଜାତୀୟ ପୁରସ୍କାରପ୍ରାପ୍ତ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର
ଲାଲା ନଗେନ୍ଦ୍ର ରାୟ
ଓଡ଼ିଶାରେ ଜନ୍ମିତ ଜଣେ ଜଣାଶୁଣା ଓଡ଼ିଆ ଲେଖକ ଓ ଅନୁବାଦକ ଥିଲେ ।
ଅନୁବାଦ
ସେ "ମେଲଭିଲେ"ଙ୍କ ଲିଖିତ "'Moby Dick"ର ଓଡ଼ିଆରେ ରୂପାନ୍ତର କରିଥିଲେ ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ ଶ୍ରେଣୀ:ସାହିତ୍ୟିକ ଶ୍ରେଣୀ:ଅନୁବାଦକ
ଦେବଦାସ ଛୋଟରାୟ
ଦେବଦାସ ଛୋଟରାୟ (ଜନ୍ମ: ୨୫ ନଭେମ୍ବର ୧୯୪୬) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ଲେଖକ, କାହାଣୀକାର, ପ୍ରାଶାସନିକ ଅଧିକାରୀ ଓ ଶିକ୍ଷାବିଦ । ସେ ଓଡ଼ିଶାର କଟକସ୍ଥିତ ରେଭେନ୍ସା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ପ୍ରଥମ କୁଳପତି ଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଆରେ ୭୫ରୁ ଅଧିକ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପାଇଁ ଗୀତ ରଚନା କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ପାଞ୍ଚରୁ ଅଧିକ ଥର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଗୀତିକାର ଭାବରେ ରାଜ୍ୟ ପୁରସ୍କାର ଅର୍ଜନ କରିଛନ୍ତି । ତାଙ୍କର ସାହିତ୍ୟିକ ରଚନା ପାଇଁ ତାଙ୍କୁ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ମିଳିଥିଲା ।
କାହାଣୀ ରଚନା
ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର କାହାଣୀକାର ଭାବେ ତାଙ୍କ ରଚିତ ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁର ଛାଇ ୧୯୯୫ ମସିହାରେ କାନ୍ସ ଫିଲ୍ମ ଫେଷ୍ଟିଭାଲରେ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହୋଇଥିଲା । ସେହି ବର୍ଷ ଋଷର କିନୋଟାଭର ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ମହୋତ୍ସବରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଭାବରେ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲା । ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟ ଏକ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ବିଶ୍ୱପ୍ରକାଶ ୨୦୦୦ ମସିହାରେ ଜାତୀୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ମହୋତ୍ସବରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଆଞ୍ଚଳିକ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଭାବେ ବିବେଚିତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ଏହା ଭାରତୀୟ ପାନୋରାମାରେ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହୋଇଥିଲା ।
ପଦବୀ
ସେ ଓଡ଼ିଶା ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ବିକାଶ ନିଗମର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକଭାବେ ୧୯୮୩-୧୯୮୯ ଯାଏ କାର୍ଯ୍ୟକରିଥିଲେ । ୧୯୮୭ ମସିହାରେ ସେ ପଞ୍ଚମ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଶିଶୁ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ମହୋତ୍ସବର ପ୍ରକାଶନ କମିଟି ସଭାପତି ଭାବେ ଏବଂ ପରେ ୧୯୯୯ ମସିହାରୁ ୨୦୦୧ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପୁଣେସ୍ଥିତ ଭାରତୀୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଏବଂ ଟେଲିଭିଜନ ସଂସ୍ଥାର ପରିଚାଳନା ପରିଷଦର ଉପାଧ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।
ରଚନାବଳୀ
ଦେବଦାସ ଛୋଟରାୟ ଚାରି ଦଶନ୍ଧି ଧରି କବିତା ଏବଂ ଗୀତ ରଚନା ପାଇଁ ଜଣାଶୁଣା ଓ ତାଙ୍କ ରଚନାଗୁଡ଼ିକ ଅନେକ ଭାରତୀୟ ଏବଂ ବିଦେଶୀ ଭାଷାରେ ଅନୁବାଦ କରାଯାଇଛି । ତାଙ୍କର ରଚନାର ଅନୁବାଦ ସୁନୀଲ ଗାଙ୍ଗୋପାଧ୍ୟାୟଙ୍କ ସମ୍ପାଦିତ କୃତିବାସରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଛି ।
ଆଧାର
‎
ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁର ଛାଇ
