cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
କୈଳାସ ପର୍ବତ
ପର୍ବତାରୋହଣ
୨୦୦୧ ମସିହାରେ କୈଳାସ ଚଢ଼ିବା ପାଇଁ ଏକ ସ୍ପେନୀୟ ପର୍ବତାରୋହୀ ଦଳକୁ ଚୀନ ସରକାର ଅନୁମତି ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ । ଏହାକୁ ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱରେ ନିନ୍ଦା କରାଯାଇଥିଲା । ପରେ କିନ୍ତୁ ଚୀନୀ ଅଧିକାରୀମାନେ କୈଳାସ ଉପରକୁ କେହି ମଧ୍ୟ ଚଢ଼ିବା ନିଷିଦ୍ଧ ଓ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ଏପରି ଚୀନର ନିନ୍ଦା ଅମୂଳକ ବୋଲି କହିଥିଲେ । ପୂର୍ବରୁ ଚଢ଼ିବାକୁ ମନା କରିଥିବା ମେସ୍‍ନର୍ ସ୍ପେନୀୟ ପର୍ବତାରୋହଣକାରୀ ଦଳର ଯୋଜନାକୁ ନିନ୍ଦା କରି କହିଥିଲେ : ଯଦି ଏହି ପର୍ବତ ଶିଖରକୁ ଆମେ ଆରୋହଣ କରିବା, ତେବେ ଆମେ ବହୁ ଲୋକଙ୍କ ଆତ୍ମାର ଭାବନାକୁ ପଦାଘାତ କରିବା । ବରଂ ମୁଁ କହିବି ଯେ ଆମେ କୌଣସି କଷ୍ଟ ଓ ଉଚ୍ଚ ପାହାଡ଼ ଚଢ଼ିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିବା ଉଚିତ । କୈଳାସ ବେଶୀ ଉଚ୍ଚ ନୁହେଁ କିମ୍ବା ଏହା ଚଢ଼ିବା ସେତିକି କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ନୁହେଁ ।
ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲିଂକ୍
ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମ ଶ୍ରେଣୀ:ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ ଶ୍ରେଣୀ:ଜୈନ ଧର୍ମ ଶ୍ରେଣୀ:ପର୍ବତ ଶୃଙ୍ଗ
ରେଙ୍ଗୁସ
ଏକ ଭାରତୀୟ ଅଟେ । ଏହା ରାଜସ୍ଥାନର ସିକର୍ ଜିଲ୍ଲାରେ ଅବସ୍ଥିତ ।
ଜନସଂଖ୍ୟା ଓ ସାକ୍ଷରତା
୨୦୦୧ ମସିହାର ଭାରତୀୟ ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ, ସହରର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା ୨୨୯୨୮ ଅଟେ । ସେଥି ମଧ୍ୟରୁ ୫୩.୬୫% ଜଣ ପରୁଷ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ୪୬.୩୫% ଜଣ ନାରୀ ଅଟନ୍ତି । ର ସାକ୍ଷରତା ହାର ୬୨.୪୭% ଅଟେ । ଏହା ଜାତୀୟ ହାରଠାରୁ ୨.୩୭% ପ୍ରତିଶତ କମ ଅଟେ । ସେଥିରୁ ୪୦.୦୮% ପ୍ରତିଶତ ପୁରୁଷ ଓ ୨୨.୩୯% ନାରୀ ଅଟନ୍ତି । ୧୬.୦୪% ଲୋକ ସେଠାରେ ୬ ବର୍ଷ ବୟସରୁ କମ ବୟସ୍କ ଅଟନ୍ତି ।
ଭାଷା
ହିନ୍ଦୀ ର ସରକାରୀ ଭାଷା ଅଟେ ।
ବାହାର ଲିଙ୍କ
ଶ୍ରେଣୀ:ରାଜସ୍ଥାନର ସହର ଶ୍ରେଣୀ:Check some error ଶ୍ରେଣୀ:ବଟ ତିଆରି ଭୌଗଳିକ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଶ୍ରେଣୀ:ବଟ ତିଆରି ଭୌଗଳିକ ପ୍ରସଙ୍ଗ2 ଶ୍ରେଣୀ:Cleanup done
ଶଗୁନ୍ ଚୌଧୁରୀ
ଶଗୁନ୍ ଚୌଧୁରୀ (ଜନ୍ମ ୧୯୮୩) ଜଣେ ରାଜସ୍ଥାନ ଜନ୍ମିତ ଭାରତୀୟ ବନ୍ଧୁକଚାଳନା ଖେଳାଳି । ସେ ଲଣ୍ଡନରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ୨୦୧୨ ଲଣ୍ଡନ ଅଲିମ୍ପିକ୍‌ସରେ ଟ୍ରାପ୍ ବନ୍ଧୁକଚାଳନା ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ୨୦ତମ ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କରିଥିଲେ । ସେ ଅଲିମ୍ପିକ୍ ଗୋଲ୍ଡ୍ କ୍ୱେଷ୍ଟ୍ଦ୍ୱାରା ସମର୍ଥିତ ହେଉଛନ୍ତି ।
ଶଗୁନ୍ ଓଏନ୍‌ଜିସିର ଜଣେ ଖେଳାଳି । ସେ ତାଙ୍କର ସଫଳତାର ଶ୍ରେୟ ଇଟାଲୀର ମାର୍ସେଲୋ ଦ୍ରାଦି ଓ ମନୋବୈଜ୍ଞାନିକ ବୈଭବ ଆଗାସେଙ୍କୁ ଦିଅନ୍ତି । ୨୦୦୫ରେ ଶଗୁନ୍ ଡବଲ୍ ଟ୍ରାପ୍‌ରୁ ଟ୍ରାପ୍‌କୁ ବିଭାଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଥିଲେ ।ତାଙ୍କ ବାପା ସୁଧୀର ଚୌଧୁରୀ ତାଙ୍କୁ ୨ ବର୍ଷ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ସ୍କିଟ୍ ବନ୍ଧୁକଚାଳନା ଶିଖାଇଥିଲେ ।
ସେ ପ୍ରଥମ ଭାରତୀୟ ମହିଳା ଭାବେ ଅଲିମ୍ପିକ୍ ଟ୍ରାପ୍ ବନ୍ଧୁକଚାଳନାକୁ ଯୋଗ୍ୟତା ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ । ଲଣ୍ଡନ୍ ଅଲିମ୍ପିକ୍, ୨୦୧୨ରେ ସେ ୬୧ ପଏଣ୍ଟ୍ ସ‌ହ ୨୦ତମ ସ୍ଥାନରେ ଥିଲେ । ୧୬ ନଭେମ୍ବର ୨୦୧୭ରେ ୬୧ମ ଜାତୀୟ ବନ୍ଧୁକଚାଳନା ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ମହିଳା ଟ୍ରାପ୍ ବିଭାଗରେ ବିଜେତା ଥିଲେ ।
ସିଗନାଲ (ସଫ୍ଟୱେର)
ସିଗନାଲ ହେଉଛି ଏକ କ୍ରସ୍ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଏନକ୍ରିପ୍ଟ୍ ମେସେଜିଂ ସେବା ଯାହା ସିଗନାଲ ଫାଉଣ୍ଡେସନ ଏବଂ ସିଗନାଲ ମେସେଞ୍ଜରଦ୍ୱାରା ବିକଶିତ । ଗୋଟିଏ ପରେ ଗୋଟିଏ ଏବଂ ଗୋଷ୍ଠୀ ବାର୍ତ୍ତା ପଠାଇବା ପାଇଁ ଏହା ଇଣ୍ଟରନେଟ ବ୍ୟବହାର କରେ, ଯେଉଁଥିରେ ଫାଇଲ, ଭଏସ୍ ନୋଟ, ପ୍ରତିଛବି ଏବଂ ଭିଡିଓ ଅନ୍ତର୍ଭୂକ୍ତ କରାଯାଇପାରେ । ଏହା ଗୋଟିଏ ପରେ ଗୋଟିଏ ଏବଂ ଗ୍ରୁପ ଭଏସ ଏବଂ ଭିଡିଓ କଲ କରିବା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇପାରେ, ଏବଂ ଆଣ୍ଡ୍ରଏଡ ଭର୍ସନ ଇଚ୍ଛାଧୀନ ଭାବରେ ଏକ SMS ଆପ୍ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବ ।
ସିଗନାଲ ଟେଲିଫୋନ ନମ୍ବରଗୁଡ଼ିକୁ ପରିଚାୟକ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରେ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ସିଗନାଲ ଉପଭୋକ୍ତାମାନଙ୍କୁ ଏଣ୍ଡ-ଟୁ-ଏଣ୍ଡ ଏନକ୍ରିପସନ୍ ସହିତ ସମସ୍ତ ଯୋଗାଯୋଗ ସୁରକ୍ଷିତ କରେ । ସିଗନାଲର ସଫ୍ଟୱେର ମାଗଣା ଏବଂ ମୁକ୍ତ ଉତ୍ସ ଅଟେ । ଏହାର ଗ୍ରାହକମାନେ GPLv3 ଲାଇସେନ୍ସ ଅଧୀନରେ ପ୍ରକାଶିତ ଏବଂ ଏହାର ସର୍ଭର କୋଡ୍ AGPLv3 ଲାଇସେନ୍ସ ଅଧୀନରେ ପ୍ରକାଶିତ । ସିଗନାଲରେ ଆଇଓଏସ୍ ପାଇଁ ଏକ ଅଫିସିଆଲ କ୍ଲାଏଣ୍ଟ ଆପ ଏବଂ ଡେସ୍କଟପ ଉପରେ ଏକ ୱେବ ଆପ ଅଛି ।
ଇତିହାସ
ଏଣ୍ଡ-ଟୁ-ଏଣ୍ଡ ଏନକ୍ରିପ୍ଟ ହୋଇଥିବା ମେସେଜିଂ ସେବା ସିଗନାଲ ୨୦୧୪ରେ ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିଲା, ଏବଂ ଏହା ୨୦୧୯ ଏବଂ ୨୦୨୦ରେ ଏହାର ଅଧିକ ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ବ୍ୟବ‌ହାର ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା । ସାମାଜିକ ଏବଂ ରାଜାନୈତିକ ଉତ୍ତେଜନାମୂଳକ ମୁହୂର୍ତ୍ତରେ ସିଗନାଲ ବ୍ୟବ‌ହାରରେ ଅଭିବୃଦ୍ଧି ଅନେକ ସମୟରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଛି । ତଥାପି, ସିଗନାଲ୍ର ଉତ୍ପାତ୍ତି ୨୦୧୦ର ଏକ ଏନକ୍ରିପ୍ଟ୍ ଭଏସ୍ ଏବଂ ଟେକ୍ସଟ୍ ଆପକୁ ଫେରିଯାଏ ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ସଫ୍ଟୱେର
ଗୌରୀ ଲଙ୍କେଶ
ଗୌରୀ ଲଙ୍କେଶ (୧୯୬୨ ଜାନୁଆରୀ ୨୯ – ୨୦୧୭ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୫) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ସାମ୍ବାଦିକରୁ ପାଲଟିଥିବା କର୍ମୀ ଥିଲେ । ସେ କର୍ଣ୍ଣାଟକର ବେଙ୍ଗାଳୁରୁର ବାସିନ୍ଦା ଥିଲେ । ସେ ତାଙ୍କ ପିତା ପି. ଲଙ୍କେଶଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କନ୍ନଡ଼ ସାପ୍ତାହିକୀ ଲଙ୍କେଶ ପତ୍ରିକେର ସମ୍ପାଦିକା ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ଥିଲେ ଓ ନିଜ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଗୌରୀ ଲଙ୍କେଶ ପତ୍ରିକେ ମଧ୍ୟ ଚଳାଇଥିଲେ । ସେ ଆତତାୟୀମାନଙ୍କ ଗୁଳିରେ ରାଜରାଜେଶ୍ୱରୀ ନଗରଠାରେ ନିଜ ବାସଭବନଠାରେ ୨୦୧୭ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୫ ତାରିଖରେ ପ୍ରାଣ ହରାଇଥିଲେ । ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ କାଳରେ ଲଙ୍କେଶ ଦକ୍ଷିଣ-ପନ୍ଥୀ ଉଗ୍ରବାଦର ସମାଲୋଚକ ଭାବେ ଜଣା ଥିଲେ । ସେ ଦକ୍ଷିଣ-ପନ୍ଥୀ ହିନ୍ଦୁ ଉଗ୍ରବାଦ, ମହିଳାମାନଙ୍କ ଅଧିକାର ପାଇଁ ଆନ୍ଦୋଳନ ଓ ଜାତିଭିତ୍ତିକ ଭେଦଭାବ ବିରୋଧରେ ସ୍ୱର ଉତ୍ତୋଳନ ନିମନ୍ତେ ଆନା ପୋଲିଟକୋଭସ୍କାୟା ପୁରସ୍କାରରେ ସମ୍ମାନୀତ ହୋଇଥିଲେ ।
ମହମ୍ମଦ ଅହମଦ ଖାଁ ବନାମ ଶାହା ବାନୁ ବେଗମ
ଭାରତର ଉଚ୍ଚତମ ନ୍ୟାୟାଳୟଙ୍କଦ୍ୱାରା ମହମ୍ମଦ ଅହମଦ ଖାଁ ବନାମ ଶାହା ବାନୁ ବେଗମ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ (1985 SCR (3) 844) ମାମଲାରେ ଦିଆଯାଇଥିବା ଫଇସଲା, ଯାହାକି ଶାହା ବାନୁ ମାମଲା ଭାବେ ମଧ୍ୟ ସାରା ଭାରତରେ ପରିଚିତ, ଭାରତୀୟ ଆଇନ ସଂଦର୍ଭରେ  ଭରଣ ପୋଷଣ ମାମଲା ସମ୍ପର୍କିତ ଏକ ବିବାଦାସ୍ପଦ ମାମଲା । ଉକ୍ତ ମାମଲାରେ ଭାରତର ଉଚ୍ଚତମ ନ୍ୟାୟାଳୟ ଜଣେ ତଲାକ ଦିଆଯାଇଥିବା (ଛାଡପତ୍ର) ପୀଡ଼ିତା ମୁସଲିମ ମହିଳା ନିଜ ପୂର୍ବତନ ସ୍ୱାମୀଠାରୁ ଭରଣପୋଷଣ ପାଇବା ସପକ୍ଷରେ ରାୟ ଦେଇଥିଲେ । ଏହି ରାୟ ବସ୍ତୁତଃ ଭାରତୀୟଙ୍କଦ୍ୱାରା ଆଦୃତ ହେଲେ ବି ଭାରତରେ ରହୁଥିବା ଋଢୀବାଦୀ ମୁସଲିମ ସଂଗଠନ ଏହାର ଘୋର ବିରୋଧ କରିଥିଲେ । ଭାରତର ତତ୍କାଳୀନ କଂଗ୍ରେସ ସରକାର ଏହି ଅଳ୍ପସଂଖ୍ୟକ ମୁସଲିମଙ୍କୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିବାକୁ ଯାଇ ଉଚ୍ଚତମ ନ୍ୟାୟାଳୟଙ୍କ ରାୟକୁ ଅକାମୀ କରିଦେବାଭଳି ଆଉ ଏକ ମୁସଲିମ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଅଧିନିୟମ "The Muslim Women (Protection of Rights on Divorce) Act 1986" କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରାଇ ଭୀଷଣ ସମାଲୋଚନାର ଶିକାର ହୋଇଥିଲେ ।
ପୃଷ୍ଠଭୂମି
ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶସ୍ଥିତ ଇନ୍ଦୋର ବାସିନ୍ଦା ମହମ୍ମଦ୍ ଅହମଦ ଖାଁ ନାମକ ଜଣେ ଧନୀ ଆଇନଜୀବୀ ୧୯୩୨ ମସିହାରେ ଶାହା ବାନୁ ନାମ୍ନୀ ଏକ ମୁସଲିମ ମହିଳାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପାଞ୍ଚୋଟି ସନ୍ତାନ ସନ୍ତତି ଥିଲେ । ବିବାହର ୧୪ ବର୍ଷ ପରେ ମହମ୍ମଦ୍ ଅହମଦ ଖାଁ ଆଉଜଣେ କମ ବୟସର ମହିଳାଙ୍କୁ ନିଜର ଦ୍ୱୀତୀୟ ପତ୍ନୀ ରୂପେ ଗ୍ରହଣ କଲେ । ଉଭୟ ପତ୍ନୀଙ୍କ ସହ କିଛିଦିନ ମିଳିମିଶି ଚଳିବା ପରେ ସ୍ୱାମୀ ଜଣକ ପ୍ରଥମ ପତ୍ନୀ ଶାହା ବାନୁଙ୍କୁ ତଲାକ (ଛାଡପତ୍ର) ଦେଲେ । ପାଞ୍ଚ ସନ୍ତନ ସନ୍ତତିଙ୍କୁ ଧରି ତଲାକର ଶୀକାର ହୋଇଥିବା ଶାହା ବାନୁଙ୍କ ବୟସ ଥିଲା ୬୨ ବର୍ଷ । ସାହା ବାନୁଙ୍କ ଅଭିଯୋଗ ଅନୁସାରେ ଖାନଙ୍କ ପ୍ରତିଶ୍ରୁତି ମୁତାବକ ଯେତେବେଳେ ସେ ତାଙ୍କୁ ଭରଣପୋଷଣ ବାବଦକୁ ମାସିକ ୨୦୦ ଟଙ୍କା ଦେବା ବନ୍ଦ କରିଦେଲେ, ବଞ୍ଚିବାର ଅନ୍ୟ ରାହା ନ ପାଇ ସେ ଇନ୍ଦୋରର ସ୍ଥାନୀୟ ଅଦାଲତରେ ଫୌଜଦାରୀ କାର୍ଯ୍ୟବିଧି ସଂହିତାର ଧାରା ୧୨୫ ପ୍ରକାରେ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ଭରଣ ପୋଷଣ ନିମିତ୍ତ ଏକ ମାମଲା ରୁଜ୍ଜୁ କଲେ । ସ୍ୱାମୀ ଅଦାଲତରେ ନିଜ ପକ୍ଷ ରଖିଲେ କି, ସେ ଶାହ ବାନୁଙ୍କୁ ନଭେମ୍ବର ୧୯୭୮ରେ ତଲାକ ଦେଇଦେବା ପରେ ସେ ଆଉ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀ ନୁହନ୍ତି କି ଭରଣ ପୋଷଣର ହକଦାର ନୁହନ୍ତି । ସେ ମୁସଲିମ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଆଇନ ପ୍ରକାରେ କେବଳ ଇଦ୍ଦତ ବାବଦକୁ ୫୪୦୦ ଟଙ୍କା ପାଇବାକୁ ହକଦାର । ତେବେ ସ୍ଥାନୀୟ ଅଦାଲତ ବାନୁଙ୍କ ପିଟିଶନ ଗ୍ରହଣ କରି ଶାହା ବାନୁଙ୍କୁ ମାସିକ ୨୫ ଟଙ୍କା ଭରଣ ପୋଷଣ ବାବଦକୁ ଦେବାପାଇଁ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ । ୧ ଜୁଲାଇ ୧୯୮୦ରେ ବାନୁ ଏହି ମାମଲାରେ ଭରଣପୋଷଣ ଟଙ୍କାର ପରିମାଣରେ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ନ ହୋଇ ଏକ ରିଭିଜନ ଦାଖଲ କରନ୍ତେ, ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦେଶ ଊଚ୍ଚ ନ୍ୟାୟାଳୟ ଏହି ଭରଣ ପୋଷଣ ରାଶି ବୃଦ୍ଧି କରି ୧୭୯ ଟଙ୍କା ୨୦ ପଇସା କଲେ । ଏହା ପରେ ଖାନ ଭାରତର ଉଚ୍ଚତମ ନ୍ୟାୟାଳୟରେ ଏକ ଅପିଲ କରି ପକ୍ଷ ରଖିଲେ ଯେ ଦ୍ୱୀତୀୟ ବିବାହ କରିବା ପରେ ମୁସଲିମ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଆଇନ ଅନୁସାରେ ସେ ପ୍ରଥମ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଭରଣ ପୋଷଣ ଦେବାପାଇଁ ଆଇନତଃ ବାଧ୍ୟ ନୁହନ୍ତି ।
ଅଦାଲତଙ୍କ ରାୟ
୩ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୮୧ରେ ଉଚ୍ଚତମ ନ୍ୟ୍ୟୟାଳୟର ଜଷ୍ଟିସ ସୟୀଦ ମୁର୍ତାଜ ଫଜଲ ଅଲ୍ଲୀ ଏବଂ ଜଷ୍ଟିସ ଏ. ବରଦାରାଜନଙ୍କୁ ନେଇ ଦୁଇଜଣିଆ ଖଣ୍ଡପୀଠ ପ୍ରଥମେ ଏହାର ଶୁଣାଣି କରି ମତ ପୋଷଣ କଲେ ଯେ ଫୌଜଦାରୀ କାର୍ଯ୍ୟବିଧି ସଂହିତାର ୧୨୫ ଧାରା ମୁସଲମାନ ମହିଳାଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ଲାଗୁ ହେବ । ତେବେ ଉକ୍ତ ମାମଲାରେ ମୂଳ ଆଇନର ବ୍ୟାଖ୍ୟା ସମ୍ବନ୍ଧିତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଶ୍ନର ସମାଧାନ ନିମିତ୍ତ ଏହା ଏକ ବୃହତ୍ତର ଖଣ୍ଡପୀଠ ଶୁଣାଣି କରିବା ଦରକାର ବୋଲି ତାଙ୍କ ରାୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ କଲେ । ପରେ ପରେ ଉକ୍ତ ମାମଲାରେ ସର୍ବ ଭାରତୀୟ ମୁସଲିମ ପର୍ସନାଲ ଲା ବୋର୍ଡ ଏବଂ ଜାମିଆତ ଉଲେମା ଇ ହିନ୍ଦ ଉଭୟେ ମଧ୍ୟସ୍ଥ ଭାବେ ଉକ୍ତ ମାମଲାରେ ଯୋଗ ଦେଲେ । ମାମଲାଟିର ପରେ ଉଚ୍ଚତମ ନ୍ୟାୟାଳୟର ତତକାଳୀନ ମୁଖ୍ୟ ବିଚାରପତି ୱାଇ ଭି ଚନ୍ଦ୍ରଚୂଡ, ଜଗନ୍ନାଥ ମିଶ୍ର, ଡି ଏ ଦେଶାଇ, ଓ ଚିନ୍ନାପା ରେଡ୍ଡି ଏବଂ ଇ. ଏସ୍ ଭେକେଟରାମିୟାଙ୍କୁ ନେଇ ଗଠିତ ପାଞ୍ଚଜଣିଆ ଖଣ୍ଡପୀଠରେ ଶୁଣାଣି ହେଲା । ୨୩ ଅପ୍ରେଲ ୧୯୮୫ରେ ଉଚ୍ଚତମ ନ୍ୟାୟାଳୟଙ୍କ ଏହି ପାଞ୍ଚଜଣିଆ ଖଣ୍ଡପୀଠ ନିମ୍ନ ଅଦାଲତଙ୍କ ରାୟକୁ କାଏମ ରଖିବା ସହ ବାନୁଙ୍କ ସ୍ୱାମୀ କରିଥିବା ଅପିଲ ଖାରଜ କଲେ ।
ଉଚ୍ଚତମ ନ୍ୟାୟାଳୟ ଉକ୍ତ ରାୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ କଲେ କି ଫୌଜଦାରୀ କାର୍ଯ୍ୟବିଧି ସଂହିତାର ୧୨୫ ଧାରା ଏବଂ ମୁସଲିମ ପରସନାଲ ଆଇନରେ ଥିବା ଭରଣ ପୋଷଣ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ପ୍ରାବଧାନରେ କୌଣସି ମତଭେଦ ବା ଦ୍ୱନ୍ଦ ନାହିଁ । ଏଥି ସହିତ ଉକ୍ତ ରାୟରେ କୋରାନର ଉଲ୍ଲେଖ କରି କୁହାଗଲା ଯେ କୋରାନର ବାଣୀ ଅନୁସାରେ ମଧ୍ୟ ତଲାକ ଦିଆଯାଇଥିବା ଏବଂ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ରାହା ନ ଥିବା ଏକ ସ୍ତ୍ରୀର ଭରଣପୋଷଣ ଦାୟିତ୍ୱ ସେହି ପୂର୍ବତନ ସ୍ୱାମୀ ଉପରେ ନ୍ୟସ୍ତ ଅଟେ ।
ଶାହା ବାନୁଙ୍କ ଏହି ମାମଲାରେ ଅନ୍ତିମ ରାୟ ଆସିବାକୁ ପ୍ରାୟ ସାତବର୍ଷ ସମୟ ଲାଗିଗଲା । ଉଚ୍ଚତମ ନ୍ୟାୟାଳୟ ଫୌଜଦାରୀ କାର୍ଯ୍ୟବିଧି ସଂହିତାର ୧୨୫ ଧାରାର ପ୍ରଜୁଯ୍ୟତା ସମ୍ପର୍କରେ ଏହି କଥା ସ୍ପଷ୍ଟ କଲେ ଯେ ଜାତି, ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଧର୍ମ ନିର୍ବିଶେଷରେ ଏହି ପ୍ରାବଧାନ ସମସ୍ତ ମହିଳାଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରଜୁଯ୍ୟ ।
ନୂତନ ଅଧିନିୟମର ବୈଧତା
"The Muslim Women (Protection of Rights on Divorce) Act 1986"କୁ ଅସାମ୍ବିଧାନିକ ଆଧାରରେ ଏହାର ବୈଧତା ରଦ୍ଦ କରିବା ପାଇଁ ଉଚ୍ଚତମ ନ୍ୟାୟାଳୟଙ୍କ ଅଦାଲତରେ ଶାହା ବାନୁର ଓକିଲଙ୍କଦ୍ୱାରା ଏକ ମାମଲା (Danial Latifi & Anr v. Union Of India) ୨୦୦୧ ମସିହାରେ ଦାୟର କରାଗଲା । ମୁସଲିମ ପରସନାଲ ଲ ବୋର୍ଡ ଅଦାଲତରେ ଯୁକ୍ତି ଉପସ୍ଥାପନା କଲେ କି କୌଣସି ଧାର୍ମିକ ଗ୍ରନ୍ଥର ବାଣୀକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିବାର ଅଧିକାର ଉଚ୍ଚତମ ନ୍ୟାୟାଳୟଙ୍କ ନାହିଁ । ତେବେ ଉଚ୍ଚତମ ନ୍ୟାୟାଳୟ ଉକ୍ତ ମାମଲାରେ ପୂର୍ବ ମାମଲା ଆଧାରରେ ଏକଥା ପୁଣି ସ୍ପଷ୍ଟ କଲେ ଯେ ଫୌଜଦାରୀ କାର୍ଯ୍ୟବିଧି ସଂହିତାର ୧୨୫ ଧାରା ଜାତି, ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ଧର୍ମ ନିର୍ବିଶେଷରେ ସମସ୍ତ ମହିଳାଙ୍କ ପାଇଁ ପ୍ରଜୁଯ୍ୟ ।
ବାହାର ଲିଙ୍କ
ଶ୍ରେଣୀ: ଭାରତୀୟ ଆଇନ
ବଗାଳ ଜାତି
ବାଗାଲ ବା ବଗାଳ (ଇଂରାଜୀରେ Bāgāl, ହିନ୍ଦୀରେ बागाल, ବଙ୍ଗଳାରେ বাগাল) ପୂର୍ବ ଭାରତର ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗ, ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ, ଓ ଓଡ଼ିିଶା ରାଜ୍ୟରେ ବସବାସ କରୁଥିବା ଏକ ଗାଈଗୋରୁ ଚରାଳି ଜାତି। କୁଡୁମାଲି ହେଉଛି ସେମାନଙ୍କର ମାତୃଭାଷା (ଆଞ୍ଚଳିକ ଭାବେ ବାଗାଲ୍ ଭାଷାରେ ଜଣାଶୁଣା) କିନ୍ତୁ ହିନ୍ଦୀ, ବଙ୍ଗଳା ଓ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାକୁ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଭାଷା ରୂପେ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଜାତି ଶ୍ରେଣୀ:ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ସାମାଜିକ ଶ୍ରେଣୀ
କ୍ରାଇମିଆନ-କଙ୍ଗୋ ହେମୋରେଜିକ ଜ୍ୱର
କ୍ରାଇମିଆନ-କଙ୍ଗୋ ହେମୋରେଜିକ ଜ୍ୱର ବା ସିସିଏଚଏଫ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Crimean–Congo hemorrhagic fever or CCHF) ଭୂତାଣୁ ଜନିଟ ରୋଗ (viral disease) । ଜ୍ୱର, ମାଂସପେଶୀ ଯନ୍ତ୍ରଣା, ମୁଣ୍ଡ ବିନ୍ଧା, ବାନ୍ତି, ତରଳ ଝାଡ଼ା, ଚର୍ମରେ ପେଟେକିଆଲ ରକ୍ତସ୍ରାବ (bleeding into the skin) ଇତ୍ୟାଦି ଲକ୍ଷଣମାନ ଦେଖାଯାଏ । ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିବାର ୨ ସପ୍ତାହ ମଧ୍ୟରେ ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ । ରୋଗ ଜଟିଳ ହେଲେ ବୃକ୍‌କ (liver failure) ଫେଲ ହୋଇପାରେ । ବଞ୍ଚିଯାଇଥିବା ରୋଗୀ ପ୍ରାୟ ୨ ସପ୍ତାହରେ ଉପଶମ ଲାଭ କରନ୍ତି ।
ଟିଙ୍କ (tick) କାମୁଡ଼ା ବା ସଂକ୍ରମିତ ପଶୁଧନଠାରୁ (livestock) ଏହି ସିସିଏଚଏଫ ଭୂତାଣୁ ବ୍ୟାପିଥାଏ । କୃଷକ (farmers) ବା କଂସେଇଖାନାରେ (slaughterhouses) କାମ କରୁଥିବା ଲୋକ ସାଧାରଣତଃ ସଂକ୍ରମିତ ହୁଅନ୍ତି । ଦେହର ତରଳ ପଦାର୍ଥ (body fluids) ମାଧ୍ୟମରେ ମଧ୍ୟ ଏହା ବ୍ୟାପିଥାଏ । ଆଣ୍ଟିବଡି (antibodies) ସନ୍ଧାନ, ଭୂତାଣୁ ବା ତାହାର ଆରଏନଏ (RNA) ସନ୍ଧାନ କରି ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ । ଏହା ଏକ ପ୍ରକାର ଭୂତାଣୁ ଜନିତ ରକ୍ତସ୍ରାବ ଜ୍ୱର (viral hemorrhagic fever).
ଟିଙ୍କ କାମୁଡ଼ା ନ‌ଖାଇଲେ ପ୍ରତିଷେଧ ହୋଇଯିବ । ଏହାର ଟିକା (vaccine) ବାଣିଜ୍ୟିକ ସ୍ତରରେ ମିଳୁନି । ରୋଗୀର ସ‌ହାୟକ ଯତ୍ନ (Supportive care) ନିଆଯାଏ । ରିବାଭିରିନ ଔଷଧ ଦେଲେ ଉପକାର ମିଳିପାରେ ।
ଏହି ରୋଗ ଆଫ୍ରିକା, ବାଲକାନସ (Balkans), ମଧ୍ୟ ପ୍ରାଚ୍ୟ ଓ ଏସିଆର ଲୋକମାନଙ୍କୁ ହୁଏ । ଅଧିକାଂଶ ସମୟରେ ଏହା ମହାମାରୀ (outbreaks) ରୁପ ଧାରଣ କରେ । ସନ ୨୦୧୩ରେ ଇରାନ (Iran), ରୁଷିଆ, ତୁର୍କୀ (Turkey), ଉଜବେକିସ୍ଥାନ (Uzbekistan) ଆଦି ଦେଶମାନଙ୍କରେ ୫୦ଟି ରୋଗୀ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥିଲେ । ପ୍ରାୟ ୧୦ରୁ ୪୦% ରୋଗୀ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରନ୍ତି । ସନ ୧୯୪୦ରେ ଏହି ରୋଗ ପ୍ରଥମେ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥିଲା ।
ବାହ୍ୟ ଲିଙ୍କ
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ରେହଲି
ଏକ ଭାରତୀୟ ଅଟେ । ଏହା ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶର ସଗର୍ ଜିଲ୍ଲାରେ ଅବସ୍ଥିତ ।
ଭୌଗଳିକ ଅବସ୍ଥିତି
୨୩.୬୩୬୩ ଉତ୍ତର ଅକ୍ଷାଂଶ ଓ ୭୯.୦୬୨୩ ପୂର୍ବ ଦ୍ରାଘିମାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ସମୁଦ୍ର ପତନଠାରୁ ଏହା ୧୬୬୯ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚତାରେ ରହିଛି ।
ଜନସଂଖ୍ୟା ଓ ସାକ୍ଷରତା
୨୦୦୧ ମସିହାର ଭାରତୀୟ ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ, ସହରର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା ୨୫୯୧୩ ଅଟେ । ସେଥି ମଧ୍ୟରୁ ୫୨.୯୨% ଜଣ ପରୁଷ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ୪୭.୦୮% ଜଣ ନାରୀ ଅଟନ୍ତି । ର ସାକ୍ଷରତା ହାର ୬୫.୩୧% ଅଟେ । ଏହା ଜାତୀୟ ହାରଠାରୁ ୦.୪୭% ପ୍ରତିଶତ କମ ଅଟେ । ସେଥିରୁ ୩୮.୫୭% ପ୍ରତିଶତ ପୁରୁଷ ଓ ୨୬.୭୫% ନାରୀ ଅଟନ୍ତି । ୧୫.୫୩% ଲୋକ ସେଠାରେ ୬ ବର୍ଷ ବୟସରୁ କମ ବୟସ୍କ ଅଟନ୍ତି ।
ଭାଷା
ହିନ୍ଦୀ ର ସରକାରୀ ଭାଷା ଅଟେ ।
ବାହାର ଲିଙ୍କ
ଶ୍ରେଣୀ:ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶର ସହର ଶ୍ରେଣୀ:ବଟ ତିଆରି ଭୌଗଳିକ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଶ୍ରେଣୀ:ବଟ ତିଆରି ଭୌଗଳିକ ପ୍ରସଙ୍ଗ2 ଶ୍ରେଣୀ:Cleanup done
ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼
ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ ବା ହନୁମାନ ଲଂଗୁର୍ ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦ୍ୱୀପରେ ସର୍ବବ୍ୟାପ୍ତ ବାନର ପ୍ରଜାତି ଓ ଆଦି ବାନରମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ । ଏମାନଙ୍କ ପ୍ରଜାତିର ଜୀବବିଜ୍ଞାନ ନାମ ହେଲା Semnopithecus, ଯାହା ଗ୍ରୀକ୍ ଶବ୍ଦ σεμνός (semnós ଅର୍ଥାତ୍ -ପବିତ୍ର) ଓ πίθηκος (píthēkos ଅର୍ଥାତ୍ - ବାନର)ର ସମ୍ମିଶ୍ରଣରୁ ସୃଷ୍ଟ । ଏମାନଙ୍କ ସମସ୍ତ ପ୍ରଜାତି Semnopithecus entellus ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରଜାତିର ଅଂଶ ଭାବେ ପରିଗଣିତ ହୁଅନ୍ତି । ୨୦୦୧ ମସିହାରେ ପୂର୍ବରୁ ଆବିଷ୍କୃତ କିଛି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଉପ-ପ୍ରଜାତିଙ୍କୁ ପ୍ରଜାତି ଭାବେ ଗଣନା କରାଯିବାରୁ ୭ଟି ଭିନ୍ନ ପ୍ରଜାତିର ସୃଷ୍ଟି ହେଲା । ଅଳ୍ପ ଉପ-ପ୍ରଜାତି ବିଶିଷ୍ଟ ଆଉ ଏକ ପ୍ରସ୍ତାବିତ ଶ୍ରେଣୀ ବିଭାଗ ମଧ୍ୟ ରହିଛି । Trachypithecus ପ୍ରଜାତିର ଉପ-ପ୍ରଜାତି ଭାବେ ପରିଗଣିତ ନୀଳଗିରି ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ ଓ ବାଇଗଣୀମୁହାଁ ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ ପ୍ରକୃତରେ ''Semnopithecus' ପ୍ରଜାତିର ବୋଲି ଜେନେଟିକ୍ ପ୍ରମାଣ ମିଳିଛି ।
ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ମାନେ ପ୍ରାୟତଃ ପାଉଁଶିଆ ବା ଧୁସରିଆ ରଙ୍ଗର । ଖାଦ୍ୟ ପାଇଁ ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ ଦଳ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଇଲାକାର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି । ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦ୍ୱୀପରେ ଏମାନେ ଘଞ୍ଚ ଜଙ୍ଗଲ, ପତଳା ଜଙ୍ଗଲ; ଏପରିକି ସହର ଆଖାପାଖି ଅଞ୍ଚଳରେ ମଧ୍ୟ ବସବାସ କରନ୍ତି । ଅଧିକାଂଶ ସ୍ଥାନରେ ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ମାନେ ସମୁଦ୍ର ପତନରୁ ନିମ୍ନ-ମଧ୍ୟମ ଉଚ୍ଚତାରେ ରହୁଥିବା ବେଳେ, ହିମାଳୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ନେପାଳୀ ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ ଓ କାଶ୍ମୀରୀ ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ ପ୍ରାୟ ୪୦୦୦ ମିଟର୍ (୧୩୦୦୦ ଫୁଟ୍) ଉଚ୍ଚତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦେଖାଯାନ୍ତି ।
ଶ୍ରେଣୀ ବିଭାଗ
ପାରମ୍ପରିକ ଭାବେ କେବଳ Semnopithecus entellusକୁ ଏକ ପ୍ରଜାତି ରୂପେ ଓ ଅନ୍ୟ ସବୁ ଶ୍ରେଣୀଙ୍କୁ ଉପ-ପ୍ରଜାତି ଭାବେ ଅଭିହିତ କରାଯାଉଥିଲା । ୨୦୦୧ ମସିହାରୁ ୭ଟି ଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ଙ୍କୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଜାତିର ମାନ୍ୟତା ମିଳିଲା । ୨୦୦୫ ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶିତ ଈଂରାଜୀ ପୁସ୍ତକ Mammal Species of the World (ଅର୍ଥାତ୍ ବିଶ୍ୱର ସ୍ତନ୍ୟପାୟୀ ପ୍ରଜାତିଗଣ)ରେ ଏହି ଶ୍ରେଣୀ ବିଭାଗ ଅନୁସୃତ ହୋଇଥିଲା କିନ୍ତୁ ପ୍ରଜାତିଙ୍କୁ ଭୌଗୋଳିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ମୁଖ୍ୟତଃ ଉତ୍ତର ଓ ଦକ୍ଷିଣ ଶ୍ରେଣୀରେ ବିଭକ୍ତ କଲା ପରେ ସାତୋଟି ଉପ-ଶ୍ରେଣୀଭାବେ ପ୍ରଦର୍ଶିତ କରାଯାଇଛି । ଜେନେଟିକ୍ ଗବେଷଣାରୁ ଉତ୍ତର ଭାରତରେ ୩ଟି ପ୍ରଜାତି, ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର ଗୋଟିଏ ପ୍ରଜାତି ଓ ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର ଗୋଟିଏ ପ୍ରଜାତି ସମସ୍ତେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବୋଲି ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇଛି ।
କେଶରଯୁକ୍ତ ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ (ବା Semnopithecus priam thersites) ଏକ ଉପ-ପ୍ରଜାତି ନୁହେଁ ବରଂ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଜାତି ବୋଲି ପ୍ରସ୍ତାବ ଦିଆ ଯାଇଛି କିନ୍ତୁ ଏହାର କୌଣସି ଦୃଢ଼ ପ୍ରମାଣ ମିଳି ପାରିନାହିଁ । ବାହ୍ୟ ଆକୃତି ବିଜ୍ଞାନ ଓ ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦ୍ୱୀପର ପରିସ୍ଥିତିକ ମଡେଲ୍ ଭିତ୍ତିରେ ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ମାନେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ରକାର ୬ଟି ଉପ-ପ୍ରଜାତିର ହୋଇପାରନ୍ତି ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି । ପାରିବେଶିକ ନମନୀୟତା କାରଣରୁ ଲୋମର ରଙ୍ଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ରହିଥିବାରୁ ଏହାକୁ ଭିତ୍ତି କରି ପ୍ରଜାତିଙ୍କ ଶ୍ରେଣୀ ବିଭାଗ କରିବା ତ୍ରୁଟିପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇପାରେ ।
Trachypithecusକୁ Semnopithecusର ଉପ-ଶ୍ରେଣୀ ରୂପେ ପରିଗଣିତ କରାଯିବା ଉଚିତ୍ ବୋଲି କେହି କେହି ପ୍ରସ୍ତାବ ରଖିଛନ୍ତି । ବାଇଗଣୀମୁହାଁ ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ ଓ ନୀଳଗିରି ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ଙ୍କ ପୂର୍ବପୁରୁଷ ଭିନ୍ନ ବୋଲି ବିବେଚନା କଲେ ସେମାନଙ୍କୁ Trachypithecus ପରିବର୍ତ୍ତେ Semnopithecus ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ କରିବା ଠିକ୍ ହେବ । ବର୍ତ୍ତମାନ ସମୟରେ ଟୋପିବାଲା ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼, ସର୍ଟ୍‍ରିଜ୍‍ଙ୍କ ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ ଓ ଜିସ୍ ସୁନେଲି ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ଙ୍କୁ ନେଇ ଗଠିତ T. pileatus ଶ୍ରେଣୀ mtDNAର ତଥ୍ୟାନୁସାରେ Semnopithecus ଶ୍ରେଣୀର ଓ Y chromosomeର ତଥ୍ୟାନୁସାରେ Trachypithecus ଶ୍ରେଣୀର ବୋଲି ନିରୂପିତ ହୋଇଥିବାରୁ ବିବାଦ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି ।
ଅଧିବାସ ଓ ଭୌଗୋଳିକ ବିତରଣ
ଉତ୍ତରରେ ହିମାଳୟରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଦକ୍ଷିଣରେ ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ଯାଏଁ ଓ ପୂର୍ବରେ ବଙ୍ଗଳାଦେଶରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ପଶ୍ଚିମରେ ପାକିସ୍ତାନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ମାନେ ବ୍ୟାପ୍ତ । ସେମାନେ ଆଫଗାନିସ୍ତାନରେ ରହିଥିବାର ସମ୍ଭାବନା ମଧ୍ୟ ରହିଛି । ସମୁଦାୟ ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟାର ଏକ ସିଂହ ଭାଗ ଭାରତରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ଓ ଭାରତରେ ଏମାନଙ୍କ ସାତୋଟି ଯାକ ଉପ-ପ୍ରଜାତି ଊଣା-ଅଧିକେ ବସବାସ କରନ୍ତି ।
ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ମନେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପାରିବେଶିକ ଅବସ୍ଥା ଓ ଅଧିବାସରେ ଖାପ ଖୁଆଇ ଚଳିବା ଦେଖାଯାଇଛି । ସେମାନେ ମରୁଭୂମି ପରି ଶୁଷ୍କ, କ୍ରାନ୍ତୀୟ ବୃଷ୍ଟିବଣ, ପର୍ଣ୍ଣମୋଚୀ ଅରଣ୍ୟ; ଏପରିକି ପାର୍ବତ୍ୟାଞ୍ଚଳରେ ମଧ୍ୟ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୁଅନ୍ତି । ସମୁଦ୍ର ପତନରୁ ୪୦୦୦ ମିଟର୍ (୧୩୦୦୦ ଫୁଟ୍) ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥାନରେ ମଧ୍ୟ ସେମାନେ ଦେଖାଯାନ୍ତି । ଗାଁ, ସହର ପରି ଜନବସତି ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଞ୍ଚଳରେ ଓ ଚାଷବାସ ହେଉଥିବା ସ୍ଥାନରେ ମଧ୍ୟ ଏମାନେ ଆରାମରେ ଜୀବନଯାପନ କରି ପାରନ୍ତି । ଯୋଧପୁର ପରି ଲୋକାକୀର୍ଣ୍ଣ ନଗରରେ ୧୦ ଲକ୍ଷରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ ବସବାସ କରନ୍ତି ।
ଗଠନ ଓ ପ୍ରକୃତି
ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ମାନଙ୍କ ଲୋମ ପ୍ରାୟତଃ ଧୁସରିଆ ରଙ୍ଗର (କେତେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଈଷତ୍ ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର), ମୁହଁ ଓ କାନ କଳା ରଙ୍ଗର ହୋଇଥାଏ । ହାତ-ପାଦର ରଙ୍ଗ, ଦେହର ରଙ୍ଗ, କେଶର ଓ ବାଳ ଭିତ୍ତିରେ ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ର ଉପ-ପ୍ରଜାତିମାନଙ୍କୁ ଚିହ୍ନଟ କରାଯାଇଥାଏ । ପ୍ରାୟତଃ ଉତ୍ତର ଭାରତର ସମସ୍ତ ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ ଚାଲିବା ବେଳେ ତାଙ୍କ ଲାଙ୍ଗୁଡ଼ ମୁଣ୍ଡ ଆଡ଼କୁ ବୁଲି ପଡ଼େ । ଅପର ପକ୍ଷେ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତ ବା ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ମାନଙ୍କ ଲାଙ୍ଗୁଡ଼ ଈଂରାଜୀ ଅକ୍ଷର “S” ବା ଓଲଟା “U” ପରି ହୋଇଥାଏ । ଶାରୀରିକ ଗଠନ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଅଣ୍ଡିରା ମାଙ୍କଡ଼ମାନେ ମାଈ ମାଙ୍କଡ଼ମାନଙ୍କଠାରୁ ବଡ଼ ଆକାରର । ମୁଣ୍ଡକୁ ମିଶାଇ ଦେହର ଲମ୍ବ ୫୧-୭୯ ସେ.ମି. (୨୦-୩୧ ଇଞ୍ଚ୍) ଏବଂ ଲମ୍ବା ଲାଞ୍ଜକୁ ମିଶାଇ ପ୍ରାୟ ୬୯-୧୦୨ ସେ.ମି. (୨୭-୪୦ ଇଞ୍ଚ୍) । ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତର ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ମାନେ ଉତ୍ତର ଭାରତର ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ମାନଙ୍କଠାରୁ ଆକାରରେ ସାମାନ୍ୟ ଛୋଟ । ଏକ ନେପାଳୀ ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ପରିଲକ୍ଷିତ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ଓଜନିଆ ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ ଥିଲା ଓ ଏହାର ଓଜନ ପ୍ରାୟ ୨୬.୫ କି.ଗ୍ରା. (୫୮ ପାଉଣ୍ଡ୍) ଥିଲା । ବଡ଼ ଆକାରର ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ ଏସିଆରେ ଦେଖା ଯାଉଥିବା ଅନ୍ୟ ପ୍ରଜାତିର ବଡ଼ ମାଙ୍କଡ଼ମାନଙ୍କ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀ ରୂପେ ଉଭା ହୋଇଛନ୍ତି । ଏକ ଅଣ୍ଡିରା ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ର ହାରାହାରି ଓଜନ ୧୮ କି.ଗ୍ରା. (୪୦ ପାଉଣ୍ଡ) ଓ ମାଈ ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ର ହାରାହାରି ଓଜନ ୧୧ କି.ଗ୍ରା. (୨୪ ପାଉଣ୍ଡ) ହୋଇଥାଏ ।
ପରିସ୍ଥିତିକ ବ୍ୟବହାର
ବଣରେ ହରିଣ ଓ ଗୋଜାତୀୟ ବନ୍ୟପ୍ରାଣୀମାନେ ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ ଗଛ ଉପରୁ ପକାଇ ଦେଉଥିବା ଖାଦ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଖାଇଥାନ୍ତି । ବଣରେ ମହାବଳ ବାଘ, କଲରାପତରିଆ ବାଘ, ବଳିଆ କୁକୁର ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼କୁ ନିଜ ଖାଦ୍ୟଭାବେ ଶିକାର କରିଥାନ୍ତି । ତେଣୁ ବଣରେ ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ମାନେ ଖୁବ୍ ସତର୍କତାର ସହିତ ଚଳନ୍ତି । ସବୁ ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ ଦଳରେ ପାଳି କରି ଜଣେ ଜଗୁଆଳୀର ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରେ । ଦଳର ସଦସ୍ୟମାନେ ଯେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ଖାଦ୍ୟାହରଣ ବା ଖେଳକୁଦ କରୁଥାନ୍ତି, ପ୍ରହରୀ ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ଟି ସେହି ସ୍ଥାନର ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ଡାଳରେ ବସି ଜଙ୍ଗଲରେ ଚତୁର୍ଦିଗ ଉପରେ ଦୃଷ୍ଟି ରଖିଥାଏ । ଅତି ଉଚ୍ଚରୁ କୌଣସି ହିଂସ୍ର ଜନ୍ତୁ ବା ମନୁଷ୍ୟ ସେମାନଙ୍କ ଗଛ ଆଡ଼କୁ ଆସୁଥିଲେ ଭୁକିବା ପରି ବା ଖିଙ୍କାରି ଓ ହାତ ଗଛଡାଳରେ ବାଡେଇ ଦଳର ଅନ୍ୟ ସଦସ୍ୟମାନଙ୍କୁ ସତର୍କ କରିଦିଏ । ଜଙ୍ଗଲ ବିଶେଷଜ୍ଞମାନେ ଏହାକୁ “ଲଂଗୁରମାନଙ୍କ ସତର୍କ ସୂଚନା” କୁହନ୍ତି । ହରିଣ ଓ ଗୋଜାତୀୟ ଜୀବମାନେ ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ଙ୍କ ନିକଟରେ ନିରାପଦରେ ଚରି ବୁଲିବାର ଏହା ଏକ ଅନ୍ୟତମ କାରଣ । ଗଧିଆ, ବିଲୁଆ ଓ ଅଜଗର ପରି ସାପମାନେ ମଧ୍ୟ ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ମାନଙ୍କୁ ଶିକାର କରିବା ଦେଖାଯାଇଛି ।
ଖାଦ୍ୟ
ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ମାନେ ପ୍ରାୟତଃ ନିରାମିଶାଷୀ । ଏମାନେ ଫଳ, ଏପରିକି ପାଇନ୍ ଓ ଝାଉଁ ପରି ଶୁଙ୍କଯୁକ୍ତ ଗଛର ଫଳ, କଞ୍ଚା ଫଳ, ସାଗୁଆ ଡାଙ୍ଗ, ବାଉଁଶ, କରଡ଼ି, ଚେରମୂଳ, ମଞ୍ଜି, ଘାସ, କନ୍ଦ, ଶିଉଳି, ଫିମ୍ପି ଇତ୍ୟାଦି ଖାଦ୍ୟ ଭାବେ ଆହରଣ କରିବା ଦେଖାଯାଇଛି । ଏମାନଙ୍କ ପ୍ରଥମ ପସନ୍ଦ ଗଛର ପତ୍ର ଓ ତାହା ନଥିଲେ ଏମାନେ ଜଡ଼ିବୁଟି, ଘାସ ଖାଇବା ପସନ୍ଦ କରନ୍ତି । କେଉଁ କେଉଁ ସ୍ଥାନରେ ଏମାନେ ଊଈ, ସମ୍ବାଳୁଆ ଓ ବୁଢ଼ିଆଣୀ ଜାଲ ଖାଇବା ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଇଛି । ଚାଷ ଜମିରୁ ଫସଲ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମନୁଷ୍ୟୋପଯୋଗୀ ଖାଦ୍ୟ ଏମାନେ ଛଡ଼ାଇ ନେଇଯିବାର ନଜୀର ରହିଛି ଓ ମନୁଷ୍ୟ ହାତରୁ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବାର ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତ ମଧ୍ୟ ରହିଛି । ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ମାନେ କ୍ୱଚିତ୍ ପାଣି ପିଅନ୍ତି; କାରଣ ତାଙ୍କ ଶରୀରର ଅଧିକାଂଶ ଜଳୀୟ ଅଂଶ ସେମାନେ ନିଜ ଖାଦ୍ୟରୁ ପାଇଯାନ୍ତି ।
ସାମାଜିକ ବ୍ୟବହାର
ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ମାନଙ୍କୁ ୩ ପ୍ରକାରର ଦଳରେ ବସବାସ କରିବା ଦେଖାଯାଇଛି: ସବୁ-ଅଣ୍ଡିରା ଦଳର ସଦସ୍ୟ ସଂଖ୍ୟା କମ୍ ହୋଇପାରେ ଓ ଏଥିରେ ଭିନ୍ନ ବୟସର ଅଣ୍ଡିରା ମାଙ୍କଡ଼ ଥାଇପାରନ୍ତି । ମିଶ୍ରିତ ବହୁ-ଅଣ୍ଡିରା ଓ ଏକ–ଅଣ୍ଡିରା ଦଳ ଅଧିକାଂଶରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ।
କେତେକ ଦୃଷ୍ଟାନ୍ତରୁ ଜାଣିବାକୁ ମିଳିଛି ଯେ ବଳ-ପୂର୍ବକ ଅନ୍ୟ ଦଳକୁ ଅକ୍ତିଆର କରିବା ସମୟରେ ସାମୟିକ ଭାବେ ବହୁ-ଅଣ୍ଡିରା ଦଳମାନ ଗଢ଼ି ଉଠେ କିନ୍ତୁ ସମୟ କ୍ରମେ ଏହା ବିଭାଜିତ ହୋଇ ଏକ-ଅଣ୍ଡିରା ଓ ସବୁ-ଅଣ୍ଡିରା ଦଳ ତିଆରି ହୁଏ ।
ସବୁ ପ୍ରକାରର ଦଳରେ ସାମାଜିକ ଅନୁକ୍ରମ ରହିଥାଏ । ସବୁ-ଅଣ୍ଡିରା ଦଳରେ ସଂଘର୍ଷରେ ବିଜୟ ହାସଲ କରି ଦଳ ଉପରେ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ଓ ଏକାକୀ ମାଈ ମାଙ୍କଡ଼ ସହିତ ସଂଭୋଗର ଅଧିକାର ହାସଲ କରାଯାଏ । ଯଦି ଦଳରେ ଅନେକ ପ୍ରଜନନକ୍ଷମ ମାଈ ମାଙ୍କଡ଼ ଥାନ୍ତି, ତେବେ ମାଈ ମାଙ୍କଡ଼ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଶାରୀରିକ ସୁସ୍ଥତା ଓ ବୟସକୁ ଆଧାର କରି କ୍ରମ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ହୋଇଥାଏ ।  ଯୁବାବସ୍ଥାରେ ରହିଥିବା ମାଈ ମାଙ୍କଡ଼ମାନେ ତାଙ୍କ ଦଳରେ ଉଚ୍ଚ କ୍ରମରେ ରହିଥାନ୍ତି । ଉଚ୍ଚ କ୍ରମର ମାଙ୍କଡ଼ମାନେ ନିଜ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରି ଦେଖାଇ ହେବା ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ସତର୍କତା ସୂଚନାପୂର୍ବକ ଜଣାଇବା ସବୁ ଦଳରେ ଏକ ଦୈନନ୍ଦିନ ଘଟଣା । ଦଳ ଅଧିକାର ବା ବଦଳି ହେଲେ ଅଣ୍ଡିରା ମାଙ୍କଡ଼ମାନଙ୍କ ଅନୁକ୍ରମରେ  ସର୍ବାଧିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖାଦିଏ । ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ମାଙ୍କଡ଼ଟିଏ ୪୫ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏକ-ଅଣ୍ଡିରା ଦଳର ମୁଖିଆ ହୋଇ ରହିପାରେ । ଦଳର ଗଠନ ଅନୁସାରେ ଏହାର ମୁଖିଆ କେତେ ଶୀଘ୍ର ପରିବର୍ତ୍ତନ ହେବ ତାହା ନିର୍ଭର କରେ ।
ଏକ ଦଳର ଏକାଧିକ ମାଈ ମାଙ୍କଡ଼ ଗୋଟିଏ ମା’ଠାରୁ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥାଇ ପାରନ୍ତି ଓ ପରସ୍ପରର ଭଉଣୀ ପରି । ବଡ଼ ଦଳରେ ଏହାର ସମ୍ଭାବନା କମ୍ । ମାଈ ମାଙ୍କଡ଼ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସାଧାରଣତଃ ସୌହାର୍ଦ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ସମ୍ପର୍କ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ସେମାନେ ପରସ୍ପର ସହିତ ଖାଦ୍ୟ ଅନ୍ୱେଷଣ, ଯାତ୍ରା ଓ ବିଶ୍ରାମ କରିଥାନ୍ତି । କ୍ରମ ନିର୍ବିଶେଷରେ ସେମାନେ ପରସ୍ପରର ଯତ୍ନ ନେଇଥାନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ସର୍ବୋଚ୍ଚ-କ୍ରମର ମାଈମାନେ ବଳ-ପୂର୍ବକ ଅନ୍ୟ ମାଈ ମାଙ୍କଡ଼ମାନଙ୍କଠାରୁ ଯତ୍ନ ଓ ସେବା ଲାଭ କରିଥାନ୍ତି । ମାଈ ମାଙ୍କଡ଼ମାନେ ଅଣ୍ଡିରା ମାଙ୍କଡ଼ମାନଙ୍କ ଯତ୍ନ ଓ ସେବା କରୁଥିବା ବେଳେ ଏହାର ବିପରୀତ ଖୁବ୍ କମ୍ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ଅଣ୍ଡିରା ଓ ମାଈମାନଙ୍କ ସମ୍ପର୍କ ପ୍ରାୟତଃ ଭଲ ହିଁ ଥାଏ । ଦୁଇଟି ଅଣ୍ଡିରା ମାଙ୍କଡ଼ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ସମ୍ପର୍କ ଶାନ୍ତିପୂର୍ଣ୍ଣ ବା ପରସ୍ପରର ଘୋର ବିରୋଧୀ ମଧ୍ୟ ହୋଇପାରେ । ମାଈମାନେ ଗୋଟିଏ ଦଳରେ ରହିବା ପସନ୍ଦ କରୁଥିବା ବେଳେ ଅଣ୍ଡିରା ମାଙ୍କଡ଼ମାନେ ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିକଶିତ ହେଲା ପରେ ଦଳ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଯାଆନ୍ତି । ଦୁଇଟି ଅଜଣା ଦଳ ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବଦା ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦିତା ଓ ବିରୋଧାଭାସ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ଉଚ୍ଚ କ୍ରମର ଅଣ୍ଡିରାମାନେ ଅନ୍ୟ ଦଳକୁ ଶବ୍ଦ, ଭାବଭଙ୍ଗୀର ପ୍ରଦର୍ଶନ କରି ଓ ପରସ୍ପର ମଧ୍ୟରେ ଲଢ଼େଇ କରି ଡରାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି ।
ପ୍ରଜନନ ଓ ଶିଶୁ ପାଳନ
ଏକ-ଅଣ୍ଡିରା ଦଳରେ ଅଣ୍ଡିରା ମୁଖିଆ ମାଙ୍କଡ଼ ଦଳର ସବୁ ମାଈଙ୍କ ସହିତ ପ୍ରଜନନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଲିପ୍ତ ଥାଏ । ବହୁ-ଅଣ୍ଡିରା ଦଳରେ ଉଚ୍ଚ-କ୍ରମର ଅଣ୍ଡିରା ମାଙ୍କଡ଼ମାନେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଶିଶୁମାନଙ୍କ ପିତା ହୋଇଥାନ୍ତି, ତା’ପରେ ନିମ୍ନ ପଦସ୍ଥ ଅଣ୍ଡିରାମାନଙ୍କୁ ସୁଯୋଗ ମିଳେ ଓ ସମୟେ ସମୟେ ବାହାର ଦଳର ଅଣ୍ଡିରାମାନେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଜନନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଯୋଗଦାନ କରନ୍ତି । ଉଚ୍ଚ-କ୍ରମର ମାଈ ମାଙ୍କଡ଼ମାନେ ଦଳର ନିମ୍ନ-କ୍ରମର ମାଈମାନଙ୍କ ତୁଳନାରେ ଅଧିକ ପ୍ରଜନନକ୍ଷମ ।
ମାଈ ମାଙ୍କଡ଼ମାନେ ପ୍ରଜନନଶୀଳ ହେବାର ପ୍ରଦର୍ଶନ ନ କଲେ ମଧ୍ୟ ଅଣ୍ଡିରା ମାଙ୍କଡ଼ମାନେ କେଉଁ କେଉଁ ମାଈ ମାଙ୍କଡ଼ ପ୍ରଜନନୋପଯୋଗୀ ତାହା ଜାଣି ପାରନ୍ତି । ମାଈ ମାଙ୍କଡ଼ମାନେ ମୁଣ୍ଡ ହଲାଇ, ଲାଞ୍ଜ ତଳକୁ କରି ବା ନିଜର ପଶ୍ଚାତ୍ ଭାଗ ଦେଖାଇ ଅଣ୍ଡିରା ମାଙ୍କଡ଼କୁ ପ୍ରେମ କରିବାର ସହମତି ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି । ଅବଶ୍ୟ ଏପରି ଭାବଭଙ୍ଗୀ ସର୍ବଦା ରତିକ୍ରୀଡ଼ାରେ ସମାପ୍ତ ହୁଏ ବୋଲି କହି ହେବ ନାହିଁ । ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ମାନେ ପ୍ରେମକ୍ରୀଡ଼ାରେ ମଜ୍ଜି ରହିଥିବା ବେଳେ ଦଳର ଅନ୍ୟ ସଦସ୍ୟମାନେ ସେମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରୁଥାନ୍ତି । ମାଈ ମାଙ୍କଡ଼ମାନେ ମଧ୍ୟ କ୍ରୀଡ଼ାଭଙ୍ଗୀରେ ଅନ୍ୟ ମାଈ ମାଙ୍କଡ଼ ଉପରକୁ ଚଢ଼ିଥାନ୍ତି ।
ଯୋଧପୁର ଅଞ୍ଚଳରେ ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ମାନଙ୍କ ଗର୍ଭଧାରଣ ସମୟ ପ୍ରାୟ ୨୦୦ ଦିନ । କେତେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ମାନେ ବର୍ଷ ତମାମ ପ୍ରଜନନ କରୁଥାନ୍ତି । ମନୁଷ୍ୟ ଆଖରେ ପାଖରେ ରହୁଥିବା ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ଙ୍କଠାରେ ଏହି ପ୍ରବୃତ୍ତି ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ଅନ୍ୟ ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ମାନେ ପ୍ରଜନନ ଋତୁ ଅନୁଯାୟୀ ପ୍ରଜନନ କରିଥାନ୍ତି ।
ଶିଶୁ ହତ୍ୟା ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ମାନଙ୍କ ଏକ ସାଧାରଣ ପ୍ରବୃତ୍ତି । କୌଣସି ଅଣ୍ଡିରା ମାଙ୍କଡ଼ ଏକ ଦଳର ମୁଖିଆକୁ ଘଉଡ଼ାଇ ନୂଆ ମୁଖିଆ ହେଲେ ସେ ଦଳର ସମସ୍ତ ଶାବକଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରିଦେଇଥାଏ । ନିଜଠାରୁ ଜାତ ଶାବକ ଛଡ଼ା ଏହି ଅଣ୍ଡିରାମାନେ ଅନ୍ୟ ସବୁ ଶାବକଙ୍କ ହତ୍ୟା କରିପକାନ୍ତି । ଏକ ସମୟରେ କେବଳ ଜଣେ ଅଣ୍ଡିରା ପ୍ରେମ ଅଧିକାର ପାଉଥିବାରୁ ଏକ-ଅଣ୍ଡିରା ଦଳରେ ଶିଶୁ ହତ୍ୟା ସର୍ବାଧିକ ପରିଲକ୍ଷିତ ହୁଏ । ବହୁ-ଅଣ୍ଡିରା ଦଳରେ କେହି ଅଣ୍ଡିରା ଶିଶୁ ହତ୍ୟାର ମନ ବଳାଇଲେ ମଧ୍ୟ ଶିଶୁମାନଙ୍କୁ ନିଜ ପିତାଠାରୁ ସୁରକ୍ଷା ମିଳୁଥିବାରୁ ଓ ଅନେକ ଅଣ୍ଡିରା ମାଙ୍କଡ଼ଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ପ୍ରେମ କରିବାର ଅଧିକାର ମିଳିବା କଷ୍ଟ ହୋଇଥିବାରୁ ଶିଶୁ ମୃତ୍ୟୁ ହାର କମିଯାଏ । ଶାବକର ହତ୍ୟା କଲେ ମାଈ ମାଙ୍କଡ଼ ପୁଣି ପ୍ରଜନନୋପଯୋଗୀ ହୋଇଥାଏ ଓ ରତିକ୍ରୀଡ଼ାର ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ବୋଲି ଅଣ୍ଡିରା ମାଙ୍କଡ଼ମାନେ ଶାବକଙ୍କୁ ହତ୍ୟା କରନ୍ତି ।
ଶବ୍ଦ ସଂକେତ
ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ମାନେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଶବ୍ଦ ଓ ଧ୍ୱନିଦ୍ୱାରା ଯୋଗାଯୋଗ ବା କଥୋପକଥନ କରିଥାନ୍ତି :
ସଂରକ୍ଷଣ ସ୍ଥିତି
କେତେକ ଅଞ୍ଚଳରେ ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ପ୍ରାୟ ସ୍ଥିର ରହିଥିବା ବେଳେ ଆଉ କେତେକ ସ୍ଥାନରେ କ୍ରମଶଃ ହ୍ରାସ ପାଇବାରେ ଲାଗିଛି । ଉଭୟ କୃଷ୍ଣପଦ ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ ଓ କାଶ୍ମୀରୀ ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ଙ୍କ ସ୍ଥିତି ସଙ୍କଟାପନ୍ନ ଅବସ୍ଥାରେ ରହିଛି । ସମୁଦାୟ ୨୫୦ ସଂଖ୍ୟାବିଶିଷ୍ଟ କାଶ୍ମୀରୀ ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼, ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ମାନଙ୍କର ଏକ ଅତି ବିରଳ ଉପ-ପ୍ରଜାତି ଅଟନ୍ତି ।
ଭାରତରେ ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ପ୍ରାୟ ୩୦୦୦୦୦ । ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ଙ୍କୁ ଧରିବା ବା ଶିକାର କରିବା ଭାରତୀୟ ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ ଏକ ଦଣ୍ଡନୀୟ ଅପରାଧ, କିନ୍ତୁ ତଥାପି ଭାରତର କିଛି ଅଞ୍ଚଳରେ ଏମାନଙ୍କର ଶିକାର କରାଯାଏ । ଏପରି ନିୟମକୁ କଡ଼ାକଡ଼ି ଭାବେ ଲାଗୁ କରାଯାଇ ପାରିନାହିଁ ଓ ଅଧିକାଂଶ ଲୋକ ମଧ୍ୟ ଏହି ଆଇନ ସମ୍ପର୍କରେ ଜାଣି ନାହାନ୍ତି । ଏତତ୍ ବ୍ୟତୀତ ଖଣି, ବଣନିଆଁ ଓ ଜଙ୍ଗଲ ଉଚ୍ଛେଦ ଯୋଗୁଁ ଏହି ମାଙ୍କଡ଼ମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ହ୍ରାସ ପାଉଛି ।
ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ମାନେ ସଡ଼କ କଡ଼ରେ ଚଳପ୍ରଚଳ କରିବା ଓ ଗାଡ଼ି ତଳେ ଆସି ଦୁର୍ଘଟଣାରେ ପ୍ରାଣ ହରାଇବା ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଇଛି । ଏହା ସଂରକ୍ଷିତ ଅଞ୍ଚଳରେ ମଧ୍ୟ ଘଟିବାର ଦେଖାଯାଏ; ରାଜସ୍ଥାନର କୁମ୍ଭାଲଗଡ଼ ବନ୍ୟଜନ୍ତୁ ଅଭୟାରଣ୍ୟରେ ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ ମୃତ୍ୟୁର ଏକ-ଚତୁର୍ଥାଂଶ ମୃତ୍ୟୁର କାରଣ ହେଉଛି ସଡ଼କ ଦୁର୍ଘଟଣା । ହିନ୍ଦୁମାନେ ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼କୁ ଏକ ପବିତ୍ର ଜୀବଭାବେ ପରିଗଣିତ କରିଥାନ୍ତି । ତେଣୁ ହିନ୍ଦୁ ପୂଜକମାନେ କେତେକ ମନ୍ଦିର ପାଖରେ ଏମାନଙ୍କୁ ରଖିବା ଦେଖାଯାଇଛି । ଆଉ କେତେକ ଲୋକ ଭାଗ୍ୟୋଦୟ ତଥା ବିପଦରୁ ଦୂରେଇ ରହିବା ପାଇଁ ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ଙ୍କ ଶରୀରର ଅଂଶକୁ ତାବିଜ ଆକାରରେ ଧାରଣ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ମାଂସ ଖାଆନ୍ତି ଓ ସେମାନଙ୍କ ଶରୀରର ଅଂଶରୁ ଔଷଧ ତିଆରି କରନ୍ତି । ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ମାନେ ପବିତ୍ର ବୋଲି ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ ରହିଥିବାରୁ ଓ ଏହି ମାଙ୍କଡ଼ମାନେ ଅତି ଆକ୍ରାମକ ହୋଇନଥିବାରୁ ଏମାନଙ୍କୁ ପୋଷା ମନାଇ ବା ବାନ୍ଧି ରଖାଯାଏ ନାହିଁ । କିନ୍ତୁ ମାଙ୍କଡ଼ମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଯୋଗୁଁ ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ଏହି ଉଦାର ମନୋଭାବରେ ବ୍ୟତିକ୍ରମ ଦେଖାଦିଏ । ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ମାନେ ଦଳବଦ୍ଧ ଭାବେ ଫସଲ ଖାଇଯାଆନ୍ତି ଓ ଘରେ ପଶି ମନୁଷ୍ୟଙ୍କ ଖାଦ୍ୟ ଲୁଟି ନେଇଯାନ୍ତି । ତେଣୁ କେତେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଲୋକେ ଏମାନଙ୍କୁ ଆକ୍ରମଣ କରିବା ଦେଖାଯାଏ । ମନ୍ଦିରରେ ମଣିଷମାନେ ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ଙ୍କୁ ଖୁଆଉଥିବା ବେଳେ ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ ଘରେ ପଶିଲେ ସମାନ ସହିଷ୍ଣୁତା ଦେଖାନ୍ତି ନାହିଁ । ସହରାଞ୍ଚଳରେ ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ମାନେ ଖାଦ୍ୟ ଚୋରି କରିବା, ଖାଦ୍ୟ ଛଡ଼ାଇ ନେବା, ଖାଦ୍ୟ ପାଇଁ ମଣିଷଙ୍କୁ କାମୁଡ଼ିବା ପରି କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ମଣିଷଙ୍କୁ ଏମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଉତ୍ତ୍ୟକ୍ତ କରାଇବାର ଅନ୍ୟତମ କାରଣ ।
କିମ୍ବଦନ୍ତୀ, ସଂସ୍କୃତି ଓ ସାଧାରଣ ଜୀବନରେ ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼
ରାମାୟଣ ଓ ମହାଭାରତ କାବ୍ୟର ହନୁମାନ ଚରିତ୍ର ଜଣେ ବାନରରୂପୀ ଭଗବାନ ଥିଲେ । ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମାବଲମ୍ବୀମାନେ ହନୁମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଭକ୍ତ ତଥା ଭଗବାନ ଶିବଙ୍କ ଅବତାର ରୂପେ ପୂଜା କରିଥାନ୍ତି । ବାଲ୍ୟକାଳରେ ଉଦିତ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କୁ ଫଳ ଭାବି ଅଞ୍ଜନେୟ ତାଙ୍କୁ ଖାଇଦେବା ପାଇଁ ମହାକାଶକୁ ଲମ୍ଫ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ । ସୂର୍ଯ୍ୟଦେବଙ୍କ ଅନୁରୋଧ କ୍ରମେ ଦେବରାଜ ଇନ୍ଦ୍ର ଅଞ୍ଜନେୟଙ୍କୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ବଜ୍ରର ପ୍ରୟୋଗ କରିଥିଲେ । ଏହି ବଜ୍ରର ପ୍ରୟୋଗରେ ଅଞ୍ଜନେୟଙ୍କ ଥୋଡ଼ିର ହାଡ଼ ବା ହନୁ ହାଡ଼ ଭାଙ୍ଗିଯାଇଥିବାରୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସେ “ହନୁମାନ” ନାମରେ ଖ୍ୟାତ ହୋଇଥିଲେ । ହନୁମାନଙ୍କୁ ବଳ, ଶକ୍ତି ତଥା ସଙ୍କଟ ମୋଚକ ସ୍ୱରୂପରେ ହିନ୍ଦୁମାନେ ପୂଜା କରନ୍ତି । ଏପରି ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ ଯୋଗୁଁ ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ମଣିଷମାନେ ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ମାନଙ୍କୁ ପବିତ୍ର ବୋଲି ଭାବନ୍ତି ଓ ସେମାନଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟ ଖୁଆଇଥାନ୍ତି । କର୍ଣ୍ଣାଟକର ବିଦର ଗଡ଼ରେ, ଉଜ୍ଜୈନର କାଳ ଭୈରବୀ ମନ୍ଦିରରେ ଭକ୍ତମାନେ ହନୁ ମାଙ୍କଡ଼ମାନଙ୍କୁ ଖୁଆଇବା ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ।
ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲିଂକ୍
ଶ୍ରେଣୀ:ବାନର
ବିଧିର ବିଧାନ
ବିଧିର ବିଧାନ, ୧୯୮୯ରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଏକ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ପ୍ରଯୋଜନା କରିଥିଲେ ରାଜ କୁମାର । ସୁବୋଧ ପଟ୍ଟନାୟକ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ସଂଳାପ ରଚନା କରିଥିଲେ । ମହମ୍ମଦ ମହସୀନ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର କାହାଣୀ ଓ ଚିତ୍ରନାଟ୍ୟ ରଚନା କରିଥିଲେ ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ।
ଉତ୍ତମ ମହାନ୍ତି, ଅପରାଜିତା ମହାନ୍ତି, ଦେବୁ ବୋଷ, ବିଜୟ ମହାନ୍ତି, ମହମ୍ମଦ ମହସୀନ, ଜୟୀରାମ ସାମଲ, ତାପସ ପାଲ୍, ଅରୁଣ ଗୋଭିଲ ଆଦି କଳାକାରମାନେ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ବିଭିନ୍ନ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ।
ଗୀତ ଏବଂ ସଙ୍ଗୀତ
ଅକ୍ଷୟ ମହାନ୍ତି ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ।
ବାହାର ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୮୯ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର
ଅମିୟ କୁମାର ମଲ୍ଲିକ
ଅମିୟ କୁମାର ମଲ୍ଲିକ (ଜନ୍ମ : ୧୪ ନଭେମ୍ବର ୧୯୯୨) ଓଡ଼ିଶାରେ ଜନ୍ମିତ ଜଣେ ଦୃତ ଧାବକ । ୧୦୦ ମିଟର ଦୌଡ଼ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ତାଙ୍କ ନାମରେ ଜାତୀୟ ରେକର୍ଡ଼ ରହିଛି । ୨୦୧୬ ମସିହାରେ ଦିଲ୍ଲୀଠାରେ ୧୦୦ ମିଟର ଦୌଡ଼ ମାତ୍ର ୧୦.୨୬ ସେକେଣ୍ଡରେ ଅତିକ୍ରମ କରି ସେ ଏହି ଜାତୀୟ ରେକର୍ଡ଼ ସ୍ଥାପନା କରିଥିଲେ ।
ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ
ଅମିୟ ୧୯୯୨ ମସିହା ନଭେମ୍ବର ୧୪ ତାରିଖରେ କଟକ ଜିଲ୍ଲାର ଓଳାଂଶଠାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପିତା ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କର ଶିକ୍ଷାବିଭାଗରେ ଚାକିରୀ କରନ୍ତି । ମଲ୍ଲିକ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖରପୁର ଡିଏଭି ସ୍କୁଲ ଓ କିଟ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଶିକ୍ଷାଗ୍ରହଣ କରିଛନ୍ତି ।
ଖେଳ ଜୀବନ
ଅମିୟ ୨୦୦୬ ମସିହାରେ ଜୁନିୟର ଏସୀୟ ମିଟରେ କଲୋମ୍ବୋଠାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିବା ଜୁନିୟର ରାଜ୍ୟଗୋଷ୍ଠୀ କ୍ରୀଡ଼ା ପ୍ରତିଯୋଗୀତାରେ ୧୦୦ମି ଦୌଡ଼ରେ ରୌପ୍ୟ ଓ ୨୦୦ମି ଦୌଡ଼ରେ କାଂସ୍ୟ ପଦକ (୨୧.୩୩ ସେକେଣ୍ଡ) ହାସଲ କରିଥିଲେ । ୨୦୧୧ ମସିହାରେ ସେ ଆଘାତପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ୬ମାସ ପାଇଁ ଖେଳରୁ ଦୂରେଇ ଯାଇଥିଲେ । ସେ ସମୟରେ ତାଙ୍କୁ ଆଶାବାଡ଼ି ଧରି ଚାଲିବାକୁ ପଡ଼ିଥିଲା । ଡାକ୍ତରମାନେ ସେ ଖେଳିବା ଓ ପୁରୁଣା ଗତିକୁ ଫେରି ପାଇବାନେଇ ଆଶା ହରେଇଥିବା ସମୟରେ ଅମିୟ ୨୦୧୨ ମସିହାରେ ପୁଣି ଖେଳକୁ ଫେରିଥିଲେ ।
୨୦୧୩ ମସିହାରେ ଅମିୟ ରାଞ୍ଚିଠାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିବା ଜାତୀୟ ଆଥଲେଟିକ ଚମ୍ପିୟାନସିପରେ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣପଦକ (21.22) ହାସଲ କରିଥିଲେ । ୨୦୧୪ ମସିହାରେ ସେ, ଉସେନ ବୋଲ୍ଟ ଓ ୟୋହାନ ବ୍ଲେକଙ୍କ ପ୍ରଶିକ୍ଷକ ଗ୍ଲେନ ମିଲ୍ସଙ୍କ ଅଧିନରେ କିଙ୍ଗଷ୍ଟନଠାରେ ୪ ମାସ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ପ୍ରଶିକ୍ଷଣରେ ହୋଇଥିବା ୧୬ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କାର ବ୍ୟୟଭାର ତାଙ୍କ ପିତା, ରାଜ୍ୟ ଆଥଲେଟିକ ଆସୋସିଏସନ ଓ କିଛି ପ୍ରାୟୋଜକ କମ୍ପାନୀ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।
୨୦୧୭ରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିବା ଏସୀୟ ଆଥଲେଟିକ୍ସ ଚ୍ୟାମ୍ପିୟନସିପରେ ୧୦୦ମି ଦୌଡ଼ରେ ସେ ଭୁଲ ଆରମ୍ଭ ଯୋଗୁଁ ତାଙ୍କୁ ଦୌଡ଼ିବାରୁ ବାରଣ କରାଯାଇଥିଲା । ସେହି ଚ୍ୟାମ୍ପିୟନସିପର ୪ X ୧୦୦ ମିଟର ବାଧା ଦୌଡ଼ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରୁ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ବାରଣ କରାଯାଇଥିଲା । ୨୦୦ ମିଟର ପ୍ରତିଯୋଗିତା ସେ ୨୧.୦୩ ସେକେଣ୍ଡରେ ସମାପ୍ତ କରିଥିଲେ ।
୨୦୧୮ ମସିହାରେ ଅମିୟ ପଦକଶୂନ୍ୟ ରହିଥିଲେ । ୨୦୧୯ ଜାତୀୟ ଓପନ ଦୌଡ଼କୁଦ ପ୍ରତିଯୋଗିତାର ୧୦୦ମି ଦୌଡ଼ରେ ସେ ପୁଣି ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣପଦକ ହାସଲ କରିଥିଲେ ।
External links
ଶ୍ରେଣୀ:କଟକ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୯୨ ଜନ୍ମ
ରାବଣାନୁଗ୍ରହ
ରାବଣାନୁଗ୍ରହ ବା ରାବଣାନୁଗ୍ରହ ମୂର୍ତ୍ତି ମହାଦେବ ଶିବଙ୍କ ରାବଣକୁ କ୍ଷମା ଦେବା ବା ଅନୁଗ୍ରହ ଦେଉଥିବା ରୂପର ଏକ ମୂର୍ତ୍ତି । ) “ରାବଣ” ଓ “ଅନୁଗ୍ରହ” ଶବ୍ଦର ସନ୍ଧିରୁ “ରାବଣାନୁଗ୍ରହ” ଶବ୍ଦର ସୃଷ୍ଟି । ଏହି ମୂର୍ତ୍ତି ବା ରୂପରେ ଶିବ ନିଜ ପତ୍ନୀ ଦେବୀ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ସହ କୈଳାସ ପର୍ବତ ଉପରେ ବସିଥିବା ବେଳେ ଲଙ୍କା ଅଧିପତି ରାକ୍ଷସରାଜ ରାବଣ କୈଳାସ ପର୍ବତକୁ ଦୋହଲାଇବାର ଚେଷ୍ଟା କରୁଥାନ୍ତି । ଏହି ପରିପ୍ରକାଶକୁ ରାବଣ କୈଳାସ ପର୍ବତ ଦୋହଲାଇବା ବା ରାବଣ କୈଳାସ ପର୍ବତ ଉଠାଇବା ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ । ହିନ୍ଦୁ ଶାସ୍ତ୍ରାନୁସାରେ ଏକଦା ରାବଣ କୈଳାସକୁ ଉଠାଇ ନେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ । ଶିବ ନିଜ ପାଦର ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠିରେ କୈଳାସକୁ ଦବାଇ ଦେବାରୁ କୈଳାସ ସ୍ଥିର ରହିଲା ଓ ତାହା ତଳେ ରାବଣ ଚାପି ହୋଇ ରହିଗଲେ । ହଜାର ବର୍ଷ ପାଇଁ ରାବଣ ବନ୍ଦୀ ଅବସ୍ଥାରେ ରହି ଶିବଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଗୀତ ଗାଇବାରୁ ଶିବ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ । ଅନୁଗ୍ରହ ପ୍ରଦାନ ପୂର୍ବକ ସେ ରାବଣଙ୍କୁ ଚନ୍ଦ୍ରହାସ ଖଡ୍‍ଗ ଓ ଏକ ପୂଜ୍ୟ ଲିଙ୍ଗ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ ।
ଗୁପ୍ତ ଯୁଗ (ଖ୍ରୀ. ୩୦୦-୬୦୦) ସମୟରେ ଏହି ଧାରା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଲୋକପ୍ରିୟ ଥିଲା ଏବଂ ବହୁ କଳାକୃତିରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା ।
କଥାର ପୃଷ୍ଠଭୂମି
ବାଆଁ|thumb|ରାବଣ ନିଜ ମୁଣ୍ଡର ବୀଣା ଧରି କୈଳାସ ତଳେ ବସିଥିବାର ଚିତ୍ର । କୈଳାସ ଉପରେ ଶିବ ଓ ପାର୍ବତୀ ଉପବିଷ୍ଟ ।
ରାମାୟଣ ମହାକାବ୍ୟର ଉତ୍ତର କାଣ୍ଡରେ କୁହାଯାଇଛି : ଦଶାନନ ଓ ବିଂଶଭୂଜ ପରାକ୍ରମୀ ରାଜା ରାବଣ କୈଳାସ ପର୍ବତ ନିକଟରେ ଧନର ଦେବତା ଓ ସାବତ ଭାଇ କୁବେରଙ୍କ ଅଳକା ନଗରୀକୁ ଜୟ କଲେ ଓ ଏହାର ଲୁଣ୍ଠନ କଲେ । ବିଜୟ ପରେ ରାବଣ କୁବେରଙ୍କଠାରୁ ବଳପୂର୍ବକ ଅଧିକାର କରିଥିବା ପୁଷ୍ପକ ବିମାନରେ ନିଜ ରାଜ୍ୟ ଲଙ୍କାକୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କରୁଥିଲେ । ସେ ସମୟରେ ସେ ଏକ ମନୋରମ ସ୍ଥାନ ଦେଖିଲେ ଯାହା ଉପର ଦେଇ ବିମାନ ଉଡ଼ିପାରିଲା ନାହିଁ । ରାବଣ ଶିବଙ୍କ ଅନୁଗାମୀ ଓ ବାହନ ନନ୍ଦୀଙ୍କୁ ଭେଟିଲେ ଓ ପର୍ବତ ଉପର ଦେଇ ବିମାନ ଉଡ଼ିନପାରିବାର କାରଣ ପଚାରିଲେ । ନନ୍ଦୀ ରାବଣଙ୍କୁ ଜଣାଇ ଦେଲେ ଯେ ପ୍ରଭୂ ଶିବଶଙ୍କର ଓ ମାତା ପାର୍ବତୀ କୈଳାସ ଉପରେ ରତିକ୍ରୀଡ଼ା କରୁଥିବାରୁ ଏହା ଉପର ଦେଇ କେହି ଉଡ଼ି ଯାଇ ପାରିବେ ନାହିଁ । ରାବଣ ଏ କଥା ଶୁଣି ଶିବ ଓ ନନ୍ଦୀଙ୍କୁ ତାଚ୍ଛଲ୍ୟ କଲେ । ନିଜ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅପମାନରେ କ୍ରୋଧିତ ହୋଇ ବାନରମାନଙ୍କ ହାତରେ ନାଶ ଯିବା ପାଇଁ ନନ୍ଦୀ ରାବଣଙ୍କୁ ଅଭିଶାପ ଦେଲେ । ଆଗକୁ ବଢ଼ି ନପାରିବା ଏବଂ ନନ୍ଦୀର ଅଭିଶାପରେ କ୍ରୋଧାନ୍ୱିତ ହୋଇ ରାବଣ କୈଳାସ ପର୍ବତକୁ ଉପାଡ଼ି ଦେବାକୁ ଇଚ୍ଛା କଲେ । ସେ ନିଜର ୨୦ ବାହୁର ବଳ ପ୍ରୟୋଗ କରି କୈଳାସକୁ ଉଠାଇବାକୁ ଲାଗିଲେ । କୈଳାସ ପର୍ବତ ଦୋହଲିବାରୁ ମାତା ପାର୍ବତୀ ଡରରେ ଶିବଙ୍କୁ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ରହିଲେ । କିନ୍ତୁ ଭଗବାନ ଶିବ ସର୍ବଜ୍ଞ ଓ ସେ ରାବଣର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଜାଣିପାରିଲେ । ନିଜ ପାଦର ବୁଢ଼ା ଆଙ୍ଗୁଠିରେ ସେ କୈଳାସକୁ ଦବାଇ ଯଥାପୂର୍ବ ସ୍ଥାନରେ ରଖିବା ସହ ଏହା ତଳେ ରାବଣଙ୍କୁ ଦବାଇ ବନ୍ଦୀ କରି ରଖିଲେ । ରାବଣ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ବିଳାପ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ନିଜ ମନ୍ତ୍ରୀଗଣଙ୍କ ଉପଦେଶ କ୍ରମେ ସେ ହଜାର ବର୍ଷ ଧରି ଶିବଙ୍କ ପାଇଁ ଗୀତ ଓ ମନ୍ତ୍ର ଗାଇଲେ । ଶେଷରେ ଶିବ ପ୍ରସନ୍ନ ହୋଇ ରାବଣଙ୍କୁ କ୍ଷମା ପ୍ରଦାନ କଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କୁ ଚନ୍ଦ୍ରହାସ ଖଡ୍‍ଗ ଉପହାର ଦେଲେ । କୈଳାସ ତଳେ ଦବିଯାଇ କାନ୍ଦିଥିବାରୁ ତାଙ୍କର ନାମ “ରାବଣ” ହେଲା । ପୂର୍ଣ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାକୋଷ ଅନୁଯାୟୀ ଯେ ନିଜେ ଉଚ୍ଚ ସ୍ୱରରେ ରାବ (କ୍ରନ୍ଦନ) କରେ ବା ଯେ ଅନ୍ୟକୁ ଉଚ୍ଚୈଃସ୍ୱରରେ କନ୍ଦାଏ ତାହାକୁ “ରାବଣ” କୁହନ୍ତି ।
ଏହି କିମ୍ବଦନ୍ତୀର ତାମିଲ ରୂପାନ୍ତରଣରେ କଥିତ ଅଛି ଯେ କୈଳାସ ପର୍ବତ ତଳେ ଦବି ବନ୍ଦୀ ହୋଇଯିବା ପରେ ରାବଣ ନିଜର ଏକ ମୁଣ୍ଡ, ହାତ, ମାସପେଶୀର ରଜ୍ଜୁ କାଟି ସେଥିରେ ଏକ ବୀଣା ପ୍ରସ୍ତୁତ କଲେ ଓ ଶିବଙ୍କ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ସୁନ୍ଦର ଗୀତ ଗାଇବାରେ ଲାଗିଲେ । ଏଥିରେ ଶିବ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ରାବଣଙ୍କୁ କ୍ଷମା କଲେ ଓ ଲଙ୍କାରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି ପୂଜା କରିବା ପାଇଁ ଏକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଶିବଲିଂଗ ପ୍ରଦାନ କଲେ । କିନ୍ତୁ ଶିବ ଏକ ସର୍ତ୍ତ ରଖିଲେ ଯେ ଲିଂଗଟି ଭୂପୃଷ୍ଠରେ ଯେଉଁଠି ଥରେ ରଖାଯିବ, ତାହା ସେଠାରେ ସର୍ବଦା ପାଇଁ ରହିବ । ଶିବଙ୍କ ପୁତ୍ର ଗଣେଶଙ୍କ ସହ ମିଶି ଦେବତାମାନେ ଏକ ଫନ୍ଦି ପାଞ୍ଚିଲେ । ଅସୁବିଧାରେ ପଡ଼ି ରାବଣଙ୍କୁ ଶିବଲିଙ୍ଗଟିକୁ ଆଉ ଜଣେ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ପଡ଼ିଲା ଯେ କି ଲିଙ୍ଗଟିକୁ ସେହିଠାରେ ତଳେ ରଖିଦେଲେ । ଗୋକର୍ଣ୍ଣାର ମହାବଳେଶ୍ୱର ମନ୍ଦିର କିମ୍ବା ବାଲେଶ୍ୱରର କୁମ୍ଭାରଗଢ଼ି ମଧ୍ୟରୁ କୌଣସି ଏକ ସ୍ଥାନରେ ସେହି ଶିବଲିଙ୍ଗଟିକୁ ରଖାଯାଇଥିବା ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ।
ରାବଣାନୁଗ୍ରହର ମୂର୍ତ୍ତିରେ ପରିପ୍ରକାଶ
ଏହି ମୂର୍ତ୍ତିରେ ଶିବ ଓ ପାର୍ବତୀ କୈଳାସ ପର୍ବତ ଉପରେ ବସିଥିବାର ଓ ପର୍ବତର ପାଦଦେଶରେ ରାବଣ ଏହାକୁ ଉଠାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟିତ ଥିବା ଦର୍ଶାଯାଇଥାଏ ।
କୈଳାସ ପର୍ବତର ଉପର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଶିବଙ୍କ ଚତୁର୍ଭୂଜ ବା ଦ୍ୱିଭୂଜ ମୂର୍ତ୍ତି ରହିଥାଏ । ଶିବଙ୍କ ବାମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ପାର୍ବତୀ ନିଜ ଦୁଇ ହାତରେ ଶିବଙ୍କୁ ଡରରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରିଥାନ୍ତି । ନିଜ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଆଶ୍ୱସ୍ତ କରୁଥିବା ଶିବଙ୍କ ମୁଖମଣ୍ଡଳ ଶାନ୍ତ ଥାଏ ଓ ସେ ମଧ୍ୟ ନିଜ ପତ୍ନୀଙ୍କୁ ଗୋଟିଏ କିମ୍ବା ଦୁଇ ହାତରେ ଆଲିଙ୍ଗନ କରି ଧରିଥାନ୍ତି । ଶିବଙ୍କ ମୁଣ୍ଡରେ ଜଟାର ମୁକୁଟ ଥିବା ବେଳେ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ମୁଣ୍ଡର କେଶ ସୁନ୍ଦର ଭାବେ ବିନ୍ୟସ୍ତ ଥାଏ । ଶିବଙ୍କ ଉପର ହାତରେ ତ୍ରିଶୂଳ ଥିବା ବେଳେ ତାଙ୍କ ତଳ ହାତର ଆଙ୍ଗୁଠିଗୁଡ଼ିକ ଅଭୟମୁଦ୍ରାରେ (ଭୟହୀନ ମୁଦ୍ରା) ଥାଏ । ଶିବ-ପାର୍ବତୀ ଏକ ପଦ୍ମ ଉପରେ ବସିଥାନ୍ତି କିମ୍ବା ସେମାନଙ୍କ ପାଦ ଏକ ପଦ୍ମ ଫୁଲ ଉପରେ ରହିଥାଏ । କିଛି ମୂର୍ତ୍ତିରେ ପାର୍ବତୀ ଶିବଙ୍କ ବାମ ଜଙ୍ଘରେ ବସିଥାନ୍ତି । କିଛି ମୂର୍ତ୍ତିରେ ଶିବ ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଥୋଡ଼ିକୁ ଆଦର ସହକାରେ ସ୍ପର୍ଶ କରିଥାନ୍ତି ।
ଏହି ମୂର୍ତ୍ତିରେ କୈଳାସ ପର୍ବତକୁ ଏକ ପଥର ଗଦା ବା ଏକ ବେଦୀ, ମଞ୍ଚ ଆକାରରେ ଦର୍ଶାଯାଇଥାଏ । କିଛି ମୂର୍ତ୍ତିରେ ଏହା ଏକାଧିକ ସ୍ତରବିଶିଷ୍ଟ ହୋଇଥାଏ । ପରବର୍ତ୍ତୀ କାଳର ମୂର୍ତ୍ତିମାନଙ୍କରେ ଆକାଶରେ ଦେବାଦେବୀ, ଭୃତ୍ୟ, ଋଷି, ପଶୁ ପ୍ରଭୃତି ମଧ୍ୟ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହୋଇଛନ୍ତି । କିଛି ମୂର୍ତ୍ତିରେ ଶିବଙ୍କ ପରିଚାରକ, ପାର୍ବତୀଙ୍କ ପରିଚାରିକା ଏବଂ ବାମନାକାର ଶିବଗଣ ମଧ୍ୟ ସ୍ଥାନ ପାଇଥାନ୍ତି । ଆକାଶରେ ଅପସରା ଓ ଦେବାଦେବୀ ଉଡ଼ି ଶିବ-ପାର୍ବତୀଙ୍କୁ ପ୍ରଶଂସା କରୁଥିବା କିଛି ମୂର୍ତ୍ତିରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ । ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ପରିପ୍ରକାଶ ମଧ୍ୟରେ କୈଳାସ ଉପରେ ଶିବଙ୍କ ବାହନ ନନ୍ଦୀ ଷଣ୍ଢ, ପାର୍ବତୀଙ୍କ ବାହନ ସିଂହ ଓ ଶିବ-ପାର୍ବତୀଙ୍କ ଦୁଇ ପୁତ୍ର ଗଣେଶ ଓ କାର୍ତ୍ତିକେୟ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବା ଅନ୍ୟତମ (ଯଥା – ଏଲୋରା ଗୁମ୍ଫାର ମୂର୍ତ୍ତି)। କିଛି ମୂର୍ତ୍ତିରେ ପର୍ବତ ଦୋହଲିବା ଯୋଗୁଁ ପଶୁ ଓ  ଭୃତ୍ୟମାନେ ଡରରେ ଦୌଡ଼ିବା, ରାବଣ ଉପରକୁ ପଥର ଓ ଅସ୍ତ୍ର ଫିଙ୍ଗି ଆକ୍ରମଣ କରିବା ମଧ୍ୟ ଦର୍ଶିତ ହୋଇଛି (ଯଥା – କାମ୍ବୋଡ଼ିଆର ବାନ୍ତେ ଶ୍ରାଇ ମନ୍ଦିରର ମୂର୍ତ୍ତି)।
ବାଦୀ
ନ୍ୟାୟଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ସାଧାରଣତଃ ପ୍ରଥମ ପକ୍ଷ, ଅପର ପକ୍ଷ ବିରୁଦ୍ଧରେ କୌଣସି ଅଭିଯୋଗ ନେଇ ଅଦାଲତର ଦ୍ୱାରସ୍ଥ ହୁଅନ୍ତି । ଭାରତର ନ୍ୟାୟୀକ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ବିଶେଷଭାବେ ଦେୱାନୀ ମକଦ୍ଦମାରେ ଏହି ପ୍ରଥମ ପକ୍ଷକୁ ବାଦୀ କୁହାଯାଏ । ଅଭିଯୋଗର ସାମନା କରୁଥିବା ଦ୍ୱିତୀୟ ପକ୍ଷକୁ ପ୍ରତିବାଦୀ କୁହାଯାଏ ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ: ଭାରତୀୟ ଆଇନ
ଚିତ୍ତରଞ୍ଜନ ରେଳ ଇଞ୍ଜିନ କାରଖାନା
ଚିତ୍ତରଞ୍ଜନ ରେଳ ଇଞ୍ଜିନ କାରଖାନା (ବଙ୍ଗଳା:চিত্তরঞ্জন লোকোমোটিভ ওয়ার্কস) ଏକ ସରକାରୀ ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ ରେଳ ଇଞ୍ଜିନ ନିର୍ମାଣ କାରଖାନା । ଏହା ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗର ଅସାନସୋଲଠାରେ ସ୍ଥାପିତ । ଏହା ପୃଥିବୀର ସର୍ବବୃହତ ରେଳ ଇଞ୍ଜିନ ନିର୍ମାଣ କାରଖାନା । thumb|WAP5 ଶ୍ରେଣୀର ଏକ ରେଳ ଇଞ୍ଜିନ ଚିତ୍ତରଞ୍ଜନ ରେଳ ଇଞ୍ଜିନ କାରଖାନାରେ ନିର୍ମିତ
ବିବରଣୀ
୧୯୫୦ ମସିହାରେ ଏହି ଶିଳ୍ପାନୁଷ୍ଠାନ ଭାରତୀୟ ରେଳବାଇଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହେଇଥିଲା ଓ ତାହାକୁ ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ଚିତ୍ତରଞ୍ଜନ ଦାସଙ୍କ ନାମାନୁସାରେ ଚିତ୍ତରଞ୍ଜନ ଲୋକୋମୋଟିଭ କାରଖାନା କୁହାଗଲା । ଏହି କାରଖାନା ନିକଟରେ ଥିବା ରେଳ ଷ୍ଟେସନକୁ ମଧ୍ୟ ଚିତ୍ତରଞ୍ଜନ ରେଳ ଷ୍ଟେସନ କୁହାଯାଏ ।
କାରଖାନାରୁ ପ୍ରଥମ ଷ୍ଟିମ ଇଞ୍ଜିନର ଉତ୍ପାଦନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ୧୯୫୦ ମସିହା ଜାନୁଆରୀ ୨୬ରେ ଆରମ୍ଭ ହେଲା । ବ୍ରିଟେନ ର North British Locomotive Company ସହ ସହବନ୍ଧିତ ହେଇ ଏହି କାରଖାନା ଜ୍ଞାନକୌଶଳ ପାଇଥିଲା । ୧୯୫୦, ନଭେମ୍ବର ୧ ତାରିଖରେ ଏଥିରୁ ପ୍ରସ୍ତୁତ ପ୍ରଥମ ଷ୍ଟିମ ଇଞ୍ଜିନ(WG ଶ୍ରେଣୀର ଇଞ୍ଜିନ)କୁ ଭାରତର ତତ୍ କାଳୀନ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଡାଃ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସାଦ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ଚିତ୍ତରଞ୍ଜନ ଦାସଙ୍କ ନାମରେ  ଉତ୍ସର୍ଗ କରିଥିଲେ । ନିକଟସ୍ଥ ରେଳ ଷ୍ଟେସନ, ଯାହା ଆଗରୁ ମିହିଜାମ ନାମରେ ପରିଚିତ ଥିଲା ତାହାକୁ 'ଚିତ୍ତରଞ୍ଜନ ଷ୍ଟେସନ' ନାମ ପ୍ରଦାନ କରାଗଲା ।
ଏହି କାରଖାନା ପାଇଁ କେତେକ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଯନ୍ତ୍ରପାତି ବ୍ରିଟେନରୁ ଆମଦାନୀ କରାଯାଉଥିଲା ।
୧୯୬୮ ମସିହା ପରେ ଷ୍ଟିମ ଇଞ୍ଜିନ ଅପେକ୍ଷା ଡିଜେଲ ଇଞ୍ଜିନର ବେଶି ଚାହିଦା ରହିଲା । ତେଣୁ ଏହି କାରଖାନାରେ ଡିଜେଲ ଇଞ୍ଜିନର ନିର୍ମାଣ କାମ ୧୯୬୮ରୁ ଆରମ୍ଭ ହେଲା । ତତ୍ ପରେ ଉଭୟ ଷ୍ଟିମ ଓ ଡିଜେଲ ଇଞ୍ଜିନ ସ୍ଥାନରେ ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ ଇଞ୍ଜିନଦ୍ୱାରା ଟ୍ରେନ ସବୁ ଚଳିବାର ସୁବିଧା ହେଲା । ଅନେକ ରେଳପଥ ବୈଦ୍ୟୁତିକରଣ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ ହେଲା ପରେ ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ ଇଞ୍ଜିନର ଚାହିଦା ବୃଦ୍ଧି ହେଲା । ଚିତ୍ତରଞ୍ଜନ ଇଞ୍ଜିନ କାରଖାନାରେ ୧୯୭୩ ଓ ୧୯୭୪ ମସିହାରେ ଯଥାକ୍ରମେ ଷ୍ଟିମ ଇଞ୍ଜିନ ଓ ଡିଜେଲ ଇଞ୍ଜିନର ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ବନ୍ଦ କରାଗଲା । ତାହାପରଠୁ ଏହି କାରଖାନାରେ କେବଳ ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ ଇଞ୍ଜିନର ନିର୍ମାଣ ହଉଛି ।
କାରଖାନାରେ ଆବଶ୍ୟକିୟ ଲୁହା ଓ ଇସ୍ପାତ IISCO ଷ୍ଟିଲ କାରଖାନା, ଆସନସୋଲ ଓ ଟାଟା ଷ୍ଟିଲ, ଜାମସେଦପୁରରୁ ଆହରଣ କରାଯାଇଥାଏ । thumb|WAP 7 ଶ୍ରେଣୀର ଏକ ରେଳ ଇଞ୍ଜିନ
ଇଞ୍ଜିନ ସମୂହ
WAP-5 : 5440 hp, 25 kV AC, Broad Gauge (B.G.), passenger locomotive, 160 km/hr / 200 km/hr, 3-phase technology
WAG-9 : 6000 hp, 25 kV AC, Broad Gauge (B.G.), freight locomotive,100 km/hr, 3-phase technology
WAG-7 : 5000 hp, 25 kV AC, Broad Gauge (B.G.), 1.676 m, freight locomotive, 100 km/hr, Tap changer/ DC Traction Motor technology
WAP-4 : 5000 hp, 25 kV AC, Broad Gauge (B.G.), 1.676 m, passenger locomotive, 130 km/hr, Tap changer/ DC Traction Motor technology
ଟ୍ରାକସନ  ମୋଟର
I 3-PHASE TRACTION MOTOR TYPE 6FRA6068 & 6FXA 7059: 3-Phase Trcation Motors type 6FRA6068 for WAG-9 and WAP-7 locomotives & 6FXA7059 for WAP-5 locomotive are being manufactured indigenously by CLW since the financial year 1998-99 & 1999-2000 respectively. With the production of 3-phase Traction Motor,CLW has entered the era of state of the art,3-phase technology
II HITACHI TRACTION MOTOR TYPE HS15250A: Hitachi traction Motor is one of the most critical and vital equipment in conventional Electric locomotives type WAG-7 & WAP-4 under production at CLW.The production of Hitachi TM is now completely stabilized.
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗ
ନବ ଚରଣ ମାଝି
ନବ ଚରଣ ମାଝି ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ । ନବ ଚରଣ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି । ୨୦୧୯ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ହୋଇଥିବା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ରାଇରଙ୍ଗପୁର ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ୧୬ଶ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା କୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ।
ଜନ୍ମ, ପରିବାର ଓ ଶିକ୍ଷା
ନବ ଚରଣ ମାଝି ୧୯୬୧ ମସିହାର ଅପ୍ରେଲ ମାସ ୧୮ ତାରିଖରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ନାମ ଧାମୁ ମାଝି । ନବଙ୍କର ଶିକ୍ଷାଗତ ଯୋଗ୍ୟତା ଇତିହାସରେ ସ୍ନାତକ ।
ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ
ନବ ଚରଣ ମାଝି ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟିର କର୍ମକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ଥରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୬୧ ଜନ୍ମ ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ ଶ୍ରେଣୀ:ମୟୂରଭଞ୍ଜ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ ଶ୍ରେଣୀ:୧୬ଶ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ବିଭୁ ପାଢ଼ି
ବିଭୁ ପାଢ଼ି (ଜନ୍ମ:୧୬ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୫୧) ଜଣେ ସାହିତ୍ୟିକ । ସେ ଉଭୟ ଇଂରାଜୀ ଓ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ଲେଖନ୍ତି । ଜଣେ ସାହିତ୍ୟ ଅନୁବାଦକ ଓ ସମାଲୋଚକ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ସେ ପରିଚିତ ।
ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନୀ
ବିଭୁ, ୧୯୫୧ ମସିହା ଜାନୁଆରୀ ୧୬ ତାରିଖରେ କଟକରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ରେଭେନ୍‌ସା କଲିଜିଏଟ ସ୍କୁଲ ଓ ରାଣୀହାଟ ସ୍କୁଲରେ ସେ ପାଠ ପଢ଼ିଥିଲେ । ରେଭେନ୍ସା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ସେ ୧୯୬୯ ମସିହାରେ ଇଂରାଜୀରେ ସ୍ନାତକ ଓ ୧୯୭୧ ମସିହାରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ପାଠ ସମାପ୍ତ କରିଥିଲେ । ୧୯୯୧ ମସିହାରେ ସେ ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଡିଲିଟ ହାସଲ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଧର୍ମପତ୍ନୀ ମୀନାକ୍ଷୀ ପାଢ଼ି ଜଣେ ଅଧ୍ୟାପିକା ଓ ଲେଖିକା ।
ବୃତ୍ତିଗତ ଜୀବନୀ
ବିଭୁ, ୧୯୭୪ ମସିହାରେ ରେଭେନ୍ସା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଇଂରାଜୀ ଅଧ୍ୟାପକ ଭାବରେ ଶିକ୍ଷାଦାନ ଆରମ୍ଭ କରି ୧୯୮୧ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଓ ପୁଣି ୧୯୮୫ରୁ ୧୯୯୨ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଠାରେ ନିୟୋଜିତ ଥିଲେ । ସେ ଇନ୍ଦିରା ଗାନ୍ଧୀ ମୁକ୍ତ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଓଡ଼ିଶା ପାଇଁ ପରାମର୍ଶଦାତା ଭାବରେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୫୧ ଜନ୍ମ ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
ରେନିଗୁନ୍ତା
ଏକ ଭାରତୀୟ ଅଟେ । ଏହା ଆନ୍ଧ୍ର ପ୍ରଦେଶର ଚିତ୍ତୋଓର୍ ଜିଲ୍ଲାରେ ଅବସ୍ଥିତ ।
ଭୌଗଳିକ ଅବସ୍ଥିତି
୧୩.୬୩୬୮ ଉତ୍ତର ଅକ୍ଷାଂଶ ଓ ୭୯.୫୦୩୯ ପୂର୍ବ ଦ୍ରାଘିମାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ସମୁଦ୍ର ପତନଠାରୁ ଏହା ୩୮୭ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚତାରେ ରହିଛି ।
ଜନସଂଖ୍ୟା ଓ ସାକ୍ଷରତା
୨୦୦୧ ମସିହାର ଭାରତୀୟ ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ, ସହରର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା ୨୩୮୫୨ ଅଟେ । ସେଥି ମଧ୍ୟରୁ ୫୦.୨୮% ଜଣ ପରୁଷ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ୪୯.୭୨% ଜଣ ନାରୀ ଅଟନ୍ତି । ର ସାକ୍ଷରତା ହାର ୭୬.୫୦% ଅଟେ । ଏହା ଜାତୀୟ ହାରଠାରୁ -୧୧.୬୬% ପ୍ରତିଶତ କମ ଅଟେ । ସେଥିରୁ ୪୧.୬୦% ପ୍ରତିଶତ ପୁରୁଷ ଓ ୩୪.୯୦% ନାରୀ ଅଟନ୍ତି । ୧୦.୬୪% ଲୋକ ସେଠାରେ ୬ ବର୍ଷ ବୟସରୁ କମ ବୟସ୍କ ଅଟନ୍ତି ।
ଭାଷା
ତେଲୁଗୁ ର ସରକାରୀ ଭାଷା ଅଟେ ।
ବାହାର ଲିଙ୍କ
ଶ୍ରେଣୀ:ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶର ସହର ଶ୍ରେଣୀ:ବଟ ତିଆରି ଭୌଗଳିକ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଶ୍ରେଣୀ:ବଟ ତିଆରି ଭୌଗଳିକ ପ୍ରସଙ୍ଗ2
ନିରଞ୍ଜନ ପ୍ରଧାନ
ନିରଞ୍ଜନ ପ୍ରଧାନ (ଜନ୍ମ: ୧ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୫୯) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ଦୁଇଥର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି । ୨୦୦୪ ଓ ୨୦୦୯ ମସିହାରେ ହୋଇଥିବା ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ସେ କୋଦଳା ଓ ପୋଲସରା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ଯଥାକ୍ରମେ ୧୩ଶ ଓ ୧୪ଶ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା କୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।
ଜନ୍ମ, ପରିବାର ଓ ଶିକ୍ଷା
ନିରଞ୍ଜନ ୧୯୫୯ ମସିହାର ଜାନୁଆରୀ ୧ ତାରିଖରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ନାମ ବୁଲି ପ୍ରଧାନ ଓ ପତ୍ନୀଙ୍କ ନାମ ନର୍ମଦା ପ୍ରଧାନ ।
ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ
ନିରଞ୍ଜନ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟିରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି । ପୂର୍ବରୁ ସେ ବିଜୁ ଜନତା ଦଳର ରାଜନେତା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ଦୁଇଥର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୫୯ ଜନ୍ମ ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ ଶ୍ରେଣୀ:ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ ଶ୍ରେଣୀ:୧୩ଶ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ ଶ୍ରେଣୀ:୧୪ଶ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଗାନ୍ଧୀଜୀଙ୍କର ଓଡ଼ିଶା ଗସ୍ତ
ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ, ୧୯୨୧ ମସିହାରୁ ୧୯୪୬ ମସିହା ମଧ୍ୟରେ ୮ଥର ଓଡ଼ିଶା ଗସ୍ତରେ ଆସିଥିଲେ ।
ପ୍ରଥମ ଗସ୍ତ ( ୨୩ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୨୧ - ୨୯ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୨୧)
୧୯୨୧ ମସିହା ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୩ ତାରିଖରେ କଟକରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ । ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୪ ତାରିଖ ଦିନ ସେ କଟକର କଦମ-ଏ-ରସୁଲଠାରେ ଏକ ସଭାରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ । ଏଠାରେ ସେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ ଅସହଯୋଗ ଆନ୍ଦୋଳନ ବାବଦରେ ବୁଝାଇଥିଲେ । ସେ ବିନୋଦ-ବିହାରୀଠାରେ ଓ କାଠଯୋଡ଼ି ନଦୀପଠାରେ ଏକ ମହିଳାମାନଙ୍କ ସମାବେଶରେ ଉଦବୋଧନ ଦେଇଥିଲେ । ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୫ତାରିଖରେ ସେ ଭଦ୍ରକର ଗାନ୍ଧୀ ପଡ଼ିଆଠାରେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ ଉଦବୋଧନ ଦେଇଥିଲେ । ସେହିଦିନ ସେ ସତ୍ୟବାଦୀ ବନ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଗସ୍ତରେ ମଧ୍ୟ ଯାଇଥିଲେ । ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ସେ ପୁରୀ ଚାଲି ଯାଇଥିଲେ । ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୭ତାରିଖରେ ସେ ପୁରୀରେ ଏକ ସମାବେଶରେ ଭାରତର ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ ବିଷୟରେ ଲୋକଙ୍କୁ ବୁଝାଇଥିଲେ । ମାର୍ଚ୍ଚ ୨୯ତାରିଖରେ ସେ ଗୋପବନ୍ଧୁ ଦାସଙ୍କ ସହ ବ୍ରହ୍ମପୁର ଗସ୍ତରେ ଯାଇ ବ୍ରହ୍ମପୁର ଷ୍ଟାଡ଼ିୟମରେ ଲୋକଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧନ କରିଥିଲେ । ୨୯ ମାର୍ଚ୍ଚ ଦିନ ହିଁ ସେ ଓଡ଼ିଶାରୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କରିଥିଲେ । ୨୦୨୧ ମସିହାରେ ଗାନ୍ଧୀଜୀଙ୍କର ଏହି ପ୍ରଥମ ଗସ୍ତର ଶତବାର୍ଷିକୀ ପାଳନ କରାଯାଇଥିଲା ।
ଦ୍ୱିତୀୟ ଗସ୍ତ ( ୧୯ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୨୫ - ୨୦ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୨୫)
ଏହି ଗସ୍ତରେ ଗାନ୍ଧୀଜୀ ମଧୁସୂଦନ ଦାସଙ୍କଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଉତ୍କଳ ଟ୍ୟାନେରୀକୁ ବୁଲି ଦେଖିଥିଲେ । କଟକରେ ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନ ମଧ୍ୟ ସେ ଏହି ଗସ୍ତମଧ୍ୟରେ ବୁଲିଥିଲେ । ଅଗଷ୍ଟ ୨୦ ତାରିଖ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ସେ ଓଡ଼ିଶା ଗସ୍ତ ସାରି କଲିକତା ଚାଲି ଯାଇଥିଲେ ।
ତୃତୀୟ ଗସ୍ତ ( ୪ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୨୭ - ୨୧ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୨୭)
ଏହି ଗସ୍ତରେ ଗାନ୍ଧୀଜୀ ଖଦିର ମହତ୍ତ୍ୱ ବାବଦରେ ଲୋକଙ୍କୁ ବୁଝାଇଥିଲେ । ବ୍ରହ୍ମପୁର ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ କେତେକ ସ୍ଥାନର ଖଦି ବୁଣା କେନ୍ଦ୍ରମାନ ବୁଲି ଦେଇଥିଲେ । ସେ ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲାର ବନ୍ୟାପ୍ଲାବିତ ସ୍ଥାନ ବୁଲି ଦେଖିଥିଲେ । ଅତ୍ୟଧିକ ଭ୍ରମଣ ଯୋଗୁ ସେ ଏହି ସମୟରେ ଅସୁସ୍ଥ ହୋଇପଡ଼ିଥିଲେ ଓ ବହୁତ ସମୟ ଘର ଭିତରେ ରହିଥିଲେ । ଡିସେମ୍ବର ୨୦ ତାରିଖରେ ସେ କଟକରେ ଏକ ସଭାରେ ଯୋଗଦେଇଥିଲେ । ଡିସେମ୍ବର ୨୧ ତାରିଖରେ ସେ ଓଡ଼ିଶାରୁ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କରିଥିଲେ ।
ଚତୁର୍ଥ ଗସ୍ତ ( ଡିସେମ୍ବର ୧୯୨୮ )
୧୯୨୮ ମସିହା ଡିସେମ୍ବର ମାସରେ ଗାନ୍ଧୀଜୀ କଲିକତା ଯାଉଥିବା ସମୟରେ ଝାରସୁଗୁଡ଼ାଠାରେ ଟ୍ରେନରୁ ଓହ୍ଲେଇ ପଡ଼ିଥିଲେ । ସେଠାରେ ଏକ ଜନସମାବେଶକୁ ସେ ଉଦବୋଧନ ଦେଇଥିଲେ । ସେଠାରୁ ସେ ସମ୍ବଲପୁର ଗସ୍ତ କରିଥିଲେ । ସମ୍ବଲପୁରରେ ମହାନଦୀ କୂଳରେ ସେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ ଭେଟି ତାଙ୍କ ଦୁଃଖ ଅସୁବିଧା ବାବଦରେ ଅବଗତ ହୋଇଥିଲେ ।
ପଞ୍ଚମ ଗସ୍ତ ( ୫ ମଇ ୧୯୩୪ - ୧୬ ମଇ ୧୯୩୪ )
ଏହି ଗସ୍ତରେ ଗାନ୍ଧୀଜୀ ଓଡ଼ିଶାରେ ପଦଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ । ମଇ ୫ ତାରିଖରେ ସେ ଝାରସୁଗୁଡ଼ା ଓ ସମ୍ବଲପୁରଠାରେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଧିତ କରିଥିଲେ । ଏଥିରେ ସେ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟତା ବିରୋଧରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଜାଗ୍ରତ କରିଥିଲେ । ତହିଁ ପରଦିନ ସେ ଅନୁଗୋଳ ଅଭିମୁଖେ କାରଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ । ମଇ ମାସ ୭ ତାରିଖରେ ସେ ପୁରୀରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ । ମଇ ମାସ ୮ ତାରିଖରେ ସେ ପୁରୀଠାରେ ଉତ୍କଳମଣୀ ଗୋପବନ୍ଧୁ ଦାସଙ୍କର ଏକ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତୀ ଉନ୍ମୋଚନ କରିବା ପରେ ପୁରୀରୁ କଟକ ଅଭିମୁଖେ ସେ ପଦଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ । ଏହି ପଦଯାତ୍ରା ମଧ୍ୟରେ ସେ କାଦୁଆ ଆଶ୍ରମ, ସତ୍ୟଭାମାପୁର ଓ ବାଲିଅନ୍ତାଠାରେ ବିଶ୍ରାମ ନେଇଥିଲେ ଓ ଜନସାଧାରଣଙ୍କୁ ସମ୍ବୋଦିତ କରିଥିଲେ । ୧୬ ମଇ ଦିନ ସେ ପାଟଣା ଅଭିମୁଖେ ଯାତ୍ରାରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ।
ଷଷ୍ଠ ଗସ୍ତ ( ୨୧ ମଇ ୧୯୩୪ - ୭ ଜୁନ ୧୯୩୪ )
ଗାନ୍ଧୀଜୀ ନିଜର ପଦଯାତ୍ରା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଜାରିରଖି ମଇ ମାସ ୨୧ ତାରିଖ ଦିନ ପୁଣି ଓଡ଼ିଶା ଆସିଥିଲେ । ଯାଜପୁର ଜିଲ୍ଲାର ବୈରୀଠାରୁ ନିଜର ପଦଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କରି ସେ କଟକ ଜିଲ୍ଲା, କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ଜିଲ୍ଲା, ବରୀ, କବୀରପୁର ଓ ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲାର ଅନେକ ସ୍ଥାନ ଗସ୍ତ କରିଥିଲେ ।
ସପ୍ତମ ଗସ୍ତ ( ୨୫ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୩୮ - ୩୧ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୩୮ )
ଏହି ଗସ୍ତ ସମୟରେ ଗାନ୍ଧୀଜୀ ଗାନ୍ଧୀ ସେବା ସଂଘ ଆନୁକୁଲ୍ୟରେ ଏକ ସପ୍ତାହବ୍ୟାପୀ ଆଲୋଚନାଚକ୍ରରେ ଭାଗନେଇଥିଲେ । ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲାର ଡେଲାଙ୍ଗ ଅନ୍ତର୍ଗତ ବେରାବୋଈଠାରେ ଏକ କୃଷି ଓ ଗ୍ରାମ୍ୟ ଭିତ୍ତିକ ପ୍ରଦର୍ଶନୀ ସେ ବୁଲି ଦେଖିଥିଲେ । ଏହି ପ୍ରଦର୍ଶନୀକୁ ଗାନ୍ଧୀଜୀଙ୍କ ସହିତ ସର୍ଦ୍ଦାର ବଲ୍ଲଭଭାଇ ପଟେଲ ଓ ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସାଦ ମଧ୍ୟ ବୁଲି ଦେଖିଥିଲେ ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ଇତିହାସ
ଦୀନବନ୍ଧୁ ସାହୁ
ଦୀନବନ୍ଧୁ ସାହୁ (୧୦ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୧୦ - ୭ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୮୦) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ ଏବଂ ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସର କର୍ମକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ । ଦୀନବନ୍ଧୁ ଓଡ଼ିଶା ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ତିନିଥର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ୧୯୪୬ ମସିହାରେ ସ୍ୱାଧୀନତା ପୂର୍ବର ୨ୟ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନଙ୍କୁ ସେ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ାରୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ଏହାପରେ ଭାରତ ସ୍ୱାଧୀନତ ହେବାପରେ ସେ ୧୯୫୨ ଓ ୧୯୫୭ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ହୋଇଥିବା ନିର୍ବାଚନରେ ସେ କେନ୍ଦ୍ରାପଡ଼ା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ଯଥାକ୍ରମେ ୧ମ ଓ ୨ୟ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା କୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।
ଜନ୍ମ, ପରିବାର ଓ ଶିକ୍ଷା
ଦୀନବନ୍ଧୁ ସାହୁ ୧୯୧୦ ମସିହାର ଅକ୍ଟୋବର ମାସ ୧୦ ତାରିଖରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ନାମ ସୋବେନି ସାହୁ । ଦୀନବନ୍ଧୁଙ୍କର ପେଶାରେ ଜଣେ ଓକିଲ ଥିଲେ ।
ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ
ଦୀନବନ୍ଧୁ ସାହୁ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସର କର୍ମକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଏବଂ ମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।
ମୃତ୍ୟୁ
ଦୀନବନ୍ଧୁ ସାହୁ ୧୯୮୦ ମସିହାର ଅକ୍ଟୋବର ମାସ ୭ ତାରିଖରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ । ମୃତ୍ୟୁବେଳକୁ ତାଙ୍କୁ ୬୯ ବର୍ଷ ବୟସ ହୋଇଥିଲା ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୧୦ ଜନ୍ମ ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୮୦ ମୃତ୍ୟୁ ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ ଶ୍ରେଣୀ:୧ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ ଶ୍ରେଣୀ:୨ୟ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ସାନଖେମୁଣ୍ଡି (ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ)
ସାନଖେମୁଣ୍ଡି (କ୍ରମିକ ସଂଖ୍ୟା: ୧୩୦) ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା ଅନ୍ତର୍ଗତ ଏକ ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ । ଏହି ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଅଞ୍ଚଳ ଗୁଡ଼ିକ ହେଲା: ସାନଖେମୁଣ୍ଡି ବ୍ଳକ ଓ ଧରାକୋଟ ବ୍ଳକ ।
ଗତ ୨୦୧୪ ନିର୍ବାଚନରେ ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ ପ୍ରାର୍ଥିନୀ ନନ୍ଦିନୀ ଦେବୀ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ ପ୍ରାର୍ଥୀ ରମେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ଜେନାଙ୍କଠାରୁ ୮୨୨୨ ଖଣ୍ଡ ଅଧିକ ଭୋଟ ପାଇ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଛନ୍ତି।
ଗତ ୨୦୦୯ ନିର୍ବାଚନରେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ ପ୍ରାର୍ଥୀ ରମେଶ ଚନ୍ଦ୍ର ଜେନା, ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି ପ୍ରାର୍ଥୀ କିଶୋର ଚନ୍ଦ୍ର ସିଂହ ଦେଓଙ୍କଠାରୁ ୨୩,୫୯୩ ଅଧିକ ଭୋଟ ପାଇ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।
୨୦୦୯ ନିର୍ବାଚନ ଫଳାଫଳ
* : ମୋଟ ବୈଧ ଭୋଟର ଶତକଡ଼ା ଭାଗ
ନିର୍ବାଚିତ ବିଧାୟକଗଣ
ନବଗଠିତ ସାନଖେମୁଣ୍ଡି ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରେ ୨୦୦୯ ଓ ୨୦୧୪ରେ ୨ଥର ନିର୍ବାଚନ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇସାରିଛି । ଏହି ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିବା ବିଧାୟକମାନେ ହେଲେ:
ଆସ୍ଟିଗମାଟିଜ୍ମ
ଆସ୍ଟିଗମାଟିଜ୍ମ ବା ଦୃଷ୍ଟିବୈଷମ୍ୟ (Astigmatism) ରୋଗ ହେଲେ ଚକ୍ଷୁରେ (eye) ପ୍ରତିସରଣ ଦୋଷ (refractive error) ହେବାଦ୍ୱାରା ରେଟିନା (retina) ଉପରେ ଆଲୋକ ରଶ୍ମୀ ସମ ଭାବରେ ଫୋକସ ହୁଏନି । ଏହ ଫଳରେ ଝାପସା ଦୃଷ୍ଟି (blurred vision) ହୁଏ ବା ଦୂରତା ନିର୍ବିଶେଷରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଜିନିଷ ବଙ୍କା ଟଙ୍କା ଦେଖାଯାଏ । ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ: ଆଖି କଷ୍ଟ, ମୁଣ୍ଡବଥା ଓ ରାତିରେ ଡ୍ରାଇଭ କରିବାରେ ଅସୁବିଧା ହୁଏ । ପ୍ରାକ୍ ଜୀବନରେ ଏହା ଆରମ୍ଭ ହେବା ଫଳରେ କ୍ଷୀଣ ଦୃଷ୍ଟି ବା ଆମ୍ବ୍ଲିଓପିଆ ହୁଏ ।
ଆସ୍ଟିଗମାଟିଜ୍ମ ରୋଗର କାରଣ ଅଦ୍ୟାବଧି ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇନାହିଁ । ଆଂଶିକ ଭାବରେ ଏହା ଜେନେଟିକ (genetic) ସ‌ହିତ ସଂପୃକ୍ତ ଥିବା ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ । ସ୍ୱଚ୍ଛପଟଳ/କର୍ନିଆର (cornea) ସମ ବକ୍ରତା ନ ଥିବା ବା ଚକ୍ଷୁ ଜବକାଚରେ (lens of the eye) ତୃଟି ଥିବା ଯୋଗୁ ଏହି ବେମାରୀ ହୁଏ । ଚକ୍ଷୁ ପରୀକ୍ଷା କରି ଏହି ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ ।
ଏହି ରୋଗର ଚିକିତ୍ସା ନିମନ୍ତେ ୩ଟି ବିକଳ୍ପ ଆଛି: ଚଷମା (glasses), କଣ୍ଟାକ୍ଟ ଲେନ୍ସ (contact lens) ଓ ଅପରେଶନ । ସାଧାରଣ ଚିକିତ୍ସାରେ ଚଷମା ଦିଆଯାଏ । କଣ୍ଟାକ୍ଟ ଲେନ୍ସ ଲଗେଇଲେ ଦୃଷ୍ଟି ପରିସୀମା (field of vision) ଅଧିକ ହୁଏ । ରିଫ୍ରାକ୍ଟିଭ ଅପରେଶନ (Refractive surgery) ସାହାଯ୍ୟରେ ଚକ୍ଷୁର ଆକାର ସବୁଦିନ ପାଇଁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିଦିଆଯାଏ ।
ୟୁରୋପ ଓ ଏସିଆରେ ପ୍ରାୟ ୩୦ରୁ ୬୦% ଯୁବ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ଆସ୍ଟିଗମାଟିଜ୍ମ ଥାଏ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ବୟସରେ ଲୋକଙ୍କର ଏହି ବେମାରୀ ହୋଇପାରେ । ସନ ୧୮୦୦ରେ ପ୍ରଥମେ ଥୋମାସ ୟଙ୍ଗ (Thomas Young) ଏହି ରୋଗ ବିଷୟ ରିପୋର୍ଟ କରିଥିଲେ ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ବାମାପଦ ତ୍ରିପାଠୀ
ବାମାପଦ ତ୍ରିପାଠୀ, ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ସାମ୍ବାଦିକ ଏବଂ ସମ୍ପାଦକ । ସେ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରମୁଖ ସମ୍ବାଦପତ୍ର ସମାଜର ମୁଖ୍ୟ ସମ୍ପାଦକଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟକରି ୨୦୨୦ ମସିହା ଜାନୁଆରୀ ମାସରେ ଅବସର ନେଇଥିଲେ । ସମାଜରେ ଯୋଗଦେବା ପୂର୍ବରୁ ତ୍ରିପାଠୀ ସମ୍ବାଦର ଏଡିଟେରିଆଲ ବୋର୍ଡ଼ର ମୁଖ୍ୟଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ଏହା ବ୍ୟତିତ ସେ ପ୍ରଜାତନ୍ତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ସେ ସମ୍ବଲପୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ପାଠ ପଢ଼ିଥିଲେ ।
ହାଦିକ କିଆନି
ହାଦିକ କିଆନି (Punjabiରେ and, TI(c) ଜଣେ ପାକିସ୍ଥାନୀ ଗାୟିକା, ଗୀତ ଲେଖକ, ଗିଟାର ବାଦକ, ସଙ୍ଗୀତ କମ୍ପୋଜର, ଅଭିନେତ୍ରୀ ଓ ଲୋକ‌ହିତକାରୀ ଅଟନ୍ତି । ସେ ଅନେକ ସ୍ଥାନୀୟ ଓ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ପୁରସ୍କାର ପାଇଛନ୍ତି ଓ ରୟଲ ଆଲବର୍ଟ ହଲ ତ‌ଥା କେନେଡ଼ି ସେଣ୍ଟରରେ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଛନ୍ତି ।   ଉର୍ଦ୍ଦୁ ଭାଷା ଓ ପଞ୍ଜାବୀ ଭାଷା ବ୍ୟତୀତ ସେ ପାସ୍ତୋ ଭାଷାରେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଗୀତ ଗାଇଛନ୍ତି  ।
୨୦୦୬ ମସିହାରେ ପାକିସ୍ଥାନରେ ସଙ୍ଗୀତ ପ୍ରତି ତାଙ୍କର ଅବଦାନ ନିମନ୍ତେ ତାଙ୍କୁ ପାକିସ୍ଥାନର ଚତୁର୍ଥ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନାଗରିକ ସମ୍ମାନ 'ତମଘା-ଏ=ଇମିତିଆଜ' ଦିଆଯାଇଥିଲା । ୨୦୧୦ ମସିହାର ମିଳିତ ଜାତିସଂଘର ଡେଭଲପମେଣ୍ଟ ପ୍ରୋଗ୍ରାମର ଗୁଡଉଇଲ ରାଷ୍ଟ୍ରଦୂତ ଭାବରେ ନିଯୁକ୍ତ କରାଯାଇଥିଲେ ଓ ସେ ମିଳିତ ଜାତିସଂଘର ପ୍ରଥମ ମହିଳା ଥିଲେ ଯାହାଙ୍କୁ ଏହି ସମ୍ମାନ ଦିଆଯାଇଥିଲା ।
୨୦୧୬ ମସିହାରେ ଦେଶର ମୂଖ୍ୟ ସମ୍ବାଦ ସଂସ୍ଥା 'ଜଙ୍ଗ ଗ୍ରୁପ ନିଉଜପେପର' ପାୱାର ଏଡିସନ ତରଫରୁ ତାଙ୍କୁ ପାକିସ୍ଥାନର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଓ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ମାନ୍ୟତା ଦିଆଯାଇଥିଲା ।
ପ୍ରାକ୍ ଜୀବନ ଓ ବୃତ୍ତି
କିଆନି ରାୱଲପିଣ୍ଡରେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ଓ ତାଙ୍କଠାରୁ ବଡ଼ ଭାଇ ଇରଫାନ କିଆନି ଓ ଭଉଣୀ ସଶା ଥିଲେ । ସେ ତିନି ବର୍ଷ ବୟସର ଶିଶୁ ହୋଇଥିଲା ବେଳେ ତାଙ୍କ ପିତା ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିଲା । ତାଙ୍କ ମାତା ଖ‌ୱର କିଆନି ସରକାରୀ ଗାର୍ଲସ ସ୍କୁଲର ପ୍ରିନସିପାଲ ଥିଲେ । ଝିଅର ସଙ୍ଗୀତ ଆଗ୍ରହ ଦେଖି ତାଙ୍କୁ ପାକିସ୍ଥାନ ନ୍ୟାସନାଲ କାଉନସିଲ ଅଫ ଦି ଆର୍ଟସରେ ନାମ ଲେଖାଇଦେଲେ । ତାଙ୍କର ଶିକ୍ଷୟିତ୍ରୀ ମ୍ୟାଡାମ ନରଗିସ ନହୀଦଙ୍କଠାରୁ ସଙ୍ଗୀତର ପ୍ରାକ୍ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିଥିଲେ ।
ଭିକାର-ଉନ-ନିଶା ଗାର୍ଲସ ସ୍କୁଲରେ ପଢ଼ିଲା ବେଳେ ତୁର୍କୀ, ଜୋର୍ଡ଼ାନ, ବୁଲଗେରିଆ ଓ ଗ୍ରୀସରେ ଅନଷ୍ଠିତ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଶିଶୁ ମହୋତ୍ସବରେ କିଆନି ପାକିସ୍ଥାନ ତରଫରୁ ଭାଗ ନେଇ ହଜାର ସଂଖ୍ୟକ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରି ଅନେକ ମେଡାଲ ଜିତିଥିଲେ । ପାକିସ୍ଥାନ ଟିଭିରେ ସୋହାଇଲ ରାନାଙ୍କ ପ୍ରସ୍ତୁତ ସାପ୍ତାହିକ ଶିଶୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ "ରଙ୍ଗ ବରଙ୍ଗି ଦୁନିଆ"ରେ ଭାଗ ନେଉଥିଲେ ।
ଅଷ୍ଟମ ଶ୍ରେଣୀରେ ପାଠ ପଢ଼ିଲା ବେଳେ ସେ ତାଙ୍କ ଜନ୍ମ ସ୍ଥାନ ରାୱଲପିଣ୍ଡିରୁ ଲାହୋର ଚାଲିଗଲେ ଓ ସେଠାରେ ଉସ୍ତାଦ ଫିଜ ଅହମଦ ଖାନ ଓ ୱାଜିଦ ଅଲି ନାଶାଦଙ୍କଠାରୁ କ୍ଲିସିକାଲ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ପାକିସ୍ଥାନର ମୂଖ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠାନ 'କିନ୍ନେୟାର୍ଡ଼ କଲେଜ ଫର ଓମେନ ୟୁନିଭରସିଟି'ରୁ ମନୋବିଜ୍ଞାନରେ ବ୍ୟାଚେଲର ଡିଗ୍ରୀ ଓ ଲାହୋରର ଐତିହାସିକ ସରକାରୀ କଲେଜ ୟୁନିଭରସିଟିରୁ ମନୋବିଜ୍ଞାନରେ ମାଷ୍ଟର ଡିଗ୍ରୀ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ।
୨୦୧୮ ମସିହାର କିଆନି "୩ ବାହାଦୂର: ରାଇଜ ଅଫ ୱାରିଅର"ର ଶିର୍ଷକ ଭୂମିକାର ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ । ପାକିସ୍ଥାନର ଏହି ଆନିମେସନ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପ୍ରଥମ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ବିଜେତା ହୋଇଥିଲା ।
ଶାମଲଦାସ ଗାନ୍ଧୀ
ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ
ଶ୍ୟାମଳ ଦାସ ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନର ନେତା ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ବଡ଼ ଭାଇ ଲକ୍ଷ୍ମୀଦାସ/କାଳିଦାସ କରମଚାନ୍ଦ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ପୁଅ ଥିଲେ । ସେ ତାଙ୍କ ଦାଦ ମୋହନଦାସଙ୍କ ବଡ଼ ଅନୁଗାମୀ ଥିଲେ ।
ପ୍ରଥମେ ସେ ଜନ୍ମଭୂମି ନାମକ ଏକ ଗୁଜରାଟୀ ଖବର କାଗଜରେ କାମ କରୁଥିଲେ, ଯାହାକି ସନ୍ଧ୍ୟା ସମୟରେ ପ୍ରକାଶ ପାଉଥିଲା । ମାତ୍ର ପରେ କିଛି ମତପାର୍ଥକ୍ୟ ହେବାରୁସ ଏ ତାଙ୍କର ନିଜର ଖବର କାଗଜ ଛାପିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ, ଯାହକି ଥିଲା "ବନ୍ଦେ ମାତରମ୍" ।
ଜୁନାଗଡ଼କୁ ଭାରତରେ ମିଶେଇବା
୧୯୪୭ ମସିହାରେ ଯେତେବେଳେ ଜୁନାଗଡ଼ର ନବାବ ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟକୁ ପାକିସ୍ତାନ ରେ ମିଶେଇବାକୁ ଚାହିଁଲେ, ସେତେବେଳେ ଶ୍ୟାମଳଦାସ ଭାରତରେ ମିଶିବା ପାଇଁ ଜୁନାଗଡ଼ର ଜନତାଙ୍କଦ୍ୱାରା ଗଠକ କରାଯାଇଥିବା ସଂଘର ନେତୃତ୍ୱ ନେଇଥିଲେ ଏବଂ ଭାରତରେ ମିଶିବା ପାଇଁ ଜନମତ ଏକାଠି କରିଥିଲେ ।
ଯେତେବେଳେ ଭାରତୀୟ ସୈନ୍ୟ ଜୁନାଗଡ଼ର ମଙ୍ଗ୍ରୋଲ୍ ଏବଂ ମାନବଦାର ଭଳି ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରବେଶ କଲେ, ସେତେବେଳେ ନବାବଙ୍କ ଦେୱାନ ସାର୍ ଶାଃ ନବାବ ଭୁଟ୍ଟୋଙ୍କ ଆମନ୍ତ୍ରଣ କ୍ରମେ ଶ୍ୟାମଳଦାସଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ଜୁନାଗଡ଼ ଭାରତ ରେ ମିଶିଥିଲା ।
ସ୍ମୃତି
ଆଜି ଜୁନାଗଡ଼ ଏବଂ ଗୁଜରାଟ ରାଜ୍ୟର ଜଣେ ବୀର ତଥା ଦେଶପ୍ରେମୀ ଭାବରେ ଶ୍ୟାମଳଦାସ ଗାନ୍ଧୀଙ୍କୁ ସମସ୍ତ ମନେ ରଖିଛ୍ନତି । ତାଙ୍କ ନାମରେ ଅନେକ ବିଦ୍ୟାଳୟ, ସର୍ବସାଧାରଣ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଏବଂ ଡାକ୍ତରଖାନା ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଛି ।
ମୁମ୍ବାଇ ର ସ୍ମାରକୀ ପ୍ରିନ୍ସେସ୍ ଷ୍ଟ୍ରିଟ୍‌କୁ ଶ୍ୟାମଳଦାସ ଗାନ୍ଧୀ ମାର୍ଗ ନାମରେ ନାମିକ କରାଯାଇଛି ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କ ପରିବାର ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୫୩ ମୃତ୍ୟୁ ଶ୍ରେଣୀ:୧୮୯୭ ଜନ୍ମ ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ
ରେଣୁକୋଟ
ଏକ ଭାରତୀୟ ଅଟେ । ଏହା ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶର ସୋନ୍‌‌ଭଦ୍ର ଜିଲ୍ଲାରେ ଅବସ୍ଥିତ ।
ଜନସଂଖ୍ୟା ଓ ସାକ୍ଷରତା
୨୦୦୧ ମସିହାର ଭାରତୀୟ ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ, ସହରର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା ୫୩୫୨୪ ଅଟେ । ସେଥି ମଧ୍ୟରୁ ୫୬.୬୪% ଜଣ ପରୁଷ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ୪୩.୩୬% ଜଣ ନାରୀ ଅଟନ୍ତି । ର ସାକ୍ଷରତା ହାର ୭୩.୦୬% ଅଟେ । ଏହା ଜାତୀୟ ହାରଠାରୁ -୮.୨୨% ପ୍ରତିଶତ କମ ଅଟେ । ସେଥିରୁ ୪୫.୧୯% ପ୍ରତିଶତ ପୁରୁଷ ଓ ୨୭.୮୭% ନାରୀ ଅଟନ୍ତି । ୧୪.୧୩% ଲୋକ ସେଠାରେ ୬ ବର୍ଷ ବୟସରୁ କମ ବୟସ୍କ ଅଟନ୍ତି ।