cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ଡୁରିଆନ୍
କେତେକ ଅଞ୍ଚଳରେ "ଫଳର ରାଜା" ଭାବରେ ନାମିତ । କିଛି ଲୋକ ଡୁରିଆନର ଗନ୍ଧକୁ ମଧୁର ସୁଗନ୍ଧ ବୋଲି ବିବେଚନା କରନ୍ତି, ଯେତେବେଳେ କି ଅନ୍ୟମାନେ ଏହାକୁ ଅସହ୍ୟ ଅପ୍ରିତିକର ଗନ୍ଧ ବୋଲି ଅନୁଭବ କରନ୍ତି । ଏହି ଗନ୍ଧ ଗଭୀର ପ୍ରଶଂସାଠାରୁ ତୀବ୍ର ଘୃଣାର ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ସୃଷ୍ଟି କରେ । କିଛି ଲୋକେ ଏହର ଗନ୍ଧକୁ ପଚା ପିଆଜ, ଟର୍ପେଣ୍ଟାଇନ୍ ଇତ୍ୟାଦି ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥାନ୍ତି । ଏହାର ଗନ୍ଧ ଅନେକ ଦିନ ଧରି  ରହିପାରେ । ସେଥିପାଇଁ ଦକ୍ଷିଣ ପୂର୍ବ ଏସିଆର କେତେକ ହୋଟେଲ,  ମେଟ୍ରୋ ଓ ବସରେ ଏହି ଫଳର ପରିବହନ ଓ ବ୍ୟବହାର ନିଷେଧ କରଯାଇଛି । ଅପରପକ୍ଷେ, ଉନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ବ୍ରିଟିଶ ପ୍ରାକୃତିକବାଦୀ ଆଲଫ୍ରେଡ ରସେଲ ୱାଲେସ ଏହାର ମାଂସର ସ୍ୱାଦକୁ "ଅତ୍ୟଧିକ ସ୍ବାଦଯୁକ୍ତ ବାଦାମ କଷ୍ଟାର୍ଡ" ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ । ଏହାର ମାଂସ ପାଚିବାର ବିଭିନ୍ନ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ ଖିଆଯାଏ ଏବଂ ଏହା ଦକ୍ଷିଣ ପୂର୍ବ ଏସୀୟ ରୋଷେଇରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଲୁଣି ଏବଂ ମିଠା ବ୍ୟଞ୍ଜନରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୁଏ | ଏହାର ମଞ୍ଜି ମଧ୍ୟ ରୋଷେଇ ପରେ ଖାଦ୍ୟ ଯୋଗ୍ୟ ।
ନାମକରଣ
[[File:Durian.jpg|thumb|ଡୁରିଆନ ] ଡୁରିଆନ୍ ନାମଟି ପ୍ରଥମେ ପ୍ରାୟ ୧୫୮୦ରେ ବ୍ୟବହୃତ ହୋଇଥିଲା । "ଡୁରିଆନ୍" ନାମ ମାଳୟ ଭାଷା ଶବ୍ଦ ଡୁରି (ଅର୍ଥାତ୍ 'କଣ୍ଟା')ରୁ ଉତ୍ପତ୍ତି, ଯାହାକି ଏହାର କଣ୍ଟାଳିଆ ଚୋପାକୁ ଦର୍ଶେଇଥାଏ ।
ବର୍ଣ୍ଣନା
ଡୁରିଆନ୍ ଗଛଗୁଡିକ ବଡ଼, ପ୍ରଜାତି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରି ୨୫–୫୦ ମିଟର (୮୦–୧୬୫ ଫୁଟ) ଉଚ୍ଚତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଢିଥାଏ | ପତ୍ରଗୁଡ଼ିକ ସବୁବେଳେ ସବୁଜ, ଅଣ୍ଡାକାରରୁ ଲମ୍ବାଳିଆ ଏବଂ ୧୦-୧୮ ସେଣ୍ଟିମିଟର (୪-୭ ଇଞ୍ଚ) ଲମ୍ବା | ଏହି ଫୁଲଗୁଡିକ ତିନିରୁ ତିରିଶ ଗୁଚ୍ଛରେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ବଡ଼ ଶାଖାଗୁଡ଼ିକରେ ଏବଂ ସିଧାସଳଖ ଗଣ୍ଡିରେ ଫୁଟିଥାଏ। ପ୍ରତ୍ୟେକ ଫୁଲରେ ଗୋଟିଏ ବୃତ୍ତିଚକ୍ର ଏବଂ ପାଞ୍ଚଟି (କ୍ୱଚିତ୍ ଚାରି କିମ୍ବା ଛଅ) ପାଖୁଡା ଥାଏ । ଡୁରିଆନ୍ ଗଛଗୁଡିକରେ ବର୍ଷକୁ ଗୋଟିଏ କିମ୍ବା ଦୁଇ ଥର ଫୁଲ ଏବଂ ଫଳ ଧରି ଥାଏ।
ଡୁରିଆନର ଫଳଗୁଡିକ ବଡ଼ ଆକାରର(୩୦ ସେଣ୍ଟିମିଟର (୧୨ ଇଞ୍ଚ) ଲମ୍ବା ଓ ୧୫ ସେମି (୬ ଇଞ୍ଚ) ବ୍ୟାସ ବିଶିଷ୍ଟ ) ଏବଂ କଣ୍ଟାଳିଆ ଚୋପା ଯୁକ୍ତ । ଏହାର ଓଜନ ୧ରୁ ୩ କିଲୋଗ୍ରାମ (୨ରୁ ୭ ପାଉଣ୍ଡ) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହୋଇପାରେ । ଏହାର ଆକୃତି ପ୍ରଜାତି ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ ଓ ଲମ୍ବାଳିଆରୁ ଗୋଲାକାର ହୋଇଥାଏ । ଏହାର ଚୋପା ସବୁଜ ରଙ୍ଗରୁ ବାଦାମୀ ରଙ୍ଗ ଏବଂ ମାଂସ ହାଲୁକା ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହୋଇଥାଏ । ଡୁରିଆନ୍ ଫଳ ଦେଖିବାକୁ ପଣସ ପରି ମାତ୍ର ଉଭୟ ଭିନ୍ନ ପ୍ରଜାତିର ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର କୌଣସି ସମ୍ପର୍କ ନାହିଁ ।
କିସମ
ଅନେକ ଦଶନ୍ଧୀ ଧରି, ଦକ୍ଷିଣ ପୂର୍ବ ଏସିଆରେ କଲମୀଦ୍ୱାରା ଅନେକ ଡୁରିଆନର କିସମ ଚାଷ କରାଯାଇଛି । ବର୍ତ୍ତମାନ ଲେୟାରିଂ କଲମୀ, ଗୁଟିକଲମୀ ଇତ୍ୟାଦିଦ୍ୱାରା ମନୋନିତ କିସମର ବଂଶ ବିସ୍ତାର କରଯାଉଛି ।
ଥାଇ କିସମ
କେତେକ ଲୋକପ୍ରିୟ ଥାଇ କିସମଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ସୁଲତାନ (D24), କୋପ (D99), ଚାନେ (D123),କାନ ୟା (D158), କ୍ରାଡମ୍ ଥଙ୍ଗ ଇତ୍ୟଦି । ପ୍ରତ୍ୟେକ କିସମର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସ୍ୱାଦ ଏବଂ ଗନ୍ଧ ଥାଏ । ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡରେ ଡି. ଜିବେଥିନସ୍ ପ୍ରଜାତିର ୨୦୦ରୁ ଅଧିକ କିସମ ରହିଛି ।
ମାଲେସିୟ କିସମ
ମାଲେସିଆ ଏବଂ ସିଙ୍ଗାପୁରର ଲୋକପ୍ରିୟ କିସମଗୁଡିକ ମଧ୍ୟରେ (ସିଙ୍ଗାପୁର ଏହାର ଅଧିକାଂଶ ଡୁରିଆନ୍ ମାଲେସିଆରୁ ଆମଦାନୀ କରେ, ତେଣୁ କିସମଗୁଡିକ ସମାନ ଯଦିଓ ନାମଗୁଡ଼ିକରେ ସାମାନ୍ୟ ଭିନ୍ନତା ଥାଇପାରେ) “D24” ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ, ଯାହା ଏହାର ପିତାଳିଆ ଓ ମିଠା ସ୍ୱାଦ ପାଇଁ ଜଣାଶୁଣା।
ରଙ୍ଗ, ଗନ୍ଧ, ସ୍ୱାଦ, ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷମତା ଏବଂ ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧ ଶକ୍ତି ଥିବା ୧୩ଟି କିସମ ସାଧାରଣତଃ ମାଲେସିଆରେ ଦେଖିବକୁ ମିଳେ ।
ଚାଷ ଓ ଉପଲବ୍ଧତା
ଡୁରିଆନ୍ କ୍ରାନ୍ତୀୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଚାଷ କରାଯାଏ । ଯେତେବେଳେ ଦୈନିକ ତାପମାତ୍ରା ୨୨° C (୭୨° F) ତଳକୁ ଖସିଯାଏ ସେତେବେଳେ ଗଛର ବଢିବା ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଏ । ଯଦିଓ ଡୁରିଆନ୍ ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡର ମୂଳର ନୁହେଁ, ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ ବିଶ୍ୱର ଏକ ନମ୍ବର ରପ୍ତାନିକାରୀ ମାନ୍ୟତା ପାଇଛି । ବାର୍ଷିକ ପ୍ରାୟ ୭୦୦,୦୦୦ ଟନ୍ ଡୁରିଆନ୍ ଉତ୍ପାଦନ କରିଥାଏ, ଯେଉଁଥିରୁ ୪୦୦,୦୦୦ ଟନ୍ ଚୀନ ଏବଂ ହଂକଂକୁ ରପ୍ତାନି ହୁଏ । ମାଲେସିଆ ଏବଂ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ଉଭୟ ପ୍ରାୟ ୨୬୫,୦୦୦ ଟନ୍ ଉତ୍ପାଦନ କରନ୍ତି ।
ଡୁରିଆନ୍ ଏକ ଋତୁକାଳୀନ ଫଳ, । ମାଲେସିଆ ଉପଦ୍ୱୀପ ଏବଂ ସିଙ୍ଗାପୁରରେ, ଡୁରିଆନ ସାଧାରଣତ ଜୁନ୍ରୁ ଅଗଷ୍ଟ ମଧ୍ୟରେ ଉପଲବ୍ଧ ହୁଏ ।
୧୧୪୦
୧୧୪୦ ଗ୍ରେଗୋରି ପାଞ୍ଜି ଅନୁସାରେ ଏକ ସାଧାରଣ ବର୍ଷ ଅଟେ |
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୧୪୦ ଶ୍ରେଣୀ:ବଟ ତିଆରି ବର୍ଷ ଲେଖା
ଢମଣା ସାପ
ଢମଣା ସାପ ବା ଢାମଣା ସାପକୁ ଇଂରାଜୀରେ oriental ratsnake (ପ୍ରାଚ୍ୟ ଦେଶର ମୂଷାଖିଆ ସାପ), Indian rat snake (ଭାରତୀୟ ମୂଷାଖିଆ ସାପ), 'ଡାରାଶ୍' ବା ଢାମନ୍, ବୋଲି କୁହାଯାଏ । ଏହି ସାପ କୋଲୁବ୍ରିଡ୍ ପ୍ରଜାତିର ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣ ତଥା ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଏସିଆରେ ଅଧିକାଂଶରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି । ଢ଼ମଣା ସାପ ଆକାରରେ ପ୍ରାୟତଃ ଦେଖା ଯାଉଥିବା ସପଙ୍କଠାରୁ ବଡ଼ ଏବଂ ପ୍ରାୟ ୨ ମିଟର୍ (୬.୬ ଫୁଟ୍) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଢ଼ନ୍ତି (କିଛି ଢମଣା ସାପ ପ୍ରାୟ ୩ ମିଟର୍ ବା ୯.୮ ଫୁଟ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବଢ଼ିବା ଦେଖାଯାଇଛି) । ସ୍ଥାନାନୁଯାୟୀ ସେମାନଙ୍କ ରଙ୍ଗରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ । ଶୁଷ୍କ ଅଞ୍ଚଳର ଢମଣା ସାପମାନେ ଫିକା ମାଟିଆ ରଙ୍ଗର ହୋଇଥିବା ବେଳେ ଆର୍ଦ୍ର ଅଞ୍ଚଳର ଢମଣା ସାପମାନେ ଗାଢ଼ ଓ ପ୍ରାୟ କଳା ରଙ୍ଗର ହୋଇଥାନ୍ତି । ଢମଣା ସାପ ମୁଖ୍ୟତଃ ଦିବାଚର ଏବଂ ବିଷହୀନ ହୋଇଥାନ୍ତି । ଏମାନେ କିଛି ମାତ୍ରାରେ ବୃକ୍ଷ ଇତ୍ୟାଦିରେ ଚଢ଼ିବା ସହିତ ଦ୍ରୁତ ବେଗରେ ଗତି ମଧ୍ୟ କରିପାରନ୍ତି । ବହୁ କ୍ଷୁଦ୍ରାକାର ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଢମଣା ସାପ ଆହରଣ କରିଥାଏ, ତେବେ ପ୍ରାୟତଃ ଏହି ସାପ ଜନବସତି ଆଖାପାଖି ଅଞ୍ଚଳରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି, ଯେଉଁଠାରେ ମୂଷା ଏମାନଙ୍କ ଖାଦ୍ୟର ମୁଖ୍ୟ ଉପାଦାନ ଥାଏ ।
ଭୌଗୋଳିକ ବ୍ୟାପ୍ତି
ଆଫଗାନିସ୍ତାନ, ବଙ୍ଗଳାଦେଶ, ବ୍ରହ୍ମଦେଶ (ବା ମ୍ୟାଁମାର୍), କାମ୍ବୋଡ଼ିଆ, ଚୀନ (ଝେଜିଆଂ, ହୁବେଇ, ଜିଆଂଜି, ଫୁଜିଆନ୍, ଗ୍ୱାଂଗଡୋଂ, ହାଇନାନ୍, ଗୁଆଂଜି, ୟୁନାନ୍, ତିବ୍ବତ, ହଂକଂ), ଭାରତ, ଶ୍ରୀଲଙ୍କା, ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ (ସୁମାତ୍ରା, ଜାଭା, ବାଲି), ଇରାନ, ଲାଓସ୍, ପଶ୍ଚିମ ମାଲେସିଆ, ନେପାଳ, ପାକିସ୍ତାନ (ସିନ୍ଧ ଅଞ୍ଚଳ), ତାଇୱାନ୍, ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ୍, ତୁର୍କମେନିସ୍ତାନ, ଭିଏତ୍‍ନାମ
"Ptyas mucosa" ପ୍ରଜାତିର ଢମଣା ସାପ ଭାରତରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି ।
ଶତ୍ରୁ
ବଡ଼ ଓ ସ୍ୱାବଲମ୍ବୀ ଢମଣା ସାପଙ୍କୁ ଅନେକ ଶତ୍ରୁର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ । ଏମାନଙ୍କ ପରିବାସରେ ରହୁଥିବା ଆଉ ଏକ ସାପ ଅହିରାଜ ଏମାନଙ୍କୁ ଶିକାର କରି ଖାଇଥାନ୍ତି । ସାନ ଆକାରର ଢମଣା ସାପ ବିଭିନ୍ନ ଶିକାରୀ ପକ୍ଷୀ (ଯଥା - ଚିଲ, ଛଞ୍ଚାଣ, ବାଜ), ବଡ଼ ସରୀସୃପ, ମଧ୍ୟମ ଆକାରର ସ୍ତନ୍ୟପାୟୀ ଜୀବ (ଯଥା - ନେଉଳ) ଇତ୍ୟାଦିଙ୍କ ଯୋଗୁଁ ମୃତ୍ୟୁମୁଖରେ ପଡ଼ିଥାନ୍ତି ।
ଢମଣା ଓ ତାଙ୍କ ପ୍ରଜାତିର ସାପମାନଙ୍କୁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ମଧ୍ୟ ବହୁ ସମୟରେ କାତି ବା ମାଂସ ପାଇଁ ମାରି ପକାଇଥାନ୍ତି । ଚୀନ ଓ ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ ପରି ଦେଶରେ ଢମଣା ପାଳନ ଓ ବ୍ୟବସାୟ ସମ୍ପର୍କିତ ନିୟମାବଳୀ ରହିଥିଲେ ହେଁ ବହୁ ସମୟରେ ଲୋକେ ଏହାର ଅବମାନନା କରିଥାନ୍ତି ।
ବିବରଣୀ
ନିଜ ପୁସ୍ତକ Fauna of British India: Reptilia and Batrachiaର ୧୮୯୦ରେ ପ୍ରକାଶିତ ସଂସ୍କରଣରେ ଜର୍ଜ୍ ଆଲବର୍ଟ୍ ବୌଲେଙ୍ଗର୍ ଢମଣା ସାପର ବିବରଣୀ ଦେଇ କହିଛନ୍ତି ଯେ:
ଅଜଗର ପରେ ଶ୍ରୀଲଙ୍କା ଦେଶରେ ଢମଣା ହେଉଛି ଦ୍ୱିତୀୟ ବୃହତ୍ତମ ସାପ ।
ବ୍ୟବହାର
ଢମଣା ସାପର ବେଗ ଖୁବ୍ ତୀବ୍ର, ସହଜରେ ଉତ୍ତେଜନଶୀଳ କିନ୍ତୁ ମନୁଷ୍ୟଙ୍କୁ କୌଣସି କ୍ଷତି ପହଞ୍ଚାନ୍ତି ନାହିଁ । ଯନ୍ତା ବା ସର୍ପଗୃହରେ ପାଳିତ ଢମଣା ନିଜ ନିଜ କ୍ଷେତ୍ର ବାଛିନେଇଥାନ୍ତି । କେହି ତାଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଆସିଲେ ଆକ୍ରଣାତ୍ମକ ହୋଇଉଠନ୍ତି । ଢମଣା ସାପ ମୁଖ୍ୟତଃ ଦିବାଚର ଓ କେବେ କେବେ ଗଛ ଚଢ଼ିବା ଦେଖାଯାଏ । ଏମାନେ ମୁଖ୍ୟତଃ ଜଙ୍ଗଲ, ଆର୍ଦ୍ରଭୂମି, ଧାନବିଲ, ଚାଷଜମି, ଗ୍ରାମ ଓ ସହରମାନଙ୍କରେ ଦେଖାଯାନ୍ତି ଏବଂ କ୍ଷୁଦ୍ରାକାର ସରୀସୃପ, ସ୍ତନ୍ୟପାୟୀ, ପକ୍ଷୀ ତଥା ବେଙ୍ଗଜାତୀୟ ପ୍ରାଣୀଙ୍କୁ ଆହାର ଭାବେ ଗ୍ରହଣ କରିଥାନ୍ତି । କୋଲୁବ୍ରିଡ୍ ପ୍ରଜାତିର ଅନ୍ୟ ସାପମାନେ ଶିକାର ଦେହରେ ଗୁଡ଼େଇତୁଡ଼େଇ ହୋଇ ତାକୁ ଶ୍ୱାସରୁଦ୍ଧ କରି ମାରୁଥିବା ବେଳେ, ଢମଣା ଶିକାର ଉପରେ ବସି ନିଜ ଓଜନ ଭାରରେ ଶିକାରକୁ ବଳହୀନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ ।
ବସନ୍ତର ଶେଷ ଓ ଗ୍ରୀଷ୍ମର ଆରମ୍ଭ ସମୟ ହେଉଛି ଢମଣାମାନଙ୍କ ମିଳନ ସମୟ । କ୍ରାନ୍ତୀୟ ଅଞ୍ଚଳର ଢମଣାମାନେ ବର୍ଷତମାମ ପ୍ରଜନନ କରିବା ଦେଖାଯାଇଛି । ଦୁଇଟି ଅଣ୍ଡିରା ଢମଣା ସାପ ପରସ୍ପର ଦେହରେ ଗୁଡ଼େଇ ହୋଇ ବା ପରସ୍ପର ଉପରକୁ ଚଢ଼ିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି ଓ ନିଜ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦୀକୁ ଦବାଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରନ୍ତି । ଲୋକେ ଏପ୍ରକାର ବ୍ୟବହାରକୁ ଅଣ୍ଡିରା ଓ ମାଈ ଢମଣାର “ମିଳନ ନୃତ୍ୟ” ବା “ରତିକ୍ରୀଡ଼ା” ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହନ୍ତି ଯାହା ଏକ ଭ୍ରାନ୍ତ ଧାରଣା । ମିଳନର ଅନେକ ସପ୍ତାହ ପରେ ମାଈ ଢମଣା ସାପର ଗର୍ଭାଶ୍ରୟର ପ୍ରତି ମୁଣିରେ ୬ଟିରୁ ୧୫ଟି ଲେଖାଏଁ ଅଣ୍ଡା ଉତ୍ପନ୍ନ ହୁଏ ।
ଢମଣା ସାପ ଉତ୍ତେଜିତ ହେଲେ ସୁ-ସୁ କରି ଗର୍ଜନ କରେ ଓ ନିଜର ବେକକୁ ଫୁଲାଇ ଦେଇଥାଏ । ଏପରି ବ୍ୟବହାର ନାଗ ସାପ ବା ଅହିରାଜଙ୍କଠାରେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଇଥାଏ । କିନ୍ତୁ ଏହି ବ୍ୟବହାର ଯୋଗୁଁ ମନୁଷ୍ୟମାନେ ଢମଣା ପରି ବିଷହୀନ ସାପକୁ ଭୟଙ୍କର ବୋଲି ମନେ କରି ବହୁ ସମୟରେ ହତ୍ୟା କରନ୍ତି ।
ନାମକରଣ
ଜୀବଙ୍କ ନାମକରଣର ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ କୋଡ଼୍ (International Code of Zoological Nomenclature) ଅନୁସାରେ ନିଜ ମୂଳ ଜାତିରୁ ହିଁ ପ୍ରାଣୀର ନାମ ରଖାଯାଇଥାଏ ।
ଲୋକକଥା ଓ ସଂସ୍କୃତିରେ ଢମଣା
ଜେ. ଇ. କ୍ୟାରିଂଟନ୍ ଟର୍ଣ୍ଣର୍‍ଙ୍କ ପୁସ୍ତକ Maneaters & Memories (ମ୍ୟାନ୍‍ଇଟର୍‍ସ୍ ଏଣ୍ଡ୍ ମେମୋରିସ୍, ଅର୍ଥାତ୍ – ନରଭକ୍ଷକ ଓ ସ୍ମୃତି ସମୂହ) ପୁସ୍ତକରେ ଦୁଇଟି ଦୁଗ୍ଧପ୍ରିୟ ଢମଣା ସାପଙ୍କ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି ।
ଏକ ଓଡ଼ିଆ ପ୍ରବାଦ ଆରେ ଢମଣା, ବୁଲି ବୁଲି ପୁଣି ସେଇ ଅଗଣାରେ ଏହି ସାପର ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି । ଏକ ସମୟରେ ଗୋଟିଏ ମତାମତ ବା ବିଷୟକୁ ବିରୋଧ କରି ପରେ ପୁଣି ମତ ବଦଳାଇ ସେହି ବିଷୟର ସମର୍ଥକ ହୋଇଗଲେ ଏପରି କୁହାଯାଇଥାଏ । ଇଂରାଜୀରେ ଏହାର ଅର୍ଥକୁ “The force of destiny is universally admitted.” ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଇପାରିବ ।
ଆହୁରି ପଢ଼ନ୍ତୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ସର୍ପ
ଫାଇଟୋମେନାଡିଓନ
ଫାଇଟୋମେନାଡିଓନ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Phytomenadione, ଅନ୍ୟ ନାମ ଭିଟାମିନ କେ୧) ଓ ଫାଇଲୋକୁଇନୋନ) ଏକ ଭିଟାମିନ ବା ଜୀବସାରର ନାମ ଯାହା ଖାଦ୍ୟରେ ମିଳେ ଓ ଖାଦ୍ୟ ଅନୁପୂରକରେ (dietary supplement) ଦିଆଯାଇଥାଏ । କେତେକ ରକ୍ତସ୍ରାବ ବେମାରୀରେ (bleeding disorders) ଏହା ଅନୁପୂରକ ଭାବରେ ଦିଆଯାଏ । ମାତ୍ରାଧିକ ୱାରଫାରିନ (warfarin overdose), ନବଜାତର ରକ୍ତସ୍ରାବ ବେମାରୀ (hemorrhagic disease of the newborn), ଭିଟାମିନ କେ ଅଭାବ (vitamin K deficiency) ଓ ଅବସ୍ଟ୍ରକ୍ଟିଭ ଜଣ୍ଡିସ (obstructive jaundice) ଆଦି ଏହି ବେମାରୀ ଦଳର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ । ଏହା ପାଟିରେ ବା ଚର୍ମତଳ ଇଞ୍ଜେକସନ (injection under the skin) ଆକାରରେ ଦିଆଯାଏ । ଏହି ମାଧ୍ୟମରେ ଦେବା ସମ୍ଭବ ନ ହେଲେ ଶିରାଭ୍ୟନ୍ତର ବା ମାଂସପେଶୀ ଇଞ୍ଜେକସନ ଆକାରରେ ଦିଆଯାଏ । ଇଞ୍ଜେକସନ ଆକାରରେ ଦେଲେ ୨ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ଏହା କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ହୋଇଯାଏ ।
ଇଞ୍ଜେକସନ ଆକାରରେ ଫାଇଟୋମେନାଡିଓନ ଦେକେ ସାଧାରଣତଃ ଇଞ୍ଜେକସନ ଦିଆଯାଇଥିବା ସ୍ଥାନରେ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ହୋଇ ଯନ୍ତ୍ରଣା ହୋଇପାରେ ଓ ସ୍ୱାଦ ବଦଳିଯାଇପାରେ । ଶିରା ବା ମାଂସପେଶୀରେ ଇଞ୍ଜେକସନ ଦେଲେ ସାଂଘାତିକ ଆଲର୍ଜି ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ହୋଇପାରେ । ଗର୍ଭାବସ୍ଥାରେ ଏହାର ନିରାପତ୍ତା ସ୍ପଷ୍ଟ ହୋଇନାହିଁ କିନ୍ତୁ ସ୍ତନ୍ୟପାନ ସମୟରେ ଏହା ନିରାପଦ ଜଣାଯାଏ । ଏହା ଅନେକ ଗୁଡ଼ିଏ ରକ୍ତ ଜମାଟ ଉତ୍ପାଦକ (blood clotting factors) ଯୋଗାଇ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ହୁଏ । ସବୁଜ ପରିବା (green vegetables), ପରିବା ତେଲ ଓ କେତେକ ଫଳରେ ଏହାର ଉତ୍ସ ଥାଏ ।
ଫାଇଟୋମେନାଡିଓନ ପ୍ରଥମେ ସନ ୧୯୩୯ରେ ପୃଥକ କରାଯାଇଥିଲା । ଏହାର ନାମ ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନର ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକୀୟ ଔଷଧ ଚିଠାରେ (World Health Organization's List of Essential Medicines) ଅଛି ଯାହା ମୌଳିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସିସ୍ଟମ (health system) ନିମନ୍ତେ ଅତି ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ବିକାଶଶୀଳ ଦେଶମାନଙ୍କରେ (developing world) ଏହି ଔଷଧର ଏକ ୧୦ମିଗ୍ରା ଭାଏଲର ହୋଲସେଲ ମୂଲ୍ୟ ୦.ରୁ ୧.୨୭ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର । ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ ଏହାର ଏକ କୋର୍ଷର ମୂଲ୍ୟ ୨୫ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାରରୁ କମ୍ । ଏହାର ଆବିଷ୍କାର ନିମନ୍ତେ ସନ ୧୯୪୩ରେ ଏଡ଼‌ୱାର୍ଡ ଡଏସି (Edward Doisy) ଓ ହେନରିକ ଡାମଙ୍କୁ (Henrik Dam) ନୋବେଲ ପୁରସ୍କାର (Nobel Prize) ଦିଆଯାଇଥିଲା ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଔଷଧ
୧୧୪୧
୧୧୪୧ ଗ୍ରେଗୋରି ପାଞ୍ଜି ଅନୁସାରେ ଏକ ସାଧାରଣ ବର୍ଷ ଅଟେ |
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୧୪୧ ଶ୍ରେଣୀ:ବଟ ତିଆରି ବର୍ଷ ଲେଖା
ରଙ୍ଗିଲା ବାବା
ରଙ୍ଗିଲା ବାବା, ୨୦୧୫ରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର । ଏହି କଥାଚିତ୍ରର ପ୍ରଯୋଜନା କରିଥିଲେ ବିରଞ୍ଚି ନାରାୟଣ ପଣ୍ଡା ଏବଂ ଦିଲ୍ଲିପ ଦାଶ । ବିରଞ୍ଚି ନାରାୟଣ ପଣ୍ଡା ଏହି କଥାଚିତ୍ରର କାହାଣୀ ଲେଖିଥିଲେ । ସଞ୍ଜୟ ନାୟକ ଏହି କଥାଚିତ୍ରର ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ । ମନ୍ମଥ ମିଶ୍ର ଏହି କଥାଚିତ୍ରର ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ । ବସନ୍ତରାଜ ସାମଲ ଏବଂ ପଞ୍ଚାନନ ନାୟକ କଥାଚିତ୍ରର ଗୀତଗୁଡ଼ିକ ରଚନା କରିଥିଲେ । ସଞ୍ଜୟ ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରର ସୁଟିଂ ମାତ୍ର ଦୁଇ ସପ୍ତାହରେ ଶେଷ କରିଥିଲେ ।
ଏହି କଥାଚିତ୍ରର କାହାଣୀ ସାରଥୀ ବାବାଙ୍କ ଉପରେ ପର୍ଯ୍ୟବେଷିତ ଥିଲା । କୁନା ତ୍ରୀପାଠୀ ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ବାବା ଭାରତୀ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ଗୁଡ୍ଡୁ ତାଙ୍କ ପୁଅ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ଚନ୍ଦନ କର, ସୋନିକା ରାୟ, ବିଦୁସ୍ମିତା, ବିରେନ ମିଶ୍ର, ଜୀବନ ପଣ୍ଡା, ବିଜୁ ବଡ଼ଜେନା, ପ୍ରେମାଞ୍ଜନ ପରିଡ଼ା, ଚକ୍ରଧର ଜେନା ଆଦି କଳାକାରମାନେ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ବିଭିନ୍ନ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ନବାଗତା ସୋନିକା ରାୟ ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଜରିଆରେ ଅଭିନୟ ଜଗତରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ । ୨୦୧୫ ଫେମିନା ମିସ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ୧୨ଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସ୍ଥାନ ପାଇବା ପରେ ସଞ୍ଜୟ ତାଙ୍କୁ ଏହି କଥାଚିତ୍ରରେ ନାୟିକା ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିବାର ସୁଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ ।
ବାହାର ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୫ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର
ପ୍ରସବପର ରକ୍ତସ୍ରାବ
ପ୍ରସବପର ରକ୍ତସ୍ରାବ, ଇଂରାଜୀରେ ପୋଷ୍ଟପାର୍ଟମ୍ ବ୍ଲିଡିଙ୍ଗ (Postpartum bleeding) କିମ୍ବା ପୋଷ୍ଟପାର୍ଟମ୍ ହେମୋରେଜ ( postpartum hemorrhage), ସଂକ୍ଷେପରେ ପି.ପି.ଏଚ. (PPH) ସଂଜ୍ଞାନୁସାରେ ପିଲା ଜନ୍ମ ହେବା ପରେ ୨୪ ଘଣ୍ଟା ମଧ୍ୟରେ ୫00 ମିଲିରୁ ଅଧିକ କିମ୍ବା or 1,000 ମିଲି ରକ୍ତସ୍ରାବ ହେଲେ ଏହି ନାମ ଦିଆଯାଏ । ଅନ୍ୟ କେତେକଙ୍କ ମତାନୁସାରେ ରୋଗୀର ସ୍ୱଳ୍ପ ରକ୍ତ ଲକ୍ଷଣ ଓ ଚିହ୍ନ ଥିବା ଆବଶ୍ୟକ । ଚିହ୍ନ ଓ ଲକ୍ଷଣ ମଧ୍ୟରେ ଅଧିକ ହୃତ୍‌ପିଣ୍ଡ ଗତି, ଠିଆ ହେଲେ ଅଚେତ ହେଲା ଭଳି ଲାଗିବା ଓ ଦୃତ ଶ୍ୱାସ ଗତି ଉଲ୍ଲେଖ‌ଯୋଗ୍ୟ । ଅତ୍ୟଧିକ ରକ୍ତସ୍ରାବ ହେଲେ ମହିଳା ଥଣ୍ଡା ଅନୁଭବ କରେ, ରକ୍ତଚାପ କମିଯାଏ ଓ ଅସ୍ଥିରତା ଅନୁଭବ କରି ଅଚେତ ହୋଇପାରେ । ଏହି ରୋଗ ପ୍ରସବ ପରଠାରୁ ୬ ସପ୍ତାହ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇପାରେ ।
ଏପରି ରକ୍ତସ୍ରାବ ହେବାର ମୂଖ୍ୟ କାରଣ ହେଲା ପିଲା ଜନ୍ମ ହେବା ପରେ ପରେ ଯଥେଷ୍ଟ ଜରାୟୁ ସଙ୍କୋଚନର ଅଭାବ ।  ପ୍ଲାସେଣ୍ଟାର ଅଂଶ ବାହାରି ନ ପାରି ରହିଯିବା, ଜରାୟୁ ଚିରି ହେବା ଓ ରକ୍ତ ଜମାଟ ନ ବାନ୍ଧିବା ଆଦି କାରଣ ଯୋଗୁ ମଧ୍ୟ ଏହି ରକ୍ତସ୍ରାବ ହୁଏ ।  ସାଧାରଣତଃ ଆନିମିଆ, ଏସିଆର ଲୋକ, ଏକାଧିକ ଛୁଆ ଜନ୍ମ, ମୋଟାପା  ଓ ୪୦ ବର୍ଷ ବୟସ ପରେ ପିଲା ଜନ୍ମ ହେଲେ ଏହି ରକ୍ରସ୍ରାବ ସମ୍ଭାବନା ଅଧିକ ହୁଏ ।  ସିଜରିଆନ ଅପରେଶନ ପରେ, ଲେବର ନିମନ୍ତେ ଔଷଧ ଦିଆଯାଇଥିଲେ ଓ ଏପିସିଓଟୋମି ଅପରେଶନ୍ ହୋଇଥିଲେ ରକ୍ତସ୍ରାବ ହୋଇପାରେ ।
ଜଣାଶୁଣା ସଙ୍କଟଜନ‌କ ଅବସ୍ଥା ଥିଲେ ତାହା ନ ହେବା ନିମନ୍ତେ ବ୍ୟବସ୍ଥା କରାଯାଏ ଓ ଛୁଆ ଜନ୍ମ ହେବା ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ଅକ୍ସିଟୋସିନ ଦେଇ ଜରାୟୁ ସଙ୍କୁଚିତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରାଯାଏ ।  ଅସୁବିଧା ଥିଲେ ଅକ୍ସିଟୋନିନ ବଦଳରେ ମିସୋପ୍ରୋସ୍ଟୋଲ ଦିଆଯାଇପାରେ ।   ଶୀରାମାଧ୍ୟମ ତରଳ ପଦାର୍ଥ, ରକ୍ତ ଟ୍ରାନ୍ସଫ୍ୟୁଜନ ଓ ଏରଗୋଟାମିନ ଔଷଧ ଦେଇ ଚିକିତ୍ସା କଲେ ଅଧିକ ଜରାୟୁ ସଙ୍କୋଚନରେ ସୁବିଧା ହୁଏ ।  କୌଣସି ଔଷଧ କାମ ନ କଲେ ହାତଦ୍ୱାରା ଜରାୟୁକୁ ଚିପି ଧରିଲେ ରକ୍ତସ୍ରାବ ବନ୍ଦ ହୋଇଯାଏ ।  ପେଟକୁ ଚିପି ଧରିଲେ ମହାଧମନୀ ମଧ୍ୟ ଚିପି ହୋଇଯାଏ । ଅନ୍ୟ ସୁବିଧା ବା ଅପରେଶନ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ନନ୍ ନିଉମାଟିକ ଆଣ୍ଟି-ସକ୍ ଗାରମେଣ୍ଟ ବ୍ୟବ‌ହାର କରିବାକୁ ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନ ସୁପାରିସ କରିଛି ।
ବିକାଶଶୀଳ ଦେଶମାନଙ୍କରେ ପ୍ରାୟ ୧.୨% ପ୍ରସବ ପରେ ପିପିଏଚ ହୁଏ ଓ ପି.ପି.ଏଚ. ହେଲେ ୩ % ମହିଳା ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରନ୍ତି । ସାରା ପୃଥିବୀରେ ଏହା ଯୋଗୁ ବାର୍ଷକ ୪୪,୦୦୦ରୁ ୮୬,୦୦୦ ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇ ଗର୍ଭାବସ୍ଥା ସମ୍ପର୍କୀୟ କାରଣ ଯୋଗୁ ଏହା ପ୍ରଥମ ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କରିଛି । ପ୍ରସବୋତ୍ତର ରକ୍ତସ୍ରାବ ଯୋଗୁ ଆମେରିକାରେ ପ୍ରାୟ ୧୦୦,୦୦୦ ପ୍ରସବ ପରେ ୦.୪ ମହିଳା  ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରନ୍ତି, ସବ୍-ସାହାରା ଆଫ୍ରିକାରେ ସେହି ୧୦୦,୦୦୦ ପସବ ପରେ ୧୫୦ ଜଣ ମହିଳା ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରନ୍ତି ।  ଆମେରିକାରେ ୧୮୦୦ ଶତାବ୍ଦୀ ଶେଷ ଆଡ଼କୁ ମୃତ୍ୟୁ ହାର ଯଥେଷ୍ଟ କମିଯାଇଛି ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ଆସ୍ପିରିନ
ଏହି ଔଷଧ ଯୋଗୁ ପେଟ ଗୋଳମାଳ (upset stomach) ଭଳି ସାଧାରଣ ପାର୍ଶ୍ୱ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେଖାଯାଏ । ଅଧିକ ପାର୍ଶ୍ୱ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ମଧ୍ୟରେ ପାକସ୍ଥଳୀ ଘାଆ, ପାକସ୍ଥଳୀ ରକ୍ତସ୍ରାବ ଓ ଆଜ୍‌ମା ଅଧିକ ହେବା ଦେଖାଯାଏ । ମଦ୍ୟପାନ ଓ କେତେକ ଔଷଧ ଯେପରିକି ନନ୍‌ସ୍ଟିରଏଡାଲ ଆଣ୍ଟିନଫ୍ଲାମେଟରି (nonsteroidal anti-inflammatory drug) ବା ଆଣ୍ଟିକୋଆଗୁଲାଣ୍ଟ (blood thinners) ସେବନ କଲେ ଓ ବୟସ୍କ ଲୋକଙ୍କର ରକ୍ତସ୍ରାବ ସଙ୍କଟ ଅଧିକ ରହେ । ଗର୍ଭାବସ୍ଥାର ଶେଷ ଭାଗରେ ଆସ୍ପିରିନ ଦେବାକୁ ସୁପାରିସ କରାଯାଏ ନାହିଁ । ରେ ସିଣ୍ଡ୍ରୋମ ହେବା ସମ୍ଭାବନା ଥିବାରୁ ସଂକ୍ରମଣ ଥିବା ପିଲାଙ୍କୁ ଆସ୍ପିରିନ ଦିଆଯାଏ ନାହିଁ । ଅଧିକ ଡୋଜ ଦେଲେ ଟିନାଇଟସ ହୁଏ । ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଏନଏସଆଇଡି ଭଳି ଏହା କାମ କରିବା ସ‌ହ ପ୍ଲାଟେଲେଟର କାର୍ଯ୍ୟବିଧି ଅବରୋଧ କରିଦିଏ ।
ଅତି କମରେ ପ୍ରାୟ ୨୪୦୦ ବର୍ଷ ଧରି ଔଷଧୀୟ ଗୁଣ ଥିବା ଯୋଗୁ ଆସ୍ପିରିନ ଥିବା ଉଇଲୋ ଗଛର ପତ୍ର ବ୍ୟବ‌ହୃତ ହୋଇଆସିଛି । ସନ ୧୭୬୩ରେ ଏଡ଼ୱାର୍ଡ଼ ସ୍ଟୋନ (Edward Stone) ଏହାର ଛାଲି ରସ ନେଇ ଜ୍ୱର ନିମନ୍ତେ ପ୍ରଥମ ଅନୁଶୀଳନ କରିଥିଲେ । ସନ ୧୮୯୭ରେ ରାସାୟନିକ ପଦ୍ଧତିରେ ଆସ୍ପିରିନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିବା ଯୋଗୁ ବେୟର କମ୍ପାନୀର କେମିଷ୍ଟ ଫେଲିକ୍ସ ହଫମ୍ୟାନଙ୍କୁ (Felix Hoffmann) ଶ୍ରେୟ ଦିଆଯାଏ ।
ପୃଥିବୀରେ ସର୍ବାଧିକ ବ୍ୟବ‌ହୃତ ଔଷଧମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଆସ୍ପିରିନ ଗୋଟିଏ ଯାହା ଲୋକମାନେ ପ୍ରତିବର୍ଷ ୪୦,୦୦୦ ଟନ (୫୦ରୁ ୧୨୦ ନିୟତ ବଟିକା) ଗ୍ରହଣ କରୁଛନ୍ତି । ଏହାର ନାମ ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନର ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକୀୟ ଔଷଧ ଚିଠାରେ ଅଛି ଯାହା ମୌଳିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସିସ୍ଟମ ନିମନ୍ତେ ଅତି ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ଏହା ଜେନେରିକ ଔଷଧ ନାମରେ ଉପଲବ୍‌ଧ ହୁଏ । ସନ ୨୦୧୪ରେ ଏହାର ବିକାଶଶୀଳ ଦେଶମାନଙ୍କରେ ଏହାର ହୋଲସେଲ ମୂଲ୍ୟ ଡୋଜ ପିଛା ୦.୦୦୨ରୁ ୦.୦୨୫ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର । ସନ ୨୦୧୫ରେ ଗୋଟିଏ ମାସର ଆସ୍ପିରିନ ଖର୍ଚ୍ଚ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ ପ୍ରାୟ ୨୫ ଡଲାରରୁ କମ ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ଚିଙ୍ଗୁଡ଼ି
ଚିଙ୍ଗୁଡ଼ି ଏକ ସନ୍ଧିପଦ ପ୍ରାଣୀ । ଏହାର ପ୍ରାୟ ୫୪୦ ପ୍ରଜାତି ଅଛନ୍ତି । ଚିଙ୍ଗୁଡ଼ିର ଲମ୍ବ ୩୩୦ ମିଲିମିଟର ଏବଂ ଓଜନ ୪୫୦ ଗ୍ରାମ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହୋଇଥାଏ । ଏମାନେ ଶୀତଳ ରକ୍ତ ବିଶିଷ୍ଟ ପ୍ରାଣୀ ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଜଳଚର ଜୀବ
୧୧୪୨
୧୧୪୨ ଗ୍ରେଗୋରି ପାଞ୍ଜି ଅନୁସାରେ ଏକ ସାଧାରଣ ବର୍ଷ ଅଟେ |
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୧୪୨ ଶ୍ରେଣୀ:ବଟ ତିଆରି ବର୍ଷ ଲେଖା
ଅଗ୍ନିମିତ୍ର
ବଂଶବାଦ
କାଳିଦାସଙ୍କ ମାଲବିକାଗ୍ନିମିତ୍ର ଅନୁସାରେ ଅଗ୍ନିମିତ୍ର ବଇମ୍ବିକା କୁଳଜର ଥିଲେ ଓ ସେ ଜଣେ ଶ୍ରୁଙ୍ଗ ଥିଲେ । ଏଥିରେ ଆହୁରି ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ ଯେ ଟଙ୍କାପିଟାଙ୍କ ସମୟରେ ଅଗ୍ନିମିତ୍ର ଜଣେ ଗୋପତ୍ରୀ ବା ଭାଇସରାୟ ଥିଲେ । .
ମାଦିକେରି
ଏକ ଭାରତୀୟ ଅଟେ । ଏହା କର୍ଣ୍ଣାଟକର କୋଦଗୁ ଜିଲ୍ଲାରେ ଅବସ୍ଥିତ ।
ଅଗ୍ନିମିତ୍ର
ବଂଶବାଦ
ମାଲବିକାଗ୍ନିମିତ୍ରରେ ତାଙ୍କର 3 ଜଣ ମହାରାଣୀଙ୍କ ନାମ ମଧ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି । ଧରଣୀ ( 4 ର୍ଥ ଶ୍ରୁଙ୍ଗ ମହାରାଜା ବସୁମିତ୍ରାଙ୍କ ମାତା ), ଇରାବତୀ ଓ ମାଲବିକା ( ବିଦର୍ଭର ରାଜକୁମାରୀ )
ମାଦିକେରି
ଭୌଗଳିକ ଅବସ୍ଥିତି
୧୨.୪୧୯୮ ଉତ୍ତର ଅକ୍ଷାଂଶ ଓ ୭୫.୭୩୭୨ ପୂର୍ବ ଦ୍ରାଘିମାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ସମୁଦ୍ର ପତନଠାରୁ ଏହା ୩୪୮୪ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚତାରେ ରହିଛି ।
ଜନସଂଖ୍ୟା ଓ ସାକ୍ଷରତା
୨୦୦୧ ମସିହାର ଭାରତୀୟ ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ, ସହରର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା ୩୨୨୮୬ ଅଟେ । ସେଥି ମଧ୍ୟରୁ ୫୦.୬୬% ଜଣ ପରୁଷ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ୪୯.୩୪% ଜଣ ନାରୀ ଅଟନ୍ତି । ର ସାକ୍ଷରତା ହାର ୮୧.୦୧% ଅଟେ । ଏହା ଜାତୀୟ ହାରଠାରୁ -୧୬.୧୭% ପ୍ରତିଶତ କମ ଅଟେ । ସେଥିରୁ ୪୨.୨୧% ପ୍ରତିଶତ ପୁରୁଷ ଓ ୩୮.୮୦% ନାରୀ ଅଟନ୍ତି । ୧୦.୯୯% ଲୋକ ସେଠାରେ ୬ ବର୍ଷ ବୟସରୁ କମ ବୟସ୍କ ଅଟନ୍ତି ।
ଅଗ୍ନିମିତ୍ର
ବିଦର୍ଭ ଯୁଦ୍ଧ
ତତ୍ ପରେ ଅଗ୍ନିମିତ୍ର ନିଜେ ବିଦର୍ଭ ଆକ୍ରମଣ କରି ଅଗ୍ନିମିତ୍ର  ଙ୍କୁ ପରାଜିତ କରିଥିଲେ । ତାହା ପରେ ଅଗ୍ନିମିତ୍ର ରାଜ୍ୟକୁ ବିଭାଜନ କରି ମାଧବସେନଙ୍କୁ ରାଜ୍ୟର ଅର୍ଦ୍ଧେକ ପ୍ରଦାନ କରି ଅଗ୍ନିମିତ୍ରଙ୍କ ବଶତା ସ୍ୱୀକାର କଲେ ।
ମାଦିକେରି
ଭାଷା
କନ୍ନଡ ର ସରକାରୀ ଭାଷା ଅଟେ ।
ଅଗ୍ନିମିତ୍ର
ଉତ୍ତରାଧିକାର
ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ 141 ମସିହାରେ ଅଗ୍ନିମିତ୍ରଙ୍କ ଶାସନ ସମାପ୍ତ ହେଇଥିଲା ଓ ତାଙ୍କ ସ୍ଥାନରେ ତାଙ୍କ ପୁତ୍ର ବାସୁଜେଷ୍ଠ  କିମ୍ବା ସୁର୍ଜ୍ଯାଜେଷ୍ଠ ଗାଦିନଶିନ ହେଇଥିଲେ ।.
ମାଦିକେରି
ପାଣିପାଗ
ପ୍ରାୟତଃ ଭାରତୀୟ ସହର ଗୁଡ଼ିକ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ମଣ୍ଡଳୀୟ ହୋଇଥାନ୍ତି । ରେ ବାର୍ଷିକ ସର୍ବାଧିକ ହାରାହାରି ତାପମାତ୍ରା ୨୫.୫ ଡିଗ୍ରୀ ସେଣ୍ଟିଗ୍ରେଡ ଅନୁଭୂତ ହେଉଥିବା ବେଳେ ସର୍ବନିମ୍ନ ହାରାହାରି ତାପମାତ୍ରା ୧୬.୨ ଡିଗ୍ରୀ ସେଣ୍ଟିଗ୍ରେଡ ଅଟେ । ଏଠାରେ ବାର୍ଷିକ ହାରାହାରି ବୃଷ୍ଟିପାତ ୩୨୧୬.୨ mm/inches ହୋଇଥାଏ ।
ଅଗ୍ନିମିତ୍ର
ବାହାର ଲିଙ୍କ
ଶ୍ରେଣୀ:ଇତିହାସ
ମାଦିକେରି
ବାହାର ଲିଙ୍କ
ଶ୍ରେଣୀ:କର୍ଣ୍ଣାଟକର ସହର
ଶ୍ରେଣୀ:ବଟ ତିଆରି ଭୌଗଳିକ ପ୍ରସଙ୍ଗ
ନୱସୀନ ନହରୀନ ମୋଉ
ନୱସୀନ ନହରୀନ ମୋଉ (নওশীন) (August 15, 1985) ଜଣେ ବଙ୍ଗଳାଦେଶୀ ଅଭିନେତ୍ରୀ ଯିଏକି ଦୂରଦର୍ଶନ ଏବଂ ବଙ୍ଗଳାଦେଶର କଥାଚିତ୍ର ଜଗତରେ ଅଭିନୟ କରନ୍ତି । ସେ ପ୍ରାର୍ଥନା, ମୁଖୋଷ ମନୁଷ ଆଦି ଲୋକପ୍ରିୟ ବଙ୍ଗଳା ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ଏତଦ୍ ବ୍ୟତୀତ ସେ ଜଣେ ମଡେଲ, ଦୂରଦର୍ଶନ ତ‌ଥା ରେଡ଼ିଓ ଉପସ୍ଥାପିକା ଏବଂ ସେ ବିଭିନ୍ନ ମଞ୍ଚରେ ମଧ୍ୟ ବିଭିନ୍ନ ନାଟକରେ ଅଭିନୟ କରିଛନ୍ତି । ୨୦୦୭ ମସିହାରୁ ସେ ବିଭିନ୍ନ ଦୂରଦର୍ଶନ ବିଜ୍ଞାପନ ଏବଂ ଖବର କାଗଜ ତ‌ଥା ପ୍ରିଣ୍ଟି ମିଡ଼ିଆ ବିଜ୍ଞାପନରେ ଜଣେ ମଡେଲ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ଆସୁଛନ୍ତି । ସେ ରେଡ଼ିଓର ଜଣେ ଉପସ୍ଥାପିକା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ଏବଂ ରେଡ଼ିଓ ଟୁ-ଡେ, ରେଡ଼ିଓ ଫ୍ରୁଟି, ଧମାକା ଏଫ୍ଏମ୍ ଏବଂ ରେଡ଼ିଓ ଅମ୍ବର ଭଳି ବେତାର କେନ୍ଦ୍ରରେ ପ୍ରଯୋଜିକା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।
ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ
ନୱସୀନ ନହରୀନ ମୋଉ ୧୯୮୫ ମସିହା ଅଗଷ୍ଟ ମାସ ୧୫ ତାରିଖରେ ଖୁଲ୍‌ନା ଜିଲ୍ଲାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ପିଲାଦିନ ମୁଖ୍ୟତଃ ବାଂଲାଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ଜିଲ୍ଲାମାନଙ୍କରେ କଟିଛି । ତାଙ୍କ ବାପା ଶେକ୍ ଅମଜାଦ ହୁସେନ ବଙ୍ଗଳାଦେଶ ବୈଷୟିକ ଏବଂ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଜଣେ ଇଞ୍ଜିନିୟର ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ଜସ୍ମିନ ଅଖତାର ଜଣେ ଗୃହିଣୀ । ସେ ମାତ୍ର ସାତ ବର୍ଷ ବୟସରେ ନୃତ୍ୟ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ୧୯୯୪ ମସିହାରେ ତାଙ୍କୁ ନୃତ୍ୟରେ ଖେଳଘର ପୁରସ୍କାର ମିଳିଥିଲା । ସେ ତାଙ୍କର ପେଶା ଜଣେ ରେଡ଼ିଓ ଉପସ୍ଥାପିକା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରି ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ପ୍ରଥମ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ବଙ୍ଗଳାଦେଶର ଦୂରଦର୍ଶନ ଆର୍‌ଟିଭିରେ ପ୍ରସାରିତ ଏକ ଟେଲିଫୋନିକ୍ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଥିଲା । ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମର ଶୀର୍ଷକ ଥିଲା "ଜେଗେ ଅଛୋ କି" । ୨୦୦୮ ମସିହାରୁ ୨୦୧୧ ମସିହା ଯାଏଁ ଚାଲିଥିବା ଏହି କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମଟି ସେହି ସମୟରେ ଅନେକ ଲୋକପ୍ରିୟତା ପାଇଥିଲା ।
ପେଶା
ନୱସୀନ ନହରୀନ ମୋଉଙ୍କୁ ଲୋକମାନେ ମୁଖ୍ୟତଃ ନୱସୀନ ନାମରେ ହିଁ ଜାଣନ୍ତି । ସେ ଜଣେ ରେଡ଼ିଓ ଉପସ୍ଥାପିକା ଭାବରେ ପ୍ରଥମେ କାର୍ଯ୍ୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ଏହାପରେ ସେ ସେ ଜଣେ ମଡେଲ ଭାବରେ ବିଭିନ୍ନ ବିଜ୍ଞାପନରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ବର୍ତ୍ତମାନ ସେ ଜଣେ ଅଭିନେତ୍ରୀ ଭାବରେ ବଙ୍ଗଳାଦେଶର ଦୂରଦର୍ଶନରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଛନ୍ତି । "ଧୂପଛାୟ" ଧାରାବାହିକ ଜରିଆରେ ସେ ଛୋଟ ପରଦାରେ ଅଭିନୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସେ ୨୦୧୬ ମସିହାରେ ବଡ଼ ପରଦାରେ ଅଭିନୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିରେ ସେ ତାଙ୍କର ସ‌ହ-କଳାକାର ହିଲୋଲଙ୍କ ସ‌ହ ଅଭିନୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ୨୦୧୫ରୁ ୨୦୧୭ ଯାଏଁ ସେ ରେଡ଼ିଓ ଅମ୍ବରର ଜଣେ ପ୍ରୋଗ୍ରାମ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ଏବଂ ୨୦୧୦ରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ବଙ୍ଗଳା ରେଡ଼ିଓ "ଚେନାଲ ଆଇ"ରେ ପ୍ରୋଗ୍ରାମ ସ‌ହ-ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ୨୦୧୩ ମସିହାରେ ଆଇସିସି ଟି୨୦ ବିଶ୍ୱକପ ଆରମ୍ଭ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମରେ ଉପସ୍ଥାପିକା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ଏତଦ୍ ବ୍ୟତୀତ ସେ ୨୦୧୬ରେ ବଙ୍ଗଳାଦେଶର ଜାତୀୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପୁରସ୍କା, ୨୦୧୨ରେ ବାଂଲାଦେଶ ପ୍ରିମିୟର ଲିଗ୍‌ର ପ୍ରଥମ ସଂସ୍କରଣର ଆରମ୍ଭ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ ଆଦିରେ ଉପସ୍ଥାପିକା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ବଙ୍ଗଳାଦେଶର ଅଭିନେତ୍ରୀ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୮୫ ଜନ୍ମ
ମଇମୁରା
ଅଏଡ଼ା ଓଡ଼ିଶାର ଅନୁଗୋଳ ଜିଲ୍ଲାର ଆଠମଲ୍ଲିକ ବ୍ଲକ ଅନ୍ତର୍ଗତ ଏକ ଗାଆଁ । ଏହି ଗାଆଁଟି ଆଠମଲ୍ଲିକ ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ଅନ୍ତର୍ଗତ ।
ଗମନାଗମନ
ଏହା ଜିଲ୍ଲାର ସଦର ମହକୁମା ଅନୁଗୋଳଠାରୁ ୭୨ କି.ମି. ଦୂରରେ ଅବସ୍ଥିତ ।
ଶିକ୍ଷା
ଏହାର ଅନତି ଦୂରରେ ଗୋଟିଏ ପ୍ରାଥମିକ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ଗୋଟିଏ ଉଚ୍ଚ ପ୍ରାଥମିକ ବିଦ୍ୟାଳୟ ଅଛି।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଅନୁଗୋଳ ଜିଲ୍ଲା ଶ୍ରେଣୀ:ଅନୁଗୋଳ ଜିଲ୍ଲାର ଗାଆଁ ଓ ସହର
ରାମ ନବମୀ
ଚୈତ୍ର ଶୁକ୍ଳ ନବମୀ ରାମ ନବମୀ ରୂପେ ପରିଚିତ । ଏହି ଦିନ ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ଜନ୍ମୋତ୍ସବ ପାଳନ କରାଯାଏ । ତ୍ରେତୟା ଯୁଗରେ ଅଯୋଧ୍ୟାର ରାଜା ଥିଲେ ଦଶରଥ । ତାଙ୍କର ତିନିରାଣୀ କୌଶଲ୍ୟା, କୈକେୟୀ ଓ ସୁମିତ୍ରା । ରାଜାଙ୍କର ବଡଦୁଃଖ ଥିଲା ଯେ ତାଙ୍କର କୌଣସି ସନ୍ତାନ ନ ଥିଲେ ମହାନ ଇକ୍ଷାକୁ କୁଳରେ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ହେବାକୁ । କୁଳଗୁରୁ ବଶିଷ୍ଠ ପ୍ରାର୍ଥିତ ସନ୍ତାନ ପ୍ରାପ୍ତି ନିମନ୍ତେ ଋଷିଶୃଙ୍ଗଙ୍କଦ୍ୱାରା ପୁତ୍ରେଷ୍ଟି ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ଦଶରଥଙ୍କୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ । ରାଜା କୁଳଗୁରୁ ଉପଦେଶ ଅନୁସାରେ ମହାନ୍ ଋଷି ଋଷିଶୃଙ୍ଗଙ୍କୁ ଅଯୋଧ୍ୟାରେ ଯଜ୍ଞ କରିବାକୁ ତାଙ୍କ ଆଶ୍ରମକୁ ଯାଇ ପ୍ରାର୍ଥନା କଲେ । ବଶିଷ୍ଠ ଓ ଋଷିଶୃଙ୍ଗଦ୍ୱାରା ପୁତ୍ରେଷ୍ଟି ଯଜ୍ଞ ସମାପନ ପରେ ଯଜ୍ଞେଶ୍ୱର ଯଜ୍ଞକୁଣ୍ଡରୁ ଆବିର୍ଭୁତ ହୋଇ ଦଶରଥଙ୍କୁ ଏକ ଚରୁଅନ୍ନପୂର୍ଣ୍ଣ ପାତ୍ର ପ୍ରଦାନ କରି ରାଣୀମାନଙ୍କୁ ସେବନ କରିବାକୁ କହିଲେ । ଦଶରଥ ଅଧା ଚରୁଅନ୍ନ କୌଶଲ୍ୟାଙ୍କୁ ଓ ଅନ୍ୟଅଧା ଭାଗକୁ କୈକେଇଙ୍କୁ ପ୍ରଦାନ କଲେ । କୌଶଲ୍ୟା ଓ କୈକେୟୀ ନିଜନିଜର ଚରୁଅନ୍ନର ଅଧାଭାଗରୁ କନିଷ୍ଠା ରାଣୀ ସୁମିତ୍ରାଙ୍କୁ ସେବନ କରିବାକୁ ଦେଲେ । ଏହାର କିଛିଦିନ ପରେ ତିନିରାଣୀ ଅନ୍ତଃସତ୍ତ୍ୱା ହେଲେ । ପବିତ୍ର ଚୈତ୍ର ନବମୀଦିନ ଦ୍ୱିପ୍ରହରରେ କୌଶଲ୍ୟା ପ୍ରଭୁ ରାମଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କୁ, କୈକେୟୀ ଭରତଙ୍କୁ ଓ ସୁମିତ୍ରା ଯମଜ ସନ୍ତାନ ଲକ୍ଷ୍ମଣ ଓ ଶତ୍ରୁଘ୍ନଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଲେ । ବିଷ୍ଣୁଙ୍କ ସପ୍ତମ ଅବତାର ପ୍ରଭୁ ରାମଚନ୍ଦ୍ର ସ୍ୱଇଚ୍ଛାରେ ଅଧର୍ମର ବିଲୋପ ଓ ରାବଣ ଆଦି ରାକ୍ଷାସମାନଙ୍କୁ ସଂହାର କରିବାକୁ ପୃଥିବୀପୃଷ୍ଟରେ ଅବତରଣ କରିଥିଲେ । ବୟଃପ୍ରାପ୍ତ ହେବାପରେ ପ୍ରଭୁ ରାମଚନ୍ଦ୍ର ମିଥିଳା ନରେଶ ରାଜର୍ଷି ଜନକଙ୍କ ଦୁହିତା ଦେବୀ ସୀତାଙ୍କ ସହିତ ବିବାହ ହୋଇଥିଲା । ବାଲ୍ମିକୀ ରାମାୟଣ ମତେ ମାର୍ଗଶିର ଶୁକ୍ଳପଞ୍ଚମୀ ଦିନ ସେହି ବିବାହ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥିଲା । ରାଜସୁଖକୁ ପରିହାର ପୂର୍ବକ ପିତୃସତ୍ୟ ପାଳନ କରି ଚଉଦ ବର୍ଷ ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଦେବୀସୀତା ଓ ଅନୁଜ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କୁ ସାଙ୍ଗରେ ଧରି ବନବାସ ଯାଇଥିଲେ । ଅରଣ୍ୟରୁ ଅରଣ୍ୟ ଘୂରିବୁଲୁଥିଲେ ଦୁଃଖ ଯନ୍ତ୍ରଣାକୁ ପାଥେୟ କରି । ଦଣ୍ଡକାରଣ୍ୟରେ ଅବସ୍ଥାନ କାଳରେ ଶ୍ରୀରାମ ଓ ଅନୁଜ ଲକ୍ଷ୍ମଣଙ୍କ ଅନୁପସ୍ଥିତିରେ ଦୁରାଚାରୀ ରାବଣ ମାତା ସୀତାଙ୍କୁ ଏକାକିନୀ ଦେଖି ଅପହରଣ କରିନେଲା । ରାବଣ ଓ ସମସ୍ତ ରାକ୍ଷାସମାନଙ୍କୁ ନିଧନ କରି ସୀତାଙ୍କୁ ଉଦ୍ଧାର ବେଳକୁ ଚଉଦ ବର୍ଷର ବନବାସ ପୂରିଯାଇଥିଲା । ଅଯୋଧ୍ୟା ପ୍ରତ୍ୟାବର୍ତ୍ତନ କରି ରାଜସିଂହାସନରେ ଅଭିସିକ୍ତ ହୋଇ ରାଜଧର୍ମ ପାଳନ ଅବସରରେ ପ୍ରଜାକୁଳକୁ ସମ୍ମାନ ଜଣାଇବାକୁ ଯାଇ ଲଙ୍କାରୁ ଉଦ୍ଧାର ସମୟରେ ସୀତା ଅଗ୍ନିପରୀକ୍ଷା ଦେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ନିର୍ବାସନ ଦଣ୍ଡ ଦେଇଥିଲେ । ଶ୍ରୀରାମଙ୍କ ତାଙ୍କ ଅବତାରରେ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ମାନବଜୀବନ ଯାପନ କରିଥିଲେ । ରାମନବମୀ ଉପଲକ୍ଷେ ନଅଦିନ ବ୍ୟାପୀ ଭଜନ କୀର୍ତ୍ତନ, ଅଖଣ୍ଡ ପାଠ ଆଦି ଚାଲେ ବିଶେଷ ଭାବରେ ରାମଚରିତ ମାନସ ପାଠ କରାଯାଏ ।
ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ରାମ ନବମୀ ନୀତି
ପବିତ୍ର ଶ୍ରୀରାମ ନବମୀ ତିଥିରେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କଙ୍କ ଜନ୍ମନୀତି ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ । ସ୍ୱୟଂ ପ୍ରଭୁ ଶୀଜଗନ୍ନାଥ ମାତା ରୂପରେ ବିଳମ୍ବିତ ରାତ୍ରରେ ଶ୍ରୀରାମଙ୍କୁ ଜନ୍ମଦେବେ, ତେଣୁ ପ୍ରସବ ବେଦନାକୁ ଲାଘବ କରିବା ନିମନ୍ତେ ଅଷ୍ଟମୀ ଦିନ ସନ୍ଧ୍ୟାଧୂପ ପରେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଯେଉଡ଼ ଭୋଗ କରାଯିବା ସଙ୍ଗେ ସଙ୍ଗେ ଗର୍ଭଉଦକ ଦିଆଯାଏ । ନବମୀ ଦିନ ଠାକୁରମାନଙ୍କର ମଧ୍ୟାହ୍ନ ଧୂପ ନୀତି ଶେଷ ହେବା ପରେ ଜନ୍ମନୀତି ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ । ୨ଜଣ ମହାଜନ ସେବକ ଦଶରଥ ଓ କୌଶଲ୍ୟା ହୋଇ ଜନ୍ମବିଧି ପାଳନ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ଗୁପ୍ତନୀତିକୁ କେହି ଯେପରି ଦେଖି ନ ପାରିବେ ସେଥିଲାଗି ଗର୍ଭଗୃହରେ ଥିବା ଜୟବିଜୟ ଦ୍ୱାରକୁ ବନ୍ଦକରାଯାଇଥାଏ । ଶ୍ରୀରାମ ଜନ୍ମ ହେବା ପରେ କର୍ପୁର ଆଳତି ବନ୍ଦାପନା ହୋଇ ମହାସୁଆର ଗଣ୍ଡୁସ ମସଲା, କ୍ଷୀର ମଣୋହୀ କରାଯାଏ । ଏହା ପରେ ପଣ୍ଡା ଶୀତଳଭୋଗ କରାଇବା ସହ ମହାସୁଆର ଜୟବିଜୟ ଦ୍ୱାରଠାରେ ଚରୁଭାତ ମଣୋହୀ କରାଇଥାନ୍ତି ।
ତିରିଚ ମୀର
ତିରିଚ ମୀର (, Tirich Mir ) ପାକିସ୍ତାନର ଚିତ୍ରାଳ ସହର ପାଖେସ୍ଥିତ ଏକ ପର୍ବତ ଅଟେ , ଯାହା ହିନ୍ଦୁ କୁଶ ପର୍ବତ ଶୃଙ୍ଖଳର ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ପର୍ବତ ଅଟେ । ୭,୭୦୮ ମିଟର (୨୫୨୮୯ ଫିଟ) ଉଚ୍ଚ ଏହି ପର୍ବତ ହିମାଳୟ - କରକୋରାମ ଶ୍ରେଣୀ ବାହାରର ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ପର୍ବତ ଅଟେ ଏବଂ ଦୁନିଆର ୩୩ତମ ସବୁଠାରୁ ଉଚ୍ଚ ଶିଖର ଅଟେ (ବାକି ୩୨ତମ ହିମାଳୟ - କରକୋରାମରେସ୍ଥିତ ରହିଛି ) । ଚିତ୍ରାଳ ସହରରୁ ତିରିଚ ମୀର  ଦେଖାଯାଏ କିନ୍ତୁ ଏହି ପାହାଡ଼ ଏତେ ବିଶାଳ କି, ଏହାଦ୍ୱାରା ପାକିସ୍ତାନର ଆର ପାର୍ଶ୍ୱ "ଆଫଗାନିସ୍ତାନ"ର କିଛି ସୀମା ଦେଖାଯାଏ ।
ନାମର ଉତ୍ପତ୍ତି
"ମୀର" ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ "ରାଜା" କିମ୍ବା "ମାଲିକ" ହୋଇଥାଏ । ତିରିଚ ମୀରର ପୁରା ନାମରେ ଦୁଇ ପ୍ରକାର ଧାରଣା ରହିଛି । ପ୍ରଥମଟି ହେଲା ଏହା ଚିତ୍ରାଳର ଏକ ଛୋଟ ତିରିଚ ନାମକ ବାଦୀ ପାଖରେ ରହିଛି, ହୋଇପାରେ କି ଏହାର ଅର୍ଥ "ତିରିଚ ବାଦୀର ରାଜା" ଅଟେ । ଦ୍ୱିତୀୟ ସମ୍ଭାବନା ଏହିକି, ଏହି ନାମ "ବାଖୀ ଭାଷା"ରୁ ହୋଇଛି ଯେଉଁଥିରେ "ତିରିଚ"ର ଅର୍ଥ "ଛାଇ" ହୋଇଥାଏ ,ମାନେ ପୁରା ନାମର ଅର୍ଥ "ଛାଇର ରାଜା" ଅଟେ । ଏହି ପର୍ବତର ଲମ୍ବା ଛାଇ ବଖାନର କ୍ଷେତ୍ରରେ ପଡିଥାଏ ।
ସର୍ବପ୍ରଥମ ଚଢାଳି
ତିରିଚ ମୀରର ଶିଖର ଉପରକୁ ସର୍ବପ୍ରଥମେ ୧୯୫୦ ମସିହାରେ "ନୋର୍ବେ"ରୁ ଆସିଥିବା ପର୍ବତ ଆରୋହିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଯୁବକ ସଫଳତା ପୂର୍ବକ ଚଢ଼ିଥିଲେ । ଏହାର ପାଖାପାଖି ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକମାନେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି କି, ଏହି ପାହାଡ଼ରେ ଜିନ୍ନ-ଭୂତ, ଡାହାଣୀ ଏବଂ ପରୀମାନେ ରହିଥା'ନ୍ତି ଯିଏ ଚଢାଳି ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ସଙ୍କଟ ହୋଇଥା'ନ୍ତି । ବାସ୍ତବରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରତିବର୍ଷ ଏଠାକୁ ଆସୁଥିବା ଲୋକ ଏହାର ଆଖ-ପାଖରେ ବୁଲାବୁଲି କରି ଏବଂ ଚଢ଼ି ମରିଯା'ନ୍ତି । ପ୍ରାୟତଃ ବହୁ ତଳକୁ ପଡିଯିବାଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କ ଶରୀର ମିଳେନାହିଁ । वास्तव में भी हर साल यहाँ आये कुछ सैलानी इसकी ढलानों पर घूमते-चढ़ते मारे जाते हैं। अक्सर यह गहरी खाईयों में गिर जाते हैं और इनके शरीर नहीं मिलते।
ଲଳିତା ବାବର
thumb ଲଳିତା ବାବର ,  (ଜନ୍ମ ୩ ଜୁନ ୧୦\୯୮୯ ) ଜଣେ ଦୂରଗାମୀ ଦଉଡାଳି ।     ମହାରାଷ୍ଟ୍ର ଡ଼ାଜ୍ୟର ଏକ ମଫସଲ ଗ୍ରାମରେ ହେଇଥିଲା । ତାଙ୍କର ମୁଖ୍ୟ ଇଭେଣ୍ଟ ୩୦୦୦  ମିଟର ସ୍ତିପଳଚେଜ ରହିଥିଲା ଓ ସେ ସେହି ଦୌଡରେ ଜାତୀୟ ରେକର୍ଡ ମଧ୍ୟ କରିଛନ୍ତି । ଏହା ସହ ସେ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏସିଯା ଚମ୍ପିୟାନ ମଧ୍ୟ ରହିଛନ୍ତି । ସେ ୨୦୧୬ ମସିହାରୁ ଭାରତୟା ରେଭେଣ୍ୟୁ ଭିଭାଗରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ଡାଃ ସନଦୀପ ଦିନକର ଭୋସଲେଙ୍କ ବିଭାହ କରିବାକୁ ପ୍ରତିବଦ୍ଧ ।
ବାବରଙ୍କୁ ଭାରତୀୟ ଚମ୍ବର ଅଫ କମର୍ସ  ଓ ଭାରତର ଯୁବ କଲ୍ୟାଣ ବିଭାଗ ତରଫରୁ ୨୦୧୫ ବର୍ଷ ପାଇଁ ଶ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ରୀଡ଼ାବିଡ ଭାବରେ ପୁରସ୍କୃତ କରାଯାଇଥିଲା । ୨୦୧୬ ମସିହାରେ ତାଙ୍କୁ ଭାରତ ସରକାର ସମ୍ମାନଜନକ ଅର୍ଜୁନ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ ।
ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନୀ
ଜୁନ ୨ ତାରଖ ୧୯୮୯ ମସିହାରେ ସେ ଭାରତୀୟ ରାଜ୍ୟ ସତାରା ଜିଲ୍ଲାରେ ମୋହୀ ନାମକ ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ପରିବାର କୃଶକ ଥିଲେ । ତାଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳ ସର୍ବଦା ମରୁଡିଦ୍ୱାରା ଗ୍ରସ୍ତ ହେଇଥାଏ ।.
କ୍ରୀଡ଼ା ଅବସାନ
ବାବର ପ୍ରଥମେ ଦୂରଗାମୀ ଦୌଡରେ ଭାଗ ନେଇ ମାରାଥନରେ  ଭାଗ ନାଉଥିଲେ । ସେ ମୁମ୍ବାଇ ମାରାଥନ କ୍ରମାଦାତା ୩ ବର୍ଷ ଧରି ଜିତି ଥିଲେ । ଏସିଆନ ଗେମ ଓ କମନୱେଲ୍‌ଥ ଆଦିରେ ବେଶୀ ଇଭେଣ୍ଟରେ ସୁଯୋଗ ପାଇବାକୁ ୩୦୦୦ ମିଟର ମହିଳା ସ୍ତିପାଳଚେଜରେ ଭାଗ ନେଇ ୨୦୧୪ ଦକ୍ଷିଣ କୋରିଆରେ ହେଇଥିବା ଏସୀୟ କ୍ରୀଡ଼ାରେ ବ୍ରୋଞ୍ଜ ହାସଲ କରିଥିଲେ ।ଏହି କ୍ରୀଡ଼ା ସମୟରେ ଭାରତର ଜାତୀୟ ରେକର୍ଡକୁ ମଧ୍ୟ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ । ସେହି କ୍ରୀଡ଼ାରେ ସେ ପରେ ସ୍ୱର୍ଣ୍ଣ ଜିତିଥିବା ବାହରେନର ରୂଥ ଜବେତଙ୍କୁ ପରେ ଅଜଜ୍ଞା ଘୋଷିତ ହେବା ପରେ ତାଙ୍କୁ ରୌପ୍ୟ ମିଳିଥିଲା ।
୨୦୧୫ ମସିହା ଏସିଆନ ଚମାପିଅନଶିପରେ ସେ ସ୍ୱରନା ପଦକ ହାସଲ କରିଥିଲେ । ଏଥିରେ ସେ ନିଜର ଜାତୀୟ ରେକର୍ଡକୁ ଅଉଣୀ ଅତିକ୍ରମ କରିଥିଲେ । ସେ ତାଙ୍କ ଏଭେଣ୍ଟ ୩୦୦୦ ମିଟର ଷ୍ଟିପାଳଚାଜ ଚାଡା ମରାଥନ ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଯୋଗ୍ୟତା ହାସଲ କରିଯଜିଲେ । ୨୦୧୫ ବିଶ୍ୱ ଚମ୍ପିୟାନ ଶିପରେ ସେ ଷ୍ଟିପଲଚାଜରେ ଫାଇନାଲ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟତା ଅର୍ଜନ କରିଥିଲେ ।
ଫେଡେରେସନ କପରେ ସେ ଭାରତରେ ପୁନର୍ବାର ଜାତୀୟ ରେକର୍ଡ ଭଙ୍ଗ କରିଥିଲେ । ଋଓ ଅଲିମ୍ପିକ ପାଇଁ ଯୋଗ୍ୟତା ହାସଲ କରି ସେ ସେଥିରେ ୧୦ ମ ସ୍ଥାନ ପାଇଥିଲେ ଓ ଫାଇନାଲ ଦଉଡାରେ ସାମିଲ ହେବାରେ ସେ ୩୨ ବର୍ଷଘା ପରେ ପ୍ରଥମ ଭାରତୀୟ ମହିଳା ଥିଲେ ।
ପୁରସ୍କାର
ତାଙ୍କୁ ୨୦୧୫ ମସିହାର ଶ୍ରେଷ୍ଠ କ୍ରୀଡ଼ା ମହିଳା ସହ ୨୦୧୬ ମସିହାରେ ଅର୍ଜୁନ ପୁରସ୍କାର ପ୍ରାପ୍ତ ହେଇଥିଲା ।
ପାଇରାଣ୍ଟେଲ
ପାଇରାଣ୍ଟେଲ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Pyrantel) ଏକ ଔଷଧ ଯାହା ଅନେକ ପ୍ରକାରରର ପରଜୀବୀ ସଂକ୍ରମଣର (parasitic worm infection) ଚିକିତ୍ସାରେ ଦିଆଯାଏ । ଏହି ପରଜୀବୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଗୋଲ କୃମି, ଅଙ୍କୁଶକୃମି, ଏଣ୍ଟେରୋବାଏସିସ (enterobiasis) ବା (pinworm infection), ଟ୍ରାଇକୋସ୍ଟ୍ରୋଙ୍ଗିଲିଆସିସ (trichostrongyliasis), ଓ ଟ୍ରିଚିନେଲୋସିସ (trichinellosis) ଇତ୍ୟାଦିଙ୍କ ନାମ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ।. ଏହି ଔଷଧ ପାଟିରେ ଦିଆଯାଏ ।
ପାଇରାଣ୍ଟେଲ ବିଷୟ ପ୍ରଥମେ ସନ ୧୯୬୫ରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଥିଲା । ଏହାର ନାମ ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନର ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକୀୟ ଔଷଧ ଚିଠାରେ ଅଛି ଯାହା ମୌଳିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସିସ୍ଟମ ନିମନ୍ତେ ଅତି ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ଏହା ଜେନେରିକ ଔଷଧ (generic medication) ନାମରେ ଉପଲବ୍‌ଧ ହୁଏ । ଏହାର ଏକ କୋର୍ଷର ମୂଲ୍ୟ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ ୨୫ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାରରୁ କମ୍ । କେତେକ ପଶୁଙ୍କର ରୋଗ ଚିକିତ୍ସା ନିମନ୍ତେ ମଧ୍ୟ ଏହା ଦିଆଯାଏ ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଔଷଧ
କାବିଲ
କାବିଲ ହେଉଛି ଏକ ଅପରାଧ ଭିର୍ତ୍ତିକ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର । ଏହାର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ହେଉଛନ୍ତି ସଞ୍ଜୟ ଗୁପ୍ତା ।  ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରର କାହାଣୀକୁ ବିଜୟ କୁମାର ମିଶ୍ର ଲେଖିଛନ୍ତି ।  ଏହାର ପ୍ରଯୋଜକ ହେଉଛନ୍ତି ରାକେଶ ରୋଶନ ।  ଏହା ଫିଲ୍ମକ୍ରାଫ୍ଟ ବ୍ୟାନରରେ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଛି ।
ଏହି କାହାଣୀଟି ୨ଟି ଦୃଷ୍ଟିହୀନ ଯୁବକ ଯୁବତୀଙ୍କ ପ୍ରେମର କାହାଣୀକୁ ନେଇ ନିର୍ମିତ ।  ଏଥିରେ ହ୍ରତିକ ରୋଶନ ଓ ୟମି ଗୌତମ  ମୁଖ୍ୟ ଅଭିନୟ କରିଛନ୍ତି ।  ଏହାର ସଙ୍ଗୀତ ରାକେଶ ରୋଶନଙ୍କଦ୍ୱାରା ଲେଖା ହୋଇଥିଲା ।
ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରଟି ୨୦୧୭ମସିହା ଜାନୁଆରୀ ୨୫ରେ ପ୍ରେକ୍ଷାଳୟକୁ ଆସିଥିଲା ।  ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରଟି ତାମିଲ ଓ ତେଲୁଗୁ ଭାଷାରେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରେକ୍ଷାଳୟକୁ ଆସିଥିଲା କିନ୍ତୁ  ଏହାର ନାମ ଥିଲା ବଲମ । ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରଟି ବହୁତ ଚର୍ଚ୍ଚିତ ହୋଇଥିଲା । ବହୁତ ଦିନ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଚର୍ଚ୍ଚାରେ ରହିଥିଲା । ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରର ସଙ୍ଗୀତ ଗୁଡ଼ିକ ବହୁତ ସୁନ୍ଦର ହୋଇଥିଲା ।
ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରଟି ରଇଜ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ସହିତ ଦର୍ଶକଙ୍କ ସମ୍ନାକୁ ଆସିଥିଲା । ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରଟି ବହୁତ ଲୋକପ୍ରିୟ ହୋଇଥିଲା । ଓ ବକ୍ସ ଅଫିସରେ ୧୭୬.୦୭କୋଟି ବ୍ୟବସାୟ କରିଥିଲା  । ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରଟି ୨୦୧୭ ଫେବ୍ରୁଆରୀ ୨ ତାରିଖରେ ପାକିସ୍ତାନରେ ମଧ୍ୟ  ପ୍ରେକ୍ଷାଳୟକୁ ଆସିଥାନ୍ତା କିନ୍ତୁ  ଉରି ଆକ୍ରମଣ ପରଠାରୁ ଭାରତୀୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପାକିସ୍ତାନରେ ବ୍ୟାନ କରାଯାଇଛି ।
ପ୍ରଦୀପ୍ତ ଗଙ୍ଗଦେବ
ପ୍ରଦୀପ୍ତ ଗଙ୍ଗଦେବ (୧୧ ଜୁନ ୧୯୩୭ - ୨୦ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୯୭) ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ ଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ରଜନୀତିରେ ଜନତା ଦଳ ର କର୍ମକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ଦୁଇଥର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ୧୯୯୦ ଓ ୧୯୯୫ ମସିହାରେ ହୋଇଥିବା ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ଦେବଗଡ଼ ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀ ରୁ ଯଥାକ୍ରମେ ୧୦ମ ଓ ୧୧ଶ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭା କୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।
ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ
ପ୍ରଦୀପ୍ତ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଜନତା ଦଳ ର କର୍ମକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ଦୁଇଥର କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।
ମୃତ୍ୟୁ
ପ୍ରଦୀପ୍ତ ୨୦ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୯୭ରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ । ମୃତ୍ୟୁବେଳକୁ ତାଙ୍କୁ ୬୦ ବର୍ଷ ବୟସ ହୋଇଥିଲା । ସେ ୧୧ଶ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ବିଧାୟକ ଥିବାବେଳେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୭ ଜନ୍ମ ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୯୭ ମୃତ୍ୟୁ ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ ଶ୍ରେଣୀ:ଦେବଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ ଶ୍ରେଣୀ:୧୦ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ ଶ୍ରେଣୀ:୧୧ଶ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍
ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ବା ଶିଶୁମାର ବା ଭୁଆସୁଣୀ ମାଛ (ଜୀବବିଜ୍ଞାନ ନାମ Orcaella Brevirostris) ଏକ ପ୍ରକାରର ସାମୁଦ୍ରିକ ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ମାଛ । ବଙ୍ଗୋପସାଗର ଓ ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଏସିଆର ନଦୀ, ନଦୀ ମୁହାଣ, ଜୁଆରିଆ ମୁହାଣ ଇତ୍ୟାଦି ସ୍ଥାନରେ ଏମାନେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳନ୍ତି । ଏମାନେ ସବୁ ମାନର କ୍ଷାରୀୟ ବା ଲୁଣିଆ ପାଣିରେ ବସବାସ କରିବା ଦେଖାଯାଇଛି ।
ବର୍ଗୀକରଣ
ବାଆଁ|thumb|ଇଟାଲୀର ପିସା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ପ୍ରାକୃତିକ ଇତିହାସ ସଂଗ୍ରହାଳୟରେ ରଖାଯାଇଥିବା ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ର ଏକ କଙ୍କାଳ ନମୁନା ଭାରତର ପୂର୍ବ ଉପକୂଳସ୍ଥ ବିଶାଖପାଟଣା ରେ ୧୮୫୨ ମସିହାରେ ଦେଖାଯାଇଥିବା ଏହି ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ର ଏକ ପ୍ରଜାତି ବିଷୟରେ ସାର୍ ରିଚାର୍ଡ୍ ଓୱେନ୍ ସର୍ବପ୍ରଥମେ ୧୮୬୬ ମସିହାରେ ବିବରଣୀ ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲେ । ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ର ଦୁଇ ପ୍ରଜାତି ମଧ୍ୟରୁ ଏହା ଏକ ପ୍ରଜାତି । ଅତୀତରେ ଏହାକୁ Monodontidae କିମ୍ବା Delphinapteridae ଶ୍ରେଣୀରେ ସ୍ଥାନ ଦିଆଯାଇଛି । କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ Delphinidae ପରିବାରର ପ୍ରାଣୀ ଭାବେ ପରିଗଣିତ କରିବା ପାଇଁ ଅନେକ ବିଶେଷଜ୍ଞ ସହମତି ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି ।
ଏହି ପ୍ରଜାତିର ନାମରେ ବ୍ୟବହୃତ brevirostris ଏକ ଲାଟିନ୍ ଶବ୍ଦରୁ ଉଦ୍ଧୃତ ଯାହାର ଅର୍ଥ ହେଲା “ଛୋଟ ଥଣ୍ଟବିଶିଷ୍ଟ” । ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ ଅଷ୍ଟ୍ରେଲୀୟ ସ୍ନବ୍‍ଫିନ୍ ଡଲ୍‍ଫିନ୍ (ଜୀବବିଜ୍ଞାନ ନାମ Orcaella heinsohni) ପ୍ରଜାତିର ସମ୍ପର୍କୀୟ । ୨୦୦୫ ମସିହାରେ କରାଯାଇଥିବା ଏକ ଜେନେଟିକ୍ ବିଶ୍ଳେଷଣ ପରେ ସ୍ନବ୍‍ଫିନ୍ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ର ଦୁଇଟି ଶ୍ରେଣୀ ରହିଥିବା ଓ ଉତ୍ତର ଷ୍ଟ୍ରେଲୀୟ ଉପକୂଳରେ ରହୁଥିବା ଡଲ୍‍ଫିନ୍ “Orcaella genus” ପ୍ରଜାତିର ବୋଲି ଜଣାପଡିଲା । “Orcaella” ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନେ ହତ୍ୟାକାରୀ ତିମି (ଜୀବବିଜ୍ଞାନ ନାମ Orcinus orca) ପ୍ରଜାତିର ନିକଟତମ ।
ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନୀୟ ନାମ :
ବର୍ଣ୍ଣନା
thumb|୧୮୭୮ ମସିହାରେ ଅଙ୍କିତ ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ର ଏକ ଚିତ୍ର ହତ୍ୟାକାରୀ ତିମିର ନିକଟତମ ପ୍ରଜାତି ହେଲେ ମଧ୍ୟ ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ ବେଲୁଗା ପରି ଦେଖାଯାନଏ । ଏହାର ମୁଣ୍ଡଟି ଏକ ବଡ଼ ତରଭୁଜ ପରି ଗୋଲ ଓ ଥଣ୍ଟଟି ସେତେ ସ୍ପଷ୍ଟଭାବେ ବାରି ହୁଏ ନାହିଁ । ଏହାର ଗୋଟିଏ ଡେଣା ତ୍ରିଭୁଜାକାର, ଛୋଟ ଓ ମୁଣ୍ଡପଟରୁ ଶରୀରର ଲମ୍ବର ଦୁଇ-ତୃତୀୟାଂଶ ଦୂରତାରେ ପିଠି ଉପରେ ରହିଥାଏ । ଆଉ ଦୁଇଟି ପହଁରା ଡେଣା ଲମ୍ବା ଓ ଆକାରରେ ବଡ଼ । ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ର ଦେହରେ ପିଠି ପଟଟି ହାଲୁକା ରଙ୍ଗର ହୋଇଥିବା ବେଳେ ତଳପଟର ପେଟ ଅଂଶଟି ଧଳା ହୋଇଥାଏ । ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କ ପିଚକାରୀ କଣାଟି ଅର୍ଦ୍ଧଚନ୍ଦ୍ରାକୃତି, ଅନ୍ୟ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କଠାରୁ ଭିନ୍ନ ଓ ମୁହଁର ସାମନା ପଟକୁ ଖୋଲେ । ଅନ୍ୟ ପ୍ରଜାପତିଙ୍କ ପିଚକାରୀ କଣା ମୁଣ୍ଡର ଉପର ପଟକୁ ରହିଥାଏ । ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କ ଛୋଟିଆ ଥଣ୍ଟ ଅନ୍ୟ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ଙ୍କ ଥଣ୍ଟରୁ ଯଥେଷ୍ଟ ଭିନ୍ନ ଓ ଏହାର ଉପର ଓ ତଳ ମାଢିରେ ୧୨ରୁ ୧୯ଟି ଦାନ୍ତ ରହିଥାଏ । ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କ ଓଜନ ପ୍ରାୟ ୯୦-୨୦୦ କି.ଗ୍ରା. (୨୦୦-୪୪୦ ପାଉଣ୍ଡ୍) ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହୋଇଥାଏ । ପ୍ରାପ୍ତବୟସ୍କ ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ପ୍ରାୟ ୨..୩ ମିଟର୍ ବା ୭.୫ ଫୁଟ୍ ଲମ୍ବା ହୋଇଥାଏ । ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡର ଏକ ଅଣ୍ଡିରା ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ର ଦୈର୍ଘ୍ୟ ସର୍ବାଧିକ ୨.୭୫ ମିଟର୍ (୯ ଫୁଟ୍) ଥିଲା ।
ସଂକ୍ଷେପରେ କହିଲେ, ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କ ଶରୀରର ରଙ୍ଗ ପାଉଁଶିଆ ବା ଗାଢ ନୀଳ ରଙ୍ଗର ହୋଇଥାଏ । ଏମାନଙ୍କ ତଳପଟି ଫିକା ରଙ୍ଗର ହୋଇଥାଏ ଓ ଏଥିରେ କୌଣସି ଚିହ୍ନ ପରିଲକ୍ଷିତ ହୁଏନାହିଁ । ପିଠି ଉପରର ଡେଣା ଛୋଟ । କପାଳଟି ଉଚ୍ଚ ଓ ଗୋଲାକୃତି । ଥଣ୍ଟ ଓ ନାକର ଆକାର ଛୋଟ । ଏହାର ପହଁରା ଡେଣା ଓସାରିଆ ଓ ଟିକେ ଗୋଲାକାର । ଡେଣାହୀନ ପର୍ପୋଇଜ୍ (Neophocaena phocaenoides) ପ୍ରଜାତି ଦେଖିବାରେ ଏକା ପ୍ରକାରର ଓ ଏମାନଙ୍କ ପିଠିଡେଣା ନଥାଏ । କିନ୍ତୁ କୁବ୍‍ଜା ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ (Sousa chinensis) ଆକାରରେ ବହୁତ ବଡ଼, ଏହାର ଥଣ୍ଟର ଆକାର ଓ ପିଠିଡେଣା ମଧ୍ୟ ବଡ଼ ।
ବ୍ୟବହାର ଓ ଆଚରଣ
ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନେ ଡେଣା ଫଡଫଡ କରି ବା ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଧ୍ୱନି ସୃଷ୍ଟି କରି ପରସ୍ପର ସହିତ ଯୋଗାଯୋଗ କରନ୍ତି । ଏହି ଧ୍ୱନିତରଙ୍ଗର ଆବୃତ୍ତି ପ୍ରାୟ ୬୦ କିଲୋହର୍ଜ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହୋଇଥାଏ ଓ ଏହା କେଉଁ ସ୍ଥାନରୁ କିପରି ପ୍ରତିଧ୍ୱନିତ ହେଉଛି ତାହା ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କୁ ଦୂରତା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ । ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନେ କଣ୍ଟାଯୁକ୍ତ ମାଛ, ମାଛମଞ୍ଜି, ଅକ୍ଟୋପସ୍, ସ୍କ୍ୱିଡ୍, କଙ୍କଡା, ଚିଙ୍ଗୁଡି ଇତ୍ୟାଦି ଜୀବଙ୍କୁ ଖାଦ୍ୟଭାବେ ଆହରଣ କରନ୍ତି । ପୋଷା ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କ ଖାଦ୍ୟାଚରଣର ଅନୁଧ୍ୟାନ କରି ଜାଣିବାକୁ ମିଳିଛି ଯେ ଏମାନେ ନିଜ ଖାଦ୍ୟକୁ ପାଟି ପଟରୁ ଶୋଷି ଖାଇଥାନ୍ତି । ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନେ ସମୟ ସମୟରେ ୧.୫ ମିଟର୍ ଉଚ୍ଚତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପିଚକାରୀ ପରି ପାଣି ନିଷ୍କାସିତ କରନ୍ତି । ସାଧାରଣତଃ ଦଳବଦ୍ଧଭାବେ ମାଛ ଶିକାର ବେଳେ ଏପରି କରିବା ଦେଖାଯାଏ । ଲମ୍ଫ ପ୍ରଦାନ କରିବା ବେଳେ, ମାଛ ଅନୁସନ୍ଧାନ ବା ତଡିନେବା ବେଳେ, ଖାଇବା ବେଳେ ଶରୀର ମଧ୍ୟକୁ ପଶୁଥିବା ଅଧିକ ପାଣି ଏପରି ପିଚକାରୀ ପରି ନିଷ୍କାସିତ ହୁଏ । ପୋଷା ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାନୁସାରେ ଲମ୍ଫ ପ୍ରଦାନ କରିବାର ତାଲିମ୍ ମଧ୍ୟ ଦିଆଯାଇଥାଏ । ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନେ ମନ୍ଦଗତିରେ ସନ୍ତରଣ କରନ୍ତି । ଏକ ପରୀକ୍ଷଣ ବେଳେ ଡଙ୍ଗା ସାହାଯ୍ୟରେ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କୁ ଗୋଡାଇବାରୁ ସେମାନେ ୨୦-୨୫ କି.ମି. ପ୍ରତି ଘଣ୍ଟା (୧୨-୧୬ ମାଇଲ୍ ପ୍ରତି ଘଣ୍ଟା) ବେଗରେ ପହଁରିବା ଦେଖାଯାଇଥିଲା ।
ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନେ ଡଙ୍ଗା ଇତ୍ୟାଦିରୁ ଦୂରରେ ରହନ୍ତି ଓ ଡଙ୍ଗାର ଉପସ୍ଥିତି ବିଷୟରେ ଜାଣିପାରିଲେ ଗଭୀର ପାଣିକୁ ଚାଲିଯାଆନ୍ତି । ଅପେକ୍ଷାକୃତ ଧୀର ବେଗବିଶିଷ୍ଟ ଏହି ପ୍ରାଣୀମାନେ ପାଣିରେ ଲମ୍ଫ ମାରିବା, ଲେଉଟିବା ଇତ୍ୟାଦି ଅନେକ କୌଶଳ ଦେଖାନ୍ତି । ପାଟି ପଟୁ ପିଚକାରୀ ଭଳି ପାଣି ଛାଡି ଏମାନେ ଆଖପାଖର ମାଛମାନଙ୍କୁ ଭ୍ରମରେ ପକାଇଦିଅନ୍ତି ଓଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନେ ସେହି ମାଛମାନଙ୍କର ଶିକାର କରନ୍ତି । ଏମାନେ ୨-୩ର ଦଳରେ ବୁଲନ୍ତି । କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ଙ୍କ ୨୫ ସଦସ୍ୟବିଶିଷ୍ଟ ଦଳ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଇଛି । ପ୍ରାୟତଃ ୬ରୁ କମ୍ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ଙ୍କ ଗୋଷ୍ଠୀ ଅଧିକ ମାତ୍ରାରେ ଓ ୧୫ରୁ ଅଧିକ ସଭ୍ୟର ଗୋଷ୍ଠୀ କମ୍ ପରିଲକ୍ଷିତ ହୋଇଥାଏ । ଦଳରେ ରହିବା ଏବଂ ବୁଲିବାଦ୍ୱାରା ଶିକାର, ସାମାଜିକ ସଦ୍‍ଭାବ ଓ ଅଣ୍ଡିରା ଓ ମାଈମାନଙ୍କ ମିଳନ ଇତ୍ୟାଦି ସହଜସାଧ୍ୟ ହୋଇଥାଏ ।
ଆଗକୁ ଡେଇଁ ଡେଇଁ ଯିବା ସମୟରେ ଏମାନଙ୍କ ଶରୀରର ଜଳପତ୍ତନରୁ ଉପରକୁ ଉଠେ । କେବଳ ଗଭୀର ପାଣିକୁ ବୁଡିବା ପୂର୍ବରୁ ହିଁ ଏମାନଙ୍କ ଲାଞ୍ଜ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ପାଣି ଉପରେ ଦେଖାଯାଏ । ଏମାନେ ୩୦-୧୫୦ ସେକେଣ୍ଡରୁ ନେଇ ୧୨ ମିନିଟ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବୁଡ ପକାଇ ପାରନ୍ତି । ଲାଓସ୍‍ରେ କରାଯାଇଥିବା ୨୭୭ଟି ପରୀକ୍ଷଣରେ ଦଳର ଶେଷ ସଭ୍ୟ ବୁଡ ପକାଇବା ଓ ପ୍ରଥମ ସଦସ୍ୟ ପୁଣି ଉପରକୁ ଆସିବାର ସମୟ ବ୍ୟବଧାନର ମଧ୍ୟମା ୧୧୫.୩ ସେକେଣ୍ଡ ନିର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଥିଲା । ଏହି ପରୀକ୍ଷଣରେ ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କ ବୁଡର ସମୟସୀମା ୧୯ ସେକେଣ୍ଡରୁ ନେଇ ୭.୧୮ ମିନିଟ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହେବା ଲକ୍ଷ୍ୟ କରାଯାଇଥିଲା । ଏମାନଙ୍କ ଲମ୍ଫର ମାତ୍ରା ଅତି କମ୍ ଓ ଅନ୍ୟ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କ ପରି ଏମାନେ ଡଙ୍ଗା ନିକଟରେ ଧନୁଷାକୃତି ପଥରେ ଚଳପ୍ରଚଳ ହୁଅନ୍ତି ନାହିଁ ।
ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ର ଭିନ୍ନ ପ୍ରଜାତି ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ହେଲେ ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନେ ସମୁଦ୍ର ମଧ୍ୟଭାଗରୁ କୂଳ ପଟକୁ ଅପସରି ଯାଆନ୍ତି । ପୋଷା କୁବ୍‍ଜା ଡଲ୍‍ଫିନ୍ (Sonsa chinensis) ଓ ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କୁ ଗୋଟିଏ ଜଳାଶୟରେ ରଖିଲେ ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କ ଚଳପ୍ରଚଳ କ୍ଷେତ୍ର ଖୁବ୍ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇଯିବା ଦେଖାଯାଏ ଓ କୁବ୍‍ଜା ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନେ ନିଜ ପ୍ରଭାବ ଦେଖାଇ ଅଧିକ ଅଞ୍ଚଳରେ ଚଳପ୍ରଚଳ କରନ୍ତି । ଚିଲିକା ହ୍ରଦର କେତେକ ସ୍ଥାନୀୟ ମାଛଧରାଳୀଙ୍କ ଅନୁସାରେ ବେଳେବେଳେ ଚିଲିକା ମୁହାଣ ନିକଟବର୍ତ୍ତୀ ଅଞ୍ଚଳରେ ଉଭୟ ବୋତଲନାକ ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ଓ ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ଏକା ଅଞ୍ଚଳକୁ ଖାଦ୍ୟ ସନ୍ଧାନରେ ଆସିଯାଆନ୍ତି ଓ ଏପରି ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହେଲେ ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନେ ଭୟରେ ହ୍ରଦ ଭିତରକୁ ପଳାଇଯାଆନ୍ତି ।
ମିଳନ
ମାଈ କିମ୍ବା ଅଣ୍ଡିରା ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ଖୁବ୍ କମ୍ ସମୟ ପାଇଁ ପ୍ରଣୟ ପ୍ରାର୍ଥୀ ଖୋଜି ବୁଲନ୍ତି । ପ୍ରଣୟ ପ୍ରାର୍ଥୀ ମିଳିଲେ ପେଟକୁ ପେଟ ଲଗାଇ ପ୍ରେମ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରନ୍ତି । ଏମାନଙ୍କ ମିଳନ ସମୟ ୪୦ ସେକେଣ୍ଡରୁ ଅଧିକ ହୋଇନଥାଏ । ମିଳନ ପରେ ମାଈ ଓ ଅଣ୍ଡିରା ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ନିଜ ନିଜ ବାଟରେ ଚାଲିଯାନ୍ତି ।
ପ୍ରଜନନ
thumb|୧୮୭୮ ମସିହାର ଏକ ଚିତ୍ରରେ ଗର୍ଭ ମଧ୍ୟରେ ଅଜାତ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହୋଇଛି ପ୍ରାୟ ୭ରୁ ୯ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଏହି ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନେ ଯୌନ ପରିପକ୍ୱତା ଲାଭ କରନ୍ତି । ଉତ୍ତର ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧରେ ଏମାନଙ୍କ ମିଳନ ଋତୁ ଡିସେମ୍ବରରୁ ଜୁନ୍ ମାସ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ରହିଥାଏ । ଏହି ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କ ଗର୍ଭଧାରଣ ସମୟ ପ୍ରାୟ ୧୪ ମାସ ହୋଇଥାଏ । ତେଣୁ ଦୁଇରୁ ତିନି ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ମାଈ ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ଗୋଟିଏ ଶିଶୁକୁ ଜନ୍ମ ଦିଏ । ଶିଶୁ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ର ଜନ୍ମ ସମୟରେ ଦୈର୍ଘ୍ୟ ପ୍ରାୟ ୧ ମିଟର୍ (୩.୩ ଫୁଟ୍) ଓ ଓଜନ ହାରାହାରି ୧୦ କିଲୋଗ୍ରାମ୍ (୨୨ ପାଉଣ୍ଡ୍) ହୋଇଥାଏ । ଜନ୍ମର ପ୍ରାୟ ୨ ବର୍ଷ ପରେ ଶିଶୁମାନେ ସାଧାରଣ ଖାଦ୍ୟ ଖାଇବା ଆରମ୍ଭ କରନ୍ତି । ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କ ବୟସକାଳ ପ୍ରାୟ ୩୦ ବର୍ଷ ।
ଖାଦ୍ୟ ଆହରଣ
ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନେ ମାଛ, କଙ୍କଡା, ଚିଙ୍ଗୁଡି, ଲବ୍‍ଷ୍ଟର୍, ଅକ୍ଟୋପସ୍, ସ୍କ୍ୱିଡ୍ ଇତ୍ୟାଦି ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର ଖାଦ୍ୟ ଖାଇପାରନ୍ତି । ଖାଦ୍ୟ ଅନ୍ୱେଷଣ ସମୟରେ ପ୍ରାୟ ୭ଟି ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ନିଜ ଶିକାର ଚାରିପଟେ ଏକ ଗୋଲେଇ ତିଆରି କରି ବୁଲନ୍ତି । ସମୁଦ୍ର ପୃଷ୍ଠରୁ ଅଳ୍ପ ଗଭୀରତାରେ ଏହି ଶିକାର କରାଯାଏ ।
ଅଧିବାସ
ଏହି ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍କୁ କିଛି ଲୋକ ଈରାବତୀ ନଦୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ବୋଲି କୁହନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ପ୍ରକୃତରେ ଏହା ଏକ ନଦୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ନୁହଁ । ପ୍ରକୃତରେ ଉପକୂଳ, ନଦୀ ମୁହାଣ, ତ୍ରିକୋଣଭୂମି ପାଖାପାଖି ଅଞ୍ଚଳ ବା ଲୁଣମିଶା ପାଣିରେ ବସବାସ କରୁଥିବା ଏହି ଜୀବଟି ଏକ ସାମୁଦ୍ରିକ ଡଲ୍‍ଫିନ୍ । ଏହି ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ଗଙ୍ଗା, ମେକଂଗ୍ ଓ ଈରାବତୀ ନଦୀର ମଧୁର ପାଣି ଅଞ୍ଚଳରେ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଇଛି । ଈରାବତୀ ନଦୀରୁ ଏହି ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ନିଜ ନାମ ପାଇଛି । ବଙ୍ଗୋପସାଗରରୁ ନେଇ ପାପୁଆ ନ୍ୟୁ ଗିନିଆ ଓ ଫିଲିପାଇନ୍‍ସ୍ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହି ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ଦେଖାଯାନ୍ତି । ଏହି ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ସମୁଦ୍ର ଉପକୂଳ ଛାଡି ସମୁଦ୍ରରେ ବେଶୀ ଭିତରକୁ ଯିବା ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ ।
ଡାହାଣ|thumb|ଓଡ଼ିଶାର ଚିଲିକା ହ୍ରଦରେ ମଧ୍ୟ ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୁଅନ୍ତି
ମନୁଷ୍ୟ ଓ ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍
ମତ୍ସ୍ୟଜୀବୀ ଓ ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିବିଡ ବନ୍ଧୁତା ରହିଥିବା ବିଷୟ କଥିତ ଅଛି । ପାରମ୍ପରିକ ମତ୍ସ୍ୟଶିକାରରେ ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ର ସହାୟତାରେ ମତ୍ସ୍ୟଜୀବୀମାନେ ମାଛ ମାରୁଥିଲେ । ଭାରତୀୟ ମତ୍ସ୍ୟଜୀବୀ ଏକ କାଠକୁ ନିଜ ଡଙ୍ଗାରେ ପିଟି ଶବ୍ଦ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି । ଏହା ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ସଙ୍କେତ । ସଙ୍କେତ ପାଇ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନେ ମାଛମାନଙ୍କୁ ମତ୍ସ୍ୟଜୀବୀଙ୍କ ଜାଲ ଆଡକୁ ଘଉଡାଇ ଦିଅନ୍ତି । ବ୍ରହ୍ମଦେଶରେ ମଧ୍ୟ ଅନୁରୂପ ପଦ୍ଧତିରେ ମତ୍ସ୍ୟଜୀବୀମାନେ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ଙ୍କ ସହାୟତାରେ ମାଛ ଶିକାର କରନ୍ତି । ମାଛ ଧରିବାକୁ ଯାଇଥିବା ନୋଳିଆମାନେ ଡଙ୍ଗାରେ କୋନ୍ ଆକାରର କାଠକୁ ପିଟି, ପାଣି ଉପରେ ଆହୁଲାକୁ ମାରି, ଜାଲକୁ ବାରମ୍ବାର ହଲାଇ ବା ପାଟିରେ ପକ୍ଷୀ ପରି ଶବ୍ଦକରି ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କ ଦୃଷ୍ଟି ଆକର୍ଷଣ କରନ୍ତି । ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କ ଏକ ଗୋଠ ଏପରି ଶବ୍ଦର ସଙ୍କେତ ପାଇଲା ପରେ ପାଣିରେ ମାଛମାନଙ୍କୁ ଘେରିଯାଇ ମାଛଧରାଳିଙ୍କ ଜାଲ ବା ଡଙ୍ଗା ପଟକୁ ଘଉଡାଇ ଦିଅନ୍ତି । ପରେ ମାଛଧରାଳି ଉପହାର ରୂପେ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କୁ କିଛି ମାଛ ଖାଇବାକୁ ଦିଅନ୍ତି । ଈରାବତୀ ନଦୀରେ ମାଛ ମାରୁଥିବା ଲୋକେ କୁହନ୍ତି ଯେ ଏକ ଗାଁ ପାଖରେ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କିଛି ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ସେହି ଗାଁର ମତ୍ସ୍ୟଜୀବୀଙ୍କୁ ଏପରି ମାଛ ଧରିବାରେ ସବୁବେଳେ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି । ୧୮୭୯ ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶିତ ଏକ ଖବର ଅନୁସାରେ, ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ଙ୍କଦ୍ୱାରା ବିତାଡିତ ମାଛ ଉପରେ ଅଧିକାର ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ବିବାଦ ପାଇଁ କେତେକ ମାମଲା ନ୍ୟାୟାଳୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ପହଞ୍ଚିଥିଲା ।
ବିପଦ
thumb|ବଙ୍ଗଳାଦେଶର ମତ୍ସ୍ୟଜୀବୀମାନେ ନିଜ ମାଛଜାଲ ସହିତ ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ସମୁଦ୍ର ଉପକୂଳରେ ଓ ଅନ୍ୟ ପ୍ରଜାତିର ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନେ ଗଭୀର ସମୁଦ୍ରରେ ରହୁଥିବାରୁ ମଣିଷମାନଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପଦ୍ୱାରା ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ସର୍ବାଧିକ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇଥାନ୍ତି । ମାଛ ଧରିବା ପାଇଁ ଲଗାଯାଇଥିବା ଜାଲରେ ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ଛନ୍ଦିହୋଇ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିବାର ସର୍ବାଧିକ ସମ୍ଭାବନା ରହିଥାଏ । ୧୯୯୫ରୁ ୨୦୦୧ ମସିହା ମଧ୍ୟରେ ନଜରକୁ ଆସିଥିବା ୩୮ଟି ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ମୃତ୍ୟୁର ୭୪% ଜାଲ ଯୋଗୁଁ ହୋଇଥିବା ଜଣାପଡିଥିଲା । ଅଦ୍ୟାବଧି ପ୍ରକାଶିତ ଅଧିକାଂଶ ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ମୃତ୍ୟୁର ମୁଖ୍ୟ କାରଣ ହେଉଛି ମାଛ ଓ କଙ୍କଡା ଧରିବା ନିମନ୍ତେ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଜାଲ । ବ୍ରହ୍ମଦେଶରେ ବୈଦ୍ୟୁତିକ ମାଛଶିକାର, ସୁନାଛଣା ଓ ନଦୀବନ୍ଧ ତିଆରି ଇତ୍ୟାଦି ମାନବିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି । ମତ୍ସ୍ୟଜୀବୀମାନେ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କ ଏହି ଦୁରାବସ୍ଥା ପ୍ରତି ସଚେତନ ଓ ସଜାଗ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ନିଜ କୌଳିକ ବୃତ୍ତି ଛାଡି ପାରନ୍ତି ନାହିଁ, ତେଣୁ ଏପରି ଦୁର୍ଘଟଣା ବନ୍ଦ ହୁଏନାହିଁ ।
ପାଣିରେ ଚଳପ୍ରଚଳ ହେଉଥିବା ଲଞ୍ଚ୍, ଷ୍ଟିମର୍ ଓ ଯାନ୍ତ୍ରିକ ଜାହାଜ ଯୋଗୁଁ ଶବ୍ଦ ପ୍ରଦୂଷଣ ହୁଏ ଓ ଏହା ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରେ । ଶବ୍ଦରେ ଡରିଯାଇ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନେ ପାଣିରେ ସ୍ୱାଭାବିକରୁ ଅଧିକ ଗଭୀରତାକୁ ବୁଡିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି । ଶବ୍ଦ ଶୁଣିଲେ ସେମାନେ ବାରମ୍ବାର ନିଜ ଦିଗ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ ହୁଅନ୍ତି ।
ଲାଓସ୍ ଓ କାମ୍ବୋଡିଆର ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି ଯେ ସେମାନଙ୍କ ପୂର୍ବପୁରୁଷମାନେ ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ ରୂପରେ ପୁନର୍ଜନ୍ମ ନିଅନ୍ତି । ଲୋକମୁଖରେ ପ୍ରଚାରିତ କଥା ଅନୁସାରେ ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନେ ପାଣିରେ ବୁଡି ଯାଉଥିବା ବେଳେ କିମ୍ବା କୁମ୍ଭୀରର ଆକ୍ରମଣ ବେଳେ ଲୋକଙ୍କୁ ରକ୍ଷା କରିଛନ୍ତି । ଏପରି ବିଶ୍ୱାସ ଯୋଗୁଁ ଲାଓସ୍ ଓ କାମ୍ବୋଡିଆର ଲୋକେ ବର୍ଷ ବର୍ଷ ଧରି ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କ ସହ ସୌହାର୍ଦ୍ୟପୂର୍ଣ୍ଣ ପରିବେଶରେ ରହିଆସିଛନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ମାଛ ମାରିବା ପାଇଁ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ପାଣିବୋମାର ବ୍ୟବହାର କରିବା ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କୁ ମନୁଷ୍ୟଠାରୁ ଦୂରକୁ ଠେଲି ଦେଇଛି ଓ ସେମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ବିପଦ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି । ଲାଓସ୍ ସରକାର ପାଣିବୋମାର ବ୍ୟବହାରକୁ ନିଷିଦ୍ଧ ଘୋଷଣା କରିଛନ୍ତି କିନ୍ତୁ କାମ୍ବୋଡିଆରେ ଏହି ସମସ୍ୟା ପାଇଁ କଡାକଡି ନିୟମ ନାହିଁ । କାମ୍ବୋଡିଆରେ ବୋମା ପ୍ରତି ବଜାରରେ ମିଳେ ଓ ଏଠାରେ ଲୋକେ ଜାଲ ପକାଇ ମାଛ ଧରିବା ପ୍ରାୟ ବନ୍ଦ କରିସାରିଛନ୍ତି । ଜାଲ ବଦଳରେ ପାଣିବୋମା ବ୍ୟବହାର ଏଠାରେ ଅଧିକ ଲୋକପ୍ରିୟ ଓ ଏହାର ବହୁଳ ବ୍ୟବହାର ଯୋଗୁଁ ଏହି ଅଞ୍ଚଳରେ ମାଛ ଓ ବିଶେଷ କରି ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ଦ୍ରୁତଗତିରେ ହ୍ରାସ ପାଇବାରେ ଲାଗିଛି । ଅପରପକ୍ଷେ ଲାଓସ୍ ଦେଶରେ ପାଣିବୋମା ବଦଳରେ ସ୍ଥାୟୀ ନାଇଲନ୍ ଜାଲ ବ୍ୟବହାର ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ ପ୍ରତି ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି । ସ୍ଥାୟୀ ଜାଲରେ ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ଛନ୍ଦି ହୋଇ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରନ୍ତି । ଗୋଟିଏ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ର ମୃତ୍ୟୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ପରିବାରର ଭରଣପୋଷଣ ତଥା ଆର୍ଥିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ବଳିଦାନ ଦେବା ଗରିବ ମତ୍ସ୍ୟଜୀବୀଙ୍କ ପକ୍ଷରେ ସମ୍ଭବ ନୁହେଁ । ତେଣୁ ସ୍ଥାୟୀ ଜାଲ ଉତ୍ପାଟନ କରାଯାଏନାହିଁ ଓ ଏପରି ଦୁର୍ଘଟଣା ଘଟୁଥାଏ ।
ଏସିଆର ଅନେକ ଦେଶରେ ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କୁ ପୋଷା ମନାଯାଏ, ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଦିଆଯାଏ ଓ ସାଧାରଣ ଲୋକଙ୍କ ମନୋରଞ୍ଜନ ପାଇଁ ନିର୍ମିତ ଜଳକ୍ରୀଡ଼ା ଉଦ୍ୟାନରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । ଜଳ ମଧ୍ୟରେ ଅନେକ କୌଶଳ ଦେଖାଇପାରୁଥିବାରୁ ଏମାନଙ୍କ ପ୍ରଦର୍ଶନ ଅତି ଲୋକପ୍ରିୟ । ମାନବଜାତିର ବ୍ୟବସାୟିକ ସ୍ୱାର୍ଥର ଚରିତାର୍ଥ ପାଇଁ ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କୁ ବଳ ପୂର୍ବକ ପୋଷା ମନାଯାଏ । ଏମାନେ ମଧୁର ଜଳରେ ମଧ୍ୟ ରହିପାରୁଥିବାରୁ ଜଳକ୍ରୀଡା ସଂସ୍ଥାମାନଙ୍କୁ ଲୁଣିଜଳ ଭଣ୍ଡାର ନିର୍ମାଣ ଓ ତା’ର ରକ୍ଷଣାବେକ୍ଷଣ ଖର୍ଚ୍ଚ ଉଠାଇବାକୁ ପଡେନାହିଁ । ୨୦୦୨ ମସିହାର ଏକ ଗଣନାନୁସାରେ ଏସୀୟ ଦେଶମାନଙ୍କରେ ୮୦ରୁ ଅଧିକ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ କ୍ରୀଡା ପ୍ରଦର୍ଶକ ଜଳ ଉଦ୍ୟାନ ରହିଥିବା ଜଣାପଡିଛି । ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍କୁ ଅତି ପବିତ୍ର ଜୀବ ବୋଲି କ୍ଷ୍ମେର୍ ଓ ଭିଏତ୍‍ନାମୀ ମତ୍ସ୍ୟଜୀବୀମାନଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି । ଏଠାରେ ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନେ ମାଛଜାଲରେ ଧରାପଡିଲେ ସେମାନଙ୍କୁ ପୁଣି ପାଣିରେ ଛାଡିଦିଆଯାଏ । କିନ୍ତୁ କ୍ଷ୍ମେର୍-ମୁସଲିମ୍ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ମତ୍ସ୍ୟଜୀବୀମାନଙ୍କ ଏପରି କୌଣସି ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସ ନଥିବାରୁ ସେମାନେ ଏହି ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କୁ ସାଧାରଣ ମାଛ ପରି ଆଚରଣ ଦେଖାନ୍ତି । ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନେ ସ୍ଥାନୀୟ ଭାଷା ଚିହ୍ନି ମଣିଷଙ୍କ ଡାକ ଶୁଣିବା ଓ କ୍ଷ୍ମେର୍-ମୁସଲିମ୍ ମତ୍ସ୍ୟଜୀବୀଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳରେ ସତର୍କତାର ସହିତ ବିଚରଣ କରିବା ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଇଛି ।
ମାଛ ଶିକାର ପାଇଁ ପାଣିବୋମାର ବ୍ୟବହାରରେ ଭିଏତ୍‍ନାମ୍ ଓ ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡରେ ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ମୃତ ହେବା ଏକ ସାଧାରଣ ଦୁର୍ଘଟଣା । ଅତୀତରେ ଏମାନଙ୍କ ଶରୀରରୁ ତେଲ ବାହାର କରିବା ପାଇଁ ଏମାନଙ୍କର ଶିକାର କରାଯାଉଥିଲା । ମାଛଜାଲରେ ଛନ୍ଦି ହୋଇ ପ୍ରାଣ ହରାଇବାର ବିପଦରେ ଥିବା ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ଙ୍କ ୭ଟିରୁ ୫ଟି ଉପପ୍ରଜାତିଙ୍କୁ IUCNର ତାଲିକାରେ “critically endangered” ଶ୍ରେଣୀଭୁକ୍ତ କରାଯାଇଛି । ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ ମାଲମ୍ପାୟାର ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ପ୍ରଜାତି ୧୯୮୬ ମସିହାରେ ଚିହ୍ନଟ ହୋଇଥିଲେ । ସେ ସମୟରେ ଏମାନଙ୍କ ସର୍ବମୋଟ ସଂଖ୍ୟା ୭୭ ଥିଲା । ୨୦୦୭ ମସିହା ବେଳକୁ ଏମାନଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ହ୍ରାସ ପାଇ ୪୭ ହୋଇଯାଇଥିଲା । ବୋର୍ଣ୍ଣିଓର ମହାକାମ ନଦୀରେ ମାଛଙ୍କ ପାଇଁ ଲଗାଯାଇଥିବା ଜାଲ ୭୩% ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ମୃତ୍ୟୁର ଏକମାତ୍ର କାରଣ । ଅଧିକ ମାତ୍ରାରେ ମାଛ ଶିକାର ଓ ବହୁ ସଂଖ୍ୟକ ଯନ୍ତ୍ରଚାଳିତ ଡଙ୍ଗା ପାଣିରେ ବୁଲିବା ଯୋଗୁଁ ଏପରି ପରିସ୍ଥିତି ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି ।
ପର୍ଯ୍ୟଟନ
ଏସିଆରେ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ବୃଦ୍ଧି ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ଙ୍କ ପ୍ରତି ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି । ପର୍ଯ୍ୟଟକଙ୍କ ସଂଖ୍ୟା ବଢିଲେ ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ଙ୍କ ଅଞ୍ଚଳରେ ଡଙ୍ଗାର ଚଳପ୍ରଚଳ ବଢିଥାଏ । ଅଧିକ ଡଙ୍ଗା ଚଳପ୍ରଚଳ ହେଲେ ଓ ସେମାନଙ୍କ ଶବ୍ଦରେ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନେ ଭୀତତ୍ରସ୍ତ ଅବସ୍ଥାରେ ରହନ୍ତି । ଗବେଷଣାରୁ ଜଣା ପଡିଛି ଯେ ଭାରତ ଓ କାମ୍ବୋଡିଆରେ ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ ରହୁଥିବା ଅଞ୍ଚଳରେ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ବୃଦ୍ଧି ପାଇବା ଯୋଗୁଁ ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ଙ୍କ ଜୀବନ ପ୍ରତି ଘୋର ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି ।
ପ୍ରଦୂଷଣ
କାମ୍ବୋଡିଆ ଓ ଲାଓସ୍‍ରେ ପ୍ରବାହିତ ମେକଂଗ୍ ନଦୀରେ ପ୍ରଦୂଷଣ ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ବିପଦ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି । ନଦୀରେ ମିଶୁଥିବା ବିଷାକ୍ତ କୀଟନାଶକ ଓ ଅନ୍ୟ ରାସାୟନିକ ପଦାର୍ଥ ଯୋଗୁଁ ପାଣିରେ ପାରଦର ମାତ୍ରା ବଢେ । ଏହା ପାଣିରେ ବସବାସ କରୁଥିବା ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ସମେତ ଅନ୍ୟ ଜନ୍ତୁଙ୍କ ରୋଗ ପ୍ରତିରୋଧକ ଶକ୍ତି ନଷ୍ଟ କରିଦିଏ ଓ ଏମାନଙ୍କୁ ମୃତ୍ୟୁମୁଖର ଆସନ୍ନ କରାଇଥାଏ ।
ରୋଗ ବ୍ୟାଧି
ହ୍ରାସ ପାଉଥିବା କେତେକ ସ୍ଥାନରେ ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ଙ୍କ ଶରୀରରେ Cutaneous nodules ପରି ଫୋଟକା ଦେଖାଯାଇଥିଲା । ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଭାବେ ପରୀକ୍ଷା କଲା ପରେ ୬ଟି ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ଏହି ରୋଗଦ୍ୱାରା ଆକ୍ରାନ୍ତ ଥିବା ଜଣା ପଡିଲା । ଏହି ରୋଗର କାରଣ ଓ ନିରାକରଣ ଜଣାନଥିବାରୁ ଏହା ଉଲ୍ଲିଖିତ ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ପ୍ରଜାତି ପ୍ରତି ବିପଦର ସମ୍ଭାବନା ସୃଷ୍ଟି କରିଛି ।
ସଂରକ୍ଷଣ
ବିକାଶଶୀଳ ଦେଶମାନଙ୍କ ଉପକୂଳ ସହିତ ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କ ନିକଟତା ଯୋଗୁଁ ଏମାନଙ୍କ ସଂରକ୍ଷଣ ଏକ କଷ୍ଟସାଧ୍ୟ ପ୍ରସଙ୍ଗ ରୂପେ ଦେଖାଦେଇଛି । ମାଛଜାଲରେ ଛନ୍ଦି ହୋଇ ଓ ଅଧିବାସର ଅବକ୍ଷୟ ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ମୁଖ୍ୟ ବିପଦ । ଏପରି ଅନେକ ବିପଦର ନିରାକରଣ ଓ ଏମାନଙ୍କ ସଂରକ୍ଷଣ ପାଇଁ ଉଭୟ ଜାତୀୟ ଓ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ଅନେକ ପ୍ରଚେଷ୍ଟା ଚାଲିଛି ।
ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ପ୍ରଚେଷ୍ଟା
ସଙ୍କଟାପନ୍ନ ଜୀବ ଓ ଉଦ୍ଭିଦଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବାଣିଜ୍ୟକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା ସଂସ୍ଥା (Convention on International Trade in Endangered Species – CITES) ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କ ବାଣିଜ୍ୟ ଉପରେ ନିଷିଦ୍ଧାଦେଶ ଜାରି କରିଛି । କିନ୍ତୁ ଏହି କଟକଣାକୁ କଡାକଡି ଭାବେ ଲାଗୁ କରିବାର ଦାୟିତ୍ୱ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦେଶ ଉପରେ ରହିଛି । ସମ୍ପ୍ରତିକ ଅବସ୍ଥାରେ କିଛି ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ବ୍ୟବସାୟ ହେଉଥିଲେ ହେଁ ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଏହା ଏକ ବଡ଼ ସମସ୍ୟା ଭାବେ ଦେଖାଯାଏନାହିଁ ।
ଲାଓସ୍, କାମ୍ବୋଡିଆ, ଭିଏତ୍‍ନାମ୍, ଇଣ୍ଡୋନେସିଆ, ଫିଲିପାଇନ୍‍ସ୍ ଓ ଥାଇଲ୍ୟାଣ୍ଡ ପରି କେତେକ ସ୍ଥାନରେ IUCN ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ଙ୍କ ସ୍ଥିତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ସଙ୍କଟାପନ୍ନ (critically endangered) ବୋଲି ଘୋଷଣା କରିଛି । ସାଧାରଣରେ ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ IUCN ତାଲିକାରେ “vulnerable” ଶ୍ରେଣୀର ପ୍ରାଣୀ ଭାବେ ପରିଗଣିତ ହୁଏ । ୨୦୦୪ ମସିହାରେ CITES ସଂସ୍ଥା ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍କୁ ଅନୁଚ୍ଛେଦ-୨ରୁ ଅନୁଚ୍ଛେଦ-୧କୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତରିତ କରିଥିଲା । ଏହାଦ୍ୱାରା ସଂକଟାପନ୍ନ ବା ଲୋପ ପାଇଆସୁଥିବା ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବ୍ୟବସାୟ ଉପରେ ନିଷିଦ୍ଧାଦେଶ ଜାରି ହୋଇଯାଏ ।
ମଧୁର ଜଳରେ ବାସ କରୁଥିବା ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ UNEP-CMSଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତାବିତ ପନ୍ଥାନୁସାରେ ନଦୀମଧ୍ୟରେ କେତେକ ଅଭୟାରଣ୍ୟ ବା ସଂରକ୍ଷିତ ଅଞ୍ଚଳ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଅତି ଜରୁରୀ । ଏହି ପନ୍ଥାନୁସାରେ ନିଆଯାଇଥିବା କେତେକ ପଦକ୍ଷେପ ହେଲା :
Conservation of Migratory Species of Wild Animals (CMS) ସଂସ୍ଥାର ତାଲିକାରେ ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍ ଉଭୟ ଅନୁଚ୍ଛେଦ-୧ ଓ ଅନୁଚ୍ଛେଦ-୨ରେ ସ୍ଥାନ ପାଇଛି । ନିଜର ସମସ୍ତ ଅଧିବାସରେ ବିଲୋପ ହେବାର ସଙ୍କଟାପନ୍ନ ସ୍ଥିତିରେ ରହିଥିବା ପ୍ରାଣୀମାନେ CMSର ଅନୁଚ୍ଛେଦ-୧ରେ ସ୍ଥାନ ପାଆନ୍ତି ଓ ଏହି ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା, ସଂରକ୍ଷଣ, ଅଧିବାସର ପୁନରୁଦ୍ଧାର, ସ୍ଥାନାନ୍ତରଣ ପାଇଁ ଥିବା ବିପଦର ନିରାକରଣ କରିବା ପାଇଁ CMS ପ୍ରଯତ୍ନଶୀଳ ହୋଇଥାଏ । ସେହିଭଳି ଅନୁଚ୍ଛେଦ-୨ର ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଅବସ୍ଥା ମଧ୍ୟ ସଙ୍କଟାପନ୍ନ ଥିବାରୁ ଏହି ପ୍ରକାର ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ହେଉଥିବା ସଂରକ୍ଷଣ ଯୋଜନା ଓ ସହଯୋଗଦ୍ୱାରା ସେମାନଙ୍କର ବହୁତ ଲାଭ ହେବ ବୋଲି ଆଶା କରାଯାଉଛି ।
ସେଟାସିଆନ୍ ରାଜିନାମା ବଳରେ ନିର୍ଦ୍ଦେଶପତ୍ର (MoU) ପ୍ରକାଶ କରାଯାଇ ପ୍ରଶାନ୍ତ ମହାସାଗରୀୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କ ଅଧିବାସର ସୁରକ୍ଷା କରାଯାଉଛି ।
ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ପ୍ରଚେଷ୍ଟା
ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କ ସଂରକ୍ଷଣପାଇଁ ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ମଧ୍ୟ ଅନେକ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି ଓ ଏଥିପାଇଁ ସ୍ଥାନୀୟ ଈରାବତୀ ଡଲ୍‍ଫିନ୍‍ମାନଙ୍କ ପ୍ରତି ଦେଖା ଦେଉଥିବା ବିପଦ ଏଡେଇ ଦିଆଯାଇପାରୁଛି :
୧୧୪୩
୧୧୪୩ ଗ୍ରେଗୋରି ପାଞ୍ଜି ଅନୁସାରେ ଏକ ସାଧାରଣ ବର୍ଷ ଅଟେ |
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୧୪୩ ଶ୍ରେଣୀ:ବଟ ତିଆରି ବର୍ଷ ଲେଖା
କେତକୀ
ଶାସ୍ତ୍ରୋକ୍ତ ଗୁଣ
ମଧୁର ମିଶ୍ରିତ ତିକ୍ତ ରସ। ଲଘୁ, ଚକ୍ଷୁ ହିତକର, କୃମି, କାଶ, କଫ, ଚର୍ମରୋଗ, ପ୍ଳୀହା, ଅଜୀର୍ଣ୍ଣ, ଅଗ୍ନୀମାନ୍ଦ୍ୟ, ଅପସ୍ମାର, ଶିଶୁରୋଗ, ପିହୁଳା, ବିଷଦୋଷ ଓ ଦୁର୍ଗନ୍ଧ ନିବାରକ। ମାତ୍ରା ଦୁଇ ଅଣାରୁ ଆଠ ଅଣା।
ଔଷଧୀୟ
ଏହାର ସର୍ବାଙ୍ଗକୁ ଔଷଧ ରୂପରେ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ।
ଅନ୍ୟାନ୍ୟ
ଏହାର ଫୁଲକୁ ଶିବଙ୍କୁ ଅର୍ପଣ କଲେ ମନସ୍କାମନା ପୂର୍ଣ୍ଣ ହୁଏ ବୋଲି ସାଧାରଣରେ ମାନ୍ୟତା ରହିଛି।
ବାହାର ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଉଦ୍ଭିଦ ଜଗତ ଶ୍ରେଣୀ:ଫୁଲ ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ଫୁଲଗୁଡ଼ିକର ତାଲିକା
ଜବ ହ୍ୟାରୀ ମେଟ ସେଜଲ
ଜବ ହ୍ୟାରୀ ମେଟ ସେଜଲ ହେଉଛି ୨୦୧୭ରେ ନିର୍ମିତ ରୋମାଣ୍ଟିକ କମେଡି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର । ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରଟି ଏମତିଆଜ ଅଲ୍ଲୀଙ୍କଦ୍ୱାରା ଲିଖିତ ଓ ନିର୍ଦ୍ଦେଶିତ ।  ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଶାହାରୁକ ଖାନ ଓ ଅନୁଷ୍କା ଶର୍ମା ମୁଖ୍ୟ ଅଭିନୟ କରିଛନ୍ତି ।
ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରଟି ଶାହାରୁକ ଖାନ ଓ ଅନୁଷ୍କା ଶର୍ମାଙ୍କ ଅଭିନୀତ ୩ୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର । ଏହା ପୂର୍ବରୁ ସେମାନେ ରବ ନେ ବନାଦି ଯୋଡି(୨୦୦୮) ଓ ଜବ ତକ ହେ ଜାନ(୨୦୧୨)ରେ ମିଶିକି ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ  ।
ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରଟି ଅଧିକାଂଶ ପ୍ରାଗୁ, ଅମସ୍ତେର୍ଡମ, ଭିଏନା ,ଲିଶବନ, ବୁଡପେଷ୍ଟ ଇଉରୋପ ଓ ମୁଖ୍ୟ ଜାଗା ଭାବରେ ପଞ୍ଜାବରେ ଶୂଟିଂ କରାଯାଇଛି । ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରର ସଙ୍ଗୀତରେ ସୁନିଧି ଚୌହାନ, ସାହିଦ ମାଲୀୟା , ଅର୍ଜିତ ସିଂ , ଶୈହିମାଲି ଖୋଲଗଡେ  ,ସେଫାଳି ଅଳଭର୍ସ,  ଦେବ ନେଗି ,  ଅମନ ତ୍ରିଖା ,  ନୂରେନ ସିଷ୍ଟର ,ପ୍ରଦୀପ ସିଂ ଶ୍ରନ ,  ପ୍ରୀତମ , ମୋହିତ ଚୌହାନ ,  ଆଦି କଂଣ୍ଠ ଦାନ କରିଛନ୍ତି  ।  ଓ ସଙ୍ଗୀତଗୁଡ଼ିକ ବହୁତ ଶ୍ରୁତି ମଧୁର ହୋଇପାରିଛି ଓ ଲୋକପ୍ରିୟ ହୋଇଛି  ।
ପ୍ରଜାମେଳି ଆନ୍ଦୋଳନ
୧୯୨୦ ଦଶକରୁ ପ୍ରଜା ମଣ୍ଡଳ ଆନ୍ଦୋଳନ ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନର ଏକ ଅଂଶ ଥିଲା ଯେଉଁଥିରେ ରାଜକୁମାର ରାଜ୍ୟରେ ରହୁଥିବା ଲୋକମାନେ ବ୍ରିଟିଶ ରାଜ ପରିବର୍ତ୍ତେ ସ୍ଥାନୀୟ ଆଭିମୁଖ୍ୟବାଦୀଙ୍କ ଅଧୀନରେ ରହିଥିଲେ ଏବଂ ସେହି ସାମ୍ରାଜ୍ୟବାଦୀ ଶାସକମାନଙ୍କ ବିରୁଦ୍ଧରେ ପ୍ରଚାର କରିଥିଲେ ଏବଂ ବେଳେବେଳେ ବ୍ରିଟିଶମାନେ ମଧ୍ୟ ଏହା କରିଥିଲେ। ସେମାନଙ୍କର ନାଗରିକ ଅଧିକାରର ଉନ୍ନତି ପାଇଁ ପ୍ରୟାସରେ ପ୍ରଶାସନ |
୧୯୩୯ ମସିହାରେ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ରିଜର୍ଭ ପୋଲିସ ଫୋର୍ସର ମୂଳଦୁଆ ଥିଲା ପ୍ରଜା ମଣ୍ଡଳ ଆନ୍ଦୋଳନର ଏକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ।
ଓଡ଼ିଶା
୧୯୩୬ ମସିହାରେ ଯେତେବେଳେ ବିହାର ଏବଂ ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶକୁ ବିଭକ୍ତ କରି ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ସୃଷ୍ଟି ହେଲା, ସେତେବେଳେ ଏହା ବ୍ରିଟିଶ ଭାରତର ପ୍ରଥମ ପ୍ରଶାସନିକ ଅଞ୍ଚଳ ହୋଇଗଲା ଯାହା ଭାଷା ଭିତ୍ତିରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇଥିଲା। ଯଦିଓ ଏହା କିଛି ଦୀର୍ଘ ଦିନର ଇଚ୍ଛାକୁ ସନ୍ତୁଷ୍ଟ କରିଥିଲା, ତଥାପି ଏହା ଅନେକ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ପାଇଁ ସାମାନ୍ୟ ବ୍ୟବହାରିକ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଆଣି ଦେଇଥିଲା କାରଣ ନୂତନ ପ୍ରଦେଶରେ 26ଟି କ୍ଷେତ୍ର ସ୍ independent ାଧୀନ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଅଧୀନରେ ରହିଥିଲା, ଯାହାକୁ ଗାର୍ଜଟ୍ କୁହାଯାଏ, ଯେଉଁଠାରେ କୃଷକମାନେ ବିଶେଷ ଭାବରେ ବିଭ୍ରାନ୍ତିକର ତଥା ସ୍ ocratic ାଧୀନ ଶକ୍ତିର ପ୍ରଭାବ ଭୋଗୁଥିଲେ। ନୂତନ ପ୍ରଦେଶର ଅବଶିଷ୍ଟାଂଶ ବ୍ରିଟିଶ ରାଜ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କଦ୍ୱାରା ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହୋଇଥିଲା ।
ଯଦିଓ 1930ର ଗାନ୍ଧୀ ଅନୁପ୍ରାଣିତ ଲୁଣ ମାର୍ଚ୍ଚ ବିରୋଧରେ ଓଡ଼ିଶାର ଲୋକଙ୍କର କ involvement ଣସି ସମ୍ପୃକ୍ତି ନଥିଲା, କିନ୍ତୁ ଏହି ଅଭିଯାନ ପରବର୍ତ୍ତୀ ବର୍ଷରେ କଟକଠାରେ ଆୟୋଜିତ ହୋଇଥିବା ପ୍ରଥମ ଅଲ ଓଡ଼ିଶା ରାଜ୍ୟ ସମ୍ମିଳନୀ ଆୟୋଜନ କରିଥିଲା, ଯେଉଁଥିରେ ଭୁବନାନନ୍ଦ ଦାସ ଏବଂ ସେନା ଆଡକସିଆ ସେନାପାଟୀ ନାକୁଲା ସାମନ୍ତ ସିନ୍ହର ରହିଥିଲେ। ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିବା ହିନ୍ଦୋଲ୍ ପ୍ରିନ୍ସିଲି ଷ୍ଟେଟ୍ | ଏହାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା ଶାସକ ଗରଜତ ମୁଖ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଅଧିକ ପ୍ରତିନିଧୀ ସରକାର ସହମତ ହେବାକୁ ପ୍ରବର୍ତ୍ତାଇବା କିନ୍ତୁ ସେମାନଙ୍କର ଦମନ ବୃଦ୍ଧି ଛଡା ଆଉ କିଛି ହାସଲ କରିନଥିଲେ । ୧୯୩୭ରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ଦ୍ୱିତୀୟ ସମ୍ମିଳନୀ ଅଧିକ ପ୍ରଭାବ ପକାଇଲା । ଏହାର ଲକ୍ଷ୍ୟ ଥିଲା ଅଧିକ ସମାନ ସରକାର ହାସଲ କରିବା ଏବଂ ଏହା ଦ୍ gar ାରା ଅଧିକାଂଶ ଗଜାତ ରାଜ୍ୟରେ ପ୍ରଜା ମଣ୍ଡଳ (ପିପୁଲ୍ସ ଆସୋସିଏସନ୍) ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହୋଇ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିବାକୁ ଦାବି କରାଯାଇଥିଲା। ସେମାନଙ୍କର ଦାବିରେ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ଶ୍ରମ ଏବଂ ବେଆଇନ ଟିକସ ସମାପ୍ତ ହେବା ସହିତ ସଙ୍ଗଠନର ସ୍ୱାଧୀନତା, ଖବରକାଗଜ ଏବଂ ସମ୍ପତ୍ତି ପ୍ରକାଶନ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଅଧିକାର ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ଥିଲା।
ଏକ ପ୍ରଜା ମଣ୍ଡଳ ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଅସୁବିଧାର ପ୍ରଥମ ସଙ୍କେତ ରାଜକୁମାରୀ ନୀଲଗିରିରେ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥିଲା, ଯେଉଁଠାରେ କୃଷକମାନେ ନ୍ୟାୟପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଇନ ପାଇଁ ଦାବି କରିଥିଲେ ଯାହାଦ୍ୱାରା ଶାସକ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାଶୀଳ, ଏପରିକି ନିର୍ଦ୍ଦୟ ଭାବରେ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ। ଶେଷରେ ଏକ ଅସ୍ଥାୟୀ ଚୁକ୍ତି ହାସଲ ହୋଇଥିବାବେଳେ ତାଲଚର ଏବଂ ଢେଙ୍କାନାଳ ଗଡ଼ଜାତରେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ୟା ଦେଖାଦେଇଥିଲା | ଶେଷ ରାଜ୍ୟର ଶାସକ ଏତେ ଦୃଢ଼ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରିଥିବାବେଳେ ଅନେକ ଲୋକଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥିଲା, ତାଲଚରର ଶାସକ ଏକ ଅସାଧାରଣ ବିରୋଧର ସମ୍ମୁଖୀନ ହୋଇଥିଲେ ଯାହା ଜାତୀୟ ଦୃଷ୍ଟି ଆକର୍ଷଣ କରିଥିଲା: ତାଙ୍କର ଅନେକ କୃଷକ ରାଜ୍ୟ ବାହାରକୁ ଯାଇ ବ୍ରିଟିଶ ଶାସିତ ଓଡ଼ିଶାର ଅଞ୍ଚଳରେ ଅସ୍ଥାୟୀ ଶିବିରରେ ବସବାସ କରିଥିଲେ। ନୟାଗଡ଼ ରାଜ୍ୟରେ ଆଉ ଏକ ଅସ୍ୱାଭାବିକ ବିରୋଧ ଘଟିଥିଲା ଯେତେବେଳେ ଏହାର ଶାସକ ବେଟେଲ ଯୋଗାଣ ଉପରେ ଏକଚାଟିଆ ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ: ଜନସଂଖ୍ୟା ସେମାନଙ୍କ ବ୍ୟବହାରକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ବନ୍ଦ କରି ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ପ୍ରକାଶ କରିଥିଲେ, ଯାହାଦ୍ୱାରା ଏହାର କିଛି ନେତା ଗିରଫ ହୋଇଥିଲେ।
ଆଥଗଡ, ବାରମ୍ବା, ନରସିଂହପୁର, ନୟାଗଡ଼, ରଣପୁର ଏବଂ ଟିଗିରିଆ ଭଳି ଅନ୍ୟ ରାଜ୍ୟରେ ଅସନ୍ତୋଷ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା, ବେଳେବେଳେ ହିଂସା ଓ ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥଲା। ୨୯ ଅକ୍ଟୋବର ୧୯୩୮ରେ ଏକ ସଂଗଠିତ "ସମସ୍ତ ଓଡ଼ିଶା ଗଡ଼ଜାତ ଦିବସ" ପରେ, ଯେତେବେଳେ ଲୋକମାନେ ଏକତା ମଧ୍ୟରେ ନିଜର ସ୍ୱର ଉତ୍ତୋଳନ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କଲେ, ଅସୁବିଧା ୧୯୩୯ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଜାରି ରହିଲା |