ସୁଶାନ୍ତ ମିଶ୍ରଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାରେ ନିର୍ମିତ ଓଡ଼ିଆ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଇନ୍ଦ୍ରଧନୁର ଛାଇ ୧୯୯୩ ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିଲା । ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରଟିର ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସମ୍ମାନ ପାଇଥିଲା ଏବଂ ସୋଭିଏତ ରୁଷ୍‌ର 'ସୂଚୀ ପିଲ୍ମୋତ୍ସବ'ରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଭାବେ ପୁରସ୍କୃତ ହୋଇଥିଲା ।
ଅଞ୍ଜନା ଚୌଧୁରୀ, ଦେବ ଦାଶ, ବିଜୟିନୀ ମିଶ୍ର, ରବିନ ଦାସ, ସୂର୍ଯ୍ୟ ମହାନ୍ତି, ସୋନିଆ ମହାପାତ୍ର, ମୁକ୍ତାବାଳା ରାଉତରାୟ ଆଦି କଳାକାରମାନେ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ବିଭିନ୍ନ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ।
ବାହାର ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୯୩ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ଶ୍ରେଣୀ:ଜାତୀୟ ପୁରସ୍କାରପ୍ରାପ୍ତ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର
ମହର୍ଷି ବିଦ୍ୟା ମନ୍ଦିର, ରାୟଗଡ଼ା
ମହର୍ଷି ବିଦ୍ୟା ମନ୍ଦିର, ରାୟଗଡ଼ା ଓଡ଼ିଶାର ରାୟଗଡ଼ା ଜିଲ୍ଲାର ରାୟଗଡ଼ା ସହରରେ ଥିବା ଏକ ବେସରକାରୀ ଇଁରାଜୀ ମାଧ୍ୟମ ବିଦ୍ୟାଳୟ । ପ୍ରାୟ ୩ ଏକର ବିସ୍ତୃତ ଏହି ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପ୍ରଥମରୁ  ଦ୍ୱାଦଶ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଠ ପଢ଼ିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି । ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପଢ଼ିବା ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରବେଶ ପରିକ୍ଷାରେ ଉତ୍ତିନ୍ନ ହେବାକୁ ପଡ଼େ । ସଫଳ ଛାତ୍ରଛାତ୍ରୀଙ୍କୁ ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପଢ଼ିବା ପାଇଁ ଅନୁମତି ଦିଆଯାଏ ।
ଇତିହାସ
ମହର୍ଷି ମହେଶ ଯୋଗୀଙ୍କ ପରିକଳ୍ପିତ ଏହି ବିଦ୍ୟାଳୟଟି ତା ୭, ଜାନୁୟାରୀ ୧୯୯୨ ମସିହାରେ ରାୟଗଡାଠାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଟିତ । ବିଦ୍ୟାଳୟଟି ମହର୍ଷି ମହେଶ ଯୋଗୀଙ୍କ ମହର୍ଷି ଗ୍ଳୋବାଲ୍‌ ଶିକ୍ଷା ଆନ୍ଦୋଳନର ଅଂଶ ବିଶେଷ ଏବଂ ମହର୍ଷି ଶିକ୍ଷା ସଂସ୍ଥାନଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ । ଜାତୀୟ ମୁକ୍ତ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଅନୁଷ୍ଠାନର ଏକ କେନ୍ଦ୍ର ଏଠାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଅଛି.
ଶିକ୍ଷା
ଏହି ବିଦ୍ୟାଳୟରେ ସି.ବି.ଏସ୍.ଇ ପାଠ୍ୟ ଖସଡ଼ା ଅନୁସାରେ ପାଠ ପଢ଼ା ହୁଏ।
ବାହାର ତଥ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ବିଦ୍ୟାଳୟ
ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର, ଦାମନଯୋଡ଼ି
ଏହି ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ଓଡ଼ିଶାର କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲାର ଦାମନଯୋଡ଼ିରେ ଅବସ୍ଥିତ । ମନ୍ଦିରଟି ଦାମନଯୋଡ଼ି ଅଞ୍ଚଳର ନାଲକୋ ବିଭାଗଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ । ଏହି ମନ୍ଦିରରେ ଜଗନ୍ନାଥ, ବଳଭଦ୍ର, ସୁଭଦ୍ରା ଓ ସୁଦର୍ଶନ ପୂଜିତ ।
ପର୍ବପର୍ବାଣି
ଏହି ମନ୍ଦିରରେ ବର୍ଷରେ ଜଗନ୍ନାଥ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କର ଯାତ୍ରାଗୁଡ଼ିକ ପାଳିତ ହୁଏ ।
ବାହାର ଲିଙ୍କ
<!--ଅଲଗା ଭାଷାର ଉଇକିପିଡ଼ିଆରେ ଏହି ପ୍ରସଙ୍ଗ--
ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗନ୍ନାଥ ଶ୍ରେଣୀ:କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲା ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ହଳୁ ମୁଣ୍ଡାରୀ
ହଳୁ ମୁଣ୍ଡାରୀ (ଜନ୍ମ: ୧୪ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୬୪) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ ମୁକ୍ତି ମୋର୍ଚ୍ଚାର କର୍ମୀ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ଥରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି । ୨୦୦୪ ମସିହାରେ ହୋଇଥିବା ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ରଘୁନାଥପାଲୀ ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ରୁ ୧୧ଶ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା କୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।
ଜନ୍ମ, ପରିବାର ଓ ଶିକ୍ଷା
ହଳୁ ମୁଣ୍ଡାରୀ ୧୯୬୪ ମସିହାର ଜାନୁଆରୀ ମାସ ୧୪ ତାରିଖରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ନାମ ହଗୁରୁ ମୁଣ୍ଡାରୀ ଓ ପତ୍ନୀଙ୍କ ନାମ ଶ୍ରୀମତି ମୁଣ୍ଡାରୀ ।
ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ
ହଳୁ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ ମୁକ୍ତି ମୋର୍ଚ୍ଚାର କର୍ମକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ସକ୍ରିୟ ଅଛନ୍ତି । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ଥରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୬୪ ଜନ୍ମ ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ ଶ୍ରେଣୀ:ସୁନ୍ଦରଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ ଶ୍ରେଣୀ:୧୧ଶ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
କୋଟା ଉଲ୍ଲାସ କାରନ୍ଥ
କର୍ଣ୍ଣାଟକର ଅଧିବାସୀ କୋଟା ଉଲ୍ଲାସ କାରନ୍ଥ (K. Ullas Karanth) ଜଣେ ସଂରକ୍ଷଣବାଦୀ ଜୀବବିଜ୍ଞାନୀ ଓ ବ୍ୟାଘ୍ରବିଶେଷଜ୍ଞ । ସେ “ବନ୍ୟଜନ୍ତୁ ସଂରକ୍ଷଣ ସମାଜ - ଭାରତ ଅଧ୍ୟାୟ (ଈଂରାଜୀରେ Wildlife Conservation Society - India (WCS-I))”ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ । ବ୍ୟାଘ୍ରଗଣନା କ୍ଷେତ୍ରରେ “କ୍ୟାମେରା ଟ୍ରାପ୍” ପରି ଆଧୁନିକ ଉପକରଣ ଓ ପନ୍ଥା ବ୍ୟବହାର କରିବା ଓ ଏହାର ବାର୍ତ୍ତା ପ୍ରଚାର କରି ସେ ସୁବିଦିତ ହୋଇଥିଲେ । ସେ ଆମେରିକାର ନ୍ୟୁୟର୍କରେ ଅଧିଷ୍ଠିତ ବନ୍ୟଜନ୍ତୁ ସଂରକ୍ଷଣ ସମାଜର ଜଣେ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଓ ଏହାର ବ୍ୟାଘ୍ର ସଂରକ୍ଷଣ ପ୍ରକଳ୍ପର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ।
ଭାରତରେ ଅତି କ୍ଷୀପ୍ର ଗତିରେ ବିଲୁପ୍ତ ହେଉଥିବା ମହାବଳ ବାଘମାନଙ୍କ ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ WCS-Iର ପ୍ରକଳ୍ପ ଉଲ୍ଲାସଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାରେ ପରିଚାଳିତ । ଏଥିପାଇଁ ସାରା ଭାରତରେ ବାଘମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଓ ସେମାନଙ୍କ ବାସସ୍ଥଳୀର ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଉପାଦାନ ନିରୂପଣ କରିବା ଏହି ପ୍ରକଳ୍ପର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିଲା । କର୍ଣ୍ଣାଟକର ନାଗାରହୋଳେ ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ଥିବାବେଳେ ଉଲ୍ଲାସ ମତ ପୋଷଣ କରିଥିଲେ ଯେ ବାଘଭଳି ଶିକାରୀ ଜୀବଙ୍କ ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ହରିଣ ଇତ୍ୟାଦି ଶିକାରଜନ୍ତୁଙ୍କ ସଂରକ୍ଷଣ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ । ପ୍ରାକୃତିକ ଶିକାରର ଅଭାବ ଶିକାରୀ ଜନ୍ତୁଙ୍କ ବିଲୋପ ହେବାର ଅନ୍ୟତମ କାରଣ । ବନ୍ୟଜନ୍ତୁ ସଂରକ୍ଷଣ ଓ ପରିବେଶ ସୁରକ୍ଷା ଦିଗରେ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଅବଦାନ ପାଇଁ ୨୦୧୨ ମସିହା ଜାନୁଆରୀ ମାସରେ ଉଲ୍ଲାସଙ୍କୁ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ପୁରସ୍କାରରେ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଇଥିଲା ।