cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ମହାପ୍ରସାଦ
ଆୟୁର୍ବେଦୀୟ ଭିତ୍ତିଭୂମି
thumb|ଅବଢ଼ା ପ୍ରସାଦମହାପ୍ରସାଦ କହିଲେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ପ୍ରସାଦକୁ ବୁଝାଇଥାଏ । ଏହାର ସେବନ ମନୁଷ୍ୟକୁ ମୁକ୍ତି ପ୍ରଦାନ କରିଥାଏ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି । ଏହା ମାନବ ଶରୀରର କୌଣସି କ୍ଷତି କରିନଥାଏ। ମହାପ୍ରସାଦର ରନ୍ଧନଶୈଳୀକୁ ଦୃଷ୍ଟିଦେଲେ ଜାଣି ହୁଏ ଯେ, ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବାମ୍ଫଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥାଏ । ରନ୍ଧନ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟବହୃତ ପରିବାରୁ ଚୋପା ଛଡ଼ା ଯାଇନଥାଏ । ମହାପ୍ରସାଦ ପ୍ରସ୍ତୁତରେ ଘିଅ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ତେଲ, ଗରମ ମସଲା, ପୋସ୍ତକ ଓ ଉତ୍ତେଜକ ଦ୍ରବ୍ୟ ବ୍ୟବହାର ନିଷିଦ୍ଧ । ଏଥିରେ ଆୟୁର୍ବେଦର ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ ପରିଲକ୍ଷିତ ହୋଇଥାଏ । ଏହାର ଅଲୌକିକତା ସମ୍ପର୍କରେ ଆଲୋଚନା କଲେ ଜଣାଯାଏ ଯେ, ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି କିଭଳି ମହାପ୍ରସାଦ ସେବନ କରି ତାଙ୍କ ପେଟରେ ହୋଇଥିବା ଅନ୍ତନାଳୀ ଘା'କୁ ଭଲ କରିଥିଲେ । ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ମହାପ୍ରସାଦ କେବଳ ମାଟିପାତ୍ରରେ ରନ୍ଧନ ହୋଇଥାଏ । ଏ ଦୃଷ୍ଟିରେ ପାକ ବା ପ୍ରସାଦ ସେବନ ନିମିତ୍ତ ମାଟିପାତ୍ର ହିଁ ସର୍ବୋତ୍ତମ। ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ସ୍ୱତ୍ୱଲିପି ଅନୁସାରେ କୁମ୍ଭକାର ନିଯୋଗ ମାଟିପାତ୍ର ତିଆରି କରି ମହାପ୍ରସାଦ ପ୍ରସ୍ତୁତି ନିମିତ୍ତ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରକୁ ଯୋଗାଇଥାନ୍ତି । ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ବ୍ୟବହୃତ ମାଟିପାତ୍ରକୁ ସାଧାରଣତଃ ୩ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି । ୧- ପାହାନ୍ତି ତାଡ଼ ୨- ମଝଲା ତାଡ଼, ୩-ଚାଟି ତାଡ଼ ,୪ ପ୍ରକାର ସରା- ବଡ଼, ପୁଳି, ପାଳି ଓ ପଟା ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । thumb|279x279_ପିକସେଲ|ଅନନ୍ତ ବାସୁଦେବ ଦେଉଳର ରୋଷଶାଳାରେ ପ୍ରସ୍ତୁତି ନଡ଼ିଆ ପାଚେଡ଼ି ସମସ୍ତ ମହାପ୍ରସାଦ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଯୋଗ୍ୟ ମାଟିପାତ୍ରର ରଙ୍ଗ ନାଲି ହିଁ ହେବା ବିଧିସମ୍ମତ । ପାକ ଯୋଗ୍ୟ ମାଟିପାତ୍ର ସମ୍ବନ୍ଧରେ "ବାମଦେବ ସଂହିତା' ଦଶମ ଅଧ୍ୟାୟ ନବମ ଶ୍ଳୋକରୁ ତ୍ରୟୋଦଶ ଶ୍ଳୋକ ମଧ୍ୟରେ ବିଶେଷ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି । ମହାପ୍ରସାଦ ପ୍ରସ୍ତୁତିରେ କେବଳ ବୈଷ୍ଣବାଗ୍ନୀ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥାଏ ଓ ଦେବୀ ପଦ୍ମାଳୟା- ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ରନ୍ଧନ କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପନ କରିଥାନ୍ତି । ହାଣ୍ଡିଗୁଡ଼ିକ ଚକ୍ରମୁଦ୍ରା ଆକାରରେ ସଜ୍ଜିତ ହୋଇ ପ୍ରସାଦ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥାଏ । ଏହାଛଡ଼ା ମାଟିପାତ୍ରରେ ନିମ୍ନରେ ଚକ୍ରମୁଦ୍ରା ମଧ୍ୟ ଅଙ୍କିତ ହୋଇଥାଏ । ମହାପ୍ରସାଦ ପ୍ରସ୍ତୁତିରେ କେବଳ ମାଟିପାତ୍ର ଉତ୍ତମ ଓ ଗ୍ରହଣୀୟ ବୋଲି କୁହାଯାଇଛି । ମାଟିପାତ୍ରରେ ଯେଉଁ ପ୍ରସାଦ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇଥାଏ ସେଥିରେ ମାଟିପାତ୍ରର କ୍ଷୟଅଂଶ ପ୍ରସାଦରେ ମିଶିବାର ସୁଯୋଗ ନ ଥାଏ । ଏତଦ୍ ବ୍ୟତୀତ ମାଟିକୁଡ଼ଆରେ କୌଣସି ସମସ୍ୟା ନଥାଏ । ଆୟୁର୍ବେଦୀୟ ମତରେ ମାଟିପାତ୍ରରେ ରନ୍ଧନ ଅନ୍ନ, ବ୍ୟଞ୍ଜନ ସର୍ବଦା ରୁଚିକର ଓ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପାଇଁ ହିତକର । ମାଟିପାତ୍ରର ମହନୀୟତା ସମ୍ପର୍କରେ ସ୍କନ୍ଧ ପୁରାଣରେ ବିଶେଷ ବର୍ଣ୍ଣିତ। ଦାରୁ ବା ବୃକ୍ଷରେ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ବା ବିଗ୍ରହ ନିର୍ମିତ ହୋଇଥାଏ । ମହାପ୍ରସାଦ ପ୍ରସ୍ତୁତିରେ ବୃକ୍ଷ ବା କାଷ୍ଠକୁ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଆଯାଇଛି । ଯେଉଁ କାଠକୁ ଜାଳେଣି ରୂପେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇଥାଏ, ତାହା ସାଧାରଣତଃ କଣ୍ଟା, କ୍ଷୀରଯୁକ୍ତ ଓ ବଜ୍ର ସଦୃଶ ଓ କୀଟଦ୍ରଷ୍ଟ ହୋଇନଥିବା ଆବଶ୍ୟକ । ରୋଷଶାଳ ନିମିତ୍ତ କେଉଁ କେଉଁ କାଠ ଅଧିକ ଉପଯୁକ୍ତ ଓ ଗ୍ରହଣୀୟ । ତାହା "ବାମଦେବ ସଂହିତା'-(୯/୧୦)ରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଅଛି । ମହାପ୍ରସାଦ ପ୍ରସ୍ତୁତିରେ ପବିତ୍ର ତଥା ବିଶୁଦ୍ଧ ଜଳର ଆବଶ୍ୟକତା ଅତୀବ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ। ତେଣୁ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ରୋଷଶାଳା ନିମିତ୍ତ ଉତ୍ତର ଦିଗରେ ଗଙ୍ଗା ଓ ଯମୁନା ନାମକ ଦୁଇଟି କୂଅ ରହିଛି । ଏହି ଜଳ କେବଳ ମହାପ୍ରସାଦ ରନ୍ଧନ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥାଏ । ରନ୍ଧନ କାର୍ଯ୍ୟରେ କାଠକୋଇଲା (ଅଂଗାର) ବିଞ୍ଚଣା, ରନ୍ଧା ଦଉଡ଼ି , ଡଙ୍କା , ଗାମୁଛା , ହାତୁଆଣି , ଶିକା , ପାଣିହାଣ୍ଡି, ବାଲଟି , ଦଉଡ଼ି , କୂଅପାଣି, ଆସନ , କରେଇ , ପିଙ୍ଗଳ , ମଳା , ଭୋଗେଇ , ବାହୁଡ଼ା ଇତ୍ୟାଦି ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥାଏ । ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ମହାପ୍ରସାଦ ରନ୍ଧନରେ ତାଳପତ୍ରରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ଭୋଗେଇ ଓ ପବିତ୍ର ନଡ଼ିଆ ବୃକ୍ଷର କତାକୁ ଦଉଡ଼ିମାନ ତିଆରି କରାଯାଇ ରନ୍ଧନବେଳେ ବଡ଼ବଡ଼ ହାଣ୍ଡିକୁ ଟେକା ଯାଇଥାଏ । ଏହାଛଡ଼ା କୂଅରୁ ଜଳ ଉତ୍ତୋଳନ ବେଳେ ମଧ୍ୟ କତା ଦଉଡି ବ୍ୟବହାର ହୋଇଥାଏ । ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ମହାପ୍ରସାଦର ମହିମା ସମ୍ପର୍କରେ ୨୬ଗୋଟି ମହାପୁରାଣ, ଉପପୁରାଣ ଓ ତନ୍ତ୍ରଶାସ୍ତ୍ରମାନଙ୍କରେ ସୁବିସ୍ତୃତ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଛି। ମହାପ୍ରସାଦ ପ୍ରସ୍ତୁତିରେ ତନ୍ତୁଜାତୀୟ ପରିବାକୁ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି, ଯେଉଁଥିରେ ମାନବର ଶରୀର ସୁରକ୍ଷାକୁ ବିଶେଷ ଦୃଷ୍ଟି ଦିଆଯାଇଥାଏ । ମହାପ୍ରସାଦର ମହିମା ଦୃଷ୍ଟିଗୋଚର ହୁଏ ।
ଛପନ ଭୋଗ
ପ୍ରଥମେ ଛପନ ପ୍ରକାର ଭୋଗର ବିଧାନ ଥିଲା, କିନ୍ତୁ କାଳକ୍ରମେ ତାହା ବୃଦ୍ଧି ପାଇ ଚଉରାଶି ପ୍ରକାର ହୋଇଛି । ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ନିକଟରେ ଭୋଗ ଲାଗୁଥିବା ଭୋଗଗୁଡିକ ମଧ୍ୟରୁ 'ଛପନ ଭୋଗ' ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଭୋଗଗୁଡ଼ିକ ହେଲା:
ନିଷିଦ୍ଧ ଦ୍ରବ୍ୟ
ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରରେ ଯେଉଁ ବ୍ୟଞ୍ଜନମାନ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ ସେଥିରେ ପିଆଜ, ରସୁଣ, ଶୁଖିଲା ଲଙ୍କା, ବିଲାତି ଆଳୁ, ଟମାଟୋ, କୋବି, ବିନ, ଝୁଡ଼ଙ୍ଗ, ଲାଉ, ସଜନାଛୁଇଁ, ଭେଣ୍ଡି, କଲରା, ଛଚିନ୍ଦ୍ରା, ଆଦି କେତେକ ପରିବା ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ନାହିଁ । କୋଶଳାଶାଗ, ମୂଳାଶାଗ ଓ ଅଗସ୍ତିଶାଗ ବ୍ୟତିତ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଶାଗ ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ ନାହିଁ ।
ଇତିହାସରୁ କିଛି
ଶହେ ଚଉରାଳିଶ ବର୍ଷ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ର ଥଲା ଶ୍ରୀହୀନ । ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ୠଦ୍ଧ ସଂହାସନ ଖାଲି ପଡିଥଲା । ଆକ୍ରମଣ ଯୋଗୁ ମହାପ୍ରଭୁ ଗୁପ୍ତ ଲୀଳାରେ ଥଲେ । ଦୁଇ ପୁରୁଷ ଧରି ବନ୍ଦ ରହିଥଲା ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ପର୍ବପର୍ବାଣି । ଶୂନ୍ୟ ରହିଥଲା ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ରତ୍ନବେଦୀ, ଭୋଗ ହେଉ ନ ଥିଲା ମହାପ୍ରସାଦ । ମାଦଳା ପାଞ୍ଜିରେ ବର୍ଣ୍ଣନା ରହିଛି ମହାପ୍ରଭୁ ଲୀଳାରେ ଥିଲେ ସୋନପୁରରେ । ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ସମସ୍ତ ନୀତିକାନ୍ତି ତଥା ଯାନିଯାତ୍ରା ଓ ପର୍ବପର୍ବାଣି ବନ୍ଦ ରହିଥଲା । ମହାରାଜା ଯଯାତିକେଶରୀଙ୍କ ସମୟର କଥା । ଗୋବିନ୍ଦ ଦ୍ୱାଦଶୀ ମହାସ୍ନାନ ଯୋଗଥାଏ । ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆସିଥାନ୍ତି । ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ସହଯୋଗରେ ସୋନପୁରରୁ ମହାପ୍ରଭୁ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆସିଲେ । ଅଠତିରିଶ ହାତ ପୋଟଳ ଟିଏ ନିର୍ମାଣ କରାଇ ସମସ୍ତ ବିଧି ବିଧାନ ସାରି ଚତୁର୍ଦ୍ଧାମୂରତିଙ୍କୁ ରତ୍ନବେଦୀରେ ବରାଜିତ କରାଇଲେ । ପୁଣି ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରକୁ ଉତ୍ସବ ମୁଖର କରାଇବା ନିମନ୍ତେ ତଥା ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ନାତି, ପର୍ବପର୍ବାଣ ଯାନିଯାତ୍ରା ଇତ୍ୟାଦକୁ ପୁନଃ ପ୍ରଚଳନ କରାଇବାକୁ ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଉପସ୍ଥିତିରେ ଯଯାତିକେଶରୀ ପଣ୍ଡିତ, ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେବକଙ୍କୁ ଡକାଇ ଏକ ସଭାର ଆୟୋଜନ କରାଇଲେ । ସଭା ହେଲା ଓ ସଭାର ନିର୍ଯ୍ୟାସ ବାହାରିଲା । ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ବିଧିରେ ପୂଜା ପାର୍ବଣା ଇତ୍ୟାଦି ପୂର୍ବ ରୀତି ଅନୁଯାୟୀ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଇବାର ସ୍ଥିର ହେଲା । ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ଛତିଶା ନିଯୋଗ ନିଜ ଅଧିକାର ଅନୁଯାୟୀ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ସେବା ପୂଜା ଆରମ୍ଭ କଲେ । ବହୁ କାଳ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଇଥିବା ମହାପ୍ରସାଦ ପୁଣି ଭୋଗ ଲାଗିଲା । ମହାପ୍ରସାଦ ବାହାରିବା ପରେ ମହାରାଜା ଚିନ୍ତା କଲେ ସଭିଏ ଏକାଠି ଏହାକୁ ପଙ୍କ୍ତି ଭୋଜନରେ ସେବନ କରିବେ । କେହି ଆସିଲେ ନାହିଁ । ସାଧୁମାନେ ଗୃହୀଙ୍କ ସହିତ ବସିବାକୁ ଅମଙ୍ଗ ହେଲେ । ବ୍ରାହ୍ମଣ ପଣ୍ଡିତମାନେ ବାବାଜୀଙ୍କ ସହିତ ବସିଲେ ନାହିଁ କି ସେବକଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ସେବନକୁ ଆସିଲେ ନାହିଁ । ବ୍ରାହ୍ମଣ ସେବକମାନେ ଶୁଦ୍ର ସେବକଙ୍କ ଧାଡ଼ିରେ ରହିବା ନିମନ୍ତେ ଅନିଚ୍ଛା ପ୍ରକାଶ କଲେ । ଉକ୍ତ ଦିନ ମହାପ୍ରସାଦ ସେବନ ହେଲା ନାହିଁ । ମହାପ୍ରସାଦ ସେବନ ଶାସ୍ତ୍ରର ବିଧି ବଖାଣିଲେ ମଧ୍ୟ ଦୁଇ ପୁରୁଷ ଧରି ଛାରଡ଼ା ହୋଇଥିବା ଏହି ମହାନ ପରମ୍ପରାରେ କେହି ନିଜର ମାନସିକତାକୁ ସାମିଲ କରାଇଲେ ନାହିଁ । ମହାରାଜଙ୍କ ମନ ବିଷାଦରେ ଭରିଗଲା । ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ସୁମରଣ କରି ମହାରାଜ ଅଧିଆ ପଡ଼ିଲେ । ପରଦିନ ଅବଢ଼ା ବାହାରିଲା । ପୁଣି ପୁରୁଣା ପୋଥିକଥା ବିଚାର ବିମର୍ଶ ହେଲା । କେହି କେହି କହିଲେ ଏହା ସେହି ପୁରାଣ ବର୍ଣ୍ଣିତ ମହାପ୍ରସାଦ ତ ଥୋକାଏ ଲୋକ ବସିବାକୁ ରାଜି ହେଲେ । କେହି କେହି କହିଲେ ଏହି ମହାପ୍ରସାଦକୁ ପରୀକ୍ଷା କଲେ କ୍ଷତି କ'ଣ । ସେତିକିବେଳେ ସେହି ବାଟେ ଜଣେ ମୂକ ବ୍ରାହ୍ମଣ ଯାଉଥିବାର ଦେଖି ପଣ୍ଡିତମାନେ କହିଲେ- ଡାକ ଡାକ ସେହି ମୂକ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ପୁଅକୁ । ଜଣେ ବାବାଜୀ ବାହାରି କହିଲେ ମହାରାଜା ସେହି ମୂକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ମହାପ୍ରସାଦ ସେବନ କରିବାକୁ ଦିଆଯାଉ । ଯଦି ସେବନ କରିବା ପରେ ତା’ର ପାଟି ଖୋଲିଯିବ ତା’ହେଲେ ଆମେ ଅବଢ଼ା ଖାଇବୁ । ଯଯାତିକେଶରୀ ସଙ୍ଗେସଙ୍ଗେ ଆଦେଶ ଦେଲେ ମୂକ ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କୁ ମହାପ୍ରସାଦ ସେବନ କରାଇବା ନିମନ୍ତେ । ବ୍ରାହ୍ମଣ ପୁଅ ଅବଢ଼ା ସେବନ କରି ସନ୍ତୁଷ୍ଟ ହୋଇ ମୁଣ୍ଡରେ ହାତ ପୋଛିଲେ । ତୁଷ୍ଟଚିତ୍ତରେ ସାଧୁ ଓ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଚାହିଁ ଶ୍ଲୋକଟିଏ ବୋଲିଲେ । ଅରେ ବିଦ୍ୱାନନ୍ୟାନନଧବଗତ ବେଦାର୍ଥନିଗମାନ । ମୟା ଭୁଙ୍କ୍ତେପ୍ୟନେ ମମ ପରିଜନୈଚ୍ଛଦ୍ମମନୁଜୈଃ । ସୁସ୍ନିଗ୍ଧନ୍ନେତସ୍ମିନ ଭବତୁ ଭବତାଂ ନ ବହୁଗୁଣା । ନ ଗଙ୍ଗାତ୍ମଃ ପେୟଂ ଶବତନୁଗଳଦ୍ଦ୍ରବ୍ୟ କଲିଳମ । ଶ୍ଲୋକ ପଢ଼ି ସାରି ବ୍ରାହ୍ମଣ ବୁଝାଇଦେଲେ, ହେ ଜ୍ଞାନୀମାନେ ବେଦର ଅର୍ଥ ବୁଝ ନ ପାରି ଆପଣମାନେ ଗର୍ବକୁ ଆପଣାଇ ନେଇଛନ୍ତି । ଗଳିତ ମାଂସଖଣ୍ଡ ଗଙ୍ଗାରେ ମିଶିଲେ ମଧା ଗଙ୍ଗା କ’ଣ ଅପବିତ୍ର ହୁଏ । ଗଙ୍ଗା ଯେପରି ପବିତ୍ର ସେହିପରି ଦାରୁବ୍ରହ୍ମଙ୍କ ମହାପ୍ରସାଦ ପବିତ୍ର । କେହି ଏହାକୁ କଦାପି ସନ୍ଦେହ କରନାହିଁ । ସଭିଏଁ ହରିବୋଲ ଦେଲେ ଓ ସମସ୍ତେ ଏକାଠି ବସି ମହାପ୍ରସାଦ ସେବନ କରିଥଲେ ।
ଅଧିକ ତଥ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗନ୍ନାଥ ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ଭୋଗ ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ନବକଳେବର ଗଣସମ୍ପାଦନାରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ
ନିର୍ମାଟ୍ରେଲଭିର/ରିଟୋନାଭିର
ଯା
ନିର୍ମାଟ୍ରେଲଭିର/ରିଟୋନାଭିର ଔଷଧ ଦ୍ୱୟ ଏକତ୍ର ପ୍ୟାକେଜ ଆକାରରେ ବିକ୍ରୟ ହେଉଛି ଯାହାର ନାମ ପ୍ୟାକ୍ସଲୋଭିଡ ଏବଂ ଏହା କୋଭିଡ-୧୯ର (COVID-19) ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । ଲକ୍ଷଣ ଆରମ୍ଭ ହେବାର ୫ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ଏହା ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ଯେଉଁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଅମ୍ଳଜାନ ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ଗୁରୁତର କୋଭିଡ-୧୯ ରୋଗ ହେବାର ଆଶଙ୍କା ଅଧିକ ଥାଏ । ଏହା ପାଟିରେ ଦିଆଯାଏ ।
ସାଧାରଣ ପାର୍ଶ୍ୱ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ ସ୍ୱାଦ ସମସ୍ୟା, ତରଳ ଝାଡ଼ା, ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତଚାପ ଏବଂ ମାଂସପେଶୀ ଯନ୍ତ୍ରଣା ହୋଇପାରେ । ଗର୍ଭାବସ୍ଥାରେ ଏହି ଔଷଧ ଦେଲେ ତାହାର ସୁରକ୍ଷା ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଅଟେ । ଯକୃତ କିମ୍ବା ବୃକ୍‌କ ଜନିତ ସମସ୍ୟା ଥିବା ଲୋକଙ୍କଠାରେ ଏହା ବ୍ୟବହାର କରାଯିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ଏଥିରେ ଅନେକ ଔଷଧମାନଙ୍କ ସ‌ହିତ ହରମୋନାଲ ଜନ୍ମ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଔଷଧର ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ହେବା ସମ୍ଭାବନା ରହିଛି ।  ଏଥିରେ ଥିବା ନିର୍ମାଟ୍ରେଲଭିର ଏକ୨୦୧୯ ନୂତନ କରୋନା ଭୂତାଣୁର ପ୍ରୋଟିଏଜ ଇନହିବିଟର ଏବଂ ରିଟୋନାଭିର ଥାଏ ଯେଉଁଥିରେ ଏକ ସିୱାଇପି୩ଏ (CYP3A) ନିରୋଧକ ଥାଏ।|
ଯୁକ୍ତରାଜ୍ୟରେ ଚିକିତ୍ସା କ୍ଷେତ୍ରରେ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ଡିସେମ୍ବର ୨୦୨୧ରେ ଏହି ମିଶ୍ରଣକୁ ଅନୁମୋଦନ କରାଯାଇଥିଲା । ସେହି ମାସରେ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଏହା ଜରୁରୀକାଳୀନ ବ୍ୟବହାର ନିମନ୍ତେ ମଧ୍ୟ ଅନୁମତି ପାଇଥିଲା । ୨୦୨୧ ମସିହାରେ ଆମେରିକା ସରକାର ଆମେରିକୀୟମାନଙ୍କୁ ବିନା ମୂଲ୍ୟରେ ପ୍ରଦାନ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରତ୍ୟେକ କୋର୍ଷର ଚିକିତ୍ସା ନିମନ୍ତେ ୫୩୦ ଡଲାର ହିସାବରେ ୧୦ ନିୟୁତ ଚିକିତ୍ସା କୋର୍ଷ ବା ଧାରା କିଣିଥିଲେ ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ଦୁଷ୍ମନ୍ତ ନାଏକ
ଦୁଷ୍ମନ୍ତ ନାଏକ (ଜନ୍ମ: ୨୦ ଜୁଲାଇ ୧୯୬୬) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ଥରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି । ୨୦୦୯ ମସିହାରେ ହୋଇଥିବା ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ଭବାନୀପାଟଣା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ୧୪ଶ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା କୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।
ଜନ୍ମ, ପରିବାର ଓ ଶିକ୍ଷା
ଦୁଷ୍ମନ୍ତ ନାଏକ ୧୯୬୬ ମସିହାର ଜୁଲାଇ ୨୦ ତାରିଖରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ନାମ ଅମୃତ ନାଏକ ଓ ପତ୍ନୀଙ୍କ ନାମ ଲଳିତା ନାଏକ ।
ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ
ଦୁଷ୍ମନ୍ତ ନାଏକ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସର କର୍ମୀ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ । କଂଗ୍ରେସ ଦଳରେ ତାଙ୍କୁ ଅଣଦେଖା କରାଯାଇଥିବା ଅଭିଯୋଗ ଆଣି ୨୦୧୮ ମସିହାରେ ସେ କଂଗ୍ରେସ ଛାଡ଼ି ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ ରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ର ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ଥରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି ।
୨୦୦୯ ମସିହାରେ ହୋଇଥିବା ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ଭବାନୀପାଟଣା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ରୁ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସର ପ୍ରାର୍ଥୀ ଭାବରେ ନିର୍ବାଚନ ଲଢ଼ିଥିଲେ । ଏହି ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ସମୁଦାୟ ୪୬,୦୩୮ ଖଣ୍ଡ ଭୋଟ୍ ପାଇଥିଲେ । ସେ ବିଜୁ ଜନତା ଦଳର ପ୍ରାର୍ଥୀ ପ୍ରଦୀପ୍ତ ନାଏକ ଙ୍କୁ ୨,୩୨୮ ଖଣ୍ଡ ଭୋଟର୍‌ରେ ପରାସ୍ତ କରି ୧୪ଶ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୬୬ ଜନ୍ମ ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ ଶ୍ରେଣୀ:କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ ଶ୍ରେଣୀ:୧୪ଶ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
କୁହୁଡ଼ି
କୁହୁଡ଼ି (Fog) ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ଜଳୀୟବାଷ୍ପର ଏକ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ଅବସ୍ଥା । ଶୀତଦିନ ରାତିରେ ତାପ ବିକିରଣ କରି ପୃଥିବୀ ଥଣ୍ଡା ହେବା ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ବାୟୁର ନିମ୍ନ ଭାଗ ଥଣ୍ଡା ହୋଇଯାଏ ଏବଂ ବାୟୁର ତାପମାତ୍ରା ଶିଶିରାଙ୍କ ତଳକୁ ଖସିଯାଏ । ଫଳରେ ବାୟୁରେ ଥିବା ଜଳୀୟବାଷ୍ପ ଘନ ହୋଇଯାଏ ଏବଂ ବାୟୁରେ ଥିବା ଧୂଳିକଣା ଆଦିକୁ ଆଶ୍ରୟ କରି ସୂକ୍ଷ୍ମ ଜଳକଣା ଆକାରରେ ଭୂପୃଷ୍ଠରୁ ଅତି ଅଳ୍ପ ଉଚ୍ଚତାରେ ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ଭାସିବୁଲେ । ବାୟୁମଣ୍ଡଳରେ ଜଳୀୟବାଷ୍ପର ଏ ପ୍ରକାର ପରିବର୍ତ୍ତିତ ଅବସ୍ଥାକୁ କୁହୁଡ଼ି (Fog) କୁହାଯାଏ ।
ପ୍ରକାର
କୁହୁଡ଼ି (Fog) ସାଧାରଣତଃ ଦୁଇ ପ୍ରକାରର । ଯଥା:
ବିକିରଣ କୁହୁଡ଼ି (Radiation Fog)
ଭୂପୃଷ୍ଠରେ ତାପ ବିକିରଣ ଫଳରେ ଯେଉଁ କୁହୁଡ଼ି (Fog) ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ, ତାହାକୁ ବିକିରଣ କୁହୁଡ଼ି (Radiation Fog) କୁହାଯାଏ । ଏହି ପ୍ରକାର କୁହୁଡ଼ି (Fog) ପାଇଁ ଲମ୍ବା ଶୀତ ରାତି, ନିର୍ମଳ ଆକାଶ ଓ ଧୀର ପବନ ଆବଶ୍ୟକ ।
ଅଭିବ‌ହନ କୁହୁଡ଼ି (Advection Fog)
ଅଭିବ‌ହନ କୁହୁଡ଼ି (Advection Fog) ଉଷ୍ଣ ବାୟୁ ଓ ଶୀତଳ ବାୟୁର ମିଶ୍ରଣ ଯୋଗୁଁ ହୋଇଥାଏ । ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଯେଉଁଠାରେ ସମୁଦ୍ରର ଉଷ୍ଣ ସ୍ରୋତ ଓ ଶୀତଳ ସ୍ରୋତ ମିଳିତ ହୁଅନ୍ତି, ସେଠାରେ ଏହି ପ୍ରକାରର କୁହୁଡ଼ି (Fog) ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ । ଉତ୍ତର ଆଟ୍‌ଲାଣ୍ଟିକ୍ ମହାସାଗରର ଲାବ୍ରାଡର ଶୀତଳ ସ୍ରୋତ ଓ ଉପସାଗରୀୟ ଉଷ୍ଣ ସ୍ରୋତର ମିଳନ ସ୍ଥାନରେ ଏ ପ୍ରକାର କୁହୁଡ଼ି ଦେଖାଯାଏ ।
ମିଷ୍ଟ୍ (Mist)
କୁହୁଡ଼ି (Fog) ଅତି ପତଳା ହେଲେ ତାହାକୁ ମିଷ୍ଟ୍ (Mist) କୁହାଯାଏ । ଅଧିକ ଘନତା ଯୋଗୁଁ କୁହୁଡ଼ି (Fog) ସାଧାରଣତଃ ଏକ କିଲୋମିଟର ବା ତ‌ହିଁରୁ କମ୍ ଦୂରରେ ଥିବା ବସ୍ତୁକୁ ଦେଖିବାରେ ବାଧା ଜନ୍ମାଇଥାଏ । ମାତ୍ର ମିଷ୍ଟ୍ (Mist) କୁହୁଡ଼ି (Fog) ଅପେକ୍ଷାକୃତ ପତଳା ହୋଇଥିବାରୁ ଏଥିରେ ଏକ କିଲୋମିଟରରୁ କିଛି ଅଧିକ ଦୂରରେ ଥିବା ବସ୍ତୁକୁ ଦେଖିହୁଏ ।
ସ୍ମଗ୍ (Smog)
ବଡ଼ ବଡ଼ ଶିଳ୍ପାଞ୍ଚଳମାନ‌‌ଙ୍କରେ ବାୟୁରେ ଥିବା ବିଷାକ୍ତ ରାସାୟନିକ ଅଣୁ ବିଶିଷ୍ଟ ଧୂଆଁ (Smoke) ଜଳୀୟବାଷ୍ପକୁ ଆକୃଷ୍ଟ କରି ଏକ ପ୍ରକାର କୁହୁଡ଼ି (Fog) ସୃଷ୍ଟି କରିଥାନ୍ତି । ଏହାକୁ ସ୍ମଗ୍ (Smog = Smoke + Fog) କୁହାଯାଏ ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:କୁହୁଡ଼ି ଶ୍ରେଣୀ:ମିଷ୍ଟ୍ ଶ୍ରେଣୀ:ସ୍ମଗ୍ ଶ୍ରେଣୀ:ବାୟୁମଣ୍ଡଳର ପରିବର୍ତ୍ତିତ ଅବସ୍ଥା ଶ୍ରେଣୀ:Fog ଶ୍ରେଣୀ:Mist ଶ୍ରେଣୀ:Smog
ମାଧବ ମନ୍ଦିର
ଓଡ଼ିଶାର ପୁରାଣ ବର୍ଣ୍ଣିତ ପ୍ରମୁଖ ସ୍ଥାନ ଓ ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟରେ ନିଆଳି ବ୍ଳକର ମାଧବାନନ୍ଦ ଜୀଉଙ୍କ ମନ୍ଦିର ଅନ୍ୟତମ । ଖ୍ରୀଷ୍ଟୀୟ ୧୩ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଏହି ମନ୍ଦିର ନିର୍ମାଣ ହୋଇଥିବାର ସୂଚନା ମିଳେ । ମାଧବାନନ୍ଦଜିଉଙ୍କ ନାମାନୁସାରେ ଏହି ସ୍ଥାନର ନାମ ମାଧବ ରଖାଯାଇଛି । ଏହିମନ୍ଦିରର ସବୁଠାରୁ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ କଥା ହେଲା ଦୁର୍ଗା ଓ ମାଧବ ଏଠାରେ ଯୁଗଳ ଅଙ୍ଗରେ ବିରାଜମାନ । ଏହାକୁ ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ୱପ୍ରସିଦ୍ଧ ଜଗତର ନାଥ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ମାମୁଁଘର ବୋଲି କୁହାଯାଏ ।
ପୌରାଣିକ
ପୁରାଣ ବର୍ଣ୍ଣନା ଅନୁସାରେ ଏରଣ୍ଡକ ଦୈତ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁ ଭକ୍ତ ଥିବାରୁ ଦୈନିକ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବା ନିମନ୍ତେ ସ୍ୱର୍ଗରେ ପହଞ୍ଚି ଯୁଦ୍ଧକରି ଇନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ ପରାସ୍ତକରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ମର୍ତ୍ତ୍ୟଲୋକକୁ ଆଣିଥିଲେ । ଏରଣ୍ଡକ ଦୈତ୍ୟ ପ୍ରତ୍ୟେକଦିନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିସାରିବା ପରେ ପୁଣ୍ୟତୋୟା ପ୍ରାଚୀ ନଦୀ କୂଳରେ ଥିବା ଏକ ଆମ୍ରବୃକ୍ଷ ମୂଳରେ ପୋତି ଲୁଚାଇ ରଖୁଥାଏ । ପାଣ୍ଡବମାନଙ୍କର ଅଜ୍ଞାତବାସ ସମୟରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିର ପ୍ରତ୍ୟେକଦିନ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ନ କରିବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅନ୍ନଜଳ ସ୍ପର୍ଶ କରୁନଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ କିପରି ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବେ ଚିନ୍ତାରେ ଥାଇ କନିଷ୍ଠପଣ୍ଡୁଙ୍କୁ ସହାୟତା ମାଗିବାରେ ପ୍ରାଚୀ ନଦୀକୂଳରେ ଦୈତ୍ୟ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଲୁଚାଇ ରଖିଥିବା କଥା ଜାଣି ପ୍ରବଳ ପ୍ରତାପୀ ଭୀମ ନିଜର ଗଦାମାରି ଉକ୍ତ ସ୍ଥାନରୁ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର କରିଥିଲେ । ସେହିଦିନଠାରୁ ସେ ସ୍ଥାନରୁ ଆଜିବି କୁଳୁକୁଳୁ ହୋଇ ଝରଣାଭଳି ପାଣି ବୋହିଯାଉଛି । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କୁ ମାଧବ ନାମରେ ଏହି ମନ୍ଦିରରେ ସ୍ଥାପନ କରାଯାଇଛି । ଏ ସମ୍ପର୍କରେ ଅଧିକ ତଥ୍ୟ ପ୍ରାଚୀମାହାତ୍ମ୍ୟ ଓ ମହାଭାରତରେ ଯୁଧିଷ୍ଠିରଙ୍କ ସ୍ୱର୍ଗାରୋହଣ ପର୍ବରେ ମନ୍ଦିର ବିଷୟରେ ବିସ୍ତୃତ ବିବରଣୀ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି ।
ପର୍ବ ପର୍ବାଣି ଓ ଭୋଗ
ଏହି ମନ୍ଦିରରେ ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିର ଭଳି ବାରମାସରେ ତେରପର୍ବ ପାଳନ କରାଯାଏ । ରଥଯାତ୍ରା ବ୍ୟତୀତ ମନ୍ଦିରରେ ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ପର୍ବ ଯଥାରୀତିରେ ପାଳନ ହୋଇଥାଏ । ଠାକୁରଙ୍କ ସେବାପୂଜାରେ ଛତିଶାନିଯୋଗ ରହିଥିବାବେଳେ ଜଣେ ପୂଜକ ଷୋଡଶ ଉପଚାରରେ ଠାକୁରଙ୍କୁ ପୂଜାଅର୍ଚ୍ଚନା କରିବାର ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ । ମାର୍ଗଶିର ମାସ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଅଷ୍ଟମୀ ତିଥିରେ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ ଏଠାରେ ପଢ଼ୁଆଁ କରାଯାଇଥାଏ । ସକାଳେ ବଲ୍ଲଭ ଧୂପରେ ଖଇ ଓ ଦହି, ସକାଳଧୂପରେ ଖେଚଡି, ଡାଲମା, ଏକାନ୍ତି (ଏକ ପ୍ରକାର ବିରିପିଠା ) ମଧ୍ୟାହ୍ନଧୂପରେ ଅନ୍ନ, ଡାଲି, ତରକାରୀ, ଖିରୀ, ଦହିପଖାଳ, ମାଥପୁଳି, ଅନ୍ନ ଓ ଡାଲମା ଏବଂ ବଡ଼ସିଂହାର ଧୂପରେ ମାଥପୁଳି ଭୋଗ ଲଗାଯାଏ । ମାଘମାସ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଏକାଦଶୀ ତିଥିରେ ଭୀମ ଏରଣ୍ଡକ ଦୈତ୍ୟକୁ ଯୁଦ୍ଧରେ ନିହତ କରିଥିବାରୁ ମାଧବାନନ୍ଦଜିଉ ସେହିଦିନ ପ୍ରାଚୀ ନଦୀ କୂଳରେ ଯାଇ ସ୍ନାନକରି ଏରଣ୍ଡକଦୈତ୍ୟକୁ ପିଣ୍ଡଦାନ କରିଥାନ୍ତି । ସେଠାରେ ଏହିଦୃଶ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ଲକ୍ଷାଧିକ ଭକ୍ତଙ୍କର ସମାଗମ ହୋଇଥାଏ । ସେହିଦିନ ପୁଣ୍ୟତୋୟା ପ୍ରାଚୀନଦୀରେ ସ୍ନାନକଲେ ମନସ୍କାମନା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥାଏ ବୋଲି ପ୍ରବାଦ ଅଛି । ମାଧବାନନ୍ଦଜିଉ ସେଠାରୁ ଏକ ବର୍ଣ୍ଣାଢ୍ୟ ଶୋଭାଯାତ୍ରାରେ ମନ୍ଦିରକୁ ଫେରିଥାଆନ୍ତି । ଏହା ଏକ ବଡ଼ ପର୍ବ ହୋଇଥାଏ । ମନ୍ଦିରରେ ଶରତରାସ ପାଳନ କରାଯିବା ସହ ପ୍ରତ୍ୟେହ ଗୀତଗୋବିନ୍ଦ ଓ ଭାଗବତ ପାଠ କରାଯାଇଥାଏ । ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରଭଳି ଏଠାରେ ଅବଢା ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୋଇ ଭକ୍ତଙ୍କୁ ପ୍ରଦାନ କରାଯାଇଥାଏ । ମନ୍ଦିର ସୁପରିଚାଳନା ପାଇଁ ୧୯୬୧ ମସିହାରେ ଦେବୋତ୍ତର ବିଭାଗ ଏହାର ଦାୟିତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କରିଥିବା ବେଳେ ୧୯୭୪ ମସିହାରେ ମନ୍ଦିର ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ଦାୟିତ୍ୱ ପ୍ରତ୍ନତ୍ତତ୍ତ୍ୱ ବିଭାଗ ଗ୍ରହଣ କରିଛି । ଦେବୋତ୍ତର ବିଭାଗ ପକ୍ଷରୁ ୫ଜଣ ସଭ୍ୟଙ୍କୁ ନେଇ ଦୁଇବର୍ଷିଆ ଟ୍ରଷ୍ଟ ଗଠନ କରାଯାଇଛି । ।
କିମ୍ବଦନ୍ତୀ
ପ୍ରାଚୀ ନଦୀକୂଳରେ ଥିବା ଚର୍ଚ୍ଚିତ ଠାକୁର ହେଲେ ନିଆଳି ମାଧବ । ମାଧବ ଗ୍ରାମଠାରୁ ମାତ୍ର ୫କି:ମି: ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ । କିମ୍ବଦନ୍ତୀରୁ ଜଣାଯାଏ ଯେ ପୁରୀ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ସହ ଏହି ନିଆଳି ମାଧବଙ୍କର ମାମୁଁ-ଭଣଜାର ସମ୍ପର୍କ । ରଥଯାତ୍ରା ସମୟରେ ପ୍ରଥମ ନିମନ୍ତ୍ରଣ ଯାଏ ନିଆଳି ମାଧବଙ୍କ ପାଖକୁ । ନିମନ୍ତ୍ରଣ ରକ୍ଷା କରି ମାଧବ ପ୍ରତିମା ପୁରୀକୁ ବିଜେ କରନ୍ତି । ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ବେଢାରେ ମାଧବ ନାମରେ ପୂଜା ପାଆନ୍ତି । ମାଧବ ଗ୍ରାମର ମାଧବ ମନ୍ଦିରଟିକୁ ଗଙ୍ଗବଂଶର ରାଜା ନରସିଂହ ଦେବ ୧୩ଶ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ । ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟରେ ଶଙ୍ଖ, ଚକ୍ର, ଗଦା, ପଦ୍ମ ଧରିଥିବା ଏକ ପିତ୍ତଳ ନିର୍ମିତ ମହିଷାମର୍ଦ୍ଧିନୀ ଦୁର୍ଗା ମୂର୍ତ୍ତି ପୂଜା ପାଉଛନ୍ତି । ଏହାକୁ ଦୁର୍ଗା ମାଧବ ନାମରେ ସମସ୍ତେ ଜାଣନ୍ତି । ମନ୍ଦିରର ଗର୍ଭଗୃହଠାରୁ ବାହ୍ୟ ଅଂଶ ଖୁବ୍ ଚିତ୍ତାକର୍ଷକ । ମାଧବ ଗ୍ରାମର ଏହି ଠାକୁରଙ୍କୁ ନେଇ ମହାଭାରତ ସମୟର କଥାଟିଏ ଶୁଣିବାକୁ ମିଳେ । ଯୁଧିଷ୍ଠିର ବହୁସ୍ଥାନ ଭ୍ରମଣ କରି ପ୍ରାଚୀ ନଦୀତଟରେ ଲୋମଶ ମୁନିଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚି ପଚାରିଲେ- ‘ ଏ ଜଙ୍ଗଲରେ ତ ବିଷ୍ଣୁଙ୍କର ପ୍ରତିମା ନାହିଁ ? ଏକଥା ଶୁଣି ମୁନୀ ଗୁପ୍ତରେ ଥିବା ମାଧବଙ୍କ କଥା କହିଲେ । ଇନ୍ଦ୍ର ପୂଜୁଥିବା ମାଧବମୂର୍ତ୍ତିକୁ ଲଙ୍କାକୁ ନେଇ ପୂଜା କରୁଥିଲା । ବିଭୀଷଣର ମିତ୍ର ଅରୁ ରାକ୍ଷସ ସେଇ ପ୍ରତିମାକୁ ଚୋରେଇ ନେଇ ପ୍ରାଚୀନଦୀ କୂଳ ଅରଣ୍ୟରେ ରଖିଲା । ପରେ ସେଠାରେ ପୁଷ୍କରିଣୀ ଖୋଳି ତହିଁରେ ମାଧବଙ୍କୁ ଗୁପ୍ତରେ ରଖି ପୂଜା କରୁଥିଲେ । ଏକଥା ଯୁଧିଷ୍ଠିର ଭୀମକୁ କହିଲେ । ଭୀମ ସେହି ପୁଷ୍କରଣୀରୁ ମାଧବମୂର୍ତ୍ତିକୁ ବାହାର କଲାପରେ ଅରୁ ରାକ୍ଷସ ରାଗରେ ଭୀମଙ୍କ ସହ ଯୁଦ୍ଧ କଲା ଓ ଭୀମଙ୍କ ହାତରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କଲା । ସେହି ମାଧବଙ୍କ ନାମାନୁସାରେ ଆଜି ବି ସେହିସ୍ଥାନର ନାମ ମାଧବ ରଖାଯାଇଛି । ଏହି ଅଞ୍ଚଳର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରୁ ମାଧବଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି ଉଦ୍ଧାର କରାଯାଉଥିବାର ଅନୁମାନ କରାଯାଏ ଓ ଜଗନ୍ନାଥ ସଂସ୍କୃତିର ଅୟମାରମ୍ଭ ପୂର୍ବରୁ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ମାଧବ ପୂଜା ଜାରି ରହିଥିବାର ଜଣାଯାଏ ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର ଶ୍ରେଣୀ:କଟକ ଜିଲ୍ଲା
ଅନୁ ଚୌଧୁରୀ
ଅନୁ ଚୌଧୁରୀ (ଜନ୍ମ, ୩୦ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୭୯) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ଅଭିନେତ୍ରୀ । ସେ ୫୦ରୁ ଅଧିକ ଓଡ଼ିଆ ଓ ବଙ୍ଗଳା କଥାଚିତ୍ରରେ କାମ କରିଛନ୍ତି । ପ୍ରଥମେ ବଧୂ ନିରୁପମାରେ ଶିଶୁକଳାକାର ଭାବେ ଓ ପରେ ୧୯୯୯ ମସିହାରେ ମା ଗୋଜବାୟାଣୀ କଥାଚିତ୍ରରେ ଅଭିନେତ୍ରୀ ଭାବେ ସେ ଅଭିନୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ଅନୁ ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତୀୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଜଗତରେ ମଧ୍ୟ ଅଭିନୟ କରିଛନ୍ତି ।
ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ
ଅନୁ ଚୌଧୁରୀ ଓଡ଼ିଶାରେ ଭୁବନେଶ୍ୱରଠାରେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ ଭୁବନେଶ୍ୱରର ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ବିଜ୍ଞାନରେ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା ଓ ରମାଦେବୀ ମହିଳା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଗୃହବିଜ୍ଞାନରେ ସ୍ନାତକ ଉପାଧି ହାସଲ କରିବା ପରେ ସେ ଅଭିନୟକୁ ପେଶା ଭାବେ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ।
ସିନେମା ଜୀବନ
ଚୌଧୁରୀ ଜଣେ ଶିଶୁ କଳାକାର ଭାବେ ଓଡ଼ିଆ ସିନେମାରେ ଅଭିନୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଅଭିନୀତ ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ଥିଲା ବଧୂ ନିରୁପମା ଓ ମମତା ମାଗେ ମୂଲ । ୧୯୯୯ରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ମା ଗୋଜବାୟାଣୀ କଥାଚିତ୍ରରେ ସେ ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ଏହି ଅଭିନୟ ନିମନ୍ତେ ସେ ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପୁରସ୍କାରରେ ସମ୍ମାନୀତ ହୋଇଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଅଭିନୀତ ପ୍ରାମାଣିକ କଥାଚିତ୍ର ବିଶ୍ୱପ୍ରକାଶ'' ଇଣ୍ଡିଆନ ପାନୋରାମାରେ ପୁରସ୍କୃତ ହୋଇଥିଲା । ସେ ତାଙ୍କ ଅଭିନୟ ଜୀବନ ଏକ ତେଲୁଗୁ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଶୁଭବେଳାରୁ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଏ, ଯାହା ୨୦୦୦ ମସିହାରେ ବିବାଦକୁ ଆସିଥିଲା । ସେ ୨୦୧୧ରେ ମଧ୍ୟ ହିନ୍ଦୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ନିର୍ବାଣ ୧୩ରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ।
ପୁରସ୍କାର
୩୦ ଡିସେମ୍ବର ୨୦୦୭ରେ, ଲାଲ ଟୁକୁ ଟୁକୁ ସାଧବ ବୋହୂ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପାଇଁ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଜଗତ ପ୍ରତିଭା ସମ୍ମାନ- ୨୦୦୭ରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଭିନେତ୍ରୀ ସମ୍ମାନ ପାଇଥିଲେ । ସେ ଚାରିଥର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଭିନେତ୍ରୀ ପୁରସ୍କାର ବିଜେତା । ସେ ନିଜର ପ୍ରଥମ ହିନ୍ଦୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ନିର୍ବାଣ ୧୩ ପାଇଁ ଲସ ଏଞ୍ଜେଲସଠାରେ ଶ୍ରେଷ୍ଠା ଅଭିନେତ୍ରୀ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ । ୨୦୧୧ରେ ଏହି ପୁରସ୍କାର ପାଇଁ ସେ ଏକମାତ୍ର ଅଭିନେତ୍ରୀ ଥିଲେ ।
ରାଜ୍ୟ ପୁରସ୍କାର
ସେ ଚାରିଥର ସମ୍ମାନ‌ଜନ‌କ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଅଭିନେତ୍ରୀ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ସମ୍ମାନ ପାଇଛନ୍ତି
ବାହାର ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଲିଉଡ଼ ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସିନେ ଅଭିନେତ୍ରୀ ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୭୮ ଜନ୍ମ ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ଅଭିନେତ୍ରୀ
ଓଡ଼ିଶା ମାନବ ଅଧିକାର ଆୟୋଗ
୨୦୦୦ ମସିହା ଜାନୁଆରୀ ୨୭ ତାରିଖରେ ଓଡ଼ିଶା ମାନବ ଅଧିକାର ଆୟୋଗ ଗଠନ କରାଯାଇଥିଲା ଏବଂ ୧୧.୦୭.୨୦୦୩ରେ ଭାରତର ଉଚ୍ଚତମ ନ୍ୟାୟାଳୟର ପୂର୍ବତନ ବିଚାରପତି ଶ୍ରୀ ଜଷ୍ଟିସ୍ ଦେବପ୍ରିୟ ମହାପାତ୍ର ଏହାର ପ୍ରଥମ ମାନ୍ୟବର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଭାବରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ ।
ଅଧିକାର କ୍ଷେତ୍ର
ଆୟୋଗ ମୁଖ୍ୟତଃ ସରକାରୀ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କଦ୍ୱାରା ମାନବିକ ଅଧିକାରର ଉଲ୍ଲଂଘନ ବିଷୟରେ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରନ୍ତି । ଏହି ଅଧିକାର ମୁଖ୍ୟତଃ ଜୀବନ, ସ୍ୱାଧୀନତା, ସମାନତା ଏବଂ ସମ୍ମାନ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଅଧିକାର ଯାହାକି ଭାରତୀୟ ସମ୍ବିଧାନଦ୍ୱାରା ସୁନିଶ୍ଚିତ କିମ୍ବା ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଚୁକ୍ତିନାମାରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ । ଭାରତର ଅଦାଲତଦ୍ୱାରା ବିଭିନ୍ନ ସମୟରେ ଏହି ଅଧିକାର କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ଅଧିକାରର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ମାନବ ଅଧିକାର ଆୟୋଗ ଆବଶ୍ୟକ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାମା ଜାରି କରିଥାନ୍ତି ।
କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷେତ୍ର
କମିଶନ ମାନବ ଅଧିକାର ଉଲଙ୍ଘନ ରୋକିବା ଦିଗରେ ନିମ୍ନ ଲିଖିତ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବେ ।
୨) କୌଣସି ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀଙ୍କଦ୍ୱାରା ଏପରି ମାନବିକ ଅଧିକାର ଉଲ୍ଲଂଘନକୁ ରୋକିବାରେ ଅବହେଳା କରିବା ଆବେଦନ ଉପରେ ଅନୁସନ୍ଧାନ ତଥା ଉପଯୁକ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ପାଇଁ ଆଦେଶ ଦେଇପାରିବେ ।
୩) ଅଦାଲତର ଅନୁମୋଦନ କ୍ରମେ କୋର୍ଟରେ ବିଚାରାଧୀନ ଥିବା ମାନବିକ ଅଧିକାରର ଉଲ୍ଲଂଘନ କିମ୍ବା କୌଣସି ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଜଡିତ ହୋଇପାରିବ ।
୪) ରାଜ୍ୟ ସରକାରଙ୍କ ଅଧୀନରେ ଥିବା କୌଣସି ଜେଲରେ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଅନୁଷ୍ଠାନରେ ଥିବା ଅନ୍ତେବାସୀଙ୍କ ଜୀବନ ଅବସ୍ଥା ଯାଞ୍ଚ କରିପାରିବେ ଯେଉଁଠାରେ ଚିକିତ୍ସା, ସଂସ୍କାର କିମ୍ବା ସୁରକ୍ଷା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ଅଟକ ରଖାଯାଇଥାଏ ।
୫) ମାନବିକ ଅଧିକାରର ସୁରକ୍ଷା ନିଶ୍ଚିତ କରିବାକୁ ବଳବତ୍ତର ଥିବା ସମୟ ଆଇନରେ ପ୍ରଦତ୍ତ ସୁରକ୍ଷାଗୁଡିକ ସମୀକ୍ଷା କରିପାରିବେ ।
୬) ମାନବ ଅଧିକାରର ଉପଭୋଗକୁ ବାଧା ଦେଉଥିବା କାରକଗୁଡିକୁ ସମୀକ୍ଷା କରିପାରିବେ ।
୭) ମାନବ ଅଧିକାର କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅନୁସନ୍ଧାନ ଏବଂ ସଚେତନତା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଗ୍ରହଣ ଏବଂ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ କରିପାରିବେ । ଏହି କ୍ରମରେ ମାନବିକ ଅଧିକାର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ସାକ୍ଷରତା ଅଭିଯାନ, ପ୍ରକାଶନ, ସେମିନାର ଇତ୍ୟାଦି ମାଧ୍ୟମରେ ମାନବ ଅଧିକାର ସଚେତନତାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରିବେ ।
୮) ମାନବ ଅଧିକାର ସଚେତନତା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଧିକ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ଅଣ-ସରକାରୀ ସଂଗଠନ ଏବଂ ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷଙ୍କ ଯୋଗଦାନକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରିବେ ।
୯) ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାର୍ଯ୍ୟ ଯାହାକି ମାନବିକ ଅଧିକାରର ପ୍ରୋତ୍ସାହନ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଇପାରେ, ସେସବୁ ମଧ୍ୟ କରିବେ ବା କରାଇବେ ।
୧୦) ଏତଦ୍ ବ୍ୟତୀତ ଯଦି ଜଣେ ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀଙ୍କଦ୍ୱାରା ମାନବିକ ଅଧିକାରର ଉଲ୍ଲଂଘନ (କିମ୍ବା ଏହାର ପ୍ରବର୍ତ୍ତାଇବା) ରୋକିବା ପାଇଁ ଯଦି ଜଣେ ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀଙ୍କ ବିଫଳତା କିମ୍ବା ଅବହେଳା କମିଶନଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଗୋଚର ହୁଏ, ତେବେ କମିଶନ ଏଥିରେ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରିପାରିବେ ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ଆଇନ
ପ୍ରକାଶ ମହାପାତ୍ର
ପ୍ରକାଶ ମହାପାତ୍ର (ଜନ୍ମ: ୩ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୫୬) ଜଣେ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାରପ୍ରାପ୍ତ ଗାଳ୍ପିକ । ଗଳ୍ପ, କବିତା, ଲଳିତ ଗଦ୍ୟ, ଉପନ୍ୟାସ ଆଦି ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟର ଅନେକ ବିଭାଗରେ ପ୍ରକାଶ ମହାପାତ୍ରଙ୍କର ଅବଦାନ ରହିଛି । ନିଜ ପୁସ୍ତକ 'କୀଟ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଗଳ୍ପ' ପାଇଁ, ସେ ୨୦୦୮ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ଲାଭ କରିଛନ୍ତି ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୫୬ ଜନ୍ମ ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକ ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଗାଳ୍ପିକ
୫୪୮
୫୪୮ ଗ୍ରେଗୋରି ପାଞ୍ଜି ଅନୁସାରେ ଏକ ସାଧାରଣ ବର୍ଷ ଅଟେ |
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୫୪୮ ଶ୍ରେଣୀ:ବଟ ତିଆରି ବର୍ଷ ଲେଖା
ସୌଭାଗ୍ୟବନ୍ତ ମହାରଣା
ସୌଭାଗ୍ୟବନ୍ତ ମହାରଣା, (ଜନ୍ମ: 	୧୫ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୫୧) ଜଣେ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରାପ୍ତ ଓଡ଼ିଆ କବି ଓ ଅନୁବାଦକ । ସେ ୧୯୫୧ ମସିହା ଅଗଷ୍ଟ ୧୫ତାରିଖରେ ବଲାଙ୍ଗୀରଠାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ୧୯୭୫ମସିହାରୁ ଲେଖାଲେଖି କରୁଥିବା ସୌଭାଗ୍ୟବନ୍ତଙ୍କର ଏଯାବତ ୯ଟି ଓଡ଼ିଆ ଓ ଗୋଟିଏ ହିନ୍ଦୀ କବିତା ପୁସ୍ତକ ପ୍ରକାଶ ପାଇସାରିଛି ଓ ବହୁ ଭାରତୀୟ ଭାଷାରେ ଅନୁବାଦିତ ମଧ୍ୟ ହୋଇସାରିଛି । ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ କବିତା ସଂକଳନ "ସାଗୁଆ କ୍ଷେତର ସହର" ୧୯୮୮ ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା । ପତ୍ରପତ୍ରିକାରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର କବିତାଗୁଡ଼ିକ ନିୟମିତ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥାଏ । ଅନୁବାଦ ସାହିତ୍ୟରେ ସକ୍ରିୟ ସୌଭାଗ୍ୟବନ୍ତ,   ସଚ୍ଚି ରାଉତରାୟ, ରାଜେନ୍ଦ୍ର କିଶୋର ପଣ୍ଡା, ପ୍ରତିଭା ଶତପଥୀ, ମନୋରମା ବିଶ୍ୱାଳ ମହାପାତ୍ର, ଗୁରୁ ପ୍ରସାଦ ମହାନ୍ତି, ଜଗନ୍ନାଥ ପ୍ରସାଦ ଦାସ ଆଦି ଓଡ଼ିଆ କବିମାନଙ୍କର ଲେଖାକୁ ଇଂରାଜୀରେ ଅନୁବାଦିତ କରିଛନ୍ତି । "ଭାରତୀୟ ଜୀବନ ବିମା ନିଗମ"ରୁ ଅବସର ଗ୍ରହଣ କରି ସେ ସମ୍ବଲପୁରରେ ବସବାସ କରୁଛନ୍ତି ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୫୧ ଜନ୍ମ ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ ଶ୍ରେଣୀ:ଝଙ୍କାର ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ ଶ୍ରେଣୀ:ବଲାଙ୍ଗୀର ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କବି
ଶାବରୀ ନଦୀ
ଶାବରୀ ନଦୀ (శబరి నది) ଗୋଦାବରୀ ନଦୀର ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଉପନଦୀ । ଏହା ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ଛତିଶଗଦ, ଓଡ଼ିଶା ଓ ଆନ୍ଧ୍ରା ପ୍ରଦେଶ ଦେଇ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ ଓ ଓଡ଼ିଶାରେ ଏହାକୁ କୋଲାବ ନଦୀ ବୋଲି କୁହାଯାଇଥାଏ । ଏହାର ଉତ୍ପତ୍ତି ସ୍ଥଳ ପୂର୍ବଘାଟ ପର୍ବତ ମାଳାର ପଶ୍ଚିମ ଅଞ୍ଚଳର ଗଡାଣିରୁ 1370 ମିଟର ପତ୍ତନ ଉପରୁ  ସ୍ଥାନରୁ ହେଇଥାଏ । ଏହାର ବେସିନ ଅଞ୍ଚଳ ବର୍ଷକୁ ହାରାହାରି 1250 ମିଲିମିଟର ଜଳ ପ୍ରାପ୍ତ ହେଇଥାଏ । ଏହା ଛତିଶଗଦ ଓ ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟର ସୀମା ଦେଇ ଯାଇ ଆନ୍ଧ୍ରା ପ୍ରଦେଶକୁ ପ୍ରବେଶ କଳା ପରେ ଗୋଦାବରୀ ସହ ସମ୍ମିଳିତ ହୁଏ । ଓଡ଼ିଶାରେ ଅପର- କୋଲାବ ନାମକ ପ୍ରକଳ୍ପରେ ଏହା ଜଳବିଦ୍ୟୁତ ଉତ୍ପାଦନ କରିବା ସହ ଜଳ ଯୋଗାଣ ପାଇଁ ଜଳାଶୟ ନିର୍ମାଣ ହେଇଛି ।
ଏହି ନଦୀର ଗଡାଣି ଖୁବ ତୀବ୍ର ରହୁଥିବାରୁ ଏହା ମାଧ୍ୟମ ଧରଣର ବନ୍ଧ ନିର୍ମାଣ କରି ଜଳ ବିଦ୍ୟୁତ ଉତ୍ପାଦନ ପାଇଁ ଖୁବ ଯୂପଯୋଗୀ ।   ଜୁଆର ନଲ୍ଲା ଦେଇ ଇନ୍ଦ୍ରାବତୀ ନଦୀର ଅତିରିକ୍ତ ବନ୍ୟା ଜଳ ଏହି ନଦୀକୁ ଅଣା ଯାଇପାରିବ ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ନଦୀଗୁଡ଼ିକ
ମହୁ
ମହୁ ମହୁମାଛି ଏବଂ ତା' ସମ୍ବନ୍ଧିତ କିଛି ପୋକମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ତିଆରି ଏକ ତରଳ ଓ ଅଠାଳିଆ ମିଠା ଖାଦ୍ୟପଦାର୍ଥ । ମହୁମାଛି ଗଛର ଝରୁଥିବା ମିଠାଜାତୀୟ କ୍ଷରଣ (ଫୁଲର ମିଠା ରସ) କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ କୀଟମାନଙ୍କର ମିଠା କ୍ଷରଣ (ଯଥା ହନିଡିଓ)କୁ ସଂଗ୍ରହ କରି ରିଗର୍ଗିଟେସନ ଓ ଏନଜାଇମ ପ୍ରକ୍ରିୟାଦ୍ୱାରା ମହୁ ତିଆରି କରନ୍ତି । ମହୁମାଛି ମହୁଫେଣା ଭିତରେ ମହୁ ସଂରକ୍ଷଣ କରିଥାଏ । ମହୁମାଛିଦ୍ୱାରା (ଜାତି ''Apis') ଉତ୍ପାଦିତ ମହୁ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ବାଣିଜ୍ୟିକ ଉତ୍ପାଦନ ଏବଂ ମଣିଷମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ବ୍ୟବହାର କାରଣରୁ ବ୍ୟାପକ ଭାବେ ଜଣାଶୁଣା । ବଣୁଆ ମହୁମାଛି କଲୋନୀରୁ କିମ୍ବା ଘରୋଇ ମହୁମାଛିର ସଂଗ୍ରହ କରାଯାଉଥିବା ପ୍ରକ୍ରିୟା ମହୁଚାଷ ଭାବେ ଜଣାଶୁଣା ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ମିଠା
କାବେରୀ (୧୯୮୩ର କଥାଚିତ୍ର)
ରବି କିନାଗୀଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାରେ ନିର୍ମିତ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର କାବେରୀ ୧୯୮୩ ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିଲା ।
କାହାଣୀ
କାବେରୀ (ମହାଶ୍ୱେତା ରାୟ) ପିଲାଦିନରୁ ଭଲପାଏ ସାଗର (ଶ୍ରୀରାମ ପଣ୍ଡା)କୁ୤ ସାଗର କଲେଜରେ ପଢ଼ିବାକୁ ସହରକୁ ଆସେ ୤ ସାଗର ଟିଉସନ କରୁଥିବା ଯୁବତୀ (ନିହାରିକା) ସାଗରକୁ ଭଲପାଇ ବସେ ୤ ସାଗର ଘରେ ନ ଜଣାଇ ନିହାରିକାକୁ ବାହାହୋଇ ଗାଆଁକୁ ଆସେ ୤ ଏଥିରେ ମର୍ମାହତ ହୋଇ କାବେରୀ ଅବିବାହିତା ରହିବାର ନିଷ୍ପତ୍ତି ନିଏ ୤ ପରିଶେଷରେ କାବେରୀକୁ ସାଗର ସ୍ତ୍ରୀର ମର୍ଯ୍ୟାଦା ଦିଏ ୤
ଅଭିନୟରେ
ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ‘କାବେରୀ’ରେ ଅଭିନୟ କରିଥିବା ପ୍ରମୁଖ କଳାକାର ହେଲେ:
ବାହାର ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୮୩ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର
ଫାହିୟାନ
ଫାହିୟାନ (ଇଂରାଜୀରେ Faxian) (ଖ୍ରୀ. ୩୩୭- ଆନୁମାନିକ ୪୨୨) ଜଣେ ଚୀନୀ ବୌଦ୍ଧ ସନ୍ୟାସୀ, ଅନୁବାଦକ ଓ ପରିବ୍ରାଜକ ଥିଲେ । ସେ ଚୀନରୁ ପଦଯାତ୍ରା କରି ଭାରତକୁ ଆସିଥିଲେ । ଖ୍ରୀ. ୩୯୯ରୁ ୪୧୨ ମଧ୍ୟରେ ନିଜ ଯାତ୍ରା ପଥରେ ସେ ମଧ୍ୟ ଏସିଆ, ଦକ୍ଷିଣ ଏସିଆ ଓ ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଏସିଆର ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟ ପରିଭ୍ରମଣ କରି ବିଭିନ୍ନ ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ ଗ୍ରନ୍ଥ ପ୍ରାପ୍ତ କରିଥିଲେ । ନିଜ ଯାତ୍ରା ବୃତ୍ତାନ୍ତ ସେ ଫୋଗୁଓ ଜି (ମୂଳ ଚୀନୀ ନାମ 佛國記) ନାମକ ଏକ ପୁସ୍ତକରେ ଲେଖିଥିଲେ । ଏହାର ଇଂରାଜୀ ଅନୁବାଦ ହେଉଛି A Record of Buddhist Kingdoms(ବୌଦ୍ଧ ରାଜ୍ୟମାନଙ୍କ ଏକ ବିବରଣୀ) ।
କିଛି ସ୍ଥାନରେ ତାଙ୍କ ନାମ ଫାହିଏନ ଓ ଫାଃସିଏନ ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇଛି ।
ଜୀବନୀ
ଦ୍ୱିତୀୟ ଚନ୍ଦ୍ରଗୁପ୍ତଙ୍କ ରାଜୁତି ସମୟରେ ତାଙ୍କ ଭାରତ ଭ୍ରମଣ ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥିଲା । ଗୌତମ ବୁଦ୍ଧଙ୍କ ଜନ୍ମ ସ୍ଥଳ ଆଧୁନିକ ନେପାଳର ଲୁମ୍ବିନୀକୁ ଫାହିୟାନ ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରାରେ ମଧ୍ୟ ଯାଇଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ନିଜ ଭ୍ରମଣ ବୃତ୍ତାନ୍ତରେ ସେ ଗୁପ୍ତ ବଂଶ ବିଷୟରେ କିଛି ଲେଖିନାହାନ୍ତି । ରାକ୍ଷସ ଓ ଡ୍ରାଗନମାନେ ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର ମୂଳ ନିବାସୀ ବୋଲି ଫାହିୟାନ ଦାବୀ କରିଛନ୍ତି ।
ପଞ୍ଚମ ଶତାବ୍ଦୀରେ ରେଶମ ପଥ ଯେଉଁ ସବୁ ରାଜ୍ୟ ବା ଦେଶ ଦେଇ ଯାଇଥିଲା, ସେ ସମସ୍ତ ସ୍ଥାନର ତତ୍କାଳୀନ ଭୂଗୋଳ, ଇତିହାସ, ବୌଦ୍ଧ ଧାର୍ମିକ ପରମ୍ପରା ନିଜ ଭ୍ରମଣ ବୃତ୍ତାନ୍ତ ମାଧ୍ୟମରେ ଫାହିୟାନ ଜଣାଇଛନ୍ତି । ତାଙ୍କ ଲେଖାରେ ତକ୍ଷଶିଳା, ପାଟଳିପୁତ୍ର, ମଥୁରା, କନୌଜ ମଧ୍ୟ-ଭାରତର ନଗର ସବୁ ଉଲ୍ଲିଖିତ । ତାଙ୍କ ଲେଖାରେ ସେ ମଧ୍ୟ-ଭାରତର ଲୋକଙ୍କ ବେଶଭୂଷା ଓ ଖାଦ୍ୟପେୟ ଚୀନୀ ଲୋକଙ୍କ ପରି ବେଲି କହିଛନ୍ତି । ପାଟଳିପୁତ୍ର ଏକ ସମୃଦ୍ଧଶାଳୀ ନଗର ଥିଲା ବୋଲି ସେ କହିଛନ୍ତି ।
ସେ ୪୧୨ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ ଫେରିଥିଲେ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନର ନାନ୍‍ଜିଂଗ୍‍ରେ ବସତି ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ । ୪୧୪ରେ ସେ ଫୁଗୁଓ ଜି ରଚନା କରିଥିଲେ । ମୃତ୍ୟୁ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରାୟ ଏକ ଦଶନ୍ଧି ସମୟ ସେ ଭାରତରୁ ସଂଗ୍ରହ କରି ଆଣିଥିବା ବିଭିନ୍ନ ବୌଦ୍ଧ ସୂତ୍ରର ଅନୁବାଦରେ ଅତିବାହିତ କରିଥିଲେ ।
ଫାହିୟାନଙ୍କ ଲେଖାର ଅନୁବାଦ
thumb|ମିୟାଜିମାର ଦାଇଶୋ-ଇନ୍ ମନ୍ଦିରରେ ଫାହିୟାନଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତି thumb|ଭାରତ ଦେଇ ଫାହିୟାନଙ୍କ ଯାତ୍ରା ପଥ ଜେମ୍ସ୍ ଲେଗ୍ଗେ ଫାହିୟାନଙ୍କ ଲେଖାର ଅନୁବାଦରେ ନିମ୍ନ ଲିଖିତ ଅନୁକ୍ରମଣିକା ଲେଖିଛନ୍ତି: "ଫାହିୟାନ ନିଜେ ଲେଖିଥିବା ବୃତ୍ତାନ୍ତ ବ୍ୟତୀତ ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ଆଉ କିଛି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଲେଖାଯାଇନାହିଁ । ମୁଁ ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ୫୧୯ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରେ ସଙ୍କଳିତ ମେମୋୟର୍ସ୍ ଅଫ୍ ଏମିନେଣ୍ଟ୍ ମଂକ୍‍ସ୍ (Memoirs of Eminent Monks) ଓ ମିଂଗ୍ ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ତୃତୀୟ ସମ୍ରାଟଙ୍କ ସମୟରେ (ଖ୍ରୀ. ୧୪୦୩-୧୪୨୪) ଲିଖିତ ମେମୋୟର୍ସ୍ ଅଫ୍ ମାର୍ଭେଲସ୍ ମଂକ୍‍ସ୍ (Memoirs of Marvellous Monks)ରୁ ତାଙ୍କ ବିଷୟରେ ପଢ଼ିଛି । ଏଗୁଡ଼ିକର ତଥ୍ୟ କିନ୍ତୁ ପ୍ରାୟ ଏକା ପରି ଓ ସେଥିରୁ ଅଧିକ କିଛି ଜାଣିହେବ ନାହିଁ । ଏଗୁଡ଼ିକ ଅନୁସାରେ ତାଙ୍କ ସଂଜ୍ଞା (ଶେଷ ନାମ) କୁଂଗ୍ ଥିଲା ଓ ସେ ପିଂଗ-ୟାଂଗର ୱୁ-ୟାଂଗର ମୂଳ ନିବାସୀ ଥିଲେ । ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ଏହା ଶାନ୍-ଶିର ଏକ ବଡ଼ ବିଭାଗର ନାମ । ତାଙ୍କର ତିନି ଜଣ ବଡ଼ ଭାଇ ଥିଲେ କିନ୍ତୁ କୈଶୋରାବସ୍ଥାରେ ସେମାନଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଯାଇଥିଲା । ତାଙ୍କ ପିତା ଏହା ପରେ ତାଙ୍କୁ ବୌଦ୍ଧ ସମାଜର ସେବାରେ ଉତ୍ସର୍ଗ କରିଥିଲେ । ପରିବାରରେ ରହୁଥିଲେ ହେଁ ପିତା ତାଙ୍କୁ ଶ୍ରମଣତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କରାଇଥିଲେ । ଯେତେବେଳେ ଫାହିୟାନ ଭୟଙ୍କର ରୋଗଗ୍ରସ୍ତ ହେଲେତାଙ୍କୁ ପିତା ବୌଦ୍ଧ ବିହାରକୁ ପଠାଇ ଦେଇଥିଲେ । ଫାହିୟାନ ସେଠାରେ ରୋଗମୁକ୍ତ ହେଲେ କିନ୍ତୁ ନିଜ ପିତା-ମାତାଙ୍କ ପାଖକୁ ନ ଫେରିବାର ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଲେ ।
ଦଶ ବର୍ଷ ବୟସରେ ପିତାଙ୍କ ନିଧନ ହୋଇଥିଲା । ତାଙ୍କର ଜଣେ ମାମୁଁ ତାଙ୍କ ମାତାଙ୍କ ବିଧବାବସ୍ଥାର କଷ୍ଟ ଦେଖି ଫାହିୟାନଙ୍କୁ ସନ୍ୟାସୀ ଜୀବନ ପରିତ୍ୟାଗ କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ ଓ ମାତାଙ୍କ ପାଖକୁ ଫେରି ଆସିବାକୁ କହିଥିଲେ । ଫାହିୟାନ ଏହାର ଉତ୍ତରରେ କହିଲେ – "ମୁଁ ପିତାଙ୍କ ଇଚ୍ଛା ମାନି ପରିବାର ଛାଡ଼ି ନଥିଲି । ବରଂ କଳୁଷିତ ଓ କାମୁକ ଜୀବନରୁ ଦୂରେଇ ରହିବା ପାଇଁ ମୁଁ ସାଂସାରିକ ଜୀବନ ପରିତ୍ୟାଗ କରିଥିଲି । ଏହି କାରଣରୁ ମୁଁ ସନ୍ୟାସୀ ଜୀବନ ଆପଣେଇଛି ।" ତାଙ୍କ ମାମୁଁ ତାଙ୍କୁ ଆଉ ପ୍ରବର୍ତ୍ତାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରି ନଥିଲେ । ପରେ ତାଙ୍କ ମାତାଙ୍କ ନିଧନ ହେଲା, ମାତାଙ୍କ ଶେଷକ୍ରିୟା ପରେ ଫାହିୟାନ ବୌଦ୍ଧ ବିହାରକୁ ଫେରି ଆସିଥିଲେ ।
ଏକଦା ସେ କିଛି ସାଥୀଙ୍କ ସହ ଧାନ କାଟୁଥିବା ସମୟରେ କିଛି କ୍ଷୁଧାର୍ତ୍ତ ଚୋର ବଳପୂର୍ବକ ତାଙ୍କ ଶସ୍ୟ ଛଡ଼ାଇ ନେବାର ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ସାଥୀ ଶ୍ରମଣମାନେ ପଳାୟନ କଲେ, କିନ୍ତୁ ଫାହିୟାନ ସେଠାରେ ଛିଡ଼ା ରହିଲେ ଓ ଚୋରମାନଙ୍କୁ କହିଲେ – “ଯଦି ତୁମକୁ ଖାଇବାର ଅଛି ଶସ୍ୟତକ ନିଅ । କିନ୍ତୁ ତୁମେ ପୂର୍ବେ ଦାନ ନକରିଥିବାରୁ ଆଜି ଏପରି ଦଶା ଭୋଗୁଛ । ବର୍ତ୍ତମାନ ତୁମେ ପୁଣି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ଶସ୍ୟ ଚୋରାଉଛ । ଦୁଃଖର ସହିତ କହିବାକୁ ପଡ଼ୁଛି ଯେ ତୁମେ ଭବିଷ୍ୟରେ ପୁଣି ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଓ କଷ୍ଟ ଭୋଗ କରିବ । ତେଣୁ ମୁଁ ପୂର୍ବରୁ ହିଁ ତୁମଠାରେ କ୍ଷମା ପ୍ରାର୍ଥନା କରୁଛି ।“ ଏପରି କହି ସେ ନିଜ ସାଥୀ ଶ୍ରମଣଙ୍କ ନିକଟକୁ ଫେରିଯିବାକୁ ବାହାରିଲେ । ଚୋରମାନେ ଶସ୍ୟ ଛାଡ଼ି ଚାଲିଗଲେ ଓ ସେଠାରେ ଥିବା ଶହ ଶହ ସନ୍ୟାସୀ ଫାହିୟାନଙ୍କ ସାହସର ପ୍ରଶଂସା କଲେ ।
ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମର ସେବା ପାଇଁ ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦାୟିତ୍ୱ ବହନ କରିବା ବେଳକୁ ତାଙ୍କର ଶୃଙ୍ଖଳା, ବୁଦ୍ଧିମତା ଓ ସାହସ ବିଷୟରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଜଣା ଥିଲା । ତା’ ପରେ ସେ ଭାରତ ଭ୍ରମଣ କରି ବିନୟ ପିଟକର ସମସ୍ତ ଲେଖା ସଂଗ୍ରହ କରିବାକୁ ମନସ୍ଥ କଲେ । ଏହା ପରେ ଭାରତକୁ ତାଙ୍କର ଯାତ୍ରା ଓ ସମୁଦ୍ର ପଥରେ ଚୀନକୁ ତାଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ ଯାତ୍ରା ତାଙ୍କ ଲେଖାରୁ ଜାଣିହେବ । ସେଥିରେ ରାଜଗୃହର ଗୃଧ୍ରକୂଟ ଭ୍ରମଣ ସମୟରେ ତାଙ୍କ ସହ ଘଟିଥିବା କିଛି ସୁନ୍ଦର ଘଟଣାର ବୃତ୍ତାନ୍ତ ମଧ୍ୟ ରହିଛି ।
କଥିତ ଅଛି ଯେ ଚୀନକୁ ଫେରିବା ପରେ ସେ ରାଜଧାନୀ ନାନ୍‍ଜିଂଗ୍ ଯାଇଥିଲେ ଓ ସେଠାରେ ଭାରତୀୟ ଶ୍ରମଣ ବୁଦ୍ଧଭଦ୍ରଙ୍କ ସହିତ ମିଶି ଭାରତରୁ ସଂଗୃହୀତ ବିଭିନ୍ନ ବୌଦ୍ଧ ଗ୍ରନ୍ଥର ଅନୁବାଦ କରିଥିଲେ । ନିଜ ଅଭିଳାଷିତ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ସାରିବା ପରେ ସେ ବର୍ତ୍ତମାନର ହୁବେଇ ପ୍ରାନ୍ତର ଜିଂଝୌକୁ ଚାଲିଯାଇଥିଲେ ଓ ସେଠାରେ ସମସ୍ତଙ୍କୁ ଶୋକାକୁଳ କରି ୮୮ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଦେହତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ସମସ୍ତ ଦେଶ ପରିଭ୍ରମଣ ସମ୍ପର୍କିତ ଏକ ଲେଖା ମଧ୍ୟ ରହିଥିଲା ।
ନିଜ ଲେଖା ବ୍ୟତୀତ ଫାହିୟାନଙ୍କ ବିଷୟରେ ଆଉ ଏତିକି ତଥ୍ୟ ଉପଲବ୍ଧ । ଫାହିୟାନ ତାଙ୍କର ନାମ ନୁହେଁ ବରଂ ତାଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱ ଲାଗି ତାଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଉପାଧି । ଫାହିୟାନ ନାମର ଅର୍ଥ ହେଲା “ନୀତିନିୟମରେ ପ୍ରବୀଣ” । ତା’ ପୂର୍ବରୁ ଯୋଡ଼ାଯାଇଥିବା ଶିଃ ଗୌତମ ବୁଦ୍ଧଙ୍କ (ଶାକ୍ୟ ମୁନି – ପ୍ରେମରେ ମହାନ, ଶାନ୍ତି ଓ ଏକାନ୍ତରେ ବସବାସ କରୁଥିବା) ନାମର ପ୍ରଥମାଂଶ । ଏହି ନାମ ପୂର୍ବ ତ୍ସିନ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ (ଖ୍ରୀ. ୩୧୭-୪୧୯) କିମ୍ବା ଲ୍ୟୁ ସଂଗ୍ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ (ଖ୍ରୀ. ୪୨୦-୪୭୮) ସମୟର ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ । ୨୦ ବର୍ଷ ବୟସରେ ସେ ଯଦି ଜଣେ ସନ୍ୟାସୀ ହେଲେ ଓ ୨୫ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଭାରତ ଭ୍ରମଣରେ ଗଲେ, ତାଙ୍କ ଜୀବନ କାଳ ଏହି ଦୁଇ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ବିଭାଜିତ ।"
ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲିଂକ୍
ଶ୍ରେଣୀ:ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ
ନର୍‌ଏପିନେଫ୍ରିନ
ନର୍‌ଏପିନେଫ୍ରିନ ବା ଏନଇ (Norepinephrine (NE), ଅନ୍ୟ ନାମ ନରଆଡ୍ରେନାଲିନ/ noradrenaline (NA), କାଟେକୋଲାମିନ (catecholamine) ପରିବାରର ଏକ ଜୈବିକ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ ଯାହା ମସ୍ତିଷ୍କ ଓ ଶରୀରରେ ଏକ ହରମୋନ (hormone) ଓ ନିଉରୋଟ୍ରାନ୍ସମିଟର (neurotransmitter) କାମ କରେ । ନରଆଡ୍ରେନାଲିନ ନାମଟି ଲାଟିନ ଭାଷାରୁ ନିଆଯାଇଛି ଯାହାର ଅର୍ଥ ବୃକ୍‌କ ପାଖରେ, ଓ ଏହା ସାଧାରଣତଃ ସଂଯୁକ୍ତ ରାଷ୍ଟ୍ରରେ ବ୍ୟବ‌ହୃତ ହୁଏ; ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ ଆମେରିକାରେ ତାହାକୁ ନର୍‌ଏପିନେଫ୍ରିନ କୁହାଯାଏ ଓ ସେହି ଶବ୍ଦ ଗ୍ରୀକ୍ ଭାଷାରୁ ନିଆଯାଇଛି ଓ ସମାନ ଅର୍ଥବୋଧକ ଅଛି । "ନର୍‌ଏପିନେଫ୍ରିନ" ନାମଟି ସମାନ ନାମରେ ନର୍‌ଏପିନେଫ୍ରିନ (ଔଷଧ) ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହେଉଛି । ନାମ ନିର୍ବିଶେଷରେ ଏହା ଶରୀରରେ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ ଓ ଏହାଦ୍ୱାରା ପ୍ରଭାବିତ ହୁଏ, ତେଣୁ ଏହାକୁ ନରଆଡ୍ରେନର୍ଜିକ (noradrenergic) ନାମ ଦିଆଯାଇଛି ।
ଶରୀର ଓ ମସ୍ତିଷ୍କ‌କୁ ନର୍‌ଏପିନେଫ୍ରିନ କ୍ରିୟାଶୀଳ କରିଦିଏ । ଶୟନ ସମୟରେ ନର୍‌ଏପିନେଫ୍ରିନ ସବୁଠାରୁ କମ୍ ନିର୍ଗତ ହୁଏ ଓ ଶୟନରୁ ଜାଗିଲା ବେଳେ, ଚାପ ଓ ବିପଦ ସମୟରେ ସର୍ବାଧିକ ନିର୍ଗତ ହୁଏ ଯାହାକୁ 'ପଳାୟନ-ଯୁଦ୍ଧ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା' କୁହାଯାଏ । ନର୍‌ଏପିନେଫ୍ରିନ ମସ୍ତିଷ୍କରେ କାମ ଉତ୍ତେଜନା ଓ ଜାଗରୁକତା ବୃଦ୍ଧି କରେ, ସତର୍କତା ସୃଷ୍ଟି କରେ, ସ୍ମରଣଶକ୍ତି ଅଧିକ ଓ ପୁନସ୍ଥାପନ କରେ, ଧ୍ୟାନ କେନ୍ଦ୍ରିଭୂତ କରେ ଓ ତାହା ସ‌ହିତ ଅସ୍ଥିରତା ଓ ଉତ୍କଣ୍ଠା ମଧ୍ୟ ଅଧିକ କରାଏ । ଦେହାର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ନର୍‌ଏପିନେଫ୍ରିନ ଯୋଗୁ ହୃତ୍‌ପିଣ୍ଡ ଗତିହାର, ରକ୍ତ ଚାପ ଅଧିକ ହୁଏ, ଶକ୍ତି ଭଣ୍ଡାରରୁ ଗ୍ଲୁକୋଜ ନିର୍ଗତ ହୁଏ, ସ୍କେଲିଟାଲ ପେଶୀକୁ ରକ୍ତ ସରବରାହ ଅଧିକ ହୁଏ, ପାକଅନ୍ତନାଳୀ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ରକ୍ତ ସ୍ରୋତ କମିଯାଏ ଓ ତାହାର ଚଳନ କ୍ରିୟା ମଧ୍ୟ କମିଯାଏ, ମୂତ୍ରାଶ‌ୟରୁ ମୂତ୍ର ନିଷ୍କାସନ ପରିମାଣ କମିଯାଏ ।
ମସ୍ତିଷ୍କରେ ଥିବା ନିଉକ୍ଲିଅସରୁ ନରଆଡ୍ରେନାଲିନ ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ, ଯାହାର ମସ୍ତିଷ୍କର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ଥାନମାନଙ୍କରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ପ୍ରଭାବ ପଡ଼ିଥାଏ । ଏହିଭଳି ନିଉକ୍ଲିଅସମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ 'ଲୋକସ ସେରୁଲିଅସ' ଏକ ଗୁରୁତ୍ତ୍ୱପୁର୍ଣ୍ଣ ନିଉକ୍ଲିଅସ ଯାହା ପନ୍‌ସରେ ଥାଏ । ମସ୍ତିଷ୍କ ବାହାରେ ମେରୁଦଣ୍ଡ ପାଖରେ ସିମ୍ପାଥେଟିକ ଗାଙ୍ଗ୍ଲିଅନରୁ ଏକ ନିଉରୋଟ୍ରାନ୍ସମିଟର ଭାବରେ ନର୍‌ଏପିନେଫ୍ରିନ କାମ କରିଥାଏ । ଏହା ଆବଡୋମେନରେ ଥିବା ଆଡ୍ରେନାଲିନ ଗ୍ରନ୍ଥିରୁ ନିର୍ଗତ ହୋଇ ରକ୍ତସ୍ରୋତରେ ମିଶିଯାଏ । ଜୀବକୋଷର ପୃସ୍ଠଦେଶରେ ଥିବା ଆଡ୍ରେନର୍ଜିକ ରିସେପ୍ଟର ସ‌ହିତ ନର୍‌ଏପିନେଫ୍ରିନ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇଯାଏ ଅଥବା ତାହାକୁ ସକ୍ରିୟ କରିଦିଏ । ଆଡ୍ରେନାଲିନ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରି ବିଭିନ୍ନ ଧରଣର ବିଶିଷ୍ଟ ଔଷଧ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଉଛି । ଗମ୍ଭୀର ରୂପରେ ନିମ୍ନ ରକ୍ତଚାପ ଥିଲେ ନର୍‌ଏପିନେଫ୍ରିନ (ଔଷଧ) ଔଷଧ ଦିଆଯାଏ । ରିସେପ୍ଟର ଉପରେ ନରାଆଡ୍ରେନାଲିନର ପ୍ରଭାବକୁ ବିଟା ବ୍ଲକର (Beta blockers) ଅବରୋଧ କରିଦିଏ ଓ ସେଥିନିମନ୍ତେ ଗ୍ଲକୋମା, ଅଧକପାଳି ଓ ଅନେକ ଗୁଡ଼ିଏ ହୃତ୍‌ପିଣ୍ଡ-ରକ୍ତନାଳୀ ସମସ୍ୟାଗୁଡ଼ିକରେ ଏହା ଦିଆଯାଏ । ଆଲଫାବ୍ଲକର (Alpha blockers) ଏକ ଭିନ୍ନ ଦଳର ନରଆଡ୍ରନାଲିନ ପ୍ରଭାବକୁ ଅବରୋଧ କରେ ଯାହା ଯୋଗୁ କେତେକ ମାନସିକ ରୋଗ ଓ ହୃତ୍‌ପିଣ୍ଡ-ରକ୍ତନାଳୀ ରୋଗମାନଙ୍କର ଚିକିତ୍ସା ସମ୍ଭବ ହୁଏ । ଅନେକ ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ମନରୋଗ ଔଷଧମାନଙ୍କର ନରଆଡ୍ରେନାଲିନ ପ୍ରଣାଳୀ ଉପରେ ଗମ୍ଭୀର ପ୍ରଭାବ ରହୁଥିବା ଫଳରେ ଅନେକ ପାର୍ଶ୍ୱପ୍ରତିକ୍ରିୟା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ଯାହା ଯୋଗୁ ଉପକାର ବା ବିପତ୍ତି ମଧ୍ୟ ମିଳିପାରେ ।
ଅଧଃକ୍ରିୟା
ସ୍ତନ୍ୟପାୟୀ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଦେହରେ ନର୍‌ଏପିନେଫ୍ରିନର ଅଧଃକ୍ରିୟା ହୋଇ ଅନେକ ମେଟାବୋଲାଇଟରେ (metabolite) ପରିଣତ ହୋଇଯାଏ । ପ୍ରଥମ ସୋପାନରେ ମୋନୋଆମିନୋ ଅକ୍ସିଡଜ (monoamine oxidase) ବା କାଟେକଲ-ଓ-ମିଥାଇଲ ଟ୍ରାନ୍ସଫରେଜ (COMT) ଭଳି ଏଞ୍ଜାଇମଦ୍ୱାରା କାଟାଲାଇଜ ହୁଏ । ତାହା ପରେ ଅନେକ ଗୁଡ଼ିଏ ରାସ୍ତା ମାଧ୍ୟମରେ ଭାଙ୍ଗିବା କାମ ଜାରି ରହେ । ଅବଶେଷରେ ଏହା ଭାନିଲିଲମାଣ୍ଡେଲିକ ଏସିଡ (Vanillylmandelic acid) ବା କଞ୍ଜୁଗେଟେଡ ୩-ମେଥୋକ୍ସି-୪-ହାଇଡ୍ରୋକ୍ସିଫିନାଇଲଏଥିଲିନ ଗ୍ଲାଇକଲ (MHPG|) ପ୍ରସ୍ତୁତ ହୁଏ ଯାହା ଏକ ନିଷ୍କ୍ରିୟ ପଦାର୍ଥ ଓ ମୁତ୍ର ସାଥିରେ ଦେହରୁ ନିଷ୍କାସିତ ହୋଇଯାଏ ।
ରାଜନୀତି ବିଜ୍ଞାନ
ରାଜନୀତି ବିଜ୍ଞାନରେ ବିଭିନ୍ନ ଉପବିଭାଗ ରହିଛି ଯଥା ତୁଳନାତ୍ମକ ରାଜନୀତି, ରାଜନୀତିକ ଅର୍ଥନୀତି, ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସମ୍ପର୍କ, ରାଜନୀତିକ ତତ୍ତ୍ୱ, ସାଧାରଣ ପ୍ରଶାସନ, ଜନନୀତି ଏବଂ ରାଜନୀତିକ ପଦ୍ଧତି । ଅଧିକନ୍ତୁ ରାଜନୀତି ବିଜ୍ଞାନ ଅର୍ଥନୀତି, ଆଇନ, ସମାଜ ବିଜ୍ଞାନ, ଇତିହାସ, ଦର୍ଶନ, ଭୂଗୋଳ, ମନୋବିଜ୍ଞାନ/ମାନସିକ ରୋଗ, ଆନ୍ଥ୍ରୋପୋଲୋଜି ଏବଂ ସ୍ନାୟୁବିଜ୍ଞାନ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଓ ଏବଂ ସେସବୁରୁ ଉଦ୍ଧୃତ ।
ସମୀକ୍ଷା
ରାଜନୀତି ବିଜ୍ଞାନ ହେଉଛି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାରେ ଶକ୍ତି ବିତରଣ ଏବଂ ସ୍ଥାନାନ୍ତର, ସରକାର ଏବଂ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସଂଗଠନ ସହ ଶାସନର ଭୂମିକା ଏବଂ ବ୍ୟବସ୍ଥା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ଏକ ସାମାଜିକ ଅଧ୍ୟୟନ, ରାଜନୀତିକ ଆଚରଣ ଏବଂ ସର୍ବସାଧାରଣ ନୀତି । ସ୍ଥିରତା, ନ୍ୟାୟ, ବସ୍ତୁସମ୍ପଦ, ଶାନ୍ତି ଏବଂ ସାଧାରଣ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଭଳି ମାନଦଣ୍ଡକୁ ଭିତ୍ତିକରି ସେମାନେ ଶାସନ ଓ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନୀତିର ସଫଳତା ମାପିଥାନ୍ତି । କେତେକ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ ରାଜନୀତିକୁ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରି ସକରାତ୍ମକତାକୁ (ଜିନିଷଗୁଡିକ କିପରି ହେବ ତା' ବଦଳରେ କିପରି ଅଛି ତାହା ବର୍ଣ୍ଣନା କରିବା ଚେଷ୍ଟା) ଆଗକୁ ନେଇଥାନ୍ତି । ଅନ୍ୟମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ନୀତି ସୁପାରିଶ କରି ସାଧାରଣ ବିଷୟବସ୍ତୁକୁ ଆଗକୁ ବଢ଼ାନ୍ତି ।
ରାଜନୀତିଜ୍ଞମାନେ ଢାଞ୍ଚାସବୁ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ଯେଉଁଥିରୁ ସାମ୍ବାଦିକ, ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଆଗ୍ରହ ଗୋଷ୍ଠୀ, ରାଜନେତା ଏବଂ ଚୟନକର୍ତ୍ତା ବିଶ୍ଳେଷଣ କରନ୍ତି । ଚତୁର୍ବେଦୀଙ୍କ ଅନୁସାରେ "ରାଜନୀତିଜ୍ଞମାନେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ରାଜନେତାଙ୍କ ପରାମର୍ଶଦାତା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରନ୍ତି କିମ୍ବା ନିଜେ ରାଜନେତା ଭାବରେ ନିର୍ବାଚନ ଲଢ଼ିପାରନ୍ତି । ରାଜନୀତିଜ୍ଞମାନେ ସରକାରରେ, ରାଜନୀତିକ ଦଳରେ କିମ୍ବା ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଦେଖିବାକୁ ମିଳିବ । ସେମାନେ ଅଣ-ସରକାରୀ ସଂଗଠନ (ଏନଜିଓ) କିମ୍ବା ରାଜନୀତିକ ଗତିବିଧି ସହିତ ଜଡ଼ିତ ହୋଇପାରନ୍ତି । ବିଭିନ୍ନ ସାମର୍ଥ୍ୟରେ ରାଜନୀତି ବିଜ୍ଞାନରେ ଶିକ୍ଷିତ ଏବଂ ତାଲିମପ୍ରାପ୍ତ ବ୍ୟକ୍ତିମାନେ ନିଗମରେ ମାନ ଏବଂ ପାରଦର୍ଶୀତା ଯୋଡ଼ିପାରିବେ । ବେସରକାରୀ ଉଦ୍ୟୋଗ ଯଥା ଥିଙ୍କ ଟ୍ୟାଙ୍କ, ଅନୁସନ୍ଧାନ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ, ମତଦାନ ଏବଂ ଜନସମ୍ପର୍କ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରାୟତଃ ରାଜନୀତିଜ୍ଞମାନଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତି ଦେଇଥାନ୍ତି ।"
ରାଜନୀତି ବିଜ୍ଞାନ ମାନବ ଆଚରଣର ଏକ ଅଧ୍ୟୟନ ହୋଇଥିବାରୁ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ପରିବେଶରେ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକ ରାଜନୀତିର ସମସ୍ତ ଦିଗରେ ପୁନଃପ୍ରକାଶନ କିମ୍ବା ନକଲ କରିବା କଷ୍ଟକର । ତେବେ ପରୀକ୍ଷାମୂଳକ ପଦ୍ଧତି ବୃଦ୍ଧିପାଉଛି । ସାଧାରଣ (ପରୀକ୍ଷାମୂଳକ ରାଜନୀତି ବିଜ୍ଞାନ ଦେଖନ୍ତୁ) । ଏହି ଅସୁବିଧାକୁ ଦର୍ଶାଇ ପୂର୍ବତନ ଆମେରିକାନ ପଲିଟିକାଲ ସାଇନ୍ସ ଆସୋସିଏସନ ସଭାପତି ଲରେନ୍ସ ଲୋୱେଲ ଥରେ କହିଥିଲେ "ପରୀକ୍ଷଣର ଅସମ୍ଭବତା ପାଖେ ଆମେ ସୀମିତ । ରାଜନୀତି ହେଉଛି ଏକ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣକାରୀ ବିଜ୍ଞାନ, ପରୀକ୍ଷାମୂଳକ ନୁହେଁ । " ଏଣୁ ରାଜନୀତିଜ୍ଞମାନେ ଅନେକ ଦିନରୁ ନମୁନା ଚିହ୍ନଟ କରିବା, ସାଧାରଣକରଣ ଆଙ୍କିବା ଏବଂ ତତ୍ତ୍ୱ ଗଠନ କରିବା ପାଇଁ ରାଜନୀତିକ ଅଭିଜିତ, ଅନୁଷ୍ଠାନ ଏବଂ ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷ କିମ୍ବା ଗୋଷ୍ଠୀଗତ ଆଚରଣ ଉପରେ ନଜର ରଖିଛନ୍ତି ।
ଚିପିଲିମା ଜଳବିଦ୍ୟୁତ ପ୍ରକଳ୍ପ
ଚିପିଲିମା ଜଳବିଦ୍ୟୁତ ପ୍ରକଳ୍ପ (CHEP) ଓଡ଼ିଶାର ସମ୍ବଲପୁରର ଚିପିଲିମାଠାରେ ଥିବା ଏକ ଜଳବିଦ୍ୟୁତ କେନ୍ଦ୍ର ।
ଅବସ୍ଥିତି
ଏହା ଠାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହା ସମ୍ବଲପୁର ସହରଠାରୁ ୩୨.୨ କି.ମି. ଦୂରରେ ଚିପିଲିମାଠାରେ ଜାତୀୟ ରାଜପଥ ୬ ନିକଟରେ ଅବସ୍ଥିତ । ନିକଟତମ ବିମାନଘାଟି ରାଇପୁର, ଛତିଶଗଡ଼ (୨୬୨ କି.ମି.)
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାରେ ଥିବା ଜଳବିଦ୍ୟୁତ କେନ୍ଦ୍ରମାନ ଶ୍ରେଣୀ:ଜଳବିଦ୍ୟୁତ କେନ୍ଦ୍ର ଶ୍ରେଣୀ:ସମ୍ବଲପୁର ଜିଲ୍ଲା
ଟିଙ୍ଗା ରାଜୁ
ଟିଙ୍ଗା ରାଜୁ ୨୦୨୩ ମସିହାରେ ଦୂରଦର୍ଶନରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଏକ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର । ମାନସ ପଡ଼ିହାରୀ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର କାହାଣୀ, ଚିତ୍ରନାଟ୍ୟ ଓ ସଂଳାପ ରଚନା କରିଥିଲେ । ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ମୃତ୍ୟୁଞ୍ଜୟ ସାହୁ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ପ୍ରଯୋଜନା କରିଥିଲେ ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ । ସଙ୍ଗୀତକାର ବୈଦ୍ୟନାଥ ଦାଶ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ସ୍ୱର ସଂଯୋଜନା କରିଥିଲେ ।
ଗୀତ ଏବଂ ସଙ୍ଗୀତ
ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ବୈଦ୍ୟନାଥ ଦାଶ । ନିର୍ମଳ ନାୟକ, ଦେବୀଦତ୍ତ ମହାନ୍ତି ଆଦି ଗୀତିକାରମାନେ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିରେ ଗୀତ ରଚନା କରିଥିଲେ । ସତ୍ୟଜିତ ପ୍ରଧାନ, ତାରିକ୍ ଅଜିଜ୍, ଅନ୍ତରା ଚକ୍ରବର୍ତ୍ତୀ, ସ୍ୱୟମ ପାଢ଼ୀ, ଶୀତଲ କବି ଆଦି କଣ୍ଠଶିଳ୍ପୀମାନେ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିରେ କଣ୍ଠଦାନ କରିଥିଲେ ।
ବୁଦ୍ଧଦେବଙ୍କ ଖଣ୍ଡା
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଇତିହାସ
୫୪୯
୫୪୯ ଗ୍ରେଗୋରି ପାଞ୍ଜି ଅନୁସାରେ ଏକ ସାଧାରଣ ବର୍ଷ ଅଟେ |
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୫୪୯ ଶ୍ରେଣୀ:ବଟ ତିଆରି ବର୍ଷ ଲେଖା
କ୍ଲସ୍ଟର ମୁଣ୍ଡ ବିନ୍ଧା
କ୍ଲସ୍ଟର ମୁଣ୍ଡ ବିନ୍ଧା ବା ସିଏଚ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Cluster headache or CH) ଏକ ସ୍ନାୟବିକ ରୋଗ (neurological disorder) ଯେଉଁଥିରେ ମୁଣ୍ଡର ଗୋଟିଏ ପାଖରେ ପୁନଃପୌନିକ ମୁଣ୍ଡ ବିନ୍ଧା ହୁଏ, ବିଶେଷତଃ ଆଖି ଚାରିପାଖରେ ହୁଏ । ଏହା ସ‌ହିତ ନାକ ବନ୍ଦ (nasal congestion) ହୋଇ ଶ୍ୱାସ କ୍ରିୟା ସମସ୍ୟା ହୁଏ, ଆଖିରୁ ପାଣି ବହେ ଓ ଆଖି ଚାରିପାଖ ଫୁଲିଯାଏ । ଏହି ଲକ୍ଷଣ ସମସ୍ତ ୫ ମିନିଟରୁ ୩ ଘଣ୍ଟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହେ । ଏହି ଲକ୍ଷଣମାନ ଏକତ୍ର ଆସି କିଛି ସପ୍ତାହରୁ କିଛି ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହେ ଓ ବେଳେ ବେଳେ ଏକ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ମଧ୍ୟ ରହିପାରେ ।
ଏହି ରୋଗର କାରଣ ଅଦ୍ୟାବଧି ଅଜ୍ଞାତ ଅଛି । ରୋଗର ପାରିବାରିକ ଇତିହାସ ଥିଲେ ଓ ଧୂମ୍ରପାନ (tobacco smoke) କରୁଥିଲେ ଏହି ରୋଗ ସଙ୍କଟ ରହେ । ଆଲକୋହୋଲ (alcohol) ଓ ନାଇଟ୍ରୋଗ୍ଲିସେରିନ (nitroglycerin) ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିଲେ ଏହି ରୋଗ ପ୍ରେରିତ ବା ଟ୍ରିଗର ହୋଇଯାଏ । ଟ୍ରାଇଜେମିନାଲ ଅଟୋନୋମିକ ସେଫାଲଜିଆ (trigeminal autonomic cephalalgia) ଶ୍ରେଣୀର ଏହା ଏକ ପ୍ରାଥମିକ ମୁଣ୍ଡବଥା ବେମାରୀ (primary headache disorder) । ଲକ୍ଷଣ ଅନୁଯାୟୀ ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଇପାରେ ।
ଏହି ରୋଗ ନ ହେବା ନିମନ୍ତେ ନିଜର ଜୀବନ‌ଚର୍ଯ୍ୟାର ପରିବର୍ତ୍ତନ କରି ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଟ୍ରିଗର ରୋକିହୁଏ । ଆକ୍ୟୁଟ ରୋଗ ନିମନ୍ତେ ଅମ୍ଳଜାନ ଓ ଦୃତ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ଟ୍ରିପ୍ଟାନ triptan ଦିଆଯାଏ । ରୋଗ ଆକ୍ରମଣ ସଂଖ୍ୟା କମେଇବା ନିମନ୍ତେ ସ୍ଟିରଏଡ ଇଞ୍ଜେକସନ (steroid injections) ସିଭାମାଇଡ (civamide) ବା ଭେରାପାମିଲ (verapamil) ଦିଆଯାଏ । ଏହି ସବୁ ଉପଚାର କାମ ନ କଲେ ସ୍ନାୟୁ ଉତ୍ତେଜନା (Nerve stimulation) ଓ ଅପରେଶନର ଆବଶ୍ୟକତା ପଡ଼ିପାରେ ।
ସାଧାରଣ ଜନତାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜୀବନରେ କେବେ ନା କେବେ ୧% ଲୋକ ଓ ଯେ କୌଣସି ବର୍ଷରେ ୦.୦୫% ଲୋକ ଏହି ରୋଗରେ ପଡ଼ିତ ହୁଅନ୍ତି । କୋଡ଼ିଏରୁ ଚାଳିଶ ବର୍ଷ ବୟସ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ରୋର ହୁଏ । ମହିଳାଙ୍କ ଅପେକ୍ଷା ପୁରୁଷମାନେ ୪ ଗୁଣ ଅଧିକ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି । ଦଳ ହୋଇ ଏହି ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧ ହେଉଥିବାରୁ ଏହାକୁ ଦଳଗତ ବା କ୍ଲସ୍ଟର ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧା ଓ ଇଂରାଜୀରେ କ୍ଲସ୍ଟର ହେଡାକ୍ କୁହାଯାଏ । ଏହାକୁ ଆତ୍ମଘାତୀ ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧା ("suicide headaches") ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ ।
External links
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ଜୀବସାର କ
ଜୀବସାର 'କ' (Vitamin A: ଭିଟାମିନ ଏ) ଆକ୍ଷିରେ ଥିବା ରେଟିନା ନିମନ୍ତେ ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକୀୟ ପୋଷକ ଅଟେ । ଏହା ଉଭୟ କମ୍ ଆଲୋକରେ ଦେଖିବା ପାଇଁ ଓ ବର୍ଣ୍ଣ ଚିହ୍ନିବା(ରଙ୍ଗ ଚିହ୍ନିବା) ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଅଟେ । ଜୀବ ଶରୀରରୁ ଜାତ ଖାଦ୍ୟରେ ଜୀବସାର 'କ', ଇଷ୍ଟର ଅବସ୍ଥାରେ ମିଳେ ; ଯାହାକି ପରେ କ୍ଷୁଦ୍ରାନ୍ତରେ (small intestine) ରେଟିନୋଲରେ ବଦଳିଯାଏ । ରେଟିନୋଲ (Retinol) ରାସାୟନିକ ସଂରଚନା ଅନୁଯାୟୀ ଏକ ସୁରାସାର (Alcohol) ଅଟେ । ଏହି ରେଟିନୋଲ ଶରୀରରେ ସଞ୍ଚୟ ଅବସ୍ଥା ଅଟେ , ଯାହାକି ପରେ ଆ‌ଲ‌୍‌ଡିହା‌ଇ‌ଡ‌୍ ଅବସ୍ଥାକୁ ରୂପାନ୍ତରିତ ହୋଇଥାଏ : ରେଟିନାଲ ।
ସାଧାରଣତଃ ଖାଦ୍ୟ ପଦାର୍ଥରେ ଜୀବସାର 'କ' ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଅବସ୍ଥାରେ ମିଳେ :
ଇତିହାସ
୧୯୦୬ରେ ଏହି ଜୀବସାର 'କ' ଆବିଷ୍କାର କରାଯାଇଥିଲା । ପୃଷ୍ଟିସାର, ସ୍ନେହସାର ଓ ଶ୍ୱେତସାର ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ କିଛି ଉପାଦାନ ମଧ୍ୟ ଆବଶ୍ୟକ ଥିଲା ଗୋରୁଗାଇମାନଙ୍କ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଅବସ୍ଥା ପାଇଁ । ୧୯୧୭ରେ ଏହି ଉପାଦାନ ସବୁ ସ୍ୱାଧୀନ ଭାବେ ଆବିଷ୍କାର କରିଥିଲେ : ଏଲମର ମ୍ୟାକ କୋଲୁମ (Elmer McCollum ) ୱି‌ସ୍‌କୋ‌ନ୍‌ସି‌ନ୍-ମାଡିସନ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଓ ଲାଫାୟେତ୍ତେ ମେଣ୍ଡେଲ (Lafayette Mendel) , ଥୋମାସ ବର ଓସବୋର୍ଣ୍ଣ (Thomas Burr Osborne) ୟେଲ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ । David Adriaan van Dorp ଓ Jozef Ferdinand Arens ନାମକ ଦୁଇଜଣ ଡଚ ରସାୟନବିତ୍.ଏହାକୁ ପ୍ରଥମେ କୃତ୍ରିମ ଭାବେ ବନେଇ ଥିଲେ ।
ଦୈନିକ ଆବଶ୍ୟକତା
ଜୀବସାର 'କ'ର ଦୈନିକ ଆବଶ୍ୟକତା ଅଧିକ ଦେଖନ୍ତୁ: କେତେ ଆହାର ନେବା ଉଚିତ? (ଇଂରାଜୀ)
ଖାଦ୍ୟ ଉତ୍ସ
thumb|frameless|upright|right|250px|[[ଗାଜର ]] ସାଧାରଣତଃ ଜୀବସାର କ ଅନେକ ଗୁଡିଏ ଖାଦ୍ୟ ପଦାର୍ଥରୁ ମିଳିଥାଏ:
ବାହାର ଲିଙ୍କ
ଶ୍ରେଣୀ:ପୋଷକ ତତ୍ତ୍ୱ
ସତ୍ୟନାରାୟଣ ରାଜଗୁରୁ
ସତ୍ୟନାରାୟଣ ରାଜଗୁରୁ (୧୯ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୦୩ - ୧୧ ଜୁନ ୧୯୯୭) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ସାହିତ୍ୟିକ ତଥା ଗବେଷକ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟ ସଂଗ୍ରହାଳୟର ଜଣେ କ୍ୟୁରେଟର ତଥା ଏପିଗ୍ରାଫିଷ୍ଟ ଏବଂ ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାରପ୍ରାପ୍ତ ଲେଖକ ।୧୯୭୪ ମସିହାରେ ଭାରତ ସରକାର ତାଙ୍କୁ ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନରେ ସମ୍ମାନିତ କରିଛନ୍ତି ।
ବାଲ୍ୟ ଜୀବନ ଓ ଶିକ୍ଷା
ସତ୍ୟନାରାୟଣ ରାଜଗୁରୁ ୧୯ ଅଗଷ୍ଟ ୧୯୦୩, (କାଳୀୟ ଦଳନ ଏକାଦଶୀ) ଦିନ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡିଠାରେ ରାଜଗୁରୁ ବଂଶରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ‌। ପିତା ହରେକୃଷ୍ଣ ରାଜଗୁରୁ ଓ ମାତା ସୁନାମଣି ଦେବୀ ସତ୍ୟନାରାୟଣ ବ୍ରତ ପାଳନ କରି ସନ୍ତାନ ଲାଭ କରିଥିବାରୁ ପୁତ୍ରର ନାମ ସତ୍ୟନାରାୟଣ ଦେଇଥିଲେ । ଜନ୍ମଲାଭର ସପ୍ତମଦିନ ତାଙ୍କର ମାତୃବିୟୋଗ ଘଟିଥିଲା । ତାଙ୍କ ଜେଜେବାପା ହରେକୃଷ୍ଣ ରାଜଗୁରୁ ଏହି ଶିଶୁକୁ ଏକ ଘରୋଇ ପରିଚାରକ ମାଧ୍ୟମରେ ଜଣେ କମା ବ୍ରାହ୍ମଣଙ୍କ ଘରକୁ ନିତିଦିନ ପଠାଇ ତାଙ୍କ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କ ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଇ ଏହି ମାତୃହୀନ ଶିଶୁକୁ ପାଳିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ଏହିପରି ଭାବରେ ସେହି କମା ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ପିଲାଟିବେଳୁ ସତ୍ୟନାରାୟଣଙ୍କ ସମସ୍ତ ଯତ୍ନ ନେଇ ପାଳିବା ଆରମ୍ଭ କରିଦେଇଥିଲା ।
ଗୃହପଣ୍ଡିତଙ୍କଠାରୁ ସଂସ୍କୃତ ଓ କର୍ମକାଣ୍ଡ ଶିକ୍ଷା କରିବା ପରେ ସ୍ଥାନୀୟ ଉଚ୍ଚବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଶିକ୍ଷାଲାଭ କରିଥିଲେ । ଆନ୍ଧ୍ର ବିଶ୍ୱ ବିଦ୍ୟାଲୟରୁ ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ କରି ସେ ୧୯୨୯ ମସିହାରେ ପାରଳାସ୍ଥିତ "ପଦ୍ମନାଭ ରଂଗାଳୟ"ରେ ମ୍ୟାନେଜର ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ପଦ୍ମନାଭ ରଂଗାଳୟ ଥିଲା ତତ୍କାଳୀନ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ଥିଏଟର । ଏହି ସମୟରେ ସେ ଉତ୍କଳ ସମ୍ମିଳନୀର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ସହ ସଂପୃକ୍ତ ଥିଲେ । ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଓଡ଼ିଶାର ଏକତ୍ରୀକରଣ କରିବାରେ ସେ ପାରଳା ମହାରାଜାଙ୍କ ସହାୟତା କରିଥିଲେ । କଥିତ ଅଛି ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ଓଡ଼ିଶାର ଏକତ୍ରୀକରଣ ନିମନ୍ତେ ସେ ଏକ ଥେସିସ ବା ଗବେଷଣା ପ୍ରବନ୍ଧ ମଧ୍ୟ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିସାରିଥିଲେ ।
୧୯୪୭ ମସିହାରେ ସେ ଚାକିରି କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରବେଶକରି ‘କଳିଙ୍ଗ ଐତିହାସିକ ଗବେଷଣା ସମିତି’ରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ । ୧୯୫୦ ମସିହାରୁ ୧୯୬୧ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ‘ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟ ସଂଗ୍ରହାଳୟ’ର ଅଭିଲେଖ ବିଭାଗରେ କ୍ୟୁରେଟର ଦାୟିତ୍ୱ ଓ ପରେ ୧୯୬୩-୧୯୭୦ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏପିଗ୍ରାଫିଷ୍ଟ ଦାୟିତ୍ୱ ସମ୍ଭାଳିଥିଲେ । ବ୍ରହ୍ମପୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଅବୈତନିକ ପ୍ରତ୍ନତତ୍ତ୍ୱ ଉପଦେଷ୍ଟା ରୂପେ ମଧ୍ୟ ଦୁଇ ବର୍ଷ କାମ କରିଥିଲେ ।
ଇତିହାସ ସଂପର୍କିତ ଗବେଷଣା କରିବା ସମୟରେ ସେ ଓଡ଼ିଶାର ଅନେକ ସ୍ଥାନ ବୁଲି ଅନେକ ଶୀଳାଲେଖ ସଂଗ୍ରହ କରିଛନ୍ତି ଏବଂ ସେଗୁଡିକର ଅଧ୍ୟୟନ କରି ଅନେକ ଗୁରୁତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ତଥ୍ୟ ମଧ୍ୟ ଉଦ୍ଧାର କରିଛନ୍ତି । ସେଭଳି ଅନେକ ତଥ୍ୟ ସେ ତତ୍କାଳୀନ ବିହାର-ଓଡ଼ିଶା ହିଷ୍ଟୋରିକାଲ୍ ରିସର୍ଚ୍ଚ ସୋସାଇଟି, ଆନ୍ଧ୍ରା ହିଷ୍ଟୋରିକାଲ୍ ରିସର୍ଚ୍ଚ ସୋସାଇଟି ତଥା କଳିଙ୍ଗ ହିଷ୍ଟୋରିକାଲ୍ ରିସର୍ଚ୍ଚ ସୋସାଇଟି ତରଫରୁ ପ୍ରକାଶିତ ପତ୍ରିକା ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରକାଶିତ କରାଯାଇଛି । ସତ୍ୟନାରାୟଣ ରାଜଗୁରୁଙ୍କ ୧୧ ଜୁନ ୧୯୯୭ରେ ୯୩ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଦେହାନ୍ତ ହୋଇଥିଲା । ତାଙ୍କ ପତ୍ନୀ ତାରାମଣୀ ଦେବୀ ଏକ ବର୍ଷ ପୂର୍ବରୁ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିଲେ ।
ସାହିତ୍ୟିକ ଅବଦାନ
ଉତ୍କଳ ସାହିତ୍ୟ, ସହକାର, ନବଭାରତ ପ୍ରଭୃତି ମାସିକ ସାହିତ୍ୟ ପତ୍ରିକାମାନଙ୍କରେ ତାଙ୍କର ବହୁ ଐତିହାସିକ ପ୍ରବନ୍ଧ ପ୍ରକାଶ ପାଇଛି । 'ଉତ୍କଳ ହିତୈଷିଣୀ' ନାମକ ସାପ୍ତାହିକ ପତ୍ରିକାର ସମ୍ପାଦକ ରୂପେ ସେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।ସେ ଓଡ଼ିଶାର ଇତିହାସ ଉପରେ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଅନୁସନ୍ଧାନ କରିଛନ୍ତି । ତ୍ରୟୋଦଶ ଶତାବ୍ଦୀର ସଂସ୍କୃତ କବି ତଥା ଗୀତ ଗୋବିନ୍ଦର ଲେଖକ ଜୟଦେବଙ୍କ ପ୍ରାରମ୍ବିକ ଜୀବନ ଉପରେ ସେ ଅନେକ ଗୁରୁତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂଗ୍ରହ କରିପାରିଛନ୍ତି । ସେ ସରୋଜିନୀ ନାଇଡୁଙ୍କ ଏକ କବିତା ‘The Palanquin Bearers’, "ପାଲିଙ୍କି ବାହାକ" ନାମରେ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ଅନୁବାଦ କରିଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କଦ୍ୱାରା ଲିଖିତ ଅନେକ ବହି ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଅଧ୍ୟୟନ ପାଇଁ ସ୍ୱୀକୃତ ମଧ୍ୟ ହୋଇଛି ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୦୩ ଜନ୍ମ ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୯୭ ମୃତ୍ୟୁ ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନିତ ଶ୍ରେଣୀ:କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ ଶ୍ରେଣୀ:ଶାରଳା ପୁରସ୍କାର ବିଜେତା ଶ୍ରେଣୀ:ଉତ୍କଳ ରତ୍ନ ସମ୍ମାନିତ ଶ୍ରେଣୀ:ସାରଳା ସମ୍ମାନ ସମ୍ମାନିତ ଶ୍ରେଣୀ:ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲେଖକ ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ଇତିହାସ ଶ୍ରେଣୀ:ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମାତୃଭାଷା ଦିବସ ଗଣସମ୍ପାଦନା ୨୦୨୦
ମେଟ୍ରୋନିଡାଜୋଲ
ମେଟ୍ରୋନିଡାଜୋଲ (ଏମଏନ‌ଜେଡ) ଔଷଧ ବଜାରରେ ଫ୍ଲାଜିଲ ନାମରେ ବିକ୍ରୟ ହୁଏ; ଏହା ଏକ ଆଣ୍ଟିବାୟୋଟିକ ଓ ଏକ‌କୋଷୀ ଜୀବ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଔଷଧ । ଏହାକୁ ଏକ‌କ ବା ଏକତ୍ର ଭାବେ ଅନ୍ୟ ଆଣ୍ଟିବାୟୋଟିକ ସ‌ହିତ ମିଶେଇ ପେଲଭିକ ପ୍ରଦାହ ରୋଗ, ଏଣ୍ଡୋକାର୍ଡ଼ାଇଟିସ ଓ ଜୀବାଣୁ ଭାଜିନୋସିସ ଚିକିତ୍ସା ନିମନ୍ତେ ବ୍ୟ‌ବ‌ହାର ହୁଏ ।   ଡ୍ରାକୁନ‌କୁଲିଆସିସ, ଜିଆଡିଆସିସ, ଟ୍ରାଇକୋମୋନିଆସିସ ଓ ଆମିବିଆସିସ ରୋଗମାନଙ୍କରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ହୁଏ । ସାମାନ୍ୟ ଓ ମଧ୍ୟମ ଧରଣର କ୍ଲସ୍ଟ୍ରିଡିଅମ ଡିଫିସିଲ କୋଲାଇଟିସ ରୋଗର ପ୍ରଥମ ଘଟଣା ନିମନ୍ତେ ଏହା ପସନ୍ଦୀୟ ଔଷଧ । ଖାଇବା ନିମନ୍ତେ, କ୍ରିମ ଆକାରରେ ଓ ଶୀରା ମାଧମ ବ୍ୟବ‌ହାର ନିମନ୍ତେ ଏହି ଔଷଧ ମିଳେ ।
ଅଇ, ଏକ ଧାତବ ସ୍ୱାଦ, ଅରୁଚି ଓ ମୁଣ୍ଡବଥା ଇତ୍ୟାଦି ଲକ୍ଷଣ ଏହାର ପାର୍ଶ୍ୱ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦର୍ଶାଏ । ବେଳେବେଳେ ବାତ (seizure) ଓ ଆଲର୍ଜି ହୁଏ ।  ଗର୍ଭର ପ୍ରଥମାବସ୍ଥାରେ ମେଟ୍ରୋନିଡାଜୋଲ ଦେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ କିନ୍ତୁ ପରେ ଏହା ଅସୁବିଧା କରେ ନାହିଁ ।  ସ୍ତନ୍ୟପାନ କରାଉଥିଲେ ଏହା ବ୍ୟବ‌ହାର କରାଯାଏ ନାହିଁ ।
ଫ୍ରାନ୍‌ସରେ ସନ ୧୯୬୦ରେ ମେଟ୍ରୋନିଡାଜୋଲ ପ୍ରଥମେ ବଜାରରେ ବିକ୍ରି ହେଲା । ଏହାର ନାମ ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନର ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକୀୟ ଔଷଧ ଚିଠାରେ ଅଛି ଯାହା ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସିସ୍ଟମ ନିମନ୍ତେ ଅତି ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ପୃଥିବୀର ଅଧିକାଂଶ ସ୍ଥାନରେ ଏହା ମିଳେ । ଏହା ଅତି ମୂଲ୍ୟବାନ ନୁହେଁ ଓ ଗୋଟିକୁ 0.0୧ରୁ 0.୧0 ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର ମୂଲ୍ୟରେ ମିଳେ ।  ଦଶ ଦିନର ଚିକିତ୍ସା ନିମନ୍ତେ ଏହାର ଖର୍ଚ୍ଚ ୨୬ ଅମେରିକୀୟ ଡଲାର ।
ଶାନ୍ତିରାଜ ଖୋସଲା
ଶାନ୍ତିରାଜ ଖୋସଲା (୭ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୬୬ — ୨୭ ମଇ ୨୦୨୧) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଥିଲେ । ୨୦୧୯ ମସିହାରେ ସେ ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ପାଇଁ ରାଜ୍ୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପୁରସ୍କାରରେ ସମ୍ମାନୀତ ହୋଇଥିଲେ ।
ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ
ଶାନ୍ତିରାଜ କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲାର ଜୟପୁର ସହରରେ ୧୯୬୬ ଅକ୍ଟୋବର ୭ ତାରିଖ ଦିନ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ନାମ ମାର୍ଟିନ ଖୋସଲା ଓ ମାତାଙ୍କ ନାମ ସାବିତ୍ରୀ ଖୋସଲା । ସେ ସାଗରିକାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ ଓ ତାଙ୍କର ଏକମାତ୍ର କନ୍ୟାଙ୍କ ନାମ ଶ୍ରୁତି ପ୍ରସାରିଣୀ ।
ସଙ୍ଗୀତଜ୍ଞ ଜୀବନ
ଶାନ୍ତିରାଜ, ଆକାଶବାଣୀ ଜୟପୁରରୁ ନିଜର ସଙ୍ଗୀତ ପ୍ରଦର୍ଶନ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ପରେ ସେ କଟକ ଆସି ହିନ୍ଦୁସ୍ଥାନୀ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଙ୍ଗୀତ ଶିକ୍ଷା କରିଥିଲେ । କଟକରେ ରହି ଓଡ଼ିଆ ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା କରୁଥିଲେ । ସେ ବହୁ ଓଡ଼ିଆ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର, ଆଲବମ ଓ ଭଜନରେ ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଶେଷ ଆଲବମ ଝିପି ଝିପି ବର୍ଷା ତାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ପରେ ୨୦୨୧ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ମାସରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିଲା ।
ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ରକୁ ଅବଦାନ
ଶାନ୍ତିରାଜ ୨୦୦୨ ମସିହାରେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ବବି ଇସଲାମଙ୍କ ରଙ୍ଗ୍ ନମ୍ବର କଥାଚିତ୍ରରେ ପ୍ରଥମେ ସଂଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ।
ମୃତ୍ୟୁ
କରୋନାରେ ପୀଡ଼ିତ ହୋଇ, ୨୦୨୧ ମସିହା ମଇ ମାସ ୨୭ ତାରିଖରେ ତାଙ୍କର କଟକଠାରେ ପରଲୋକ ଘଟିଥିଲା ।
ଅଧିକ ତଥ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୬୬ ଜନ୍ମ ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୨୧ ମୃତ୍ୟୁ ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ସଙ୍ଗୀତକାର ଶ୍ରେଣୀ:କୋରାପୁଟ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତରେ କୋଭିଡ-୧୯ ମହାମାରୀ ଯୋଗୁ ମୃତ୍ୟୁ
ବର୍ନାଲା
ଏକ ଭାରତୀୟ ଅଟେ । ଏହା ପଞ୍ଜାବର ବରନାଲା ଜିଲ୍ଲାରେ ଅବସ୍ଥିତ ।
ଭୌଗଳିକ ଅବସ୍ଥିତି
୩୦.୩୭୨୧ ଉତ୍ତର ଅକ୍ଷାଂଶ ଓ ୭୫.୫୪୫୪ ପୂର୍ବ ଦ୍ରାଘିମାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ସମୁଦ୍ର ପତନଠାରୁ ଏହା ୮୩୦ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚତାରେ ରହିଛି ।
ଜନସଂଖ୍ୟା ଓ ସାକ୍ଷରତା
୨୦୦୧ ମସିହାର ଭାରତୀୟ ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ, ସହରର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା ୯୬୩୯୭ ଅଟେ । ସେଥି ମଧ୍ୟରୁ ୫୪.୪୪% ଜଣ ପରୁଷ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ୪୫.୫୬% ଜଣ ନାରୀ ଅଟନ୍ତି । ର ସାକ୍ଷରତା ହାର ୬୫.୪୪% ଅଟେ । ଏହା ଜାତୀୟ ହାରଠାରୁ ୦.୬୦% ପ୍ରତିଶତ କମ ଅଟେ । ସେଥିରୁ ୩୮.୦୬% ପ୍ରତିଶତ ପୁରୁଷ ଓ ୨୭.୩୮% ନାରୀ ଅଟନ୍ତି । ୧୨.୪୩% ଲୋକ ସେଠାରେ ୬ ବର୍ଷ ବୟସରୁ କମ ବୟସ୍କ ଅଟନ୍ତି ।
ଭାଷା
ପଞ୍ଜାବୀ ର ସରକାରୀ ଭାଷା ଅଟେ ।
ବାହାର ଲିଙ୍କ
ଶ୍ରେଣୀ:ପଞ୍ଜାବର ସହର ଶ୍ରେଣୀ:ବଟ ତିଆରି ଭୌଗଳିକ ପ୍ରସଙ୍ଗ ଶ୍ରେଣୀ:Cleanup done
ବଚେନ୍ଦ୍ରୀ ପାଲ
ବଚେନ୍ଦ୍ରୀ ପାଲ (ଜନ୍ମ: ୨୪ ମେ ୧୯୫୪) ଏଭେରେଷ୍ଟ ଶୃଙ୍ଗରେ ପାଦ ଥାପିଥିବା ପ୍ରଥମ ଭାରତୀୟ ମହିଳା । ସେ ଏହି ସଫଳତା ପ୍ରାପ୍ତ କରିବାରେ ବିଶ୍ୱର ପଞ୍ଚମ ମହିଳା । ବର୍ତ୍ତମାନ ସେ ଟାଟା ଷ୍ଟିଲ ଇସ୍ପାତ କମ୍ପାନୀରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ଯେଉଁଠି ସେ କିଛି ବଛା ବଛା ଲୋକଙ୍କୁ ଦୁଃସାହସିକ ଯାତ୍ରାର ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଦିଅନ୍ତି । ୨୦୧୯ ମସିହାରେ ତାଙ୍କୁ ପଦ୍ମଭୂଷଣରେ ସମ୍ମାନୀତ କରାଯାଇଥିଲା ।
ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ
ବଚେନ୍ଦ୍ରୀ ପାଲଙ୍କ ଜନ୍ମ ବର୍ତ୍ତମାନର ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ ରାଜ୍ୟର ଉତ୍ତରକାଶୀ ଜିଲ୍ଲାର ନକୁରୀ ଗାଁରେ ୧୯୫୪ ମସିହାରେ ହେଇଥିଲା । କ୍ଷେତିହାର ପରିବାରରେ ଜନ୍ମିତ ବାଚେନ୍ଦ୍ରୀ ବି.ଏଡ ଯାଏଁ ପାଠ ପଢ଼ିଛନ୍ତି । ମେଧାବୀ ଓ ପ୍ରତିଭାଶାଳୀ ହେଇଥିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ତାଙ୍କୁ ଚାକିରୀ ମିଳିନଥିଲା । ଯାହା ବି ମିଳିଥିଲା ତାହା ଅସ୍ଥାୟୀ, ଜୁନିଅର ସ୍ତରର କିମ୍ବା କମ ଦରମାର ଥିଲା । ଏଥିରେ ନିରାଶ ହେଇ ବଚେନ୍ଦ୍ରୀ ଚାକିରୀ କରିବା ବଦଳରେ ନେହେରୁ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ ଅଫ ମାଉଣ୍ଟେନିଅରିଙ୍ଗରେ ପଢ଼ିବାପାଇଁ ଆବେଦନ କଲେ । ଏଠାରୁ ବଚେନ୍ଦ୍ରୀଙ୍କୁ ଜୀବନର ନୂଆ ବାଟ ମିଳିଗଲା । ୧୯୮୨ରେ ଅଗ୍ରୀମ ଅଭ୍ୟାସ ଶିବିରରେ ସେ ଗଙ୍ଗୋତ୍ରୀ (୬୬୭୨ ମିଟର) ଓ ଋଦୁଗେଇରା (୫୮୧୯ ମିଟର)ର ଆରୋହଣ କରିଥିଲେ । ଏହି ଶିବିରରେ ବ୍ରିଗେଡିଅର ଜ୍ଞାନ ସିଂହ ବଚେନ୍ଦ୍ରୀଙ୍କୁ ପ୍ରଶିକ୍ଷକଭାବେ ନିଯୁକ୍ତି ଦେଇଥିଲେ । ସେ ପର୍ବତାରୋହୀର ପେସା ଗ୍ରହଣ କରିବାରୁ ତାଙ୍କୁ ପରିବାର ଓ ସମ୍ପର୍କୀୟମାନଙ୍କ ବିରୋଧର ସମ୍ମୁଖୀନ ହବାକୁ ମଧ୍ୟ ପଡ଼ିଥିଲା ।
ବାହାର ଲିଙ୍କ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୫୪ ଜନ୍ମ ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନିତ ଶ୍ରେଣୀ:ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡର ଲୋକ ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ମହିଳା ଇତିହାସ ମାସରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ
ମୁଖା (୨୦୨୨ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର)
ମୁଖା ୨୦୨୨ ମସିହାରେ ଦୂରଦର୍ଶନରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଏକ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ପ୍ରଯୋଜନା କରିଥିଲେ ସଞ୍ଜୀବ ଦ୍ୱିବେଦୀ । ବି. ଚନ୍ଦନ କୁମାର ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର କାହାଣୀ ଓ ଚିତ୍ରନାଟ୍ୟ ରଚନା କରିଥିଲେ ଏବଂ ଜିତେନ୍ଦ୍ର ବରାଳ ଏହାର ସଂଳାପ ରଚନା କରିଥିଲେ । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ସୁଧାଂଶୁ ମୋହନ ସାହୁ ।
ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ମୁଖ୍ୟ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ଜଗଜିତ ପାଲ୍ ଓ ଅର୍ଲିନ ଅଙ୍କିତା । ପିଣ୍ଟୁ ନନ୍ଦ, ମନସ୍ୱିନୀ, ତ୍ରିଭୁବନ ପଣ୍ଡା, ବାପି, ଡେଜି, ଦେବାଶିଷ, ସୁନୀତ ଆଦି କଳାକାରମାନେ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ବିଭିନ୍ନ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ୨୦୨୨ ମସିହାର ଡିସେମ୍ବର ୧୧ ତାରିଖରେ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟି ଉଭୟ ତରଙ୍ଗ ଟିଭି ଓ ତରଙ୍ଗ ପ୍ଲସ୍‌ରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିଲା ।
ଗୀତ ଏବଂ ସଙ୍ଗୀତ
ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ବିଷ୍ଣୁ ମୋହନ କବି । ତପୁ ନାୟକ, ଦେବୀଦତ୍ତ ମହାନ୍ତି ଆଦି ଗୀତିକାର ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ଗୀତ ରଚନା କରିଥିଲେ ।
ବାହାର ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୨୨ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର‌ ଶ୍ରେଣୀ:ଦୂରଦର୍ଶନରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ଶ୍ରେଣୀ:ଓଟିଟିରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର
ଜାତୀୟ ରାଜପଥ 163 ( ଭାରତ )
ଜାତୀୟ ରାଜପଥ 163 ( ଭାରତ )(ପୂର୍ବତନ ଏନଏଚ-202 )ଏକ ଜାତୀୟ ରାଜପଥ ଯାହା ତେଲେଙ୍ଗନା ରାଜ୍ୟର ହାଇଦରାବାଦକୁ ଛତିଶଗଡ଼ ରାଜ୍ୟର ଭୁପାଳପାଟନମ ସହ ସଂଯୋଗ କରେ । ଏହି ରାସ୍ତା ଆଗରୁ ୱାରାଙ୍ଗାଲ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରାଜ୍ୟ ରାଜପଥ ହିସାବରେ ଥିଲା । ତାହାକୁ ପରିବର୍ଧିତ ଓ ଉନ୍ନତି କରି ତାହାକୁ ଜାତୀୟ ରାଜପଥ ମାନ୍ୟତା ଦିଆ ଯାଇଥିଲା । ଗୋଦାବରୀ ନଦୀ ଉପରେ ଏହାର ନୂତନ ବ୍ରିଜ ନିର୍ମାଣ କରାଗଲା । ଏହି ସୁନ୍ଦର ରାସ୍ତା ତଡଭାଇ ବନ୍ୟ ପ୍ରାଣୀ ଅଭୟାରଣ୍ୟ ଦେଇ ଯାଇଥାଏ ।
ସିନ୍ଦୁର ବିନ୍ଦୁ
ସିନ୍ଦୁର ବିନ୍ଦୁ ୧୯୭୬ ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଏକ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର । ଏହା ଶିଶିର ମିଶ୍ରଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନାରେ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ଫିଲ୍ମସ୍‌ଦ୍ୱାରା ତିଆରି ହେଇଥିଲା । ‘ସିନ୍ଦୁର ବିନ୍ଦୁ’ର କାହାଣୀ ଚିନ୍ତାମଣି ଜେନାଙ୍କ ରଚିତ ଉପନ୍ୟାସ ‘ସରପଞ୍ଚ ପୁଅ’ ଉପରେଆଧାରିତ ହୋଇଥିଲା ।
ଅଭିନୟରେ
ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ‘ସିନ୍ଦୁର ବିନ୍ଦୁ’ରେ ଅଭିନୟ କରିଥିବା ପ୍ରମୁଖ କଳାକାର ହେଲେ:
ଅଧିକ ତଥ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୭୬ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର
ଲଣ୍ଡନ
ଲଣ୍ଡନ ଇଂଲଣ୍ଡର ଓ ୟୁନାଇଟେଡ କିଙ୍ଗଡମର ରାଜଧାନୀ ଅଟେ । ୨୦୧୨ରେ ଏଠରେ ଅଲିମ୍ପିକ କ୍ରୀଡ଼ା ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା ।
ବାହାର ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଇଉରୋପୀୟ ସହର
ପ୍ରେମ
thumb|ପ୍ରେମ ଚିହ୍ନ ପ୍ରେମ ଏକ ଭାବନାକୁ ବୁଝାଇଥାଏ । ଏହାଛଡା ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ନେହ ଓ ସଂଯୋଗକୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରେମ କୁହାଯାଏ । ଦୁଇଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଦୟା, କ୍ଷମା, ସ୍ନେହ, ପ୍ରଣୟ ଇତ୍ୟାଦି ପ୍ରେମର ଏକ ରୂପ । ପ୍ରେମ ଶବ୍ଦଟି ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରରେ ବ୍ୟବହାର ହୋଇଥାଏ । ବିଭିନ୍ନ ଭାଷାରେ ଏହାର ସଜ୍ଞା ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ । ପ୍ରେମ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ କିମ୍ବା ସାର୍ବଜନୀନ ହୋଇପାରେ ।
ବୈଜ୍ଞାନିକ ଚିନ୍ତାଧାରା
ଗବେଷଣା ଅନୁଯାୟୀ ବିପରୀତ ଲିଙ୍ଗର ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଆକର୍ଷଣ ଯୋଗୁ ସେମାନେ ପରସ୍ପରର ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ହୋଇଥାନ୍ତି, ଏହାକୁ ପ୍ରେମ କୁହାଯାଏ ।
ଭାରତୀୟ/ଓଡ଼ିଆ ଚିନ୍ତାଧାରା
ଭାରତୀୟମାନେ ସାଧାରଣତଃ ପ୍ରେମକୁ ଏକ ଶାଶ୍ୱତ ଭାବନା ବା ଭକ୍ତ ଭଗବାନଙ୍କ ସମ୍ପର୍କକୁ ବୁଝିଥାନ୍ତି । ଏହା ଛଡା କିଶୋର କିଶୋରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅଧିକ ଭାବେ ଏହି ପ୍ରେମ ଦେଖାଯାଏ ।
ହିନ୍ଦୁତ୍ୱ
thumb|upright|କାମଦେବଙ୍କ ସହ ରତି ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମରେ କାମଦେବଙ୍କ ସୂଚୀତ ସୁଖଦ, ଯୌନ ସମ୍ବଳିତ ପ୍ରେମ ହେଉଛି କାମ ।ବେଦରେ କାମକୁ ତୃତୀୟ ପୁରୁଷାର୍ଥ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଛି ।କାମଦେବ ଆଖୁର ଧନୁ ଓ ପୁଷ୍ପଶର ଧରି ଶୁକ ବାହନରେ ଭ୍ରମଣ କରନ୍ତି ।ପତ୍ନୀ ରତି ଓ ଋତୁରାଜ ବସନ୍ତ ତାଙ୍କର ସଦା ସହଚର ଥାଆନ୍ତି ।କର୍ଣାଟକର ବେଲୁର୍‌ ଚେନ୍ନାକେଶବ ମନ୍ଦିର କବାଟରେ କାମଦେବ ଓ ରତିଙ୍କର ଯୁଗଳମୂର୍ତ୍ତୀ ଦଣ୍ଡାୟମାନ ।କାମ ହେଉଛି ପ୍ରେମର ଅନ୍ୟ ଏକ ନାମ । ଏହା ବ୍ୟତୀତ ଭାରତରେ ଅନେକ ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିରରେ କାମ ତଥା ପ୍ରେମର ମୂର୍ତ୍ତି ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥାଏ
ପ୍ରକ୍ରିୟା
ପ୍ରେମ ପ୍ରଦର୍ଶନର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଅଛି । ସ୍ମିତହାସ୍ୟ, ଚୁମ୍ବନ, କୋଳାକୋଳି, ଆଲିଙ୍ଗନ ଇତ୍ୟାଦି । ଭର୍ତ୍ତୃହରିଙ୍କ ରଚିତ ଶୃଙ୍ଗାର ଶତକ, ଶ୍ରୀ ଜୟଦେବଙ୍କ ଗୀତ ଗୋବିନ୍ଦ ଓ ବ୍ୟାସଦେବଙ୍କ ରଚିତ ଭାଗବତ ଆଦି ଗ୍ରନ୍ଥରେ ଏହି ବିଷୟରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଅଛି ।
ବାହାର ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାବ
ଲିଷ୍ଟେରିଓସିସ
ଲିଷ୍ଟେରିଓସିସ ହେଉଛି ଏକ ଜୀବାଣୁ ସଂକ୍ରମଣ ଯାହା ଫଳରେ ସାଧାରଃ ତରଳ ଝାଡ଼ା, ଜ୍ୱର ଏବଂ ମାଂସପେଶୀ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଅନୁଭବ ହୁଏ । ରୋଗ ଜଟିଳ ହେଲେ ସେପସିସ, ମେନିଞ୍ଜାଇଟିସ୍ କିମ୍ବା ଏନସେଫାଲାଇଟିସ ହୋଇପାରେ। ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିବାର 4 ସପ୍ତାହ ପରେ ଗୁରୁତର ରୋଗ ଆରମ୍ଭ ହୋଇପାରେ । ଗର୍ଭାବସ୍ଥାରେ ଏହା ମୃତ ପ୍ରସବ, ସ୍ପୃତ ଗର୍ଭପାତ, ଅବଧି ପୂର୍ବ ପ୍ରସବ ହୋଇପାରେ ।
ଲିସ୍ଟେରିଆ ମୋନୋସାଇଟୋଜେନିସ ପ୍ରଦୂଷିତ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ପରେ ଏହି ରୋଗ ହୁଏ । ସଂସ୍ପର୍ଶରେ ଆସିଲେ ମଧ୍ୟ କ୍ୱଚିତ ଗୁରୁତର ରୋଗ ହୁଏ । ଅତି ଅଳ୍ପ ବା ଅତି ବେଶୀ ବୟସରେ, ଇମ୍ମ୍ୟୁନିଟି ଅଭାବ ଥିଲେ ବା ଗର୍ଭାବସ୍ଥା ଥିଲେ ସାଧାରଣତଃ ଏହି ରୋଗ ହୁଏ । ରକ୍ତ ବା ସିଏସଏଫ ପରୀକ୍ଷା କରି ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ । ରୁଟିନ ମଳ କଲଚର କଲେ ଏହା ମିଳେ ନାହିଁ ।
କଲଚରରେ ଯୁକ୍ତାତ୍ମକ ବାହାରିଲେ ଆମ୍ପିସିଲିନ ଓ ଜେଣ୍ଟାମାଇସିନ ଭଳି ଆଣ୍ଟିବାୟୋଟିକ ୨ରୁ ୩ ସପ୍ତାହ ପାଇଁ ଦିଆଯାଏ । ପେନିସିଲିନ ଆଲର୍ଜି ଥିଲେ ଟ୍ରାଇମେଥୋପ୍ରିମ/ସଲଫାମେଥୋକ୍‌ସାଜୋଲ ଦିଆଯାଇପାରେ । ସୁରକ୍ଷିତ ଖାଦ୍ୟ, ପାଶ୍ଚୁରାଇଜ କ୍ଷୀର ଓ ଥଣ୍ଡା ମାଂସ ଖାଇବା ବର୍ଜନ କରି ଏହି ରୋଗ ପ୍ରତିଷେଧ କରାଯାଇପାରେ । ପ୍ରାୟ ୨୦% ରୋଗୀଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ସଙ୍କଟ ରହେ ।