cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
କମ୍ପ୍ୟୁଟର କିବୋର୍ଡ଼
thumb|କି-ବୋର୍ଡ଼ରେ ଏକ "କି"କୁ ଟିପା ଯାଉଛି। କମ୍ପ୍ୟୁଟରରେ ଯେଉଁ କି-ବୋର୍ଡ଼ ବ୍ୟବହାର ହୁଏ ତାହା ଦେଖିବାକୁ ପୁରା ଟାଇପ ରାଇଟରର କି-ବୋର୍ଡ଼ ଭଳି । କି-ବୋର୍ଡ଼କୁ ଓଡ଼ିଆରେ କୁଞ୍ଚିପଟା କୁହାଯାଇଥାଏ । ଏହାକୁ ସାଧାରଣତଃ "କ୍ୱେରଟି"(QWERTY) କି-ବୋର୍ଡ଼ କୁହାଯାଏ କାରଣ ଏହାର ଅକ୍ଷର କୁଞ୍ଚି ଗୁଡ଼ିକ ଇଂରାଜୀ ଅକ୍ଷର Q,W,E,R,T,Yରୁ ଆରମ୍ଭ ହଉଛି । କି-ବୋର୍ଡ଼ ଅନେକ ଗୁଡ଼ିଏ "କି"(Key) ବା କୁଞ୍ଚିର ସମାହାର । ଏହା କମ୍ପ୍ୟୁଟରକୁ ଯାନ୍ତ୍ରୀକ ଯକୃତ(Mechanical Lever) ଭାବେ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ସୁଇଚ (Electronic Switch)ଦ୍ୱାରା ପରିକଳିତ କରେ । ଏହା ମୋଟ ଉପରେ କମ୍ପ୍ୟୁଟର ପାଇଁ ଏକ ନିବେଶକାରୀ (Input) ଉପକରଣ ଅଟେ ।
ଅନେକ ବିକଳ୍ପ ନିବେଶକାରୀ(Input) ଉପକରଣ ଯଥା କମ୍ପ୍ୟୁଟର ମାଉସ, ଟାବଲେଟ ଉପକରଣ, ଅକ୍ଷର ଚିହ୍ନକ ଯନ୍ତ୍ର, ଶବ୍ଦ ଚିହ୍ନକ ଯନ୍ତ୍ର ଇତ୍ୟାଦି ବାହାରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ କି-ବୋର୍ଡ଼ ଆଜି ମଧ୍ୟ ମଣିଷଦ୍ୱାରା ସର୍ବାଧିକ ବ୍ୟବହୃତ ନିବେଶକାରୀ(Input) ଉପକରଣ ଭାବେ ପରିଚିତ ।
ପ୍ରତ୍ୟେକ "କି" ବା "କୁଞ୍ଚି" ଏକ ଏକ ଅକ୍ଷରକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ। "କି"କୁ ଥରେ ଚିପିଲେ ସେହି "କି"ରେ ଥିବା ଅକ୍ଷରକୁ ଥରେ ମାତ୍ର ଦେଖାଏ । କିନ୍ତୁ ଏକାଧିକ ପ୍ରତୀକକୁ ଦେଖେଇବା ପାଇଁ ଆମକୁ ଅନେକ ଗୁଡ଼ିଏ "କି" ଏକା ସଙ୍ଗେ ଅଥବା ଗୋଟେ ପରେ ଗୋଟେ ଏକ କ୍ରମାନୁସାରେ ଟିପିବାକୁ ପଡ଼େ । ଏକ କମ୍ପ୍ୟୁଟର କି-ବୋର୍ଡ଼ ଅକ୍ଷର (a-z),ସଂଖ୍ୟା (0-9), ଚିହ୍ନାକ୍ଷର(!,@,# ,+ ଇତ୍ୟାଦି) ଏବଂ ଅନ୍ୟ "କି"ର ସମାହାର, ଯାହାକୁ ଦବେଇଲେ କମ୍ପ୍ୟୁଟର ମଧ୍ୟକୁ ସୂଚନା (Information) ତଥା ଆଦେଶ (Command) ଯାଇଥାଏ ।
ସାଧାରଣତଃ କି-ବୋର୍ଡ଼କୁ "ଶବ୍ଦ କାର୍ଯ୍ୟବାହକ" (Word Processor) ବା "ଲେଖା ସମ୍ପାଦକ" (Text Editor)ରେ ଲେଖିବା ନିମନ୍ତେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । କିନ୍ତୁ ଆଧୁନିକ କମ୍ପ୍ୟୁଟରରେ "କି"ର ବ୍ୟବହାର ସଫ୍ଟୱେର ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ। କମ୍ପ୍ୟୁଟର ନିଜେ "କି"ର ଅଲଗା ଅଲଗା ବ୍ୟବହାରକୁ ଜାଣିରଖେ ଏବଂ ସେହି ବାଟରେରେ ସଫ୍ଟୱେର ପରିଚାଳିତ ହୁଏ । ବର୍ତ୍ତମାନ ଆମେ କି-ବୋର୍ଡ଼ରେ ଟାଇପ କରିବା ଛଡ଼ା କମ୍ପ୍ୟୁଟର ଉପରେ ପର୍ଯ୍ୟବେଷିତ ଖେଳ (Computer Game) ବି ଖେଳିପାରୁଛେ । ଆଜିକାଲି ଖେଳିବା ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର "କି-ବୋର୍ଡ଼" ମଧ୍ୟ ମିଳୁଛି । କି-ବୋର୍ଡ଼କୁ କମ୍ପ୍ୟୁଟରର ସଂଚାଳକ ପ୍ରଣାଳୀ (Operating System)କୁ ଆଦେଶ ଦେବାପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ଯଥା ମାଇକ୍ରୋସଫ୍ଟ ଉଇଣ୍ଡୋଜର କଣ୍ଟ୍ରୋଲ-ଅଲ୍ଟ-ଡିଲିଟ କି ଗୁଡ଼ିକର ସମଷ୍ଟି ବ୍ୟବହାର କମ୍ପ୍ୟୁଟରରେ ଚାଲିଥିବା କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକୁ (Computer Programs) ବନ୍ଦ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ । କି-ବୋର୍ଡ଼ କେବଳ ଗୋଟିଏ ହିଁ ବାଟ ଯାହା କମାଣ୍ଡ-ଲାଇନ-ଇଣ୍ଟରଫେସଦ୍ୱାରା ଆଦେଶ(Command) ପଠାଇ ଥାଏ ।
ଇତିହାସ
ଯଦିଓ ଆମେ ଟାଇପରାଇଟରର କି-ବୋର୍ଡ଼କୁ କମ୍ପ୍ୟୁଟର କି-ବୋର୍ଡ଼ର ପୂର୍ବଜ କହିପାରିବା, କିନ୍ତୁ ଦୁହିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏତିକି ପାର୍ଥକ୍ୟ ଏହା ଯେ ଟାଇପ ରାଇଟରର କି-ବୋର୍ଡ଼ ଲେଖିବା ପାଇଁ ହେଇଥିଲା ବେଳେ କମ୍ପ୍ୟୁଟର କି-ବୋର୍ଡ଼ ଲେଖିବା ତଥା ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପନର ଏକ ମାଧ୍ୟମ ଅଟେ ଯାହାକି ଦୁଇଟି ମୁଖ୍ୟ ଯନ୍ତ୍ରର ବ୍ୟବହାରରୁ ତିଆରିହେଇଛି ସେଗୁଡ଼ିକ ହେଲା ଟେଲିପ୍ରିଣ୍ଟର ଓ କିପଞ୍ଚ ।
୧୮୭୦ର ଆରମ୍ଭରୁ ଟେଲିପ୍ରିଣ୍ଟର ଭଳି ଯନ୍ତ୍ର ଗୁଡ଼ିକ ସେୟାର ବଜାରରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିଲା ଯେଉଁଥିରେ କି-ବୋର୍ଡ଼ରୁ ତଥ୍ୟ ଟିକର ଟେପକୁ ଟେଲିଗ୍ରାଫ ରେଖାଦ୍ୱାରା ଛପା ଯାଉଥିଲା । ଏହି ଟେଲିପ୍ରିଣ୍ଟରକୁ ୧୯୦୩-୧୯୧୦ରେ ଆମେରିକୀୟ ଯନ୍ତ୍ରଶିଳ୍ପୀ ଚାର୍ଲ୍ସ କ୍ରମ ଓ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ହାଉଆର୍ଡ କ୍ରମ, ଫ୍ରାଙ୍କ ପର୍ନେଙ୍କ ସହିତ ମିଶି ବିକଶିତ କରିଥିଲେ। ଯଦିଓ ମୂଳଯନ୍ତ୍ରକୁ ରୟାଲ ଅର୍ଲ ହାଉସ ଆଉ ଫ୍ରେଡରିକ ଜି. କ୍ରୀଡ ଅଲଗା ଅଲଗା ଭାବେ ବିକଶିତ କରିଥିଲେ ।
ହେର୍ମାନ ହୋଲ୍ଲେରିଥ ପ୍ରଥମେ କିପଞ୍ଚ ଯନ୍ତ୍ର ବାହାର କରିଥିଲେ ଯାହା ପରେ ୧୯୩୦ରେ ଟାଇପ ରାଇଟରରେ ବ୍ୟବହାର ହୋଇଥିଲା ।
ବିଂଶତମ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଟେଲିପ୍ରିଣ୍ଟର Point-to-Point ଓ Multipoint ସମ୍ପର୍କ ସ୍ଥାପନା (Communication)ରେ ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲା । ଯେତେବେଳେ କି କିପଞ୍ଚ ବା ପୁରୁଣା କିବୋର୍ଡ ତଥ୍ୟକୁ ଭର୍ତ୍ତି କରିବା ଓ ତାକୁ ସମ୍ଭାଳି ରଖିବାର ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲା। ପ୍ରଥମେ ଯେତେବେଳେ କମ୍ପ୍ୟୁଟର ବାହାରିଥିଲା ସେଥିରେ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଟାଇରାଇଟର ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଥିଲା ଯଥା ଏନିଆକ କମ୍ପ୍ୟୁଟର ଯାହା ଇନପୁଟ ଭାବେ କିପଞ୍ଚକୁ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲା ଏବଂ ଯାହା ଟାଇପ ତାହା ଏକ କାଗଜରେ ଲେଖା ହେଇ ଆଉଟପୁଟରେ ବାହାରୁଥିଲା ଯେତେବେଳେକି ବାଇନାକ ଏକ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଯନ୍ତ୍ରଚାଳିଳ (Electromechanical) ଟାଇପରାଇଟର ଯାହାର ଚୁମ୍ବକୀୟ ଟେପକୁ ତଥ୍ୟ ଇନପୁଟ ତଥା ଆଉଟପୁଟରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଥିଲା ।
କିବୋର୍ଡ଼ର ପ୍ରକାରଭେଦ
ଅବିକଳ "କି"ର ସଂଖ୍ୟା କିବୋର୍ଡ଼ର ଆକାର ନିରୂପଣ କରିବାର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଯଥା ସଂଖ୍ୟା ଲେଖିବା ପାଇଁ ଅଲଗା କିବୋର୍ଡ଼ ।
କିବୋର୍ଡ଼ର ଆକାର ମଧ୍ୟ ତାହା ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ ଯାହା ଦୁଇ ପ୍ରକାରର ଟାଇପକୁ ପ୍ରଶ୍ରୟ ଦିଏ ଯଥା ବହୁତ ଗୁଡ଼ିଏ "କି"କୁ ଏକାଧାରରେ ଟାଇପ କରିବା ଅଥବା ଗୋଟିଏ "କି"କୁ ଏକାଧିକ ଥର ଟାଇପ କରିବା । କିବୋର୍ଡ ଯାହାର କିଛି "କି" ଥାଏ ତାକୁ ଆମେ "କିପ୍ୟାଡ" ବୋଲି କହିଥାଉ ।
କିବୋର୍ଡ଼ର ଆକାର ଆଉ ଏକ କାରଣ ଉପରେ ମଧ୍ୟ ନିର୍ଭର କରେ ତାହା ହେଉଛି "କି" ଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଦୂରତା । "କି"ର ଆକାର ସେତିକି ହବା ଦରକାର ଯାହାଫଳରେ ତାହା ଅଙ୍ଗୁଳି ସହ ଖାପ ଖୁଆଇବାରେ ସହଜ ହବ । ଛୋଟ ଛୋଟ "କି " ପାଇଁ ବିକଳ୍ପ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥାଏ ।
ମାନକ
thumb|right|200px| [[Windows 7|ଉଇଣ୍ଡୋଜ ୭ ଡେସ୍କଟପ କମ୍ପ୍ୟୁଟର ପାଇଁ କମ୍ପ୍ୟୁଟର କିବୋର୍ଡ଼]] ଡେସ୍କଟପ କିବୋର୍ଡ଼ ଯଥା ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରର ପାରମ୍ପରିକ କିବୋର୍ଡ଼ରେ ୧୦୧ଟି "କି" ଏବଂ ଉଇଣ୍ଡୋଜ କିବୋର୍ଡ଼ରେ ୧୦୪ଟି 'କି" ଥାଏ ଯେଉଁଥିରେ ଅକ୍ଷର, ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଚିହ୍ନ ଓ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ଫଙ୍କସନ କି ଥାଏ । ଏକ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସାଧାରଣ୧୦୨/୧୦୫ "କି" ବିଶିଷ୍ଟ କିବୋର୍ଡ଼ରେ ଦୁଇଟି ଲେଖାଏଁ Shift, Enter, Control, Alt "କି" ଥାଏ । କମ୍ପ୍ୟୁଟର କିବୋର୍ଡ଼ ଦେଖିବାକୁ ଟାଇପରାଇଟର କିବୋର୍ଡ଼ ଭଳି କିନ୍ତୁ ଏଥିରେ କିଛି ଅତିରିକ୍ତ "କି" ଥାଏ । ମାନକ USB କିବୋର୍ଡ଼ ଅଣ-ଡେସ୍କଟପ ଯନ୍ତ୍ରରେ ଲାଗିପରିବ ।
ଲାପଟପ ଆକାର
thumb|right|250px|ଲାପଟପ ପାଇଁ କମ ଦୂରତା ବିଶିଷ୍ଟ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କିବୋର୍ଡ଼ ଲାପଟପ ତଥା ନୋଟବୁକର କିବୋର୍ଡ଼ ଆକାର ଓ ତାମଧ୍ୟରେ ଦୂରତା କମ ଥାଏ ସେହିଅନୁସାରେ "କି"ର ସଂଖ୍ୟା ମଧ୍ୟ କମ ଥାଏ । ସେଥିରେ ସଂଖ୍ୟା ଥିବା କି ଥାଇପାରେ ନଥାଇ ବି ପାରେ ଏବଂ ଫଙ୍କସନାଲ "କି" ସବୁ ନିଜ ଜାଗାରେ ନଥାଇ ଅନ୍ୟଜାଗାରେ ଲାପଟପର ସୁବିଧାନୁସାରେ ଥାଏ ।
ବୁଢ଼ା ଅଙ୍ଗୁଳି ଆକାର (Thumb Sized)
ଯେଉଁ ଛୋଟ ଛୋଟ କମ୍ପ୍ୟୁଟର ଯଥା PDA ଓ ସ୍ମାର୍ଟଫୋନରେ କିବୋର୍ଡ଼ ଲଗେଇବା ସମ୍ଭବପର ନୁହେଁ ସେଥିନିମନ୍ତେ ଭିତର ତିଆରି କିବୋର୍ଡ଼ ଲାଗିଥାଏ । ସେଥିରେ କାମ କରିବାର ଜାଗା କମ ଥାଏ । କୋଡେଡ କିବୋର୍ଡ଼ରେ ଗୋଟିଏ କିରେ ଅନେକ ଗୁଡ଼ିଏ ଅକ୍ଷର ଟାଇପ କରିହୁଏ ଯାହା ସାଧାରଣତଃ ମୋବାଇଲ ଫୋନରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । ଏହାର ଆକାର ଏତେ ଛୋଟ ଯେ ଏହାକୁ କେବଳ ବୁଢ଼ା ଅଙ୍ଗୁଳିଦ୍ୱାରା ଟାଇପ କରାଯାଏ । ଆଜିକାଲି ଟଚସ୍କ୍ରୀନ କିବୋର୍ଡ଼ ମଧ୍ୟ ଆସିଗଲାଣି ଯାହା ସ୍ପର୍ଶ ସମ୍ବେଦନଶୀଳ । ଏଥିପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କିବୋର୍ଡ଼ର ଆବଶ୍ୟକତା ପଡ଼େ ନାହିଁ ପରଦା ଉପରେ କିବୋର୍ଡ଼ର ଛବି ଆସିଯାଏ ଆମେ ଯେଉଁ "କି"କୁ ଛୁଇଁଥାଉ ସେହିପରି ଟାଇପ ହୁଏ । ଆଜିକାଲି ଏହି ପ୍ରଣାଳୀ ଲାପପଟପରେ ମଧ୍ୟ ଲାଗୁଛି ଖାଲି ସ୍କ୍ରୀନରେ ଆମେ ଛୁଇଁକରି ଯାହା ଲେଖିବା କଥା ଲେଖୁଚୁ । ଏହାକୁ "ଟାବଲେଟ" କୁହାଯାଏ ।
କୋର୍ଡେଡ(Chorded)
ଯେତେବେଳେ ଅନ୍ୟ କିବୋର୍ଡ ଗୁଡ଼ିକ ଗୋଟିଏ "କି"ର ଚାପ ସହିତ ସଂଶ୍ଳିଷ୍ଟ ସେତେବେଳେ କୋର୍ଡେଡ କିବୋର୍ଡର କାମ ଅନେକ ଗୁଡ଼ିଏ "କି" ଚାପର ସମାହାର ସହ ସଂଯୁକ୍ତ।ଯଦିଓ ସେଥିରେ ବହୁତ କମ୍ବିନେସନ ଅଛି କୋର୍ଡେଡ କିବୋର୍ଡରେ ଆମେ କମ "କି"ର ପ୍ରୟୋଗରେ ଅନେକ ଗୁଡ଼ିଏ କାର୍ଯାନୁଷ୍ଠାନକୁ ରୂପ ଦିଏ । କଚେରୀର ରିପୋର୍ଟରମାନେ ଷ୍ଟେନୋଟଇପ ଯନ୍ତ୍ରରେ ଏହି କୋର୍ଡେଡ କିବୋର୍ଡ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି।ଏହା ରିପୋର୍ଟରଙ୍କୁ ଏତେ ଶୀଘ୍ର ଟାଇପକାରିବାରେ ସହଯୋଗ କରେ ଯେ କହିବାର ବେଗ ଅନୁସାରେ ଶୀଘ୍ର ଶୀଘ୍ର ଟାଇପ କରିହୁଏ ।୨୦୦୭ ଯାଏଁ ଏହି ଷ୍ଟେନୋଗ୍ରାଫ ପରି କୋର୍ଡେଡ କିବୋର୍ଡ ବ୍ୟବହାର ହଉଥିଲା । କେତେଗୁଡ଼ିଏ କିବୋର୍ଡରେ ଗୋଟିଏ "କି"ରେ ଅନେକ ଗୁଡ଼ିଏ ଅକ୍ଷର ଟାଇପ କରିହୁଏ ଯାହାକି ମୋବାଇଲ ଫୋନରେ ବ୍ୟବହାର ହୁଏ । ଏହି କିବୋର୍ଡ ଆଜିକାଲି କମ ବ୍ୟବହାର ହଉଛି କାରଣ ଏଥିରେ ପାରଙ୍ଗମତା ହାସଲ ପାଇଁ କଠିନ ପରିଶ୍ରମ କରିବାକୁ ପଡ଼େ ।
ଚଉତାଯାଇପାରୁଥିବା(Foldable)
thumb|150px|right|ଏକ ଭଙ୍ଗାଯାଇପାରୁଥିବା କିବୋର୍ଡ଼ ଫୋଲଡ଼େବଲ କିବୋର୍ଡ଼ ବା ଖାଣ୍ଟି ଓଡ଼ିଆରେ ଚଉତାଯାଇପାରୁଥିବା କିବୋର୍ଡ଼ ନରମ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ କିମ୍ପା ସିଲିକନରେ ତିଆରି ହେଇଥାଏ ଯାହାକୁ ଆମେ ସହଜରେ ଚଉତେଇପାରୁଥିବା। ଏହା ସାଧାରଣତଃ ସେହିମାନେ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି ଯେଉଁମାନେ ବାରମ୍ବାର ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି।ଏହା ସବୁ ପ୍ରକାର ଜାଗାରେ ବ୍ୟବହାର କରିହବ ଏବଂ ଏହାର ଜଳ ପ୍ରତିରୋଧକ କ୍ଷମତା ମଧ୍ୟ ରହିଛି । ଏହା ସାଧାରଣତଃ ପୋର୍ଟେବଲ ଯନ୍ତ୍ର ତଥା ସ୍ମାର୍ଟଫୋନରେ ବ୍ୟବହାର ହୁଏ । କିଛି ପ୍ରକାରତ ପୁରା ଜଳ ଭିତରେ ବ୍ୟବହାର କରିହୁଏ । ସେଥିପାଇଁ ଏହା ଚିକିତ୍ସାଳୟ ତଥା ଗବେଷଣାଗାରରେ ବହୁଳ ଭାବେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ।
ଲେଜରଦ୍ୱାରା ପ୍ରୋଜେକ୍ସନ(Projection (as by laser))
ପ୍ରୋଜେକସନ କିବୋର୍ଡ଼ରେ ଲେଜରଦ୍ୱାରା କିବୋର୍ଡ଼ର ଏକ ଛାଇ ଏକ ସମତଳରେ ପକାଯାଏ । ଏଥିରେ ଏକ କ୍ୟାମେରା ବା ନୀଳ ଲୋହିତ ସମ୍ବେଦକ (sensor) ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ଛାଇରେ ଅଙ୍ଗୁଳିର ଗତିକୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କରିବା ପାଇଁ । ଯେତେବେଳେ ଅଙ୍ଗୁଳି କିବୋର୍ଡ଼ର ଛାଇକୁ ଛୁଇଁ ଥାଏ ସେତେବେଳେ "କି'ଟି ଦବାହେଲା ବୋଲି ଜଣାପଡ଼େ । କିବୋର୍ଡର ଛାଇ ଏକ ଛୋଟ ପ୍ରୋଜେକ୍ଟରରୁ ଆସିଥାଏ । ଯେହେତୁ ଏହା ଏକ ଛାଇ ଟାଇପ କଲା ବେଳେ ଅନୁଭବ କରିହୁଏନି ଯାହାକି ବ୍ୟବହାରକାରୀକୁ ଅସୁବିଧା ସୃଷ୍ଟି କରାଏ । ଏହାର ଅନ୍ୟ ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଅସୁବିଧା ହେଲା ଛାଇ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ପାଇଁ କେବଳ ସମତଳ ଓ ଅଣ-ପ୍ରତିଫଳିତ କ୍ଷେତ୍ରଟିଏ ଦରକାର ।
ଅପ୍ଟିକାଲ କିବୋର୍ଡ଼ ପ୍ରଯୁକ୍ତି(Optical Keyboard Technology)
ଏହାକୁ ଫଟୋ-ଅପ୍ଟିକାଲ କିବୋର୍ଡ,ଲାଇଟ ରେଶପନସିଭ କିବୋର୍ଡ, ଫଟୋ-ଇଲେକ୍ଟ୍ରିକ କିବୋର୍ଡ ମଧ୍ୟ କହନ୍ତି । ଫଟୋମାନେ ଆଲୋକ । ଏହାମାନେ ଏହି କିବୋର୍ଡର ପ୍ରଯୁକ୍ତିରେ ଆଲୋକର ବ୍ୟବହାର ହୁଏ । ଏହି କିବୋର୍ଡରେ ଆଲୋକ ନିଗର୍ମକ ଯନ୍ତ୍ର (Light Emitting Device) ଓ ଆଲୋକ ସମ୍ବେଦକ (Photo Sensor) ବ୍ୟବହାର ହୁଏ ଆଲୋକଦ୍ୱାରା ବ୍ୟବହ୍ରୁତ ହେଇଥିବା "କି" ଗୁଡ଼ିକୁ ଦେଖିବା ପାଇଁ । ସାଧାରଣତଃ ଏହା ପିସିବି (PCB) ମଧ୍ୟରେ ଥାଏ । ଆଲୋକ ରଶ୍ମି କିବୋର୍ଡର "କି"କୁ ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ କରାଏ । ସାଧାରତଃ ଅପ୍ଟିକାଲ କିବୋର୍ଡ ଦୁଇପ୍ରକାର ରଶ୍ମୀ ବ୍ୟବହାର କରିଥାଏ ଗୋଟିଏ ହାଉଛି ସମାନ୍ତରାଳ ରଶ୍ମୀ (Horizontal Beam) ଅନ୍ୟଟି ହଉଛି ଅନୁଲମ୍ବ ରଶ୍ମୀ (Vertical Beam)।
ଆକ୍ଷରିକ(Alphabetic)
thumb|right|250px|ଟାଇପରାଇଟରର କିବୋର୍ଡ଼ ଭଳି ଦେଖାଯାଉଥିବା QWERTY କିବୋର୍ଡ଼ right|thumb|250px|ଇଂରାଜୀରେ ଟାଇପ କରିବାର ସବୁଠୁ ସହଜ ଓ କମ ପରିଶ୍ରମଯୁକ୍ତ କିବୋର୍ଡ଼ ଅକ୍ଷର,ସଂଖ୍ୟା ଓ ପ୍ରତୀକକୁ ଭିତ୍ତି କରି କିବୋର୍ଡରେ "କି"ର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ସାଜସଜ୍ଜା ହେଇଥାଏ।ବିଭନ୍ନ ଲୋକଙ୍କଦ୍ୱାରା ବ୍ୟବହାର ସାପେକ୍ଷ ହବାପାଇନ ଏହି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ସାଜସଜ୍ଜା କରାଯାଇଥାଏ।ସୁବିଧା ପ୍ରଦାନ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭାଷା ଭାଷୀ ଲୋକଙ୍କ ଭିତ୍ତିରେ ହେଇଥାଇପାରେ କିମ୍ବା ସେମାନଙ୍କର କର୍ମକ୍ଷେତ୍ର ଭିନ୍ନ ହେଇଥାଇପାରେ ଯଥା ଗଣିତ, ଅର୍ଥ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ, କମ୍ପ୍ୟୁଟର ପ୍ରୋଗ୍ରାମିଂ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ । ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକା ନାମିତ କିବୋର୍ଡର ସଜାଣି ଆଜିକାଲି ବିକଳ୍ପ କିବୋର୍ଡ ଭାବେ ଭିନ୍ନ ଅପରେଟିଂ ସିଷ୍ଟମରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଛି ଯଥା Windows ,Mac OS X and Linux. ।ଟାଇପରାଇଟର ଯୁଗରେ ଯେଉଁ QWERTY କିବୋର୍ଡ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଥିଲା ଏହା ତାହାର ସୀମାକୁ ବଢ଼େଇଦେଇଥିଲା।
ଟାଇପ କରିବା ସମୟରେ "କି" ଗୁଡ଼ିକ ଟାଇପରାଇଟରରେ ସୁରୁଖୁରୁରେ ଦବୁନଥିଲେ । ଏହାକୁ କ୍ରୀଷ୍ଟୋଫର ସୋଲ୍ସ QWERTY ସଜାଣିରେ କମେଇଦେଇଥିଲେ । ଯେହେତୁ QWERTY ଆଗରୁ ବହୁତ ବ୍ୟବହାର ହଉଥିଲା କମ୍ପ୍ୟୁଟର ବାହାରିଲା ପରେ ଏହି କିପ୍ୟାଡ଼କୁ ବ୍ୟବହାର କରିବାପାଇଁ ସବୁଠୁ ସହଜ ଲାଗିଲା । ବିକଳ୍ପରେ Dvorak Simplified Keyboard ବାହାରିଥିଲା ଯାହାର ବହୁଳ ବ୍ୟବହାର ହେଇପାରିନଥିଲା।
QWERTZ କିବୋର୍ଡ ଜର୍ମାନୀ ତଥା କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଇଉରୋପରେ ବହୁଳ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରାଗଲା । QWERTY ଓ QWERTZ ମଧ୍ୟରେ ମୁଖ୍ୟ ପାର୍ଥକ୍ୟ ହେଉଛି ଏଥିରେ Z ଓ Yର ସ୍ଥାନକୁ ଅଦଳବଦଳ କରାଯାଇଥିଲା ଓ ବନ୍ଧନୀ ଭଳିଆ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ରତୀକ ଗୁଡ଼ିକୁ Diaktrial ପ୍ରତୀକଦ୍ୱାରା ଅଦଳବଦଳ କରାଯାଇଥିଲା।
ଇଂରାଜୀ ଭାଷାର ଲିପି ସହ ସ୍ପେନୀୟ ଫ୍ରେଞ୍ଚ ଇତ୍ୟାଦି ଭାଷାର ଲିପି ସହ କିଛିଟା ଅସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ରହୁଥିବାରୁ ସେହି ଭାଷା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କିବୋର୍ଡ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିଲା । ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ ସ୍ପେନୀୟ ଭାଷାରେ Ñ ñ ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର "କି" ରହିଲା ସେହିପରି ଫ୍ରେଞ୍ଚ ତଥା ଅନ୍ୟ ଇଉରୋପୀୟ ଭାଷା ପାଇଁ Ç ç ପାଇଁ "କି" ରହିଲା । AZERTY କିବୋର୍ଡ ଫ୍ରାନ୍ସ, ବେଲଜିଅମ ତଥା ସେମାନଙ୍କ ପଡୋଶୀ ଦେଶରେ ବ୍ୟବହାର କରାଗଲା । ଏଥିରେ Q ଓ A, Z ଓ Wର ସ୍ଥାନକୁ ଅଦଳବଦଳ କରାଯାଇଥିଲା । M N ବଦଳରେ Lର ଡାହାଣ ପଟକୁ ଚାଲିଆସିଥିଲା(US କିବୋର୍ଡରେ ଯେଉଁଠି ; : ଚିହ୍ନ ଅଛି) । 0-9 ସଂଖ୍ୟା ଅକ୍ଷରର ବିକଳ୍ପ ଭାବେ ଥିଲା ତାକୁ ଟାଇପ କରିବାପାଇଁ SHIFT ମାରିବାକୁ ପଡୁଥିଲା।
ଏସିଆ ମହାଦେଶରେ ମଧ୍ୟ ଭିନ୍ନ ଭାଷା ପାଇଁ ଅଲଗା ଅଲଗା କିବୋର୍ଡ ବାହାରିଲା । ଜାପାନରେ ଜାପାନୀ ଭାଷା ତଥା ଲାଟିନ ଭାଷାକୁ ଭିତ୍ତି କରି ଅଲଗା କିବୋର୍ଡ ବାହାରିଲା । ଜାପାନର ମୁଦ୍ରାର ପ୍ରତୀକ ¥ (ୟେନ) ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର "କି" ରହିଲା । ସେହିଭଳି ଆରବ ଦେଶମାନଙ୍କରେ ଲାଟିନ ଓ ଆରବ ଭାଷାକୁ ସମାନ୍ତରାଳ କରି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କିବୋର୍ଡ ତିଆରି ହେଇଥିଲା ।
କାନାଡା ଭଳି ଦ୍ୱିଭାସୀୟ ଦେଶରେ ଉଭୟ ଇଂରାଜୀ ଓ ଫ୍ରେଞ୍ଚ ଭାଷା ବ୍ୟବହାର ହଉଥିଲା।ତେଣୁ ସେଠାରେ ଫ୍ରେଞ୍ଚ କହୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ବହୁ ସମୟରେ କିବୋର୍ଡର ସଜାଣି ବଦଳେଇବାକୁ ପଡୁଥିଲା।ବେଶିକରି ତାଙ୍କର ସ୍ୱରବର୍ଣ "é" କିମ୍ବା "à" ଥରକରେରେ ବ୍ୟବହାର କରିବାପାଇଁ କିବୋର୍ଡ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାବେ ତିଆରି ହେଲା।ଏହିପରିଭାବେ ଇଂରାଜୀ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ ଭାଷା ପାଇଁ କିବୋର୍ଡ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାବେ ତିଆରି କରିବାରେ ବହୁତ ଅସୁବିଧାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହବାକୁ ପଡୁଥିଲା।
ଅଙ୍କାକ୍ଷରିକ(Alphanumeirc)
thumb|200px|ହିବ୍ରୁ କିବୋର୍ଡ଼ ଯାହା ବ୍ୟବହାରକାରୀକୁ ଉଭୟ ଅକ୍ଷର ଓ ସଂଖ୍ୟା ଲେଖିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ
thumb|150px|right|[[Control key|ControlଓAlt କି ଯାହାର ଏକ ମହତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ରହିଥାଏ।]] thumb|150px|right|[[Space-cadet keyboardର ବହୁତ ବଦଳକରି "କି" ରହିଥାଏ।]]
ଟାଇପରାଇଟର ହାଉ କି କମ୍ପ୍ୟୁଟର କିବୋର୍ଡର କାମ ସମାନ ଥାଏ । ଟାଇପରାଇଟରରେ ଯାହା ଟାଇପ କରୁ ସିଧାସଳଖ କାଗଜରେ ବାହରିଥାଏ କିନ୍ତୁ କମ୍ପ୍ୟୁଟରରେ ଯାହା ଟାଇପକରୁ ତାହା ଆଗ କମ୍ପ୍ୟୁଟରର ଫାଇଲରେ ସୁରକ୍ଷିତ ରହେ । ଏହି ଫାଇଲକୁ ଆମେ ଲେଖ ସମ୍ପାଦକ(Text Editor), Data Spreadsheet କହିଥାଉ । ଏହି "କି" ଗୁଡ଼ିକ ଅନ୍ୟ ଏକ ପ୍ରତୀକ ଦେଖେଇଥାଏ ଯେତେବେଳେ ଆମେ ବଦଳକାରୀ କି (Modifier Key) ତଥା Shift କି ବ୍ୟବହାର କରିଥାଉ । ଇଂରାଜୀରେ shift key କିମ୍ବା Caps Lock ବ୍ୟବହାର କଲେ ତାହାର Upper Case ଅକ୍ଷର ଗୁଡ଼ିକ ଆସିଥାଏ । Shift କିଦ୍ୱାରା ସଂଖ୍ୟା ଗୁଡ଼ିକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ରତୀକ ହିସାବରେ ଆସିଥାଏ । ଅକ୍ଷର, ସଂଖ୍ୟା ଓ ପ୍ରତୀକ ଏଗୁଡ଼ିକର ଅନ୍ୟ କାମ ବି ରହିଛି ଯେତେବେଳେ ଏହା ବଦଳକାରି କି ସହ ଏକସଙ୍ଗେ ଟାଇପ ହୁଅନ୍ତି ।
ସ୍ପେସବାର କିପ୍ୟାଡର ସବା ତଳ ଧାଡ଼ିରେ ଥାଏ ଯାହା ସବୁଠୁ ଲମ୍ବା "କି"। ଅକ୍ଷର, ସଂଖ୍ୟା, ପ୍ରତୀକ ପରି ଏହା ମଧ୍ୟ ଟାଇପରାଇଟରରୁ ଆସିଛି । ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହଉଛି ଶବ୍ଦ ଶବ୍ଦ ମଧ୍ୟରେ ଦୂରତା ରଖିବା ଯାହାଫଳରେ କି ପଢ଼ିବାରେ ସୁବିଧା ହବ । ଏହା ଯେହେତୁ ଲମ୍ବା ହେଇଥାଏ ଟାଇପ କଲା ବେଳେ ବୁଢ଼ା ଅଙ୍ଗୁଳି ବ୍ୟବହାର କରି ଆମେ ଏହାକୁ ସହଜରେ ବ୍ୟବହାର କରିପାରୁ । ଅପରଟିଙ୍ଗ ସିଷ୍ଟମକୁ ନିର୍ଭର କରି ସ୍ପେସର ବ୍ୟବହାର ବଦଳକାରୀ କି ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଫଳ ଦେଇଥାଏ ଯଥା ୱିଣ୍ଡୋକୁ ବନ୍ଦ କରିବା, ଅଧା ଜାଗା ଛାଡ଼ିବା, ପଛକୁ ଜାଗା ଛାଡ଼ିବା ଇତ୍ୟାଦି ଇତ୍ୟାଦି । ୱେବପେଜରେ ଏହାର ବ୍ୟବହାର ପେଜର ତଳକୁ ଡେଇଁବା କିମ୍ବା ଚେକ ବକ୍ସକୁ ଚିହ୍ନିତ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ । ଯେତେବେଳେ ଆମେ ଗୀତ କିମ୍ବା କଥାଚିତ୍ର ଚଲାଉ ଏହା ତାହାକୁ ସେଇଠି ରଖିବା (Pause) ଓ ସେଇଠୁ ଚଳେଇବା (Resume)ରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ ।
ବଦଳ(Modified)
Modifier କି ଗୁଡ଼ିକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର "କି' ଯାହା ସାଧାରଣ କାମକୁ ବଦଳେଇଦିଏ।ଯେତେବେଳେ ଦୁଇଟା "କି" ଏକସଙ୍ଗେ ଦବାହୁଏ ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ ମାଇକ୍ରୋସଫ୍ଟ ଉଇଣ୍ଡୋଜରେ ଯେତେବେଳେ +<F4> ଦବାହୁଏ କମ୍ପ୍ୟୁଟରର ବର୍ତ୍ତମାନ ଚାଲୁଥିବା ପ୍ରୋଗ୍ରାମ ବନ୍ଦ ହେଇଯାଏ । କିନ୍ତୁ ଖାଲି F4 ଚିପିଲେ କିଛି ହୁଏନି, ତେଣୁ ଏହି "କି" ସହ ଅନ୍ୟ କିଛି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର "କି" ନଚିପିଲେ ଏହାର କୌଣସି କାମ ନଥାଏ ।
Control, Shift, Alt "କି" Modifier "କି" ହିସାବରେ ସବୁଠୁ ବେଶୀ ବ୍ୟବହ୍ରୁତ ହୁଏ । AltGr କି କିଛି ଅତିରିକ୍ତ ପ୍ରତୀକ ଗୁଡ଼ିକୁ ଟାଇପ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । Macintosh ଓ Apple କିବୋର୍ଡ଼ରେ Modifier କି କ୍ରମାନ୍ୱୟରେ Option କି ଓ Command କି ଭାବେ କାମ କରନ୍ତି । MIT କିବୋର୍ଡ଼ରେ Meta କି Modifier ହିସାବରେ ବ୍ୟବହାର ହୁଏ ଏବଂ ଉଇଣ୍ଡୋଜରେ Windows କି ଥାଏ । ଛୋଟ କିବୋର୍ଡ଼ରେ Fn କି ଥାଏ ।
Enter/Return କି ଏକ ଆଦେଶ ଭାବେ କାମ କରେ । ସଫ୍ଟୱେରର ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ କାମ ଲାଗି Enter କିର ଆବଶ୍ୟକତା ପଡ଼େ । ସାଧାରଣ ଭାବେ ଏକ ପୁରୁଣା ୱେବପେଜ(Webpage)ରୁ ନୂଆ ୱେବପେଜକୁ ଯିବାପାଇଁ ଏହାର ଅବଶ୍ୟକତା ପଡ଼େ । ଟାଇପିଙ୍ଗ ବେଳେ Enter କି ପାରା ଶେଷ ଓ ନୂଆ ପାରା ଆରମ୍ଭରେ ବ୍ୟବହ୍ରୁତ ହୁଏ ।
ଦିଗସୂଚକ ଓ ଟାଇପ କରିବା ଶୈଳୀ(Navigation and Typing Modes)
Navigation ବା ଦିଗସୂଚକ କିରେ ଏମିତି ଅନେକ "କି" ରହିଥାଏ ଯାହା ସ୍କ୍ରିନରେ କର୍ସର(Cursor)ର ଅବସ୍ଥିତିକୁ ଦରକାର ଅନୁସାରେ ବଦଳେଇଥାଏ।ତୀର (Arrow) ଚିହ୍ନିତ "କି" ଗୁଡ଼ିକ ଦିଗ ଅନୁସାରେ କର୍ସରକୁ ଚଳେଇଥାନ୍ତି । Page Scroll "କି" ଯେପରିକି Page Up ଓ Page Down "କି" ପୃଷ୍ଠାକୁ ଉପରତଳ କରିଥାନ୍ତି । କର୍ସରକୁ ତାର ମୂଳ ଅବସ୍ଥିତିକୁ ଫେରାଇବା ପାଇଁ Home "କି" ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ସେହିପରି କର୍ସରକୁ ସବା ଶେଷରେ ରଖିବା ପାଇଁ End "କି" ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । Tab କି କର୍ସରକୁ ଏକ tab ଦୂରତା ଯାଏଁ ଘୁଞ୍ଚେଇଦିଏ ।
Insert କି ବର୍ତ୍ତମାନର ଲେଖା ଉପରେ ଆଉଥରେ ଲେଖିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ଏହା କଲାବେଳେ ଏହାର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଅକ୍ଷର ଗୁଡ଼ିକ ଗୋଟେ ଗୋଟେ ସ୍ଥାନ ଘୁଞ୍ଚିଯାନ୍ତି । Delete କି କର୍ସର ଡାହାଣ ପଟେ ଥିବା ଅକ୍ଷର ଗୁଡ଼ିକୁ ସଫା କରିଦିଏ । ବହୁତ ଗୁଡ଼ିଏ Notebookରେ Backspace ଆଉ Delete ଗୋଟିଏ କାମ କରେ ଯେହେତୁ ଦୁଇଟି ଯାକ "କି"କୁ ଗୋଟିଏ ଜାଗାରେ ରଖା ହେଇଥାଏ । Backspace କରସର ବାମପଟେ ଥିବା ଅକ୍ଷରକୁ ସଫା କରିଥାଏ ।
Lock "କି" ଗୁଡ଼ିକ କିବୋର୍ଡ଼ର ବିଭିନ୍ନ ଅଂଶକୁ ଅଦରକାରୀ ସମୟରେ ଅକାମୀ କରିଦେଇଥାଏ । ଏଥିରେ ସାଧାରଣତଃ LED ଖଞ୍ଜାଯାଇଥାଏ ଯେଉଁଥିପାଇଁ କି ଜାଣିବାକୁ ସମ୍ଭବ ହେଇଥାଏ ଉକ୍ତ ଅଂଶ ଗୁଡ଼ିକ କାମ କରୁଛି ନା ନାଇଁ । Scroll Lock,Num Lock (ସଂଖ୍ୟାର "କି"ର ବ୍ୟବହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ରେ) ଓ Caps Lock ଇତ୍ୟାଦି Lock 'କି"ର ଅଂଶ ବିଶେଷ।
ଯନ୍ତ୍ରଚାଳନକାରୀ ଆଦେଶ(System Commands)
SysRq/PrtSc ଆଦେଶ ଗୋଟିଏ "କି"ରେ ରହିଥାଏ । SysRq ବହୁତ ଆଗରୁ ବ୍ୟବହ୍ରୁତ ହେଉଥିଲା ଯନ୍ତ୍ରରେ ହେଉଥିବା ଦୁର୍ଘଟଣା(System Crash)ରୁ ବର୍ତିବା ପାଇଁ । PrtSc କି ସ୍କ୍ରିନର ଏକ ଛବିକୁ ଛପେଇଥାଏ କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହାକୁ Screenshot କୁହାଯାଏ ଯାହାକୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକଳ୍ପରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । Break/Pause କି ଆଉ ବହୁଳ ଭାବେ ବ୍ୟବହାର ହଉନି ଆଗରୁ ଏହା Teleprinterରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଥିଲା ଚାଲୁଥିବା କାର୍ଯ୍ୟକୁ ତୁରନ୍ତ ସ୍ଥଗିତ ରଖିବା ପାଇଁ।ବର୍ତ୍ତମାନ Break କିକୁ ଦୁଇଟି Login Session ଭିତରେ ବଦଳ କରିବା, ଚାଲୁଥିବା ପ୍ରୋଗ୍ରାମକୁ ବନ୍ଦ କରିବା ଓ Modem Connectionକୁ ରଖିବା ।
Escape (Esc) କି କିବୋର୍ଡ଼ର ଉପର ଧାଡ଼ିର ବାମପଟେ ଥାଏ।ବର୍ତ୍ତମାନ ଚାଲୁଥିବା ପ୍ରୋଗ୍ରାମକୁ କିମ୍ବା ଯଦି କୌଣସି ଉଇଣ୍ଡୋ ଭୁଲ ବଶତଃ ଖୋଲିଯାଇଛି ତାକୁ Escapeଦ୍ୱାରା ବନ୍ଦ କରିପାରିବା।Escape ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଥିବା ଅନ୍ୟ ସବୁ ଶବ୍ଦ ଗୁଡ଼ିକ ହେଲା No, Quit, Cancel କିମ୍ବା Abort । Escape କିର ଅନ୍ୟକିଛି ବ୍ୟବହାର ହେଲା ଏହାକୁ ଆଜି କଲି Web Browswerରେ Stop Bottom ଭାବେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଛି । ଉଇଣ୍ଡୋଜରେ ଯେତେବେଳେ Start କି ନଥିଲା Ctrl+Esc ମାରିକି Start Menu ଅଣାହଉଥିଲା।
ଉଇଣ୍ଡୋଜ କିବୋର୍ଡ଼ରେ Menu କି ଥାଏ । ସାଧାରଣ ଭାବେ ଆମେ ମାଉସର Right-Click କରିଲେ ଯେଉଁ ତାଲିକା ପାଉ,ଏହି କି'ଟିକୁ ଟିପିଲେ ସେଇ ତାଲିକା ପାଉ । ଏହି କି ଉପରେ ଏକ ତାଲିକା ସହ କର୍ସରର ଚିତ୍ର ଥାଏ । ଉଇଣ୍ଡୋଜ କି ସହ ଏହି କି ଏକ ସଙ୍ଗେ ବାହାରିଥିଲା । ଯେତେବେଳେ ମାଉସର ଡାହାଣ ପଟ କିମ୍ବା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ମାଉସ କାମକରେନି ସେତେବେଳେ ଏହି କିକୁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । ଯେତେବେଳେ ଏହି "କି" ବାହାରି ନଥିଲା ଏହାର ବଦଳ କି ଭାବରେ Shift+F10 ଦବାଯାଉଥିଲା।
ଏକାଧିକ ସଜାଣି
ଗୋଟିଏ ଅପରେଟିଂ ସିଷ୍ଟମରେ ଅଲଗା ଅଲଗା ପ୍ରକାରର କିବୋର୍ଡ଼କୁ ଇନଷ୍ଟଲ କରିହେବ ଓ ସେମାନଙ୍କ ଭିତରେ ବଦଳ ମଧ୍ୟ କରିହେବ । ଏହି ବଦଳ ଅପରେଟିଂ ସିଷ୍ଟମର କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ଉପଯୋଗ କରି ହେଇପାରେ ଅଥବା ବାହାର ଉପଯୋଗଦ୍ୱାରା ହେଇପାରେ । Microsoft Windows, Ubuntu , Linux , and Mac ଅପରେଟିଂ ସିଷ୍ଟମ ଗୁଡ଼ିକ କିବୋର୍ଡର ପ୍ରକାରକୁ ନିଜେ ନିଜେ ବାଛିବାର କ୍ଷମତା ପାଇଥାନ୍ତି କି କେଉଁ କିବୋର୍ଡ଼ ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ହେବ।
ସଜାଣି ବଦଳକାରୀ ସଫ୍ଟବେର
"କି"କୁ ଦାବିଲା ପରେ ବାହାରୁଥିବା ଅକ୍ଷର କୋଡ ଗୁଡ଼ିକୁ କିବୋର୍ଡ ଡ୍ରାଇଭର ସଫ୍ଟବେର ନିଶ୍ଚିତ କରିଥାଏ । "କି"କୁ ଚାପିଲେ ଏକ ସ୍କାନକୋଡ଼ ତିଆରି ହୁଏ ଯାହାକୁ ଅଙ୍କାକ୍ଷରିକ ପ୍ରତୀକ ରୂପେ ଧରିନିଆଯାଏ । ଅପରେଟିଂ ସିଷ୍ଟମକୁ ଭିତ୍ତି କରି ବହୁତ କିଛି ଉପଯୋଗୀତା ବାହାରିଛି ଯାହା କିବୋର୍ଡରେ ସଜାଣିକୁ ତିଆରି, ସେଥିରେ ମିଶେଇ ପାରିବ ଓ ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବଦଳ କରିପାରିବ । ଆହୁରି କେତେକ ପ୍ରୋଗ୍ରାମ ରହିଛି ଯାହା କିଛି ଭାଷା ପାଇଁ ତିଆରିହେଇଛି । ଭାଷା ଭିତ୍ତିକ କିବୋର୍ଡ଼କୁ ଭିନ୍ନ ଢାଞ୍ଚାରେ ତିଆରି କରାଯାଏ । ସେହି ଢାଞ୍ଚାକୁ ସମ୍ପାଦନ କରାଯାଇ ନୂଆ ଢାଞ୍ଚା ତିଆରି କରାଯାଇପାରେ ।
ଉଜ୍ଜ୍ୱଳୀକରଣ (Illumination)
କିବୋର୍ଡ଼ ବା କିପ୍ୟାଡ଼ ଭିତରୁ ସୁସଜ୍ଜିତ ହେଇପାରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାବେ ମୋବାଇଲ ବ୍ୟବହାର ନିମନ୍ତ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଥିବା ଜିନିଷ ସବୁ। ଅନ୍ଧାର ମଧ୍ୟରେ କିବୋର୍ଡ଼କୁ ବ୍ୟବହାର କରିବାପାଇଁ କେମିତି ସଜାଣି ହବ ଦରକାର ସେ ବ୍ୟବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ କରାଯାଇଥାଏ।ଖେଳିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଥିବା କି କିବୋର୍ଡ଼ରେ ଲାଇଟ ଥିବା କି ଥାଏ ଏହା ଖେଳାଳି ମାନଙ୍କୁ ଅନ୍ଧାରିଆ କୋଠରି ଭିତରେ କିବୋର୍ଡ଼ରେ ଆଦେଶ ଖୋଜିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ । କିଛି କମ୍ପ୍ୟୁଟରରେ କେବଳ ଫଙ୍କସନାଲ କିରେ LED ଥାଏ ଯାହା ବ୍ୟବହାରକାରୀଙ୍କୁ ମନେପକେଇଦିଏ କି ସେହି "କି"ଦ୍ୱାରା ଆରମ୍ଭ କରାଯାଇଥିବା ଫଙ୍କସନ ଏବେ ବି ଚାଲୁଅଛି । thumb|right|150px|LED ଲାଇଟ ଥିବା କିବୋର୍ଡ଼ ଯାହା ଅନ୍ଧାରରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ
"କି" ସୁଇଚ
କିବୋର୍ଡ଼ରେ ବ୍ୟବହୃତ ସୁଇଚ୍ ଗୁଡ଼ିକର ବିକାଶ ବିଷୟରେ ମଧ୍ୟ ଏକ ନିଆରା ଇତିହାସ ଅଛି। ୧୯୭୦ମସିହାର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ କାଳରେ ଧାତବ ଫ୍ରେମ ଉପରେ ଅଲଗା ଅଲଗା ଛୋଟ ଗାତ କରି ସେଥିରେ କି ସୁଇଚ୍ ଗୁଡ଼ିକୁ ଖଞ୍ଜା ଯାଉଥିଲା। ଏ ଗୁଡ଼ିକର ଦାମ୍ ୮୦ରୁ ୧୨୦ ଆମେରିକୀୟ ଡ଼ଲାର ରହିଥିଲା। ଏ ଗୁଡ଼ିକ କମ୍ପ୍ୟୁଟର ଟର୍ମିନାଲ ବା ଡାଟା ଟର୍ମିନାଲ ଆଦି ଜାଗାରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଥିଲା। ତେବେ ଏହାର ପରବର୍ତ୍ତୀକାଳରେ ବିକଶିତ ରିଡ ସୁଇଚ (ବାୟୁଶୂନ୍ୟ ଏକ ଆବଦ୍ଧ କାଚ କେପସୁଲ ଭିତରେ ଖଞ୍ଜା ଯାଇଥିବା ଚୁମ୍ବକୀୟ କି)ଗୁଡ଼ିକ ଲୋକ ପ୍ରିୟ ହୋଇ ପାରିଥିଲା। ଏହି କୌଶଳକୁ ଆଧାର କରି ସି.ପି. କ୍ଲାୟର କମ୍ପାନୀ ସାଧାରଣ ଉପକରଣପାଇଁ ମଧ୍ୟ ରିଡ୍ ସୁଇଚ୍ ବନେଇବା ଆରମ୍ଭ କରିଦେଲା। ଇଲିନୋଇସ୍, ସ୍ପୋକାନେ ୱାସିଂଟନର କି-ଟ୍ରୋନିକ କର୍ପୋରେସନ ଏକ ଅର୍ଧପରିବାହୀ ଭିତରେ ଚୁମ୍ବକୀୟ ଶକ୍ତି ପ୍ରବାହିତ କରି ବୈଦ୍ୟୁତିକ ଊର୍ଜ୍ଜା ସୃଷ୍ଟି କରି ପାରିଲେ ଓ ଏଇ କୌଶଳର ଆଧାରରେ ମାଇକ୍ରୋସୁଇଚରୁ ହଲ-ଇଫେକ୍ଟ ସୁଇଚ୍ ତିଆରି କଲେ। ଏହଛଡ଼ା ଏକ ଇଣ୍ଡକ୍ଟିଭ କୋର ସୁଇଚର ମଧ୍ୟ ନିର୍ମାଣ ହେଲା। ଯାହା ଇଲିନୋଇସ ଟୁଲ ୱାର୍କସ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଥିଲା। ୧୦୦ ନିୟୁତ ଥର ଚାପ ସମ୍ଭାଳିବାର କ୍ଷମତା ଏଇ ସୁଇଚ ଗୁଡ଼ିକର ଅଛି ବୋଲି ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରାଯାଇଥିଲା। ଏହି କି ଗୁଡ଼ିକର ଗତି ୦.୧୮୭ ଇଞ୍ଚ(୪.୭୫ ମି.ମି.) ଗଭୀରତା ଯାଏଁ ଥିଲା। ଏହା ସହିତ ତୁଳନା କଲେ ଜଣାପଡ଼େ ଆଜିର କିବୋର୍ଡ଼ରେ ବ୍ୟବହୃତ କିର ଗତି ୦.୧୧୦ ଇଞ୍ଚ(୨.୭୯ ମି.ମି.) ଗଭୀରତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହୋଇଥାଏ।
୧୯୭୦ର ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ କାଳରେ କମ୍ ଦାମର ସିଧା-ସମ୍ପର୍କିତ କି ସୁଇଚ୍ ନିର୍ମାଣ କରାଗଲା। ତେବେ ଏହାର ଆୟୁ ତୁଳନାତ୍ମକ ଭାବେ କମ୍ ଥିଲା(ପାଖାପାଖି ୧୦ ନିୟୁତ ଥର)। ତଥାପି ବି ଏହା ଲୋକପ୍ରିୟ ହୋଇ ପାରିଥିଲା।
୧୯୭୮ରେ କି-ଟ୍ରୋନିକ କର୍ପୋରେସନ ପ୍ରତିଟି କି ପାଇଁ ଅଲଗା ଅଲଗା ସୁଇଚ ବଦଳରେ କ୍ୟାପାସିଟାନ୍ସ ଭିତ୍ତିରେ ଏକ ଅଭିନବ କି-ବୋର୍ଡ଼ ନିର୍ମାଣ କଲେ, ଯେଉଁଥିରେ ସବୁଯାକ କି ଏକ ସ୍ପଞ୍ଜପ୍ୟାଡ ଉପରେ ରଖାଯାଉଥିଲା । ଏହି ସ୍ପଞ୍ଜ ପ୍ୟାଡର ଗୋଟିଏ ପାଖରେ ବିଦ୍ୟୁତ ସୁପରିବାହି ଧାତୁ ଝଳା ହୋଇଥିବା ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ ଲଗାଯାଇଥିଲା। ଏହା ତଳେ, ପ୍ରତିଟି ‘କି’ର ଠିକ୍ ସାମନାରେ ଅର୍ଦ୍ଧଚନ୍ଦ୍ରାକାର ଆକୃତି ମୁଦ୍ରିତ ସର୍କିଟ ବୋର୍ଡ଼ ରହିଥିଲା । କୌଣସି ବି କି ବା କୁଞ୍ଚିକୁ ଦବାଇଲେ ତାହାର ପ୍ରଭାବ ତଳେ ରହିଥିବା ସର୍କିଟ୍ ବୋର୍ଡ଼ ଉପରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଜାଗାରେ ପଡୁଥିଲା ଓ କ୍ୟାପାସିଟାନ୍ସ ସେଇ ଅନୁସାରେ ବଦଳୁଥିଲା, ଯାହାକୁ ଆଇ. ସି. (integrated circuits – IC) ମାଧ୍ୟମରେ ଚିହ୍ନିତ କରା ଯାଇ ପାରୁଥିଲା। ଏଇ କିବୋର୍ଡ଼ ଗୁଡ଼ିକର ମୂଲ୍ୟ ୬୦ ଡଲାର ରହିଥିଲା ଓ କାଳକ୍ରମେ କି-ଟ୍ରୋନିକ ସର୍ବାଧିକ କିବୋର୍ଡ଼ ନିର୍ମାତା ରୂପେ ଖ୍ୟାତି ଲାଭ କଲା।
ଇତି ମଧ୍ୟରେ ଆଇ.ବି.ଏମ୍.(IBM)ନିଜର ପ୍ୟାଟେଣ୍ଟ କୌଶଳ ଭିତ୍ତିରେ ନିଜସ୍ୱ କି-ବୋର୍ଡ଼ ନିର୍ମାଣ ଆରମ୍ଭ କରିଦେଲା। ପୁରୁଣା ଆଇ.ବି.ଏମ୍. କି-ବୋର୍ଡ଼ର ସୁଇଚ ଗୁଡ଼ିକ ସ୍ପ୍ରିଂ ସାହାଯ୍ୟରେ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିଲା । ବ୍ୟବହାରକାରୀର ଆଙ୍ଗୁଠି ଚାପରେ ସ୍ପ୍ରିଂ ଉପରେଥିବା କୁଞ୍ଚିଟି ଦବିଗଲେ କୁଞ୍ଚିତଳେ ଓ ମୂଖ୍ୟ ବୋର୍ଡ଼ ଉପରେ ଥିବା ସୁପରିବାହୀ ପରଦାଦୁଇଟି ମିଳିତ ହେଉଥିଲେ ଓ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ସର୍କିଟ ପରିପୂର୍ଣ୍ଣ ହେଉଥିଲା। ଏହା ଏକ ପ୍ରକାର କ୍ଲିକ୍ ଶବ୍ଦ ସୃଷ୍ଟି କରୁଥିଲା, ଯାହାକୁ ଶୁଣି କୁଞ୍ଚିଟି ଠିକ୍ ଭାବରେ ଚାପି ହୋଇଛି କି ନା, ଟାଇପିଷ୍ଟ ସହଜରେ ଜାଣି ପାରୁଥିଲା।
ପ୍ରଥମ ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ କି-ବୋର୍ଡ଼ର କୁଞ୍ଚିର ଚାପ ୦.୧୮୭ ଇଞ୍ଚ(୪.୭୫ ମି.ମି.) ଗଭୀରତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଥିଲା। କୁଞ୍ଚିର ଉଚ୍ଚତା ୧୨.୭ ମି.ମି. ଥିଲା ଓ କି-ବୋର୍ଡ଼ଟି ୫ ସେ.ମି. ମୋଟାଥିଲା। ସମୟକ୍ରମେ କୁଞ୍ଚିଚାପର ଗଭୀରତା ଆହୁରି କମ୍ ହେଲା (୦.୧୧୦ ଇଞ୍ଚ(୨.୭୯ ମି.ମି.) ଓ ବଜାରରେ ଏହାର ଚାହିଦା ବଢିଲା। ଯୋଗକୁ କି-ଟ୍ରୋନିକ୍ ଏମିତି ଏକ କି-ବୋର୍ଡ଼ ତିଆରି କରିଥିଲା ଯାହା କେବଳ ଏକ ଇଞ୍ଚ ମୋଟା ଥିଲା। ଆଜିକାଲିତ ଅଧଇଞ୍ଚ ମୋଟାର କି-ବୋର୍ଡ଼ ମାର୍କେଟରେ ମିଳୁଛି ।
କି-ବୋର୍ଡ଼ର ଉପଯୋଗୀତାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟକଲେ କୁଞ୍ଚିର ଅଗ୍ରଭାଗର ଭୂମିକା ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ପ୍ରଥମେ କୁଞ୍ଚିଗୁଡ଼ିକର ଉପରିଭାଗ ସେ କାଳର ଟାଇପରାଇଟରର କି ପରି, ଥାଳିଭଳି ଚେପଟା ଥିଲା। ଆଉ ଏହି କୁଞ୍ଚି ଉପରେ ଲେଖାଯାଇଥିବା ଅକ୍ଷରଟିର ଆୟୁ ମଧ୍ୟ ସେହି ଅନୁପାତରେ ଅଧିକ ହେବା (ପାଖାପାଖି ଦଶ ନିୟୁତ ଥର)ର ଆବଶ୍ୟକତା ରହିଥିଲା। କାରଣ ଏହା ଉପରେ ହାତ ଆଙ୍ଗୁଳି, ନଖ, ତେଲ, କ୍ରିମ୍ ଲାଗି ଏହାର ସ୍ପଷ୍ଟତାକୁ କ୍ରମେ କ୍ରମେ ଅସ୍ପଷ୍ଟ କରିଦିଏ। ତେଣୁ କୁଞ୍ଚିର ଉପରିଭାଗକୁ ଖୋଦେଇକରି ସେଥିଲେ ରଙ୍ଗ ଭରି ପ୍ରଥମେ ଯେଉଁ କୁଞ୍ଚି ଗୁଡ଼ିକ ତିଆରି ହେଉଥିଲା, ତାକୁ ଲୋକେ ପସନ୍ଦ କଲେ ନାହିଁ, ଫଳରେ ମୋଲ୍ଡେଡ କି ସବୁ ତିଆରି ହେଲା। ଇଞ୍ଜେକ୍ସନ ମୋଲ୍ଂ ନାମକ ପ୍ରଣାଳୀରେ କୁଞ୍ଚି ଓ ସେଥିଲେ ଲେଖାଥିବା ସଙ୍କେତ ବା ଅକ୍ଷରକୁ କ୍ରମାନ୍ୱୟରେ ମୋଲ୍ଡ କରାଯାଉଥିଲା। ଏହା ବ୍ୟୟବହୁଳ ହୋଇଥିବାରୁ ରଙ୍ଗ-ସବ୍ଲିମେସନ ପ୍ରିଣ୍ଟିଂ, ଲେଜର ଖୋଦେଇ ପରି ପ୍ରଣାଳୀ ବିକଶିତ ହେଲା। ଏହାଦ୍ୱାରା ପୁରା କି-ବୋର୍ଡ଼କୁ ଏକା ସାଙ୍ଗରେ ମୁଦ୍ରିତ କରିବା ସମ୍ଭବପର ହୋଇ ପାରିଲା। ପ୍ରଥମେ ପ୍ରଥମେ ସବ୍ଲିମେସନ ପ୍ରିଣ୍ଟିଂ ପାଇଁ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ରକାରର କାଳିକୁ କୁଞ୍ଚିର ଉପରିଭାଗରେ ଉତ୍ତାପଦେଇ ଏମିତି ଭାବେ ମୁଦ୍ରିତ କରା ଯାଉଥିଲା ଯେ କାଳିର ଅଣୁ କୁଞ୍ଚିର ଅଣୁକୁ ଭେଦ କରି ଅଙ୍କିତ ହୋଇ ଯାଉଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଏହା ଏତେଟା ଲୋକପ୍ରିୟ ହୋଇ ପାରିଲା ନାହିଁ କାରଣ ତେଲ ଲାଗିବାଦ୍ୱାରା ଏହି କାଳି ଚରି ଯାଉଥିଲା। ସେଥିପାଇଁ ପରବର୍ତ୍ତୀ କାଳରେ ଏହାକୁ ରୋକିବାପାଇଁ ମୁଦ୍ରଣ କରିସାରିଲା ପରେ କୁଞ୍ଚିର ଉପରିଭାଗରେ ଏକ ପ୍ରକାର ଆସ୍ତରଣ (କୋଟିଂ) ଦିଆଯାଉଥିଲା। ଏହି କୌଶଳ ଆଧାରରେ ଆଇ.ବି.ଏମ୍. ନିଜର କି-ବୋର୍ଡ଼ ନିର୍ମାଣ ଆରମ୍ଭ କରିଦେଲା ଓ କୁଞ୍ଚିର ଅଗ୍ରଭାଗକୁ ଚେପଟା ନ କରି ସାମାନ୍ୟ ବକ୍ରାକାର (ଗହୀରିଆ) କରିଦେଲା। ଏହି ମୁଦ୍ରଣ ପ୍ରଣାଳୀର ସବୁଠାରୁ ବଡ଼ ଦୁର୍ଗୁଣ ଥିଲା ଯେ ଏହା କେବଳ ଗାଢ଼ରଙ୍ଗର କାଳିକୁ ହାଲକା ରଙ୍ଗର କି-ବୋର୍ଡ଼ ଉପରେ ମୁଦ୍ରଣ କରି ପାରୁଥିଲା ଓ ଏଥିପାଇଁ ବହୁତ ସମୟ ଲାଗୁଥିଲା। ଏହାପରେ ଆଇ.ବି.ଏମ୍. ପ୍ରତ୍ୟେକ କୁଞ୍ଚିର ଅଗ୍ରଭାଗପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର କୁଞ୍ଚି-ଟୋପି (keycap) ତିଆରି କଲା। ଏଥିପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ପ୍ଲାଷ୍ଟିକ ସାଧାରଣ ଏ.ବି.ଏସ. କି-ବୋର୍ଡ଼ଠାରୁ ଭିନ୍ନ ଥିଲା।
ଅନ୍ତତଃ ଅଳ୍ପ ଦାମର (୧୦ ଡଲାରରୁ କମ୍) ଆଧୁନିକ କି-ବୋର୍ଡ଼ ନିର୍ମାଣ ହେଲା। ଏହା ପଛରେ ତିନୋଟି ଯାନ୍ତ୍ରୀକ କୌଶଳର ପ୍ରମୁଖ ଅବଦାନ ରହିଛି:
ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ପରିଚାଳକ(Control Processor)
କମ୍ପ୍ୟୁଟରର କିବୋର୍ଡ଼ରେ ଏକ ସର୍କିଟ ଥାଏ ଯାହା "କି" ଚାପକୁ ଏକ codeରେ ବଦଳାଏ ଯାହାକୁ କେବଳ କମ୍ପ୍ୟୁଟର ହିଁ ବୁଝିଥାଏ । ଏହି କି ଗୁଡ଼ିକ ଏକ Electrical X-Y matrix ଆକାର ସହ ସଂଯୋଗ ହେଇଥାନ୍ତି ଯେଉଁଥିରେ Y ଧାଡ଼ି ଦେଇ voltage ଯାଇଥାଏ ଏବଂ ଯେତେବେଳେ କିକୁ ଚିପିଥାଉ X ଧାଡ଼ିଦ୍ୱାରା Scan ହୁଏ କି କଣ କାର୍ଯ୍ୟ କରାଗଲା ।
ପ୍ରଥମେ ୧୯୭୨ ବେଳେ କିବୋର୍ଡ ଯୁକ୍ତ Microprocessor ଆସିଲା । କିନ୍ତୁ ୧୯୭୮ରେ କମ୍ପ୍ୟୁଟର କିବୋର୍ଡ଼ରେ ୮୦୪୮ Microcontroller ଲାଗିଲା । ଯେତେବଳେ କିବୋର୍ଡ଼ଦ୍ୱାରା ଆମେ କିଛି ଟାଇପ କରୁ ବା ଆଦେଶ ଦେଉ ପ୍ରଥମେ ଏହା codeରେ ପରିଣତ ହୁଏ,ଏହି code ଗୁଡ଼ିକ ତାରଦ୍ୱାରା Motherboardକୁ ଯାଏ । କିବୋର୍ଡ଼ର cableରେ ତଥ୍ୟ ଆଦାନ ପ୍ରଦାନ ଉଭୟ ଦିଗକୁ ହେଇଥାଏ କାରଣ ଏହାଯୋଗୁ ଆମେ ଜାଣିପାରୁ କି " caps lock", "num lock" ଓ "scroll lock"ର light ଗୁଡ଼ିକ କାମକରୁଛି ନା ନାହିଁ ।
ସଂଯୋଗ ପ୍ରକାର(Connection Types)
କିବୋର୍ଡ଼କୁ ସିଷ୍ଟମ ସହ ସଂଯୋଗ କରିବା ପାଇଁ ଅନେକ ଗୁଡ଼ିଏ ବାଟ ଥାଏ । କିବୋର୍ଡ଼କୁ ଆଜିକାଲି ତାର (Cable)ଦ୍ୱାରା କିମ୍ବା ବେତାର ମାଧ୍ୟମରେ ସଂଯୋଗ କରାଯାଇପାରୁଅଛି । ତାର ଥିବା କିବୋର୍ଡ଼କୁ ମଦରବୋର୍ଡ଼ର Standard AT Connector ସହ ଯୋଗ କରାଯାଏ । AT Connector ବଦଳରେ PS/2 କିମ୍ବା USBଦ୍ୱାରା ମଧ୍ୟ ସଂଯୋଗ କରାଯାଇପାରିବ । Apple କିବୋର୍ଡ଼କୁ ଲଗେଇବା ପାଇଁ Apple Desktop Bus ବ୍ୟବହାର କରିଥାଏ ଯାହାକୁ ସିଷ୍ଟମର iMac line ବୋଲି କୁହାଯାଇଥାଏ ।
ବେତାର ମାଧ୍ୟମ ଆଜିକାଲି ବହୁତ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କାରଣ ଏହା ବ୍ୟବହାରକାରୀର ସ୍ୱାଧୀନତାକୁ ବଢ଼େଇ ଥାଏ।ବେତାର କିବୋର୍ଡ଼ RF ମାନକ ବ୍ୟବହାର କରିଥାଏ ଯାହାକୁ Bluetooth କହନ୍ତି।କମ୍ପ୍ୟୁଟରରେ ଥିବା Transreciever Bluetoothର ସଙ୍କେତକୁ ଧରିଥାଏ ଓ ସଂଯୋଗ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ । କିନ୍ତୁ ବେତାର କିବୋର୍ଡ଼ ପାଇଁ ବ୍ୟାଟେରିର ଦରକାର ପଡ଼ିଥାଏ ଓ ଏହାର ସୁରକ୍ଷା ଜନିତ ସମସ୍ୟା ମଧ୍ୟ ରହିଥାଏ । ବେତାର ସଙ୍କେତ (Signal) ହାକର(Hacker)ମାନେ ଚୋରେଇନେଇ କଣ ସିଷ୍ଟମର ତଥ୍ୟ ସବୁ ଚୋରେଇନେଇପାରନ୍ତି । ସୌର କିବୋର୍ଡ଼ର battery ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ରଶ୍ମୀଦ୍ୱାରା କିମ୍ବା ସାଧାରଣ ଆଲୋକଦ୍ୱାରା ଚାର୍ଜ ହେଇଥାଏ । Olivetti Envision ସୌର କିବୋର୍ଡ଼ର ଏକ ଉଦାହରଣ ।
ବିକଳ୍ପ ତଥ୍ୟ ଭର୍ତ୍ତି କାର୍ଯାବଳି
thumb|right|250px|ଏକ ଅନ-ସ୍କ୍ରୀନ କିବୋର୍ଡ ଯାହା [[Mouse (computing)|ମାଉସଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ]]
Optical character recognition (OCR)କୁ rekeying ପାଇଁ ଆଧାର କରାଯାଇଥାଏ ଯାହାକି ଆଗରୁ ଲେଖାଯାଇଥିବା ତଥ୍ୟକୁ ପୁନର୍ଲିଖିତ କରିଥାଏ କିନ୍ତୁ ଏହା ଜନ୍ତ୍ର ବୁଝିଲା ଭଳିଆ ଭାଷା (Machine Readable Format)ରେ ନଥାଏ । ଅନ୍ୟଭାଷାରେ ଆମେ ଯଦି ଗୋଟେ ଛବି(Image)କୁ ଲେଖା(Text)ରେ ବଦଳ(Convert) କରିଥାଉ ଯାହା ଆଉଟପୁଟ ବାହାରେ (ସାଧାରଣତଃ ଏହା ଏକ ସଂଖ୍ୟାକ୍ଷରିକ କୋଡର ଧାଡ଼ି(String)) ଥାଏ) ତାହାକୁ ଜଣେ ଆଉଥରେ ଟାଇପ କରିପାରେ କିନ୍ତୁ କମ୍ପ୍ୟୁଟର ତାକୁ ନିଜେ ବଦଳ କରିଦିଏ।OCR ପ୍ରଯୁକ୍ତି ବିଦ୍ୟା ଆଜି ଏକ ଉଚ୍ଚ ସ୍ଥାନରେ ପହଞ୍ଚିଗଲାଣି (ଉଦାହରଣ : ଗୁଗଲ ବହି ଖୋଜା) ଆଉ ଭବିଷ୍ୟତ ପାଇଁ ଅନେକ ଆଶାର ସଂଚାର କରେ। କଥାର ଶବ୍ଦକୁ ଧରିବା ପ୍ରଣାଳୀ (Speech Recognition) ଯାହା କଥାକୁ ଯନ୍ତ୍ର ପଢ଼ିଲା ଭଳିଆ ଭାଷାକୁ ବଦଳେଇଥାଏ।ଏହି ପ୍ରଯୁକ୍ତି ମଧ୍ୟ ଅନେକ ଆଗକୁ ଆସିଗଲାଣି ଯାହାକୁ ଚିକିତ୍ସା ଓ ବୈଧତା ନିରୀକ୍ଷଣ ,ସମ୍ବାଦିକତା ତଥା ରଚନା ଓ ଗ୍ରନ୍ଥ ଲିଖନରେ ବ୍ୟବହ୍ରୁତ ହୁଏ । କିବୋର୍ଡ଼ରେ ବହୁତ କିଛି କାମ ଶୀଘ୍ର ଶୀଘ୍ର କରିହୁଏନି । ଏଥିପାଇଁ ଏକ ପୋଏଣ୍ଟିଙ୍ଗ ଡିଭାଇସ ଥାଏ ଯାହା ଲେଖା କୌଠୁ ଆରମ୍ଭ କରିବା,କଉଠି ଲେଖିବା,କେମିତି ଲେଖିବା ଏସବୁ କାମ ନିମିଷକ ମଧ୍ୟରେ କରିଥାଏ।ସାଧାରତଃ ଏହାକୁ ମାଉସ ରୂପେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ କିନ୍ତୁ ଏହାର ଅନ୍ୟ ଅନ୍ୟ ରୂପ ବାହାରିଲାଣିଯଥା ଗ୍ରାଫିଟି (Graffiti), ଡାଶର(Dasher) ଓ ଅନ-ସ୍କ୍ରୀନ ଭର୍ଚୁଆଲ କିବୋର୍ଡ଼ ।
କିଷ୍ଟ୍ରୋକ ଲଗିଂ
କିଷ୍ଟ୍ରୋକ ଲଗିଂ ବ୍ୟବହାରକାରୀର କିଷ୍ଟ୍ରୋକ ବା "କି" ଦବେଇବାର ପ୍ରଣାଳୀକୁ ରେକର୍ଡ କରି ରଖିଥାଏ।ଯେତେବେଳେକି ଏହା କର୍ମଚାରୀ ମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟଦକ୍ଷତା ମାପିବାରେ ତଥା ବେଆଇନ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପକୁ ଧରିବାରେ ସହାୟକ ହେଇଥାଏ, ଏହାକୁ ମଧ୍ୟ ସଫ୍ଟୱେର ଆକ୍ରମଣକାରୀ(Hacker) ବିଭିନ୍ନ ବେଆଇନ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି । ହାକରମାନେ କିଲଗରକୁ ପାସୱାର୍ଡ଼ ବା ଲୁଛାଯାଇଥିବା(Encryption) କିକୁ ଅନ୍ୟ ସୁରକ୍ଷା ମାପଦ୍ୱାରା ବାଇ-ପାସ କରାଇ ପାଇଯାଇଥାନ୍ତି।
ହାର୍ଡ଼ୱେର ଓ ସଫ୍ଟୱେରର ତଥ୍ୟଦ୍ୱାରା କିଷ୍ଟ୍ରୋକ ଲଗିଂକୁ ହାସଲ କରାଯାଇପାରିବ । ହାର୍ଡୱେର କିଲଗର କିବୋର୍ଡ ତାର ସହ ଲାଗିକି ଥାଏ କିମ୍ବା କିବୋର୍ଡ଼ ଭିତରେ ଇନଷ୍ଟାଲ ହେଇ ଥାଏ । ସଫ୍ଟୱେର କି'ଲଗର କମ୍ପ୍ୟୁଟରର ଅପରେଟିଂ ସିଷ୍ଟମରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ ଓ ହାର୍ଡବେର ଉପରେ ଅନଧିକାର ଅଧିକାର କରିଥାଏ, କିବୋର୍ଡ଼ କାର୍ଯ୍ୟଶୈଳୀ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ ପକେଇଥାଏ କିମ୍ବା ବାହାରୁ ରେକର୍ଡେଡ ତଥ୍ୟକୁ ଅନ୍ୟତ୍ର ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରିଦିଏ ଯଉଠି ତଥ୍ୟକୁ ନଯିବା କଥା।ଯେହେତୁ ତଥ୍ୟ ଗୁଡ଼ିକ ପାକେଟ ରୂପେ ଯିବା ଆସିବା କରେ ହାକରମାନେ କିଲଗର ବ୍ୟବହାର କରି ବାଟରୁ ପାକେଟକୁ ଚୋରୀ କରିନିଅନ୍ତି ବେତାର ମାଧ୍ୟମକୁ ମାଧ୍ୟମ କରି ।
ଆଣ୍ଟି-ସ୍ପାଇଓୟାରଦ୍ୱାରା ଅନେକ କି'ଲଗର କି ଧରାଯାଇଥାଏ ଓ ତାଙ୍କୁ ହଟାଇ ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଇଥାଏ । ସଫ୍ଟୱେରର କ୍ରେତାମାନେ ଆଣ୍ଟି-ସ୍ପାଇଓୟାରଦ୍ୱାରା ଧରିବା କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସମର୍ଥନ କରନ୍ତି ସଫ୍ଟବେରର ଅପବ୍ଯବହାରକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ।ଫାୟାରୱାଲ (Firewall)କୁ ଚାଲୁକରିବାଦ୍ୱାରା କିଲଗରକୁ ବନ୍ଦ କରିହୁଏନି କିନ୍ତୁ ରୋକିହୁଏ ଯଦି ଏହାକୁ ସଠିକ ଭାବେ ତିଆରିକରାଯାଇଥାଏ । ନେଟୱର୍କ ମନିଟର ବ୍ୟବହାରକାରୀକୁ ସତର୍କ କରେଇଦିଏ ଯଦି ନେଟୱର୍କ ଉପରେ କିଛି ବାହାରୁ ଆକ୍ରମଣ କରେ । ଏହା ବ୍ୟବହାରକାରୀକୁ କି'ଲଗରକୁ ବନ୍ଦ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ସୁଯୋଗ ଦେଇଥାଏ । ସ୍ୱୟଂଚାଳିତ ପ୍ରୋଗ୍ରାମ କିବୋର୍ଡ଼କୁ ବ୍ୟବହାର କରି କିଲଗରକୁ ରୋକିପାରେନାହିଁ । ଅନେକ କି'ଲଗରକୁ ତଥ୍ୟକୁ ଅଲଗା କ୍ରମରେ ଅସଜଡା ଭାବରେ ଲେଖିକି ବୋକା କରାଯାଇପାରିବ ।
ବେତାର କିଷ୍ଟ୍ରୋକ ଲଗିଂ
ଯାହାକୁ ରିମୋଟ କିଲଗିଂ ବା ବେତାର(ଓୟାରଲେସ) କିଲଗିଂ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ।
ଏକ ସର୍ବେକ୍ଷଣ "“Compromising Electromagnetic Emanations of Wired Keyboard”ରେ ବୁଆଗନୌକ୍ସ ଓ ପାଶିନୀ ପ୍ରମାଣ ଦେଲେ ଯେ କିବୋର୍ଡରୁ ବିଦ୍ୟୁତ-ଚୁମ୍ବକୀୟ ବିକିରଣ (ଇଲେକଟ୍ରୋ-ମାଗନେଟିକ Emanations) ହୁଏ।କିନ୍ତୁ ସେ ତାଙ୍କ ସର୍ବେକ୍ଷଣରେ ଯେଉଁ ୪ଟି ପ୍ରଣାଳୀ ବିକିରଣକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ଦେଇଛନ୍ତି ତାହା ଯଥେଷ୍ଟ ନୁହେଁ।ସେ ଏହା ମଧ୍ୟ ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତିରେ ଏହି ବିକିରଣକୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭାବେ ଶସ୍ତା କିବୋର୍ଡ ତଥା ଏହାର ଯନ୍ତ୍ରାଂଶଦ୍ୱାରା କେବଳ ଗୋଟିଏ କକ୍ଷକୁ ସୀମିତ ନହେଇ ପୁରା କାର୍ଯାଳୟରେ ରୋକାଯାଇପାରିବ। ଏହି ଇଲେକଟ୍ରୋ-ମାଗନେଟିକ ବିକିରଣର ଆକ୍ରମଣ ସୁରକ୍ଷା ଉପରେ ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରେ। PS/୨,USB, ଲାପଟପ ଓ ବେତାର ମାଧ୍ୟମରେ ଅସୁବିଧା ହବା ସ୍ୱାଭାବିକ।ଆହୁରିମଧ୍ୟ ଏହି ଆକ୍ରମଣ କି ବନ୍ଦକରିବା ପାଇଁ କିଛି ସଫ୍ଟବେର ପ୍ୟାଚ ମଧ୍ୟ ନଥାଏ।ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ହାର୍ଡବେରକୁ ବଦଲାଯାଇପାରିବ।ମୂଲ୍ୟର ପ୍ରଭାବ ତଥା ଜ୍ଞାନର ଅଭାବ ଯୋଗୁଁ କିବୋର୍ଡକୁ ଯାନ୍ତ୍ରିକ ସୁରକ୍ଷା ଦିଆଯାଇପାରୁନାହିଁ।
ଶାରୀରିକ ସମସ୍ୟା
thumb|right|200px|କମ୍ପ୍ୟୁଟର ଆଗରେ ବସିବାର ତଥା କିବୋର୍ଡ଼ ଧରିବାର ଉଚିତ ପ୍ରଣାଳୀ ଯାହାକି ମେରୁଦଣ୍ଡ ସମସ୍ୟାରୁ ମୁକ୍ତିଦିଏ. କିବୋର୍ଡଦ୍ୱାରା ଶରୀରର ଅନେକ ଅଙ୍ଗରେ ପୀଡ଼ା କିମ୍ବା ଗମ୍ଭୀର ସମସ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି ହେବାର ସମ୍ଭାବନା ଥାଏ। ମୁଖ୍ୟତଃ ହାତ,କଚଟି,କାନ୍ଧ,ବାହୁ,ବେକ ଓ ପିଠି ଆଦିରେ ସମସ୍ୟା ଦେଖାଯାଏ। ଏହି ସବୁ କ୍ଷତିରୁ ରକ୍ଷା ପାଇବାପାଇଁ ହେଲେ ମଝିରେ ମଝିରେ ପ୍ରତିଘଣ୍ଟାରେ ଥରେ ଟାଇପିଙ୍ଗରୁ ବିରତି ନେବା ଉଚିତ । ବ୍ୟବହାରକାରୀ ନିଜ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ଏମିତି କରିବା ଦରକାର ଯେପରି ନିଜ ହାତ ଆଉ କାନ୍ଧ ଉପରେ ବେଶି ଚାପ ନ ପଡ଼େ । ଯେତେବେଳେ କିବୋର୍ଡ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଉଛି ବ୍ୟବହାରକାରୀ ନିଜ କାନ୍ଧକୁ ଆରମ ଓ କହୁଣିକି ଏକ ସାହାରା ଦେବାର ଅଛି । କିବୋର୍ଡ଼ ଓ ମାଉସ ଏପରି ଜାଗାରେ ରହୁଥିବ ଯେପରି ହାତ ସେଠି ସହଜରେ ପହଞ୍ଚିପାରୁଥିବ। କଚଟିକୁ ମେଜର ଧାରୁଆ ଧାରା ଆରାମ କରିବାକୁ ଦିଅନ୍ତୁ ନାହି। କଚଟି ଓ ପାପୁଲିକୁ ଟାଇପିଙ୍ଗ କଲା ବେଳେ ସାହାରା ଦିଅନ୍ତୁ ନାହିଁ । କିନ୍ତୁ ଏଭଳି ବହୁତ କିବୋର୍ଡ଼ ବାହାରିଲାଣି ଯାହା ଏପରି ସମସ୍ୟାକୁ କମ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପ୍ରତି ସତର୍କତା
ଏକ ବଢୁଥିବା ଶରୀରର ସର୍ବେକ୍ଷଣ କିବୋର୍ଡ଼କୁ ଅନେକ ଅସୁସ୍ଥତାର କାରଣ କହେ । କିଛି କିବୋର୍ଡ଼ରୁ ବାହାରୁଥିବା ଜୀବାଣୁ ପାଇଖାନାର ଜୀବାଣୁଠାରୁ ୫ ଗୁଣ ଅଧିକ ଥାଏ । ଡାକ୍ତର ଆରୋନ ଗ୍ଲାଟ Infectious Disease Society of Americaର ପ୍ରବକ୍ତା ମନେପକେଇଥିଲେ କି ସୂର୍ଯ୍ୟର ଉତ୍ତାପ ଯେଉଁଠି ପହଞ୍ଚିପାରେନି ତାହା ଏକ ସମତଳ ନୁହେଁ । ତେଣୁ ଟାଇପ କରିସାରିକି ହାତ ଧୋଇବା ଆଉ କିବୋର୍ଡ଼ ଆଉ କାହା ସହ ନବାଣ୍ଟିଲେ କିଛି ପରିମାଣରେ କ୍ଷତିକାରକ ଜୀବାଣୁଠାରୁ ରକ୍ଷା ପାଇପାରିବା ଓ ଅପେକ୍ଷାକୃତ ସୁସ୍ଥ ରହିପାରିବା।
ଅଧିକ ତଥ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:କମ୍ପ୍ୟୁଟର ବିଜ୍ଞାନ ଶ୍ରେଣୀ:ବଛା ଲେଖା
୧୮୭୭
୧୮୭୭ ଗ୍ରେଗୋରି ପାଞ୍ଜି ଅନୁସାରେ ଏକ ସାଧାରଣ ବର୍ଷ ଅଟେ |
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୮୭୭
ଆଥ୍‌ନି
ଏକ ଭାରତୀୟ ଅଟେ । ଏହା କର୍ଣ୍ଣାଟକର ବେଲ୍ଗଉମ୍ ଜିଲ୍ଲାରେ ଅବସ୍ଥିତ ।
ଭାରତର ଜାତୀୟ ପାର୍କ ସମୂହର ତାଲିକା
ଆହୁରି ଅନେକ ଜାତୀୟ ପାର୍କ ସ୍ଥାପନ ସହ ବନ୍ୟା ଜନ୍ତୁ ତଥା ଉଦ୍ଭିଦର ସୁରାକ୍ଷ୍ୟା ପ୍ରଦାନ ପାଇଁ ପଦକ୍ଷେପ ନିଆ ଯାଉଛି ।
ଆଥ୍‌ନି
ଭୌଗଳିକ ଅବସ୍ଥିତି
୧୬.୭୨୬୧ ଉତ୍ତର ଅକ୍ଷାଂଶ ଓ ୭୫.୦୬୪୨ ପୂର୍ବ ଦ୍ରାଘିମାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ସମୁଦ୍ର ପତନଠାରୁ ଏହା ୧୮୭୦ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚତାରେ ରହିଛି ।
ଭାରତର ଜାତୀୟ ପାର୍କ ସମୂହର ତାଲିକା
ତାଲିକା
...ଜାତୀୟ ପାର୍କ ସମୂହର ତାଲିକା'''..
ଆଥ୍‌ନି
ଜନସଂଖ୍ୟା ଓ ସାକ୍ଷରତା
୨୦୦୧ ମସିହାର ଭାରତୀୟ ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ, ସହରର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା ୩୯୨୦୦ ଅଟେ । ସେଥି ମଧ୍ୟରୁ ୫୦.୭୬% ଜଣ ପରୁଷ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ୪୯.୨୪% ଜଣ ନାରୀ ଅଟନ୍ତି । ର ସାକ୍ଷରତା ହାର ୬୬.୮୪% ଅଟେ । ଏହା ଜାତୀୟ ହାରଠାରୁ ୨.୦୦% ପ୍ରତିଶତ କମ ଅଟେ । ସେଥିରୁ ୩୭.୮୪% ପ୍ରତିଶତ ପୁରୁଷ ଓ ୨୯.୦୦% ନାରୀ ଅଟନ୍ତି । ୧୩.୬୯% ଲୋକ ସେଠାରେ ୬ ବର୍ଷ ବୟସରୁ କମ ବୟସ୍କ ଅଟନ୍ତି ।
ଭାଷା
କନ୍ନଡ ର ସରକାରୀ ଭାଷା ଅଟେ ।
ଭାରତର ଜାତୀୟ ପାର୍କ ସମୂହର ତାଲିକା
ବାହାର ଲିଙ୍କ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ଜାତୀୟ ଉଦ୍ୟାନ ଶ୍ରେଣୀ:ତାଲିକା
ଆଥ୍‌ନି
ବାହାର ଲିଙ୍କ
ଶ୍ରେଣୀ:କର୍ଣ୍ଣାଟକର ସହର ଶ୍ରେଣୀ:ବଟ ତିଆରି ଭୌଗଳିକ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଶ୍ରେଣୀ:Cleanup done
ତୁର୍କୀ
ତୁର୍କୀ (ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ନାମ ତୁର୍କୀ ଗଣତନ୍ତ୍ର) ଏକ ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆ ଓ ଦକ୍ଷିଣ ପୂର୍ବ ୟୁରୋପର ସ୍ୱାଧୀନ ଦେଶ । ଏହାର କିଛି ଅଂଶ ଯୁରୋପର ବଲକାନ ଉପଦ୍ୱୀପ ଓ କିଛି ଅଂଶ ପଶ୍ଚିମ ଏସିଆର ଆନାତୋଲିଆ ଉପଦ୍ୱିପରେସ୍ଥିତ । ଏହାର ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମ ଦିଗ ଗ୍ରୀସ୍ ଏବଂ ବୁଲଗେରିଆ ,ଉତ୍ତର ଦିଗ କୃଷ୍ଣ ସାଗର   ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଜର୍ଜିଆ ଦ୍ୱର ଘେରା । ସେହି ପରି ପୂର୍ବ ଦିଗ ଆର୍ମେନିଆ, ଆଜେରବାଇଜାନ ଏବଂ ଇରାନ ; ଦକ୍ଷିଣ ପୂର୍ବ ଦିଗ ଇରାକ ; ଦକ୍ଷିଣରେ ସିରିଆ ଏବଂ ଭୂମଧ୍ୟସାଗର; ଏବଂ ପଶ୍ଚିମ ଏଜିଅନ୍ ସାଗର ନିକଟରେସ୍ଥିତ । ଦେଶର ପ୍ରାୟ ୭୦ରୁ ୮୦ ପ୍ରତିଶତ ନାଗରିକ ତୁର୍କୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ବୋଲି ପରିଚିତ ଏବଂ ୧୫ରୁ ୨୦ ପ୍ରତିଶତ କୁର୍ଦ୍ଦ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର । ଉଭୟ ୟୁରୋପ ଏବଂ ଏସିଆରେ ବିସ୍ତୃତ  ଇସ୍ତାନବୁଲ, ଦେଶର ବୃହତ୍ତମ ସହର ଏବଂ ଆଙ୍କାରା ଏହାର ରାଜଧାନୀ ଅଟେ ।
ଭୂଗୋଳ
ତୁର୍କୀ ଉଭୟ ୟୁରୋପ ଏବଂ ଏସିଆରେ ବିସ୍ତୃତ । ଦେଶର ୯୭ ପ୍ରତିଶତ ସ୍ଥଳଭାଗ ଏସିଆରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ । ୟୁରୋପୀୟ ତୁର୍କୀ ଦେଶର ୩% ଅଞ୍ଚଳକୁ ନେଇ ଗଠିତ ।ବୋସଫରସ୍, ମାରମାରା ସାଗର ଏବଂ ଡାର୍ଡାନେଲ୍ସ ଦ୍ୱର ୟୁରୋପୀୟ ତୁର୍କୀ ଏସୀୟ ତୁର୍କୀରୁ  ପୃଥକ ହୋଇଛି ।ତୁର୍କୀର ଲମ୍ବ ୧୬୦୦ କିଲୋମିଟର (୯୯୦ ମାଇଲ)ରୁ ଅଧିକ ଏବଂ ପ୍ରସ୍ତ ୮୦୦ କିଲୋମିଟର (୫୦୦ ମାଇଲ) ବିଶିଷ୍ଟ । ଐହର ଆକାର, ପ୍ରାୟ ଆୟତକାର ।ଏହା ୩୫°ରୁ ୪୩° ଉତ୍ତର ଅକ୍ଷାଂଶ  ଏବଂ  ୨୫°ରୁ ୪୫° ପୂର୍ବ ଦ୍ରାଘିମା ମଧ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥିତ ।  ତୁର୍କୀର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ,, ହ୍ରଦ ସମେତ, ୭୮୩,୫୬୨ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର (୩୦୨,୫୩୫ ବର୍ଗ ମାଇଲ) । ତୁର୍କୀ ହେଉଛି ବିଶ୍ୱର ୩୭ତମ ବୃହତ୍ତମ ଦେଶ । ଦେଶ ତିନି ପାର୍ଶ୍ୱରେ ସମୁଦ୍ରଦ୍ୱାରା ଘେରି ରହିଛି: ପଶ୍ଚିମରେ ଏଜିଆନ୍ ସାଗର, ଉତ୍ତରରେ କୃଷ୍ଣ ସାଗର ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣରେ ଭୂମଧ୍ୟସାଗର । ତୁର୍କୀର ଉତ୍ତର-ପଶ୍ଚିମରେ ମାରମାରା ସାଗର ମଧ୍ୟ ରହିଛି ।
ତୁର୍କୀର ୟୁରୋପୀୟ ଭାଗ, ଯାହାକୁ ପୂର୍ବ ଥ୍ରେସ୍ ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ, ବଲକାନ ଉପଦ୍ୱୀପର ପୂର୍ବ ସୀମାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହା ତୁର୍କୀ ଏବଂ ଏହାର ପଡ଼ୋଶୀ ଗ୍ରୀସ୍ ଏବଂ ବୁଲଗେରିଆ ସୀମାରେ ଅଛି । ତୁର୍କୀର ଏସୀୟ ଅଂଶ ମୁଖ୍ୟତଃ ଆନାଟୋଲିଆ ଉପଦ୍ୱୀପକୁ ନେଇ ଗଠିତ, ଯାହା ଉତ୍ତରରେ କୋରୋଗ୍ଲୁ ଏବଂ ପଣ୍ଟିକ୍ ପର୍ବତ ଶୃଂଖଳା ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣରେ ତୁରୁସ୍ ପର୍ବତ ମଧ୍ୟରେ ସଂକୀର୍ଣ୍ଣ ଉପକୂଳ ସମତଳ ଭୂମି ସହିତ ଏକ ଉଚ୍ଚ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ମାଳଭୂମିକୁ ନେଇ ଗଠିତ । ପୂର୍ବ ତୁର୍କୀର ଏକ ପାର୍ବତ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳ ଏବଂ ଅନେକ ନଦୀ ଯଥା ଫରାତ୍, ଟାଇଗ୍ରିସ୍ ଏବଂ ଆରାସ ଭଳି ନଦୀଗୁଡ଼ିକର ଉତ୍ସ ଅଟେ । ଆର୍ମେନିଆ ଉଚ୍ଚଭୂମିର ପଶ୍ଚିମ ଭାଗ ପୂର୍ବ ତୁର୍କୀରେ ଅବସ୍ଥିତ । ତୁର୍କୀର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ବିନ୍ଦୁ ୫୧୩୭ ମିଟର (୧୬୮୫୪ ଫୁଟ) ଉଚ୍ଚ ଆରାରତ୍ ପର୍ବତ,  ଏବଂ ଦେଶର ବୃହତ୍ତମ ହ୍ରଦ ଭାନ୍ ହ୍ରଦ ଏହି ଭାଗର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ।
ଅର୍ଥନୀତି
thumb| ଇସ୍ତାନବୁଲର ଲେଭେଣ୍ଟରେ ଥିବା ତୁର୍କୀ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଆକବ୍ୟାଙ୍କ, ତୁର୍କୀ ଅନ୍ୟତମ İ ବାଙ୍କାସୀ, ୟାପି କ୍ରେଡି, କ୍ଯୁଆଣ୍ଡବି ଫିନାନ୍ସବ୍ୟାଙ୍କ ଏବଂ ଗ୍ୟାରେଣ୍ଟି ବିବିଭିଏ ରହିଛି। ୩୫୨ ମିଟର (୧,୧୫୪ ଫୁଟ ୧୦ ଇନ) ଉଚ୍ଚ ତୁର୍କୀ ସେଣ୍ଟ୍ରାଲ ବ୍ୟାଙ୍କ ଟାୱାର ଏବଂ ରାଷ୍ଟ୍ରାୟତ୍ତ ବ୍ୟାଙ୍କଗୁଡିକର ମୁଖ୍ୟାଳୟ ଇସ୍ତାନବୁଲ ଆର୍ଥିକ କେନ୍ଦ୍ର (IFC)ରେ ଅଛି | ୨୦୨୩ ପରଠାରୁ ଆଟାହେହିର ଜିଲ୍ଲାରେ ଅବସ୍ଥିତ | ତୁର୍କୀର ଆନୁମାନିକ ମୋଟ ଘରୋଇ ଉତ୍ପାଦ ୭୪୪ ବିଲିୟନ ଡ଼ଲାର (ମୁଣ୍ଡପିଛା $ ୮୯୫୮) ।ତୁର୍କୀ ହେଉଛି ବିଶ୍ ୧୯ତମ ବୃହତ୍ ଅର୍ଥନୀତି । ତୁର୍କୀ ଓଈସିଡି ଏବଂ ଜି୨୦ର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ସଦସ୍ୟ ।ରାସାୟନିକ ଏବଂ ତୈଳ ଟ୍ୟାଙ୍କର୍  ଓ ବିଳାସପୂର୍ଣ୍ଣ ଜାହାଜ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ତୁର୍କୀ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ବେକୋ ଏବଂ ଭେଷ୍ଟେଲ ପରି ତୁର୍କୀ ବ୍ରାଣ୍ଡଗୁଡିକ ୟୁରୋପରେ ଉପଭୋକ୍ତା ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସ ଏବଂ ଘରୋଇ ଉପକରଣର ବୃହତ୍ତମ ଉତ୍ପାଦକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗଣାଯାଆନ୍ତି । ତୁର୍କୀ ଅର୍ଥନୀତିର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପ୍ରମୁଖ କ୍ଷେତ୍ର ହେଉଛି ବ୍ୟାଙ୍କିଙ୍ଗ୍, ଗୃହ ନିର୍ମାଣ, ଗୃହ ଉପକରଣ, ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋନିକ୍ସ, ବସ୍ତ୍ର, ତୈଳ ବିଶୋଧନ, ପେଟ୍ରୋକେମିକାଲ୍ ଉତ୍ପାଦ, ଖାଦ୍ୟ, ଖଣି, ଲୁହା ଏବଂ ଇସ୍ପାତ ଏବଂ ମେସିନ୍ ଶିଳ୍ପ । କୃଷି ରୋଜଗାରର ଏକ ଚତୁର୍ଥାଂଶ ।
ଜନସଂଖ୍ୟା
ତୁର୍କୀର ଜନସଂଖ୍ୟା ଗଣନା ପଦ୍ଧତି ଅନୁଯାୟୀ ୨୦୧୧ରେ ଦେଶର ଜନସଂଖ୍ୟା ୭୪.୭ ନିୟୁତ ଥିଲା, ପ୍ରାୟ ତିନି ଚତୁର୍ଥାଂଶ ଛୋଟ ଓ ବଡ଼ ସହରର ନୀବାସି । ୨୦୧୧ ଆକଳନ ଅନୁଯାୟୀ, ଜନସଂଖ୍ୟା ପ୍ରତିବର୍ଷ ୧.୩୫ ପ୍ରତିଶତ ବୃଦ୍ଧି ପାଉଛି । ତୁର୍କୀରେ ହାରାହାରି ଜନସଂଖ୍ୟା ଘନତା ୯୭ ପ୍ରତି ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର । ୧୫–୬୪ ବୟସ ବର୍ଗର ଲୋକମାନେ ସମୁଦାୟ ଜନସଂଖ୍ୟାର ୬୭.୪ ପ୍ରତିଶତ ; ୦–୧୪ ବୟସ ବର୍ଗ ୨୫.୩ ପ୍ରତିଶତ ଓ 65 ବର୍ଷ କିମ୍ବା ତଦୁର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ବୟସ୍କ ନାଗରିକମାନେ ୭.୩ ପ୍ରତିଶତ ।
ତୁର୍କୀ ସମ୍ବିଧାନର ଧାରା ୬୬କ "ତୁର୍କ"କୁ "ନାଗରିକତ୍ୱ ବନ୍ଧନ ମାଧ୍ୟମରେ ତୁର୍କୀ ରାଜ୍ୟ ସହିତ ବନ୍ଧା ହୋଇଥିବା" ଭାବରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରେ; ତେଣୁ, ତୁର୍କୀର ନାଗରିକ ଭାବରେ "ତୁର୍କୀ" ଶବ୍ଦର ଆଇନଗତ ବ୍ୟବହାର ଜାତିଗତ ସଂଜ୍ଞାଠାରୁ ଭିନ୍ନ ଅଟେ। ତଥାପି ଦେଶର ପ୍ରାୟ ୭୦ରୁ ୮୦ ପ୍ରତିଶତ ନାଗରିକ ତୁର୍କୀ ଅଟନ୍ତି। ଅନୁମାନ କରାଯାଏ ଯେ, ତୁର୍କୀରେ ଅତି କମରେ ୪୭ଟି ଜାତି ପ୍ରତିନିଧିତ୍ବ କରନ୍ତି । ଜନସଂଖ୍ୟାର ଜାତିଗତ ମିଶ୍ରଣ ଉପରେ ନିର୍ଭରଯୋଗ୍ୟ ତଥ୍ୟ ଉପଲବ୍ଧ ନାହିଁ, କାରଣ ତୁର୍କୀ ଜନଗଣନା ସଂଖ୍ୟା ଅନୁସୂଚିତ ଜାତି ଉପରେ ପରିସଂଖ୍ୟାନ ଅନ୍ତର୍ଭୂକ୍ତ କରେ ନାହିଁ।
ସରକାର
୨୦୧୭ରେ ଏକ ନିର୍ବାଚନଦ୍ୱାରା ଏକ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ପ୍ରଧାନ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଥିଲା;୨୦୧୮ରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ନିର୍ବାଚନ ସହିତ ଏହି ନୂତନ ବ୍ୟବସ୍ଥା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହେଲା । ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟନିର୍ବାହ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ପ୍ରଦାନ କରେ । ଏହି ଅଧିକାର ମଧ୍ୟରେ ବିଚାରାଦେଶ ଜାରି କରିବା, ନିଜ କ୍ୟାବିନେଟ୍ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା, ବଜେଟ୍ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବା, ପ୍ରାଥମିକ ନିର୍ବାଚନ ଡାକିବା, ସଂସଦ ଭଙ୍ଗ କରିବା ଏବଂ ନିଯୁକ୍ତ କରିବା କ୍ଷମତା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ।   ତୁର୍କୀର ଗ୍ରାଣ୍ଡ ନ୍ୟାସନାଲ ଆସେମ୍ବଲି କୁହାଯାଉଥିବା ଏକ ସଂସଦ ପାଖରେ ଆଇନ୍ ପ୍ରଣୟନ କ୍ଷମତା ଦିଆଯାଇଛି ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଏସିଆର ଦେଶ
ମେକ୍ ଇନ୍ ଇଣ୍ଡିଆ
ମେକ୍ ଇନ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ବା ଓଡ଼ିଆରେ  ଭାରତରେ ତିଆରି   ହେଉଛି ଏକ ଆନ୍ତର୍ଜାତିକ ବିପଣନ ପ୍ରଚାର ସ୍ଲୋଗାନ ଯାହା, ଭାରତର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ, ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ ସାରା ବିଶ୍ୱର ବ୍ୟବସାୟୀମାନଙ୍କୁ ଭାରତରେ ପୁଞ୍ଜି ବିନିଯୋଗ ଏବଂ ନିର୍ମାଣ ନିମିତ୍ତ ଅକୃଷ୍ଟ କରିବା ପାଇଁ  ୨୦୧୪ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୫ ତାରିଖରେ ପ୍ରଣୟନ କରିଛନ୍ତି ।
ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ
ଏହା ପଛର ମୁଖ୍ୟ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ହେଉଛି ବୃହତ୍ ଶିଳ୍ପ ଏବଂ ଉଦ୍ୟୋଗଗୁଡ଼ିକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ଦେବା ଯାହା ଫଳରେ ଅଧିକରୁ ଅଧିକ ରୋଜଗାର ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରିବ ।
ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କ୍ଷେତ୍ର
ଏହି ପ୍ରଚାରରେ ନିମ୍ନଲିଖିତ କ୍ଷେତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କଦ୍ୱାରା ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହୋଇଛି - ଭାରତ ପାଇଁ ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଭିବୃଦ୍ଧିର ମୁଖ୍ୟ ବିଷୟ ହେଉଛି ଏହି କ୍ଷେତ୍ରମାନଙ୍କରେ ବିନିଯୋଗ ଏବଂ ବିକାଶ
ବାହାର ଲିଙ୍କ
Official website
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତ ସରକାର ଶ୍ରେଣୀ:ସ୍ଲୋଗାନ ଶ୍ରେଣୀ:ବ୍ୟବସାୟ ଶ୍ରେଣୀ:ନରେନ୍ଦ୍ର ମୋଦୀ
୨୮ ମଇ
ବାହାର ଲିଙ୍କ
ଶ୍ରେଣୀ:ମଇ ଶ୍ରେଣୀ:ବଟଦ୍ୱାରା ତିଆରି ତାରିଖ ଲେଖା
ସିଷ୍ଟର ଶ୍ରୀଦେବୀ
ସିଷ୍ଟର ଶ୍ରୀଦେବୀ, ୨୦୧୭ରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଏକ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ।   ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟି ୨୦୧୭ ମସିହା ରଜରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିଲା । ତରଙ୍ଗ ସିନେ ପ୍ରଡକ୍ସନ ପ୍ରଯୋଜନାରେ ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରଟି ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିଲା । ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରଟିର ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ଅଶୋକ ପତି । ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଅଭିଜିତ ମଜୁମଦାର ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରଟିର ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ଏବଂ ଗୀତିକାର ନିର୍ମଳ ନାୟକ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରର ଗୀତଗୁଡ଼ିକ ରଚନା କରିଥିଲେ ।
ଗୀତ ଏବଂ ସଙ୍ଗୀତ
ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରର ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ଅଭିଜିତ ମଜୁମଦାର । ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରର ସମସ୍ତ ଗୀତଗୁଡ଼ିକ ରଚନା କରିଥିଲେ ଗୀତିକାର ନିର୍ମଳ ନାୟକ । ଗାୟକ ଋତୁରାଜ ମହାନ୍ତି, ତାରିକ୍, ପାମେଲା ଜୈନ, କୁଲଦୀପ ପ୍ରମୁଖ ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ କଣ୍ଠଦାନ କରିଥିଲେ । ଋତୁରାଜ ମହାନ୍ତି ଅନେକ ହିନ୍ଦୀ ଗୀତ ଗାଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଥମଥର ପାଇଁ ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଜରିଆରେ ଓଡ଼ିଆ ଗୀତ ଗାଇଥିଲେ । ସେ 'ଡାର୍ଲି ତୁ ମୋଠାରୁ କାଇଁ ନେଲୁ ଅଲବିଦା' ଗୀତଟି ଗାଇଥିଲେ ।
ପୁରସ୍କାର
ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପତ୍ରିକା "ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଜଗତ"ର ପ୍ରତିଭା ସମ୍ମାନ ଉତ୍ସବରେ ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରର ନାୟକ ବାବୁଶାନ୍‌ଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ନାୟକ ଏବଂ ରଣଜିତ ପଟ୍ଟନାୟକଙ୍କୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସଂଳାପକାର ସମ୍ମାନ ମିଳିଥିଲା ।
ବାହାର ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୭ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର
ଦିଲ୍ଲୀପ କୁମାର
ଦିଲୀପ କୁମାର (ଜନ୍ମ ନାମ  ନାମ ମୋହମ୍ମଦ ୟୁସୁଫ ଖାନ; ୧୧ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୨୨ – ୭ ଜୁଲାଇ ୨୦୨୧) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଅଭିନେତା ଓ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ନିର୍ମାତା ଥିଲେ ତଥା ହିନ୍ଦୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ ନିମନ୍ତେ ଜଣାଶୁଣା ଥିଲେ ।  ଅଧିକ ଦୁଃଖାତ୍ମକ ଅଭିନୟ କରୁଥିବା ଯୋଗୁ ତାଙ୍କୁ ଟ୍ରାଜେଡ଼ି କିଙ୍ଗ ନାମରେ ଅନେକ ସମ୍ବୋଧିତ କରୁଥିଲେ । ସେ ବଲିଉଡ ଜଗତରେ ଥିବା ପ୍ରଥମ ଖାନ ("The First Khan") ଥିଲେ  ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଜଗତର ସେ ସର୍ବପ୍ରଥମ ସଫଳ ଅଭିନେତା ଥିଲେ ଯିଏ କି ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଧରଣର ଅଭନୟ କରୁଥିଲେ । ସେ ପ୍ରଥମ ଓ ସର୍ବାଧିକ ଫିଲିମ ଫେୟାର ଆୱାର୍ଡ ପାଇ ରେକର୍ଡ଼ କରିଥିଲେ ଯାହାକୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଶାହରୁଖ ଖାନ ସମତୁଲ  କରିଥିଲେ  ।
ଦିଲୀପ କୁମାରଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଥର ନିମନ୍ତେ ଅଭିନୟ କରିଥିବା ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ନାମ ଥିଲା ଜୁଆର ଭଟା (Jwar Bhata) - ୧୯୪୪),  ଯାହା ବମ୍ବେ ଟକିଜ ( Bombay Talkies) ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ । ପଚାଶ ବର୍ଷର ଅଭିନୟ ଜୀବନରେ ସେ ୬୫ଟି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ସେ ଅଭିନୟ କରିଥିବା କେତେକ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରମାନଙ୍କ ନାମ ଅନ୍ଦାଜ (Andaz – ୧୯୪୯), ଆନ (Aan – ୧୯୫୨), ସାମାଜିକ ନାଟକ ଦାଗ (Daag – ୧୯୫୨), ନାଟକୀୟ ଦେବଦାସ (Devdas – ୧୯୫୫), ହାସ୍ୟରସାତ୍ମକ ଆଜାଦ  (Azaad – ୧୯୫୫), ଐତିହାସିକ ମୁଗଳ-ଏ-ଆଜମ (Mughal-e-Azam – ୧୯୬୦), ସାମାଜିକ ଡକାୟତ (dacoit crime) ନାଟକ ଗଙ୍ଗା ଯମୁନା ( Gunga Jamuna – ୧୯୬୧) ଓ ହାସ୍ୟ ରସାତ୍ମକ ରାମ ଅଉର ଶ୍ୟାମ ( Ram Aur Shyam - 1967) । ମୁଦ୍ରାସ୍ଫୀତି ହିସାବକୁ ନେଲେ ତାଙ୍କ ଅଭିନୀତ ମୁଗଳ-ଏ-ଆଜମ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଅଦ୍ୟାବଧି ସର୍ବାଧିକ ଆୟକାରୀ ମାନ୍ୟତା ପାଇଛି (highest-grossing film in India) ।
ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ଧରି ସେ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଦୁନିଆରୁ ବାହାରେ ରହିବା ପରେ ୧୯୭୬ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ ଫେରିଆସି କେତେକ ଚରିତ୍ର ଭୂମିକା ନିର୍ବାହ କରିଥିବା ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରମାନଙ୍କ ନାମ ଯଥାକ୍ରମେ କ୍ରାନ୍ତି (Kranti – ୧୯୮୧), ଶକ୍ତି (Shakti – ୧୯୮୨), ମାର୍ଶାଲ (Mashaal – ୧୯୮୪), କର୍ମା (Karma – ୧୯୮୬) ଓ ସୌଦାଗର (Saudagar – ୧୯୯୧) । ତାଙ୍କର ଶେଷ ଅଭିନୀତ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରର ନାମ କିଲା (Qila – ୧୯୯୮) ଯେଉଁଥିରେ ସେ ଏକ ଦ୍ୱୈତ ଚରିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ।
ଦିଲୀପ କୁମାରଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ ସର୍ବଦା ମିଡ଼ିଆ ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ରହୁଥିଲା । ଅଭିନେତ୍ରୀ ଓ ସହ-ଅଭିନେତ୍ରୀ ମଧୁବାଲାଙ୍କ Madhubala ସାଥିରେ ଦୀର୍ଘକାଳର ସମ୍ପର୍କ ନୟାଦୌର (Naya Daur court case) ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପରେ ୧୯୫୭ ମସିହାରେ ସମାପ୍ତ ହୋଇଯାଇଥିଲା । ସେ ୧୯୬୬ ମସିହାରେ ଅଭିନେତ୍ରୀ ସାଇରା ବାନୁଙ୍କ (Saira Banu) ସହିତ ବିବାହ କରିବା ପରେ ତାଙ୍କର ବାନ୍ଦ୍ରା ବାସଭବନରେ (Bandra) ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ (୨୦୨୧ ମସିହା) ରହୁଥିଲେ । ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଜଗତକୁ ତାଙ୍କର ଅବଦାନ ନିମନ୍ତେ ଭାରତ ସରକାର ତାଙ୍କୁ ୧୯୯୧ ମସିହାରେ ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ (Padma Bhushan) ଓ ୨୦୧୫ ମସିହାରେ ପଦ୍ମ ବିଭୂଷଣ (Padma Vibhushan) ପଦବୀରେ ସମ୍ମାନିତ କରିଥିଲେ ଯାହାକି ଦେଶର ଦ୍ୱିତୀୟ ଓ ତୃତୀୟ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନାଗରିକ ସମ୍ମାନ । ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଜଗତକୁ ଅବଦାନ ନିମନ୍ତେ ଭାରତର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସମ୍ମାନ ଦାଦାସାହେବ ଫାଲକେ ପୁରସ୍କାର (Dadasaheb Phalke Award) ୧୯୯୪ ମସିହାରେ ତାଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିଲା । ପାକିସ୍ଥାନ ସରକାର ୧୯୯୮ ମସିହାରେ ସେ ଦେଶର ସର୍ବୋଚ୍ଚ ନାଗରିକ ସମ୍ମାନ ନିଶାନ-ଏ-ଇମତିଆଜ (Nishan-e-Imtiaz) ଦିଲ୍ଲୀପଙ୍କୁ ଦେଇ ସମ୍ମାନିତ କରିଥିଲେ ଓ ସେ ଏକମାତ୍ର ଭାରତୀୟ ଯିଏ କି ସେହି ସମ୍ମାନର ଅଧିକାରୀ ହୋଇଛନ୍ତି ।
ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ
ତାଙ୍କର ମୂଳ ନାମ ୟୁସୁଫ ଖାନ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେହି ନାମରେ ସେ କୌଣସି ଅଭିନୟ କରିନାହାନ୍ତି ଓ ୧୯୪୪ ମସିହାରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ପ୍ରଥମ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଜୁଆର ଭଟାରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଦିଲୀପ କୁମାର ନାମରେ ଶେଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅଭିନୟ କରିଛନ୍ତି । ତାଙ୍କର ଜୀବନୀ ଦିଲୀପ କୁମାର: ଦି ସବଷ୍ଟାନ୍ସ ଆଣ୍ଡ ଦି ସାଡୋ ପୁସ୍ତକରେ ସେ ଲେଖିଛନ୍ତି, ଜୁଆର ଭଟା ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରର ଜଣେ ପ୍ରଯୋଜିକା ଦେବିକା ରାଣୀ (Devika Rani) ତାଙ୍କର ନାମ ଦିଲୀପ କୁମାର ରଖିବାକୁ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଥିଲେ । ସନ ୧୯୭୦ର ଏକ ଇଣ୍ଟରଭିଉରେ ସେ କହିଥିଲେ ଯେ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପେସାକୁ ତାଙ୍କର ପିତା ଆଦୌ ପସନ୍ଦ କରୁନଥିବାରୁ ସେ ଭୟରେ ଏହି ନାମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।
୧୯୪୦: ପ୍ରଥମ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଓ ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ସଫଳତା
ଦିଲୀପ କୁମାରଙ୍କ ପ୍ରଥମ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଜୁଆର ଭଟା କାହାରି ପସନ୍ଦ ହେଲାନି । କିଛି ଅସଫଳତା ପରେ ସନ ୧୯୪୭ରେ ନୁର ଯେହାନ ସହିତ ଅଭିନୟ କରିଥିବା ଯୁଗନୁ (Jugnu) ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପ୍ରଥମ ଥର ପାଇଁ ହିଟ ହୋଇଥିଲା । ପରବର୍ତ୍ତୀ କାଳରେ ୧୯୪୮ ମସିହାରେ ନିର୍ମିତ ଶହୀଦ (Shaheed) ଓ ମେଲା (Mela) ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ହିଟ ହୋଇଥିଲା । ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରର ଏକ ଦୃଶ୍ୟରେ ଦିଲୀପ କୁମାର, ରାଜ କପୁର (ଅଭିନେତା Raj Kapoor) ଓ ନରଗିସ (Nargis) । ସନ ୧୯୪୯ରେ ମେହବୁବ ଖାନଙ୍କର (Mehboob Khan) ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅନ୍ଦାଜ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ (Andaz) ସେ ରାଜ କପୁର (ଅଭିନେତା Raj Kapoor) ଓ  ନରଗିସ (Nargis) ସହିତ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ସେହି ବର୍ଷ ଶବନମ (Shabnam) ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଆଉ ଏକ ହିଟ ହୋଇଥିଲା ।
୧୯୫୦ ଦଶକ: କର୍ମମୟ ବର୍ଷ
ସେ ୧୯୫୦ ଦଶକରେ ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକାରେ ସଫଳତା ସହିତ କାମ କରିଥିବା ଅନେକ ବକ୍ସ ଅଫିସ ହିଟ ହୋଇଥିବା ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରମାନଙ୍କ ନାମ ଯଥାକ୍ରମେ Kumar went on to have success in the 1950s playing leading roles in several box office hits such as ଯୋଗନ  (Jogan – ୧୯୫୦), ବାବୁଲ Babul – ୧୯୫୦), ହଲଚଲ  (Hulchul – ୧୯୫୧), ଦୀଦାର (Deedar – ୧୯୫୧), ତରାନା  (Tarana – ୧୯୫୧), ଦାଗ  Daag – ୧୯୫୨), ସଂଗଦିଲ  (Sangdil – ୧୯୫୨), ସିକସ୍ତ (Shikast – ୧୯୫୩), ଅମର (Amar – ୧୯୫୪), ଉଡ଼ନ ଖଟୋଲା (Uran Khatola – ୧୯୫୫), ଦେବ ଆନନ୍ଦ (Dev Anand) ସାଥିରେ ଇନସାନିୟତ (Insaniyat – ୧୯୫୫), ଦେବଦାସ (Devdas – ୧୯୫୫), ନୟା ଦୌର  Naya Daur – ୧୯୫୭), ୟହୁଦୀ  (Yahudi – ୧୯୫୮), ମଧୁମତୀ  (Madhumati – ୧୯୫୮) ଓ ପୈଗାମ (Paigham ୧୯୫୯). ଏହିପରି କେତେକ ଅଭିନୟ ଯୋଗୁ ତାଙ୍କୁ ଟ୍ରାଜେଡ଼ି କିଙ୍ଗ ଅଭିନେତା କୁହାଯାଉଥିଲା  ଅଧିକାଂଶ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଦୁଃଖମୟ ଭୂମିକା ନିର୍ବାହ କରୁଥିବା ଯୋଗୁ ତାଙ୍କର ଅବସାଦ ବେମାରୀ ହେବାରୁ ଡାକ୍ତରଙ୍କ ଉପଦେଶ ଅନୁସାରେ ସେ ହାସ୍ୟ ରସାତ୍ମକ ଭୂମିକାରେ କାମ କଲେ । ମେହବୁବ ଖାନଙ୍କର  Mehboob Khan's big-budget 1952 ବଡ଼ ବଜେଟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ସଙ୍ଗୀତମୟ ହାଲୁକା ଭୂମିକାରେ କାମ କରିଥିବା ଆନ (Aan) ସଫଳ ହୋଇଥିଲା । ଏହା ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ ଟେକ୍ନି କଲରରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଥିଲା ଯାହା ସାରା ୟୁରୋପ ଓ ବିଶେଷତଃ ଲଣ୍ଡନରେ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହୋଇଥିଲା । ତାଙ୍କ ଅଭିନୀତ କେତେକ ସଫଳ ହାଲୁକା ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରମାନଙ୍କର ନାମ ଆଜାଦ (Azaad – ୧୯୫୫) ଯେଉଁଥିରେ ଚୋର ଭୂମିକା ଥିଲା ଓ ସଙ୍ଗୀତମୟ ରୋମାଣ୍ଟିକ କୋହିନୁର (Kohinoor – ୧୯୬୦) ଯେଉଁଥିରେ ରାଜପୁତ୍ର ଚରିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ଦାଗ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ନିମନ୍ତେ ସେ ପ୍ରଥମ ଫିଲ୍ମଫେୟାର ପୁରସ୍କାର (Filmfare Best Actor Award) ବିଜେତା ହୋଇଥିଲେ ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଏହି ପୁରସ୍କାର ୭ ଥର ପାଇଥିଲେ । ପରଦାରେ ଯୋଡ଼ିଦାର ହୋଇଥିବା ସେ କାଳର ଶୀର୍ଷ ସ୍ଥାନୀୟ ଅଭିନେତ୍ରୀମାନଙ୍କର ନାମ ବୈଜୟନ୍ତିମାଳା (Vyjayanthimala), ମଧୁବାଲା (Madhubala), ନରଗିସ (Nargis), ନିମି (Nimmi),  ମୀନା କୁମାରୀ (Meena Kumari),  ଓ କାମିନୀ କୌଶଳ (Kamini Kaushal) ଥିଲା। ୧୯୫୦ ଦଶକରେ ତାଙ୍କ ଅଭିନୀତ ୯ଟି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ସର୍ବାଧିକ ରୋଜଗାର କରିଥିଲା ।
ଦିଲ୍ଲୀପ ୧୯୫୦ ମସିହାରୁ ତାଙ୍କର ପାଉଣା ବାବଦକୁ ପ୍ରତି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପିଛା ଏକ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ନେଉଥିଲେ ଯାହା ୨୦୧୯ ମସିହାର ମୂଲ୍ୟାୟନରେ ପ୍ରାୟ ୮୫ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ହେବ । (inr 100000)
୧୯୬୦ ଦଶକ: ମୁଗଲ-ଏ-ଆଜମ ଓ ପ୍ରଯୋଜକ ପ୍ରସ୍ତୁତି
ବ୍ରିଟିଶ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଡେଭିଡ ଲିନ (David Lean) ତାଙ୍କର ଲରେନ୍ସ ଅଫ ଆରବିଆ ( Lawrence of Arabia) ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ସେରିଫ ଅଲି ଚରିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିବାକୁ ୧୯୬୨ ମସିହାରେ ଦିଲ୍ଲୀପଙ୍କୁ ନିମନ୍ତ୍ରଣ କରିଥିଲେ କିନ୍ତୁ ସେ ମନା କରିଦେଇଥିଲେ । ଏହି ଭୂମିକାଟିକୁ ମିଶରର ଅଭିନେତା ଓମର ସରିଫଙ୍କୁ ଦିଆଗଲା । ଦିଲୀପ ତାଙ୍କ ଜୀବନୀରେ ଲେଖିଥିଲେ, “ଓମର ତାଙ୍କ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ଭଲ ରୂପେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ବୋଲି ସେ ନିଜେ ଭାବୁଥିଲେ ।“ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଲିନ ତାଙ୍କୁ ‘ତାଜ ମହଲ’ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରର ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକା ନିମନ୍ତେ ବାଛିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ତାହା ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଥିଲା ।
ତାଙ୍କର ପରବର୍ତ୍ତୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ‘ଲିଡର’ (Leader – ୧୯୬୪) ବକ୍ସ ଅଫିସରେ ଭଲ କମେଇ ପାରିଲାନି । ‘ଦିଲ ଦିୟା ଦର୍ଦ ଲିୟା’ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ସେ ସହଯୋଗୀ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଥିଲେ କିନ୍ତୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଭାବରେ ତାଙ୍କୁ ଭଲ ଟିପ୍ପଣୀ ମିଳିଲାନି । ସେ ୧୯୬୭ ମସିହାରେ ରାମ ଔର ଶ୍ୟାମ (Ram Aur Shyam) ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଏକ ଦ୍ୱୈତ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିବାକୁ ମିଳିଥିଲା ଯେଉଁଥିରେ ଦୁଇ ଭାଇ ଜନ୍ମ ପରେ ଅଲଗା ହୋଇଯାଇଥିଲେ । ଆଦମି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ସେ ମନୋଜ କୁମାର ଓ ୱହିଦା ରହମାନ ସହିତ କାମ କରିଥିଲେ । ସେହି ବର୍ଷ ସେ ବୈଜୟନ୍ତୀମାଳା ସାଥିରେ ଶେଷ ଥର ନିମନ୍ତେ ସଂଘର୍ଷ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ କାମ କରିଥିଲେ ଓ ସେହି ଯୋଡ଼ି ୭ଟି ହିଟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ।
୧୯୭୦ ଦଶକ: ନିମ୍ନଗାମୀ ପେସା
ଦିଲ୍ଲୀପଙ୍କ ପେସା ୧୯୭୦ ମସିହାରେ ନିମ୍ନଗାମୀ ହୋଇଥିଲା ଓ ଦାସ୍ତାନ ୧୯୭୨ରେ ବକ୍ସ ଅଫିସରେ ଫେଲ ହୋଇଥିଲା । ସେ ନିଜ ପତ୍ନୀ ସାଇରା ବାନୁଙ୍କ ସହିତ ଗୋପୀରେ (୧୯୭୦) ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ସେହି ଦୁଇଜଣ ପୁନଶ୍ଚ ଏକମାତ୍ର ବଙ୍ଗଳା ଭାଷାରେ ନିର୍ମିତ ସାଗିନା ମାହାତୋରେ (୧୯୭୦) ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ଏହାର ହିନ୍ଦୀ ଭାଷାରେ ୧୯୭୪ରେ ପୁନର୍ନିମାଣ କରାଯାଇଥିଲା । ସେ ୧୯୭୬ରେ ଅଭିନୟ କରିଥିବା ବୈରାଗ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ମଧ୍ୟ ବକ୍ସ ଅଫିସରେ ଫେଲ ମାରିଥିଲା ଯେଉଁଥିରେ ସେ ବାପ ଓ ଦୁଇ ଯାଆଁଳା ପୁଅ ଚରିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଭାବରେ ସେ ‘ଏଙ୍ଗା ଭେଟ୍ଟୁ ପିଲାଇ’ (Enga Veettu Pillai) ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଏମ ଜି ରାମଚନ୍ଦ୍ରନ୍ କରିଥିବା  ଅଭିନୟ ତାଙ୍କ ନିଜର ରାମ ଔର ଶ୍ୟାମ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ କରିଥବା ଅଭିନୟଠାରୁ ଅଧିକ ଭଲ କରିଥିବା କହିଥିଲେ । ଗୋପୀ ଓ ବୈରାଗ ଦ୍ୱୟକୁ ସମାଲୋଚକମାନେ ପସନ୍ଦ କରିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ୧୯୬୮ରୁ ୧୯୮୭ ମସିହା ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ ମୂଖ୍ୟ ଭୂମିକା ରାଜେଶ ଖାନ୍ନା ଓ ସଂଜୀବ କୁମାରଙ୍କ ହାତକୁ ଚାଲିଯାଇଥିଲା । ଏହା ପରେ ୧୯୭୬ରୁ ୧୯୮୧ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଜଗତରୁ ଦୂରେଇ ଗଲେ ।
୧୯୮୦: ସଫଳ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ
ସେ ୧୯୮୧ରେ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଚରିତ୍ର ଅଭିନୟ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଅଭିନୀତ କ୍ରାନ୍ତି ସେ ବର୍ଷର ସର୍ବଶ୍ରେଷ୍ଠ ହିଟ ହୋଇଥିଲା । ମନୋଜ କୁମାର, ଶଶୀ କପୁର, ହେମା ମାଳିନୀ ଓ ଶତ୍ରୁଘ୍ନ ସିହ୍ନାଙ୍କ ସହିତ ଭାରତର ବ୍ରିଟିଶ ଅମଳରେ ହୋଇଥିବା ଏକ କାହାଣୀରେ ସେ କ୍ରାନ୍ତିକାରୀ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ଏହା ପରେ ସୁଭାଷ ଘାଇ ନିର୍ମିତ ‘ବିଧାତା’ରେ ସେ ସଂଜୀବ କୁମାର, ସଞ୍ଜୟ ଦତ୍ତ ଓ ଶମି କପୁର ସହିତ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ସେହି ବର୍ଷ ଶେଷରେ ସେ ଅମିତାଭ ବଚ୍ଚନ ସହିତ ରମେଶ ସିପିଙ୍କର ‘ଶକ୍ତି’ (୧୯୮୨) ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ଯେଉଁଥିରେ ସେ ଶେଷ ଥର ନିମନ୍ତେ ବେଷ୍ଟ ଆକ୍ଟର ଭାବରେ ଅଷ୍ଟମ ଓ ଶେଷ ଫିଲିମ ଫେୟାର ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ ଓ ସେହି ବର୍ଷ ତାହା ବକ୍ସ ଅଫିସରେ ଅତ୍ୟଧିକ ହିଟ ହୋଇଥିଲା । ଅନିଲ କପୁର ସହିତ କାମ କରିଥିବା ମଶାଲ ଚିତ୍ରରେ ତାଙ୍କର ଭୂମିକାକୁ ପ୍ରଶଂସା ମିଳିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବକ୍ସ ଅଫିସ ହିଟ କରିପାରିଲା ନାହିଁ । ସେ ୧୯୮୪ ମସିହାରେ 'ଦୁନିଆ' (Duniya) ଚିତ୍ରରେ ଋଷି କପୁର ସହିତ ଓ ୧୯୮୬ ମସିହାରେ ଧର୍ମାଧିକାରୀ (Dharm Adhikari) ଚିତ୍ରରେ ଜିତେନ୍ଦ୍ର ସହିତ କାମ କରିଥିଲେ । ସୁଭାଷ ଘାଇ ସାଥିରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ଥର ପାଇଁ ୧୯୮୬ ମସିହାରେ ମିଶି ‘କର୍ମା’ ଚିତ୍ର ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ । ପ୍ରଥମ ଥର ନିମନ୍ତେ ସେ ଅଭିନେତ୍ରୀ ନୂତନ ସାଥିରେ କାମ କରିଥିଲେ ଯଦିଓ ତିନି ଦଶକ ପୂର୍ବେ ‘ସିକୱା’ ଚିତ୍ର କରିବାର ଥିଲା ଯାହା ଅସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ରହିଥିଲା । ନୂତନଙ୍କ ସାଥିରେ ସେ ପୁନର୍ବାର ‘କାନୁନ ଅପନା ଅପନା’ରେ କାମ କରିଥିଲେ ।
୨୦୦୦–୨୦୨୧ ଦଶକ: ସବିରାମ କାମ ଓ ରାଜନୀତି
୨୦୦୧ ମସିହାରେ ‘ଅସର’ ନାମକ ଏକ ଚିତ୍ର ଅଜୟ ଦେବଗନ ଓ ପ୍ରିୟାଙ୍କା ଚୋପରା ସହିତ କରିବାର ଥିଲା ଯାହା ବନ୍ଦ ହୋଇଗଲା । ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ମୁଗଳ-ଏ-ଆଜମ ଓ ନୟା ଦୌର ଦ୍ୱୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରଙ୍ଗୀନ କରାଯାଇ ୟଥାକ୍ରମେ ୨୦୦୪ ଓ ୨୦୦୮ରେ ପୁନଃ ରିଲିଜ ହୋଇଥିଲା । ‘ଆଗ କା ଦରିଆ’ ନାମକ ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଚିତ୍ରର ସୁଟିଂ ସରିବା ପରେ ୨୦୧୩ରେ ରିଲିଜ ହେବାର ଥିଲା କିନ୍ତୁ ଅଦ୍ୟାବଧି ଏହା ହୋଇନାହିଁ । ସୁଭାଷ ଘାଇଙ୍କର ଯୁଦ୍ଧାତ୍ମକ ‘ମଦର ଲ୍ୟାଣ୍ଡ’ ଚିତ୍ରରେ ଦିଲ୍ଲୀପ, ଅମିତାଭ ବଚ୍ଚନ ଓ ଶାହ ରୁଖ ଖାନ ଥାଇ ତିଆରି ହେବାର ଥିଲା କିନ୍ତୁ ଖାନ ଓହରି ଯିବାରୁ ବନ୍ଦ ହୋଇଗଲା । ରାଜ୍ୟ ସଭାରେ ୨୦୦୦ରୁ ୨୦୦୬ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦିଲୀପ କୁମାର ସଭ୍ୟ ଥିଲେ । ମହାରାଷ୍ଟ୍ରର ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରିବାକୁ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ ତାଙ୍କୁ ମନୋନୀତ କରିଥିଲା । ଏମପି ଫଣ୍ଡର ଏକ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଭାଗ ସେ ବ୍ୟାଣ୍ଡଷ୍ଟାଣ୍ଡ ପ୍ରୋମେନେଡ ତଥା ବାନ୍ଦ୍ରା ଫୋର୍ଟ ଦିଗରେ ଥିବା ବଗିଚାର ତିଆରି ଓ ଉନ୍ନତିକରଣରେ ଖର୍ଚ୍ଚ କରିଥିଲେ ।
ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ
ତରାନା (୧୯୫୧) ଚିତ୍ରରେ କାମ କରୁଥିବା ସମୟରେ ମଧୁବାଲା ସାଥିରେ ଦିଲ୍ଲୀପଙ୍କର ପ୍ରେମ ହୋଇଗଲା । ସେହି ସମ୍ପର୍କ ନୟା ଦୌର ତିଆରି ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୭ ବର୍ଷ ଧରି ରହିଥିଲା ଓ ସେହି ସମୟରେ ମଧୁବାଲା ଓ ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ କୋର୍ଟରେ ସାକ୍ଷ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ । ମୁଗଲ-ଏ-ଆଜମ (୧୯୬୦) ପରେ ସେହି ଦୁଇଜଣ ଆଉ କେବେ ହେଲେ ଏକତ୍ର କାମ କରିନଥିଲେ । ବୈଜୟନ୍ତୀମାଳା ସହ ସମ୍ପର୍କ ଥିବା କଥା ଏକ ଗୋସିପ ମାଗାଜିନ ଲେଖିଥିଲେ । ଅବସ୍ଥା ଏପରି ହୋଇଥିଲା ଯେ  ବୈଜୟନ୍ତୀମାଳାଙ୍କ ପିନ୍ଧା ଶାଢ଼ୀ ରଙ୍ଗ ଦିଲୀପ ପାସଙ୍ଗ କରିଥିଲେ । ଦିଲୀପ ତାଙ୍କଠାରୁ ୨୨ ବର୍ଷ କମ ବୟସ୍କା ସାଇରାଙ୍କ ସହିତ ବିବାହ କରିଥିଲେ । ପରେ ସେ ହାଇଦରାବାଦର ଆସମା ସାହିବା ସହିତ ୧୯୮୧ ମସିହାର ବିବାହ କରିଥିଲେ । ଏହି ବିବାହର ୧୯୮୩ ମସିହାରେ ଅନ୍ତ ହୋଇଥିଲା । ପତି ପତ୍ନୀ ଦୁହେଁ ବାନ୍ଦ୍ରାରେ ରହୁଥିଲେ । ତାଙ୍କର କୌଣସି ସନ୍ତାନ ସନ୍ତତି ନ ଥିଲେ । ଦିଲୀପ ତାଙ୍କ ଜୀବନୀରେ ଲେଖିଥିଲେ, ବାନୁ ୧୯୭୨ରେ ଗର୍ଭବତୀ ହୋଇଥିଲେ କିନ୍ତୁ ଗର୍ଭ ସମସ୍ଯା ଯୋଗୁ ଶିଶୁର ମୃତ୍ଯୁ ହୋଇଗଲା । ଏହା ପରେ ସେମାନେ ‘ଭଗବାନଙ୍କ ଇଚ୍ଛା’ ଭାବି ଆଉ ଥରେ ସନ୍ତାନ ନିମନ୍ତେ ଚେଷ୍ଟା କରିନଥିଲେ । ଦିଲୀପ କୁମାର ଉର୍ଦ୍ଦୁ, ହିନ୍ଦୀ, ପାସତୋଳ, ପଞ୍ଜାବୀ, ମରାଠୀ, ଇଂରାଜୀ, ବେଙ୍ଗଲୀ ଗୁଜରାଟୀ, ହିଣ୍ଡକୋ, ପାର୍ସିଆନ, ଭୋଜପୁରୀ ଓ ଅବଧି ଭାଷାମାନଙ୍କରେ କହିବାରେ ପଟୁ ଥିଲେ । ସେ ସଙ୍ଗୀତରେ ରୁଚି ରଖୁଥିଲେ ଓ ଗୋଟିଏ ଚିତ୍ର ନିମନ୍ତେ ସିତାର ବଜେଇବା ଶିକ୍ଷା କରିଥିଲେ । ସେ କ୍ରିକେଟ ଖେଳକୁ ଭଲ ପାଉଥିଲେ ଓ ଖେଳୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ । ତାଙ୍କ ସାନ ଭାଇ ନସୀର ଖାନ ମଧ୍ୟ ଜଣେ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଅଭିନେତା ଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଅନ୍ୟ ଦୁଇ ଭାଇ ମଧ୍ୟରୁ ଅସଲାମ ଖାନ ୮୮ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଅଗଷ୍ଟ ୨୦୨୦ ମସିହାରେ  ଓ ଏହସାନ ଖାନ ୯୦ ବର୍ଷ ବୟସରେ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୨୦୨୦ ମସିହାରେ କରୋନା ରୋଗରେ ପ୍ରାଣତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ ।
ମୃତ୍ୟୁ
ଦିଲୀପ କୁମାର ୯୮ ବର୍ଷ ବୟସରେ ୭ ଜୁଲାଇ, ୨୦୨୧ ମସିହା ସକାଳ ୭:୩୦ ସମୟରେ ମୁମ୍ବାଇର ହିନ୍ଦୁଜା ଡାକ୍ତରଖାନାରେ ପ୍ରାଣ ତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ । ସେ ପ୍ରୋଷ୍ଟେଟ କର୍କଟ ରୋଗରେ ପୀଡ଼ିତ ଥିଲେ । ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସମ୍ମାନ ସହିତ ଜୁହୁ ମଶାଣିରେ ତାଙ୍କର ସବ ସତ୍କାର କରିବାକୁ ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ସରକାର ୭ ଜୁଲାଇ ୨୦୨୧ରେ ସମ୍ମତି ଦେଇଥିଲେ । ସୌକତ ଖାନୁମ ମେମୋରିଆଲ କର୍କଟ ଡାକ୍ତରଖାନା ନିମନ୍ତେ ଦିଲ୍ଲୀପଙ୍କର ଅବଦାନ ବିଷୟ ଲେଖି ପାକିସ୍ଥାନ ପ୍ରଧାନ ମନ୍ତ୍ରୀ ଇମରାନ ଖାନ ଦୁଃଖ ପ୍ରକାଶ କରି ଟୁଇଟ କରିଥିଲେ ।
ଅଧିକ ତ‌ଥ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୀ କଥାଚିତ୍ର ଅଭିନେତା ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୨୨ ଜନ୍ମ ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୨୧ ମୃତ୍ୟୁ ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମ ଭୂଷଣ ସମ୍ମାନିତ ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମ ବିଭୂଷଣ ସମ୍ମାନିତ
ସ୍ୱାତି (ନକ୍ଷତ୍ର)
ଜ୍ୟୋତିଷୀୟ ପରିଚୟ
ହିନ୍ଦୁ ଜ୍ୟୋତିଷରେ ରାଶିଚକ୍ର (୩୬୦ ଡିଗ୍ରୀ)କୁ କାଳ୍ପନିକ ୨୭ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାଗ ଅର୍ଥାତ୍‌ ୧୩ ଡିଗ୍ରୀ ୨୦ ମିନିଟ ଅଂଶ ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ ନକ୍ଷତ୍ର ନାମରେ ନାମିତ । ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କୁ ହିନ୍ଦୁ ଜ୍ୟୋତିଷମାନେ ୨୭ଟି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ତାରକାପୁଞ୍ଜରେ ବିଭକ୍ତକରି ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ଗୋଟିଏ ଲେଖାଁଏ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ନାମ ଦେଇ ଅଛନ୍ତି । ପୁଣି ପ୍ରତ୍ୟେକ ନକ୍ଷତ୍ରକୁ ଚାରି ପାଦରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି । ଚନ୍ଦ୍ରର ଦୈନିକ ଗତି ପ୍ରାୟ ୧୩ ଡିଗ୍ରୀ ୨୦ ମିନିଟ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହା ଗୋଟିଏ ଦିନ ଗୋଟିଏ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଅବସ୍ଥାନ କରିଥାଏ ।  ତେଣୁ ବୈଦିକ ଜ୍ୟୋତିଷରେ ନକ୍ଷତ୍ର ସହିତ ଚନ୍ଦ୍ରର ସମ୍ବନ୍ଧ ଅତି ନିବିଡ । ବୈଦିକ ଜ୍ୟୋତିଷ ମତରେ ବ୍ୟକ୍ତିର ଜନ୍ମ ସମୟରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଯେଉଁ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଅବସ୍ଥାନ କରୁଥାନ୍ତି, ବ୍ୟକ୍ତିର ସେହି ଜନ୍ମ ନକ୍ଷତ୍ର ହୁଏ ।
ତେବେ ଅଶ୍ୱିନୀଠାରୁ ରେବତୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୨୭ ନକ୍ଷତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଚାନ୍ଦ୍ରମାନ ମାସକୁ ବାଣ୍ଟିଲା ବେଳକୁ କିଛି ନିଅଣ୍ଟ ଦେଖାଯିବାରୁ ହିନ୍ଦୁ ଜ୍ୟୋତିଷମାନେ ଅଭିଜିତ ନକ୍ଷତ୍ରକୁ ଅଷ୍ଟାବିଂଶ ନକ୍ଷତ୍ର ରୂପେ ଗଣନା କରିଅଛନ୍ତି ।
ବୈଷ୍ଣବୀ ଗନାତ୍ରା
ବୈଷ୍ଣବୀ ଗନାତ୍ରା ଜଣେ ଭାରତୀୟ ଅଭିନେତ୍ରୀ, ଯିଏକି ମୁଖ୍ୟତଃ ଦୂରଦର୍ଶନ ଓ ହିନ୍ଦୀ ୱେବ୍ ସିରିଜ୍ ଆଦିରେ କାମ କରନ୍ତି । ସେ ହାମାରି ୱାଲି ଗୁଡ୍ ନ୍ୟୁଜ୍, ରକ୍ଷାବନ୍ଧନ- ରସାଲ ଅପନେ ଭାଇ କି ଢାଲ, ୱୋ ତୋ ହୈ ଆଲବେଲା, ମୌକା-ଏ-ବାରଦାତ, ତେରୀ ମେରୀ ଡୋରିଆଁ ଏବଂ ନାଗିନ୍ ୬ ଭଳି ହିନ୍ଦୀ ଦୂରଦର୍ଶନ ଧାରାବାହିକରେ କାମ କରିବା ସହିତ ହିନ୍ଦୀ ୱେବ୍ ସିରିଜ୍ ଅଭୟର ୨ୟ ଭାଗରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ୨୦୨୨ ମସିହାରେ ସେ ଅକ୍କିନେନି ନାଗାର୍ଜୁନ ଙ୍କ ଅଭିନୀତ କଥାଚିତ୍ର ଦ ଘୋଷ୍ଟ ଜରିଆରେ ତେଲୁଗୁ କଥାଚିତ୍ର ଜଗତ ରେ କାମ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ।