cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ଦାସିଆ ବାଉରୀ
କିମ୍ବଦନ୍ତୀ
ଦାସିଆଙ୍କ ସାକ୍ଷାତ ନିମନ୍ତେ ପଞ୍ଚସଖାଙ୍କ ବାଲିଗ୍ରାମ ଗସ୍ତ- ପତ୍ନୀ ମାଳତୀଙ୍କୁ ପୋଖରୀ ଜଳରେ ରଥଯାତ୍ରା ଦର୍ଶନ କରାଇବା ଘଟଣା ଚାରିଆଡ଼େ ପ୍ରଚାର ହୋଇଗଲା । ଏ କଥା ଶୁଣି, ଦିନେ ସେ ସମୟର ପଞ୍ଚସଖା ଯଥା, ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ, ବଳରାମ ଦାସ, ଅନନ୍ତ ଦାସ, ଅଚ୍ୟୁତ ଦାସ ଓ ଯଶୋବନ୍ତ ଦାସ କାହାରିକୁ ନଜଣାଇ ଦାସିଆ ବାଉରୀକୁ ପରଖିବା ପାଇଁ ବାଲି ଗ୍ରାମକୁ ଆସିଥିଲେ । ସେହି ସମୟରେ ଦାସିଆ ବାଉରୀ ଗାଁ ମୁଣ୍ଡ ଗୋଠଗାଡ଼ିଆ ପୋଖରୀ କୁଳରେ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ଧ୍ୟାନ କରି ବସିଥିଲେ । ପ୍ରକୃତରେ ଦାସିଆ ହରିଙ୍କୁ ଚିହ୍ନି ପାରିଛି କି ନାହିଁ ଜାଣିବା ପାଇଁ ସେଦିନ ପଞ୍ଚସଖା ଦାସିଆଙ୍କୁ ପରୀକ୍ଷା କରିଥିଲେ ଓ ଭଗବାନଙ୍କ ଦଶାବତାର ଦର୍ଶନ କରାଇବା ପାଇଁ ଆଦେଶ କରିଥିଲେ । ପଞ୍ଚସଖାଙ୍କ ଆଦେଶ କ୍ରମେ, ଦାସିଆ ବାଉରୀ ସେମାନଙ୍କୁ ସେହି ପୋଖରୀ ଜଳରାଶିରେ ଭଗବାନଙ୍କ ଦଶାବତାର ଦର୍ଶନ କରାଇଥିଲେ । ଏଥିରେ ମୁଗ୍ଧ ହୋଇ ପଞ୍ଚସଖା, ଦାସିଆଙ୍କୁ ବିନା ଦ୍ୱିଧାରେ ସେମାନଙ୍କର ଶିଷ୍ୟ ରୂପରେ ଗ୍ରହଣ କରିନେଇଥିଲେ । ସେହିଦିନଠାରୁ ଦାସିଆ ବାଉରୀ, ବାଳିକା ଦାସ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ପରିଚିତ ହେଲେ ।
ଦାସିଆ ବାଉରୀ ପୀଠ
ବାଲିଗ୍ରାମ, ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲା ପିପିଲି ବ୍ଲକର ତେଇସିପୁର ଗ୍ରାମ ପଞ୍ଚାୟତ ଅଧିନରେ ଆସେ । ଭକ୍ତ ଦାସିଆ ବାଉରୀ ଏହି ପବିତ୍ର ମାଟିରେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ବାଲିଗାଁ ମାଟି ଦାସିଆ ବାଉରୀଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟେକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ସହ ଅଙ୍ଗାଙ୍ଗି ଭାବେ ଜଡ଼ିତ । ଇଏ ସେହି ମାଟି, ଯଉ ମାଟିରେ ପଞ୍ଚସଖାଙ୍କ ପାଦପଡିଥିଲା ଭକ୍ତ ଦାସିଆଙ୍କୁ ପରଖିବା ନିମନ୍ତେ । ଏପରି ଅନେକ ଘଟଣା ଘଟିଛି ଏହି ଗ୍ରାମରେ ଭକ୍ତ ଦାସିଆଙ୍କୁ ନେଇ । ଏବଂ ଶେଷରେ ମାଘ ଶୁକ୍ଳ ଏକାଦାଶି ଦିନ ଭକ୍ତ ଦାସିଆ ବାଉରୀ ଏହି ମାଟିରେ ହିଁ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ । ଏହି ଗାଁ ମାଟି ପବିତ୍ର ଓ ଧନ୍ୟ ହୋଇସାରିଛି ଭକ୍ତ ଦାସିଆଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଇ ।
ଭକ୍ତ ଦାସିଆଙ୍କ ସ୍ମୃତିରେ ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ସଂସ୍କୃତି ବିଭାଗଦ୍ୱାରା ଏକ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ଓ ମନ୍ଦିର ସମ୍ମୁଖରେ ଦାସିଆ ବାଉରୀଙ୍କ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ନଡିଆ ପ୍ରଦାନ କରୁଥିବା ଆକୃତିର, ୪ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚତ୍ତା ବିଶିଷ୍ଟ ବ୍ରୋଞ୍ଜ ଧାତୁରେ ନିର୍ମିତ ପ୍ରତିମୁର୍ତ୍ତି ମଧ୍ୟ ଏହି ଗ୍ରାମରେ ତିଆରି ହୋଇସାରିଛି ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ନବକଳେବର ଗଣସମ୍ପାଦନାରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଭକ୍ତ
ସାହାସ୍ୱାନ
ଏକ ଭାରତୀୟ ଅଟେ । ଏହା ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶର ବୁଦଉନ୍ ଜିଲ୍ଲାରେ ଅବସ୍ଥିତ ।
ଭୌଗଳିକ ଅବସ୍ଥିତି
୨୮.୦୭୨୫ ଉତ୍ତର ଅକ୍ଷାଂଶ ଓ ୭୮.୭୪୯୩ ପୂର୍ବ ଦ୍ରାଘିମାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ସମୁଦ୍ର ପତନଠାରୁ ଏହା ୮୩୦ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚତାରେ ରହିଛି ।
ଜନସଂଖ୍ୟା ଓ ସାକ୍ଷରତା
୨୦୦୧ ମସିହାର ଭାରତୀୟ ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ, ସହରର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା ୫୮୧୯୪ ଅଟେ । ସେଥି ମଧ୍ୟରୁ ୫୨.୩୧% ଜଣ ପରୁଷ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ୪୭.୬୯% ଜଣ ନାରୀ ଅଟନ୍ତି । ର ସାକ୍ଷରତା ହାର ୩୧.୨୧% ଅଟେ । ଏହା ଜାତୀୟ ହାରଠାରୁ ୩୩.୬୩% ପ୍ରତିଶତ କମ ଅଟେ । ସେଥିରୁ ୧୯.୦୧% ପ୍ରତିଶତ ପୁରୁଷ ଓ ୧୨.୨୦% ନାରୀ ଅଟନ୍ତି । ୧୯.୪୫% ଲୋକ ସେଠାରେ ୬ ବର୍ଷ ବୟସରୁ କମ ବୟସ୍କ ଅଟନ୍ତି ।
ଭାଷା
ହିନ୍ଦୀ ର ସରକାରୀ ଭାଷା ଅଟେ ।
ବାହାର ଲିଙ୍କ
ଶ୍ରେଣୀ:ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶର ସହର ଶ୍ରେଣୀ:ବଟ ତିଆରି ଭୌଗଳିକ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଶ୍ରେଣୀ:ବଟ ତିଆରି ଭୌଗଳିକ ପ୍ରସଙ୍ଗ2 ଶ୍ରେଣୀ:Cleanup done
ମହେନ୍ଦ୍ର ସିଂହ ଧୋନି
ମହେନ୍ଦ୍ର ସିଂହ ଧୋନି ଭାରତୀୟ କ୍ରିକେଟ ଦଳର ଜଣେ ପୂର୍ବତନ କ୍ରିକେଟ ଖେଳାଳୀ ଓ ଅଧିନାୟକ । ସେ ୨୦୦୭ରେ ଟି୨୦ ବିଶ୍ୱକପ ଓ ୨୦୧୧ରେ ଦିନିକିଆ ବିଶ୍ୱକପରେ ଭାରତର ନେତୃତ୍ତ୍ୱ ନେଇଥିଲେ ଓ ତାଙ୍କ ଦଳଏ ଦୁଇ ଖେଳରେ ବିଜୟୀ ହୋଇଥିଲେ ।
ଜନ୍ମ ଓ ପରିବାର
ମହେନ୍ଦ୍ର ସିଂହ ଧୋନି ୧୯୮୧ ମସିହା ଜୁଲାଇ ୭ ତାରିଖରେ ବର୍ତ୍ତମାନର ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ ରାଜ୍ୟର ରାଞ୍ଚିରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ନାମ ପାନ ସିଂହ ଓ ମାତାଙ୍କ ନାମ ଦେବକୀ ଦେବୀ । ତାଙ୍କର ପୈତୃକ ଘର ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ ରାଜ୍ୟର ଆଲମୋରା ଜିଲ୍ଲା ଅନ୍ତର୍ଗତ ଲାମଗଡ଼ ବ୍ଲକ୍ର ଭାଲି ଗ୍ରାମରେ । ପିତା ପାନ ସିଂହ ମେକନ୍ କମ୍ପାନୀରେ କନିଷ୍ଠ ପରିଚାଳକ ରୂପେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡରୁ ରାଞ୍ଚି ସ୍ଥାନାନ୍ତର ହେବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା । ଧୋନିଙ୍କର ଜଣେ ବଡ଼ ଭାଇ ନରେନ୍ଦ୍ର ଓ ଭଉଣୀ ଜୟନ୍ତୀ ମଧ୍ୟ ଅଛନ୍ତି ।
ଶିକ୍ଷା
ଧୋନି ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡର ଶ୍ୟାମଳିରେ ଥିବା ଡି.ଏ.ଭି ଜବାହାର ବିଦ୍ୟାମନ୍ଦିରରେ (ଅଧୁନା ଜେ.ଭି.ଏମ, ଶ୍ୟାମଳି ନାମରେ ଜଣା) ଶିକ୍ଷାଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ପାଠ ପଢ଼ିବା ସମୟରେ ଧୋନିଙ୍କର ବ୍ୟାଡମିଣ୍ଟନ ଓ ଫୁଟବଲ ଭଳି ଖେଳରେ ରୁଚି ଥିଲା । ଏହି ଖେଳ ଦ୍ୱୟରେ ସେ ଜିଲ୍ଲାସ୍ତରୀୟ ଓ ବ୍ଲକସ୍ତରୀୟ ଟୁର୍ଣ୍ଣାମେଣ୍ଟ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟତା ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ । ଧୋନି ତାଙ୍କର ଫୁଟବଲ୍ ଦଳର ଗୋଲ ରକ୍ଷକ ଥିଲେ ଓ ଏକଦା ତାଙ୍କର ପ୍ରଶିକ୍ଷକଙ୍କ କଥାରେ ସ୍ଥାନୀୟ କ୍ରିକେଟ୍ ଦଳ ପାଇଁ କ୍ରିକେଟ୍ ଖେଳିବାକୁ ଯାଇଥିଲେ । ତେବେ ସେଦିନର ସେହି କ୍ରିକେଟ୍ ମ୍ୟାଚରେ ଧୋନିଙ୍କୁ ବ୍ୟାଟିଂ କି ବୋଲିଂ କରିବାର ସୁଯୋଗ ମିଳି ନଥିଲା । ହେଲେ ନିଜର ଉଚ୍ଚସ୍ତରୀୟ କିପିଙ୍ଗ୍ଦ୍ୱାରା ସେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥିଲେ । ଏହାପରେ ସେ କମାଣ୍ଡୋ କ୍ରିକେଟ୍ କ୍ଲବର ନିୟମିତ କିପର୍ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ ତୁଲାଇବାକୁ ଆରମ୍ଭକଲେ ସେହି କ୍ରିକେଟ୍ କ୍ଲବଟି ୧୯୯୫ ରୁ୧୯୯୮ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଞ୍ଚିରେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲା ।
thumbnail|ୱିକେଟ୍ ପଛରେ ମହେନ୍ଦ୍ର ସିଂହ ଧୋନି
କ୍ୟାରିୟର
thumbnail|ବ୍ୟାଟିଂ କରୁଥିବା ଧୋନି ନିଜର ବଳିଷ୍ଠ ପ୍ରଦର୍ଶନଦ୍ୱାରା ମହେନ୍ଦ୍ର ସିଂହ ଧୋନି ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆକର୍ଷିତ କରିପାରିଥିଲେ । ଯାହାଫଳରେ ତାଙ୍କୁ ୧୯୯୭/୯୮ ମସିହା ପାଇଁ ଷୋହଳ ବର୍ଷରୁ କମ୍ ବିନୁ ମଙ୍କଡ୍ ଟ୍ରଫି ପାଇଁ ଚୟନ କରାଯାଇଥିଲା । ସେହି ଟୁର୍ଣ୍ଣାମେଣ୍ଟରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ପ୍ରଦର୍ଶନ ଅତି ଉଚ୍ଚକୋଟୀର ଥିଲା । ଦଳମ ଶ୍ରେଣୀ ପରେ ଧୋନି ନିଜକୁ କ୍ରିକେଟ୍ ସହିତ ଅଧିକରୁ ଅଧିକ ସଂଶ୍ଳିଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଆରମ୍ଭ କଲେ ଓ ନିଜକୁ ଭବିଷ୍ୟତରେ ଜଣେ କ୍ରିକେଟର ଭାବେ ଗଢିତୋଳିବାକୁ ପ୍ରଯତ୍ନଶୀଳ ହେଲେ । ୨୦୦୧ ମସିହାରୁ ୨୦୦୩ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମହେନ୍ଦ୍ର ସିଂହ ଧୋନି ମେଦିନପୁରଠାରେ ଥିବା ଦକ୍ଷିଣ ପୂର୍ବ ରେଳପଥ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଖଡକପୁର ରେଳ ଷ୍ଟେସନରେ ଜଣେ ରେଳ ଟିକେଟ୍ ଯାଞ୍ଚ କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା ରୂପେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ଥିଲେ । ମାତ୍ର ସେଠି ରହିବା ସମୟରେ ମଧ୍ୟ ସେ କ୍ରିକେଟକୁ ଭୁଲି ପାରି ନଥିଲେ ବା କ୍ରିକେଟଠାରୁ ନିଜକୁ ଦୂରେଇ ଦେଇ ପାରୁ ନଥିଲେ । ଖଡକପୁର ଷ୍ଟେସନଠାରୁ ଅଳ୍ପ କିଛି ଦୂରରେ ଥିବା ଏକ ଛୋଟ ଘରେ ନିଜର ଜଣେ ବନ୍ଧୁଙ୍କ ସହ ସେ ଭଡାରେ ରହୁଥିଲେ । ସେହି ବନ୍ଧୁଙ୍କର କହିବା ଅନୁଯାୟୀ ଧୋନି ପ୍ରବଳ ମାତ୍ରାରେ କ୍ରିକେଟ୍କୁ ଭଲ ପାଉଥିଲେ । ଯାହା ଫଳରେ ଟିକିଏ ସମୟ ମିଳିଲେ ଏମିତିକି କାମଧନ୍ଦା ଛାଡି ମଧ୍ୟ ସେ କ୍ରିକେଟ ଖେଳିବାକୁ ପଳାଉଥିଲେ । ଖଡକପୁରରେ ରହିବା ସମୟରେ ଧୋନି ସେଠାରେ ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଆକର୍ଷଣୀୟ କ୍ରିକେଟର ହୋଇପାରିଥିଲେ । ସେ ସେଠାରେ ନିଜର ଆକ୍ରମଣାତ୍ମାକ ବ୍ୟାଟିଂଦ୍ୱାରା ସମସ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରିଥିଲେ । ଖଡକପୁର ପାଖରେ ଥିବା ଏକ ମିନି ଷ୍ଟାଡିୟମରେ ପ୍ରତ୍ୟେହ ଅପରାହ୍ନରେ ଧୋନିଙ୍କୁ କ୍ରିକେଟ ଖେଳୁଥିବାରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା । ଧୋନି ଟେଲିଭିଜନରେ ପ୍ରଶାରିତ ହେଉଥିବା କୌଣସି କ୍ରିକେଟ୍ ମ୍ୟାଚକୁ କେବେବି ଦେଖିବାକୁ ଭୁଲନ୍ତିନି । ତାଙ୍କ ବନ୍ଧୁଙ୍କ କହିବା ଅନୁଯାୟୀ ୨୦୦୩ ବିଶ୍ୱକପ୍ ଫାଇନାଲରେ ଭାରତ ଯେତେବେଳେ ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆଠାରୁ ଲଜ୍ଜାଜନକ ପରିସ୍ଥିତିରେ ହାରିଲା, ସେତେବେଳେ ଧୋନିଙ୍କ ସହ ବସି ସେ ସେହି ମ୍ୟାଚ୍ ଦେଖୁଥିଲେ । ମ୍ୟାଚ୍ ଶେଷରେ ଧୋନି ତାଙ୍କ ବନ୍ଧୁଙ୍କୁ କହିଥିଲେ ଯେ, ‘ମୁଁ ଜାଣିଛି ମୁଁ ହତଭାଗ୍ୟ କାରଣ ମୁଁ ମୋ କ୍ରିକେଟକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାଇ ପାରୁନାହିଁ । କିନ୍ତୁ ମୋର ଭାଗ୍ୟ ଏତେ ବି ଖରାପ ନୁହେଁ ଯେ ଆଗାମ୧୫ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ମୁଁ ନିଜକୁ ଭାରତୀୟ କ୍ରିକେଟ ପୋଷାକ ମଧ୍ୟରେ ଦେଖିପାରିବିନି ।‘ ୫ ବର୍ଷତ ବହୁତ ଅଧିକ ସମୟ । ତାପରର ଏକ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଧୋନି ନିଜକୁ ଭାରତୀୟ କ୍ରିକେଟ ଦଳରେ ସାମିଲ କରାଇବାକୁ ସକ୍ଷମ ହୋଇଥିଲେ ।
ଆର୍ନ୍ତଜାତୀୟ କ୍ରିକେଟ ଜୀବନ
thumbnail|ମହେନ୍ଦ୍ର ସିଂହ ଧୋନି ୨୦୦୪ ମସିହା ଡିସେମ୍ବରରେ ବାଂଲାଦେଶ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଧୋନି ନିଜର ପ୍ରଥମ ଦିନିକିଆ ମ୍ୟାଚ୍ ଖେଳିଥିଲେ । ଏହି ମ୍ୟାଚରେ ସେ ଅବଶ୍ୟ ବିଶେଷ କିଛି କରିପାରିନଥିଲେ, ମାତ୍ର ତାଙ୍କର କିଛି ସମୟର ରହଣୀ ମଧ୍ୟରେ ସେ ନିଜର ଆକ୍ରମଣାତ୍ମକ ବ୍ୟାଟିଂ ମାଧ୍ୟମରେ ଦର୍ଶକଙ୍କ ମନରେ ଉତ୍କଣ୍ଠା ଭରିଦେଇଥିଲେ । ଏହାର ବର୍ଷେ ପରେ ୨୦୦୪ରେ ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ବିରୁଦ୍ଧରେ ଧୋନି ନିଜର ପ୍ରଥମ ଟେଷ୍ଟ ମ୍ୟାଚ ଖେଳିଥିଲେ । ଧୋନିଙ୍କର ବ୍ୟାଟିଂ କୌଶଳ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିଆରା । ତାଙ୍କର ଏକ ଭିନ୍ନ ଢଙ୍ଗରେ ବ୍ୟାଟିଂ କରିବା ଦର୍ଶକଙ୍କ ସମେତ କ୍ରିକେଟ ପଣ୍ଡିତ ତଥା ପୂର୍ବତନ କ୍ରିକେଟରମାନଙ୍କୁ ହତୋତ୍ସକିତ କରିଥିଲା । ୨୦୦୪ରୁ ୨୦୦୭ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଧୋନି ଭାରତୀୟ ଦଳର ନିୟମିତ ୱିକେଟ୍ କିପର ତଥା ଜଣେ ବିସ୍ଫୋରକ ବ୍ୟାଟ୍ସମ୍ୟାନ ରୂପେ ପରିଚିତ ଥିଲେ । ସେ ନିଜର ପ୍ରଥମ ଶତକ ପାକିସ୍ତାନ ବିରୁଦ୍ଧରେ କରିଥିଲେ । ଯେଉଁଥିରେ ସେ ୧୪୮ ରନ୍ କରି ଆଉଟ୍ ହୋଇଥିଲେ । ୨୦୦୭ ମସିହାରେ ହୋଇଥିବା ପ୍ରତମ ଟି୨୦ ବିଶ୍ୱକପରେ ଅଧିନାୟକ ଭାବେ ଧୋନିଙ୍କ ନାମକୁ ସୁପାରିସ୍ କରିଥିଲେ ବ୍ୟାଟିଂ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ସଚିନ୍ ତେନ୍ଦୁଲକର । ସଚିନଙ୍କର ସୁପାରିସ୍ ଓ ଧୋନିଙ୍କର ଯୋଗ୍ୟତାକୁ ଆଖି ଆଗରେ ରଖି ଚୟନକର୍ତ୍ତାମାନେ ତାଙ୍କୁ ଏକ ଯୁବ ଦଳର ଅଧିନାୟକ ରୂପେ ବିଶ୍ୱକପ ଖେଳିବାକୁ ସାଉଥ୍ ଆଫ୍ରିକା ପଠାଇଥିଲେ । ଏହି ଦଳଠାରୁ କାହାରି ବିଶେଷ କିଛି ଆଶା ନଥିଲା । କାରଣ ସମସ୍ତେ ଅନଭିଜ୍ଞ ଥିଲେ । ମାତ୍ର ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଆଶ୍ଚର୍ଯ୍ୟ ଚକିତ କରି ଧୋନିଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଭାରତୀୟ କ୍ରିକେଟ ଦଳ ଫାଇନାଲରେ ପାକିସ୍ତାନକୁ ହରାଇ ବିଶ୍ୱ ଚମ୍ପିୟାନ ହୋଇଥିଲା । ଏହାପରଠାରୁ ସେ ଆଉ ପଛକୁ ଫେରି ଚାହିଁନାହାନ୍ତି । ଟି୨୦ ପରେ ଦନିକିଆ ଓ ତା ପରେ ଟେଷ୍ଟ ଦଳର କମାଣ ମଧ୍ୟ ନିଜ ହାତକୁ ନେଇ ସେ ସଫଳ ହୋଇପାରିଛନ୍ତି । ତାଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଭାରତୀୟ ଟେଷ୍ଟ ଦଳ ବିଶ୍ୱର ୧ନଂ ମାନ୍ୟତା ମଧ୍ୟ ହାସଲ କରିସାରିଛି । ଧୋନିଙ୍କର କିଛି ବୃହତ୍ ବିଜୟ ମଧ୍ୟରେ ରହିଛି ୨୦୦୭ ଟି୨୦ ବିଶ୍ୱକପ୍, ୨୦୦୮ ଓ ୨୦୧୦ ବର୍ଡର ଗାଭାସ୍କର ଟ୍ରଫି, ୨୦୦୭/୦୮ ସିବି ସିରିଜ୍, ୨୦୧୦ ଏସିଆ କପ୍ ଇତ୍ୟାଦି । ୨୦୧୩ର ଚାମ୍ପିୟନ୍ସ ଟ୍ରଫିର ଶେଷ ସଂସ୍କରଣରେ ଇଂଲଣ୍ଡକୁ ତାହାରି ମାଟିରେ ହରାଇ ଧୋନି ଇତିହାସ ରଚନା କରିଥିଲେ । ଏହାଛଡା ସର୍ବବୃହତ୍ ବିଜୟ ହେଉଛି ୨୦୧୧ ବିଶ୍ୱକପ୍ । ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ବିରୁଦ୍ଧରେ ମୁମ୍ବାଇରେ ଏକ ବିଶାଳ ଛକ୍କା ଲଗାଇ ଧୋନି ବିଶ୍ୱକପକୁ ଭାରତୀୟ ଦଳ ନାଁରେ କରାଇଥିଲେ । ଯାହା ଫଳରେ ଭାରତୀୟ କ୍ରିକେଟ୍ ପ୍ରେମୀଙ୍କ ଦୀର୍ଘ ୨୮ ବର୍ଷର ଅପେକ୍ଷାର ଅନ୍ତ ଘଟିଥିଲା । ଏହାଛଡା ଆଇ.ପି.ଏଲ୍ରେ ମଧ୍ୟ ସେ ଚେନ୍ନାଇ ସୁପରକିଙ୍ଗ୍ସର ନେତୃତ୍ୱ ନେଇ ଦଳକୁ ୩ ଥର ଚମ୍ପିୟାନ, ୨ ଥର ରନର୍ସ ଅପ୍ କରାଇବାକୁ ସକ୍ଷମ ହୋଇଛନ୍ତି । ନିଜର ଥଣ୍ଡା ମିଂଜାସ ଓ ବିପରୀତ ସମୟରେ ଧର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ ପାଇଁ ସେ କ୍ୟାପଟେନ କୁଲ୍ ହିସାବରେ ବି ପରିଚିତ । ଧୋନି ବର୍ତ୍ତମାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୭୭ଟି ଟେଷ୍ଟ, ୨୨୬ଟି ଦିନିକିଆ ଓ ୪୨ଟି ଟି୨୦ ମ୍ୟାଚ ଖେଳିସାରିଛନ୍ତି । ଯେଉଁଥିରେ ଯଥାକ୍ରମେ ,୩୯.୭୦, ୫୧.୪୫, ୩୧.୧୬ ବ୍ୟାଟିଂ ହାରରେ ସେ ୪୨୦୯, ୭୩୫୮ ଓ ୭୪୮ ରନ୍ କରି ସାରିଛନ୍ତି ।
ବାସିଲାର ଖପୁରୀ ଅସ୍ଥିଭଗ୍ନ
ବାସିଲାର ଖପୁରୀ ଅସ୍ଥିଭଗ୍ନ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ basilar skull fracture) ଏକ ଅସ୍ଥି ଭଗ୍ନ ଯାହା ଖପୁରୀର ନିମ୍ନ ଭାଗ ବା ବେସ୍‌ରେ (base of the skull) ଦେଖାଯାଏ । ଏହିପରି ଭଗ୍ନ ହେଲେ କାନ ପଛ ପଟେ ଚର୍ମ ଭିତରେ ରକ୍ତଚିହ୍ନ ବା ବେଟଲ ଚିହ୍ନ (bruising behind the ears), ପେରିଅର୍ବିଟାଲ ଏକିମୋସିସ (bruising around the eyes) ଓ ହେମୋଟିମ୍ପାନିଅମ (blood behind the ear drum) ଦେଖାଯାଇପାରେ । ପ୍ରାୟ ୨୦% ରୋଗୀଙ୍କର ସେରେବ୍ରୋସ୍ପାଇନାଲ ଫ୍ଲୁଇଡ (CSF) ଛିଦ୍ର ହୋଇ ରାଇନୋରିଆ (fluid leaking from the nose), ବା ଅଟୋରିଆ (ear) ହୁଏ । ପ୍ରାୟ ୧୪% ରୋଗୀଙ୍କର ଜଟିଳ ମେନିଞ୍ଜାଇଟିସ୍ ହୁଏ । ଆଉ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ଜଟିଳ ହେଲେ କ୍ରାନିଆଲ ସ୍ନାୟୁ ବା ରକ୍ତନଳୀ ଆଘାତ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ।
ମହେନ୍ଦ୍ର ସିଂହ ଧୋନି
ବୈବାହିକ ଜୀବନ ଓ ସଉକ
ମହେନ୍ଦ୍ର ସିଂହ ଧୋନି ୨୦୧୦ ମସିହା ଜୁଲାଇ ୪ ତାରିକରେ ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ ଡେରାଡୁନର ହୋଟେଲ ମ୍ୟାନେଜମେଣ୍ଟ ଛାତ୍ରୀ ସାକ୍ଷୀ ସିଂହ ରାୱତଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ । ଧୋନିଙ୍କର ମୋଟର ସାଇକେଲ ପ୍ରତି ଅହେତୁକ ପ୍ରେମ ରହିଛି । ସୁଜୁକି ହାୟାବୁସା ପରି ୧୦ରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ବହୁମୂଲ୍ୟ ମୋଟର ସାଇକେଲ ଧୋନି ନିଜ ଘରେ ଥିବା ସୋରୁମରେ ସଜାଇ ରଖିଛନ୍ତି । ନିଜର କେଶସଜ୍ଜାକୁ ନେଇ ଧୋନି ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ଚର୍ଚ୍ଚାକୁ ଆସିଛନ୍ତି । କ୍ରିକେଟ ଦୁନିଆକୁ ପଶିବା ସମୟରେ ସେ ନିଜର ଲମ୍ବା କେଶ ପାଇଁ ସଭିଙ୍କର ପସନ୍ଦ ଥିଲେ । ପାକିସ୍ତାନର ତତ୍କାଳୀନ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଜେନେରାଲ ପରଭେଜ ମୁସାରଫ ତାଙ୍କୁ ନିଜର କେଶ ନକାଟିବାକୁ ମଧ୍ୟ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଥିଲେ ।
ବାସିଲାର ଖପୁରୀ ଅସ୍ଥିଭଗ୍ନ
ଏହି ଲକ୍ଷଣ ପ୍ରକାଶ ନିମନ୍ତେ ଯଥେଷ୍ଟ ପରିମାଣର ଆଘାତ ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ । ଟେମ୍ପୋରାଲ (temporal bone), ଅକସିପିଟାଲ (occipital bone), ସ୍ଫିନଏଡ (sphenoid bone), ଫ୍ରଣ୍ଟାଲ (frontal bone) ଓ ଏଥମଏଡ (ethmoid bone) ହାଡ଼ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅତି କମ୍‌ରେ ଗୋଟିଏ ହାଡ଼ ଭାଙ୍ଗିଲେ ଏହି ଅବସ୍ଥା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ । ଏହି ଭଙ୍ଗାମାନଙ୍କୁ ତିନି ଶ୍ରେଣୀରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇପାରେ: ଆଣ୍ଟିରିଅର ଫୋସା (anterior fossa), ମିଡ୍ଲ ଫୋସା (middle fossa) ବା ପୋଷ୍ଟିରିଅର ଫୋସା (poterior fossa) ଭଙ୍ଗା । ମୁଖ ମଣ୍ଡଳ ଭଙ୍ଗା (Facial fractures) ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ । ସିଟି ସ୍କାନ (CT scan କରି ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ ।
ମହେନ୍ଦ୍ର ସିଂହ ଧୋନି
ବାହାର ତଥ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୮୧ ଜନ୍ମ ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ କ୍ରିକେଟ ଖେଳାଳି ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନିତ
ବାସିଲାର ଖପୁରୀ ଅସ୍ଥିଭଗ୍ନ
ଖପୁରୀ ଭତରେ ଥିବା ଆଘାତପ୍ରାପ୍ତ ଅଙ୍ଗ ଅନୁସାରେ ଚିକିତ୍ସା କରାଯାଏ । ସିଏସଏଫ ଛିଦ୍ର ବନ୍ଦ କରିବା, ସ୍ନାୟୁ ଓ ରକ୍ତନଳୀ ଆଘାତ ନିମନ୍ତେ ଅପରେଶନ କରାଯାଇପାରେ । ପ୍ରତିଷେଧକ ଆଣ୍ଟିବୟୋଟିକ (antibiotics) ବ୍ୟବ‌ହାର ସ୍ପଷ୍ଟ ନୁହେଁ । ସାଂଘାତିକ ମୁଣ୍ଡ ଆଘାତ (head injury) ହେଲେ ପ୍ରାୟ ୧୨% ରୋଗୀଙ୍କର ଏହି ଭଙ୍ଗା ଦେଖାଯାଏ ।
External links
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
୧ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା
ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ପ୍ରଥମ ବିଧାନ ସଭା ୨୦ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୫୨ରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ୪ ମଇ ୧୯୫୭ଯାଏଁ ଚାଲିଥିଲା । ଏହି ବିଧାନ ସଭାର ବାଚସ୍ପତି ଥିଲେ ନନ୍ଦ କିଶୋର ଦାସ  । ସେ ୦୬ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୫୨ରୁ ୨୭ ମଇ ୧୯୫୭ଯାଏଁ ଦାୟିତ୍ୱ ତୁଲାଇଥିଲେ । ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ ଏହି ବିଧାନ ସଭାରେ ସଂଖ୍ୟାଗରିଷ୍ଠତା ହାସଲ କରିଥିଲା ଏବଂ ନବକୃଷ୍ଣ ଚୌଧୁରୀ ଏହି ବିଧାନ ସଭାର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ହୋଇଥିଲେ । ଗଣତନ୍ତ୍ର ପରିଷଦର ନେତା ଶ୍ରଦ୍ଧାକର ସୂପକାର ବିରୋଧୀ ଦଳର ନେତା ଭାବରେ ଏହି ବିଧାନ ସଭାରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।
ଆସନ ବୃଦ୍ଧି
ଦେଶ ସ୍ୱାଧୀନ ହେବାପରେ ଗଡ଼ଜାତଗୁଡ଼ିକ ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶରେ ମିଶିବା ପରେ ନୂତନ ସମ୍ବିଧାନ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇଥିଲା । ସ୍ୱାଧୀନତା ପରେ ଓଡ଼ିଶାର ଜନସଂଖ୍ୟା ଓ କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ବୃଦ୍ଧିପାଇଲା, ଫଳରେ ସେହି ଅନୁପାତରେ ନିର୍ବାଚନ କମିଶନ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ପାଇଁ ଆସନ ସଂଖ୍ୟା ୬୦ରୁ ୧୪୦କୁ ବୃଦ୍ଧି କରାଇଥିଲେ । ୧୪୦ଟି ବିଧାନ ସଭା ଆସନରୁ ୭୬ଟି ଜଣିକିଆ ଓ ୩୨ଟି ଯୁଗ୍ମ ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ଭାବରେ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇଥିଲା । ଏହି ୩୨ଟି ଯୁଗ୍ମ ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ଜଣେ ସାଧାରଣ ବର୍ଗର ଓ ଜଣେ ଆଦିବାସୀ/ହରିଜନ (ସେମାନଙ୍କର ଜନସଂଖ୍ୟା ଅନୁପାତରେ) ନିର୍ବାଚିତ ହେବାର ସୁବିଧା ରଖାଯାଇଥିଲା ।
ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନ
୧୯୫୧ ମସିହା ଶେଷ ଆଡ଼କୁ ଓଡ଼ିଶାରେ ନିର୍ବାଚନ ହେବା ନିମନ୍ତେ ସ୍ଥିର କରାଯାଇଥିଲା । ଓଡ଼ିଶାର ବିଧାନ ସଭା ଓ ଲୋକ ସଭା ଆସନ ନିମନ୍ତେ ୧୯୫୧ ମସିହା ଡିସେମ୍ବର ୨୦ ତାରିଖରୁ ୧୯୫୨ ମସିହା ଜାନୁଆରୀ ୨୪ ତାରିଖ ଯାଏଁ ଦୀର୍ଘ ୩୬ ଦିନ ବ୍ୟାପୀ ନିର୍ବାଚନ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା । ଏହି ନିର୍ବାଚନ ଥିଲା ପ୍ରଥମ ସାମ୍ବିଧାନିକ ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନ । ଏହି ନିର୍ବାଚନରେ ସମୁଦାୟ ୩୪.୧୯% ମତଦାନ ହୋଇଥିଲା ।
ଫଳାଫଳ
ଏହି ନିର୍ବାଚନରେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ ୬୭ଟି ଆସନରେ ବିଜୟ ଲାଭ କରି ଏକକ ସଂଖ୍ୟାଗରିଷ୍ଠ ଦଳର ମାନ୍ୟତା ପାଇଥିଲା । ଗଣତନ୍ତ୍ର ପରିଷଦ ୩୧ଟି ଆସନରେ ବିଜୟୀ ହୋଇ ଦ୍ୱିତୀୟ ସ୍ଥାନରେ ରହିଥିଲା । ସୋସାଲିଷ୍ଟ ପାର୍ଟି ୧୦ଟି, କମ୍ୟୁନିଷ୍ଟ ପାର୍ଟି ୭ଟି, ଫରଓ୍ୱାର୍ଡ ବ୍ଲକ ଗୋଟିଏ ଓ ସ୍ୱାଧୀନ ପ୍ରାର୍ଥୀମାନେ ୨୪ଟି ଆସନରେ ବିଜୟୀ ହୋଇଥିଲେ ।
ଶପଥ ଗ୍ରହଣ ଏବଂ ସଭା ଆରମ୍ଭ
ନବକୃଷ୍ଣ ଚୌଧୁରୀ ସଂଖ୍ୟାଗରିଷ୍ଠ ଦଳର ନେତା ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇ ୭ଜଣ ସ୍ୱାଧୀନ ସଭ୍ୟଙ୍କ ସମର୍ଥନରେ ୧୯୫୨ ମସିହା ଫେବୃଆରୀ ୨୦ ତାରିଖରେ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବରେ ଶପଥ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଏବଂ ପରେ ୧୯୫୨ ମସିହା ମାର୍ଚ୍ଚ ୪ତାରିଖରେ ପ୍ରଥମ ବିଧାନ ସଭାର ଅନ୍ୟ ସଭ୍ୟମାନେ ଶପଥ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ବିଧାନ ସଭା ସଦସ୍ୟ ରାଜା ଶୈଳେନ୍ଦ୍ର ନାରାୟଣ ଭଞ୍ଜଦେଓ ସଭ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଶପଥପାଠ କରାଇଥିଲେ । ସେହିଦିନ ନବଗଠିତ ବିଧାନ ସଭାର ପ୍ରଥମ ବୈଠକ ନୂଆ ରାଜଧାନୀ ଭୁବନେଶ୍ୱରର ସର୍ଦ୍ଦାର ପଟେଲ ହଲରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା ।
ଶ୍ରଦ୍ଧାକର ସୂପକାର ବିରୋଧିଦଳର ନେତା ଭାବରେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ନନ୍ଦକିଶୋର ଦାସ ବାଚସ୍ପତି ଓ ମୌଲବୀ ମହମ୍ମଦ ହନିଫ୍‍ ଉପବାଚସ୍ପତି ଭାବରେ ୧୯୫୨ ମସିହା ମାର୍ଚ୍ଚ ୮ ତାରିଖରେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ଏହି ବିଧାନ ସଭାରେ ସମୁଦାୟ ୩ଜଣ ମହିଳା ସଭ୍ୟ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ସେମାନେ ହେଲେ; ପଟ୍ଟାମୁଣ୍ଡାଇ ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀର କୁମାରୀ ରାମ ରାଜ (ସ୍ୱାଧୀନ); ରାଜନଗରରୁ ସରସ୍ୱତୀ ଦେବୀ (କଂଗ୍ରେସ) ଓ ରଣପୁରରୁ ବସନ୍ତମଞ୍ଜରୀ ଦେବୀ (କଂଗ୍ରେସ) ।
ନିର୍ବାଚିତ ସଦସ୍ୟବୃନ୍ଦ
ପ୍ରଥମ ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ନିର୍ବାଚିତ ସଦସ୍ୟଙ୍କର ତାଲିକା:
ବାହାର ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ବିଧାନ ସଭା ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୫୦ ଦଶକ
ଫର୍ମୁଲା ୱାନ୍
ଫର୍ମୁଲା ୱାନ୍ ବା ଫର୍ମୁଲା-୧ (ଇଂରାଜୀରେ Formula One ବା Formula 1 ବା F1,ଇଂରାଜୀ ଉଚ୍ଚାରଣ ଫୋର୍ମ୍ୟୁଲା ୱନ୍) ବିଶ୍ୱର ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ଓ ବ୍ୟୟବହୁଳ ମୋଟର ଦୌଡ଼ ପ୍ରତିଯୋଗିତା । ଦୌଡ଼ରେ ଭାଗ ନେଉଥିବା ଏହି ଖୋଲା ଚାରି-ଚକିଆ ମୋଟର ଗାଡ଼ିଗୁଡ଼ିକରେ ଜଣେ ଚାଳକ ବସିପାରୁଥିବା ଭଳି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଥାଏ ଓ ଏମାନେ ଅତି ଦ୍ରୁତ ବେଗରେ ଗତି କରନ୍ତି । ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଅଟୋମୋବାଇଲ୍ ମହାସଂଘ (Fédération Internationale de l'Automobile – FIA) ଏହି ଦୌଡ଼ ପ୍ରତିଯୋଗିତାର ନିୟମ ପ୍ରଣୟନ, ସଞ୍ଚାଳନ ଓ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥାଏ । ୧୯୫୦ ମସିହାରେ ପ୍ରଥମେ ଏହି ମୋଟର ଦୌଡ଼ ଆୟୋଜିତ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ତାହା ପରଠାରୁ ଏହି ପ୍ରତିଯୋଗିତାକୁ ଉଚ୍ଚତମ ମାନର ମୋଟର ଦୌଡ଼ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଭାବେ ବିବେଚନା କରାଯାଇଥାଏ । ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଅଟୋମୋବାଇଲ୍ ମହାସଂଘଦ୍ୱାରା ପ୍ରଣିତ ନିୟମାବଳୀକୁ ଫର୍ମୁଲା (ଯାହା ସବୁ ନିର୍ମାତା ଓ ଚାଳକ ମାନିବାକୁ ବାଧ୍ୟ) ଏବଂ ମାନରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ପାଇଁ କ୍ରମାଙ୍କ ୧କୁ ମିଶାଇ ଏହି ମୋଟର ଦୌଡ଼କୁ ଫର୍ମୁଲା-୧ ବୋଲି କୁହାଯାଇଥାଏ । ପ୍ରତିବର୍ଷ ହେଉଥିବା ମୋଟର ଦୌଡ଼ ପ୍ରତିଯୋଗିତାକୁ “ଫର୍ମୁଲା-୧ କ୍ରୀଡ଼ାବର୍ଷ” ବା “ଫର୍ମୁଲା-୧ ସିଜନ୍” ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ଗୋଟିଏ କ୍ରୀଡ଼ାବର୍ଷରେ ଅନେକ ଦେଶରେ ଗୋଟିଏ ଲେଖାଏଁ ମୋଟର ଦୌଡ଼ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ ଯାହାକୁ ଗ୍ରାଁ-ପ୍ରି (ଇଂରାଜୀରେ Grands Prix) ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ଏହି ଦୌଡ଼ ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାବେ ନିର୍ମିତ ଦୌଡ଼ ପରିକ୍ରମଣ ସଡ଼କ (ରେସିଂ ସର୍କିଟ୍) କିମ୍ବା କିଛି ଦେଶରେ ସାଧାରଣ ଯାତାୟତ ପାଇଁ ଉଦ୍ଦୀଷ୍ଟ ସଡ଼କ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥାଏ ।
ପ୍ରତିଟି ଦୌଡ଼ରେ ଚାଳକ ଓ ଇଞ୍ଜିନ୍ ନିର୍ମାତାଙ୍କ ଗାଡ଼ି କେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ରହିଲା – ତାହାକୁ ଭିତ୍ତି କରି ପଏଣ୍ଟ୍ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ । କ୍ରୀଡ଼ାବର୍ଷ ଶେଷରେ ସର୍ବାଧିକ ପଏଣ୍ଟ୍ ହାସଲ କରିଥିବା ଗାଡ଼ି ଚାଳକ ଓ ଗାଡ଼ି ନିର୍ମାତାଙ୍କୁ ବିଜେତା ଘୋଷିତ କରାଯାଏ । ପ୍ରତି କ୍ରୀଡ଼ାବର୍ଷରେ ଏହିପରି ଦୁଇଟି ବାର୍ଷିକ ବିଜେତା ପୁରସ୍କାର ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ । ପ୍ରତିଟି ଦୌଡ଼ରେ ପ୍ରଥମ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଓ ତୃତୀୟ ସ୍ଥାନରେ ରହିଥିବା ଗାଡ଼ି ଚାଳକଙ୍କୁ ସେହି ଦୌଡ଼ ଶେଷରେ ସମ୍ମାନିତ କରାଯାଏ । ପ୍ରତି ଗାଡ଼ି ଚାଳକଙ୍କ ପାଖରେ ମହାସଂଘ ପ୍ରଦତ୍ତ ଓ ବୈଧ ବିଶେଷ ଅନୁମତି ପତ୍ର (ଏଫ୍. ଆଇ. ଏ. ସୁପର୍ ଲାଇସେନ୍ସ) ରହିବା ଅନିବାର୍ଯ୍ୟ । ଯେଉଁ ସବୁ ଦୌଡ଼ ସଡ଼କକୁ ମହାସଂଘ ସର୍ବୋତ୍ତମ (୧) ମାନ୍ୟତା ଦେଇଛି, କେବଳ ସେହିଠାରେ ଏହି ପ୍ରତିଯୋଗିତା ସବୁ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ । ଅଧିକାଂଶ ଦୌଡ଼ ସଡ଼କ ଜନବସତିରୁ ଦୂରରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାବେ ନିର୍ମିତ, କିନ୍ତୁ ଆଉ କିଛି ନଗର ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ।
ଫର୍ମୁଲା-୧ ଗାଡ଼ି ବା କାର୍ ବିଶ୍ୱର ଦ୍ରୁତତମ ଦୌଡ଼ ଗାଡ଼ି । ବାୟୁଗତି ବିଜ୍ଞାନର ଉପଯୋଗ ଯୋଗୁଁ ଏହି ସବୁ ଗାଡ଼ିର ଗଠନ ଶୈଳୀ ସାଧାରଣ ଗାଡ଼ିଙ୍କଠାରୁ ଭିନ୍ନ ଓ ଏମାନେ ଅତ୍ୟୁଚ୍ଚ ବେଗ ପ୍ରାପ୍ତ କରିପାରନ୍ତି । ୨୦୧୭ ମସିହାରେ ଫର୍ମୁଲା-୧ ଗାଡ଼ିଗୁଡ଼ିକରେ ବ୍ୟାପକ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଇଥିଲା ଯାହା ଅନୁସାରେ ଗାଡ଼ିର ଚକ, ଗାଡ଼ିର ସମ୍ମୁଖ ଓ ପଶ୍ଚାତ୍ ଭାଗରେ କିଛି ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାର ଅନୁମତି ମିଳିଲା ଓ ଗାଡ଼ିମାନଙ୍କ ସର୍ବାଧିକ ବେଗ ପ୍ରାୟ ୩୭୫ କି.ମି. ପ୍ରତି ଘଣ୍ଟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୃଦ୍ଧି କରିବାରେ ଏହା ସହାୟକ ହେଲା ।
ପାରମ୍ପରିକ ଭାବେ ଏହି ମୋଟର ଦୌଡ଼ ମୁଖ୍ୟତଃ ୟୁରୋପରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଉଥିଲା, କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟରେ ଏହା ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଉଛି । ୨୦୧୮ କ୍ରୀଡ଼ାବର୍ଷର ୨୧ଟି ଦୌଡ଼ରୁ ୧୧ଟି ଅଣ-ୟୁରୋପୀୟ ଦେଶମାନଙ୍କରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା । ଏକ ମଧ୍ୟମ ମାନର ଫର୍ମୁଲା-୧ ଦଳ ପାଇଁ ବାର୍ଷିକ ହାରାହାରି ୧୨ କୋଟି ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର୍ ଖର୍ଚ୍ଚ ହୋଇଥାଏ । ଅର୍ଥବହୁଳତା ଓ ଲୋକପ୍ରିୟତା କାରଣରୁ ଫର୍ମୁଲା-୧ ମୋଟର ଦୌଡ଼ ବ୍ୟବସାୟର କେନ୍ଦ୍ରସ୍ଥଳ ।
ଇତିହାସ
୧୯୨୦ ଓ ୧୯୩୦ ଦଶନ୍ଧିରେ ୟୁରୋପରେ ଆୟୋଜନ ହେଉଥିବା ଗ୍ରାଁ-ପ୍ରି ମୋଟର ରେସିଂରୁ ଫର୍ମୁଲା ୱାନ୍ ମୋଟର ଦୌଡ଼ର ପ୍ରାରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା । ସମସ୍ତ ପ୍ରତିଯୋଗୀ ମୋଟର ଗାଡ଼ି ଯେଉଁ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନିୟମାବଳୀକୁ ମାନନ୍ତି, ତାହାକୁ ଫର୍ମୁଲା ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପରେ ୧୯୪୬ ମସିହାରେ ନୂତନ ରୂପେ ଫର୍ମୁଲା ୱାନ୍‍ର ନିୟମାବଳୀ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରାଗଲା ଓ ଏକ ସୌଜନ୍ୟମୂଳକ ମୋଟର ଦୌଡ଼ର ଆୟୋଜନ କରାଗଲା । ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ପୂର୍ବରୁ କିଛି ନିୟମ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୋଇ ସାରିଥିଲେ ହେଁ ଯୁଦ୍ଧ କାରଣରୁ ୧୯୪୭ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରତିଯୋଗିତାମୂଳକ ଦୌଡ଼ର ଆୟୋଜନ କରାଯାଇନଥିଲା । ୧୯୫୦ ମସିହାରେ ଯୁକ୍ତରାଜ୍ୟର ସିଲ୍‍ଭରଷ୍ଟୋନ୍ ରେସିଂ ସର୍କିଟ୍ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ମୋଟର ଦୌଡ଼ରେ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ପ୍ରତିଯୋଗିତାର ଆୟୋଜନ କରିଥିଲା । ୧୯୫୮ ମସିହାରେ ଗାଡ଼ି ନିର୍ମାତା କମ୍ପାନୀମାନଙ୍କ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ମଧ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରାଗଲା । ୧୯୬୦ ଓ ୧୯୭୦ ଦଶନ୍ଧିରେ ଦକ୍ଷିଣ ଆଫ୍ରିକା ଓ ଯୁକ୍ତରାଜ୍ୟରେ ଜାତୀୟ ସ୍ତରର ମୋଟର ଦୌଡ଼ ଆୟୋଜିତ ହେଉଥିଲା । ଅଣ-ଚାମ୍ପିୟନ୍‍ସିପ୍ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ବହୁ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଆୟୋଜିତ ହେଉଥିଲା, କିନ୍ତୁ ବ୍ୟୟର ଚାପରେ ୧୯୮୩ ମସିହା ପରେ ଏଗୁଡ଼ିକର ଆୟୋଜନ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଥିଲା । ୨୦୧୭ ମସିହା ନଭେମ୍ବର ମାସ ୨୬ ତାରିଖରେ ଆବୁଧାବି ନଗରର ୟାସ୍ ମରିନା ସର୍କିଟ୍‍ଠାରେ ଫର୍ମୁଲା ୱାନ୍‍ର ନୂତନ ଲୋଗୋ ବିମୋଚିତ ହୋଇଥିଲା । ୧୯୯୩ ମସିହାରୁ ରହିଆସିଥିବା ଫର୍ମୁଲା ୱାନ୍‍ର ପାରମ୍ପରିକ “ଫ୍ଲାଇଂ ୱାନ୍” ଲୋଗୋର ବ୍ୟବହାର ଏହାପରେ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଥିଲା ।
ପ୍ରତିଯୋଗିତାମୂଳକ ମୋଟର ଦୌଡ଼ର ପୁନରାରମ୍ଭ
ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧର ଯୋଗୁଁ ୧୯୩୯ ମସିହାରୁ ବନ୍ଦ ଥିବା ମୋଟର ଦୌଡ଼ ପୁଣି ୧୯୫୦ ମସିହାରେ ପୁନରାବର୍ତ୍ତନ କରିଥିଲା । ଇଟାଲୀର ଜିସେପୋ ଫାରିନା ନିଜରି ଦଳର ଜୁଆନ୍ ମାନୁଏଲ୍ ଫାଙ୍ଗିଓଙ୍କୁ ହରାଇ ୧୯୫୦ ମସିହାର ବିଶ୍ୱ ବିଜେତା ଚାଳକ ହେବାର ଗୌରବ ଲାଭ କରିଥିଲେ । ଉଭୟ ଚାଳକ ଦୌଡ଼ରେ ଆଲ୍‍ଫା ରୋମିଓ ଗାଡ଼ି ଚଲାଉଥିଲେ । ତେବେ ଫାଙ୍ଗିଓ ୧୯୫୧ରୁ ନେଇ ୧୯୫୭ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ କ୍ରମାଗତ ଭାବେ ବିଶ୍ୱ ବିଜେତା ଚାଳକ ହେବାର ଗୌରବ ମଣ୍ଡନ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଏହି କୀର୍ତ୍ତିମାନ ୪୫ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅକ୍ଷୁଣ୍ଣ ରହିଥିଲା ଯାହାକୁ ପରେ ଜର୍ମାନୀ ଦେଶର ଚାଳକ ମାଇକେଲ୍ ଶୁମାକର୍ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ । ଫାଙ୍ଗିଓଙ୍କ ସମୟରେ ଯୁକ୍ତରାଜ୍ୟ ନାଗରିକ ଷ୍ଟରଲିଂ ମସ୍ ମଧ୍ୟ କଡ଼ା ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ ଥିଲେ କିନ୍ତୁ କେବେ ବି ଦୌଡ଼ ଜିତିପାରିନଥିଲେ । ଫର୍ମୁଲା ୱାନ୍ ଦୌଡ଼ର ଆରମ୍ଭ ହେବାର ପ୍ରଥମ ଦଶନ୍ଧିରେ ଫାଙ୍ଗିଓ ଅଧିକାଂଶ ଦୌଡ଼ ଜିତିଥିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ଫର୍ମୁଲା ୱାନ୍‍ର “ଗ୍ରାଣ୍ଡ୍ ମାଷ୍ଟର୍” ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
ସେହି ସମୟରେ ସାଧାରଣ ବାହନ ନିର୍ମାଣକାରୀ କମ୍ପାନୀ ଯଥା – ଆଲ୍‍ଫା ରୋମିଓ, ଫେରାରି, ମର୍ସେଡିସ୍-ବେଞ୍ଜ୍, ମାସେରାଟି ଦୌଡ଼ରେ ଭାଗ ନେଉଥିଲେ । ପ୍ରଥମ କିଛି ବର୍ଷ ପ୍ରାକ୍-ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧର ପତଳା ଚକ ଓ ସାମନାରେ ଇଞ୍ଜିନ୍ ରହିଥିବା ଗାଡ଼ି ଓ ୧୯୫୨-୫୩ ବର୍ଷରେ ଫର୍ମୁଲା -୨ରେ ବ୍ୟବହୃତ କମ୍ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଗାଡ଼ିକୁ ବ୍ୟବହାର କରି ଚାଳକମାନେ ଦୌଡ଼ରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ୧୯୫୪ରେ ଇଞ୍ଜିନ୍ ପାଇଁ ଫର୍ମୁଲା (ବା ନିୟମ) ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେବା ପରେ ମର୍ସେଡିସ୍-ବେଞ୍ଜ୍ କମ୍ପାନୀ ଉନ୍ନତ ମାନର ଦୌଡ଼ ମୋଟର ଗାଡ଼ି ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ । ୧୯୫୫ ମସିହାରେ ଲେ ମନ୍ସରେ ଆୟୋଜିତ ମୋଟର ଦୌଡ଼ରେ ଏକ ଭୟଙ୍କର ଦୁର୍ଘଟଣା ହୋଇଥିଲା ଯାହା ପରେ ମର୍ସେଡିସ୍-ବେଞ୍ଜ୍ କମ୍ପାନୀ ମୋଟର ଦୌଡ଼ରୁ ଓହରି ଯିବାର ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଇଥିଲା ।
ଇଂରେଜ ଗାଡ଼ି ଚାଳକଙ୍କ ଆଧିପତ୍ୟ
ଭାନୱାଲ୍ ମୋଟର କମ୍ପାନୀ ତରଫରୁ ମାଇକ୍ ହଥର୍ଣ୍ଣ ୧୯୫୮ ମସିହାରେ ବିଶ୍ୱ ବିଜେତା ହୋଇଥିଲେ । ଷ୍ଟର୍ଲିଂ ମସ୍ କୌଣସି ବର୍ଷ ବିଜୟଶ୍ରୀ ହାସଲ କରି ନଥିଲେ ହେଁ ଜଣେ ପୋଖତ ଚାଳକ ଭାବେ ପରିଚିତ ଥିଲେ । ୧୯୫୮ରୁ ନେଇ ୧୯୭୪ ମଧ୍ୟରେ ହଥର୍ଣ୍ଣ, ଜିମ୍ କ୍ଲାର୍କ୍, ଜ୍ୟାକି ଷ୍ଟୁଆର୍ଟ୍, ଜନ୍ ସର୍ଟିସ୍ ଓ ଗ୍ରାହାମ୍ ହିଲ୍‍ଙ୍କ ପରି ଇଂରେଜ ମୋଟର ଚାଳକମାନେ ୯ ବର୍ଷ ବିଶ୍ୱବିଜୟୀ ଚାଳକ ଓ ବ୍ରିଟେନ୍‍ର ମୋଟର ଗାଡ଼ି କମ୍ପାନୀମାନେ ୧୪ ବର୍ଷ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିର୍ମାତା ହେବାର ଗୌରବ ଲାଭ କରିଥିଲେ । ଲୋଟସ୍ ନାମକ ବ୍ରିଟିଶ୍ ରେସିଂ ଦଳ ନିଜର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଗାଡ଼ି ନିର୍ମାଣ ଶୈଳୀ ପାଇଁ ବହୁ ପରିଚିତ ଥିଲା ଓ ୧୯୬୮ ମସିହାରେ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଗାଡ଼ିର ଶରୀରରେ ବିଜ୍ଞାପନ ବହନ କରାଇଥିଲା ।
ମୋଟର ଦୌଡ଼ ଓ ଯୋଜନା
ଏକ ଫର୍ମୁଲା ୱାନ୍ ଗ୍ରାଁ-ପ୍ରି ସପ୍ତାହର ଶୁକ୍ରବାର, ଶନିବାର ଓ ରବିବାର ଦିନ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ । ଶୁକ୍ରବାର ଦିନ ପ୍ରତି ଦଳକୁ ଦୁଇଟି ଓ ଶନିବାର ଦିନ ଗୋଟିଏ ଅଭ୍ୟାସ ସମୟ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ । ମୋନାକୋ ସହରରେ ଏହି ଅଭ୍ୟାସ ଶୁକ୍ରବାର ପରିବର୍ତ୍ତେ ଗୁରୁବାର ଦିନ ହୋଇଥାଏ, ଯାହା ଏକ ବ୍ୟତିକ୍ରମ । ପ୍ରତି ଫର୍ମୁଲା ୱାନ୍ ଦଳରେ ଜଣେ ଅତିରିକ୍ତ ଚାଳକ ମଧ୍ୟ ରହିଥାନ୍ତି ଯେଉଁମାନେ କେବଳ ଶୁକ୍ରବାର ଦିନ ଅଭ୍ୟାସ କରିପାରିବେ । କିନ୍ତୁ ଶୁକ୍ରବାରରେ କେବଳ ଦୁଇଟି ଗାଡ଼ିକୁ ଅଭ୍ୟାସ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ମିଳୁଥିବାରୁ ଦୌଡ଼ର ଦୁଇ ମୁଖ୍ୟ ଚାଳକଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣକୁ ଶୁକ୍ରବାର ଦିନ ଅଭ୍ୟାସ କରିବାର ସୁଯୋଗ ମିଳେନାହିଁ । ଶନିବାରର ଶେଷ ଅଭ୍ୟାସ ପରେ ଏକ ଯୋଗ୍ୟତା ନିର୍ଣ୍ଣୟ ପ୍ରତିଯୋଗିତା (ଇଂରାଜୀରେ Qualifying Race) ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ । ଏହି ଯୋଗ୍ୟତା ନିର୍ଣ୍ଣୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଚାଳକଙ୍କ ପ୍ରଦର୍ଶନ ଅନୁସାରେ ସେମାନେ ରବିବାରର ମୁଖ୍ୟ ଦୌଡ଼ରେ କେଉଁ ସ୍ଥାନରୁ ଦୌଡ଼ ଆରମ୍ଭ କରିବେ ତାହା ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୋଇଥାଏ ।
ଗାଡ଼ିର ଚକ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ନିୟମ
୨୦୧୬ ମସିହାରୁ ଲାଗୁ ହୋଇଥିବା ନୂଆ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ଇଟାଲୀ ଦେଶର ପିରେଲି କମ୍ପାନୀ ପ୍ରତି ଗ୍ରାଁ-ପ୍ରି ପାଇଁ ସବୁ ଦଳକୁ ତିନି ପ୍ରକାରର ଚକ ଯୋଗାଇ ଦେଇଥାଏ । ପ୍ରତି ଦଳ ନିଜର ଯୋଜନା ଅନୁଯାୟୀ ଏହି ଚକଗୁଡ଼ିକୁ ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବେ । ପ୍ରତି ଦୌଡ଼ର ମାସେ ବା ତାହା ପୂର୍ବରୁ କେଉଁ ପ୍ରକାରର ଚକ ଦିଆଯିବ ତାହାର ଘୋଷଣା କରା ଯାଇଥାଏ । ପ୍ରଥମ ପାଞ୍ଚଟି ଦୌଡ଼ ପାଇଁ ପ୍ରତି ଚାଳକଙ୍କ ପାଖରେ ୭ଟି ପ୍ରକାରର ନରମ, ୪ ପ୍ରକାରର ମଧ୍ୟମ ଓ ୨ ପ୍ରକାରର ଶକ୍ତ ଚକ ରହିଥାଏ । ଦୌଡ଼, ଅଭ୍ୟାସ ବା ଯୋଗ୍ୟତା ନିର୍ଣ୍ଣୟ ସମୟରେ ଚକ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯାଉଥିଲେ ପିରେଲି ଆହୁରି ଚକ ଯୋଗାଇ ଦିଏ ।
ଯୋଗ୍ୟତା ନିର୍ଣ୍ଣୟ ପର୍ଯ୍ୟାୟ
୨୦୦୬ ମସିହାରେ ଯୋଗ୍ୟତା ଲାଭ ପାଇଁ ଲାଗୁ ହୋଇଥିବା ନିୟମ ବର୍ତ୍ତମାନ ପ୍ରଚଳନରେ ରହିଛି । ଏହାକୁ "ନକ୍ ଆଉଟ୍ କ୍ୱାଲିଫାଇଂ" ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ଏହା ଅନୁସାରେ ତିନୋଟି ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ (Q୧, Q୨ ଓ Q୩) ଯୋଗ୍ୟତା ଲାଭ କରିବାର ବ୍ୟବସ୍ଥା ରହିଛି । ପ୍ରଥମ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ (Q୧) ସମସ୍ତ ଚାଳକ ଗୋଟିଏ ଲେଖାଏଁ ପରିକ୍ରମା କରନ୍ତି ଓ ଯେତେ କମ୍ ସମୟରେ ହୋଇପାରିବ ନିଜ ପରିକ୍ରମଣ ସାରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି । ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ସମୟ ନେଇଥିବା ୫ଟି ଗାଡ଼ି Q୧ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ନକ୍-ଆଉଟ୍ ହୋଇଥାନ୍ତି । ନେଇଥିବା ସମୟ ଅନୁସାରେ ସେମାନେ ମୁଖ୍ୟ ଦୌଡ଼ରେ ଶେଷ ୫ଟି ସ୍ଥାନରୁ ଦୌଡ଼ ଆରମ୍ଭ କରିବାର ଯୋଗ୍ୟତା ଲାଭ କରନ୍ତି । ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତେ Q୨କୁ ଅଗ୍ରସର ହୁଅନ୍ତି । ଏକ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଚାଳକମାନେ ଯେତେ ଥର ଚାହିଁବେ ସେତୋଟି ପରିକ୍ରମା କରିପାରିବେ ଓ ସମସ୍ତ ପରିକ୍ରମା ମଧ୍ୟରୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ପରିକ୍ରମାଟି ଯୋଗ୍ୟତା ପାଇଁ ଗଣାହୁଏ । ଆଗାମୀ ପର୍ଯ୍ୟାୟକୁ ଉନ୍ନୀତ ହେଲେ ପୂର୍ବ ପର୍ଯ୍ୟାୟର ସମୟ ଆଉ ଗଣା ନଯାଇ ନୂତନ ଭାବେ ଗଣନା ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟରେ ସମୁଦାୟ ୨୦ଟି ଗାଡ଼ି ଦୌଡ଼ରେ ଭାଗ ନେଉଛନ୍ତି । Q୧ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ୧୮ ମିନିଟ୍ ଲମ୍ବା ଚାଲେ ଓ ଏଥିରେ ଅଧିକ ସମୟ ନେଇଥିବା ୫ଟି ଗାଡ଼ି ଆଗାମୀ ପର୍ଯ୍ୟାୟକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇପାରନ୍ତି ନାହିଁ । Q୧ର ଦ୍ରୁତତମ ଗାଡ଼ିର ୧୦୭%ରୁ ଅଧିକ ସମୟ ନେଉଥିବା ୫ଟି ଗାଡ଼ି ବାହାରି ଯାଇଥାନ୍ତି । ଆଗାମୀ ପର୍ଯ୍ୟାୟ Q୨ରେ ଅବଶେଷ ୧୫ଟି ଗାଡ଼ି ୧୫ ମିନିଟ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପରିକ୍ରମା କରିପାରିବେ ଓ ସବୁଠାରୁ ଧୀର ୫ଟି ଗାଡ଼ିଙ୍କୁ ଆଗାମୀ ପର୍ଯ୍ୟାୟକୁ ଯିବା ପାଇଁ ଅନୁମତି ମିଳେନାହିଁ । Q୩ ପର୍ଯ୍ୟାୟ ୧୨ ମିନିଟ୍ ଧରି ଚାଲେ ଯେଉଁଥିରେ ବାକି ୧୦ଟି ଗାଡ଼ି ନିଜର ସର୍ବୋତ୍କୃଷ୍ଟ ସମୟ ହାସଲ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି ଓ ମୁଖ୍ୟ ଦୌଡ଼ର ପ୍ରଥମ ୧୦ଟି ସ୍ଥାନ ଏହି ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ନିର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଥାଏ ।
ମୁଖ୍ୟ ଦୌଡ଼
ପୂର୍ବ ଦିନ ହାସଲ କରିଥିବା ନିଜ କ୍ରମାଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ ଗାଡ଼ିମାନେ ମୁଖ୍ୟ ଦୌଡ଼ ଦିନ ନିଜର ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ସ୍ଥାନରେ ଧାଡ଼ିରେ ଛିଡ଼ା ହୁଅନ୍ତି । ପ୍ରଥମେ ଗୋଟିଏ ଅଭ୍ୟାସ ପରିକ୍ରମା (ଇଂରାଜୀରେ Warm-up Lap) ହୁଏ ଯେଉଁଥିରେ କେବଳ ଇଞ୍ଜିନ୍‍ ଓ ଚକକୁ ଗରମ କରିବା, ପରିକ୍ରମା ପଥକୁ ଆଉ ଥରେ ଟିକିନିଖି କରି ପରଖିନେବା ଓ ଦଳର ସହଯୋଗୀଙ୍କୁ ରାସ୍ତାରୁ ନିଜର ସମସ୍ତ ସାମଗ୍ରୀ ଉଠାଇନେବାକୁ ସମୟ ଦିଆଯାଏ । ଏହି ପରିକ୍ରମାରେ ଆଗରେ ଥିବା ଗାଡ଼ିମାନଙ୍କୁ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ମନା ।
ଅଭ୍ୟାସ ପରିକ୍ରମା ପରେ ଗାଡ଼ିମାନେ ନିଜ କ୍ରମାଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ ପୁଣି ଛିଡ଼ା ହୁଅନ୍ତି । ସେମାନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖରେ ୩ଟି ଧାଡ଼ି ୫ଟି ଲାଲ୍ ଆଲୁଅ ବତୀ ରହିଥାଏ । ପ୍ରତି ଧାଡ଼ି ୧ ସେକେଣ୍ଡ ବ୍ୟବଧାନରେ ଜଳି ସମସ୍ତ ଆଲୁଅ ଲିଭିଗଲେ ଦୌଡ଼ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । କୌଣସି ଗାଡ଼ିର ଇଞ୍ଜିନରେ ତ୍ରୁଟି ଦେଖାଦେଇ ଗାଡ଼ି ସ୍ଥିର ହୋଇ ରହିଗଲେ ତାହାର ଚାଳକ ହାତ ଉଠାଇ ସଙ୍କେତ ଦିଅନ୍ତି । ଏପରି ଅବସ୍ଥାରେ ଖରାପ ଗାଡ଼ିକୁ ବାହାର କରାଯାଏ ଓ ଦୌଡ଼ ପୁଣି ଥରେ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । ଖରାପ ହୋଇଯାଇଥିବା ଗାଡ଼ିର ପଛକୁ ଥିବା ସମସ୍ତ ଗାଡ଼ି ଗୋଟିଏ ଉପର କ୍ରମାଙ୍କୁ ଯାଇ ପୁଣି ଦୌଡ଼ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ । ପ୍ରବଳ ବର୍ଷା ଯୋଗୁଁ ରାସ୍ତାର ଅବସ୍ଥା ଭଲ ନଥିଲେ ଏକ ସୁରକ୍ଷା ଗାଡ଼ି (ଇଂରାଜୀରେ Safety Car) ଆଗରେ ରଖି ଦୌଡ଼ ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିଲା । ୨୦୧୭ ପରଠାରୁ ଆଉ ଏକ ନିୟମ ଲାଗୁ କରାଯାଇଛି । ମୁଖ୍ୟ ଦୌଡ଼ର ପୁନରାରମ୍ଭ ସବୁବେଳେ ସ୍ଥିରାବସ୍ଥାରୁ ହେବା ଜରୁରୀ । ଆରମ୍ଭ ପୂର୍ବରୁ ଭୀଷଣ ବର୍ଷା ହୋଇ ରାସ୍ତା ଖରାପ ହେଲେ ଗାଡ଼ିମାନେ ଫେରିଆସନ୍ତି ଓ ବର୍ଷା ଛାଡ଼ି ରାସ୍ତା ଶୁଖିବା ପରେ ଦୌଡ଼ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ।
ସାଧାରଣ ପରିସ୍ଥିତିରେ ଯେଉଁ ଗାଡ଼ି କିଛି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପରିକ୍ରମା ପ୍ରଥମେ ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥାଏ ତାହାକୁ ବିଜୟୀ ଘୋଷିତ କରାଯାଏ । ଦୌଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ବର୍ଷା, ଅନ୍ୟ ପ୍ରାକୃତିକ ବା କୃତ୍ରିମ କାରଣରୁ ବିପଜ୍ଜନକ ଅବସ୍ଥା ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ ଦୌଡ଼ର ନିୟନ୍ତ୍ରକ ଲାଲ୍ ପତାକା ଦେଖାଇବାର ଅନୁମତି ଦିଅନ୍ତି ଓ ମୋଟର ଦୌଡ଼ ବନ୍ଦ କରିଦିଆଯାଏ ।
୧୯୫୦ ଦଶନ୍ଧିରେ ସମୁଦାୟ ୩୦୦ରୁ ୬୦୦ କିଲୋମିଟର୍ ଅତିକ୍ରମ କରିବା ପାଇଁ ଯେତୋଟି ପରିକ୍ରମା ଦରକାର ତାହା ପୂର୍ବରୁ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରି ଦୌଡ଼ ଆରମ୍ଭ ହେଉଥିଲା । ୧୯୬୬ ମସିହାରେ ଦୌଡ଼ ପାଇଁ ସର୍ବାଧିକ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ପଥ ୪୦୦ କିଲୋମିଟର୍ ଓ ପରେ ୧୯୭୧ ମସିହାରେ ଏହି ଦୂରତାକୁ ୩୨୫ କିଲୋମିଟର୍‍କୁ କମାଇ ଦିଆଗଲା । ୧୯୮୯ ମସିହାରେ ଦୌଡ଼ର ସର୍ବାଧିକ ଅତିକ୍ରାନ୍ତ ପଥ ୩୦୫ କିଲୋମିଟର୍ ହେବ ବୋଲି ଧାର୍ଯ୍ୟ କରାଗଲା । ସାଧାରଣତଃ ୨ ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ଏହି ମୋଟର ଦୌଡ଼ ସମାପ୍ତ ହୁଏ । ମୋନାକୋ ପରି ସ୍ଥାନରେ ସହରର ଯାତାୟତ ସଡ଼କରେ ଦୌଡ଼ ଆୟୋଜନ ହେଉଥିବାରୁ ଦୁଇ ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ଖେଳ ସାରିବା ପାଇଁ ଦୌଡ଼ ଦୂରତାକୁ ୩୦୫ କିଲୋମିଟର୍‍ରୁ କମାଇ ଦିଆଯାଇଥାଏ ।
ଦୌଡ଼ ବେଳେ ଗାଡ଼ିମାନେ ପରସ୍ପରକୁ ଅତିକ୍ରମ କରି ଆଗକୁ ଯାଇ ପାରିବେ । ଯଦି ଏକ ଗାଡ଼ି ଦ୍ରୁତ ବେଗରେ ଗୋଟିଏ ଘେରା ବୁଲିଯାଏ ଓ ତାହା ସମ୍ମୁଖରେ ପୂର୍ବ ଘେରା ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିନଥିବା ଏକ ଗାଡ଼ି (ଇଂରାଜୀରେ Back Marker) ଆସେ, ତେବେ ଧୀର ଗାଡ଼ିଟିକୁ ଦ୍ରୁତ ଗାଡ଼ିକୁ ରାସ୍ତା ଛାଡ଼ିବା ଜରୁରୀ । ଏକ ନୀଳ ପତାକା ଦେଖାଯାଇ ଧୀର ଗାଡ଼ିକୁ ଏହାର ସଙ୍କେତ ଦିଆଯାଏ । ଯଦି ଗାଡ଼ିଟି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୌଡ଼ ଦୂରତାର ୯୦%ରୁ ଅଧିକ ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରିନିଏ, ତାହାକୁ ଦୌଡ଼ରେ ସ୍ଥାନ କ୍ରମାଙ୍କ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ । ବୈଷୟିକ ତ୍ରୁଟି ବା ଦୁର୍ଘଟଣା ଯୋଗୁଁ ଗାଡ଼ିଟି ଦୌଡ଼ ବା ବିଜେତାର ୯୦% ପୂର୍ଣ୍ଣ ନକରିପାରିଲେ ତାହାକୁ ସ୍ଥାନ କ୍ରମାଙ୍କ ଦିଆଯାଏ ନାହିଁ ।
ଦୌଡ଼ ସମୟରେ ଚାଳକମାନେ ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ର ବିରତି ନେଇ ପାରିବେ ଯାହାକୁ ପିଟ୍-ଷ୍ଟପ୍ (ଇଂରାଜୀରେ Pit Stop) ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ଗାଡ଼ିର ଚକ ବଦଳାଇବା, ଗାଡ଼ିରେ ତେଲ ପକାଇବା, ଗାଡ଼ିର ତ୍ରୁଟି ବିଚ୍ୟୁତି ସୁଧାରିବା ପାଇଁ ଏହି ବିରତିକୁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । ବିରତିକୁ କିପରି ଉପଯୋଗ କରାଯିବ ତାହା ପାଇଁ ଦଳରୁ ଦଳ ଭିନ୍ନ ଧରଣର ଯୋଜନା କରିଥାନ୍ତି । ଦୌଡ଼ବେଳେ ୩ଟି ପ୍ରକାରର ଶୁଖିଲା ଚକରୁ ୨ଟି ପ୍ରକାର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କ କ୍ଷମତା ଭିନ୍ନ । ତେଣୁ ଦୌଡ଼ବେଳେ କିପରି ଭାବେ ଚକ ବଦଳାଇଲେ କମ୍ ସମୟରେ ଅଧିକ ଦୂରତା ଅତିକ୍ରମ କରାଯିବ ତାହା ବିରତି ଯୋଜନାର ଅନ୍ତର୍ଗତ । ଦୌଡ଼ ଆରମ୍ଭରେ ଅଧିକ ତେଲ ରଖାଯିବ ନା କମ୍ ତେଲ ରଖାଯିବା କଥା ତାହା ମଧ୍ୟ ଏହି ଯୋଜନାର ଅନ୍ତର୍ଗତ । କମ୍ ତେଲ ଥିଲେ ଗାଡ଼ି ହାଲୁକା ଓ ଅଧିକ ତେଲର ଗାଡ଼ି ଓଜନିଆ ହୋଇଥାଏ । ସଡ଼କ ଓଦା ଥିଲେ ଉପଲବ୍ଧ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର ଚକରୁ ଗୋଟିଏ ବ୍ୟବହାର କରିହେବ । ସବୁ ଚକର ବାହାର ପଟକୁ ଏକ ରଙ୍ଗ ଲାଗିଥାଏ ଯାହାକୁ ଦେଖି ଦର୍ଶକମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଦଳର ନିଷ୍ପତ୍ତି ଓ ଯୋଜନା ବିଷୟରେ ଧାରଣା କରିପାରିବେ ।
ପଏଣ୍ଟ୍ ବ୍ୟବସ୍ଥା
ବିଜେତା ଓ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ରହୁଥିବା ଗାଡ଼ିମାନଙ୍କୁ ପଏଣ୍ଟ୍ ମିଳିଥାଏ । ବର୍ତ୍ତମାନ ପ୍ରଚଳିତ ପଏଣ୍ଟ୍ ବିତରଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା ୨୦୧୦ ମସିହାରୁ ପ୍ରଚଳିତ ହୋଇଆସୁଛି । ବିଜେତା ଚାଳକ ଓ ଦଳକୁ ୨୫ ପଏଣ୍ଟ୍ ମିଳେ । ଦଳର ଉଭୟ ଗାଡ଼ି ପଏଣ୍ଟ୍ ପାଇଲେ ଦଳ ବିଜେତା ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ଅଧିକ ହୁଏ । ପ୍ରତି ଦୌଡ଼ରୁ ମିଳୁଥିବା ପଏଣ୍ଟ୍ ମିଶି ମିଶି ଚାଲିଥାଏ ଓ ବର୍ଷ ଶେଷରେ ବାର୍ଷିକ ଚାମ୍ପିୟନ୍ ବା ବିଜେତା ଘୋଷଣା କରାଯାଏ । ଯଦି କୌଣସି ଚାଳକ ବର୍ଷ ମଝିରେ ନିଜ ଦଳ ବଦଳାଇ ଦିଅନ୍ତି ତେବେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ଜିତିଥିବା ସମସ୍ତ ଦୌଡ଼ର ପଏଣ୍ଟ୍ ମିଳେ ।
ଗ୍ରାଁ-ପ୍ରି
ଉଦଘାଟନୀ ୧୯୫୦ ବର୍ଷରେ ୭ଟି ଗ୍ରାଁ-ପ୍ରି ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିବା ବେଳେ, ୨୦୧୮ ମସିହାରେ ୨୧ଟି ଗ୍ରାଁ-ପ୍ରି ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା । ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଦଶନ୍ଧିରେ ୧୧ରୁ ଅଧିକ ଗ୍ରାଁ-ପ୍ରି ହେଉନଥିଲା, କିନ୍ତୁ ୧୯୭୦ ଦଶନ୍ଧିରେ ଏହା ବଢ଼ି ୧୬ରୁ ୧୭ଟି ଦୌଡ଼ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଉଥିଲା । ୨୦୦୦ ପରେ ବାର୍ଷିକ ଗ୍ରାଁ-ପ୍ରି ସଂଖ୍ୟା ବଢ଼ି ୧୯ ହୋଇଯାଇଥିଲା । ୨୦୧୬ରୁ ବାର୍ଷିକ ୨୧ଟି ଦୌଡ଼ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଆସୁଛି ।
ପୂର୍ବେ ୭ରୁ ୬ଟି ଦୌଡ଼ ୟୁରୋପରେ ଆୟୋଜିତ ହେଉଥିଲା । କେବଳ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାର ଇଣ୍ଡିଆନାପୋଲିସ୍‍ଠାରେ ଗୋଟିଏ ଦୌଡ଼ ହେଉଥିଲା । ପରେ ଫର୍ମୁଲା-୧ ଦୌଡ଼ ଅଣ-ୟୁରୋପୀୟ ଦେଶମାନଙ୍କୁ ବ୍ୟାପିବାକୁ ଲାଗିଲା । ୧୯୫୩ରେ ଆର୍ଜେଣ୍ଟିନା ଦକ୍ଷିଣ-ଆମେରିକୀୟ ଗ୍ରାଁ-ପ୍ରି ଓ ୧୯୫୮ରେ ମୋରୋକ୍କୋ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଆଫ୍ରିକୀୟ ଗ୍ରାଁ-ପ୍ରିର ଆୟୋଜନ କରିଥିଲେ । ୧୯୭୬ରେ ଜାପାନ ପ୍ରଥମ ଏସୀୟ ଗ୍ରାଁ-ପ୍ରି ଓ ୧୯୮୫ରେ ଅଷ୍ଟ୍ରେଲିଆ ପ୍ରଥମ ଅଷ୍ଟ୍ରେଲୀୟ ଗ୍ରାଁ-ପ୍ରିର ଆୟୋଜନ କଲେ ।
ପ୍ରମୁଖ ମୋଟର ଦୌଡ଼ ସଡ଼କ
ଅଧିକାଂଶ ଦୌଡ଼ ସଡ଼କ ସହରରୁ ଦୂର ସ୍ଥାନରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ରୂପେ ଓ ଫର୍ମୁଲା-୧ ବା ଅନ୍ୟ ମୋଟର ଦୌଡ଼ ପାଇଁ ନିର୍ମିତ ହୋଇଛନ୍ତି । ମୋନାକୋ, ମେଲବର୍ଣ୍ଣ୍, ସିଙ୍ଗାପୁର, ଋଷର ସୋଚି ଓ ଆଜେର୍ବାଇଜାନର ବାକୁ ସହରରେ ଫର୍ମୁଲା-୧ ଦୌଡ଼ ହୋଇଥାଏ । ପୂର୍ବେ ସ୍ପେନ୍‍ର ଭାଲେନ୍ସିଆରେ ସହରର ସାଧାରଣ ଯାତାୟତ ସଡ଼କରେ ଦୌଡ଼ ହେଉଥିଲା । ବର୍ତ୍ତମାନ କେବଳ ମୋନାକୋରେ ସାଧାରଣ ଗମନାଗମନ ସଡ଼କ ଦୌଡ଼ ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଛି । ମୋନାକୋ ସଡ଼କ ଫର୍ମୁଲା-୧ର ସୁରକ୍ଷା ନିୟମ ସବୁ ମାନି ପାରିବାରେ ଅକ୍ଷମ ଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ପାରମ୍ପରିକ ଓ ଐତିହାସିକ ମାନ୍ୟତା ଦେଇ ଏଠାରେ ଏବେ ବି ଦୌଡ଼ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଉଛି । ୩ ଥର ବିଶ୍ୱବିଜୟୀ ହୋଇଥିବା ଚାଳକ ନେଲ୍ସନ୍ ପିକେ ଥରେ ମୋନାକୋ ସଡ଼କ ବିଷୟରେ କହିଥିଲେ ଯେ – ମୋନାକୋରେ ମୋଟର ଦୌଡ଼ କରିବା ନିଜ ଦାଣ୍ଡ ଘରେ ସାଇକେଲ୍ ଚଳାଇବା ପରି ।
ଫର୍ମୁଲା-୧ ଗାଡ଼ି ଚାଳକ
ପ୍ରାୟ ସମସ୍ତ ଚାଳକ କାର୍ଟ୍ ରେସିଂରୁ ନିଜର କର୍ମ ଜୀବନ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି । ନିମ୍ନ ଫର୍ମୁଲା ଦୌଡ଼ରେ ଭଲ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରି ସେମାନେ ଉପରକୁ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଆସିଥାନ୍ତି । ଫର୍ମୁଲା-୩, ଫର୍ମୁଲା-୨, ଫର୍ମୁଲା ରେନୋ, ଫର୍ମୁଲା ଫୋର୍ଡ୍ ଆଦି ତଳ ସ୍ତରର ମୋଟର ଦୌଡ଼ର ଉଦାହରଣ । ବ୍ରିଟିଶ୍ ଫର୍ମୁଲା-୩ରେ ଉତ୍ତମ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରି ନାଇଜେଲ୍ ମାନ୍ସେଲ୍, ଏର୍ଟନ୍ ସେନ୍ନା ଓ ମିକା ହାକିନେନ୍‍ଙ୍କ ପରି ଚାଳକ ଫର୍ମୁଲା ୱାନ୍‍କୁ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ । ୨୦୦୭ ବର୍ଷର ବିଶ୍ୱ ବିଜେତା କିମି ରେଇକୋନେନ୍ ଫର୍ମୁଲା ରେନୋରେ ଭଲ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବା ପରେ ସିଧାସଳଖ ଭାବେ ଫର୍ମୁଲା ୱାନ୍ ଖେଳିଥିଲେ ।
ପ୍ରାୟ ଫର୍ମୁଲା ୱାନ୍ ଗାଡ଼ି ଚାଳକ ୩୫ ବର୍ଷ ବୟସ ଆଖାପାଖି ବା ତାହା ପରେ ଅବସର ଗ୍ରହଣ କରିନିଅନ୍ତି । ଅବସର ପରେ ସେମାନେ ଅନ୍ୟ ଛୋଟମୋଟ ମୋଟର ଦୌଡ଼ରେ ଭାଗ ନିଅନ୍ତି । ଅବସର ପରେ ନାଇଜେଲ୍ ମାନ୍ସେଲ୍ ୧୯୯୩ର ଚାମ୍ପ୍ କାର୍ ଟୁର୍ଣ୍ଣାମେଣ୍ଟ୍, ରୁବେନ୍ସ ବାରିକେଲୋ ୨୦୧୨ର ଇଣ୍ଡିକାର୍ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ଭାଗନେଇଥିଲେ । ଜୁଆନ୍ ପାବ୍ଲୋ ମୋଣ୍ଟୋୟା, ମିକା ହାକିନେନ୍, ଜାକ୍ ଭିଲେନୌ, ନେଲ୍ସନ୍ ପିକେ ଜୁନିୟର୍, ସ୍କଟ୍ ସ୍ପିଡ୍ ପ୍ରଭୃତି ନାସ୍କାର୍ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ ।
କେତେକ ପ୍ରମୁଖ ଗାଡ଼ି ନିର୍ମାତା ଓ ଫର୍ମୁଲା ୱାନ୍ ଦଳ
୧୯୮୧ ମସିହା ପରଠାରୁ ଫର୍ମୁଲା ୱାନ୍ ଦଳମାନେ ନିଜର ଗାଡ଼ିର ଚେସିସ୍ ନିର୍ମାଣ କରିବେ ବୋଲି ନିୟମ ଆସିଥିଲା । ତେଣୁ ଫର୍ମୁଲା ୱାନ୍ ଦଳ ଓ ନିର୍ମାତା ଏକା ଜିନିଷକୁ ବୁଝାଇଲା । ସମସ୍ତ ନିର୍ମାତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଫେରାରି ସର୍ବ ପୁରାତନ ଫର୍ମୁଲା ୱାନ୍ ଦଳ । ଫେରାରି ୧୯୫୦ର ଉଦଘାଟନୀ ମୋଟର ଦୌଡ଼ରୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଫର୍ମୁଲା ୱାନ୍ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ଅଂଶ ଗ୍ରହଣ କରି ଆସିଛି ।
ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସମୟରେ ଗୋଟିଏ କାର୍ ନିର୍ମାତା କମ୍ପାନୀ ଏକ ଫର୍ମୁଲା ୱାନ୍ ଦଳର ମାଲିକ ଥିଲା । ସେମାନେ ନିଜର ଯନ୍ତ୍ରୀ, ଯନ୍ତ୍ର ଓ ବୈଷୟିକ ଜ୍ଞାନ କୌଶଳ ବ୍ୟବହାର କରି ଗାଡ଼ି ନିର୍ମାଣ କରୁଥିଲେ । ଫେରାରି, ଜାଗୁଆର୍, ବି. ଏମ୍. ଡବ୍ଲୁ, ରେନୋ, ଟୋୟୋଟା, ହୋଣ୍ଡା ପ୍ରଭୃତି କମ୍ପାନୀ ୧୯୯୦ ଓ ୨୦୦୦ ଦଶନ୍ଧିରେ ନିଜର ଫର୍ମୁଲା ୱାନ୍ ଦଳ ସ୍ଥାପନ କରି ଦୌଡ଼ରେ ଅଂଶ ନେଉଥିଲେ ।
ଫେରାରି ଓ ଫେରାରିର ଗାଡ଼ି ଚଳାଉଥିବା ଚାଳକ ମାଇକେଲ୍ ଶୁମାକର୍ ନିରବଚ୍ଛିନ୍ନ ଭାବେ ୫ ବର୍ଷ (୨୦୦୦ରୁ ୨୦୦୪ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ) ପାଇଁ ବିଶ୍ୱବିଜୟୀ ନିର୍ମାତା ଓ ବିଶ୍ୱବିଜୟୀ ଚାଳକ ହେବାର ଗୌରବ ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ । ଫେରାରି ୧୯୯୯ରୁ ନେଇ ୨୦୦୪ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୫ ବର୍ଷ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନିର୍ମାତା ହୋଇଥିଲା । ଶୁମାକର୍ ଅପରପକ୍ଷେ ଅନେକ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ କୀର୍ତ୍ତିମାନ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ । ସର୍ବାଧିକ ଗ୍ରାଁ-ପ୍ରି ବିଜୟ (୯୧), ଗୋଟିଏ ବର୍ଷରେ ସର୍ବାଧିକ ବିଜୟ (୧୩/୧୮), ସର୍ବାଧିକ ଥର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚାଳକ ବା ବିଶ୍ୱବିଜେତା (୭) ଇତ୍ୟାଦି ରେକର୍ଡ୍ ଶୁମାକରଙ୍କ ନାମରେ ରହିଛି ।
ଫର୍ମୁଲା ୱାନ୍ ଦଳମାନେ ନିଜର ଆୟବ୍ୟୟ ତଥ୍ୟ ଗୋପନୀୟ ରଖିଥାନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ଆକଳନ ଅନୁସାରେ ଏକ ଦଳ ବର୍ଷକୁ ହାରାହାରି ୬୬୦-୪୪୦୦ ଲକ୍ଷ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର୍ ଖର୍ଚ୍ଚ କରେ ।
ଫର୍ମୁଲା ୱାନ୍ ଦୌଡ଼ରେ ଏକ ନବାଗତ ଦଳ ଭାଗ ନେବା ପାଇଁ ତାକୁ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମୋଟର ମହାସଂଘକୁ ଏକା ଥରକରେ ୨୫୦ ଲକ୍ଷ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର୍ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ । ତେଣୁ ନିର୍ମାତା ବା ବେସରକାରୀ ସଂସ୍ଥା ଏକ ସକ୍ରିୟ ଦଳର ମାଲିକାନା ହାସଲ କରି ଦୌଡ଼ରେ ପଶନ୍ତି ।
ବାହ୍ୟ ଲିଂକ୍
ଶ୍ରେଣୀ:ଯାନବାହନ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିବା ଖେଳ
କଟକ ସଦର (ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)
କଟକ ସଦର (କ୍ରମିକ ସଂଖ୍ୟା: ୯୩) କଟକ ଜିଲ୍ଲା ଅନ୍ତର୍ଗତ ଏକ ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ । ଏହି ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅଞ୍ଚଳ ଗୁଡ଼ିକ ହେଲା: କଟକ (ମ)ର କିଛି ଅଞ୍ଚଳ, କଟକ ସଦର ବ୍ଳକ ଓ ନିଶ୍ଚିନ୍ତକୋଇଲି ବ୍ଳକର କିଛି ଅଞ୍ଚଳ ।
ଗତ ୨୦୧୪ ନିର୍ବାଚନରେ ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଚନ୍ଦ୍ରସାରଥି ବେହେରା ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି ପ୍ରାର୍ଥୀ ଦିଲୀପ କୁମାର ମଲ୍ଲିକଙ୍କଠାରୁ ୨୫୭୯୧ ଖଣ୍ଡ ଅଧିକ ଭୋଟ ପାଇ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଛନ୍ତି।
ଉଲୁପୀ
ଜନ୍ମ ଓ ବାଲ୍ୟକାଳ
ଉଲୁପୀ ଥିଲେ ନାଗରାଜା କୌରବ୍ୟାଙ୍କ ଝିଅ । ତାଙ୍କ ପିତା ସମଗ୍ର ନାଗ ଲୋକର ଅଧିପତି ଥିଲେ । ଉଲୁପୀ ମଧ୍ୟ ଜଣେ ଉତ୍ତମ ତାଲିମ ପ୍ରାପ୍ତ ସାହସୀ ଯୋଦ୍ଧା ଥିଲେ ।
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସହ ବିବାହ
ତୃତୀୟ ପାଣ୍ଡବ ଅର୍ଜୁନ, ଦ୍ରୌପଦଙ୍କ ସହିତ ତାଙ୍କ ବିବାହର ସର୍ତ୍ତକୁ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରି ଦଣ୍ଡାଦେଶ ରୂପେ ବାର ବର୍ଷର ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା କରିବାକୁ ଇନ୍ଦ୍ରପ୍ରସାଦରୁ ନିର୍ବାସିତ ହୁଅନ୍ତି । ନିର୍ବାସନ ସମୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନଙ୍କ ସହିତ ଅର୍ଜୁନ ବର୍ତ୍ତମାନ-ଭାରତର ଉତ୍ତର ପୂର୍ବ ଅଞ୍ଚଳକୁ ଯାଆନ୍ତି ।
କଟକ ସଦର (ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)
ଗତ ୨୦୦୯ ନିର୍ବାଚନରେ ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ ପ୍ରାର୍ଥୀ କାଳିନ୍ଦୀ ବେହେରା, ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି ପ୍ରାର୍ଥୀ ଅହିଂସା ମହାନନ୍ଦଙ୍କଠାରୁ ୪୯,୩୪୪ ଅଧିକ ଭୋଟ ପାଇ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।
ଉଲୁପୀ
ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ସହ ବିବାହ
ଏହି ସମୟରେ ଉଲୁପୀ ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ପ୍ରେର୍ମରେ ପଡ଼ି ତାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିବାର ପ୍ରସ୍ତାବ ଦିଅନ୍ତି । ଅର୍ଜୁନ ପ୍ରଥମେ ତାଙ୍କ ପ୍ରସ୍ତାବକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସେ ତାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କ ସହିତ ଏକ ରାତି ବିତାଇଲେ । ସେମାନଙ୍କ ଇରାବଣ ନାମକ ଏକ ପୁତ୍ର ଜନ୍ମ ହୁଏ । ଅର୍ଜୁନଙ୍କ ଉପରେ ପ୍ରୀତ ହୋଇ ଉଲୁପୀ ତାଙ୍କୁ ଏକ ବର ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି ଯେ ଜଳ ତଳେ ରହୁଥିବା ସମସ୍ତ ପ୍ରାଣୀ ତାଙ୍କ କଥା ମାନିବେ ଏବଂ ସେ ଜଳ ତଳେ ଯୁଦ୍ଧରେ କଦାପି ପରାସ୍ତ ହେବେ ନାହିଁ ।
Bibilography
ଶ୍ରେଣୀ:ମହାଭାରତର ଚରିତ୍ର
କଟକ ସଦର (ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)
୨୦୦୯ ନିର୍ବାଚନ ଫଳାଫଳ
* : ମୋଟ ବୈଧ ଭୋଟର ଶତକଡ଼ା ଭାଗ
ନିର୍ବାଚିତ ବିଧାୟକଗଣ
୧୯୫୭ରୁ ୨୦୧୪ ମଧ୍ୟରେ ମୋଟ ୧୪ଥର ନିର୍ବାଚନ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇସାରିଛି । ଏହି ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିବା ବିଧାୟକମାନେ ହେଲେ:
ବାହାର ତଥ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ଶ୍ରେଣୀ:କଟକ ଜିଲ୍ଲା
ପଞ୍ଚାନନ ନାୟକ
ପଞ୍ଚାନନ ନାୟକ (ଜନ୍ମ: ୭ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୭୨) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ଗୀତିକାର । ସେ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର, ଆଧୁନିକ ଆଲବମ୍ ଆଦିରେ ଅନେକ ଗୀତ ରଚନା କରିଛନ୍ତି । ପଞ୍ଚାନନ ୨୦୦୫ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ଜଗତରେ ଗୀତ ରଚନା କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ଏହାପୂର୍ବରୁ ସେ ଓଡ଼ିଆ ଆଲବମ ଜଗତରେ ଗୀତ ଲେଖି ଜଣେ ଗୀତିକାର ଭାବରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ । ୨୦୦୫ରେ ସେ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ତତେ ମୋ ରାଣରେ ଗୀତ ରଚନା କରି ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ଜଗତରେ କାମ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ।
ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ
ପଞ୍ଚାନନ ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲାର ତିହିଡ଼ି ବ୍ଲକରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।
ଗୀତ ରଚନା
ପଞ୍ଚାନନ ନାୟକ ୨୦୦୫ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ତତେ ମୋ ରାଣରେ ଗୀତ ରଚନା କରି ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ଜଗତରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ । ଏହାପୂର୍ବରୁ ସେ ଓଡ଼ିଆ ଆଧୁନିକ ଆଲବମ୍ ଗୀତରେ ଗୀତ ରଚନା କରିଥିଲେ ।
ପରର୍ବତ୍ତୀ ସମୟରେ ସେ ଟୋପାଏ ସିନ୍ଦୂର ଦି ଟୋପା ଲୁହ, ମୁନ୍ନା: ଏ ଲୋଭ୍ ଷ୍ଟୋରୀ, ବନ୍ଦେ ଉତ୍କଳ ଜନନୀ, ପ‌ହିଲି ରଜ, ଆସିବୁ କେବେ ତୁ ସାଜି ମୋ ରାଣୀ, ଚୋରି ଚୋରି ମନ ଚୋରି, ଏମିତି ବି ପ୍ରେମ ହୁଏ, ରାଜୁ ଆୱାରା, ସପନର ନାୟିକା ଆଦି କଥାଚିତ୍ରରେ ଗୀତ ରଚନା କରିଥିଲେ ।
ବାହାର ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ ଶ୍ରେଣୀ:ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ ଶ୍ରେଣୀ:ଗୀତିକାର ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୭୨ ଜନ୍ମ ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କବି
ଦାରୁ ଶଗଡ଼ି
ପୁରାତନ କାଳରୁ ପରିବ‌ହ‌ନ ନିମିତ୍ତ ଶଗଡ଼ିର ବ‌ହୁଳ ବ୍ୟବ‌ହାର ରହିଆସିଛି । ପୂର୍ବେ ଶ୍ରୀଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିର ଓ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରାଚୀନ ମାଳିନୀ ନ‌ଦୀ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିଲା । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଏହି ନ‌ଦୀକୁ ପୋତି ଦିଆଯାଇଥିଲା, ଯାହାକି ଏବେ ଶରଧାବାଲି ନାମରେ ନାମିତ । ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ରଥଯାତ୍ରା ସମୟରେ ତିନି ଠାକୁର ତିନି ରଥରେ ବିରାଜମାନ ହୋଇ ଏହି ନ‌ଦୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଉଥିଲେ ଆଉ ଡଙ୍ଗା ସ‌ହାୟତାରେ ନ‌ଦୀ ପାର ହୋଇ ତିନିଗୋଟି କାଠ ନିର୍ମିତ ଶଗଡ଼ିରେ ଯାଇ ଆଡ଼ପ ମଣ୍ଡପରେ ବିରଜିତ ହେଉଥିଲେ । ଏହି ଶଗଡ଼ିର ବ୍ୟବ‌ହାର କବିମାନଙ୍କର ଭଜନରେ ମଧ୍ୟ ପରିଲକ୍ଷିତ ହୋଇଛି । ୧୬୨୨ ମସିହାରେ ଭକ୍ତ ସାଲବେଗ ଜଣାଣରେ ମଧ୍ୟ ମ‌ହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ସେବରେ ଶଗଡ଼ିର ନିୟୋଜନ ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି ।
ଆକାର
ଏହି ଦାରୁଶଗଡ଼ି ଚାରି ଚକ ବିଶିଷ୍ଟ ହୋଇଥାଏ । ବିଶ୍ୱକର୍ମା ସେବକମାନେ ଏହାକୁ ନିର୍ମାଣ କରିଥାନ୍ତି । ପ୍ରତି ଦରୁଙ୍କ ଲାଗି ଗୋଟିଏ ଲେଖାଏଁ ଶଗଡ଼ି ନିର୍ମାଣ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ଶଗଡ଼ିମାନ ବରକାଠରେ ତିଆରି ଚକମାନ ଓ ତେନ୍ତୁଳି କାଠ ନିର୍ମିତ ଦଣ୍ଡାମାନ ଧାରଣ କରିଥାନ୍ତି । ବାକି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଂଶମାନ କେନ୍ଦୁ କାଠାରେ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥାଏ । ଏହାର ଚକର କୌଣସି ଅର ନ ଥାଏ । ସେହି ଚକ‌କୁ ଲୁହା କ୍ଲାମ୍ପ ସ‌ହାୟତାରେ ଯୋଡ଼ା ଯାଇଥାଏ । ଶଗଡ଼ି ଦଣ୍ଡାର ଲମ୍ବ ଆଠହାତ ହୋଇଥାଏ ।
କାର୍ଯ୍ୟମାନ
ଦାରୁଙ୍କୁ ଖଣ୍ଡୁଆ ପାଟରେ ଗୁଡ଼ାଇ ଶଗଡ଼ିରେ ରଖି ବାନ୍ଧି ଦିଆଯାଏ । ଦାରୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିବା ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସାଧାରଣ ଜନତା ଓ ଭକ୍ତମାନ ଏହି ଦାରୁଶଗଡ଼ିକୁ ଟାଣି ଟାଣି ନେଇଥାନ୍ତି । ବିଧି ଅନୁସାରେ, ସର୍ବପ୍ରଥମେ ଶ୍ରୀସୁଦର୍ଶନଙ୍କ ଦାରୁ, ତା'ପରେ କ୍ରମାନ୍ୱୟରେ ବଳଭଦ୍ର, ଦେବୀ ସୁଭଦ୍ରା ଏବଂ ମହାପ୍ରଭୂ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କର ଦାରୁ ଶଗଡ଼ିରେ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ନବକଳେବର ଗଣସମ୍ପାଦନାରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ସେବାରେ ବ୍ୟବହୃତ ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୬ ରଥଯାତ୍ରା ଗଣସମ୍ପାଦନାରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ ✅
ଆଡ୍ରେନାଲ ସଙ୍କଟ
ଆଡ୍ରେନାଲ ସଙ୍କଟ ହେଉଛି ଆଡ୍ରେନାଲ୍ ଅଭାବର ଏକ ଜଟିଳତା ଯାହା ଏକ ଟ୍ରିଗର ଘଟଣା ପରେ ହୋଇପାରେ । ଲକ୍ଷଣ ହଠାତ୍ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ଏବଂ ଏଥିରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ,ଅଇ, ପେଟ ଯନ୍ତ୍ରଣା, ବାନ୍ତି, ଜ୍ୱର ଏବଂ ନିମ୍ନ ରକ୍ତଚାପ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହୋଇପାରେ । ଜଟିଳତା ମଧ୍ୟରେ ବାତ, ଅନିୟମିତ ହୃଦସ୍ପନ୍ଦନ ଏବଂ ଅଙ୍ଗ ବିଫଳତା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହୋଇପାରେ ।
ଆଡିସନ୍ ରୋଗ, ୱାଟରହାଉସ-ଫ୍ରିଡେରିକସନ ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ, କ୍ରନିକ୍ ଗ୍ଲୁକୋକୋର୍ଟିକଏଡ୍ ବ୍ୟବହାର କିମ୍ବା ପିଟୁଇଟାରି ଆପୋଲେକ୍ସି କାରଣରୁ ଆଡ୍ରେନାଲ୍ ଅଭାବ ହୋଇପାରେ । ତଥାପି, ଅଧାରୁ ଅଧିକ ସଙ୍କଟରେ ଲୋକମାନେ ଅନୁଭବ କରନ୍ତି ନାହିଁ ଯେ ସେମାନଙ୍କର ଆଡ୍ରେନାଲ୍ ଅଭାବ ରହିଛି । ଦୀର୍ଘ ସମୟର କର୍ଟିକୋଷ୍ଟିରଏଡ ବ୍ୟବହାର, ସଂକ୍ରମଣ, ଆଘାତ, ଥାଇରୋଟକ୍ସିକୋସିସ୍, କଠିନ ବ୍ୟାୟାମ, ମଦ୍ୟପାନ ଏବଂ ଭାବପ୍ରବଣ ଚାପ ପରେ ଏହି ରୋଗର ଟ୍ରିଗର ହୋଇପାରେ । ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ପ୍ରଣାଳୀରେ ସ୍ୱଳ୍ପ କର୍ଟିସୋଲ ହରମୋନ ଯୋଗୁ ଏହି ରୋଗ ହୁଏ । ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତ ପୋଟାସିୟମ, ନିମ୍ନ ରକ୍ତ ସୋଡିୟମ ଏବଂ ନିମ୍ନ କର୍ଟିସୋଲ ସ୍ତର ଥିଲେ ଏହି ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ। ଏକ ଏସିଟିଏଲ ଉତ୍ତେଜନା ପରୀକ୍ଷାଦ୍ୱାରା ଏହି ନିଶ୍ଚିତ କରାଯାଏ |
ଅସୁସ୍ଥତା ସମୟରେ ବ୍ୟକ୍ତିର ସାଧାରଣ ସ୍ଟିରଏଡ ମାତ୍ରାକୁ ଦ୍ୱିଗୁଣିତ କରି ପ୍ରତିରୋଧ କରାଯାଏ | ହାଇଡ୍ରୋକୋର୍ଟିସୋନ ଇଞ୍ଜେକ୍ସନ୍ ଦେଇ ଚିକିତ୍ସା ସାଧାରଣତଃ କରାଯାଏ ଯଦିଓ ମିଥାଇଲପ୍ରେଡନିସୋଲୋନ୍ କିମ୍ବା ଡେକ୍ସାମେଥାସୋନ୍ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରେ । ଶିରାଭ୍ୟନ୍ତର ତରଳ ପଦାର୍ଥ, ଭାଷୋପ୍ରସର, ଡେକ୍ଡଟ୍ରୋଜ ଏବଂ ଆଣ୍ଟିବାୟୋଟିକ୍ ମଧ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ ହୋଇପାରେ ।
ପ୍ରାଥମିକ ଆଡ୍ରେନାଲ୍ ଅଭାବ ୧୦୦,୦୦୦ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୫ ଜଣକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଥିବାବେଳେ ସେକେଣ୍ଡାରୀ ଆଡ୍ରେନାଲ୍ ଅଭାବ ୧୦୦,୦୦୦ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୨୨ ଜଣକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ । ଆଡ୍ରେନାଲ୍ ଅଭାବ ଥିବା ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବର୍ଷକୁ ପ୍ରାୟ ୫%ରୁ ୧୦% ଆଡ୍ରେନାଲ୍ ସଙ୍କଟ ଦେଖାଯାଏ । ବୟସ୍କ ଲୋକମାନେ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବିତ ହୁଅନ୍ତି | ଆଡ୍ରେନାଲ୍ ଅଭାବ ଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ୨୦୦ ଲୋକାରୁ ଜଣେ ଏହି ଜଟିଳତାରୁ ପ୍ରତିବର୍ଷ ମରନ୍ତି । ଏକ ଆଡ୍ରେନାଲ୍ ସଙ୍କଟ ସମୟରେ ମୃତ୍ୟୁ ହେବାର ଆଶଙ୍କା ୨୫%ରୁ ଅଧିକ ଥାଏ ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ପ୍ରସନ୍ନ କୁମାର ପାଳ
ପ୍ରସନ୍ନ କୁମାର ପାଳ (୪ ମଇ ୧୯୨୨ - ୨୫ ଡିସେମ୍ବର ୨୦୦୫) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ ଥିଲେ । ସେ ପ୍ରଜା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପାର୍ଟି ର ଜଣେ କର୍ମକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ସକ୍ରିୟ ଥିଲେ । ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ରେ ସେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ୪ ଥର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ୧୯୫୭, ୧୯୬୧, ୧୯୬୭ ଓ ୧୯୭୧ ମସିହାର ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ପ୍ରଜା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପାର୍ଟିର ପ୍ରାର୍ଥୀ ଭାବରେ ଜଳେଶ୍ୱର ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ରୁ ଯଥାକ୍ରମେ ୨ୟ, ୩ୟ, ୪ର୍ଥ ଓ ୫ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା କୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।
ଜନ୍ମ, ଶିକ୍ଷା ଓ ପରିବାର
ପ୍ରସନ୍ନ କୁମାର ପାଳ ୧୯୨୨ ମସିହାର ମଇ ମାସ ୪ ତାରିଖରେ ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲା ରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ନାମ ଗୋପିନାଥ ପାଳ । ତାଙ୍କର ଶିକ୍ଷାଗତ ଯୋଗ୍ୟତା ଥିଲା କଳାରେ ସ୍ନାତକ । ସେ ୧୯୫୦ ମସିହାରେ ଶିକ୍ଷକତା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଏବଂ ପରେ ୧୯୫୨ ମସିହାରେ ଶିକ୍ଷକତାରୁ ବାହାରି ସକ୍ରିୟ ରାଜନୀତିରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀଙ୍କ ନାମ ହେମାଙ୍ଗିନୀ ପାଳ । ପ୍ରସନ୍ନଙ୍କର ୩ ପୁଅ ଓ ୪ ଝିଅଙ୍କ ସମେତ ୭ ଜଣେ ସନ୍ତାନସନ୍ତତି ।
ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ
ପ୍ରସନ୍ନ ୧୯୫୨ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ ଏବଂ ପ୍ରଜା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପାର୍ଟି ର ଜଣେ କର୍ମକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ ସେ ସକ୍ରିୟ ଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ରେ ୪ ଥର ବିଧାୟକ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି ।
୧୯୫୭ ମସିହାର ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ପ୍ରଜା ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପାର୍ଟିର ପ୍ରାର୍ଥୀ ଭାବରେ ଜଳେଶ୍ୱର ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ନିର୍ବାଚନ ଲଢ଼ିଥିଲେ । ଏହି ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ବିଜୟୀ ହୋଇ ୨ୟ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା କୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ଏହି ବିଧାନ ସଭାରେ ସେ ୧୯୫୨ ମସିହାରୁ ୧୯୫୭ ମସିହାଯାଏଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।
ଏହାପରେ ସେ ୧୯୬୧, ୧୯୬୭ ଓ ୧୯୭୧ ମସିହାର ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ପୁଣିଥରେ ପ୍ରଜା ସ୍ୱତନ୍ତ ପାର୍ଟିର ପ୍ରାର୍ଥୀ ଭାବରେ ସେ ଜଳେଶ୍ୱର ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ରୁ ନିର୍ବାଚନ ଲଢ଼ିଥିଲେ ଏବଂ ନିର୍ବାଚନରେ ବିଜୟୀ ହୋଇ ଯଥାକ୍ରମେ ୨ୟ, ୩ୟ ଓ ୪ର୍ଥ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା କୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୨୨ ଜନ୍ମ ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୦୫ ମୃତ୍ୟୁ ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ ଶ୍ରେଣୀ:ବାଲେଶ୍ୱର ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ ଶ୍ରେଣୀ:୨ୟ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ ଶ୍ରେଣୀ:୩ୟ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ ଶ୍ରେଣୀ:୪ର୍ଥ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ ଶ୍ରେଣୀ:୫ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ହେପାଟିକ ଏନସେଫାଲୋପାଥି
ହେପାଟିକ ଏନସେଫାଲୋପାଥି ବା ଏଚଇ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Hepatic encephalopathy ବା HE) ଏକ ରୋଗ ଯେଉଁଥିରେ ଯକୃତ ଫେଲ (liver failure) ଯୋଗୁ ଚେତନା ସ୍ତର ପରିବର୍ତ୍ତିତ (altered level of consciousness) ହୋଇଥାଏ । ଏହା ଧୀରେ ବା ହଠାତ୍ ଆରମ୍ଭ ହୋଇପାରେ । ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟରେ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ଚେତନା ସ୍ତର (Altered level of consciousness), ପରିବର୍ତ୍ତିତ ଆବେଗ (mood), ପରିବର୍ତ୍ତିତ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ (en:personality), ଚଳପ୍ରଚଳ ସମସ୍ୟା ଆଦି ଦେଖାଯାଏ । ରୋଗ ଆଗେଇ ଗଲେ କୋମା ହୋଇପାରେ ।
କ୍ରନିକ ଯକୃତ ରୋଗ ଥିଲେ ହେପାଟିକ ଏନସେଫାଲୋପାଥି ହୋଇପାରେ । ସଂକ୍ରମଣ (Infections), ପାକଅନ୍ତନଳୀ ରକ୍ତସ୍ରାବ (GI bleeding), କୋଷ୍ଟକାଠିନ୍ୟ (constipation), ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋଲାଇଟ ସମସ୍ୟା (electrolyte problems), କେତେକ ଔଷଧ ଆଦି ଏହି ରୋଗ ଟ୍ରିଗର କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି । ରକ୍ତରେ ଆମୋନିଆ ସ୍ତର ବୃଦ୍ଧି ହେଲେ ଏହି ରୋଗ ହୁଏ କାରଣ ଯକୃତ ଆମୋନିଆ (ammonia) ନିଷ୍କାସନ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ । ଅନ୍ୟ ସମ୍ଭାବ୍ୟ କାରଣ ଦୂର କରି ଏହି ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ । ରୋଗ ନିଧାର୍ଯ୍ୟ କରିବାରେ ରକ୍ତ ଆମୋନିଆ ସ୍ତର, ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋଏନସେଫାଲୋଗ୍ରାମ (electroencephalogram), ମସ୍ତିଷ୍କର ସିଟି ସ୍କାନ (CT scan) ପରୀକ୍ଷାର ଉପ‌ଯୋଗ କରାଯାଏ ।
ଚିକିତ୍ସା କଲେ ହେପାଟିକ ଏନସେଫାଲୋପାଥି ଭଲ ହେବା ସମ୍ଭାବନା ରହେ । ସ‌ହାୟକ ଯତ୍ନ (Supportive care), ଟ୍ରିଗର ରୋଗମାନଙ୍କ ଚିକିତ୍ସା କଲେ ଏହା ସମ୍ଭବ ହୁଏ । ଆମୋନିଆ ସ୍ତର କମେଇବା ପାଇଁ ବାରମ୍ଭାର ଲାକ୍ଟୁଲୋଜ (lactulose) ଦିଆଯାଏ । ଆଣ୍ଟିବାୟୋଟିକ (antibiotics) ଓ ପ୍ରୋବାୟୋଟିକ (probiotics) ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଇପାରେ । ରୋଗ ସାଂଘାତିକ ହୋଇଥିଲେ ଯକୃତ ଟ୍ରାନ୍ସପ୍ଲାଣ୍ଟ (liver transplant) କରିବା ଫଳରେ ଅବସ୍ଥାରେ ଉନ୍ନତି ହୁଏ ।   ,
ସିରୋସିସ ରୋଗୀଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ୪୦% ରୋଗୀଙ୍କର ହେପାଟିକ ଏନସେଫାଲୋପାଥି ରୋଗ ହୁଏ । ସିରୋସିସ ରୋଗ ସ‌ହିତ ହେପାଟିକ ଏନସେଫାଲୋପାଥି ରୋଗ ଥିଲେ ରୋଗୀ ଏକ ବର୍ଷରୁ କମ ସମୟ ବଞ୍ଚିପାରେ । ଯକୃତ ଟ୍ରାନ୍ସପ୍ଲାଣ୍ଟ (liver transplant) କରାଗଲା ପରବର୍ତ୍ତୀ ୫ ବର୍ଷରେ ୩୦% ଲୋକଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ସମ୍ଭାବନା ରହେ । ଏହି ରୋଗ ବିଷୟରେ ୧୮୬୦ ମସିହାରୁ ଲିପିବଦ୍ଧ ହୋଇଛି ।
ଚିହ୍ନ ଓ ଲକ୍ଷଣ
ସାମାନ୍ୟ ଧରଣର ହେପାଟିକ ଏନସେଫାଲୋପାଥି ରୋଗ ହୋଇଥିଲେ ଚିକିତ୍ସାକୀୟ ଚିହ୍ନଟ କଷ୍ଟକର ହୁଏ, କିନ୍ତୁ ନିଉରୋସାଇକୋଲୋଜିକାଲ ପରୀକ୍ଷା (neuropsychological testing) କରି ଦର୍ଶାଯାଇପାରେ । ଭୁଲାପଣିଆ, ସାମାନ୍ୟ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ଓ ଚିଡ଼ଚିଡ଼ା ପ୍ରକୃତି ଅନୁଭବ ହୁଏ । ରୋଗର ପ୍ରଥମ ସୋପାନରେ ବିପରିତ ଶୟନ ଅଭ୍ୟାସ (ରାତିରେ ଜାଗ୍ରତ ଓ ଦିନରେ ନିଦ୍ରା) ଦେଖାଯାଏ । ଦ୍ୱିତୀୟ ସୋପାନରେ ଅଳସୁଆମି ଓ ବ୍ୟକ୍ତିତ୍ୱ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହୁଏ । ତୃତୀୟ ସୋପାନରେ ଅତିଶୟ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ହେଉଥିବା ଦେଖାଯାଏ । ଚତୁର୍ଥ ସୋପାନରେ କୋମା ହୋଇଯାଏ ।
ହେପାଟିକ ଏନସେଫାଲୋପାଥି ଅଧିକ ସାଂଘାତିକ ହୋଇଥିଲେ ଚେତନା ସ୍ତରରେ ଦୃତ ଅବନତି ହୁଏ, ଅଳସୁଆମିରୁ ତନ୍ଦ୍ରା (somnolence) ଓ ପରିଶେଷରେ କୋମା ହୁଏ । ଏହାର ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ସୋପାନରେ ରୋଗୀର ଅବ‌ୟବ ଝଟକା ହୁଏ (asterixis, "liver flap" due to its flapping character) ଓ ତନ୍ଦ୍ରା ଗଭୀର ହେଲେ ଏହା ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଏ । ଏହା ପରେ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱାତ୍ମକ ଭାବ ଓ ସ୍ମୃତିହୀନ ଭାବ ହୁଏ ଓ ବ୍ୟବ‌ହାରିକ ଅସଂଯମତା ଦେଖାଯାଏ । ତୃତୀୟ ସୋପାନରେ ସ୍ନାୟୁ ପରୀକ୍ଷା କଲେ କ୍ଲୋନସ ଓ ଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ବାବିନସ୍କି ପ୍ରକାଶ ପାଏ । ଅଧିକ ଅଗ୍ରଗତି ଥିଲେ ବାତ (seizure) ଓ କୋମା ହୁଏ ଓ ସେରାବ୍ରାଲ ଇଡିମା (cerebral oedema) ଯୋଗୁ ମୃତ୍ୟୁ ହୁଏ ।
ବାହ୍ୟ ଲିଙ୍କ
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ ଶ୍ରେଣୀ:ଟାଇଗର ପ୍ରକଳ୍ପ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୧୮ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଗଢ଼ା ଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗ
କ୍ଲୋରୋକ୍ୱିନ
କ୍ଲୋରୋକ୍ୱିନ ଏକ ଔଷଧ ଯାହା ମ୍ୟାଲେରିଆ ରୋଗର ପ୍ରତିଷେଧ ଓ ଚିକିତ୍ସା ନିମନ୍ତେ ବ୍ୟବ‌ହୃତ ହୁଏ ଯେଉଁଠାରେ ଏହି ଔଷଧର ପ୍ରଭାବ ଥାଏ । କେତେକ ଧରଣର ମ୍ୟାଲେରିଆ, ପ୍ରତିରୋଧକାରୀ ଜାତି ଓ ଜଟିଳ କେଶ୍ ଥଲେ ଅନ୍ୟ ଔଷଧ ବା ଅଧିକ ଔଷଧ ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ । ମ୍ୟାଲେରିଆ ବ୍ୟତୀତ ରିଉମାଟଏଡ ଆର୍ଥ୍ରାଇଟିସ, ଲୁପସ ଏରିଦମାଟୋସିସ ଓ ଅନ୍ତନଳୀ ବାହାରେ ହେଉଥିବା ଆମିବା ବ୍ୟାଧି (amebiasis) ରୋଗମାନଙ୍କରେ ମଧ୍ୟ ଏହି ଔଷଧ ଦିଆଯାଏ । ଏହାକୁ ପାଟିରେ ଦିଆଯାଏ ।
ମାଂସପେଶୀ ସମସ୍ୟା, ଅରୁଚି, ତରଳ ଝାଡ଼ା ଓ ଚର୍ମ ପିତ୍ତିକା ବା ରାସ୍ ଇତ୍ୟାଦି ଏହାର ସାଧାରଣ ପାର୍ଶ୍ୱ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ହୁଏ । ସାଂଘାତିକ ପାର୍ଶ୍ୱ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ମଧ୍ୟରେ ଦୃଷ୍ଟି ସମସ୍ୟା, ମାଂସପେଶୀ କ୍ଷତି, ଅପସ୍ମାର ବାତ ଓ ସ୍ୱଳ୍ପ ରକ୍ତ କଣିକା ଇତ୍ୟାଦି ଦେଖାଯାଏ । ଗର୍ଭାବସ୍ଥାରେ ଏହା ନିରାପଦ ଜଣାପଡ଼ୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ବିଷୟରେ ବିଶେଷ ଅନୁଶୀଳନ ହୋଇନାହିଁ । କ୍ଲୋରୋକ୍ୱିନ ଔଷଧ ୪- ଆମିନୋକ୍ୱିନୋଲିନ ଶ୍ରେଣୀର ଏକ ଔଷଧ । ଅଲୈଙ୍ଗିକ (asexual) ମ୍ୟାଲେରିଆ ପରଜୀବି ଉପରେ ଏହା କାମ କରେ ।
ସନ ୧୯୩୪ରେ କ୍ଲୋରୋକ୍ୱିନ ଆବିଷ୍କୃତ ହୋଇଥିଲା । ଏହାର ନାମ ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନର ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକୀୟ ଔଷଧ ଚିଠାରେ ଅଛି ଯାହା ମୌଳିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସିସ୍ଟମ ନିମନ୍ତେ ଅତି ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ଏହା ଜେନେରିକ ଔଷଧ ନାମରେ ଉପଲବ୍‌ଧ ହୁଏ । ଏହାର ହୋଲସେଲ ମୂଲ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୦.୦୪ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର । ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ ଏହାର ଏକ ଡୋଜର ମୂଲ୍ୟ ୫.୩୦ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଔଷଧ
ଜାତୀୟ ପ୍ରଦୂଷଣ ନିବାରଣ ଦିବସ
ଜାତୀୟ ପ୍ରଦୂଷଣ ନିବାରଣ ଦିବସ ଭାରତରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଡିସେମ୍ବର ୨ ତାରିଖରେ ପାଳନ କରାଯାଏ । ଭୋପାଳ ଗ୍ୟାସ ବିପର୍ଯ୍ୟୟରେ ପ୍ରାଣ ହରାଇଥିବା ଲୋକଙ୍କ ସ୍ମୃତିରେ ଏହି ଦିନ ପାଳନ କରାଯାଏ । ୧୯୮୪ ମସିହାରେ ଡିସେମ୍ବର ୨–୩ ତାରିଖ ରାତିରେ ଭୋପାଳ ଗ୍ୟାସ ଦୁର୍ଘଟଣା ଘଟିଥିଲା । ବିଷାକ୍ତ ଗ୍ୟାସ୍ ମିଥାଇଲ୍ ଆଇସୋସିଆନେଟ୍ (MIC) କାରଣରୁ ଅନେକ ଲୋକଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା ।  ଭୋପାଳ ଗ୍ୟାସ ଦୁର୍ଘଟଣାକୁ ସବୁଠୁ ବଡ଼ ଶିଳ୍ପ ପ୍ରଦୂଷଣ ବିପର୍ଯ୍ୟୟ ଭାବରେ ବିବେଚନା କରାଯାଏ ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଡିସେମ୍ବର ମାସର ପାଳିତ ଦିବସ
ସାହାୱାର
ଏକ ଭାରତୀୟ ଅଟେ । ଏହା ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶର ଏତହ୍ ଜିଲ୍ଲାରେ ଅବସ୍ଥିତ ।
ଭୌଗଳିକ ଅବସ୍ଥିତି
୨୭.୭୯୫୯ ଉତ୍ତର ଅକ୍ଷାଂଶ ଓ ୭୮.୮୩୩୬ ପୂର୍ବ ଦ୍ରାଘିମାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ସମୁଦ୍ର ପତନଠାରୁ ଏହା ୮୩୦ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚତାରେ ରହିଛି ।
ଜନସଂଖ୍ୟା ଓ ସାକ୍ଷରତା
୨୦୦୧ ମସିହାର ଭାରତୀୟ ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ, ସହରର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା ୨୦୪୫୭ ଅଟେ । ସେଥି ମଧ୍ୟରୁ ୫୨.୫୬% ଜଣ ପରୁଷ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ୪୭.୪୪% ଜଣ ନାରୀ ଅଟନ୍ତି । ର ସାକ୍ଷରତା ହାର ୩୫.୪୫% ଅଟେ । ଏହା ଜାତୀୟ ହାରଠାରୁ ୨୯.୩୯% ପ୍ରତିଶତ ଅଧିକ ଅଟେ । ସେଥିରୁ ୨୨.୧୪% ପ୍ରତିଶତ ପୁରୁଷ ଓ ୧୩.୩୧% ନାରୀ ଅଟନ୍ତି । ୧୯.୨୬% ଲୋକ ସେଠାରେ ୬ ବର୍ଷ ବୟସରୁ କମ ବୟସ୍କ ଅଟନ୍ତି ।
ଭାଷା
ହିନ୍ଦୀ ର ସରକାରୀ ଭାଷା ଅଟେ ।
ବାହାର ଲିଙ୍କ
ଶ୍ରେଣୀ:ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶର ସହର
ଜନଜାତି ସଂଗ୍ରହାଳୟ
ଜନଜାତି ସଂଗ୍ରହାଳୟ, ଆଦିବାସୀ ସଂପ୍ରଦାୟର ଲୋକମାନଙ୍କୁ ସମାଜର ମୁଖ୍ୟ ସ୍ରୋତରେ ସାମିଲ କରିବା ପାଇଁ, ତାଙ୍କର  ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ, ବୃତ୍ତି, ସଂସ୍କୃତି, ପରମ୍ପରା ଓ କଳାକୁ ଲୋକାଲୋଚନକୁ ଆଣିବା ପାଇଁ ସରକାର ଏକ ଅଭିନବ ପ୍ରୟାସ କରାଇଛନ୍ତି । ସରକାରଙ୍କଦ୍ୱାରା ୧୯୫୩  ମସିହାରେ ଭୁବନେଶ୍ୱରର ସି.ଆର୍.ପି.ଏଫ୍. ନିକଟରେ ଏକ ଜନଜାତି ସଂଗ୍ରହାଳୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଛନ୍ତି । ଏହା ଭୁବନେଶ୍ୱରର କଳ୍ପନା ଛକସ୍ଥିତ ରାଜ୍ୟ ସଂଗ୍ରହାଳୟରେ ଥିଲା । ଏହି ଜନଜାତି ସଂଗ୍ରହାଳୟ ସଂସ୍ଥାନଟି ସମଗ୍ର ଦେଶରେ ଏକ ଭିନ୍ନ ସଂସ୍ଥାନ ଅଟେ । ଓଡ଼ିଶାରେ  ମୋଟ ୬୨ଟି ଜନଜାତି ସମାଜ ଅଛନ୍ତି, କିନ୍ତି ଏଠାରେ ୪୪ଟି ଜନଜାତି ସମାଜ ଉପରେ ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଇଛି । ଯେପରିକି ସାନ୍ତାଳ, କୁଟିଆ କନ୍ଧ, ବଣ୍ଡା, ଲାଞ୍ଜିଆ ସଉରା, ଗଣ୍ଡ, ସଉରା, ଗଡବା, ଡଙ୍ଗରିଆ କନ୍ଧ, ଜୁଆଙ୍ଗ, ଭୂୟାଁ, ଖଇରିଆ, ଲୋଧା ଇତ୍ୟାଦି । ଏଠାରେ  ପ୍ରାଚୀନ ଜନଜାତି ସଂଗ୍ରହାଳୟ ନାମରେ ଏକ ଘର ଅଛି, ଯେଉଁଠାରେ ସେମାନଙ୍କର  ଦୁନିଆ ବିଷୟରେ ଜାଣିବା ପାଇଁ ଜୀବନ୍ତଚିତ୍ର ପ୍ରଦର୍ଶିତ  କରାଯାଇଛି । ଏଠାରେ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ଆଦିବାସୀଙ୍କ ଆକର୍ଷଣୀୟ ଚିତ୍ରକଳା, ହସ୍ତତନ୍ତ୍ର, ସଂସ୍କୃତି ଓ ପରମ୍ପରା ପାଇଁ ଏହା ଆର୍ନ୍ତଜାତିକ ସ୍ତରରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଛି ଏବଂ ବିଦେଶୀ ପର୍ଯ୍ୟଚକ ଓ ଦର୍ଶକମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଆକୃଷ୍ଟ କରାିପାରିଛି ।
ଏହି ସଂଗ୍ରହାଳୟରେ ୫ଟି ଗ୍ୟାଲେରି ବା ପ୍ରକୋଷ୍ଠ ରହିଛି । ପ୍ରଥମ ପ୍ରକୋଷ୍ଠରେ ଆଦିବାସୀଙ୍କର ଅଳଙ୍କାରମାନ ରହିଛି । ଯେପରିକି ରୂପା ଅଳଙ୍କାର, ସାନ୍ତାଳଙ୍କ ଶଙ୍ଖଚୁଡି,୨୩ ପ୍ରକାରର ମୁଦ୍ରା ମିର୍ମିତ ହାର, ୨୭ ପ୍ରକାରର ପାଉଁଜି, ପ୍ଲାଷ୍ଟିକରେ ନିର୍ମିତ ଅଳଙ୍କାର ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ପାରମ୍ପରିକ ଅଳଙ୍କାରମାନ ରହିଛି । ୨ୟ ପ୍ରକୋଷ୍ଠରେ ସେମାନଙ୍ର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଚିତ୍ରକଳା ଓ ଫଟୋଗ୍ରାଫି ରହିଛି । ଏଠାରେ ଡଙ୍ଗରିଆ କନ୍ଧ, ଭୂୟାଁ, ସଉରା, କୁଟିଆ କନ୍ଧ, ଗଣ୍ଡ ଜାତିମାନଙ୍କର ମାଦକ ଦ୍ରବ୍ୟ ସେବନ କରୁଥିବା ପାତ୍ରର ଫଟୋରହିଛି । ସାନ୍ତାଳ, କୋଲ୍ହ, ଜୁଆଙ୍ଗ ଓ ଲାଞ୍ଜିଆ ସଉରାମାନେ କାନ୍ଥରେ କରୁଥିବା ଚିତ୍ରକଳା, ସେମାନେ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ପାନିଆ ଏବଂ ମାଲକାନାଗିରି ମୁଦୁଲିପଡା ବଣ୍ଡା ପାହାଡରେ ରହୁଥିବା ବଣ୍ଡା ସଂପ୍ରଦାୟ ଓ କେନ୍ଦୁଝରଗଡ ଗୋନାସିକା ପାହାଡରେ ରହୁଥିବା ଜୁଆଙ୍ଗ ସଂପ୍ରଦାୟ ଲୋକମାନଙ୍କର ଫଟୋମାନ ଅଛି । ସେହିପରି ୩ୟ ପ୍ରକୋଷ୍ଠରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ସାମଗ୍ରୀ ରହିଛି । ଯେଉଁଠାରେ ୧୮ ପ୍ରକାରର କୁରାଢୀ, ୧୩ ପ୍ରକାରର ବର୍ଚ୍ଛା, ୩୦ ପ୍ରକାରର ଧନୁ ଓ ଶର, ୧୦ ପ୍ରକାରର ଖଣ୍ଡା, ୩୫ ପ୍ରକାରର ଛୁରୀ, ୬୩ ପ୍ରକାରର ମାଛଧରା ଜାଲ, ପଶୁପକ୍ଷୀ ଧରିବା ଯନ୍ତା ଏବଂ ବନ୍ଧୁକ ରହିଛି । ସେହିପରି ୪ର୍ଥ ପ୍ରକୋଷ୍ଠରେ  ସୋମାନଙ୍କ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ଘରୋଇ ଉପକରଣମାନ ରହିଛି । ଏ ୫ମ ପ୍ରକୋଷ୍ଠରେ ୭୫ରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ପ୍ରକାରର ନାଚ ଗୀତର ଉପକରଣମାନ ରହିଛି ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ଥିବା ସଂଗ୍ରହାଳୟ ଶ୍ରେଣୀ:ଭୁବନେଶ୍ୱର
ବୁଢ଼ାନୀଳକଣ୍ଠ ମନ୍ଦିର
ବୁଢ଼ାନୀଳକଣ୍ଠ ମନ୍ଦିର, ଏକ ଖୋଲା ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର ଯାହା ନେପାଳର ବୁଢ଼ାନୀଳକଣ୍ଠ ସ୍ଥାନରେ ଅବସ୍ଥିତ ଓ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ (Mahavishnu) ସମର୍ପିତ । ଏହି ମନ୍ଦିରକୁ ନାରାୟଣଥାନ ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ ଯେଉଁଠାରେ ଶାୟିତ ଅବସ୍ଥାରେ ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରତିମାଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ ।
ଧାର୍ମିକ ମାହାତ୍ମ୍ୟ
କେତେକ ବ୍ୟକ୍ତି ବୁଢ଼ାନୀଳକଣ୍ଠ ମନ୍ଦିରକୁ ବୁଢ଼ାନୀଳକଣ୍ଠ ମନ୍ଦିର ନ କହି ବୁଦ୍ଧନୀଳକଣ୍ଠ ମନ୍ଦିର କହନ୍ତି ମାତ୍ର ଏହା ସତ୍ୟ ନୁହେଁ । ଏହା ସଂସ୍କୃତରୁ ଆନୀତ ପୁରାତନ ନୀଳ କଣ୍ଠ ଅଟେ । ଏହା ଶିବଙ୍କର ଏକ ନାମ ଯେହେତୁ ସେ ସଂସାରକୁ ବିଷ ଜ୍ୱାଳାରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ପାଇଁ ନିଜେ ବିଷ ପାନ କରିଥିଲେ ଓ ସେହି ହେତୁ ତାଙ୍କର କଣ୍ଠ ନୀଳ ରଙ୍ଗ ଧାରଣ କରିଥିଲା । ଏଠାରେ ଥିବା ମୂର୍ତ୍ତି ବିଷ୍ଣୁ ପ୍ରତିମା ଅଟେ । ବ୍ରହ୍ମା, ବିଷ୍ଣୁ ଓ ଶିବଙ୍କୁ ତ୍ରିମୂର୍ତ୍ତି କହନ୍ତି ।
ହିନ୍ଦୁ ପୁରାଣ ଅନୁସାରେ ସମୁଦ୍ର ମନ୍ଥନ ସହିତ ଗୋସାଇକୁଣ୍ଡର ସମ୍ପର୍କ ଅଛି । ଶିବଙ୍କର ଝରଣା ଜଳ ଉତ୍ସରୁ ଜଳ ଆସି ଗୋସାଇକୁଣ୍ଡରେ ମିଶିଛି । ଏହି ପୁଷ୍କରିଣୀ ଜଳରେ ବିଷ୍ଣୁ ମୂର୍ତ୍ତି ଅଛି କିନ୍ତୁ ଜଳ ଶିବଙ୍କ ଝରଣାରୁ ଆସିଥିବାରୁ ଶିବଙ୍କ ନାମରେ ମନ୍ଦିର ନାମକରଣ ହୋଇଛି ।
ହିନ୍ଦୁମାନଙ୍କର ଏହା ଏକ ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମାବଲମ୍ବୀମାନେ ଏହାକୁ ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ଭାବରେ ବିବେଚନା କରନ୍ତି । ପୁରାତନ କାଳରୁ ଏହି ମନ୍ଦିର ବିଭିନ୍ନ ଧର୍ମର ସମନ୍ୱୟର ପ୍ରତୀକ ଭାବରେ ମାନ୍ୟତା ପାଇଛି ।
ସ୍ଥାନ
କାଠମାଣ୍ଡୁ ଉପତ୍ୟକାର ଉତ୍ତର ଦିଗରଶେଷ ଭାଗରେ ଥିବା ଶିବପୁରୀ ପର୍ବତର ନିମ୍ନ ଭାଗରେ ବୁଢ଼ାନୀଳକଣ୍ଠ ମନ୍ଦିର ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି । କାଠମାଣ୍ଡୁ ଜିଲ୍ଲାର ବୁଢ଼ାନୀଳକଣ୍ଠ ମୁନିସିପାଲଟିରେ ଏହା ଅବସ୍ଥିତ । ଏହାର ଠିକଣା: ଗୋଳଫୁଟାର ମୁଖ୍ୟ ରାସ୍ତା, ବୁଢ଼ାନୀଳକଣ୍ଠ, ୪୪୬୦୦ । ତ୍ରିଭୁବନ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଏୟାରପୋର୍ଟଠାରୁ ୧୨ କିମି ଦୂରରେ ଓ ଥାମେଲଠାରୁ ୯ କିମି ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ ।
ବିଶେଷତ୍ୱ
ଏଠାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ଗୋଟିଏ ବଡ କଳା ଆଗ୍ନେୟଗିରି ପଥରରୁ ତିଆରି କରାଯାଇଛି । ତେର ମିଟର ଲମ୍ବାର ଏକ ପୁଷ୍କରିଣୀ ମଧ୍ୟରେ ୫ ଫୁଟ ଲମ୍ବାର ଏହି ମୂର୍ତ୍ତି ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି । ତାଙ୍କର ଚାରି ହାତରେ ଶଙ୍ଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା ଓ ପଦ୍ମ ଧରିଛନ୍ତି । ତାଙ୍କର ମୁକୁଟରେ ଅନେକ କୀର୍ତ୍ତିମୁଖ ଚିତ୍ର ଅଛି ଓ ତା ଉପରେ ଏକ ରୂପା ମୁକୁଟ ଅଛି । ଏହି ମୂର୍ତ୍ତି ୧୪୦୦ ଶହ ବର୍ଷର ପୁରୁଣା ମୂର୍ତ୍ତି । ବୁଢ଼ାନୀଳକଣ୍ଠ ମୂର୍ତ୍ତିଟି ନେ))ପାଳର ସବୁଠାରୁ ବିଶାଳକାୟ ମୂର୍ତ୍ତି ।
ପର୍ବପର୍ବାଣି
ପ୍ରତି ବର୍ଷ ହିନ୍ଦୁଙ୍କର କାର୍ତ୍ତିକ ମାସର ଏକାଦଶୀ ଦିନ ହରିବୋଧିନୀ ଏକାଦଶୀ ମେଳା ଏଠାରେ ସମ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ଓ ହଜାର ହଜାର ଯାତ୍ରୀ ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତି । ଏହି ବିଶେଷ ଧାର୍ମିକ ସଂସ୍କାରରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଦୀର୍ଘ ନିଦ୍ରାରୁ ଜାଗ୍ରତ କରାଯାଏ । ପ୍ରତି ବର୍ଷ ଏଠାରେ ଏକ ବିରାଟ ମେଳାର ଆୟୋଜନ କରାଯାଏ ଓ ପବିତ୍ର ଏକାଦଶୀ, ହରିଶୟନୀ ଓ ହରିବୋଧିନୀ ଚାନ୍ଦ୍ର କ୍ୟାଲେଣ୍ଡର ଅନୁସାରେ ଛଅ ମାସର ଶୟନରୁ ବିଷ୍ଣୁ ଜାଗ୍ରତ ହୁଅନ୍ତି ।
ନେପାଳ ରାଜପରିବାରର କିମ୍ବଦନ୍ତୀ
ଏକ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁସାରେ ରାଜା ପ୍ରତାପ ମଲ୍ଲ (୧୬୪୧-୧୬୭୪) ଏକ ଦୂରଦର୍ଶୀ ସ୍ୱପ୍ନରେ ଅଭିଶାପ ପାଇଥିବା ଦେଖିଥିଲେ । ସେଠାରେ ସେ ଦେଖିଲେ, ସେ ବୁଢ଼ାନୀଳକଣ୍ଠ ମନ୍ଦିରକୁ ଗଲେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିବେ । ସେହି ଭୟରେ ଆଜି ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମରଣ ଭୟରେ ରାଜା ପରିବାରର କେହି ବୁଢ଼ାନୀଳକଣ୍ଠ ମନ୍ଦିର ଯାଇନାହାନ୍ତି ।
ମୂର୍ତ୍ତିର ପ୍ରାରମ୍ଭ
ଏକ କାହାଣୀ ଅନୁସାରେ ଜଣେ ଚାଷୀ ହଳ କରୁଥିବା ବେଳେ ଲଙ୍ଗଳ ମୁନରେ ଏକ ମୂର୍ତ୍ତି ବାଜିଲା ଓ ତାହା ମଧ୍ୟରୁ ରକ୍ତସ୍ରାବ ହେଉଥିବା ଦେଖାଗଲା । ସେହି ମୂର୍ତ୍ତିଙ୍କୁ ନେଇ ବର୍ତ୍ତମାନର ସ୍ଥାନରେ ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଛି ।
ଦର୍ପଣ ଛବି
କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ବର୍ଣ୍ଣନା ଅନୁସାରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ପାଖରେ ଶିବଙ୍କର ଗୋଟିଏ ଦର୍ପଣ ଛବି ସେହି ଜଳରେ ଦେଖାଯାଏ । ପ୍ରତି ବର୍ଷ ଅଗଷ୍ଟ ମାସରେ ପାଳନ କରାଯାଉଥିବା ଶିବ ପର୍ବରେ ସେହି ଦର୍ପଣ ଛବି ଦେଖାଯାଏ ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ନେପାଳର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ମାଇକେଲ କୋଲିନ
ମାଇକେଲ କୋଲିନ ( ୩୧ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୩୦ - ୨୮ ଏପ୍ରିଲ ୨୦୨୧) ଜଣେ ଯାନ୍ତ୍ରିକ ଇଂଜିନିୟର ତଥା ସଂଯୁକ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ର ବାୟୁସେନା (ରିଜର୍ଭ)ର ପୂର୍ବତନ ମେଜର ଜେନେରାଲ । ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଅନ୍ତରୀକ୍ଷ ଅଭିଯାନରେ (ଜେମିନି-୧୦ ଅନ୍ତରୀକ୍ଷ ଅଭିଯାନ) କମାଣ୍ଡର ପାଇଲଟ୍ ଜନ ୟଙ୍ଗଙ୍କ ସହ ଦୁଇଟି ଅନ୍ତରୀକ୍ଷ ଯାନରେ ସେ କକ୍ଷୀୟ ପରିଭ୍ରମଣ କରିବା ସହ ଅନ୍ତରୀକ୍ଷରେ ଚାଲିବାରେ ସମର୍ଥ ହୋଇଥିଲେ । ଏହାପରେ ତାଙ୍କ ଦ୍ୱିତୀୟ ଅନ୍ତରୀକ୍ଷ ଅଭିଯାନରେ ସେ ଆପୋଲୋ-୧୧ ଚନ୍ଦ୍ର ଅଭିଯାନରେ କମାଣ୍ଡ ମଡ୍ୟୁଲର ପାଇଲଟ ଭାବେ ଚନ୍ଦ୍ର କକ୍ଷରେ ଯାନ ପରିଚାଳନା କରୁଥିବା ବେଳେ ନୀଲ ଆର୍ମଷ୍ଟ୍ରଙ୍ଗ ଏବଂ ବଜ ଆଲଡ୍ରିନ ଚନ୍ଦ୍ର ପୃଷ୍ଠରେ ଅବତରଣ କରିଥିଲେ । ଏହି ଅନ୍ତରୀକ୍ଷ ଅଭିଯାନରେ ମଣିଷ ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ଚନ୍ଦ୍ର ପୃଷ୍ଠରେ ପାଦ ପକାଇବା ପାଇଁ ସମର୍ଥ ହୋଇଥିଲା । ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଚନ୍ଦ୍ରକୁ ପହଞ୍ଚିଥିବା ୨୪ତମ ବ୍ୟକ୍ତି ଏବଂ ମହାକାଶରେ ଭାସମାନ ଅବସ୍ଥାରେ ପଦଚାଲନା କରିବାରେ ତୃତୀୟ ଆମେରୀକିୟ ।
ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ
କୋଲିନଙ୍କ ଜନ୍ମ ଅକ୍ଟୋବର ୩୧, ୧୯୩୦ ମସିହାରେ ରୋମ ସହରରେ । ପିତା ଜେମସ ଲାଟନ ଥିଲେ ଆମେରିକାର ଜଣେ ଆର୍ମି ଅଫିସର ଏବଂ କୋଲିନଙ୍କ ଥିଲେ ତାଙ୍କର ଦ୍ୱିତୀୟ ସନ୍ତାନ ।   କୋଲିନଙ୍କ ଗୋଟିଏ ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ଭାଇ ଜେମସ ଲାଟନ କଲିନ (ଜୁନିୟର) ଏବଂ ଦୁଇ ଭଉଣୀ ଭିର୍ଜିନିଆ ଏବଂ ଆଗନେସ୍ । ଜୀବନର ପ୍ରଥମ ୧୭ ବର୍ଷ ସେ ପିତାଙ୍କ ବାରମ୍ବାର ବଦଳି ଯୋଗୁଁ  ରୋମ, ଓକଲାହମା, ଗଭର୍ନରସ ଆଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ, ନିଉୟର୍କ, ପୂର୍ତ୍ତୋରିକୋ, ସାନ ଆଣ୍ଟୋନିଅ ତଥା ଟେକ୍ସାସ ଭଳି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଯାଗାରେ ରହିବାର ସୂଯୋଗ ପାଇଥିଲେ ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୦ ଜନ୍ମ ଶ୍ରେଣୀ:ମହାକାଶ ଯାତ୍ରୀ
ମା ପରି କିଏ ହେବ
ମା ପରି କିଏ ହେବ, ୧୯୯୯ ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ପ୍ରଯୋଜନା କରିଥିଲେ ବୀରକିଶୋର ମହାପାତ୍ର ଏବଂ ଲୁଲୁ ମହାପାତ୍ର । ରାମଚନ୍ଦ୍ର ବେହେରା ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର କାହାଣୀ ରଚନା କରିଥିଲେ । ସୁବୋଧ ପଟ୍ଟନାୟକ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ସଂଳାପ ଏବଂ ଚିତ୍ରନାଟ୍ୟ ରଚନା କରିଥିଲେ । ଶିଶିର ମୋହନ ସାହୁ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ।
ଗୀତ ଏବଂ ସଙ୍ଗୀତ
ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ବିଜୁ ସ୍ୱାଇଁ । ଶୀର୍ଷାନନ୍ଦ ଦାସ କାନୁନ୍‌ଗୋ, ସୁବୋଧ ପଟ୍ଟନାୟକ, ନିଜାମ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ଗୀତ ରଚନା କରିଥିଲେ । ମହମଦ ଅଜିଜ୍, ପ୍ରକାଶ ଦୁବେ, ଇରା ମହାନ୍ତି, ସୋନୁ ନିଗମ, ଉଦିତ ନାରାୟଣ, ରୁ୍ପ୍ କୁମାର ରାଠୋଡ଼୍, ସାଧନା ସରଗମ ଆଦି କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀମାନେ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିରେ କଣ୍ଠଦାନ କରିଥିଲେ ।
ବାହାର ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୯୯ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର