cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ଇଶେ ମହାଶାଳ
ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ଶାଳ ନାଇକୁ (ଆଧିକାରିକ ନାମ - କୋତାଇ ଜିଙ୍ଗୁ), ମଧ୍ଯ ଇଶେର ଦକ୍ଷିଣରେ ଥିବା ଊଜୀତାଚି ସହରରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏଠାରେ ଦେବୀ ଆମାତେରାଶୁ ରହୁଛନ୍ତି ବୋଲି ବିଶ୍ବାସ କରାଯାଏ ଏବଂ ତାଙ୍କର ପୂଜାର୍ଚ୍ଚନା କରାଯାଏ । ଏହି ଶାଳର କୋଠାଗୁଡ଼ିକ ସାଇପ୍ରସ୍ ଗଛର କାଠରୁ ତିଆରି ଏବଂ ଏଥିରେ କଣ୍ଟା ବ୍ଯବହୃତ ହୋଇନାହିଁ । ବାହାରର ଶାଳ, ଗେକୁ (ଆଧିକାରିକ ନାମ - "ତୋୟୁକେ ଦାଇଜିଙ୍ଗୁ"), ନାଇକୁରୁ ୬ କି.ମି. ବ୍ଯବଧାନରେ ଅବସ୍ଥିତ ଏବଂ ଏହା ଚାଷକାର୍ଯ୍ୟ, ଧାନ ଅମଳ ତଥା କଳକାରଖାନାର ଦେବତା, ତୋୟୁକେ ଓମିକାମିଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ । ନାଇକୁ ଏବଂ ଗେକୁ ବ୍ଯତୀତ ଇଶେ ନଗର ଓ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ଅତିରିକ୍ତ ୧୨୩ଟି ଶାଳ ରହିଛି । ତନ୍ମଧ୍ଯରୁ ୯୧ଟି ଶାଳ ନାଇକୁ ସହ ଏବଂ ୩୨ଟି ଗେକୁ ସହ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ।
ସମ୍ଭବତଃ ପବିତ୍ର ଦର୍ପଣର ନିବାସସ୍ଥାନ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହି ଶାଳଟି ଶିଣ୍ଟୋର ଅତି ପବିତ୍ର ଏବଂ ଅତି ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ତୀର୍ଥସ୍ଥଳୀ ଅଟେ । ସାଧାରଣ ନାଗରିକଙ୍କୁ ଏହାର ପରିସର ମଧ୍ଯକୁ ପ୍ରେବଶ ଅନୁମତି ନାହିଁ । କିନ୍ତୁ ଭ୍ରମଣକାରୀଙ୍କୁ ଜଙ୍ଗଲ ପରିସରରେ ବୁଲିବା ପାଇଁ ଅନୁମତି ଦିଆଯାଏ ।
ଏହା ଆକଳନ କରାଯାଇଛି ଯେ, ଏଦୋ ଯୁଗରେ ପ୍ରତି ଦଶ ଜାପାନୀଙ୍କ ମଧ୍ଯରୁ ଜଣେ ଏହି ଶାଳକୁ ଓକାଗେ ମାଇରୀତୀର୍ଥଯାତ୍ରାରେ ଆସିଥିଲେ । ଉଭୟ ଆର୍ଥିକ ଏବଂ ଧାର୍ମିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ତୀର୍ଥଯାତ୍ରା ଭଲ ରହିଥିଲା । ଐତିହାସିକ ତଥ୍ୟାନୁସାରେ, ୧୬୨୫ ମସିହାରେ ମାତ୍ର ୫୦ ଦିନ ମଧ୍ଯରେ ୩.୬୨ ନିୟୁତ ଲୋକ ଏବଂ ୧୮୨୯ ମସିହାରେ ତିନି ଦିନ ମଧ୍ଯରେ ୧.୧୮ ନିୟୁତ ଲୋକ ଏହି ଶାଳକୁ ମହାପର୍ବରେ ଆସିଥିଲେ । ଯେହେତୁ ଏହି ଶାଳଟିକୁ ଏକ ଶରଣସ୍ଥଳ ଭାବରେ ଦେଖାଯାଏ, ଏଠାରେ କୌଣସି ସୁରକ୍ଷା ନିରୀକ୍ଷଣ କରାଯାଏ ନାହିଁ । ଇଶେର ମୁଖ୍ଯ ଶାଳ ଦ୍ୱୟ ଏକ ତୀର୍ଥମାର୍ଗଦ୍ୱାରା ଜଡ଼ିତ, ଯାହା ଫୁରୁଇଚିର ପୁରୁଣା ମନୋରଞ୍ଜନ ସାହି ଦେଇ ଯାଇଛି ।
ଇଶେ ମହାଶାଳର ମୁଖ୍ଯ ପୂଜକ ଜାପାନୀ ରାଜକୁଟୁମ୍ବର ହୋଇଥାନ୍ତି ଏବଂ ସେ ଏହି ଶାଳର ଗୁରୁଦାୟିତ୍ୱ ନିର୍ବାହ କରନ୍ତି । ଏହି ଶାଳର ବର୍ତ୍ତମାନ ମୁଖ୍ଯ ପୂଜକ ହେଉଛନ୍ତି, ସାୟାକୋ କୁରୋଦା, ସମ୍ରାଟ ଏମେରିଟସ ଆକିହୀତୋଙ୍କ ପୁତ୍ରୀ ।
ଶାଳର ସ୍ଥାପନ
୪ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦର ପାରମ୍ପରିକ ସ୍ଥାପନ ଦିନ ବ୍ଯତୀତ ନାଇକୁ ଓ ଗେକୁର ତୃତୀୟ ଓ ଚତୁର୍ଥ ଶତାବ୍ଦୀର ସ୍ଥାପନ ଦିବସ ମଧ୍ଯ ପ୍ରସ୍ତାବିତ । ସମ୍ରାଟ ତେନ୍ମୁ (୬୭୮–୬୮୬) ଏହାର ପ୍ରଥମ ଶାଳ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ ।
ହେଈୟ ଯୁଗରେ ଏହି ଶାଳ ରାଜକୀୟ ପୃଷ୍ଠପୋଷକତାର ଲାଭ ପାଇଥିଲା । ୯୬୫ ମସିହାରେ, ସମ୍ରାଟ ମୁରାକାମୀ ରାଜଦୂତଙ୍କୁ ବିଭିନ୍ନ ମହତ୍ତ୍ବପୂର୍ଣ୍ଣ ଘଟଣା ବିଷୟରେ ସୂଚନା ଆଣିବା ପାଇଁ ଏଠାକୁ ପଠେଇଥିଲେ । ମୂଳତଃ ଏହି ହେଇହାକୁଗୁଡ଼ିକୁ ଇଶେ ମହାଶାଳ ସହ ୧୬ଟି ଶାଳକୁ ପଠାଯାଇ ଥିଲା ।
ମୁଖ୍ଯ ପୂଜକ
ସପ୍ତମ ଶତାବ୍ଦୀର ଶେଷାର୍ଦ୍ଧରୁ ଚତୁର୍ଦଶ ଶତାବ୍ଦୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ, ଇଶେ ମହାଶାଳର ମୁଖ୍ଯ ପୂଜକଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱ, ଜାପାନୀ ରାଜକୁଟୁମ୍ବର ଏକ ନାରୀ, ସାୟୋଙ୍କଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିପାଦିତ ହେଉଥିଲା । ମାନ୍ଯୋଶୁ ଅନୁସାରେ, ଏହି ଶାଳର ପ୍ରଥମ ସାୟୋ ଥିଲେ, ଆସୁକା ଯୁଗର ସମ୍ରାଟ ତେନ୍ମୁଙ୍କ ପୁତ୍ରୀ ରାଜକୁମାରୀ ଓକୁ । ଗେଞ୍ଜୀର କାହାଣୀର ଆଓଇ, ସାକାକୀ ଏବଂ ୟୁଗାଓ ଅଧ୍ଯାୟରେ ତଥା ଇଶେର କାହାଣୀର ୬୯ତମ ଅଧ୍ଯାୟରେ ଇଶେ ମହାଶାଳର ନାମ ରହିଛି । ନାନ୍ବୋକୁଚୋ ଯୁଗର ଅସ୍ଥିରତା ସମୟରେ ସାୟୋ ତନ୍ତ୍ରର ଅନ୍ତ ହେଲା ।
ଜାପାନୀ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଏବଂ ରାଜଧର୍ମ ରୂପେ ଶିଣ୍ଟୋର ପୁନଃସ୍ଥାପନ ସମୟରେ, ମୁଖ୍ଯ ପୂଜକଙ୍କ ପଦବୀ ସିଂହାସନ ଆରୋହିତ ସମ୍ରାଟଙ୍କଦ୍ୱାରା ପୁରଣ କରାଗଲା । ସମ୍ରାଟ ମେଇଜୀ, ସମ୍ରାଟ ତାଇଶୋ ଏବଂ ହିରୋହିତୋ, ସମସ୍ତେ ମୁଖ୍ଯ ପୂଜକଙ୍କ ଦାୟିତ୍ୱ ନିର୍ବାହ କରିଥିଲେ ।
ଜାପାନର ଅଧିକରଣ ସମୟରେ ଶିଣ୍ଟୋର ରାଜ୍ଯଠାରୁ ପୃଥକୀକରଣ ପରେ, ମୁଖ୍ଯ ପୂଜକ ତଥା ପବିତ୍ରତମ ପୂଜକଙ୍କ ପଦବୀ, ରାଜକୁଟୁମ୍ବର ଭୂତପୂର୍ବ ସଦସ୍ଯ କିମ୍ବା ତାଙ୍କର ବଂଶଧରଙ୍କଦ୍ୱାରା ପୂରଣ ହୋଇଥାଏ । ବର୍ତ୍ତମାନର ମୁଖ୍ଯ ପୂଜକ ହେଉଛନ୍ତି, ତାକାତ୍ସୁକାସା କାଜୁକୋଙ୍କ ପୋଷ୍ଯପୁତ୍ର ତାକାତ୍ସୁକାସା ନାଓତାକେ । ସେ ୨୦୦୭ ମସିହାରେ, ସମ୍ରାଟ ମେଇଜୀଙ୍କ ଅଣନାତି କିତାଶିରାକାୱା ମିଚିହିସାଙ୍କଠାରୁ ଏହି ପଦବୀ ପ୍ରାପ୍ତ କଲେ । ତାକାତ୍ସୁକାସା କାଜୁକୋଙ୍କ ସାନ ଭଉଣୀ, ଇକେଦା ଆତ୍ସୁକୋ, ତାଙ୍କ ପରେ ଏହି ପଦବୀ ଧାରଣ କରେ । ୨୦୧୨ରେ ଇକେଦାଙ୍କ ଅଧିନରେ କୁରୋଦା ସାୟାକୋ ମୁଖ୍ଯ ପୂଜକ ହେବାର ତାଲିମ ପ୍ରାପ୍ତ କରୁଥିଲେ । ୨୦୧୭ ଜୁନ ୧୯ରୁ ସାୟାକୋ ଆଧିକାରିକ ଭାବରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପୂଜକ ଭାବେ ପଦବୀ ଗ୍ରହଣ କଲେ ।
ଶାଳର ସ୍ଥାପତ୍ଯଶୈଳୀ
ଇଶେ ମହାଶାଳର ସ୍ଥାପତ୍ୟଶୈଳୀକୁ ଶିନ୍ମେଜୁକୁରୀ, କୁହାଯାଏ । ଏହା ଅତ୍ଯନ୍ତ ସରଳ ଏବଂ ପ୍ରାଚୀନ, ଏହାର ସାଧାରଣ କଳା କୋଫୁନ ଯୁଗର (୨୫୦-୫୩୮ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ) ।
ଡାରାଟୁମୁମାବ
uma
ଡାରାଟୁମୁମାବ, ଏକ ବେପାର ନାମ ଡାରଜାଲେକ୍ସ, ହେଉଛି ମଲ୍ଟିପ୍ଲ ମାୟେଲୋମା (ଏମଏମ) ଏବଂ ହାଲୁକା ଶୃଙ୍ଖଳ ଆମିଲଏଡୋସିସ ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ଏକ ଔଷଧ । ଅନ୍ୟ ଚିକିତ୍ସା ବିଫଳ ହେଲେ ଏମଏମରେ ଏହା ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । ଏହା ଏକ ଶିରାରେ କିମ୍ବା ଚର୍ମ ତଳେ ଇଞ୍ଜେକ୍ସନ ଆକାରରେ ଦିଆଯାଏ ।
ସାଧାରଣ ପାର୍ଶ୍ୱ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ ଇନଫ୍ୟୁଜନ୍ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା, ଥକ୍କା, ଜ୍ୱର, ଅଇ, ତରଳ ଝାଡ଼ା, ଫୁଲା, କାଶ, ଅଣ ନିଶ୍ୱାସ, ପେରିଫେରାଲ୍ ନ୍ୟୁରୋପାଥି ଏବଂ ନିମ୍ନ ରକ୍ତ କଣିକା ହୋଇପାରେ । ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାର୍ଶ୍ୱ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ ନିମୋନିଆ, ଫୁସଫୁସ ଇଡିମା, ସେପ୍ସିସ ଏବଂ ଆଟ୍ରିଆଲ୍ ଫାଇବ୍ରିଲେସନ୍ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହୋଇପାରେ । ଗର୍ଭାବସ୍ଥାରେ ବ୍ୟବହାର କଲେ ଶିଶୁର କ୍ଷତି ହୋଇପାରେ । ଏହା ଏକ ମୋନୋକ୍ଲୋନାଲ ଆଣ୍ଟିବଡି ଯାହା ସିଡି ୩୮ (D38) ସହିତ ସଂଯୁକ୍ତ ହୁଏ ଏବଂ କୋଷଗୁଡ଼ିକୁ ମାରିବା ପାଇଁ ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀକୁ ସକ୍ରିୟ କରିଥାଏ ।
୨୦୧୫ ମସିହାରେ ଆମେରିକାରେ ଏବଂ ୨୦୧୭ରେ ୟୁରୋପରେ ଡାକ୍ତରୀ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ଡାରାଟୁମୁମାବ ଅନୁମୋଦିତ ହୋଇଥିଲା । ଯୁକ୍ତରାଜ୍ୟରେ ୨୦୨୧ ସୁଦ୍ଧା ୧୮୯୯ମିଗ୍ରର ମୂଲ୍ୟ ପ୍ରାୟ 4,300 ପାଉଣ୍ଡ ଥିଲା । ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଏହାର ମୂଲ୍ୟ ୧୧,୦୦୦ ଡଲାର ଥିଲା ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ତ୍ରିପୁନ୍ଦ୍ରା
ତ୍ରିପୁନ୍ଦ୍ରା (ସଂସ୍କୃତ: ତ୍ରିପୁରା ତିନୋଟି ଚିହ୍ନ) ଏକ ତିଳକ ଏବଂ ଭାରତରେ ମୂଳ ସହିତ ଏକ ଶରୀର କଳା ଅଟେ ।ମଥାରେ ତିନୋଟି କ୍ଷେତ୍ରିଜ ରେଖା ମାନ ହୋଇଥାଏ, ସାଧାରଣ ଭାବେ ପବିତ୍ର ରେଖାରେ ତିଆରି ଡଟ ସହିତ ଏବଂ ଶିବ ପରମ୍ପରାରେ ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମରେ ଏହା ଏକ ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଅର୍ଥ ହୋଇଥାଏ । ଏକ ବିଷ୍ଣୁ ପରମ୍ପରାର ସମ୍ବନ୍ଧିତ ରେଖା କୁ(ଉର୍ଦ୍ଧଭ ପୁନ୍ଦ୍ରା) କୁହାଯାଏ ।
ଇତିହାସ
ମଧ୍ୟ କାଳୀନ ଯୁଗ ହିନ୍ଦୁ ଗ୍ରନ୍ଥ ଯେପରି' (ଭସମଜାବାଳା ଉପନିଷଦ), (ବ୍ରିହାଜ୍ଜାବାଳା ଉପନିଷଦ) ଏବଂ (କଳାଗ୍ନି ରୁଦ୍ର ଉପନିଷଦ)ରେ ଏହି ଅଭ୍ୟାସ ଉପରେ ଚର୍ଚ୍ଚା କରାଯାଇଛି । ତିନି ପାଉଁଶ ରେଖା ର ରୂପକ ମହତ୍ତ୍ୱ, ଦିବସରେ କୁହାଯାଇଛି କି, ଏହି ପରମ୍ପରା ତାଙ୍କୁ ତିନି ବୈଦିକ ଅଗ୍ନି, ତିନି ଓମ, ତିନି ଗୁଆ ରୂପେ ଦେଖାଯାଇଥାଏ । ତିନି ସଂସାର, ତିନି ଆତ୍ମମାନ ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମ, ତିନି ବେଦ ଏବଂ ଶିବଙ୍କ ତିନି ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ ଅଟେ ।
୨୧ ଫେବୃଆରୀ
ବାହାର ଲିଙ୍କ
ଶ୍ରେଣୀ:ଫେବୃଆରୀ ଶ୍ରେଣୀ:ବଟଦ୍ୱାରା ତିଆରି ତାରିଖ ଲେଖା
ତ୍ରିପୁନ୍ଦ୍ରା
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ରୂପ ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମ ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୁ ପ୍ରତୀକ
୫୬୮
୫୬୮ ଗ୍ରେଗୋରି ପାଞ୍ଜି ଅନୁସାରେ ଏକ ସାଧାରଣ ବର୍ଷ ଅଟେ |
ଶିଶୁ ଜ୍ଞାନମଣ୍ଡଳ
ଶିଶୁ ଜ୍ଞାନମଣ୍ଡଳ ପିଲାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଜ୍ଞାନର ଭଣ୍ଡାର। ବିଭିନ୍ନ ବିଷୟରେ ଜ୍ଞାନ ଆହରଣ ପାଇଁ ଏହା ଏକ ଉପାଦେୟ ପୁସ୍ତକ । ଏକଥାକୁ ଅନୁଭବ କରି ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ବିନୋଦ କାନୁନଗୋ ଏକାକୀ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ଜ୍ଞାନକୋଷ ସଂପାଦ ନା କରି ବିଶ୍ୱ ଇତିହାସରେ ଏକ ନୂତନ ଅଧ୍ୟାୟ ସୃଷ୍ଟି କଲେ । ତେବେ ଏହି ପ୍ରବନ୍ଧରେ ଶିଶୁଙ୍କ ପାଇଁ ରଚିତ ଜ୍ଞାନକୋଷରେ ଥିବା ବିଜ୍ଞାନଭିତ୍ତିକ ତଥ୍ୟ ଉପରେ ଆଲୋକପାତ କରାଯାଇଛି । ବିନୋଦ କାନୁନଗୋଙ୍କ ଭାଷାରେ ଆମ ଚତୁଃପାର୍ଶ୍ୱରେ ଜ୍ଞାନ ଆହରଣ ପାଇଁ ଅନେକ ଉପାଦାନ ଭରି ରହିଛି । ସେଗୁଡ଼ିକୁ ଦୃଷ୍ଟିରେ ରଖି ଜ୍ଞାନ ଆହରଣ କରିବା ପାଇଁ ଯିଏ ତପିର ହୋଇଉଠେ ସେ ହିଁ ଦୁନିଆରେ ବଡ଼ମଣିଷ ହୋଇପାରେ । ଏମିତି କେତେକ କଥା ଅଛି ଯାହା ବିଷୟରେ ପିଲାମାନେ ସହଜରେ ଜାଣିପାରୁ ନାହାନ୍ତି । ତେଣୁ ତାଙ୍କ ହାତରେ ଏମିତି କିଛି ପୁସ୍ତକ ତୋଳିଦେବେ ଯାହାକି ସେମାନଙ୍କୁ ଅନେକ ଛୋଟ ବଡ଼ ବିଷୟରେ ଅବଗତ କରାଇବ। ଏହିସବୁ କଥା ଚିନ୍ତା କରି ବିନୋଦ କାନୁନଗୋ ସଂପାଦନ କଲେ ଶିଶୁ ଜ୍ଞାନ ମଣ୍ଡଳ ବା ଚିଲ୍ଡରେନ୍ ଏନସାଇକ୍ଲୋପିଡ଼ିଆ। ଏଥିରେ ଥିବା ଶହ ଶହ ଚିତ୍ର, ମାନଚିତ୍ରମାନ ବିଜ୍ଞାନଜଗତ ସଙ୍ଗେ ପିଲାଙ୍କୁ ପରିଚିତ କରାଇ ଦେଇ ପାରୁଛି । ସେମାନେ ପାଇ ଯାଉଛନ୍ତି ଏକବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀ ବେଳର ଜ୍ଞାନ ଓ ଘଟଣା କ୍ରମର ପରିଚୟ । ଆଜିର ପିଲାଙ୍କ ଭବିଷ୍ୟତ ଦିନେ କିଭଳି ହେବ, ସେ କଥା ନିର୍ଭର କରୁଛି ସେମାନଙ୍କ ଦୂରଦୃଷ୍ଟି ଉପରେ । ଗୋଟିଏ ସେଟ ଶିଶୁ ଜ୍ଞାନମଣ୍ଡଳ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଯେ ଆଗକୁ ନେଇ ପାରିବ - ଏକଥା ସେ ଶିଶୁ ଜ୍ଞାନମଣ୍ଡଳ ମୁଖବନ୍ଧରେ ବ୍ୟକ୍ତ କରିଛନ୍ତି।
ଜନ୍ମ
୧୯୮୮ ମସିହାରେ ଭାରତ ସରକାର ପ୍ରାଥମିକ ସ୍ତରରେ ଛାତ୍ରମାନଙ୍କ ବୁଝିପାରିଲା ଭଳି ବର୍ଣ୍ଣମାଳା ଅନୁସରଣରେ ଏକ ଜ୍ଞାନକୋଷ ପ୍ରଣୟନ ପାଇଁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେଲେ ଓ ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟକୁ ଆର୍ଥିକ ଅନୁଦାନ ଦେଲେ । ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ବିନୋଦ କାନୁନଗୋଙ୍କ ଉପରେ ନ୍ୟସ୍ତ କଲେ । ଶିଶୁ ଜ୍ଞାନମଣ୍ଡଳ ପ୍ରସ୍ତୁତି ଓ ପ୍ରକାଶନ ପାଇଁ ଥିବା ସବକମିଟିର ସଭ୍ୟ ଡକଟର ଜଗନ୍ନାଥ ମହାନ୍ତି କୁହନ୍ତି ଯେ ଶିକ୍ଷା ବିଭାଗର ତତ୍କାଳୀନ ସେକ୍ରେଟାରୀ ଶ୍ରୀ ପ୍ୟାରୀ ମୋହନ ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଅନୁଯାୟୀ ଶିଶୁ ଜ୍ଞାନମଣ୍ଡଳର ପ୍ରସ୍ତୁତି ଓ ପ୍ରକାଶନ ପାଇଁ ସେ ବିନୋଦ କାନୁନଗୋଙ୍କୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ । ଶ୍ରୀ କାନୁନଗୋଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ଜ୍ଞାନମଣ୍ଡଳ ଫାଉଣ୍ଡେସନ "ଶିଶୁ ଜ୍ଞାନମଣ୍ଡଳ" ନାମରେ ଏହି ପୁସ୍ତକଟିକୁ ଦୁଇଖଣ୍ଡରେ ବିଭକ୍ତ କରି ପ୍ରକାଶ କରି ଶିକ୍ଷା ବିଭାଗକୁ କଳାପଟା ଅଭିଯାନରେ ଯୋଗାଇ ଦେଲେ।
ଲେଖା
ଏହି ଶିଶୁ ଜ୍ଞାନମଣ୍ଡଳରେ ସେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ବିଜ୍ଞାନ ତଥ୍ୟ ସମ୍ବଳିତ ବିଷୟ ସନ୍ନିବେଶିତ କରିଛନ୍ତି। ସେ ଗୁଡ଼ିକ ପିଲାମାନଙ୍କ ବୋଧ ଗମ୍ୟ ହେବାସହ ଖୁବ ସରଳ ଓ ସହଜ ହୋଇଛି। ସେ ସବୁ ହେଲା କଇଁଛ, କଉଡି, କଂପାସ, କଂପୁ୍ୟଟର, କଲମି, କଲମ୍ବସ, କାନସର, କାଲସିୟମ, କେ୍ଲାରିନ, ଖପୁରି, ଖଣିଜ ଖାଦ୍ୟସାର, ଗାଜର, ଗାଲିଲିଓ, ଗ୍ରାଫାଇଟ୍, ଘଡ଼ି, ଜଂକ, ଜୀବକୋଷ, ଜୀବ ଜଗତ , ଜୀବ ସାର , ଜୀବାଣୁ , ଟାଇପ ରାଇଟର, ଟାଇଫଏଡ, ଟିଟାନିୟମ,ଟେଲିଗ୍ରାଫ,ଟେଲିଫୋନ,ଟେଲିଭିଜନ, ଟ୍ରାକଟର, ଡଲଫିନ, କାଲୋରୀ, କୁଆପଥର, ଗରିଲା, ଡାରଉଇନ ଓ ବିବର୍ତ୍ତନବାଦ, ପେନସିଲ, ପ୍ରଦୂଷଣ ... ଏମିତି ଅନେକ କିଛି। :ପିଲାମାନେ ଯାହା ସବୁ ଜାଣିବାର କଥା ତା'ର ସାରତତ୍ତ୍ୱ ବାଛି ସେ ଏହି ବହିରେ ସ୍ଥାନିତ କରିଛନ୍ତି। ବାକ୍ୟ କ୍ଷୁଦ୍ର, ସରଳ, ସାବଲୀଳ ଓ ଶିଶୁ ମନଛୁଆଁ। ଏହାକୁ ଅଧିକ ଆକର୍ଷଣୀୟ କରି ଜ୍ଞାନମଣ୍ଡଳ ଫାଉଣ୍ଡେସନ ଓଡ଼ିଶାର ସମସ୍ତ ବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ଯୋଗାଇ ଦେଇପାରିଛି।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ବହି ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ
ସବକକ୍ଟିଭାଲ୍ ରକ୍ତସ୍ରାବ
ସବକକ୍ଟିଭାଲ୍ ରକ୍ତସ୍ରାବ, ରୋଗରେ ଆଖିର ଧଳା ରଙ୍ଗ ଉପରେ ଏକ ଛୋଟ ରକ୍ତବାହୀରୁ ରକ୍ତସ୍ରାବ ହୁଏ | ଏହା ଆଖିର ଧଳା ରଙ୍ଗର ଏକ ଲାଲ ଦାଗ ସୃଷ୍ଟି କରେ । ସାଧାରଣତଃ ଏଥିରେ କୌଣସି ଯନ୍ତ୍ରଣା ହୁଏ ନାହିଁ ଏବଂ ଦୃଷ୍ଟି ଶକ୍ତି ପ୍ରଭାବିତ ହୁଏ ନାହିଁ । ସାଧାରଣତଃ କେବଳ ଗୋଟିଏ ଆଖି ପ୍ରଭାବିତ ହୁଏ ।
କାରଣ କାଶ, ବାନ୍ତି, ଭାରୀ ଜିନିଷ ଉଠାଇବା ଏବଂ କଣ୍ଟାକ୍ଟ ଲେନ୍ସ ପିନ୍ଧିବା ଜନିତ ଆଘାତ ଯୋଗୁ ଏହି ଅବସ୍ଥା ହୋଇପାରେ । ସଙ୍କଟ କାରକଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଉଚ୍ଚ ରକ୍ତଚାପ, ମଧୁମେହ, ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ପତଳା ରକ୍ତକାରୀ ଔଷଧ ଏବଂ କଣ୍ଟାକ୍ଟ ଲେନ୍ସ ପିନ୍ଧିବା ଯୋଗୁ ହୋଇପାରେ । ସାଧାରଣ ଯୌନ ପ୍ରସବ ପରେ ପ୍ରାୟ ୨% ନବଜାତ ଶିଶୁମାନଙ୍କଠାରେ ଏହା ଦେଖାଯାଏ । କଞ୍ଜୁକ୍ଟାଇଭା ଏବଂ ଏପିସକ୍ଲେରା ମଧ୍ୟରେ ରକ୍ତ ବାହାରେ । ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ମୁଖ୍ୟତଃ ଏହାକୁ ଦେଖି କରାଯାଏ ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ବୁଧେଇ ଓଷା
ବୁଧେଇ ଓଷା ଓଡ଼ିଶାରେ ପାଳିତ ଏକ ଓଷା । ଏହା ଭାଦ୍ରବ ମାସର ୪ଟି କିମ୍ବା ପାଞ୍ଚଟି ବୁଧବାରରେ ପାଳିତ ହୁଏ । କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ୫ଟି ବୁଧବାରରେ ପାଳିତ ହୁଏ । ଅନେକ ଗହ୍ମାପୂର୍ଣ୍ଣିମାଠାରୁ ଇନ୍ଦୁପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଆଉ କେତେକ ସଂକ୍ରାନ୍ତି ଅନୁଯାୟୀ ଭାଦ୍ର ସଂକ୍ରାନ୍ତିରୁ ଆଶ୍ୱିନ ସଂକ୍ରାନ୍ତିକୁ ହିସାବକୁ ନେଇଥାନ୍ତି । ସାଧାରଣତଃ ସଧବା ନାରୀମାନେ ସନ୍ତାନ କାମନା କରିବା ଓ ତାର ଶୁଭ ମନାସିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ନେଇ ଏହି ଓଷା କରିଥାନ୍ତି । ଏହି ଓଷାଟି ନିର୍ଜଳ ଭାବେ ନିଷ୍ଠାର ସହ ପାଳନ କରାଯାଏ । ଏହି ଓଷାରେ ବୁଧିବାମନଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ । ଏଠାରେ ବୁଦ୍ଧ ବା ବୁଧେଇ ହେଉଛନ୍ତି ଭୈରବୀ ବା ବିମଳା । ବାମନ କହିଲେ ଭୈରବ, ଯିଏ ସ୍ୱୟଂ ଜଗନ୍ନାଥ । ଅତଏବ ଏହି ଓଷାରେ ଆରାଧ୍ୟ ଦେବଦେବୀ ହେଲେ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ଓ ବିମଳା; କିନ୍ତୁ ଜ୍ୟୋତିଷଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁସାରେ ଏହି ଓଷାରେ ନାରୀରୂପୀ ବୁଧ ଓ ମଙ୍ଗଳାଙ୍କୁ ପୂଜା କରାଯାଏ । କାରଣ ଏମାନେ ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା । ବୁଦ୍ଧିବାମନ ଓଷାର ପରମ୍ପରା ମତେ ପୂଜାସ୍ଥଳୀଟିକୁ ଗୋବରଲିପି ଶୁଚି କରାଯାଏ । ଏହି ପୂଜା ନିମନ୍ତେ ପାଞ୍ଚଟି ରଙ୍ଗର ଫୁଲ, ପାଞ୍ଚପ୍ରକାର ଫୁଲ, ପାଞ୍ଚପ୍ରକାର ଫଳ, ପାଞ୍ଚଟି ଧୂପ, ପାଞ୍ଚଟି ଦୁବ ଓ ପାଞ୍ଚଟି ଅକ୍ଷତ ଦରକାର ହୁଏ । ଏଥିରେ ବେଲପତ୍ର, ଫୁଲମାଳ ଏବଂ ଖଇମାଳରେ ଠାକୁରଙ୍କୁ ଲାଗି କରାଯାଏ । ପ୍ରଥମ ପାଳିରୁ ଏଥିରେ ଗୋଟିଏ ନଡ଼ିଆ ବସାଯାଇ, ଶେଷ ପାଳିଦିନ ଏହାକୁ ଭାଙ୍ଗି ଠାକୁରଙ୍କୁ ସମର୍ପଣ କରାଯାଏ । ମଝିପାଳି ଗୁଡ଼ିକରେ ପିଠାପଣା ଭୋଗରାଗ ହୁଏ । ତେବେ ଶେଷ ପାଳି ଦିନ ଅନ୍ତତଃ ପାଞ୍ଚପ୍ରକାର ପିଠାପଣା କରାଯାଏ । ପ୍ରତ୍ୟେକ ବୁଧବାର ଦିନଯାକ ଉପବାସ କରି ରାତିରେ ପୂଜାପରେ ଭୋଗ ଖିଆଯାଏ । ଶିଳ ଏବଂ ଶିଳପୁଆ ଏହାର ଦେବଦେବୀ ଅଟନ୍ତି । ପ୍ରଥମେ ଏହି ଶିଳ ଏବଂ ଶିଳପୁଆକୁ ବଟା ଅଁଳା ପାଣି ସହ ଗଙ୍ଗାଜଳରେ ସ୍ନାନ କରାଯାଇ, ହଳଦୀକନା ଓ ସୂତା ଗୁଡ଼ାଇ ନାରୀବେଶ କରାଯାଏ । ମଥାରେ ସିନ୍ଦୂର ଓ ଆଖିରେ କଜ୍ୱଳ ଦିଆଯାଏ । ବୁଦ୍ଧିବାମନଙ୍କ ଓଷା ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ବହି ଅଛି । ଏହା ପାଞ୍ଚଟି କାହାଣୀକୁ ନେଇ ରଚିତ, କାହାଣିଗୁଡ଼ିକ ହେଲା: ମଗଧର ସାଧବ ସାଧବାଣୀ, ଯଯାତିନଗରର ଶୁଣ୍ଢି-ଶୁଣ୍ଢିଆଣୀ, ଯାଜପୁରର ବନ୍ଧୁ ମହାନ୍ତି, ଗର୍ଭଶୂନ୍ୟା ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ଓ ହରିପୁରର ଜଣେ ସାଧାରଣ ନାରୀ । ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ ନିଃସନ୍ତାନ ମହିଳା ପ୍ରଥମ ପାଳିରୁ ଗୋଟେ ଶାଢି, ପୂଜାଘର ଦୁଆର ମୁହଁରେ ପକାଇଲେ, ସମସ୍ତଙ୍କ ପବିତ୍ର ପଦସ୍ପର୍ଶ ଯୋଗୁଁ ସେ କୃତାର୍ଥ ହୁଏ ଏବଂ ସନ୍ତାନ ପ୍ରସବା ହୁଏ । ଏହି ଲୁଗାକୁ ପାହାଡା କୁହାଯାଏ ।
ପୂଜାବିଧି ଓ ଉପଚାର
ଘରକୋଣ କିମ୍ବା ଓଷାକୋଠିରେ ସକାଳୁ ସ୍ନାନଶୌଚ ହୋଇ ଗ୍ରାମୀଣ ମହିଳାମାନେ ଏକାଠି ହୁଅନ୍ତି । ଶିଳ ଓ ଶିଳପୁଆ ଏହିପୂଜାରେ ଦେବାଦେବୀ ହୋଇଥିବାରୁ ଘରେ ଥିବା ଶିଳ ଓ ଶିଳପୁଆକୁ ବଟା ଅଁଳା ପାଣି  ସହ ଗଙ୍ଗାଜଳରେ ସ୍ନାନକରାଯାଏ ।
ଅଧିକ ତଥ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଷା
କ୍ରନିକ ଥକା ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ
ରୋଗର କାରଣ ଅସ୍ପଷ୍ଟ; ଯଦିଓ କତିପୟ କାରକଗୁଡିକର ମିଶ୍ରଣ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ କରାଯାଏ । ପ୍ରସ୍ତାବିତ ପ୍ରଣାଳୀରେ ସଂକ୍ରମଣ, ପ୍ରତିରକ୍ଷା ପ୍ରଣାଳୀ ପରିବର୍ତ୍ତନ, ହରମୋନାଲ ପରିବର୍ତ୍ତନ, ମେଟାବୋଲିଜିମ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଏବଂ ଜେନେଟିକ୍ସ ଯୋଗୁ ହୋଇପାରେ । ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ୩ କିମ୍ବା ୬ ମାସରୁ ଅଧିକ ଲକ୍ଷଣ ଉପରେ ଆଧାରିତ, ଯାହା ଅନ୍ୟ କୌଣସି କାରଣ ବା ଅବସ୍ଥା ହେତୁ ନୁହେଁ ।
ଏହା ଆରୋଗ୍ୟ ସାଧ୍ୟ ନୁହେଁ କିମ୍ବା ଏହାର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କୌଣସି ଚିକିତ୍ସା ନାହିଁ; ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ପ୍ରୟାସ କରାଯାଇଛି । ପେସିଂ ବା ବ୍ୟକ୍ତିଗତ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ପରିଚାଳନା ସାହାଯ୍ୟରେ ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକର ଅବନତି ନ ହେବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାଏ । ସ୍ଥିତିର କିଛି ଦିଗରେ ପରାମର୍ଶ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରେ । ୨୦୨୧ସୁଦ୍ଧା ଗ୍ରେଡ୍ ବ୍ୟାୟାମ ଥେରାପି ସୁପାରିଶ କରାଯାଏ ନାହିଁ । ଆକ୍ରାନ୍ତ ରୋଗୀର ସ୍କୁଲରେ ସମସ୍ୟା ହୁଏ ଓ ସାମାଜିକ ଜୀବନରେ ଅନେଜ ବିଘ୍ନ ଘଟେ ।  ଯେତେବେଳେ କିଛି ସମୟ ସହିତ ଉନ୍ନତି ହୁଏ, ଅନ୍ୟମାନେ ଏକ ବର୍ଦ୍ଧିତ ସମୟ ପାଇଁ ଅକ୍ଷମ ହୁଅନ୍ତି |
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
କାପେସାଇଟାବିନ
କାପେସାଇଟାବିନ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Capecitabine, ବିକ୍ରୟ ନାମ ଜେଲୋଡା/Xeloda) ଏକ କେମୋଥେରାପି ଔଷଧ (chemotherapy medication) ଯାହା ସ୍ତନ କର୍କଟ, ପାକସ୍ଥଳୀ କର୍କଟ (gastric cancer) ଓ ବୃହଦନ୍ତ୍ର-ମଳାଶୟ କର୍କଟ । ସ୍ତନ କର୍କଟ ରୋଗରେ ଏହା ସ‌ହିତ ଡୋସେଟାକସେଲ (docetaxel) ଦିଆଯାଏ । ଏହି ଔଷଧ ପାଟିରେ ଦିଆଯାଏ ।
କାପେସାଇଟାବିନ ସନ ୧୯୯୨ରେ ପେଟେଣ୍ଟ ହେବାପରେ ସନ ୧୯୯୮ରେ ଡାକ୍ତରୀ ବ୍ୟବ‌ହାର ନିମନ୍ତେ ସ୍ୱୀକୃତ ହୋଇଥିଲା । ଏହାର ନାମ ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନର ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକୀୟ ଔଷଧ ଚିଠାରେ (World Health Organization's List of Essential Medicines) ଅଛି ଯାହା ମୌଳିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସିସ୍ଟମ (health system) ନିମନ୍ତେ ଅତି ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ବିକାଶଶୀଳ ଦେଶମାନଙ୍କରେ (developing world) ଏହି ଔଷଧର ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ସମୟ ଅବଧି ଡୋଜର ହୋଲସେଲ ମୂଲ୍ୟ ୧୨୨.୬୪ରୁ ୧୯୫.୬୬ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର । ଇଂଲଣ୍ଡରେ ଏହି ଅବଧିର ଔଷଧ ମୂଲ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୨୧୦.୬୭ ପାଉଣ୍ଡ । ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ ସନ ୨୦୧୬ରେ ଏହାର ମୂଲ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୧,୮୯୬.୦୦ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର ଥିଲା ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଔଷଧ
୧୨
୧୨ ଗ୍ରେଗୋରି ପାଞ୍ଜି ଅନୁସାରେ ଏକ ସାଧାରଣ ବର୍ଷ ଅଟେ |
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୨
ବିଶାଖା (ନକ୍ଷତ୍ର)
ହିନ୍ଦୁ ଜ୍ୟୋତିଷ ମତେ ୨୭ଟି ନକ୍ଷତ୍ର ମଧ୍ୟରୁ ଷଡଦଶ ନକ୍ଷତ୍ର ହେଉଛି ବିଶାଖା । ରାଶିଚକ୍ର (ଅପମଣ୍ଡଳ)ରେ ତୁଳାରାଶିରେ ୨୦ ଡିଗ୍ରୀରୁ ବିଛା (ରାଶି)ରେ ୦୩ ଡିଗ୍ରୀ ୨୦ ମିନିଟ ଯାଏଁ ବ୍ୟାପ୍ତ ।
ଜ୍ୟୋତିଷୀୟ ପରିଚୟ
ହିନ୍ଦୁ ଜ୍ୟୋତିଷରେ ରାଶିଚକ୍ର (୩୬୦ ଡିଗ୍ରୀ)କୁ କାଳ୍ପନିକ ୨୭ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି । ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାଗ ଅର୍ଥାତ୍‌ ୧୩ ଡିଗ୍ରୀ ୨୦ ମିନିଟ ଅଂଶ ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ ନକ୍ଷତ୍ର ନାମରେ ନାମିତ । ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କୁ ହିନ୍ଦୁ ଜ୍ୟୋତିଷମାନେ ୨୭ଟି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ତାରକାପୁଞ୍ଜରେ ବିଭକ୍ତକରି ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ଗୋଟିଏ ଲେଖାଁଏ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ନାମ ଦେଇ ଅଛନ୍ତି । ପୁଣି ପ୍ରତ୍ୟେକ ନକ୍ଷତ୍ରକୁ ଚାରି ପାଦରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇଛି । ଚନ୍ଦ୍ରର ଦୈନିକ ଗତି ପ୍ରାୟ ୧୩ ଡିଗ୍ରୀ ୨୦ ମିନିଟ ହୋଇଥିବାରୁ ଏହା ଗୋଟିଏ ଦିନ ଗୋଟିଏ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଅବସ୍ଥାନ କରିଥାଏ ।  ତେଣୁ ବୈଦିକ ଜ୍ୟୋତିଷରେ ନକ୍ଷତ୍ର ସହିତ ଚନ୍ଦ୍ରର ସମ୍ବନ୍ଧ ଅତି ନିବିଡ । ବୈଦିକ ଜ୍ୟୋତିଷ ମତରେ ବ୍ୟକ୍ତିର ଜନ୍ମ ସମୟରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଯେଉଁ ନକ୍ଷତ୍ରରେ ଅବସ୍ଥାନ କରୁଥାନ୍ତି, ବ୍ୟକ୍ତିର ସେହି ଜନ୍ମ ନକ୍ଷତ୍ର ହୁଏ ।
ତେବେ ଅଶ୍ୱିନୀଠାରୁ ରେବତୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୨୭ ନକ୍ଷତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଚାନ୍ଦ୍ରମାନ ମାସକୁ ବାଣ୍ଟିଲା ବେଳକୁ କିଛି ନିଅଣ୍ଟ ଦେଖାଯିବାରୁ ହିନ୍ଦୁ ଜ୍ୟୋତିଷମାନେ ଅଭିଜିତ ନକ୍ଷତ୍ରକୁ ଅଷ୍ଟାବିଂଶ ନକ୍ଷତ୍ର ରୂପେ ଗଣନା କରିଅଛନ୍ତି ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଗଣସମ୍ପାଦନା ଅଭିଯାନ ୧୦୦୦୦ରେ ତିଆରି ପ୍ରସଙ୍ଗ ଶ୍ରେଣୀ:ନକ୍ଷତ୍ର
୨୦ ଫେବୃଆରୀ
ବାହାର ଲିଙ୍କ
ଶ୍ରେଣୀ:ଫେବୃଆରୀ ଶ୍ରେଣୀ:ବଟଦ୍ୱାରା ତିଆରି ତାରିଖ ଲେଖା
୫୬୯
୫୬୯ ଗ୍ରେଗୋରି ପାଞ୍ଜି ଅନୁସାରେ ଏକ ସାଧାରଣ ବର୍ଷ ଅଟେ |
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୫୬୯ ଶ୍ରେଣୀ:ବଟ ତିଆରି ବର୍ଷ ଲେଖା
ବିଭୁତିଭୂଷଣ ଦେଓ
ବିଭୁତି ଭୁଷଣ ଦେଓ (୧୮.୦୪.୧୯୨୯ - ୨୭.୦୫.୨୦୧୬) କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲାରେ ଜନ୍ମିତ ଜଣେ ବୈଜ୍ଞାନିକ, ଶିକ୍ଷାବିତ ଓ ବିଜ୍ଞାନ ଲେଖକ ଥିଲେ ।
ଜୀବନୀ
ବିଭୁତି ଭୁଷଣ ୧୯୨୯ ମସିହାରେ କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲାର ସୁଆଁଳ ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ପିତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ଗଜେନ୍ଦ୍ରନାଥ ଦେଓ ଓ ମାତାଙ୍କ ନାମ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଦେବୀ । ସୁଆଁଳରେ ପ୍ରାଥମିକ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରି, ସେ କେନ୍ଦୁଝରଗଡ଼ ଗିବସନ୍ ଉଚ୍ଚ ବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ୧୯୪୬ମସିହାରେ ସମଗ୍ର ରାଜ୍ୟରେ ଦଶମ ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କରି ମାଟ୍ରିକ ପାସ କରିଥିଲେ । ଏହା ପରେ ୧୯୫୦ ମସିହରେ ରେଭେନ୍ସା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଶ୍ରେଷ୍ଠ ସ୍ନାତକ  ଭାବେ ଉତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ଉଡବର୍ଣ୍ଣ ପୁରସ୍କାର ଓ ମୟୂରଭଞ୍ଜ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ପଦକ ଲାଭ କରିଥିଲେ । ଆଲ୍ଲାହବାଦ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ୧୯୫୨ ମସିହାରେ ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଡିଗ୍ରୀ ହାସଲକରିଥିଲେ । ସେହିବର୍ଷ ସେ ରେଭେନ୍ସା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ(୧୯୫୨-୬୨) ଅଧ୍ୟାପକ ଭାବରେ ଯୋଗଦାନ କରିଥିଲେ । ଇତିମଧ୍ୟରେ ସେ ଓଡ଼ିଶା ସରକାରଙ୍କ ବୃତ୍ତି ଲାଭ କରି ଇଂଲଣ୍ଡର ମାଞ୍ଚେଷ୍ଟର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଗବେଷଣା କରିବାର ସୁଯୋଗ ପାଇଲେ । ସେଠାରେ ସେ ପଦାର୍ଥବିଜ୍ଞାନୀ ପଫେସର ଲିୟନ ରୋଜେନଫିଲ୍ଡଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱାବଧାନରେ ଗବେଷଣା କରି ୧୯୫୮ ମସିହାରେ ପିଏଚଡି ପାଇଥିଲେ । ତାପରେ ସେ ସ୍ୱଦେଶ ଫେରିଆସି କିଛିକାଳ ଅଧ୍ୟାପନା କରିଥିଲେ । ୧୯୬୨ ମସିହାରେ ସେ କାନପୁର ଆଇଆଇଟିରେ ଯୋଗଦେଇଥିଲେ । ୧୯୬୭ ମସିହାରେ ତାଙ୍କ ଆମେରିକାର କାର୍ନେଗୀ ମେଲନ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ୩ ବର୍ଷ ଗବେଷଣା କରିବାର ସୁଯୋଗ ମିଳିଲା । ସେଠାରୁ ଫେରି ସେ, ୧୯୬୯ ମସିହାରେ ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ନବଗଠିତ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନ ବିଭାଗରେ ମୁଖ୍ୟ ପଦ ଅଳଙ୍କୃତ କରିଥିଲେ । ଦୁଇଦଶନ୍ଧି(୧୯୬୯-୮୯) ବ୍ୟାପୀ ଏହି ପଦବୀରେ ଆସିନ ହୋଇଥିବା ଅବସରରେ, ସେ ବିଭାଗଟିର ଉତ୍ତୋରତ୍ତର ଉନ୍ନତି କରି ଜାତୀୟ ସ୍ଥରରେ ଏକ ଅଗ୍ରଣୀ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଭାବରେ ପରିଗଣିତ କରାଇ ପାରିଥିଲେ । ୧୯୭୦ ମସିହାରେ ତାଙ୍କ ପ୍ରଚେଷ୍ଟାରେ, ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ କମ୍ପ୍ୟୁଟର, ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନ ବିଭାଗରେ ଉପସ୍ଥାପିତ ହୋଇପାରିଥିଲା | ୧୯୮୯-୧୯୯୨ ଦେଓ ବ୍ରହ୍ମପୁର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର କୁଳପତି ଦାୟିତ୍ୱ ତୁଲାଇ ଥିଲେ ।  ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନର ପ୍ରତିଷ୍ଠା କାଳରେ ସମସ୍ତ ପ୍ରାରମ୍ବିକ କାର୍ଯ୍ୟ ଦେଓଙ୍କଦ୍ୱାରା ହିଁ ସମ୍ପାଦିତ ହୋଇଥିଲା ।
ଗବେଷଣା
କଣିକା ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନ ଓ କଠିନ ବସ୍ତୁ ବିଜ୍ଞାନ ପ୍ରଫେସର ଦେଓଙ୍କ ଗବେଷଣାର ମୁଖ୍ୟ ଥିଲା । ଏହା ବ୍ୟତିତ ସେ ଅଲଟ୍ରା ସୋନିକ, ତରଳବସ୍ତୁ ବିଜ୍ଞାନ ଆଦି ଏକାଧିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଗବେଷଣା କରିଥିଲେ । ଦେଶବିଦେଶର ବହୁ ପତ୍ରପତ୍ରିକାରେ ତାଙ୍କର ଶତାଧିକ ନିବନ୍ଧ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା । ପଦାର୍ଥବିଜ୍ଞାନୀ କଟକସ୍କିଙ୍କ ସହ ଗବେଷଣା କରି, ସେ ମୌଳିକ କଣିକାଙ୍କ କ୍ରିୟା ପ୍ରକ୍ରିୟା ବିଶ୍ଳେଷଣର ଏକ ଅଭିନବ ପଦ୍ଧତି ବାହାର କରିଥିଲେ, ଯାହା କଟକସ୍କି-ଦେଓ ପଦ୍ଧତି ନାମରେ ପରିଚିତ । ଏହା ବ୍ୟତିତ ସେ ଦୁର୍ବଳ ପ୍ରକ୍ରିୟା, ସବଳ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଓ ବିଦ୍ୟୁତ-ଚୁମ୍ବକିୟ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଗୁଡିକର ସମନ୍ୱିତ କ୍ଷେତ୍ରତତ୍ତ୍ୱ(ୟୁନିଫାଇଡ ଥିଓରୀ) ଉପରେ ଏକାଧିକ ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ । କଠିନ ବସ୍ତୁ ଗବେଷଣା କ୍ଷେତ୍ରରେ କ୍ଷେତ୍ରତତ୍ତ୍ୱ(ଫିଲଡ ଥିଓରୀ) ଗ୍ରୀନ-ଫଳନ ପଦ୍ଧତିର ବ୍ୟବହାରର ନୂତନ ଦିଗ ଉନ୍ମୋଚନ କରିବାରେ ସମଗ୍ର ଦେଶରେ ପ୍ରଥମ ଥିଲେ । ଏହି ସବୁ ବିଷୟରେ ଗବେଷଣା କରି ତାଙ୍କର ବହୁ ଛାତ୍ର ଡକ୍ଟରେଟ ଲାଭ କରିଛନ୍ତି । ତାଙ୍କ ଗବେଷଣାର ଲାଭ କେବଳ ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ, ରାଜ୍ୟ ବା ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ସିମିତ ନରହି, ମାଞ୍ଚେଷ୍ଟର ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ, କାର୍ନେଗୀ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ, ମାକ୍ସପ୍ଲାଣ୍ଟ ଇନଷ୍ଟିଚୁଟ, ଅବଦୁଷ ସଲାମ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ତାତ୍ତ୍ୱିକ ପଦାର୍ଥବିଜ୍ଞାନ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନକୁ ମଧ୍ୟ ପହଞ୍ଚିଛି ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:କେନ୍ଦୁଝର ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୨୯ ଜନ୍ମ ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୬ ମୃତ୍ୟୁ
ଡାରିଡୋରେକ୍ସାଣ୍ଟ
ଡାରିଡୋରେକ୍ସାଣ୍ଟ, ଏକ ବିକ୍ରୟ ନାମ କ୍ୱିଭିଭିକ୍, ନିଦ୍ରାହୀନତା ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ଏକ ଔଷଧ । ଯେଉଁମାନେ ଅତିକମରେ ତିନିମାସ ଧରି ଶୟନ ଅସୁବିଧାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଉଥିବେ, ସେମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ ଏବଂ କେବଳ ସ୍ୱଳ୍ପ ମିଆଦି ବ୍ୟବ‌ହାର ପାଇଁ ପରାମର୍ଶ ଦିଆଯାଏ । ଶୋଇବାର ଅଧ ଘଣ୍ଟା ପୂର୍ବରୁ ଏହାକୁ ପାଟିରେ ଦିଆଯାଏ ।
ସାଧାରଣ ପାର୍ଶ୍ୱ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ ମୁଣ୍ଡବିନ୍ଧା, ନିଦ୍ରାଳି ଭାବ ଏବଂ ଥକାପଣ ହୋଇପାରେ । ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ପାର୍ଶ୍ୱ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାରେ ଅବସାଅଦ, ନିଦ୍ରା ପକ୍ଷାଘାତ ଏବଂ ଜଟିଳ ଶୋଇବା ଆଚରଣ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହୋଇପାରେ । ଏହାର ଅପବ୍ୟବହାର ହେବାର ସଙ୍କଟ ଅପେକ୍ଷାକୃତ କମ୍ ରହିଛି । ଯକୃତ ଜନିତ ସମସ୍ୟା କିମ୍ବା ନିଦ୍ରାବେଶରେ ଏହା ବ୍ୟବହାର କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ । ଗର୍ଭାବସ୍ଥାରେ ବ୍ୟବ‌ହାର ଜନିତ ସୁରକ୍ଷା ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଅଟେ । ଏହା ଏକ ଡୁଆଲ୍ ଓରେକ୍ସିନ୍ ରିସେପ୍ଟର ଆଣ୍ଟାଗୋନିଷ୍ଟ (DORA) ଏବଂ ଓରେକ୍ସିନ କ୍ରିୟାକୁ ଅବରୋଧ କରି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ହୁଏ । ଏହା ଏକ ବେଞ୍ଜୋଡାଏଜେପିନ କିମ୍ବା ଜେଡ-ଡ୍ରଗ୍ ନୁହେଁ ।
୨୦୨୨ ମସିହାରେ ଆମେରିକା ଏବଂ ୟୁରୋପରେ ଡାକ୍ତରୀ ବ୍ୟବହାର ପାଇଁ ଡାରିଡୋରେକ୍ସାଣ୍ଟ ଅନୁମୋଦିତ ହୋଇଥିଲା । ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରରେ ୨୦୨୨ ମସିହାର ଏହାର ଏକ ମାସ ବ୍ୟବ‌ହାର ନିମନ୍ତେ ୪୭୦ ଡଲାର ଖର୍ଚ୍ଚ ହୁଏ । ୨୦୨୨ ସୁଦ୍ଧା ବ୍ରିଟେନରେ ଏହା ବ୍ୟବସାୟିକ ଭାବରେ ଉପଲବ୍ଧ ହୋଇନାହିଁ । ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ରରେ ଏହା ଏକ କାର୍ଯ୍ୟସୂଚୀ ଚତୁର୍ଥ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ପଦାର୍ଥ ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ମହାରାଜା କୃଷ୍ଣ ଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ଭେଷଜ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ
ଇତିହାସ
ଏହି ସରକାରୀ ମେଡିକାଲ କଲେଜ ଏସ ସି ବିର ସଂପ୍ରସାରିତ ଶାଖା ଭାବେ ୧୯୬୧ରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ଏହା ୧୯୬୨ରେ ପାରଳାଖେମୁଣ୍ଡି ଅଞ୍ଚଳର ମହାରାଜା କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତିଙ୍କ ନାମରେ ନାମିତ ହୋଇ ବ୍ରହ୍ମପୁରଠାରେ ସର୍ବସାଧାରଣଙ୍କ ଚିକିତ୍ସା ପାଇଁ ଖୋଲାଗଲା।
ଅନାମ ନାଏକ
ଅନାମ ନାଏକ ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ଥରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି । ୨୦୧୪ ମସିହାରେ ହୋଇଥିବା ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ଭବାନୀପାଟଣା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ୧୫ଶ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା କୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।
ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ
ଅନାମ ୧୯୯୦ ମସିହାରେ ଜିଲ୍ଲାପାଳ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟଠାରେ କନିଷ୍ଠ କିରାଣି ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ପରେ ଭବାନୀପାଟଣା ତହସିଲ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ୨୦୦୪ ମସିହାରେ ସରକାରୀ କିରାଣି ପଦରୁ ସ୍ୱେଚ୍ଛାକୃତ ଅବସର ନେଇଥିଲେ ।
ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ
ଅନାମ ନାଏକ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ବିଜୁ ଜନତା ଦଳ ର କର୍ମୀ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ର ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ଥରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି ।
ଚାକିରୀରୁ ଅବସର ନେବାପରେ ସେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ ରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ ଏବଂ ୨୦୦୪ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ସେ କଂଗ୍ରେସର ପାର୍ଥୀ ଭାବରେ ଭବାନୀପାଟଣା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ରୁ ନିର୍ବାଚନ ଲଢ଼ିଥିଲେ । ଏହି ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ସମୁଦାୟ ୪୫,୧୬୪ ଖଣ୍ଡ ଭୋଟ୍ ପାଇ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟି ର ପ୍ରାର୍ଥୀ ପ୍ରଦୀପ୍ତ କୁମାର ନାଏକ ଙ୍କଦ୍ୱାରା ପରାସ୍ତ ହୋଇଥିଲେ ।
୨୦୧୪ ମସିହାରେ ହୋଇଥିବା ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ଭବାନୀପାଟଣା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ରୁ ବିଜେଡିର ପ୍ରାର୍ଥୀ ଭାବରେ ନିର୍ବାଚନ ଲଢ଼ିଥିଲେ । ଏହି ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ବିଜୟୀ ହୋଇ ୧୫ଶ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।
ବିବାଦ
ଆୟ ବହିର୍ଭୂତ ସମ୍ପତ୍ତି ଠୁଳ ଅଭିଯୋଗରେ ତାଙ୍କୁ ଭିଜିଲାନ୍ସ ୨୪ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୨୦ରେ କଟକର ନିଆଳିରୁ ଗିରଫ କରିଥିଲା । ୩ କୋଟି ୪୦ ଲକ୍ଷରୁ ଅଧିକ ଟଙ୍କାର ସମ୍ପତ୍ତି ତାଙ୍କଠାରୁ ଜବତ କରାଯାଇଥିଲା । ୨୦୦୪ ମସିହାର ନିର୍ବାଚନ ସମୟରେ ସେ ସେ ତାଙ୍କ ନିର୍ବାଚନୀ ଏଫିଡେଫିଟରେ ସମ୍ପତ୍ତି ପରିମାଣ ମୋଟ ୩୫ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କା ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥିଲେ ଏବଂ ୨୦୧୪ ମସିହାରେ ସେ ବିଧାୟକ ଥିବା ସମୟ‌ରେ ଖଣି ଲିଜ୍‌ ପାଇଁ ଲାଞ୍ଚ କାରବାର ଅଭିଯୋଗର ଏକ ଷ୍ଟିଙ୍ଗ୍‌ ଅପରେସନର କ୍ୟାମେରାରେ ଧରାପଡ଼ିଥିଲେ ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ ଶ୍ରେଣୀ:କଳାହାଣ୍ଡି ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ ଶ୍ରେଣୀ:୧୫ଶ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
କିରଣ ଲେଖା ମହାନ୍ତି
କିରଣ ଲେଖା ମହାନ୍ତି (୧ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୨୬ - ୧୧ ମଇ ୧୯୯୭) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ ଥିଲେ । ସେ ୧୯୭୭ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶା ର ପିପିଲି ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ରୁ ଜନତା ଦଳ ର ପ୍ରତିନିଧି ଭାବରେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ର ୭ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ । କିରଣ ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନ ସମୟରେ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀ ଙ୍କ ଡାକରାରେ ୧୯୪୨ର ଭାରତ ଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନ ରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ ସେ ରମା ଦେବୀ ଏବଂ ମାଳତୀ ଦେବୀ ଙ୍କ ଭଳି ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀଙ୍କ ସହ ବନ୍ଦୀ ହୋଇ କାରାଗାରରେ ରହିଥିଲେ । ୧୯୪୫ ମସିହାରେ ମାଳତୀ ଦେବୀଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱାବଧାନରେ ସେ ତାଙ୍କର ଭଉଣୀ ଉତ୍ତରାଙ୍କ ସହ ମିଶି ଅନୁଗୋଳ ଠାରେ ବାଜି ରାଉତ ଛାତ୍ରାବାସ ନାମରେ ଏକ ଛାତ୍ରାବାସ ଖୋଲିଥିଲେ । ଏହି ଛାତ୍ରାବାସ ଆଦିବାସୀ ବାଳକ ବାଳିକାଙ୍କ ପାଇଁ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିଲା । ଭାରତ ଇଂରେଜ ଶାସନରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ସ୍ୱାଧୀନତା ପାଇବା ପରେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସ ରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ, ମାତ୍ର ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସେ ୧୯୫୭ ମସିହାରେ କଂଗ୍ରେସ ଦଳ ପରିତ୍ୟାଗ କରିଥିଲେ ଏବଂ ସର୍ବୋଦୟ ଆଇଡୋଲୋଜି ଅଧିନରେ କାମ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ୧୯୭୫ ମସିହାରେ ଭାରତରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିବା ଜରୁରୀ କାଳୀନ ପରିସ୍ଥିତି ସମୟରେ ସେ ଜନତା ଦଳରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ ।
ଜନ୍ମ ଓ ପରିବାର
କିରଣ ଲେଖା ମହାନ୍ତି ୧୯୨୬ ମସିହାର ଜାନୁଆରୀ ମାସ ୧ ତାରିଖରେ ପୁରୀ ଜିଲ୍ଲା ରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବାପା ଥିଲେ ବୈଦ୍ୟନାଥ ରାୟ । ସେ ଜୟକୃଷ୍ଣ ମହାନ୍ତିଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ । ଏହି ଦମ୍ପତ୍ତିଙ୍କର ସମୁଦାୟ ଚାରି ଜଣ ସନ୍ତାନ ଥିଲେ, ତନ୍ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ପୁଅ ଓ ତିନୋଟି ଝିଅ ଥିଲେ ।
ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମରେ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ଓ ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ
କିରଣ ଲେଖା ସେବାଗଡ଼ଠାରେ ଥିବା ଗାନ୍ଧିଆନ ଇନିଷ୍ଟିଚିଉଟ୍ ଫର୍ ରୁରାଲ୍ ରି-କନ୍‌ଷ୍ଟ୍ରକସନ୍‌ରେ ପାଠ ପଢ଼ିବା ସହ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ନେବା ପାଇଁ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ । ମାତ୍ର ଏହି ସମୟରେ ମହାତ୍ମା ଗାନ୍ଧୀଙ୍କର ଆଦର୍ଶ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅନୁପ୍ରାଣିତ ହୋଇ ସେ ଏହି ବିଦ୍ୟାଳୟ ପରିତ୍ୟାଗ କରିବା ସହ ପାଠପଢ଼ା ବନ୍ଦ କରି ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମ ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ । ସେହି ସମୟରେ ଗାନ୍ଧିଜୀଙ୍କର ଡାକରାରେ ଭାରତକୁ ଇଂରେଜ ଶାସନ ମୁକ୍ତ କରିବା ପାଇଁ ଭାରତ ଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳରେ ସେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ ।
ଭାରତଛାଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନ ସମୟରେ ତାଙ୍କୁ ଗିରଫ କରାଯାଇଥିଲା । ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନରେ ସକ୍ରିୟ ଥିବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ମହିଳାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରମା ଦେବୀ, ମାଳତୀ ଦେବୀ ଆଦି ମାନ୍ୟଗଣ୍ୟ ମହିଳାମାନେ ମଧ୍ୟ କିରଣ ଲେଖାଙ୍କ ସହ ଗିରଫ ହୋଇ କାରାଦଣ୍ଡ ଭୋଗିଥିଲେ । ସେମାନେ ୨ ବର୍ଷ ୬ ମାସ ଜେଲ ଦଣ୍ଡ ଭୋଗିବାପରେ ମୁକୁଳିଥିଲେ । ଏହି ସମୟରେ ଜେଲରେ କିରଣ ଲେଖା ପ୍ରକୃତ ଶିକ୍ଷାଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ ।
୧୯୪୫ ମସିହାରେ କିରଣ ଜେଲରୁ ମୁକିଳିଥିଲେ ଏବଂ ଜେଲରୁ ବାହାରିଲାପରେ ସେ ଅନୁଗୋଳଠାରେ ଏକ ଛାତ୍ରାବାସର ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ଆଦିବାସୀ ବାଳକ ବାଳିକାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସେ ମାଳତୀ ଦେବୀଙ୍କର ତତ୍ତ୍ୱାବଧାନରେ ତାଙ୍କ ଭଉଣୀ ଉତ୍ତରାଙ୍କ ସହ ମିଶି ଏହି ଛାତ୍ରାବାସ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ, ଯାହାର ନାମ ଥିଲା ବାଜି ରାଉତ ଛାତ୍ରାବାସ ।
ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ
୧୯୭୭ ଓଡ଼ିଶା ସାଧାରଣ ନିର୍ବାଚନରେ କିରଣ ଜନତା ଦଳର ପ୍ରତିନିଧି ଭାବରେ ପିପିଲି ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ନିର୍ବାଚନ ଲଢ଼ିଥିଲେ ଏବଂ ସେ ଏହି ନିର୍ବାଚନ ଜିତି ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ୭ମ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ୭ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ସେ ୧୯୭୭ରୁ ୧୯୮୦ ଯାଏଁ ବିଧାୟିକା ପଦରେ ରହି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।
ମୃତ୍ୟୁ
୧୯୯୭ ମସିହା ମଇ ମାସ ୧୧ ତାରିଖରେ କିରଣ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ । ମୃତ୍ୟୁବେଳକୁ ତାଙ୍କୁ ୭୧ ବର୍ଷ ବୟସ ହୋଇଥିଲା ।
ଜ୍ୟୋତିନ୍ଦ୍ର ନାଥ ମିତ୍ର
ଜ୍ୟୋତିନ୍ଦ୍ର ନାଥ ମିତ୍ର (ଜନ୍ମ: ୩୦ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୫୧) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ବିଜୁ ଜନତା ଦଳର କର୍ମକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି । ଜ୍ୟୋତିନ୍ଦ୍ର ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି । ୨୦୦୦, ୨୦୦୪ ଓ ୨୦୧୯ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ହୋଇଥିବା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ଖୋର୍ଦ୍ଧା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ଯଥାକ୍ରମେ ୧୨ଶ, ୧୩ଶ ଓ ୧୬ଶ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।
ଜନ୍ମ, ପରିବାର ଓ ଶିକ୍ଷା
ଜ୍ୟୋତିନ୍ଦ୍ର ନାଥ ମିତ୍ର ୧୯୫୧ ମସିହାର ଅକ୍ଟୋବର ମାସ ୨୦ ତାରିଖରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କ ନାମ ଶ୍ୟାମ ମାଧବ ମିତ୍ର ଓ ପତ୍ନୀଙ୍କ ନାମ ମମତା ଦେ । ତାଙ୍କର ଶିକ୍ଷାଗତ ଯୋଗ୍ୟତା ବିଜ୍ଞାନରେ ସ୍ନାତକ ।
ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ
ଜ୍ୟୋତିନ୍ଦ୍ର ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ବିଜୁ ଜନତା ଦଳର କର୍ମକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୫୧ ଜନ୍ମ ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ ଶ୍ରେଣୀ:ଖୋର୍ଦ୍ଧା ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ ଶ୍ରେଣୀ:୧୨ଶ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ ଶ୍ରେଣୀ:୧୩ଶ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ ଶ୍ରେଣୀ:୧୬ଶ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
୧୯ ଫେବୃଆରୀ
ବାହାର ଲିଙ୍କ
ଶ୍ରେଣୀ:ଫେବୃଆରୀ ଶ୍ରେଣୀ:ବଟଦ୍ୱାରା ତିଆରି ତାରିଖ ଲେଖା
ବାରିପଦା ମୁଢିମାଂସ
ବିଜୟ କୁମାର ମେଲାକା
ମୁଖପକ୍ଷାଘାତ
ମୁଖପକ୍ଷାଘାତ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ ବେଲ୍ସ ପାଲ୍‌ସି/Bell's palsy) ଏକ ମୁଖସ୍ନାୟୁ ପକ୍ଷାଘାତ (facial paralysis) ରୋଗ ଯାହା ଫଳରେ ରୋଗୀ ନିଜର ମୁଖମଣ୍ଡଳର ମାଂସପେଶୀମାନଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାକୁ ଅକ୍ଷମ ହୁଏ । ଏହାର ଲକ୍ଷଣ ସାମାନ୍ୟରୁ ସାଂଘାତିକ ହୋଇପାରେ । ଏହି ଲକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟରେ ମାଂସପେଶୀ ସ୍ଫୁରଣ (twitch), ଦୁର୍ବଳ ଓ ଗୋଟିଏ ପାଖ ବା ଉଭୟ ପାଖ ଚଳନ କରିବାକୁ ଅକ୍ଷମ ହୁଏ । ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟରେ ଆଖିପତା ଝୁଲିପଡ଼େ (drooping of the eyelid), ସ୍ୱାଦ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୁଏ, କାନ ଚାରିପାଖରେ ଯନ୍ତ୍ରଣା ହୁଏ ଓ ଅଧିକ ଜୋରରେ ଶବ୍ଦ ଶୁଣାଯାଇପାରେ । ସ୍ୱାଭାବିକ ଭାବରେ ଏହାର ଲକ୍ଷଣ ୪୮ଘଣ୍ଟାରେ ପ୍ରକାଶ ପାଏ ।
ମୁଖପକ୍ଷାଘାତର କାରଣ ଅଦ୍ୟାବଧି ଅଜ୍ଞାତ ଅଛି । ଏହାର ସଙ୍କଟ ଦାୟକ ରୋଗ: ମଧୁମେହ ଓ ସଦ୍ୟ ହୋଇଥିବା ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଶ୍ୱାସନଳୀ ସଂକ୍ରମଣ । କ୍ରାନିଆଲ ସ୍ନାୟୁ ୭ର (ଫେସିଆଲ ସ୍ନାୟୁ) କାର୍ଯ୍ୟ ସଠିକ୍ ଭାବେ ନ ହେଲେ ଏହି ରୋଗ ହୁଏ । ଅନେକଙ୍କ ମତରେ ଭୁତାଣୁଜନିତ ସଂକ୍ରମଣ ଯୋଗୁ ଫୁଲିଯାଇ ଏହି ପରିସ୍ଥିତି ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ । ରୋଗୀର ମୁଖ ଦେଖି ଏହି ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଏ ଓ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରୋଗ ନ ଥିବା ମଧ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ପଡ଼େ । ଫେସିଆଲ ସ୍ନାୟୁ ଦୁର୍ବଳ କରୁଥିବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ରୋଗମାନଙ୍କର ନାମ: ମସ୍ତିଷ୍କ ଅର୍ବୁଦ, ସ୍ଟ୍ରୋକ, ରାମସେ ହଣ୍ଟ ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ (Ramsay Hunt syndrome) ଓ ଲାଇମ ରୋଗ
ମୁଖର ଗୋଟିଏ ପାଖ ପକ୍ଷାଘାତ ରୋଗଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ବେଲ୍ସ ପାଲ୍‌ସି ସବୁଠାରୁ ସାଧାରଣ ରୋଗ (୭୦%) । ବାର୍ଷିକ ପ୍ରତି ୧୦,୦୦୦ ଲୋକରେ ୧ରୁ ୪ ଜଣକୁ ଏହି ରୋଗ ଆକ୍ରମଣ କରେ । ପ୍ରାୟ ୧.୫% ଲୋକଙ୍କ ଜୀବନରେ କେତେବେଳେ ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଏହି ରୋଗ ଆକ୍ରମଣ କରେ । ବୟସ ୧୫ରୁ ୬୦ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ଏହି ରୋଗ ଲୋକଙ୍କୁ ହୁଏ । ପୁରୁଷ ଓ ମହୀଳାମାନେ ସମ ଭାବରେ ଆକ୍ରାନ୍ତ ହୁଅନ୍ତି । ଏହି ରୋଗର ଫେସିଆଲ ସ୍ନାୟୁ ସ‌ହ ସମ୍ପର୍କ ଥିବା କଥା ପ୍ରଥମେ ସ୍କଟିସ ଶଲ୍ୟ ଚିକିତ୍ସକ ଚାର୍ଲ୍‌ସ ବେଲ (Charles Bell; ୧୭୭୪–୧୮୪୨) ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିବାରୁ ତାଙ୍କ ନାମାନୁସାରେ ଏହି ରୋଗର ନାମକରଣ କରାଯାଇଛି ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ମାନଙ୍କର ତାଲିକା
ଏହି ସାରଣୀରେ ପ୍ରଦତ୍ତ ପୂର୍ବତନ ରାଷ୍ଟ୍ରପତିମାନଙ୍କର ନାମ ସେହି କ୍ରମରେ ଦିଆ ଯାଇଛି ଯେଉଁ କ୍ରମରେ ସେମାନେ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ନିର୍ବାଚନ ଜିତିଥିଲେ। ତେଣୁ ବରାହଗିରି ଭେଙ୍କଟଗିରି, ମହମ୍ମଦ ହିଦାୟତୁଲ୍ଲା, ଏବଂ ବସପ୍ପା ଦନାପ୍ପା ଜତ୍ତୀ, କାମଚଳା ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଥିବାରୁ ସେମାନଙ୍କ ନାମ ଏହି ସାରଣୀରେ ଦିଆ ଯାଇ ନାହିଁ । ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି କୌଣସି ରାଜନୈତିକ ଦଳର ନ ହେଲେ ବି ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ରୂପେ ନିର୍ବାଚିତ ହେବା ଆଗରୁ ସେମାନେ ଯେଉଁ ଦଳର ନେତା ଥିଲେ, ତାଙ୍କ ନାମ ଆଗରେ ସେଇ ଦଳର ନାମ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ତାଲିକା ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତରେ ଜନ୍ମିତ ବ୍ୟକ୍ତି
President van India
୧୩
୧୩ ଗ୍ରେଗୋରି ପାଞ୍ଜି ଅନୁସାରେ ଏକ ସାଧାରଣ ବର୍ଷ ଅଟେ |
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୩
ଶ୍ରୀଲଙ୍କା
ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ଏସିଆ ମହାଦେଶ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଏକ ଦେଶ । ୧୯୭୨ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହା ସିଲୋନ ନାମରେ ପରିଚିତ ଥିଲା । ୧୯୪୮ ମସିହାରେ ଏହା ବିଟିଶ ଶାସନରୁ ମୁକ୍ତ ହୋଇ ଏକ ସ୍ୱାଧୀନ ରାଷ୍ଟ୍ରରେ ପରିଣତ ହୋଇଥିଲା ।
ଭୂଗୋଳ
ଏହା ଭାରତ ମହାସାଗରର ଦକ୍ଷିଣ ପୂର୍ବରେ ଥିବା ଏକ ଦ୍ୱୀପପୁଞ୍ଜ । ଏହା ଏକ ପ୍ରମୁଖ ସମୁଦ୍ର ପଥ ନିକଟବର୍ତ୍ତି | ଦେଶର ସମୁଦାୟ କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ୬୫,୬୧୨ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର, ଯେଉଥିରୁ ୬୨,୭୦୭ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର ସ୍ଥଳଭାଗ ଏବଂ ୨,୯୦୫ କିଲୋମିଟର ଜଳଭାଗ | ଏହାର ଉପକୂଳ ରେଖା ୧,୩୪୯ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର (୮୩୦ ବର୍ଗ ମାଇଲ) ଲମ୍ବ | ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର ମୁଖ୍ୟ ଦ୍ୱୀପର କ୍ଷେତ୍ରଫଳ ୬୫,୨୬୮ କିଲୋମିଟର; ଏହା କ୍ଷେତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ବିଶ୍ୱର ପଚିଶତମ ବୃହତ୍ତମ ଦ୍ୱୀପ  | ଅବଶିଷ୍ଟ ୩୪୨ ବର୍ଗ କିଲୋମିଟର ଅଞ୍ଚଳ ଡଜନେ ଛୋଟ ଦ୍ୱୀପପୁଞ୍ଜର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ |ଏହି ଛୋଟ ଦ୍ୱୀପପୁଞ୍ଜର ବୃହତ୍ତମ ଦ୍ୱୀପ, ମନ୍ନାର୍ ଦ୍ୱୀପ, ଯାହା ଆଦାମ ସେତୁ ଆଡକୁସ୍ଥିତ ।
ଶ୍ରୀଲଙ୍କାର ଜଳବାୟୁକୁ କ୍ରାନ୍ତୀୟ ମୋୖସୁମୀ ପ୍ରଭାବିତ କରେ: ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ମୋୖସୁମୀ (ଡିସେମ୍ବରରୁ ମାର୍ଚ୍ଚ) ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ-ପଶ୍ଚିମ ମୋୖସୁମୀ (ଜୁନ୍ରୁ ଅକ୍ଟୋବର) |ଏହାର ଭୂଭାଗରେ ପ୍ରାୟତଃ ସମତଳ ବା ଅସମାନ ସମତଳ ଭୁମି ଓ ଦକ୍ଷିଣ-କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଆଭ୍ୟନ୍ତର ପାର୍ବତ୍ୟାଞ୍ଚଳ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ | ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ଥାନ ହେଉଛି ୨,୫୨୪.୧୩ ମିଟର (୮,୨୮୧.୩ ଫୁଟ) ଉଚ୍ଚ ପିଡୁରୁଟାଲାଗାଲା ପର୍ବତ ଶିଖର | ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ଚୂନ ପଥର, ଗ୍ରାଫାଇଟ୍, ମିନେରାଲ୍ ବାଲି, ରତ୍ନ ପଥର, ଫସଫେଟ୍, ଏବଂ ଜଳ ବିଦ୍ୟୁତ୍ ଶକ୍ତି ଭଳି ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ପଦଗୁଡ଼ିକରେ ସମୃଦ୍ଧ |
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଏସିଆର ଦେଶ
୫୭୦
୫୭୦ ଗ୍ରେଗୋରି ପାଞ୍ଜି ଅନୁସାରେ ଏକ ସାଧାରଣ ବର୍ଷ ଅଟେ |
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୫୭୦ ଶ୍ରେଣୀ:ବଟ ତିଆରି ବର୍ଷ ଲେଖା
ବେଲୋନିଆ
ଭୌଗଳିକ ଅବସ୍ଥିତି
୨୩.୨୫୧୮ ଉତ୍ତର ଅକ୍ଷାଂଶ ଓ ୯୧.୪୫୪୧ ପୂର୍ବ ଦ୍ରାଘିମାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ସମୁଦ୍ର ପତନଠାରୁ ଏହା ୭୫ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚତାରେ ରହିଛି ।
ଜନସଂଖ୍ୟା ଓ ସାକ୍ଷରତା
୨୦୦୧ ମସିହାର ଭାରତୀୟ ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ, ସହରର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା ୧୫୬୮୭ ଅଟେ । ସେଥି ମଧ୍ୟରୁ ୫୧.୫୧% ଜଣ ପରୁଷ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ୪୮.୪୯% ଜଣ ନାରୀ ଅଟନ୍ତି । ର ସାକ୍ଷରତା ହାର ୮୪.୭୪% ଅଟେ । ଏହା ଜାତୀୟ ହାରଠାରୁ -୧୯.୯୦% ପ୍ରତିଶତ କମ ଅଟେ । ସେଥିରୁ ୪୫.୪୫% ପ୍ରତିଶତ ପୁରୁଷ ଓ ୩୯.୨୯% ନାରୀ ଅଟନ୍ତି । ୮.୫୫% ଲୋକ ସେଠାରେ ୬ ବର୍ଷ ବୟସରୁ କମ ବୟସ୍କ ଅଟନ୍ତି ।
ଭାଷା
ବଙ୍ଗାଳୀ, କୋକବୋରୋକ ର ସରକାରୀ ଭାଷା ଅଟେ ।
ବାହାର ଲିଙ୍କ
ଶ୍ରେଣୀ:ତ୍ରିପୁରାର ସହର
ଶ୍ରେଣୀ:ବଟ ତିଆରି ଭୌଗଳିକ ପ୍ରସଙ୍ଗ
ନବକଳେବର
ଜଗନ୍ନାଥ ମନ୍ଦିରରେ ଜଗନ୍ନାଥ, ବଳଭଦ୍ର, ସୁଭଦ୍ରା ଓ ସୁଦର୍ଶନ ପୁରୁଣା ଶରୀର ତେଜି ନୂତନ ଶରୀର ଧାରଣ ନବକଳେବର ବୋଲି ଜଣା । ପରମ୍ପରା ଅନୁସାରେ ଯେଉଁ ବର୍ଷ ଯୋଡ଼ା ଆଷାଢ଼ ପଡ଼େ ସେହିବର୍ଷ ନବକଳେବର ପାଳନ ହୁଏ । ଯୋଡ଼ା ଆଷାଢ଼ ସାଧାରଣତଃ ୮ ବର୍ଷରେ, ୧୧ ବର୍ଷରେ କିମ୍ବା ୧୯ ବର୍ଷରେ ପଡ଼ିଥାଏ । ୨୦୧୫ ନବକଳେବର ୧୯ ବର୍ଷର ବ୍ୟବଧାନ ପରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଇଥିଲା । ଏହା ପୂର୍ବରୁ ୧୭୩୩, ୧୭୪୪, ୧୭୫୨, ୧୭୭୧, ୧୭୯୦, ୧୮୦୯, ୧୮୨୮, ୧୮୩୬, ୧୮୫୫, ୧୮୭୪, ୧୮୯୩, ୧୯୧୨, ୧୯୩୧, ୧୯୫୦, ୧୯୬୯, ୧୯୭୭ ଓ ୧୯୯୬ ମସିହାରେ ନବକଳେବର ହୋଇଥିଲା । ପରବର୍ତ୍ତୀ ନବକଳେବର ୨୦୩୪ ମସିହାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେବ ।
ନବକଳେବର ତାତ୍ପର୍ଯ୍ୟ
'ଶେତାଶ୍ୱେତୋରୋପନିଷଦ'ଅନୁସାରେ ଯେଉଁ ଶକ୍ତି ହସ୍ତପଦ ନଥାଇ ମଧ୍ୟ ସର୍ବାଧିକାରୀ,ଚକ୍ଷୁ ନଥାଇ ସର୍ବାଦର୍ଶୀ,କର୍ଣ୍ଣ ନଥାଇ ସର୍ବଶ୍ରୋତା,ଯେ ସର୍ବଜ୍ଞାତା,ସେ ହିଁ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ।ବିଷ୍ଣୁ ସହସ୍ର ନାମରେ କୁହାଯାଇଅଛି ଭାରତୀୟ ଶବ୍ଦରେ ପୁରୁଷ ଶବ୍ଦ ଆତ୍ମା ଓ ପରମାତ୍ମା ଅର୍ଥରେ ବ୍ୟବହୃତ।ତେଣୁ ପୁରୁଷୋତମ ଶବ୍ଦ ଇନ୍ଦ୍ରିୟାତୀତ।
ସ୍ୱଇଛାରେ ପରଂବ୍ରହ୍ମ  ଦାରୁ ଶରୀର ଧାରଣ କରିଛନ୍ତି।ପରଂବ୍ରହ୍ମଙ୍କ ଦାରୁ ରୂପର ନାମ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ,ତତ୍ତ୍ୱ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଏବଂ ଲୀଳା ମଧ୍ୟ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଧାମରେ।ନିର୍ଗୁଣ ନିରାକାର ପରଂବ୍ରହ୍ମଙ୍କର ସଗୁଣ ବିଗ୍ରହ ହେଉଛି ଦାରୁ ଶରୀର।ପରଂବ୍ରହ୍ମ  ହେଉଛନ୍ତି ଅବିନଶ୍ୱର ଅଥଚ ନୀଳାଚଳରେ ସେ ନଶ୍ୱର ଦାରୁ ରୂପରେ ବିରାଜମାନ।ବ୍ରହ୍ମ ଅକ୍ଷର ପୁରୁଷ।ଦାରୁ ବିଗ୍ରହ କ୍ଷରପୁରୁଷ,ଯାହାକି ମର୍ତ୍ତ୍ୟ ମାନବ ପାଇଁ ଅଦୃଶ୍ୟ ବ୍ରହ୍ମର ଏକ ସ୍ଥୂଳ ପରିପ୍ରକାଶ।
'କାଶ୍ୟାପ ଶିଳ୍ପ' ଶାସ୍ତ୍ର ଓ ବରାହ ମିହିରଙ୍କ 'ବୃହତ ସଂହିତା' ଅନୁଯାୟୀ ମଣିର ପ୍ରତିମା ହିତ ସାଧନ କରାଏ।ସୁବର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରତିମା ପୃଷ୍ଟି ସାଧନ କରାଏ।ଚାନ୍ଦି ପ୍ରତିମା ଯଶ ପ୍ରାପ୍ତି କରାଏ।ତମ୍ବା ପ୍ରତିମା ସନ୍ତାନ ବୃଦ୍ଧି କରାଏ।ପାଷାଣ ଶିବଲିଙ୍ଗ ଲାଭ କରାଏ।କାଠ ଓ ମୃତ୍ତିକା ନିର୍ମିତ ମୂର୍ତ୍ତି ଆୟୁ, ଶ୍ରୀ,ବଳ ଓ ବିଜୟ ଦାନ କରାଏ।ଏଣୁ ପ୍ରଭୁ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ବଳରେ ଦାରୁ ହୋଇ ସଂସାର ଜନଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାରିବା ପାଇଁ ରାଜା ଇଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନଙ୍କୁ ବିଗ୍ରହ ନିର୍ମାଣ କରିବା ପାଇଁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଇଥିଲେ।ଦାରୁମୂର୍ତ୍ତୀ ଗଠନ ପରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରାଣ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପୁରୁଷ ସୂକ୍ତ ମନ୍ତ୍ରରେ ହୋଇଥିବା ଓ ପୂଜା ପ୍ରକରଣରେ ପ୍ରବଣ ନ୍ୟାସ ସମୟରେ ବଲଭଦ୍ରଙ୍କୁ 'ଅ' କାର, ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କୁ 'ଉ' କାର ଓ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କୁ 'ମ' କାର ରୂପେ ମନନ କରାଯାଏ।
ସ୍କନ୍ଧ ପୁରାଣରୁ ଜଣାଯାଏ,ମହୋଦଧୀରେ ଯେଉଁ ଅପୌରୁଷେୟ ଦାରୁ ଭାସୁଥିଲା,ସେହି ଦାରୁରେ ଚତୁର୍ଦ୍ଧାମୂର୍ତ୍ତି ନିର୍ମାଣ ହୋଇଛନ୍ତି।ଏଥିରୁ ଜଣାଯାଏ,ବେଦୋକ୍ତ ପରଂବ୍ରହ୍ମ, ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ହିଁ ନିଳାଚଳରେ ଦାରୁରୂପରେ ଲୀଳା କରୁଅଛନ୍ତି।ପ୍ରତିମା ଲକ୍ଷଣ ସୌଧଗମ ଗ୍ରନ୍ଥରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି ଅଶ୍ୱତ୍ୱ,ଶାଳ,ପିଆଶାଳ,ଶିଂଶପା ,ଖଇର,କେନ୍ଦୁ,ଗମ୍ଭାରି,ଦେବଦାରୁ,ମୁଣ୍ଡି,ନିମ୍ବ ଆଦି ବିଭିନ୍ନ ବୃକ୍ଷରେ ବିଗ୍ରହ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇପାରେ।ବାମଦେବ ସଂହିତାରେ ଉଲ୍ଲେଖ ଅଛି ଯେ ବିଭିନ୍ନ ବୃକ୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ନିମ୍ବ ବୃକ୍ଷ ପ୍ରକୃଷ୍ଟ।
"ନିମ୍ବ ପ୍ରଧାନମେତେଷାଂ ପ୍ରତିମାନାଂ ବିନିର୍ମିତୌ।" ଭବିଷ୍ୟ ପୁରାଣ ମତରେ ନିମ୍ବ ଦାରୁ ନିର୍ମିତ ବିଗ୍ରହ ସର୍ବବର୍ଣ୍ଣ ପୂଜ୍ୟ।ଆଗମ ଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ନିମ୍ବ ବୃକ୍ଷ ପୁରୁଷ ବୃକ୍ଷ,ଶକ୍ତ ଓ ଶେଷ୍ଠ।ଏହା ବିଷ୍ଣୁ ବିଗ୍ରହ ନିର୍ମାଣ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟ। ଜାତି,ଧର୍ମ, ବର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ବିଶେଷରେ ଜଗତଜନଙ୍କ ନାଥ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ବିଗ୍ରହ ନିମ୍ବ  ଦାରୁରେ ହେବା ବିଧେୟ।
ଅନ୍ୟ ପକ୍ଷରେ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ନାଭିକମଳରେ ଥିବା ବ୍ରହ୍ମଙ୍କର ସ୍ୱରୂପ,ବର୍ଣ୍ଣ,ରୂପ ଆକାର କଣ?କି ବସ୍ତୁ?ତାହା କେହି ଏପରିକି ଘଟ ପରିବର୍ତ୍ତନକାରୀ ଦଇତାପତି ମଧ୍ୟ ଜାଣନ୍ତି ନାହିଁ।ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗୋପ୍ୟ,ରହସ୍ୟମୟ। ବ୍ରହ୍ମ(ବୁଦ୍ଧଦେବଙ୍କ ବାମ କଳ ଦାନ୍ତ,ତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଭାବିତ ଅଷ୍ଟଧାତୁ ନିର୍ମିତ ଯନ୍ତ୍ର,ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ଅପୋଡାପିଣ୍ଡ,ପାରଦପୂର୍ଣ୍ଣ ବକ୍ଷ,ଇଂଦ୍ରଦୁମ୍ନ ପ୍ରାପ୍ତ ପ୍ରଥମ ଦାରୁର ଅଂଶ ବିଶେଷ,ଜୀବନ୍ତ ଶାଳଗ୍ରାମ ,ଏକ ମୂଲ୍ୟବାନ ଆକର୍ଷକ ମଣି ବିଶେଷ,ଯାହାକି ଚନ୍ଦନ,କସ୍ତୁରୀ,ତୁଳସୀ,ଫୁଲ(ଜୁଇ)ଦ୍ୱାରା ଆଚ୍ଛାଦିତ ଓ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ଏସବୁ ଜୀବନ୍ତ)ଏବଂ ମସ୍ତକରେ ଶୋଭିତ ମରକତ ମଣିର ତେଜସକ୍ରିୟାତାକୁ କେବଳ ନିମ୍ବ ଦାରୁ ହିଁ ଧାରଣ କରିପାରେ। କେବଳ ପରଂବ୍ରହ୍ମ ହିଁ ଉକ୍ତ ମରକତ ମଣି ଧାରଣ କରିପାରିବେ। ଅନ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତି ବା ବସ୍ତୁ ଏହାକୁ ଧାରଣ କଲେ ବିଲୁପ୍ତ ହୋଇଯିବେ।
ଏପରିକି ନିମ୍ବ ଦାରୁ ମଧ୍ଯ ଏକାଦିକ୍ରମେ ଏକ ବର୍ଷ ମରକତମଣି  ଧାରଣ କଲେ ନଷ୍ଟ ହୋଇଯିବାର ସମ୍ଭାବନା ଥିବାରୁ ୩୬୫ ଦିନର କ୍ରମକୁ ଭଙ୍ଗ କରିବା ପାଇଁ ରଥଯାତ୍ରାଠାରୁ ଚିତାଲାଗି ଅମାବାସ୍ୟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପ୍ରାୟ ଏକମାସ ପାଇଁ ମରକତ ମଣିକୁ ଶ୍ରୀବିଗ୍ରହଙ୍କ ମସ୍ତକରୁ ଓହ୍ଲାଇ ଦିଆଯାଏ।ବ୍ରହ୍ମସ୍ପର୍ଶରେ ଜଡ଼ବସ୍ତୁ ସତେଜ ହୋଇଯାନ୍ତି। କିନ୍ତୁ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ପରଂବ୍ରହ୍ମ। ସେହିଦୃଷ୍ଟିରୁ ଦାରୁମୂର୍ତି ପରଂବ୍ରହ୍ମ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ଚେତନ। ସେ ଦେବତାମାନଙ୍କର ଦେବତା ଓ ବିଶ୍ୱ ବ୍ରମହାଣ୍ଡ  ମାଳ ମାଳ ହୋଇ ତାଙ୍କ ଲୋମକୂପ ମୂଳରେ ବିରାଜୁଛନ୍ତି। ତେଣୁ ମନୁଷ୍ୟ ଭଳି ଆଚରଣ କରୁଥିବା ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ବାହ୍ୟଦୃଷ୍ଟିରେ ନବକଳେବର ହୁଅନ୍ତି। "ଯଥାଦେହେ ତଥା ଦେବେ।"
ଶାସ୍ତ୍ର ମତରେ,ଅର୍ଚା ବିଗ୍ରହ ୫ପ୍ରକାର।ଯଥା- ମଣିବିଗ୍ରହ,ଧାତୁବିଗ୍ରହ,ଚିତ୍ର ବିଗ୍ରହ,ମୃଣ୍ମ ୟ ବିଗ୍ରହ ଓ ଦାରୁ ବିଗ୍ରହ।ମଣି ବିଗ୍ରହଙ୍କ ଆୟୁ ୧୦ ସହସ୍ର ପରିମିତ ବର୍ଷ।ଧାତୁ ବିଗ୍ରହ ଆୟୁ ୧ସହସ୍ର ବର୍ଷ।ଚିତ୍ର ପ୍ରତିମାର ଆୟୁ ୧ବର୍ଷ।ମୃଣ୍ମୟ ବା ମାଟି ପ୍ରତିମାର ପରମାୟୁ ୧ମାସ।କିନ୍ତୁ ଦାରୁ ବିଗ୍ରହ ପରମାୟୁ ୧୨ ବର୍ଷ।
ଚାନ୍ଦ୍ରମାସ ଓ ସୌରମାସ ମଧ୍ୟରେ ସାମ୍ୟ ରକ୍ଷା ପାଇଁ ପ୍ରତି ୩୨ମାସରେ ଗୋଟିଏ ଅଧିମାସ,ମଳ ମାସ ବା ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ମାସ ପଡେ।ମଳମାସ ପୁରାଣ ଅନୁଯାୟୀ ଯେଉଁବର୍ଷ ଉକ୍ତ ଅଧିମାସ ଆଷାଢ଼ ମାସରେ ପଡେ ବା ଯୋଡ଼ା ଆଷାଢ଼ ହୁଏ ସେହି ବର୍ଷ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ନବକଳେବର ହୁଅନ୍ତି। ନବକଳେବର ପ୍ରକିୟାର ଶୁଭାରମ୍ଭ ହୁଏ।ଚୈତ୍ରମାସ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଦଶମୀ ତିଥିରେ।ବସନ୍ତିକ ଦଶହରା ଦିନ।ଦାରୁ ଅନ୍ୱେଷଣରେ ଯାଉଥିବା ସେବକ,କର୍ମଚାରୀ,ବନଯାଗଯାତ୍ରା,କାକଟପୁର ମଙ୍ଗଳା, ମାଉସୀ ମା,ବନଯାଗ ଦଳ ଓ ଦେଉଳିମଠ,ସ୍ୱପ୍ନାଦେଶ,ଦାରୁ ଲକ୍ଷଣ,ଦାରୁ ଛେଦନ,ଶଗଡି ସାହାଯ୍ୟରେ ଦାରୁ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆନୟନ,ଆଲାମଚଣ୍ଡୀ ପ୍ରସଙ୍ଗ,ବିଗ୍ରହ ନିର୍ମାଣ,ଯଜ୍ଞଗୃହ,ନିର୍ମାଣ ମଣ୍ଡପ,ଅଧିବାସୀ ଗୃହ,ନୃସିଂହଗୃହ ଓ ନ୍ୟାସଦାରୁଗୃହ,ଘଟ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଓ ପୁରାତନ ବିଗ୍ରହମାନଙ୍କର କୋଇଲି ବୈକୁଣ୍ଠରେ ସଂସ୍କାର,ଦଇତାପତିମାନଙ୍କର ହବିଷ୍ୟ ଓ ଶୁଦ୍ଧିକ୍ରିୟା ଇତ୍ୟାଦି ବିଧି ବିଧାନ ଏକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଆଲୋଚନାର ଅପେକ୍ଷା ରଖେ।ଏସବୁରେ ଅନେକ ଗୋପନୀୟତା ଥିଲେ ମଧ୍ଯ ପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅଲୌକିକତା ଓ ମାନବୀୟ ଲୀଳାକୁ ଜାଣିବା ପାଇଁ ଭକ୍ତ ସଦାସର୍ବଦା ବ୍ୟାକୁଳ।ଦାରୁ ମହା ପ୍ରଭୁଙ୍କର ଅସ୍ଥି।ରକ୍ତ ହେଉଛି ଲାଲ ରଙ୍ଗର ପଟ୍ଟବସ୍ତ୍ର।ଶିରା ହେଉଛି ପାଟ ଡୋର।ମାଂସ ହେଉଛି ଅଷୁଅ।ମଣିଷ ଶରୀର ଭଳି ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଶରୀର ଗଢ଼ା ଯାଇଥାଏ।ଯବଶାସ୍ତ୍ର ଅନୁଯାୟୀ ମଣିଷ ଭଳି ମହାପ୍ରଭୁ ପ୍ରତି ବୁଧବାର କ୍ଷୌର କର୍ମ(ବନଲାଗି) ହୁଅନ୍ତି।ଅର୍ଥାତ ପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଶ୍ରୀମୁଖ ଶୃଙ୍ଗାର ହୁଏ।ଶୀତ ହେଲେ ଘୋଡ଼ି ହଅନ୍ତି।ଗରମ ହେଲେ ଚନ୍ଦନ ଲଗାଇ ଚାପ ଖେଳନ୍ତି।ଚରମ ସେବା ହୁଅନ୍ତି।ବିଡିଆ ପାନ ମହୋଣି ହୁଅନ୍ତି।ପଣା ପିଅନ୍ତି।୧୦୮ଗରା ସୁନା କୂଅ ପାଣି ଗାଧୋଇ ଜ୍ୱରରେ କମ୍ପତି।ଅଣସର ନୀତି ପାଳିତ ହୁଏ।ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାଠାରୁ ଆଷାଢ଼ ମାସ ଅମାବାସ୍ୟା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୧୫ ଦିନ ସମୟକୁ ଅଣସର କୁହାଯାଏ।ଯେଉଁ ବର୍ଷ ନବକଳେବର ହୁଏ,ସେ ବର୍ଷ ଅଣସର ଦେଢମାସ ହେଇଥିବାରୁ ଏହାକୁ ମାହାଅଣସର କୁହାଯାଏ।ପ୍ରଥମ ଭାଗରେ ମୂର୍ତ୍ତି ନିର୍ମାଣ,ବ୍ରହ୍ମସ୍ଥାପନ ଆଦି କର୍ମ,ଦୁତୀୟ ଭାଗରେ ଶୁଦ୍ଧିକ୍ରିୟା ଏବଂ ତୃତୀୟ ଭାଗରେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ପରି ଅଣସର ନୀତି ପାଳିତ ହୁଇଥାଏ।ଏହାପରେ ଠାକୁର ମାଙ୍କର ନବଯୌବନ ଦର୍ଶନ ଏବଂ ଆଷାଢ଼ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଦୁତୀୟା ତିଥିରେ ବିଶ୍ୱବିଖ୍ୟାତ ଶ୍ରୀଗୁଣ୍ଡିଚା ବା ରଥଯାତ୍ରା ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୁଏ।
ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ନବକଳେବର ଲୋକଶିକ୍ଷମୂଳକ।ବ୍ରହ୍ମ ସତ୍ୟ ଜଗତ ମିଥ୍ୟା,ଜାତସ୍ୟ ହି ଧ୍ରୁବେ ମୁର୍ତ୍ୟୁ।ମର୍ତ୍ୟ ମଣ୍ଡଳେ ଦେହ ବହି ଦେବତା ହୋଇଲେ ବା ଯଥା ମରଇ ବା ଯଥା ଦେହ ତଥା ଦେହର ବାର୍ତା ପ୍ରଚାର କରେ।
୨୦୧୫ ନବକଳେବର କାର୍ଯ୍ୟସୂଚୀ
ଆସନ୍ତା ନବକଳେବର ୨୦୧୫ ମସିହାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେବ ।
ଅର୍ପିତା ସିଂହ
thumb|ଅର୍ପିତା ସିଂହ ଅର୍ପିତା ସିଂହ,  ଜଣେ ସାଂପ୍ରତିକ ଭାରତୀୟ  ମହିଳା ଚିତ୍ରକାର । ସେ ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ପଶ୍ଚିମ ବଙ୍ଗ [./Arpita_Singh#cite_note-ContemporaryWomenArtists-1 [1] ]ରେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ ବର୍ତ୍ତମାନ  ନୂଆ ଦିଲ୍ଲୀର ନିଜାମୁଦ୍ଦିନଠାରେ ଅବସ୍ଥାନ କରୁଛନ୍ତି । ସେ କାଣେ ଚିତ୍ରକାର ପରମଜିତ ସିଂହଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଛନ୍ତି ଓ ତାଙ୍କର ଝିଅ ଅଞ୍ଜୁମ ସିଂହ ମଧ୍ୟ ଜଣେ ଚିତ୍ରକାର ।
ନବକଳେବର
ବନଯାଗ ଯାତ୍ରା
ନବକଳେବର ସମୟରେ ନୂତନ ବିଗ୍ରହ ନିର୍ମାଣାର୍ଥେ ଦାରୁବ୍ରହ୍ମ (ନିମ କାଠ) ସଂଗ୍ରହ ନିମନ୍ତେ 'ବନଯାଗ ଯାତ୍ରା' ନାମକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଯାତ୍ରା (ଦାରୁବ୍ରହ୍ମ ଅନ୍ୱେଷଣ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ) ପାଳିତ ହୁଏ । ଦଇତାପତିମାନେ ବଣରେ ଦାରୁ ଖୋଜି ବୁଲନ୍ତି । ସେଥିାଇଁ ଏହାର ନାମ ବନଯାଗ ଯାତ୍ରା କୁହାଯାଏ । ବାସନ୍ତିକ ଦୁର୍ଗାପୂଜା ଦଶହରା ଅର୍ଥାତ ଚୈତ୍ରମାସ ଶୁକ୍ଳପକ୍ଷ ଦଶମୀ ଦିନ ମଧ୍ୟାହ୍ନଧୂପ ଅବକାଶରେ ଶ୍ରୀଜୀଉଙ୍କ ବିଶେଷ ପୂଜା ପରେ ଏହାର ଅୟମାରମ୍ଭ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ଦିନ କୋଇଲି ବୈକୁଣ୍ଠରେ ଦାରୁଗୃହ ଓ ଯଜ୍ଞଶାଳା ଅନୁକୂଳ କର୍ମ ମଧ୍ୟ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ ।
ଅର୍ପିତା ସିଂହ
ଅର୍ପିତା 1954 ମସିହାରୁ 1959 ମସିହା ଯାଏ ନୂଆ ଦିଲ୍ଲୀସ୍ଥିତ ଦିଲ୍ଲୀ ପଳିଟେକ୍ନିକରେ ଆର୍ଟ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିବା ପରେ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ କୁଟୀର ଶିଳ୍ପ ପୁନର୍ବିନ୍ୟାସ ପ୍ରକଳ୍ପରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ସେହି ଅବସରରେ ସେ ଭାରତର ଅନେକ ପାରମ୍ପରିକ କଳା ଓ ବୁଣାକାରମାନଙ୍କ ସହ ଭେଟ ହୋଇ ତାଙ୍କର କଳାକୃତିଦ୍ୱାରା ଅନେକ ଅନୁଭବ ହାସଲ କରିଥିଲେ । ସେହି ଅନୁଭବ ତାଙ୍କର ଚିତ୍ରାଙ୍କନ ମାନଙ୍କରେ ଉପଯୋଗ କରି ସୁନ୍ଦର ଚିତ୍ର ସବୁ ଅଙ୍କନ କରିଥିଲେ । 1970 ଦଶକ ଆଡକୁ ସେ ମୁଖ୍ଯତଃ କଳା ଧଳା ଭୌତିକ ଢଙର ଚିତ୍ରାଙ୍କନ ସବୁ କରିଥିଲେ ।.
କିନ୍ତୁ ତଦ-ପାଶ୍ଚ୍ୟତ ସେ ତାଙ୍କର ଶୈଳୀରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣି ବଙ୍ଗଳାର ଲୋକ ଚିତ୍ର ଅଙ୍କନ ପ୍ରତି ଅଧିକ ଦୃଷ୍ଟି ଦେଇଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଚିତ୍ରାଙ୍କନ ଗୁଡିକରେ ସାଧାରଣ ଗ୍ରାମୀଣ ମହିଳା ମାନଙ୍କ ଚିତ୍ର  ପ୍ରତି ଅଧିକ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଦଉଥିଲେ । ମହିଳାମାନେ ଦୈନନ୍ଦିନ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବାର ଦୃଶ୍ୟକୁ ସେ କାନଭାସ ଓ ରଙ୍ଗରେ ସୁନ୍ଦର ଓ ଜୀବନ୍ତ ଭାବରେ ଉପସ୍ଥାପନ କରୁଥିଲେ । ଚିତ୍ରର ମାଧ୍ୟମ ଭାବରେ ସେ ପ୍ରଥମେ କାଗଜ ଓ ୱାଟର କଲର ବ୍ୟବହାର କରୁଥିଲେ । ପରେ 1990 ଦଶକ ଆଡକୁ ସେ କାନଭାସ ଓ ତୈଳ ରଙ୍ଗର ପ୍ରୟୋଗ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଅଙ୍କିତ କିଛି ନଗ୍ନ-ପ୍ରାୟ ମହିଳା ଚିତ୍ର ସମାଜରେ ମହିଳା ମାନଙ୍କ ଅସହାୟତାକୁ ବେଶୀ ମାତ୍ରାରେ ସୂଚଉ ଥିଲା, ନଗ୍ନତା ନୁହେଁ । ଭାରତୀୟ ନାରୀର ମାସସିକତାକୁ ସେ ରଙ୍ଗ -ତୁଳି ମାଧ୍ୟମରେ ଫୁଟେଇ ପାରୁଥିଲେ । ସାରା ବିଶ୍ୱର ବିଭିନ୍ନ ସହରରେ ତାଙ୍କର ଚିତ୍ର ସମୂହର ଏକକ ବା ସାମୁହିକ ପ୍ରଦର୍ଶନ ହେଇ ସାରିଥିବା ସହ ସେ ତାଙ୍କର ଉତ୍କୃଷ୍ଟ କଳା କୃତି ପାଇଁ ଅନେକ ସମ୍ମାନ ପାଇଛନ୍ତି ।
ନବକଳେବର
ବନଯାଗ ଯାତ୍ରୀ
ବନଯାଗ ଯାତ୍ରାରେ ନଅ ପ୍ରକାର ସେବକ ଭାଗ ନେଇଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ହେଲେ: ସିଂହଦ୍ୱାରରୁ ଏହିଯାତ୍ରା ବାହାରିବା ବେଳେ ଆଉ ସାତ ପ୍ରକାର ସେବକ ସାମିଲ ଥାନ୍ତି, ସେମାନେ ହେଲେ: ତଳୁଚ୍ଛ ସେବକ, ପ୍ରଧାନୀ ସେବକ, ଘଣ୍ଟୁଆ ସେବକ, ଛତ୍ରଧାରୀ ସେବକ, ବେହେରା ଖୁଣ୍ଟିଆ, ବଜନ୍ତରୀ ସେବକ ଓ କାହାଳିଆ ସେବକ । ଗୁଆଟେକା ନୀତି ପରେ ଶ୍ରୀନଅରଠାରୁ ଏହି ସାତ ଜଣ ସେବକ ଫେରିଆସନ୍ତି ।ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସମ୍ପାଦନ କରିବା ପାଇଁ ଜଗନ୍ନାଥ ବଲ୍ଲଭ ମଠଠାରୁ ଦେଉଳି ମଠକୁ ସମସ୍ତ ବନଯାଗୀ ପାରମ୍ପରିକ ପଦଯାତ୍ରାରେ ଆସିଥା’ନ୍ତି । ବନଯାତ୍ରାରେ ଜଣେ ଦଇତା ସେବକ ବିଶ୍ୱାବସୁ ଭାବରେ ଓ ପତି ମହାପାତ୍ର ସେବକ ବିଦ୍ୟାପତି ଭାବରେ ରହିଥାନ୍ତି । ଏହି ସମସ୍ତ ଯାତ୍ରୀଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱ ନେଇଥାନ୍ତି ଦଳପତି ଓ ଦଳପତିଙ୍କୁ ସାହାଯ୍ୟ କରିଥାନ୍ତି ଉପଦଳପତି । ଏହି ଯାତ୍ରାର ସମ୍ମୁଖଭାଗରେ ଲେଙ୍କା ସେବକ ରୁପାରେ ତିଆରି ଶ୍ରୀସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ରଙ୍କୁ ଧରି ଯାଇଥାନ୍ତି । ଯାତ୍ରାରେ ବାହାରିବା ପରେ ଯଦି କୌଣସି ସେବକଙ୍କ ଶରୀର ଅସୁସ୍ଥ ହୋଇଯାଏ ତେବେ ସେ ଘରକୁ ନ ଫେରି ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ବଲ୍ଲଭ ମଠରେ ହିଁ ଦାରୁ ଅନ୍ୱେଷଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଶେଷ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଅବସ୍ଥାନ କରନ୍ତି ।
ଅର୍ପିତା ସିଂହ
ବାହାର ଲିଙ୍କ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୭ ଜନ୍ମ ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୭ ମହିଳା ଇତିହାସ ମାସରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ
ନବକଳେବର
ଆଜ୍ଞାମାଳ
(ଆଜ୍ଞାମାଳ ପୃଷ୍ଠାରେ ଅଧିକ ଦେଖନ୍ତୁ...)
ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଅଧର ଚୁମ୍ବିତ ମାଳ ହିଁ ବିଶେଷ ଭାବରେ ଆଜ୍ଞାମାଳ ରୂପେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ । ଆଜ୍ଞାମାଳ ମାଧ୍ୟମରେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପାଇବାପରେ ଅର୍ଚ୍ଚାବିଗ୍ରହ ଓ ପ୍ରତିନିଧି ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ଫରକ ବିଚାର କରାଯାଏ ନାହିଁ । ଦଶମୀ ଦିନ ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଧୂପପରେ ପତି ମହାପାତ୍ରଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱରେ ଦଇତାପତିମାନେ ମନ୍ଦିରକୁ ପ୍ରବେଶ କରି ଜଗମୋହନଠାରେ ଅପେକ୍ଷା କରନ୍ତି । ପତିମହାପାତ୍ର ଦାରୁ ଅନ୍ୱେଷଣ ଯାତ୍ରାରେ ଯିବା ପାଇଁ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାମାଳ ଗ୍ରହଣ କରିବା ନିମନ୍ତେ ରତ୍ନବେଦୀ ସମୀପକୁ ଯାଇଥାନ୍ତି । ଠାକୁରମାନଙ୍କ ଚାରିଗୋଟି ଆଜ୍ଞାମାଳ ଧରି ପତି ମହାପାତ୍ର ତିନିଜଣ ଦଇତାମୁଖ୍ୟଙ୍କୁ ତିନିଗୋଟି ଆଜ୍ଞାମାଳ ପ୍ରଦାନ କରନ୍ତି ଓ ନିଜେ ସୁଦର୍ଶନଙ୍କ ଆଜ୍ଞାମାଳଟିକୁ ରଖନ୍ତି । ଏଥି ସହିତ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ରଟି ମଧ୍ୟ ଦିଅନ୍ତି ।
ଶାଢ଼ୀବନ୍ଧା ନୀତି
ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞାମାଳ ପାଇବା ପରେ ଶାଢ଼ୀବନ୍ଧା ନୀତି ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ସମୟରେ ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ କୋଇଲି ବୈକୁଣ୍ଠରେ ଯଜ୍ଞଶାଳା, ନିର୍ମାଣ ମଣ୍ଡପ ଓ ଦାରୁଗୃହ ଆଦିର ଶୁଭ ଦିଅନ୍ତି । ଆଜ୍ଞାମାଳ ପାଇବାପରେ କଳାହାଟ ଦ୍ୱାର ଦେଇ ଅଣସର ପିଣ୍ଡି ସ୍ଥାନକୁ ଆସନ୍ତି । ସେଠାରେ ଏହି ଚାରିଜଣଙ୍କୁ ମନ୍ଦିରର ଭଣ୍ଡାର ରକ୍ଷକ ଭିତରଚ୍ଛ ମହାପାତ୍ର ବାରଲାଗି ଖଣ୍ଡୁଆ ପାଟ ମସ୍ତକରେ ବାନ୍ଧିଥାନ୍ତି ଓ ଦାରୁ ଅନ୍ୱେଷଣ ଯାତ୍ରୀ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଦଇତା ସେବକମାନଙ୍କୁ ଜୟବିଜୟ ଦ୍ୱାରଠାରେ ଚାରିହାତି ଲେଖାଏଁ ଲାଗି ପ୍ରସାଦି ଖଣ୍ଡୁଆ ପାଟ ମସ୍ତକରେ ବନ୍ଧାଯାଇଥାଏ । ମେକାପ ସେବକ ସମସ୍ତଙ୍କ ମସ୍ତକରେ ଚନ୍ଦନ ଓ ସିନ୍ଦୂର ଦେଇ ଥାନ୍ତି । ଏହାପରେ ସମସ୍ତେ ଜୟ ବିଜୟ ଦ୍ୱାର ନିକଟକୁ ଆସନ୍ତି, ସେଠାରେ ଦେଉଳକରଣ, ତଢ଼ାଉକରଣ ଓ ବେହେରା ଖୁଣ୍ଟିଆଙ୍କ ମସ୍ତକରେ ଭିତରଚ୍ଛ ମହାପାତ୍ର ବାରହାତି ଶାଢ଼ୀ ବାନ୍ଧନ୍ତି । ଲେଙ୍କା ସେବକ ଓ ଚାରିବାଡ଼ର ବିଶ୍ୱକର୍ମା ସେବକଙ୍କୁ ପତନି ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ । ଏହି ଯାତ୍ରାର ସମ୍ମୁଖଭାଗରେ ଲେଙ୍କା ସେବକ ରୁପାରେ ତିଆରି ଶ୍ରୀସୁଦର୍ଶନ ଚକ୍ରଙ୍କୁ ଧରି ଯାଇଥାନ୍ତି । ଏହାପରେ ବନଯାଗ ଯାତ୍ରୀ ଗୁଆଟେକା ନୀତି ନିମନ୍ତେ ଶ୍ରୀନଅରକୁ ଯାଇଥାନ୍ତି । ।
ଗୁଆଟେକା ନୀତି
ଶାଢ଼ୀବନ୍ଧା ନୀତି ପରେ ସମସ୍ତେ ଛତି, ତ୍ରାସ ଓ ବାଜା ସହ ସିଂହଦ୍ୱାର ଦେଇ ରାଜାଙ୍କ ନଅରକୁ ଆସନ୍ତି । ସେଠାରେ ରାଜଗୁରୁ ଗଜପତିଙ୍କ ଶ୍ରୀହସ୍ତ ସ୍ପର୍ଶ ଗୁଆ ଦେଇ ଗଜପତିଙ୍କ ତରଫରୁ ବିଧିପୂର୍ବକ ବନଯାଗ କରି ଦାରୁ ଆଣିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରନ୍ତି । ଏହା ପରେ ସମସ୍ତେ ଜଗନ୍ନାଥ ବଲ୍ଲଭ ମଠକୁ ଯାଆନ୍ତି, ସେଠାରେ ତିନି ଓଳି ରହିବା ପରେ ସମସ୍ତେ କାକଟପୁରର ମଙ୍ଗଳା ମନ୍ଦିର ଅଭିମୁଖେ ଯାତ୍ରା ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି । ବନଯାଗ ଯାତ୍ରୀ ଦେଉଳିମଠରେ ପହଞ୍ଚିବା ପରେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ଦେଉଳକରଣ ଚିଟାଉ ମାଧ୍ୟମରେ ମଙ୍ଗଳା ମନ୍ଦିର ସେବାୟତମାନଙ୍କୁ ଜଣାଇଥାନ୍ତି । ମଙ୍ଗଳା ମନ୍ଦିର ସେବାୟତମାନେ ମା'ଙ୍କ ଶ୍ରୀଅଙ୍ଗଲାଗି ଆଜ୍ଞାମାଳ ପାଇବାପରେ ନିମନ୍ତ୍ରଣ ଶୋଭାଯାତ୍ରାରେ ବାହାରିଥାନ୍ତି ।
ଦାରୁ ସନ୍ଧାନ
ବିଶ୍ୱାସ ଅନୁଯାଇ ଦେବୀ ମଙ୍ଗଳା ସ୍ୱପ୍ନାଦେଶରେ ଦାରୁବ୍ରହ୍ମ ଉପସ୍ଥିତ ଥିବା ନିର୍ଦ୍ଧିଷ୍ଠ ସ୍ଥାନର ଠିକଣା ଦିଅନ୍ତି । ଚତୁର୍ଦ୍ଧାମୁର୍ତ୍ତୀଙ୍କ ନବକଳେବର ନିମନ୍ତେ ଦାରୁ ୪ଟି ଅଲଗା ଅଲଗା ଜାଗାରୁ ମିଳିଥାଏ । ନବକଳେବର ନିମନ୍ତେ ଯେଉଁ ବୃକ୍ଷ ଛେଦିତ ତଥା ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ, ତାହାର ଲକ୍ଷଣ ଗୁଡ଼ିକ ହେଲା:
ଦାରୁ ଲକ୍ଷଣ
ଉପରୋକ୍ତ ଲକ୍ଷଣଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଅଧିକାଂଶ ଲକ୍ଷଣଯୁକ୍ତ ଦାରୁକୁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ବୋଲି ମନେ କରି ଅନ୍ୱେଷଣକାରୀ ଦଳ ଠିକ କରିବା ପରେ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ଦାରୁକୁ ମାପ କରନ୍ତି ଓ ତାପରେ ଦାରୁ ନିର୍ବାଚନ ସମାପ୍ତ ହୁଏ ।
ଦାରୁ ଛେଦନ
ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରପୂଜାରେ ବସିଥିବା ସୁନା, ରୁପା ଓ ଲୁହା କୁରାଢ଼ୀକୁ ଯଥାକ୍ରମେ ବିଦ୍ୟାପତି, ବିଶ୍ୱାବସୁ ଓ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କୁ ଦିଅନ୍ତି । ସୁନା ଓ ରୁପା କୁରାଢ଼ୀ ଦାରୁ ବୃକ୍ଷରେ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ପରେ ସଂକୀର୍ତ୍ତନ ନାଦ ମଧ୍ୟରେ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ସେବକମାନେ ବୃକ୍ଷ ଚ୍ଛେଦନ କରି ପୂର୍ବ, ଉତ୍ତର ବା ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଦିଗକୁ ଢଳାଇ ଦିଅନ୍ତ । ବୃକ୍ଷ ଛେଦିତ ହୋଇ ଭୂପତିତ ହେବା ପର୍ଯନ୍ତ ସମସ୍ତେ ଉପବାସରେ ରହିଥାନ୍ତି । ବୃକ୍ଷକୁ ପ୍ରଥମେ ମୂଳରୁ କାଟି ପରେ ମାପ ମୁତାବକ ଗଡ଼ି କରି କେବଳ ମଞ୍ଜ ଅଂଶଟି ରଖନ୍ତି । ଏହାକୁ ଚଉପଟ କୁହାଯାଏ । ଚଉପଟ ସରିବା ପରେ ବଳକା ଥିବା ଡାଳ, ପତ୍ର ଓ ଛେଲି ଆଦିକୁ ଗୋଟିଏ ବିରାଟ ଗାତ ମଧ୍ୟରେ ପୋତି ଦିଆଯାଏ ।
ଶଗଡ଼ିରେ କାରୁଶାଳାକୁ ବିଜେ
ଚାରିଗୋଟି ଦାରୁ ପାଇଁ ଚାରିଗୋଟି ଦାରୁ ଶଗଡ଼ି ନିର୍ମାଣ ହେବାର ପରମ୍ପରା ରହିଛି । ସାତଫୁଟ ଲମ୍ବା ଓ ଚାରିଫୁଟ ଓସାରରେ ଏହା ଗଢ଼ାଯାଇଥାଏ । ଏହି ଦାରୁ ଶଗଡ଼ିର ଚକ, ଅଖ ଓ ଦଣ୍ଡା ଯଥାକ୍ରମେ ବର, ତେନ୍ତୁଳି ଓ କେନ୍ଦୁ କାଠରେ ତିଆରି କରାଯାଇଥାଏ ।  ଶଗଡ଼ିର ଚକରେ ଅର କିମ୍ବା ପଈ ନଥାଏ, ଗୋଟା କାଠ ପଟା ଯୋଡ଼ି ଚକା ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥାଏ ।  ବ୍ରାହ୍ମଣମାନେ ବେଦୋକ୍ତ ମନ୍ତ୍ରରେ ଶଗଡ଼ିକୁ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରନ୍ତି । ଶଗଡ଼ିକୁ ବିନା ପଶୁରେ ଶୋଭାଯାତ୍ରାରେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ଅଭିମୁଖେ ଅଣାଯାଇଥାଏ । ଏହି ଶଗଡ଼ିକୁ ସାଧାରଣ ଲୋକ ତଥା ବନଯାଗ ଦଳ ସଦସ୍ୟମାନେ ଟାଣିଥାନ୍ତି । ବାଟରେ କିଛି ଅଘଟଣ କାରଣରୁ ଦାରୁ ଶଗଡ଼ିର କିଛି କ୍ଷତି ଘଟିଲେ ଦାରୁ ଶଗଡ଼ି ଅଟକି ରହିଥାଏ । ନିକଟସ୍ଥ ବିଷ୍ଣୁ ମନ୍ଦିରରେ ଶଗଡ଼ିରେ ଆସୁଥିବା ଦାରୁକୁ ରଖାଯାଏ । ଦାରୁ ଶଗଡ଼ିର ମରାମତି ପରେ ପୁଣିଥରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପରେ ଦାରୁ ଲଦାଯାଇଥାଏ । ଏହିସବୁ ଦାରୁ ଦେବସ୍ନାନ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ପୂର୍ବରୁ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ପହଞ୍ଚି ସାରିଥାନ୍ତି ।
ପୁରାତନ କାଳରୁ ପରିବ‌ହ‌ନ ନିମିତ୍ତ ଶଗଡ଼ିର ବ‌ହୁଳ ବ୍ୟବ‌ହାର ରହିଆସିଛି । ପୂର୍ବେ ଶ୍ରୀଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିର ଓ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରାଚୀନ ମାଳିନୀ ନ‌ଦୀ ପ୍ରବାହିତ ହେଉଥିଲା । ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ରଥଯାତ୍ରା ସମୟରେ ତିନି ଠାକୁର ତିନି ରଥରେ ବିରାଜମାନ ହୋଇ ଏହି ନ‌ଦୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଯାଉଥିଲେ ଆଉ ଡଙ୍ଗା ସ‌ହାୟତାରେ ନ‌ଦୀ ପାର ହୋଇ ତିନିଗୋଟି କାଠ ନିର୍ମିତ ଶଗଡ଼ିରେ ଯାଇ ଆଡ଼ପ ମଣ୍ଡପରେ ବିରଜିତ ହେଉଥିଲେ । ଏହି ଶଗଡ଼ିର ବ୍ୟବ‌ହାର କବିମାନଙ୍କର ଭଜନରେ ମଧ୍ୟ ପରିଲକ୍ଷିତ ହୋଇଛି । ୧୬୨୨ ମସିହାରେ ଭକ୍ତ ସାଲବେଗ ଜଣାଣରେ ମଧ୍ୟ ମ‌ହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ସେବରେ ଶଗଡ଼ିର ନିୟୋଜନ ବିଷୟରେ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି ।
ବନଯାଗ ଯାତ୍ରାରେ ଦାରୁ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇସାରିବା ପରେ ଯେତେବେଳେ ଦାରୁ ଛେଦନ ସାରି ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରକୁ ନେବାର କଥା ଆସେ ସେତେବେଳେ ଦରକାର ହୁଏ ଏହି ଶଗଡ଼ି, ଯାହାକୁ ଦାରୁ ଶଗଡ଼ି ନାମରେ ଆମେ ବୋଲାଇଥାଉ । ଏହି ଶଗଡ଼ି ସାହାଯ୍ୟରେ ଦାରୁମାନ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରକୁ ନିଆଯାଇଥାଏ ।
ଏହି ଦାରୁଶଗଡ଼ି ଚାରି ଚକ ବିଶିଷ୍ଟ ହୋଇଥାଏ । ବିଶ୍ୱକର୍ମା ସେବକମାନେ ଏହାକୁ ନିର୍ମାଣ କରିଥାନ୍ତି । ପ୍ରତି ଦରୁଙ୍କ ଲାଗି ଗୋଟିଏ ଲେଖାଏଁ ଶଗଡ଼ି ନିର୍ମାଣ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ଶଗଡ଼ିମାନ ବରକାଠରେ ତିଆରି ଚକମାନ ଓ ତେନ୍ତୁଳି କାଠ ନିର୍ମିତ ଦଣ୍ଡାମାନ ଧାରଣ କରିଥାନ୍ତି । ବାକି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଅଂଶମାନ କେନ୍ଦୁ କାଠାରେ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥାଏ । ଏହାର ଚକର କୌଣସି ଅର ନ ଥାଏ । ସେହି ଚକ‌କୁ ଲୁହା କ୍ଲାମ୍ପ ସ‌ହାୟତାରେ ଯୋଡ଼ା ଯାଇଥାଏ । ଶଗଡ଼ି ଦଣ୍ଡାର ଲମ୍ବ ଆଠହାତ ହୋଇଥାଏ ।
ଦାରୁଙ୍କୁ ଖଣ୍ଡୁଆ ପାଟରେ ଗୁଡ଼ାଇ ଶଗଡ଼ିରେ ରଖି ବାନ୍ଧି ଦିଆଯାଏ । ଦାରୁ ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଥିବା ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସାଧାରଣ ଜନତା ଓ ଭକ୍ତମାନ ଏହି ଦାରୁଶଗଡ଼ିକୁ ଟାଣି ଟାଣି ନେଇଥାନ୍ତି । ବିଧି ଅନୁସାରେ, ସର୍ବପ୍ରଥମେ ଶ୍ରୀସୁଦର୍ଶନଙ୍କ ଦାରୁ, ତା'ପରେ କ୍ରମାନ୍ୱୟରେ ବଳଭଦ୍ର, ଦେବୀ ସୁଭଦ୍ରା ଏବଂ ମହାପ୍ରଭୂ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥଙ୍କର ଦାରୁ ଶଗଡ଼ିରେ ଶ୍ରୀକ୍ଷେତ୍ରକୁ ପ୍ରବେଶ କରେ ।
ସ୍ନାନ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ପରେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ନୀତି
ଯେଉଁ ବର୍ଷ ଯୋଡ଼ା ଆଷାଢ଼ ପଡ଼େ ସେହିବର୍ଷ ସ୍ନାନପୂର୍ଣ୍ଣମୀ ପରେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ଦେଢ଼ମାସ ବା ଛଅ ସପ୍ତାହ ସାଧାରଣ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ପାଇଁ ଠାକୁରଙ୍କ ଦର୍ଶନ ବନ୍ଦ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ଛଅ ସପ୍ତାହକୁ ତିନିଟି ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ବିଭକ୍ତ କରାଯାଇପାରେ:
ନୂତନ ବିଗ୍ରହ ନିର୍ମାଣ
ସ୍ନାନ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ପରେ ନିର୍ମାଣ ମଣ୍ଡପରେ ଦଇତାପତି ଓ ପତିମହାପାତ୍ରଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ତତ୍ତ୍ୱାବଧାନରେ ଗୁପ୍ତରେ ଦାରୁମୂର୍ତ୍ତି ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି ବିଶ୍ୱକର୍ମା ଓ ମହାରଣାମାନେ । ୩ଜଣିଆ ବୟୋବୃଦ୍ଧ ବିଶ୍ୱକର୍ମାଙ୍କ ୩ଟି ଦଳ ଏକା ସମୟରେ ଅନ୍ୟ ମହାରଣାମାନଙ୍କ ସହାୟତାରେ ବିଗ୍ରହ ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟରେ ନିୟୋଜିତ ହୁଅନ୍ତି । ଚତୁର୍ଦ୍ଧାମୂର୍ତ୍ତି ଓ ଦାରବ ମାଧବ ମୂର୍ତ୍ତି ନିର୍ମାଣ ହୁଏ । ଏହି ସମସ୍ତ ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୋପନୀୟ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟକାରି କରାଯାଏ । ଏହାକୁ କେହି ଦେଖିପାରନ୍ତି ନାହିଁ । ଏପରିକି ନିର୍ମାଣକାଳୀନ ଶବ୍ଦ ବାହାରକୁ ନଶୁଭିବା ପାଇଁ ବାଦ୍ୟ ଓ ହୁଳହୁଳି ପକାଯାଇଥାଏ । ନୂତନ ବିଗ୍ରହ ନିର୍ମାଣ ୨୧ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ସମ୍ପୁର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ ।
ସ୍ନାନପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ସ୍ନାନବେଦୀରେ ୧୦୮ କଳସ ଜଳରେ ବିଦାୟୀ ବିଗ୍ରହଙ୍କର ସ୍ନାନ ସହିତ ଚାରି କଳସ ଜଳରେ କୋଇଲି ବୈକୁଣ୍ଡର ଦାରୁଗୃହରେ ଚାରିଦାରୁଙ୍କର ସ୍ନାନ କରାଯାଇଥାଏ । ଏହି ସ୍ନାନ ଦଇତା ସେବକମାନେ କରାଇଥାଆନ୍ତି । ତା’ପରେ ଆଷାଢ଼ କୃଷ୍ଣ ଦ୍ୱିତୀୟାରେ ଦାରୁମାନଙ୍କୁ ଶଗଡ଼ିରୁ ନେଇ ବିଜେ କରାଯାଏ କାରୁଶାଳା ବା ନିର୍ମାଣ ମଣ୍ଡପରେ । ସେହିଠାରେ ହିଁ’ବୁଢ଼ା ବଢ଼େଇ' ବଂଶର ବିଶ୍ୱକର୍ମା ସେବକ ବିଗ୍ରହମାନଙ୍କୁ ବିଧିମତେ ନିର୍ମାଣ କରନ୍ତି । ଚାରି ବିଗ୍ରହଙ୍କ ସହିତ ଶ୍ରୀମାଧବଙ୍କର ବିଗ୍ରହଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ନୂତନ ଭାବେ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥାଏ । 'ସାରଳା ମହାଭାରତ' ବର୍ଣ୍ଣିତ ଜାରା ଶବର ବଂଶର ବା ‘ସ୍କନ୍ଧପୁରାଣ’ ବର୍ଣ୍ଣିତ  ମୁଗୁର ଓ ବାରସଦଶ 'ଦେଉଳ ତୋଳା' ବଂଶର ବିଶ୍ୱାବସୁ ବଂଶର ଦଇତା ସେବକ ଏବଂ ‘ଦେଉଳ ତୋଳା’ କିମ୍ବଦନ୍ତି ବର୍ଣ୍ଣିତ ବିଦ୍ୟାପତି-ଲଳିତା ବଂଶର ପତିମହାପାତ୍ର ସେବକଙ୍କ ସହଯୋଗରେ ଏହି ବିଗ୍ରହ ନିର୍ମାଣ କରନ୍ତି ବିଶ୍ୱକର୍ମା ସେବକମାନେ ଏଥିପାଇଁ ପ୍ରୟୋଜନ ହେଉଥିବା ଉପକରଣ ମଧ୍ୟରେ ଥାଏ ଛଅଟି  ବାରିସି, ଛଅଟି ନିହଣ, ଛଅଟି ମୁଗୁର, ଚାରି ବିଗ୍ରହଙ୍କ ଚାରଟି କୁରାଢ଼ି, ତିନିଟି ତିନିଫୁଟିଆ କରତ ଓ ତିନିଟି ଦେଢ଼ ଫୁଟିଆ କରତ ଏବଂ ଦୁଇ ଇଞ୍ଚ ଚଉଡ଼ାର ଛଅଟି ବଟାଳି । ଦୋଳବେଦୀ କୁଞ୍ଜ  ମଧ୍ୟରେ ଏହି ସବୁ ଉପକରଣର ଲୁହାଅଶ ନୂତନ ଭାବରେ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଏ । ମହାରଣା ସେବକ ମଧ୍ୟ ସେହିଠାରେ ମୁଗୁର ଆଦି କାଠ ଉପକରଣ ନୂତନ ଭାବରେ ନିର୍ମାଣ କରନ୍ତି । ବାରିସିର ବେଣ୍ଟ ଫାସିକାଠରେ ଏବଂ ମୁଗୁର ବଉଳ କାଠରେ ନିର୍ମିତ କରାଯାଇଥାଏ । ନ୍ୟାସ ଦାରୁ ରଥ ମଧ୍ୟ ନିଦ୍ଦିଷ୍ଟ ବିଧି ଅନୁସାରେ ସେହିଠାରେ ନିର୍ମିତ ହୋଇଥାଏ । ଦରଜି ସେବକ ଏହିସବୁ ଉପକରଣ ନିର୍ମାଣକାରୀ ଦଶ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ସେବକଙ୍କ ପାଇଁ ୩୦ଯୋଡ଼ା ପାଦୁକା (ମୋଟା କନାର ମୋଜା) ନିର୍ମାଣ କରି ଦେଇଥାନ୍ତି। ତାହାକୁ ପିନ୍ଧି ବିଶ୍ୱକର୍ମା ସେବକ ବିଗ୍ରହ ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି । କାରଣ ବିଗ୍ରହ ନିର୍ମାଣ ସମୟରେ ବିଗ୍ରହଙ୍କୁ ବା ଦାରୁଙ୍କର କୌଣସି ପରିତ୍ୟକ୍ତ ଅଂଶକୁ ଖାଲି ପାଦରେ ସ୍ପର୍ଶ କରିବା ଅପରାଧ ଭାବରେ ପରିଗଣିତ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ବିଗ୍ରହ ନିର୍ମାଣ କର୍ମପାଇଁ ଦଶଜଣ ବିଶ୍ୱକର୍ମା ସେବକଙ୍କୁ ଦଶଯୋଡ଼ା ନୂଆ ମକୁଟା, ଦଶଟି ଲୁଗା ଓ ଦଶଖଣ୍ଡ ନୂଆ ଗାମୁଛା ମିଳେ । ଗୋଟିଏ ପଟେ ଯଜ୍ଞମଣ୍ଡପ ବା ପ୍ରତିଷ୍ଠା ମଣ୍ଡପରେ ନ୍ୟାସଦାରୁଙ୍କର ନ୍ୟାସ ଓ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କାର୍ଯ୍ୟ ଚାଲିଥିବା ବେଳେ ଅନ୍ୟପଟେ ନିର୍ମାଣ ମଣ୍ଡପ ବା କାରୁଶାଳାରେ ବିଗ୍ରହ ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଚାଲିଥାଏ । ନିଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଭାଗମାପରେ ଏହି ବିଗ୍ରହମାନଙ୍କର ନିର୍ମାଣ କାର୍ଯ୍ୟ ଆଷାଢ଼ କୃଷ୍ଣ ଚତୁର୍ଦଶୀ ପୂର୍ବରୁ ସମାପ୍ତ ହୋଇଥାଏ । ଦେଉଳ ତୋଳା କାହାଣୀ ଅନୁସାରେ, ଏହି ସମୟରେ କୋଇଲି ବୈକୁଣ୍ଠ ଉପବନର ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରବେଶପଥର ବାହାର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଘଣ୍ଟ, ବଜନ୍ତରୀ, ବୀର ତେଲିଙ୍ଗି ବାଦ୍ୟ ଆଦି ବାଦନ କରାଯାଇଥାଏ । କାରଣ ନିର୍ମାଣକାର୍ଯ୍ୟର କୌଣସି ଶବ୍ଦ ବାହାରକୁ ଶୁଣା ଯିବାକୁ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ନିଷେଧ କରାଯାଇଛି ।
ବ୍ରହ୍ମ ସ୍ଥାନାନ୍ତର
କୃଷ୍ଣ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ଦିନ ବିଶେଷ ଯଜ୍ଞକର୍ମ ସହ ନୂତନ ଠାକୁରଙ୍କ ସ୍ନାନ ଓ ପ୍ରାଣନ୍ୟାସ କରାଯାଇଥାଏ । ନୂତନ ବିଗ୍ରହ ନିର୍ମାଣ ପରେ ଦଇତାପତିମାନେ ନେଇ ପୁରୁଣା ବିଗ୍ରହ ସ୍ଥାନରେ ସ୍ଥାପିତ କରନ୍ତି । ଏହାପରେ କେବଳ ତିନି ଜଣ ବୟୋବୃଦ୍ଧ ଦଇତାପତି ଆଖିରେ ଅନ୍ଧପୁଟୁଳି ବାନ୍ଧିବା ସହ ହାତରେ ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ବ୍ୟବହୃତ ବସ୍ତ୍ର ଗୁଡ଼ାଇ, ଠିକ ମଧ୍ୟ ରାତ୍ର ସମୟରେ ବ୍ରହ୍ମ (ପିଣ୍ଡ ବା ଜୀବନ ଶକ୍ତି) ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରନ୍ତି । ରଥଯାତ୍ରାର ତିନିଦିନ ପୂର୍ବରୁ ଏହି କାର୍ଯ୍ୟ ସମାପିତ ହୁଏ । ଆଦି ଶଙ୍କରାଚାର୍ଯ୍ୟ ଓ ବିଶର ମହାନ୍ତିଙ୍କ ଛଡା ଏହି ବ୍ରହ୍ମ ପଦାର୍ଥକୁ ଅନ୍ୟ କେହି ଏ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ୱଚକ୍ଷୁରେ ଦେଖି ନାହାନ୍ତି । ବିଶ୍ୱାସ ମୁତାବକ, ଯେ କେହି ବାହାର ଲୋକ ଯଦି ଦୈବାତ କୌଣସି ସ୍ଥାନରୁ, କୌଣସି ଉପାୟରେ ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦେଖିଦିଏ, ତେବେ ତାର ମୃତ୍ୟୁ ସୁନିଶ୍ଚିତ; ତେଣୁ ଓଡ଼ିଶା ସରକାର ଏହିରାତିରେ ସମ୍ପୁର୍ଣ୍ଣ ଅନ୍ଧକାର ନିମନ୍ତେ ଆଦେଶ ଦେଇଥାନ୍ତି ।
ସବିଶେଷ ରୀତି ନୀତି
ବ୍ରହ୍ନ ସଂସ୍ଥାପନା କାର୍ଯ୍ୟ ଗୋପନୀୟ ଭାବରେ ଆଷାଢ କୃଷ୍ଣପକ୍ଷ ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ରାତ୍ରିରେ କରାଯାଇଥାଏ । କିନ୍ତୁ ବ୍ରହ୍ନ ସଂସ୍ଥାପନ ପୂର୍ବରୁ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର କୂର୍ମବେଢା ମଧ୍ୟରେ ଗୋଟିଏ ଗୁପ୍ତ ରଥଯାତ୍ରା ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ । କେତେକ ମୁଷ୍ଟିମେୟ ଦଇତାପତିମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ଏହି ରଥଯାତ୍ରା ସମ୍ପନ୍ନ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ରଥଯାତ୍ରା ନିମିତ୍ତ ଗୋଟିଏ ସାତହାତ ଉଚ୍ଚତା ବିଶିଷ୍ଟ କ୍ଷୁଦ୍ର ରଥ ନିର୍ମାଣ ହୋଇ ବୈଦିକ ବିଧିରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହୋଇଥାଏ । ଏହି ଗୁପ୍ତ ରଥଯାତ୍ରାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହେଉଛି ନ୍ୟାସ ଦାରୁଙ୍କୁ ସାତଥର ମନ୍ଦିର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କରାଇବା । କେତେକ ଗବେଷକ ଏହି ଗୁପ୍ତ ରଥଯାତ୍ରା ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ରାତ୍ରିରେ ହେବା କଥା ଉଲ୍ଲେଖ କରିଥଲେ ହେଁ ବରିଷ୍ଠ ଦଇତାପତିଙ୍କଠାରୁ ଜଣାଯାଏ ଏହି ରଥଯାତ୍ରା ଦ୍ୱାଦଶୀ ରାତିରେ ଗୁପ୍ତରେ କରାଯାଏ । କେହି କେହି ଗବେଷକ ଏହି ରଥଯାତ୍ରାରେ ନ୍ୟାସ ଦାରୁଙ୍କ ସହିତ ମାଧବ ଓ କଳେବର ନୃସିଂହ ରଥାରୋହଣ କରିଥାନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ଶ୍ରୀଅଙ୍ଗ ସେବକ ଦଇତାଙ୍କ ମତରେ ଏହି ରଥଯାତ୍ରାରେ କେବଳ ନ୍ୟାସଦାରୁଙ୍କୁ ରଥାରୂଢ କରାଯାଇ ରଥକୁ ସାତଥର ମନ୍ଦିର ପ୍ରଦକ୍ଷିଣ କରାଯାଏ । ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ସନ୍ଧ୍ୟା ପୂର୍ବରୁ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରକୁ ଶୋଧ (ଜନଶୂନ୍ୟ) କରାଯାଇ ଚାରିଦ୍ୱାର ବନ୍ଦ କରିଦିଆଯାଏ । ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ପରିସରରେ ଅବା ସକଳ ମନ୍ଦିରର ଦାୟିତ୍ୱ ଦଇତାମାନେ ହିଁ ନେଇଥାନ୍ତି । ବରିଷ୍ଠ ଓ ଅଭିଜ୍ଞ ଦଇତାଙ୍କ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟକେହି ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ପରିସରରେ ରହନ୍ତି ନାହିଁ । କେବଳ ଦେଉଳକରଣ ପାଟଖଣ୍ଡା ଧରି ଗୁମୁଟରେ ପତିତପାବନଙ୍କ ସମ୍ମୁଖ ବାରଣ୍ଡାରେ ବସି ରହିଥାନ୍ତି । ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ଚତୁର୍ଦ୍ଦିଗ ଓ ମନ୍ଦିର ପରିସରର ସମସ୍ତ ଆଲୋକ ଲିଭାଇ ଦିଆଯାଏ । ଦଇତାମାନେ ତେଲଦୀପ ଓ ମଶାଲ ଧରି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୋପନୀୟ ବ୍ରହ୍ମ ସଂସ୍ଥାପନ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପନ୍ନ କରିଥାନ୍ତି । ଏହା ପୂର୍ବରୁ ସେମାନେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ପରିସରରେ କେହି ଅଛନ୍ତି କି ନାହିଁ ପରଖି ନିଅନ୍ତି । ଏହାପରେ ଦଇତାମାନେ ନବନିର୍ମିତ ବିଗ୍ରହଙ୍କୁ ଗୋଟି ପହଣ୍ଡିରେ ଆଣି ଅଣସର ଘରେ ବିଜେ କରାନ୍ତି । ପୂର୍ବରୁ ଅଣସରପିଣ୍ଡିରେ ବିଜେ କରିଥବା ପୁରାତନ ବିଗ୍ରହମାନଙ୍କ ନିକଟରେ ନବନିର୍ମିତ ବିଗ୍ରହମାନଙ୍କୁ ବିଜେ କରାଯାଏ । ଏହି ପହଣ୍ଡି ସମୟରେ ବାଦ୍ୟ, ଘଣ୍ଟାଘଣ୍ଟା ବା କାହାଳୀ ପ୍ରଭୃତି ବଜାଯାଏ ନାହିଁ । ଘଟ ପରିବର୍ଭନ କରିବାକୁ ଚାରିଜଣ ବରିଷ୍ଠ ଓ ଅଭିଜ୍ଞ ଦଇତାପତି ମନୋନୀତ ହୋଇ ଥାଆନ୍ତି । ଜଗନ୍ନାଥଙ୍କ ବ୍ରହ୍ମ ପରିବର୍ଭନ ନିମିତ୍ତ ସ୍ୱାଇଁ ମହାପାତ୍ର, ବଳଭଦ୍ର ଓ ସୁଭଦ୍ରାଙ୍କ ବ୍ରହ୍ମ ପରିବର୍ଭନ ନିମିତ୍ତ ଦୁଇଜଣ ଦାସ ମହାପାତ୍ର ଓ ସୁଦର୍ଶନଙ୍କ ବ୍ରହ୍ମ ପରିବର୍ଭନ ନିମିତ୍ତ ପତିମହାପାତ୍ର ମନୋନୀତ ହୋଇଥାନ୍ତି । ଏହି ଚାରିଜଣ ନିଷ୍ଠାପର ସେବକଙ୍କ ଆଖି ଓ ହାତରେ ସାତପ୍ରସ୍ତ ଲେଖାଏଁ ପାଟକନାଗୁଡାଇ ଦିଆଯାଏ, ଯେପରି ସେମାନେ କିଛି ଦେଖୁପାରିବେ ନାହିଁ ବା ସ୍ପର୍ଶାନୁଭବ କରିପାରିବେ ନାହିଁ । ଏହାଦ୍ୱାରା ସେମାନେ ପୁରାତନ ବିଗ୍ରହମାନଙ୍କ ବ୍ରହ୍ମସ୍ଥଳୀରୁ ବ୍ରହ୍ମଙ୍କୁ ବାହାର କରି ନବନିର୍ମିତ ବିଗ୍ରହମାନଙ୍କ ବ୍ରହ୍ମସ୍ଥଳୀରେ ସ୍ଥାପନ କଲେ ହେଁ ବ୍ରହ୍ନ କି ପ୍ରକାର ବସ୍ତୁ ଜାଣିପାରନ୍ତି ନାହିଁ ।
ପାତାଳି ଲୀଳା
ଦଇତାପତିମାନେ ପୁରୁଣା ବିଗ୍ରହମାନଙ୍କୁ ଶଗଡ଼ ଗାଡ଼ିରେ ଦକ୍ଷିଣଦ୍ୱାର ଦେଇ କୋଇଲି ବୈକୁଣ୍ଠକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରନ୍ତି । ସେଠାରେ ଥିବା ଶାଳ୍ମକୀ ବା ଶିଆଳି ଲତାର ନିମ୍ନ ଦେଶରେ ଗୋଟିଏ ପଥର ନିର୍ମିତ ଗୋଲକ ଗୃହ ପରିସ୍କୃତ ହୋଇ ଥାଏ । ସେଥିରେ ରକ୍ତବର୍ଣ୍ଣ ବସ୍ତ୍ର ଆଚ୍ଛାଦିତ ହୋଇ ତିନୋଟି ଶଯ୍ୟା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥାଏ । ସେଠାରେ ପୁରୁଣା ବିଗ୍ରହମାନଙ୍କୁ ଶୁଆଇ ଦିଆଯାଏ ଓ କର୍ପୁର ଚନ୍ଦନ ଆଦି ଦେଇ ପାଟ ବସ୍ତ୍ର ଘୋଡ଼ାଇ ଗାତକୁ ବନ୍ଦ କରାଯାଏ । ଏହି ବିଗ୍ରହଙ୍କ ସଙ୍ଗରେ ମାଧବ, ଆଗରୁ ରଥରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥିବା ରଥର ସାରଥି, ଘୋଡ଼ା, ପାର୍ଶ୍ୱଦେବତା, ଶୁଆ, ଦ୍ୱାରପାଳ, ଧ୍ୱଜାଦଣ୍ଡ ଓ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କର ଖଟଶେଜ ଆଦିକୁ ମଧ୍ୟ ସମାଧିସ୍ଥ କରାଯାଏ । ଏହି ଗୁପ୍ତ ବିସର୍ଜନକୁ ପାତାଳି ଲୀଳା କୁହାଯାଏ ।
ଲୌକିକ ଶୁଦ୍ଧିକ୍ରିୟା
ଦଇତା ସେବକମାନେ ପରିବାର ସହ ଶୁଦ୍ଧି କ୍ରିୟା ପାଳନ କରନ୍ତି । ଦଇତାପତିମାନେ ବ୍ରହ୍ମ ପରିବର୍ତ୍ତନ ପରେ ମୁକ୍ତି ମଣ୍ଡପ ତଳେ ବସି ତେଲ ଲଗାଇ ପଶ୍ଚିମ ଦ୍ୱାର ଦେଇ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ପୁଷ୍କରଣୀକୁ ଯାତ୍ରା କରି ପୁରାତନ ବିଗ୍ରହଙ୍କ ଶୁଦ୍ଧି ସ୍ନାନ କରନ୍ତି । ବ୍ରହ୍ମ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଦଶମ ଦିନରେ ଦଇତାପତିମାନେ ଦଶାହ ପାଳନ କରନ୍ତି । ଦଶାହ ଦିନ ମାର୍କଣ୍ଡେୟ ପୁଷ୍କରଣୀରେ ସ୍ନାନ ପୂର୍ବରୁ କ୍ଷୁର ତଥା ଲଣ୍ଡା ହୋଇଥାନ୍ତି । ସ୍ନାନ ପରେ ନୂତନ ବସ୍ତ୍ର ପରିଧାନ କରି ସିଂହଦ୍ୱାରଠାରେ ହଳଦିପାଣିରେ ଗୋଡ଼ ଧୋଇ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ପ୍ରବେଶ କରନ୍ତି ।
ସପ୍ତାବରଣ
ବ୍ରହ୍ମ ସଂସ୍ଥାପନ ପରେ ଆରମ୍ଭ ହୁଏ ମହାଅଣସର । ଏହି ସମୟରେ ଅଣସର ପିଣ୍ଡିରେ ଦୀର୍ଘ ଏକମାସବ୍ୟାପୀ ପତିମହାପାତ୍ର ଓ ଦଇତାମାନେ ଗୋପନୀୟ ଭାବେ ନୂତନ ବିଗ୍ରହମାନଙ୍କର ସପ୍ତାବରଣ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାନ୍ତି ।
ଅଧିକ ତଥ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗନ୍ନାଥ ଧର୍ମର ପର୍ବ ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ପର୍ବ ପର୍ବାଣି ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ ନବକଳେବର ଗଣସମ୍ପାଦନାରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