cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ବାଭା ଚେଲ୍ଲାଦୁରାଇ
ଅଭିନୟ ଜୀବନ
ସେ ୨୦୧୬ ମସିହାର ତାମିଲ୍ କଥାଚିତ୍ର ଜୋକର୍ ଜରିଆରେ ତାମିଲ୍ କଥାଚିତ୍ର ଜଗତରେ ଅଭିନୟ କରିବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ୨୦୧୯ ମସିହାରେ ସେ କୁଡ଼ିମଗାନ ଏବଂ ୨୦୨୦ ମସିହାରେ ସାଇକୋ ଭଳି ତାମିଲ କଥାଚିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ୨୦୨୦ ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ତାମିଲ କଥାଚିତ୍ର ୱଲ୍ଟରରେ ସେ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ, ଯାହାକୁ ତାଙ୍କୁ ଲୋକପ୍ରିୟ କରାଇଥିଲା ।   ସେ ୨୦୨୧ ମସିହାର ଜୟ ଭୀମ୍‌ରେ କ୍ରିଷ୍ଣନ ଭୂମିକାରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ ।
ବାହାର ଲିଙ୍କ୍
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୬୨ ଜନ୍ମ ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ଲେଖକ ଶ୍ରେଣୀ:ତାମିଲ କଥାଚିତ୍ର ଅଭିନେତା
ଦୀକ୍ଷା ସେଠ
ଦୀକ୍ଷା ସେଠ (ଜନ୍ମ: ୧୪ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୯୦) ଜଣେ ଭାରତୀୟ କଥାଚିତ୍ର ଅଭିନେତ୍ରୀ ଏବଂ ମଡେଲ । ସେ ୨୦୦୯ରେ ଫେମିନା ମିସ୍ ଇଣ୍ଡିଆର ଫାଇନାଲର ପ୍ରତିଭାଗୀ ଥିଲେ । ୨୦୧୦ ମସିହାରେ ସେ ବେଦମ୍ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଜରିଆରେ ତେଲୁଗୁ କଥାଚିତ୍ର ଜଗତରେ ଅଭିନୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ ।
ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ
ଦୀକ୍ଷା ୧୪ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୯୦ରେ ଦିଲ୍ଲୀରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ଯେହେତୁ ତାଙ୍କ ବାପା ଆଇ.ଟି.ସି ଲିମିଟେଡରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ ଏବଂ ତାଙ୍କର ବାରମ୍ବାର ବଦଳି ପାଇଁ ତାଙ୍କ ପରିବାର ସବୁବେଳେ ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ଥାନ ଯଥା, ମୁମ୍ବାଇ, ଚେନ୍ନାଇ, କଲିକତା, ରାଜସ୍ଥାନ, ଗୁଜରାଟ, ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ ଏବଂ ନେପାଳର କାଠମାଣ୍ଡୁ ଭଳି ସ୍ଥାନରେ ଅବସ୍ଥାନ କରିଥିଲେ । ସେ ଚେନ୍ନାଇରେ ତୃତୀୟ ଶ୍ରେଣୀ ଯାଏଁ ପଢ଼ିଥିଲେ । ଏବଂ ମୁମ୍ବାଇରେ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ଶିକ୍ଷା ଶେଷ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଜଣେ ବଡ଼ ଭଉଣୀ ଅଛନ୍ତି ଯିଏକି ଏବେ ମୁମ୍ବାଇରେ କାର୍ଯ୍ୟରତ ।
ଅଭିନୟ ଜୀବନ
୨୦୦୯ରେ ଦୀକ୍ଷା ତାଙ୍କ କଲେଜର ପ୍ରଥମ ବର୍ଷରେ ଫେମିନା ମିସ୍ ଇଣ୍ଡିଆ ପ୍ରତିଯୋଗୀତାରେ ଭାବ ନେଇଥିଲେ । ଏହାପରେ ସେ ମଡେଲିଂରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ । ସେ ତାଙ୍କ ବାପାଙ୍କର ଜଣେ ବନ୍ଧୁଙ୍କ ସ‌ହାୟତାରେ ଏକ ପୋର୍ଟଫୋଲିଓ ତିଆରି କରିଥିଲେ, ମାତ୍ର ଅଭିଜ୍ଞତାର ଅଭାବ ଯୋଗୁଁ ସେ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଦଶ ଜଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରହିଥିଲେ, ଅଧିକ ଉପରକୁ ଯାଇପାରିନଥିଲେ ଏବଂ ଫ୍ରେସ୍ ଫେସ୍ ଶୀର୍ଷକ ତାଙ୍କୁ ମିଳିଥିଲା ।
ମଡେଲିଂ କାମ ସ‌ମୟରେ ତେଲୁଗୁ କଥାଚିତ୍ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ କ୍ରିସ୍ ତାଙ୍କୁ ବେଦମ୍ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପାଇଁ ନେଇଥିଲେ । ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ତାଙ୍କ ସ‌ହ ଅଲ୍ଲୁ ଅର୍ଜୁନ, ଅନୁଷ୍କା ସେଟ୍ଟୀ ପ୍ରମୁଖ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ପାଇଁ ୭୦ଜଣେ ଝିଅଙ୍କର ଅଡ଼ିସନ୍ ନେବା ପରେ ସେମାନେ ଦୀକ୍ଷାଙ୍କୁ ବାଛିଥିଲେ । ଦୀକ୍ଷାଙ୍କର ଏହି ପ୍ରଥମ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରଟି ଅନେକ ସଫଳତା ପାଇବା ସ‌ହ ବିଭିନ୍ନ ପୁରସ୍କାର ମଧ୍ୟ ପାଇଥିଲା । ଏହାପରେ ଦୀକ୍ଷା ରବି ତେଜାଙ୍କ ସ‌ହ ମିରାପାକାୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରଟି ମଧ୍ୟ ଅନେକ ସଫଳତା ପାଇଥିଲା । ଏହାର ୨ ସପ୍ତାହ ପରେ ତାଙ୍କର ୩ୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ୱାଣ୍ଟେଡ୍ ଗୋପିଚାନ୍ଦଙ୍କ ସ‌ହ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିଲା । ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରଟି ବ୍ୟବସାୟିକ ସଫଳ ହୋଇପାରିନଥିଲା । ଏହାପରେ ୨୦୧୨ରେ ପ୍ରଭାସଙ୍କ ସ‌ହ ତାଙ୍କର ରେବେଲ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିଲା । ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ପ୍ରଭାସଙ୍କ ସ‌ହ ତମନ୍ନା ଭାଟିଆ ମଧ୍ୟ ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ୨୦୧୨ରେ ରବି ତେଜାଙ୍କ ସ‌ହ ନିପ୍ପୁ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଦୀକ୍ଷା ଅଭିନୟ କରିଥିଲେ । ଏଥିସ‌ହ ୨୦୧୨ରେ ତାଙ୍କର ଉ କୋଡ଼ାଥାରା ଉକି ପଡ଼ାଥାରା ମଧ୍ୟ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିଲା ।
୨୦୧୧ରେ ସେ ଅଭିନେତା ବିକ୍ରମଙ୍କ ସ‌ହ ରାଜାପଟ୍ଟାଇ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଜରିଆରେ ତାମିଲ କଥାଚିତ୍ର ଜଗତରେ ମଧ୍ୟ ଅଭିନୟ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ୨୦୧୪ରେ ଦୀକ୍ଷା ହିନ୍ଦୀ କଥାଚିତ୍ର ଲେକର୍ ହମ୍ ଦିୱାନା ଦିଲ୍ ଜରିଆରେ ହିନ୍ଦୀ କଥାଚିତ୍ର ଜଗତରେ ପ୍ରବେଶ କରିଥିଲେ ।
ଅଧିକ ତ‌ଥ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୯୦ ଜନ୍ମ ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି ଶ୍ରେଣୀ:ତେଲୁଗୁ କଥାଚିତ୍ର ଅଭିନେତ୍ରୀ ଶ୍ରେଣୀ:ତାମିଲ କଥାଚିତ୍ର ଅଭିନେତ୍ରୀ ଶ୍ରେଣୀ:କନ୍ନଡ଼ କଥାଚିତ୍ର ଅଭିନେତ୍ରୀ ଶ୍ରେଣୀ:ହିନ୍ଦୀ କଥାଚିତ୍ର ଅଭିନେତ୍ରୀ
ଗୋପାଳପୁର ବେଳାଭୂମି
ଗୋପାଳପୁର ବେଳାଭୂମି ଗୋପାଳପୁରଠାରେ ଥିବା ଏକ ବେଳାଭୂମି ଓ ଏକ ପୁରାତନ ବନ୍ଦର ତଥା ଏବେକାର ଏକ ମାଛଧରା ବନ୍ଦର ।
ବାହାର ଲିଙ୍କ
ଶ୍ରେଣୀ:ବନ୍ଦର ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ବେଳାଭୂମି ଶ୍ରେଣୀ:ବେଳାଭୂମି ଶ୍ରେଣୀ:ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା
କାମେରୁନ
କାମେରୁନ  ପଶ୍ଚିମ ଓ ମଧ୍ୟ ଆଫ୍ରିକାରେ ଥିବା ଏକ ଦେଶ।
ବାହାର ତଥ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ଆଫ୍ରିକାର ଦେଶ
ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନ
ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନ ହେଉଛି ପ୍ରାକୃତିକ ବିଜ୍ଞାନ ଯାହା ପଦାର୍ଥ, ଏହାର ମୌଲିକ ଉପାଦାନ, ସ୍ଥାନ ଏବଂ ସମୟ ମାଧ୍ୟମରେ ଏହାର ଗତି, ଆଚରଣ ଏବଂ ଶକ୍ତି ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ବିଷୟରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରେ | ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନ ହେଉଛି ଅନ୍ୟତମ ମୌଳିକ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଶାସ୍ତ୍ର, ଏହାର ମୂଳ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ବ୍ରହ୍ମାଣ୍ଡ କିପରି ବ୍ୟବହାର କରେ ତାହା ବୁଝିବା। ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିଶେଷଜ୍ଞଥିବା ଜଣେ ବୈଜ୍ଞାନିକଙ୍କୁ ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନୀ କୁହାଯାଏ।
ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନ ହେଉଛି ପୁରାତନ ଏକାଡେମିକ୍ ଶାସ୍ତ୍ର ଏବଂ ଏହାର ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଜ୍ଞାନକୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରି ବୋଧହୁଏ ପୁରାତନ । ବିଗତ ଦୁଇ ସହସ୍ର ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନ, ରସାୟନ ବିଜ୍ଞାନ, ଜୀବ ବିଜ୍ଞାନ ଏବଂ ଗଣିତର କେତେକ ଶାଖା ପ୍ରାକୃତିକ ଦର୍ଶନର ଏକ ଅଂଶ ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ୧୭ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ବୈଜ୍ଞାନିକ ବିପ୍ଳବ ସମୟରେ ଏହି ପ୍ରାକୃତିକ ବିଜ୍ଞାନଗୁଡ଼ିକ ନିଜସ୍ୱ ଅନୁସନ୍ଧାନ ପ୍ରୟାସ ଭାବରେ ଉଭା ହୋଇଥିଲେ। ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନ ଅନୁସନ୍ଧାନର ଅନେକ ଆନ୍ତର୍ବିଭାଗୀୟ କ୍ଷେତ୍ର ସହିତ ବିଚ୍ଛେଦ ହୁଏ, ଯେପରିକି ବାୟୋଫିଜିକ୍ ଏବଂ କ୍ୱାଣ୍ଟମ୍ ରସାୟନ, ଏବଂ ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନର ସୀମା କଠିନ ଭାବରେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରାଯାଇ ନାହିଁ । ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନରେ ନୂତନ ଚିନ୍ତାଧାରା ପ୍ରାୟତଃ ଅନ୍ୟ ବିଜ୍ଞାନଦ୍ୱାରା ଅଧ୍ୟୟନ କରାଯାଇଥିବା ମୌଳିକ ଯନ୍ତ୍ରକୌଶଳକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରେ ଏବଂ ଗଣିତ ଏବଂ ଦର୍ଶନ ପରି ଏକାଡେମିକ୍ ଶାସ୍ତ୍ରରେ ଅନୁସନ୍ଧାନର ନୂତନ ଉପାୟ ପରାମର୍ଶ ଦେଇଥାଏ |
ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନରେ ଅଗ୍ରଗତି ପ୍ରାୟତ ନୂତନ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାରେ ଅଗ୍ରଗତିକୁ ସକ୍ଷମ କରିଥାଏ | ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ବୈଦୁତିକ ଚୁମ୍ବକୀୟତା, କଠିନସ୍ଥିତ ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନ ଏବଂ ଆଣବିକ ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନର ଅଗ୍ରଗତି ସିଧାସଳଖ ନୂତନ ଉତ୍ପାଦର ବିକାଶକୁ ଆଗେଇ ନେଇଛି ଯାହା ଟେଲିଭିଜନ୍, କମ୍ପ୍ୟୁଟର, ଘରୋଇ ଉପକରଣ ଏବଂ ଆଣବିକ ଅସ୍ତ୍ର ଭଳି ଆଧୁନିକ ଯୁଗର ସମାଜକୁ ନାଟକୀୟ ରୂପେ ରୂପାନ୍ତରିତ କରିଛି; ଥର୍ମୋଡାଇନାମିକ୍ସର ଅଗ୍ରଗତି ଶିଳ୍ପାୟନର ବିକାଶକୁ ଆଗେଇ ନେଇଥିଲା; ଏବଂ ଯାନ୍ତ୍ରିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଅଗ୍ରଗତି କାଲ୍କୁଲ୍ସର ବିକାଶକୁ ପ୍ରେରଣା ଦେଲା |
ଇତିହାସ
"ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନ" ଶବ୍ଦ ପ୍ରାଚୀନ ଗ୍ରୀକ‌ରୁ ଆସିଛି: ήσκή (ἐπιστημί), ରୋମାନାଇଜଡ୍: physikḗ (epistḗmē), ଯାହାର ଅର୍ଥ "ପ୍ରକୃତିର ଜ୍ଞାନ" |
ପ୍ରାଚୀନ ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଜ୍ଞାନ
ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଜ୍ଞାନ ହେଉଛି ପୁରାତନ ପ୍ରାକୃତିକ ବିଜ୍ଞାନ ମଧ୍ୟରୁ ଅନ୍ୟତମ | ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ 3000 ପୂର୍ବରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିବା ସଭ୍ୟତା ଯେପରିକି ସୁମେରୀୟ, ପ୍ରାଚୀନ ଇଜିପ୍ଟୀୟ ଏବଂ ଇଣ୍ଡସ୍ ଉପତ୍ୟକା ସଭ୍ୟତା, ସୂର୍ଯ୍ୟ, ଚନ୍ଦ୍ର ଏବଂ ତାରାମାନଙ୍କର ଗତି ବିଷୟରେ ଏକ ଭବିଷ୍ୟବାଣୀ ଜ୍ଞାନ ଏବଂ ଏକ ସଚେତନତା ଥିଲା | ଦେବତାମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କରୁଥିବା ତାରା ଏବଂ ଗ୍ରହମାନଙ୍କୁ ପ୍ରାୟତ ପୂଜା କରାଯାଉଥିଲା |
ଆସଗର ଆବାଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ, ମେସୋପୋଟାମିଆରେ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଜ୍ଞାନର ଉତ୍ପତ୍ତି ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ ଏବଂ ସଠିକ ବିଜ୍ଞାନରେ ସମସ୍ତ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ପ୍ରୟାସ ବାବିଲୋନିୟ ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଜ୍ଞାନରୁ ଆସିଛି।ଇଜିପ୍ଟର ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଜ୍ଞାନୀମାନେ ନକ୍ଷତ୍ର ଏବଂ ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ଶରୀରର ଗତି ବିଷୟରେ ଜ୍ଞାନ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରୁଥିବା ସ୍ମାରକଗୁଡିକ ଛାଡିଥିଲେ, ଯେତେବେଳେ ଗ୍ରୀକ୍ କବି ହୋମର ତାଙ୍କ ଇଲିଆଡ୍ ଏବଂ ଓଡ଼ିଶୀ ଭାଷାରେ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ବସ୍ତୁ ବିଷୟରେ ଲେଖିଥିଲେ; ପରେ ଗ୍ରୀକ୍ ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଜ୍ଞାନୀମାନେ ଉତ୍ତର ଗୋଲାର୍ଦ୍ଧରୁ ଦୃଶ୍ୟମାନ ହେଉଥିବା ଅଧିକାଂଶ ନକ୍ଷତ୍ର ପାଇଁ ଆଜି ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବହୃତ ନାମଗୁଡିକ ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି |
ପ୍ରାକୃତିକ ଦର୍ଶନ
ପ୍ରାଚୀନ କାଳରେ (650 ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ - 480 ଖ୍ରୀଷ୍ଟପୂର୍ବ) ଗ୍ରୀସରେ ପ୍ରାକୃତିକ ଦର୍ଶନର ଉତ୍ପତ୍ତି ହୋଇଥିଲା, ଯେତେବେଳେ ଥାଲେସ୍ ପରି ପ୍ରାକ୍-ସୋକ୍ରାଟିକ୍ ଦାର୍ଶନିକମାନେ ପ୍ରାକୃତିକ ଘଟଣା ପାଇଁ ଅଣ-ପ୍ରାକୃତିକ ବ୍ୟାଖ୍ୟାକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିଥିଲେ ଏବଂ ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ ଯେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଘଟଣାର ପ୍ରାକୃତିକ କାରଣ ରହିଛି | ସେମାନଙ୍କ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣ ଯାଞ୍ଚ କରାଯାଇଥିବା ଧାରଣା ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଥିଲେ, ଏବଂ ସେମାନଙ୍କର ଅନେକ ଅନୁମାନ ପରୀକ୍ଷଣରେ ସଫଳ ପ୍ରମାଣିତ ହୋଇଥିଲା; ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ଲ୍ୟୁସିପସ୍ ଏବଂ ତାଙ୍କ ଛାତ୍ର ଡେମୋକ୍ରାଇଟସ‌ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତାବିତ ହେବାର ପ୍ରାୟ 2000 ବର୍ଷ ପରେ ପରମାଣୁବାଦ ସଠିକ୍ ବୋଲି ଜଣାପଡିଛି |
ମଧ୍ୟଯୁଗୀୟ ୟୁରୋପୀୟ ଏବଂ ଇସଲାମିକ୍
ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ରୋମାନ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ପଞ୍ଚମ ଶତାବ୍ଦୀରେ ପତନ ହେଲା ଏବଂ ଏହାଦ୍ୱାରା ୟୁରୋପର ପଶ୍ଚିମ ଭାଗରେ ବ ବୋଦ୍ଧିକ ଅନୁସନ୍ଧାନ ହ୍ରାସ ପାଇଲା। ଅପରପକ୍ଷେ, ପୂର୍ବାଞ୍ଚଳ ରୋମାନ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ (ବାଇଜାଣ୍ଟାଇନ୍ ସାମ୍ରାଜ୍ୟ ଭାବରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଶୁଣା) ବର୍ବରମାନଙ୍କ ଆକ୍ରମଣକୁ ପ୍ରତିରୋଧ କରିଥିଲା ଏବଂ ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନ ସମେତ ବିଭିନ୍ନ ଶିକ୍ଷାର କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଅଗ୍ରଗତି କରିବାରେ ଲାଗିଲା | ଷଷ୍ଠ ଶତାବ୍ଦୀରେ, ମିଲେଟସ‌ର ଇସିଡୋର ଆର୍କିମିଡିସ୍ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂକଳନ ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲେ ଯାହା ଆର୍କିମିଡିସ୍ ପଲିମ୍ପ୍ସେଷ୍ଟରେ ଲିପିବଦ୍ଧ୍ ହୋଇଛି |
ଅପ୍ଟିକ୍ସ ଏବଂ ଦର୍ଶନ କ୍ଷେତ୍ରରେ ସବୁଠାରୁ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ ଉଦ୍ଭାବନ ଥିଲା, ଯାହା ଇବ ସାହଲ, ଅଲ-କିଣ୍ଡି, ଇବନ ଅଲ-ହେଥାମ, ଅଲ-ଫାରିସି ଏବଂ ଆଭିସେନା ପରି ଅନେକ ବୈଜ୍ଞାନିକଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟରୁ ଆସିଥିଲା | ସବୁଠାରୁ ଉଲ୍ଲେଖନୀୟ କାର୍ଯ୍ୟ ଥିଲା ଇବନ୍ ଅଲ-ହେଥାମଙ୍କଦ୍ୱାରା ଲିଖିତ ବୁକ୍ ଅଫ୍ ଅପ୍ଟିକ୍ସ (କିତାବ ଅଲ-ମାନ଼ଜିର ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଶୁଣା), ଯେଉଁଥିରେ ସେ ଦର୍ଶନ ବିଷୟରେ ପ୍ରାଚୀନ ଗ୍ରୀକ୍ ଧାରଣାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଅସ୍ୱୀକାର କରିଥିଲେ ଏବଂ ଏକ ନୂତନ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଦେଇଥିଲେ।
ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ
ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନ ଏକ ପୃଥକ ବିଜ୍ଞାନ ହୋଇଗଲା ଯେତେବେଳେ ପ୍ରାଥମିକ ଆଧୁନିକ ୟୁରୋପୀୟମାନେ ପରୀକ୍ଷାମୂଳକ ଏବଂ ପରିମାଣିକ ପଦ୍ଧତି ବ୍ୟବହାର କଲେ ଯାହା ବର୍ତ୍ତମାନ ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନର ନିୟମ ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଏ |
ଏହି ସମୟର ପ୍ରମୁଖ ବିକାଶଗୁଡିକ ହେଉଛି ସୋଉର ଜଗତ ଜିଓସେଣ୍ଟ୍ରିକ୍ ମଡେଲକୁ ହେଲିଓସେଣ୍ଟ୍ରିକ୍ କପର୍ନିକାନ୍ ମଡେଲ୍ ସହିତ ବଦଳାଇବା, ଗ୍ରହ ଶରୀରଗୁଡିକର ଗତିକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରୁଥିବା ନିୟମଗୁଡିକ (1609ରୁ 1619 ମଧ୍ୟରେ କେପଲର‌ଙ୍କଦ୍ୱାରା ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଇଛି), ଟେଲିସ୍କୋପ ଉପରେ ଗାଲିଲିଓଙ୍କ ଅଗ୍ରଗାମୀ କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ପର୍ଯ୍ୟବେକ୍ଷଣକାରୀ ଜ୍ୟୋତିର୍ବିଜ୍ଞାନ | ୧୬ଶ ଏବଂ ୧୭ଶ ଶତାବ୍ଦୀ, ଏବଂ ଆଇଜାକ୍ ନ୍ୟୁଟନ୍ ଆବିଷ୍କାର ଏବଂ ଗତି ଏବଂ ମାଧ୍ୟାକର୍ଷଣ ନିୟମର ଏକୀକରଣ (ଯାହା ତାଙ୍କ ନାମ ବହନ କରିବାକୁ ଆସିବ) | ନ୍ୟୁଟନ୍ ମଧ୍ୟ Calculus ବିକଶିତ କରିଥିଲେ, କ୍ରମାଗତ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଗାଣିତିକ ଅଧ୍ୟୟନ, ଯାହା ଶାରୀରିକ ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ନୂତନ ଗାଣିତିକ ପଦ୍ଧତି ପ୍ରଦାନ କରିଥିଲା |
ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ
ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଓଡ଼ିଶାର ସର୍ବ ପୁରାତନ ତଥା ଭାରତର ସତରତମ ପୁରାତନ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଅଟେ। ବାଣୀ ବିହାର ଭାବେ ପରିଚିତ ଏହାର ୩୯୯.୯ ଏକର ପରିମିତ ଏହାର ପରିସରଟି ଭୁବନେଶ୍ୱରର କେନ୍ଦ୍ରସ୍ଥଳରେ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହି ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ନିଜସ୍ୱ ଶିକ୍ଷା ବ୍ୟବସ୍ଥା ଥିବା ସାଙ୍ଗରେ ଅନ୍ୟ ବହୁ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ଅନୁବନ୍ଧିତ ଭାବେ ରହିଛନ୍ତି। ଏବେ ଏହି ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ୨୭ଟି ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ବିଭାଗ ବିଜ୍ଞାନ, କଳା ଓ ବାଣିଜ୍ୟ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଶିକ୍ଷାଦାନ କରୁଛନ୍ତି । ଏହାଛଡା ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଅଧୀନରେ ଦୂରଶିକ୍ଷା ନିର୍ଦ୍ଦେଶାଳୟ, ଆଇନଶିକ୍ଷା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ବହୁ ସେଲ୍ଫ ଫାଇନାନ୍ସ ବିଭାଗ ମଧ୍ୟ ଅଛି । ସମ୍ପ୍ରତି ବିଭିନ୍ନ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ବିଭାଗରେ ପ୍ରାୟ ୩୦୦୦ରୁ ଅଧିକ ଛାତ୍ର ପଢୁଛନ୍ତି। ଗତ ଅଡ଼ଷଠି ବର୍ଷଧରି ବାଣୀବିହାର ଶିକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଯୋଗଦାନ କରିଆସୁଛି ।
ଇତିହାସ
୧୯୩୬ ମସିହାରେ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଓଡ଼ିଶା ପ୍ରଦେଶ ଗଠନ ହେବା ସମୟରେ, ଓଡ଼ିଶାରେ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ନଥିଲା । ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ରାଜ୍ୟବାସୀଙ୍କ ଆଶା ଓ ଆକାଙ୍କ୍ଷାକୁ ପୁରଣ କରିବା ନିମନ୍ତେ ୧୯୩୮ମସିହା ମାର୍ଚ୍ଚମାସ ୨ତାରିଖରେ ଓଡ଼ିଶାର ତତ୍କାଳିନ ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ବିଶ୍ୱନାଥ ଦାସ ଓଡ଼ିଶାରେ ଏକ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବା ପାଇଁ ଉଦ୍ୟମ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ଫଳସ୍ୱରୂପ ପଣ୍ଡିତ ନୀଳକଣ୍ଠ ଦାସଙ୍କ ଅଧ୍ୟକ୍ଷତାରେ ଏକ କମିଟି ଗଠିତ ହୋଇଥିଲା । ଶିକ୍ଷାବିତ ଶ୍ୟାମାଚନ୍ଦ୍ର ତ୍ରିପାଠୀଙ୍କୁ ବିଲ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବାର ଦାୟିତ୍ୱ ଦିଆଗଲା । ଏହି କମିଟିର ସୁପାରିସକୁ ତତ୍କାଳିନ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଧାନମନ୍ତ୍ରୀ ମହାରାଜା କୃଷ୍ଣଚନ୍ଦ୍ର ଗଜପତି ନାରାୟଣ ଦେବ ଓ ଶିକ୍ଷାମନ୍ତ୍ରୀ ପଣ୍ଡିତ ଗୋଦାବରୀଶ ମିଶ୍ରଙ୍କ ଉଦ୍ୟମରେ ଚୁଡ଼ାନ୍ତ ରୂପଦେଇ ୩୦ଜୁନ ୧୯୪୩ ମସିହାରେ ବିଧାନ ସଭାରେ ସର୍ବସମ୍ମତି କ୍ରମେ ଗୃହିତ କରାଯାଇଥିଲା । ୧୯୪୩ ମସିହା ଅଗଷ୍ଟ ୨ ତାରିଖରେ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଶୁଭଉଦଘାଟନ କରାଯାଇ ‘ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ’ ଭାବେ ନାମିତ କରାଯାଇଥିଲା । ପ୍ରଥମେ ଏହି ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ରେଭେନ୍ସା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ସହିତ ପାଞ୍ଚଟି ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ଏବଂ କଳା, ବିଜ୍ଞାନ, ଆଇନ ଓ ଶିକ୍ଷା ଆଦି ଚାରିଟି ବିଭାଗକୁ ନେଇ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା । ରେଭେନ୍ସା ମହାବିଦ୍ୟାଳୟର ପ୍ରାଣୀବିଜ୍ଞାନ ବିଭାଗରେ ୧୯୪୩ ମସିହା ନଭେମ୍ବର ୨୭ତାରିଖ ଦିନ ‘ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ’ର କାର୍ଯ୍ୟରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା । ବୈଜ୍ଞାନିକ ଡକ୍ଟର ପ୍ରାଣକୃଷ୍ଣ ପରିଜା ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ପ୍ରଥମ କୁଳପତି ଆସନ, ୱାଇ. ଏନ. ସୁକନ୍ଥକର କୁଳାଧିପତି ଓ ଭି.ଭି. ଜନ କୁଳସଚିବ ଆସନ ଅଳଙ୍କୃତ କରିଥିଲେ । ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ଉତ୍ତମ ପରିଚାଳନା ନିମନ୍ତେ ସିନେଟ (ସର୍ବୋଚ୍ଚ ପରିଚାଳନା କମିଟି), ସିଣ୍ଡିକେଟ ଓ ଏକାଡେମିକ କାଉନ୍ସିଲ ଗଠନ କରାଯାଇଥିଲା । ୧୯୪୮ ମସିହାରେ ଏହି ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ମୁଖ୍ୟକାର୍ଯ୍ୟାଳୟ କଟକଠାରେ ସ୍ଥାପିତ ହେବାପାଇଁ ସିନେଟ ନିଷ୍ପତି ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲା । ୧୯୫୭ ମସିହାରେ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ନିମନ୍ତେ ସ୍ଥନାଭାବ ଓ ଭବିଷ୍ୟତ କାର୍ଯ୍ୟପନ୍ଥାକୁ ଆଖିଆଗରେ ରଖି ସିନେଟ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟକୁ ଭୁବନେଶ୍ୱରରେ ସ୍ଥାୟୀ ଭାବେ ଅବସ୍ଥାପିତ କରିବାପାଇଁ ନିଷ୍ପତି ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତଦନୁଯାୟୀ ଭୁବନେଶ୍ୱରଠାରେ ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ପରିସର ନିର୍ମାଣ ନିମନ୍ତେ ଯୋଜନା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥିଲା । ତତ୍କାଳିନ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ହରେକୃଷ୍ଣ ମହତାବଙ୍କ ଉଦ୍ୟମରେ ଭୁବନେଶ୍ୱରଠାରେ ଜାତୀୟ ରାଜପଥ ନିକଟରେ ୩୯୯.୪୯୨ ଏକର ପରିମିତ ଜମିରେ ୧୯୫୮ ମସିହା ଜାନୁଆରୀ ପହିଲାରେ ତତ୍କାଳିନ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ରାଜେନ୍ଦ୍ର ପ୍ରସାଦ ଶିଳାନ୍ୟାସ କରିଥିଲେ । ଏହି ସ୍ଥାନର ନାମ ପ୍ରଥମେ ‘ବିଦ୍ୟାନଗର’ ଥିଲା ଓ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ‘ବାଣୀବିହାର’ ନାମରେ ପରିଚିତ ଲାଭ କରିଥିଲା । ୧୯୬୩ ମସିହରେ ତତ୍କାଳିନ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ସର୍ବପଲ୍ଲୀ ରାଧାକ୍ରିଷ୍ଣନ ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ନୂତନ ପରିସର ଉଦଘାଟନ କରିଥିଲେ ।
ପରିଜା ପାଠାଗାର
୧୯୪୬ରେ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଏହି ପାଠାଗାର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ହୋଇଥିଲା । ଏହାର ନାମ ସ୍ୱର୍ଗତ ପ୍ରାଣକୃଷ୍ଣ ପରିଜାଙ୍କ (ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟର ପ୍ରଥମ କୁଳାଧିପତି ଓ ଜଣେ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ବୈଜ୍ଞାନିକ) ସ୍ମୃତି ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ରଖାଗଲା ପରିଜା ପାଠାଗାର । ଏଠାରେ ବିଭିନ୍ନ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ବିଭାଗ ଅଧୀନରେ ୨୪ଟି ବିଭାଗୀୟ ପାଠାଗାର ରହିଛି । ଏହା ବ୍ୟତୀତ ୨୪ଟି ବରିଷ୍ଠ ପଢାଘର, ୧୪ ଗବେଷଣା ମଣ୍ଡଳ (resarch cubicle) ଓ ୧୨୦ଟି ସାଧାରଣ ପଢାଘର ରହିଛି ।
ବିଭାଗ
ଏହି ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ୨୭ଟି ବିଭାଗ ରହିଛି ।
ବାହାର ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାରେ ଶିକ୍ଷା ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାରେ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟ ଓ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ
ନମିତା ନାୟକ ଚୋପ୍ରା
ନମିତା ନାୟକ ଚୋପ୍ରା, ଜଣେ ସାଉଣ୍ଡ ଇଞ୍ଜିନିୟର ଓ ଅଡିଓଗ୍ରାଫର । ସେ ଭାରତର ପ୍ରଥମ ମହିଳା ବୃତ୍ତିଗତ ଅଡିଓଗ୍ରାଫର ଏବଂ ଫିଲ୍ମ ଫେୟାର ପୁରସ୍କାର ଜିତିଥିବା ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଆ ମହିଳା । ୧୯୪୨ ଏ ଲଭ ଷ୍ଟୋରୀ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ପାଇଁ ସାଉଣ୍ଡ ରେକଡିଂ ପାଇଁ ନମିତା ୧୯୯୪ ମସିହାରେ ଫିଲ୍ମ ଫେୟାର ପୁରସ୍କାର ଲାଭ କରିଥିଲେ ।
ବୃତ୍ତିଗତ ଜୀବନ
୧୯୯୪ ମସିହାରେ ନିର୍ମିତ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ୧୯୪୨ ଏ ଲଭ ଷ୍ଟୋରୀରୁ ନମିତା ସାଉଣ୍ଡ ରେକର୍ଡିଷ୍ଟ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ଏଥିରେ ତାଙ୍କ ସହ-ରେକଡିଷ୍ଟ ଥିଲେ "ଜିତେନ୍ଦ୍ର ଚୌଧୁରୀ" । ବ୍ୟବସାୟିକ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ବ୍ୟତିତ ସେ ବହୁ ବୃତ୍ତଚିତ୍ର ଏବଂ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ କାମ କରିଛନ୍ତି । ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଆ ଡଲବି ୫,୧ ସାଉଣ୍ଡ ବିଶିଷ୍ଟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର "ଏକା ଏକା"ରେ ମଧ୍ୟ ଅଡିଓଗ୍ରାଫି କରିଥିଲେ ।
ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଜୀବନ
ନମିତାଙ୍କ ପିତା ନବୀନଚନ୍ଦ୍ର ଡାକତାର ବିଭାଗର ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ଆକାଉଣ୍ଟସ ଅଧିକାରୀ ଓ ମା ପ୍ରଫୁଲ୍ଲା ଅବସରପ୍ରାପ୍ତ ଓଡ଼ିଶା ବିତ୍ତୀୟ ସେବା ଅଧିକାରୀ । ପିଲାବେଳୁ ନମିତା ଭଲ ପାଠ ପଢୁଥିଲେ ଓ ଓଡ଼ିଶୀ ନୃତ୍ୟ ଶିଖୁଥିଲେ । ସେ ରମାଦେବୀ ମହିଳା ବିଦ୍ୟାଳୟରୁ +୨ବିଜ୍ଞାନ ଓ ବିଜେବି କଲେଜରୁ ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନରେ ସ୍ନାତକ ପାଠ ପଢିଛନ୍ତି । ପିତାଙ୍କ ପରାମର୍ଶରେ ସେ ଏଫଟିଟିଆଇ ପ୍ରବେଶିକା ପରୀକ୍ଷାରେ ଉତ୍ତୀର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ସେଠାରେ ସାଉଣ୍ଡ ଇଞ୍ଜିନିୟରିଂରେ ଡିପ୍ଲୋମା କରିଥିଲେ । ସେ ଡ଼ ବୀର ଚୋପ୍ରାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଛନ୍ତି ଓ ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ଝିଅ ଅଛନ୍ତି । ବୀର ଚୋପ୍ରା, ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ବିଧୁ ବିନୋଦ ଚୋପ୍ରାଙ୍କ ବଡ଼ ଭାଇ ଅଟନ୍ତି । ସ୍କୁବା ଡାଇଭିଂ ଓ ଖଗୋଳ ବିଜ୍ଞାନରେ ତାଙ୍କର ରୁଚି ରହିଛି ।
ବାଜି ରାଉତ
ବାଜି ରାଉତ (୧୯୨୫-୧୯୩୮) ଜଣେ ଭାରତୀୟ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ । ସେ ଓଡ଼ିଶାର ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲାର ନୀଳକଣ୍ଠପୁର ଗାଆଁରେ ଜନ୍ମ ନେଇଥିଲେ । ସେ ହେଉଛନ୍ତି ଭାରତର କନିଷ୍ଠତମ ଶହୀଦ ।
ପରିବାର
୧୯୨୬ ମସିହା ଅକ୍ଟୋବର ୫ ତାରିଖ ଦିନ ବାଜି ରାଉତ ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲାର ନିଳକଣ୍ଠପୁର ଗ୍ରାମରେ ଏକ ଗରିବ ଖଣ୍ଡାୟତ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ ପିଲା ବେଳୁ ବାପାଙ୍କୁ ହରାଇ ମା'ଙ୍କଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିପାଳିତ ହେଉଥିଲେ । ପରିବାରରେ ଚାଷବାଷ ସକାଶେ ଜମି ନ ଥିଲା । ମା’ ଅନ୍ୟଘରେ ପାଇଟିକରି ତାଙ୍କୁ ପାଳୁଥିଲେ । ହେତୁ ପାଇଲା ପରେ ସେତେବେଳର ଢେଙ୍କାନାଳର ରାଜା ଶଙ୍କର ପ୍ରତାପ ସିଂହଦେଓ ଗରିବମାନଙ୍କ ଉପରେ ଅତ୍ୟାଚାର କରୁଥିବାର ସେ ଅନୁଭବ କରିଥିଲେ । ପରେ ଢେଙ୍କାନାଳର ବୈଷ୍ଣବ ଚରଣ ପଟ୍ଟନାୟକ (ବୀର ବୈଷ୍ଣବ ନାମରେ ଜଣା) ଯେତେବେଳେ ରାଜାଙ୍କ ବିରୋଧରେ ପ୍ରଜାମଣ୍ଡଳ ଆରମ୍ଭ କଲେ ସେତେବେଳେ ବାଜି ସେହି କୋମଳ ବୟସରେ ସେଥିରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ । ସେ ଇଂରେଜମାନଙ୍କୁ ଡଙ୍ଗାରେ ନଦୀ ପାରିକରିବାକୁ ମନା କରି ସେମାନଙ୍କ ହାତରେ ଜୀବନ ଦେଇଥିଲେ ।
ବିଲୁଆ
ବିଲୁଆ ବା ଶୃଗାଳ (ଈଂରାଜୀରେ Jackal, ହିନ୍ଦୀରେ शियार) ମଧ୍ୟମ ଆକାରର ଏକ ସର୍ବଭକ୍ଷୀ ସ୍ତନ୍ୟପାୟୀ ପ୍ରାଣୀ । ଗଧିଆ, କୋୟୋଟି ଓ ଦେଶୀ କୁକୁରଙ୍କ ପରି ବିଲୁଆ ମଧ୍ୟ କ୍ୟାନିସ୍ ଜୀବ ପରିବାରର । ପାରମ୍ପରିକ ଭାବେ ଈଂରାଜୀ ଶବ୍ଦ ଜ୍ୟାକଲ୍ (Jackal) ଅନେକ କ୍ୟାନିସ୍ ପରିବାରର ଜୀବଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିଲା । କିନ୍ତୁ ବର୍ତ୍ତମାନ ଏହା କେବଳ ଉପ-ସାହାରା ଅଞ୍ଚଳର କୃଷ୍ଣପୃଷ୍ଠ ଶୃଗାଳ, ପଟାଦାଗ ବିଲୁଆ, ଦକ୍ଷିଣ ଓ ମଧ୍ୟ ୟୁରେସିଆର ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶୃଗାଳ ପାଇଁ ଏହି ଶବ୍ଦ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଏ । ଉପ-ସାହାରାର ଦୁଇ ବିଲୁଆ ପ୍ରଜାତି ଅତି ନିକଟ ସମ୍ପର୍କୀୟ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶୃଗାଳ କ୍ୟାନିସ୍ ଜାତିର ଅନ୍ୟ ଜୀବଙ୍କର ନିକଟ ସମ୍ପର୍କୀୟ ।
ବିଲୁଆ ଓ କୋୟୋଟି (ଆମେରିକୀୟ ବିଲୁଆ ନାମରେ ମଧ୍ୟ ଜଣାଶୁଣା ) ଅତ୍ୟନ୍ତ ସୁବିଧାବାଦୀ ସର୍ବଭକ୍ଷୀ ଜୀବ । କ୍ଷୁଦ୍ର ଓ ମଧ୍ୟମ ଆକାରର କିଛି ଜୀବଙ୍କୁ ଏମାନେ ଶିକାର ମଧ୍ୟ କରନ୍ତି । ପଚାସଢ଼ା ମାଂସ, ଶବ ଇତ୍ୟାଦି ମଧ୍ୟ ଏମାନେ ଖାଇ ରହିପାରନ୍ତି । ଲମ୍ବା ଗୋଡ଼, ଅଳ୍ପ ବଙ୍କା ସ୍ୱାନଦାନ୍ତ ଏମାନଙ୍କୁ ଛୋଟ ସ୍ତନ୍ୟପାୟୀ ଜୀବ, ପକ୍ଷୀ, ସରୀସୃପ ଇତ୍ୟାଦିଙ୍କ ଶିକାର କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି । ବଡ଼ ପଞ୍ଝା ଓ ଗୋଡ଼ର ହାଡ଼ର ଗଠନ ଏମାନଙ୍କୁ ବହୁ ଦୂର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଦୌଡ଼ିବା ଓ ଅଧିକ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୧୬ କି.ମି./ଘଣ୍ଟାର ହାରାହାରି ବେଗରେ ଦୌଡ଼ିବା ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଉପଯୋଗୀ । ବିଲୁଆମାନେ ଗୋଧୂଳି ଓ ଭୋର ସମୟରେ ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ସକ୍ରିୟ ରହିଥାନ୍ତି ।
ଅଣ୍ଡିରା ଓ ମାଈ ବିଲୁଆମାନେ ଯୋଡ଼ିରେ ରହନ୍ତି ଓ ଏକ ଶିକାର କ୍ଷେତ୍ର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି । ସେମାନଙ୍କ କ୍ଷେତ୍ରକୁ ଅନ୍ୟ ବିଲୁଆମାନେ ପଶିଲେ ଏହି ବିଲୁଆ ଯୁଗଳ ଏମାନଙ୍କୁ ଘଉଡ଼ାଇଦିଅନ୍ତି । ମୂତ୍ର ସିଞ୍ଚନ କରି ଏମାନେ ନିଜର କ୍ଷେତ୍ରର ସୀମା ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରନ୍ତି । ଏମାନଙ୍କ ଶିକାର କ୍ଷେତ୍ର ସାମାନ୍ୟ ବଡ଼ ଓ ଏଥିରେ ଏମାନଙ୍କ ଶାବକମାନେ ବିଚରଣ କରନ୍ତି । ସ୍ୱାବଲମ୍ବୀ ହେବା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଶାବକମାନେ ନିଜ ପିତାମାତାଙ୍କ ସହିତ ରହନ୍ତି । ବିଲୁଆମାନେ ଏକାକୀ ବା ଯୋଡ଼ିରେ ଶିକାର କରନ୍ତି । ତେବେ ପଚାସଢ଼ା ଶବ ଖାଇବା ବେଳେ ଅନେକ ବିଲୁଆ ମେଳରେ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ଖାଇବା ଦେଖାଯାଇଛି ।
ନାମକରଣ
ଈଂରାଜୀ ଶବ୍ଦ ଜ୍ୟାକଲ୍ ("jackal") ୧୬୦୦ ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦରୁ ପ୍ରଚଳିତ ହେବା ଅନୁମାନ କରାଯାଏ ଯାହା ମୂଳ ଫରାସୀ ଶବ୍ଦରୁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି । ପାରସୀ ଶବ୍ଦ ଶଘାଲ୍ (شغال ) ବା ସମଜାତୀୟ ସଂସ୍କୃତ ଶବ୍ଦ ଶୃଗାଳଃ (सृगालः)ରୁ ତୁର୍କ୍ ଶବ୍ଦ ଚକାଲ୍ (çakal) ଓ ତୁର୍କ ଶବ୍ଦରୁ ଫରାସୀ ଶବ୍ଦ ଚାକାଲ୍ (chacal)ର ଉଦ୍ଭବ ହୋଇଛି । ସଂସ୍କୃତ ଶବ୍ଦ 'ଶୃଗାଳଃ'ର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଗର୍ଜନକାରୀ ବା ଭୋକିବା ଜନ୍ତୁ ।
ବର୍ଗୀକରଣ
କୋୟୋଟି ଓ ବିଲୁଆମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କେତେକ ସମାନତା ଥିବାରୁ ଲୋରେଞ୍ଜ୍ ଓକେନ୍ ୧୮୧୫ରେ ପ୍ରକାଶିତ ନିଜ ପୁସ୍ତକ Lehrbuch der Naturgeschichte (ପ୍ରାକୃତିକ ଇତିହାସ ପୁସ୍ତକ)ର ତୃତୀୟ ଖଣ୍ଡରେ ଏମାନଙ୍କୁ "ଥୋସ୍" ବୋଲି ଏକ ନୂଆ ପ୍ରଜାତି ଭାବେ ଅଭିହିତ କରିଛନ୍ତି । ବିଲୁଆର ପୁରାତନ ଗ୍ରୀକ୍ ନାମ "θώς"ରୁ ସେ ଏହି ଥୋସ୍ ନାମଟି ଦେଇଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ଏହି ତଥ୍ୟ ସେତେବେଳେ ପ୍ରଚଳିତ ବର୍ଗୀକରଣ ଉପରେ କୌଣସି ପ୍ରଭାବ ପକାଇ ପାରିନଥିଲା । ୧୯୩୨ ମସିହାରେ ମୋରୋକ୍କୋର ସ୍ତନ୍ୟପାୟୀ ପ୍ରାଣୀଙ୍କ ଉପରେ ପ୍ରକାଶିତ ନିଜ ମନୋଲଗ୍‍ରେ ପ୍ରକୃତିବିତ୍ ଆନ୍‍ହେଲ୍ କାବ୍ରେରା ବିଲୁଆର ଶାରୀରିକ ଗଠନକୁ ନେଇ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ । ବିଲୁଆର ଉପର ମାଢ଼ିରେ ଥିବା ସିଂଗୁଲମ୍ ଦାନ୍ତ ଅନ୍ୟ ସ୍ୱାନଜାତୀୟ ଜୀବଙ୍କଠାରେ ନଥିବାରୁ ସେ ବିଲୁଆକୁ ସ୍ୱାନ (କ୍ୟାନିସ୍) ପରିବାରରେ ପରିଗଣିତ କରିବା ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ କି ନୁହେଁ ବୋଲି ପ୍ରଶ୍ନ ରଖିଥିଲେ । କିନ୍ତୁ କାବ୍ରେରା ବିଲୁଆକୁ ଥୋସ୍ ନୁହେଁ ବରଂ କ୍ୟାନିସ୍ ଶ୍ରେଣୀରେ ହିଁ ଗଣନା କରୁଥିଲେ ।
୧୯୧୪ ମସିହାରେ ଏଡ୍‍ମଣ୍ଡ୍ ହେଲ୍ଲର୍ ଓକେନ୍‍ଙ୍କ "ଥୋସ୍" ତତ୍ତ୍ୱକୁ ପୁନର୍ଜୀବିତ କରିଥିଲେ ଓ ବିଲୁଆଙ୍କୁ ଅନ୍ୟ ଏକ ଶ୍ରେଣୀରେ ସ୍ଥାନିତ କରିବାର ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଥିଲେ । ହେଲ୍ଲର୍ ବିଭିନ୍ନ ବିଲୁଆ ଉପ-ପ୍ରଜାତିଙ୍କୁ ଦେଇଥିବା ନାମ ବର୍ତ୍ତମାନ ସୁଦ୍ଧା ଆଧୁନିକ ବର୍ଗୀକରଣରେ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଅଛି, କିନ୍ତୁ ସେ ବିଲୁଆ ପାଇଁ ଥୋସ୍ ବ୍ୟବହାର କରିଥିବା ବେଳେ ଆଧୁନିକ ବର୍ଗୀକରଣ ବିଲୁଆକୁ ଥୋସ୍ ପରିବର୍ତ୍ତେ କ୍ୟାନିସ୍ ଶ୍ରେଣୀରେ ସ୍ଥାନିତ କରିଛି ।
ଗଧିଆ ପରି ଦେଖାଯାଉଥିବା ସ୍ୱାନଜାତୀୟ ମାଂସଭୋଜୀ ପ୍ରାଣୀମାନଙ୍କ ଏକ ବିଶାଳ ଜୀବବିଜ୍ଞାନ ପରିବାର ରହିଛି । ଏହି ପରିବାରର ସଦସ୍ୟମାନେ ଅତି ନିକଟ ସମ୍ପର୍କୀୟ ଓ ସମସ୍ତଙ୍କର ୭୮ଟି କ୍ରୋମୋଜୋମ୍ ରହିଛି । କ୍ୟାନିସ୍, ଚୁଓନ୍ ଓ ଲାଇକାଓନ୍ ଏପରି ତିନୋଟି ବର୍ଗରେ ବିଭକ୍ତ ଏହି ଜୀବମାନେ ହେଲେ : ନିକଟ ଅତୀତରେ ଏହି ପ୍ରଜାତିରେ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ ହୋଇଥିବା ଜୀବ ହେଉଛି ଆଫ୍ରିକୀୟ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଗଧିଆ (C. anthus) । ଆଫ୍ରିକୀୟ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଗଧିଆକୁ ଏକ ସମୟ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶୃଗାଳର ଆଫ୍ରିକୀୟ ଭାଇ ରୂପେ ବିବେଚିତ କରାଯାଉଥିଲା । ସଭିଙ୍କର ୭୮ କ୍ରୋମୋଜୋମ୍ ଥିବାରୁ କ୍ୟାନିସ୍ ପ୍ରଜାତିର ସବୁ ସଦସ୍ୟ (କୋୟୋଟି, ଗଧିଆ ଓ ବିଲୁଆ) ପରସ୍ପରଠାରୁ ଓ ବଳିଆ କୁକୁର ଓ ଆଫ୍ରିକୀୟ ଶିକାରୀ କୁକୁର ପରି ପ୍ରଜାତିଙ୍କଠାରୁ ଜୀବବିଜ୍ଞାନ ଭିତ୍ତିରେ ପ୍ରାୟ ଅବିଚ୍ଛିନ୍ନ । ବିଲୁଆର ଦୁଇ ଆଫ୍ରିକୀୟ ପ୍ରଜାତି ପରସ୍ପରର ଭଗିନୀ ପ୍ରଜାତି ପରି, ଯାହାକି ଏହି ପରିବାରର ଉଦ୍ଭବ ଆଫ୍ରିକାରୁ ହୋଇଥିବା ଆଡ଼କୁ ଇଙ୍ଗିତ କରେ । କ୍ୟାନିସ୍ ଆର୍ନେନ୍‍ସିସ୍ ଭୂମଧ୍ୟ ସାଗର ଓ ପାର୍ଶ୍ୱବର୍ତ୍ତୀ ୟୁରୋପରେ ୧୯ ଲକ୍ଷ ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ଦେଖାଦେଇଥିଲା ଓ ଏହା ସମ୍ଭବତଃ ଆଧୁନିକ ଯୁଗୀୟ ବିଲୁଆର ପୂର୍ବପୁରୁଷ ।
ବାଜି ରାଉତ
ପ୍ରଜାମଣ୍ଡଳ ଆନ୍ଦୋଳନ ଓ ମୃତ୍ୟୁ
୧୯୩୮ ମସିହା ଅକ୍ଟୋବର ମାସ ୧୧ ତାରିଖ ଅନ୍ଧାରିଆ ରାତିରେ ପ୍ରଜାମଣ୍ଡଳର କେତେଜଣ ସ୍ୱେଚ୍ଛାସେବୀଙ୍କ ସହ ବ୍ରାହ୍ମଣୀ ନଦୀ ଘାଟରେ ଡଙ୍ଗା ଜଗି ରହିଥିଲେ ବାଳକ ବାଜି ରାଉତ । ସେ ପ୍ରଜାମଣ୍ଡଳର ସିପାହୀ ସାଜିଛନ୍ତି । ଘାଟ ଡଙ୍ଗା ଜଗିବା ସେଦିନ ତାଙ୍କର ପାଳିଥିଲା । କାରଣ ପ୍ରଜାମଣ୍ଡଳର ହୁକୁମ ଥିଲା, ନଦୀଘାଟରୁ ଦୁରରେ ଡଙ୍ଗା ଲୁଚେଇ ରଖିବ, ଗୋରା ଫଉଜମାନେ ଯେପରି ନଦୀ ପାର ନହୁଅନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କ ଗତିବିଧି ଉପରେ ନଜର ରଖି କ୍ୟାମ୍ପକୁ ଖବର ଦେବ, ଆଉ ପ୍ରଜାମଣ୍ଡଳର ସାଥୀଙ୍କୁ ନିରାପଦରେ ପାରି କରାଇବ । ଆଶଙ୍କାକୁ ସତ କରି ପୋଲିସମାନେ ପ୍ରଜା ମଣ୍ଡଳ ଆନ୍ଦୋଳନ ଦମନ କରିବାକୁ ଆସିଲେ । ମାତ୍ର ସେମାନଙ୍କ ଆଦେଶ ସତ୍ତ୍ୱେ ବାଜି ରାଉତ ଘାଟରୁ ଡ଼ଙ୍ଗା ଫିଟାଇଲେ ନାହିଁ । ପୋଲିସର ଧମକ ଚମକ ସତ୍ତ୍ୱେ କିଛି ଲାଭ ନହେବାରୁ, ସେମାନେ ତାଙ୍କୁ ସେଇଠି ଗୁଳି କରି ହତ୍ୟା କଲେ । ବାଜି ରାଉତଙ୍କ ଚିତ୍କାରରେ ସେତେବେଳକୁ ଅନେକ ଲୋକ ଆସିଯାଇଥିଲେ । ସେମାନେ ଡଙ୍ଗା ବାନ୍ଧି ପକାଇ ରଖିଲେ । ପୋଲିସମାନେ ଆଉ କିଛି ନକରି ଛୁରୀରେ ଡଙ୍ଗା ଦଉଡି କାଟି ମଝି ନଈକୁ ଡଙ୍ଗା ବୋହିନେଲେ । ଡଙ୍ଗା ମଝି ନଈରେ ଥିବା ବେଳେ ସେମାନେ କୂଳରେ ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଗୁଳି ଚାଳନା କଲେ । ସେଇଠି ଟଳି ପଡିଲେ ନିଳକଣ୍ଠପୁର ଗାଁର ଆଉ କେତେ ଜଣ - ହୁରୁଷି, ରଘୁ, ଗୁର, ନଟ, ଲକ୍ଷମଣ ଓ ଫଗୁ । ଦେଶ ପାଇଁ ଛୁଆ ବଡ଼ ମିଶି ସାତ ଜଣ ଶହିଦ ହୋଇଗଲେ । ନିଳକଣ୍ଠପୁର ଗୁଳିକାଣ୍ଡର ପରଦିନ ଅର୍ଥାତ୍ ୧୯୩୮ ମସିହା ଅକ୍ଟୋବର ମାସ ୧୨ ତାରିଖ ଦିନ ଦେଶ ପାଇଁ ପ୍ରାଣବଳି ଦେଇଥିବା ସାତଜଣ ବୀରଙ୍କର ପାର୍ଥିବ ଶରୀରକୁ କଟକ ଆଣି ବିରାଟ ପଟୁଆର ହେଲା । ଶେଷରେ ଆଜିର ଖାନ୍ନଗର ମଶାଣିରେ ଗୋଟିଏ ଚିତାରେ ସେମାନଙ୍କୁ ଦାହ କରାଗଲା ।
ବିଲୁଆ
ବର୍ଗୀକରଣ
ଇଥିଓପୀୟ ଗଧିଆର ମଧ୍ୟମ ଆକୃତି ଓ ଗଠନ ଯୋଗୁଁ ଏହା ଅନେକ ସମୟରେ ବିଲୁଆ ବୋଲି ଭ୍ରମ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଥାଏ । ତେଣୁ ଏହାକୁ ଲାଲ୍ ବିଲୁଆ (ଈଂରାଜୀରେ "red jackal" ବା "Simien jackal") ବୋଲି ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ ।
ନାନାବାୟା ଗୀତ
ନାନାବାୟା ଗୀତ ଓଡ଼ିଶାର ପୁରପଲ୍ଲୀରେ ବୋଲାଯାଉଥିବା ଏକ ପ୍ରକାରର ଲୋକ ଗୀତ ଯାହା ମାଆମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ଶିଶୁମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବୋଲାଯାଇଥାଏ ।
ବାଜି ରାଉତ
ଅଧିକ ତଥ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୨୫ ଜନ୍ମ ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୮ ମୃତ୍ୟୁ ଶ୍ରେଣୀ:ଢେଙ୍କାନାଳ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ଶ୍ରେଣୀ:ପ୍ରଜାମଣ୍ଡଳ
ନାନାବାୟା ଗୀତ
ପଦାବଳୀ
200px|thumb|left|ଧୋରେ ବାଇଆ ଧୋ ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟ
ବିଲୁଆ
କୁକୁରଙ୍କ ସହ ଅନ୍ତଃ-ପ୍ରଜନନ
ଜର୍ମାନୀରେ ପରିକ୍ଷଣ ଭିତ୍ତିରେ ପୁଡଲ୍ ପ୍ରଜାତିର କୁକୁର ଓ ସୁବର୍ଣ୍ଣ ଶୃଗାଳଙ୍କ ମିଳରୁ ସଂକର ସ୍ୱାନ ଜାତୀୟ ପ୍ରାଣୀ ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଇଛି । ଗଧିଆ-କୁକୁର ସଂକରମାନଙ୍କରେ ପ୍ରଜନନ କ୍ଷମତା ବୃଦ୍ଧି ପାଉଥିବା ବେଳେ ବିଲୁଆ-କୁକୁର ସଂକରରେ ପ୍ରଜନନ କ୍ଷମତା ହ୍ରାସ ପାଇଥାଏ । ପୁଣି ୩ ଥର ଅନ୍ତଃ ପ୍ରଜନନ ପରେ ଜିନ୍‍ଗତ ସମସ୍ୟା, ପରସ୍ପର ସହିତ ଯୋଗାଯୋଗରେ ଅଭାବ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଇଥାଏ ।
ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଲିଂକ୍
ଶ୍ରେଣୀ:ଶ୍ୱାନ
ସୋରିଷ
thumb|250px|ସୋରିଷ ଫୁଲ ସୋରିଷ ଏକ ତୈଳବୀଜ ଅଟେ । ସୋରିଷ Brassica ଏବଂ Sinapis ପ୍ରଜାତିର ଏକ ମସଲାଜାତୀୟ ଗଛ । ଏହାର ମଞ୍ଜିକୁ ମସଲା ଭାବରେ ବ୍ୟବ‌ହାର କରାଯାଏ ।ସୋରିଷ ମଞ୍ଜିକୁ ଗୁଣ୍ଡ କରି ପାଣି, ଭିନେଗାର ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ତୈଳଜାତୀୟ ପଦାର୍ଥ ମିଶାଯାଇ ହଳଦିଆ ରଙ୍ଗର ସୋରିଷ ମସଲା ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ । ସୋରିଷ ମଞ୍ଜିରୁ ସୋରିଷ ତେଲ ବାହାରିଥାଏ, ଯାହାକି ପ୍ରାୟତଃ ଓଡ଼ିଶାରେ ରୋଷେଇ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବ‌ହୁଳ ଭାବରେ ବ୍ୟବ‌ହାର କରାଯାଏ । ଏବଂ ସୋରିଷଗଛର ପତ୍ରକୁ ଶାଗ ରୂପେ ମଧ୍ୟ ଖିଆଯାଏ ।
ଧଳା ସୋରିଷକୁ ଲୋକେ ରାଇ ସୋରିଷ କହନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ଧଳା ସୋରିଷ (ଶ୍ୱେତିକା, ସିଦ୍ଧାର୍ଥ) ଓ ରାଇ ସୋରିଷ (ରାଜିକା; ଛୋଟ ଓ ନାଲିଆ), ଉଭୟେ ପୃଥକ । ରାଇ ସୋରିଷ ଅନ୍ୟ ଜାତୀଯ ବା କୃଷ୍ଣ ସର୍ଷପର ସମଗୁଣ ବିଶିଷ୍ଟ, କିନ୍ତୁ ତହିଁ ଅପେକ୍ଷା ସକଳ ଗୁଣରେ ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ବିଶେଷତଃ ଶ୍ୱେତ ସର୍ଷପ ରୁଚିକର, ଗତ୍ୱଗ୍ ଦୋଷ ନାଶକ ଏବଂ ବ୍ରଣ, ବାତରକ୍ତ ବିଷଦୋଷ, ଭୁତାବେଶ ନାଶିକ ।
ଆକାର
ସୋରିଷ ମଞ୍ଜିଗୁଡ଼ିକ ଛୋଟ ଏବଂ ଗୋଲାକୃତି । ମଞ୍ଜିଗୁଡ଼ିକର ବ୍ୟାସ ୧ରୁ ୨ ମିଲିମିଟର ହୋଇଥାଏ ଏବଂ ମଞ୍ଜିଗୁଡ଼ିକର ରଙ୍ଗ ଇସତ୍ ହଳଦିଆରୁ କଳା ଯାଏ ହୋଇଥାଏ । ସୋରିଷର ପ୍ରଜାତି ଅନୁସାରେ ଏହାର ରଙ୍ଗର ପରିବର୍ତ୍ତନ ଦେଖାଯାଏ ।
ଚାଷ ପ୍ରଣାଳୀ
ସୋରିଷ ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷେତ୍ରରେ  ଭାରତ ସମଗ୍ର ପୃଥିବୀରେ ମୁଖ୍ୟ ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କରିଛି । ଆମ ରାଜ୍ୟ ଓଡ଼ିଶାରେ ସୋରିଷ ଚାଷ କେବଳ ଶିତ ଋତୁରେ ହୋଇଥାଏ । ଏହି ଚାଷ ସ୍ୱଛ ବାଲିଆ ଦୋରସା ମାଟିରୁ ଆରମ୍ଭ କରି ଅଳ୍ପ ମଟାଳ ମାଟି ଯାଏ ସବୁ ଜମିରେ ହୋଇ ପାରିବ । ଏହି ଫସଲ ପ୍ରାୟ ୧୦ରୁ ୨୫ ଡିଗ୍ରୀ ସେଲସିୟସ ତାପମାତ୍ରା ଓ ସ୍ୱଚ୍ଛ ଆଦ୍ରତା ମଧ୍ୟରେ ଭଲ ଭାବେ ବଢିପାରେ ।  ସନ୍ତସନ୍ତିଆ ଓ ଅମଳୀୟ ମାଟିରେ ସୋରିଷ ଚାଷ ଭଲ ହୁଅନାହିଁ  । ୬.୦ରୁ ୭.୫ pH ଥିବା ମୂର୍ତ୍ତିକାରେ ହିଁ  ସୋରିଷ ଚାଷ ଭଲ ହୁଏ । ଅକ୍ଟୋବରରୁ ନଭେମ୍ବର ମଧ୍ୟରେ ସୋରିଷ ବୁଣା ହୋଇଥାଏ । ବୁଣା ଡେରିହେଲେ ଅମଳ ଯଥେଷ୍ଟ କମିଯାଏ ।
ବିହନ ବୁଣା
୧କିଲୋଗ୍ରାମ ବିହନ ପ୍ରତି ୩ଗ୍ରାମ ଥିରାମ ବା ଗ୍ରାମ କାର୍ବେଣ୍ଡଜିୟମ ବା ୧ଗ୍ରାମ ଭିଟାଭାକ୍ସ ଗୋଳାଇ ବିଶୋଧନ କରିବା ଉଚିତ । ସର୍ବଦା ଧାଡିରେ ବୁଣିବା ଉଚିତ । ସୋରିଷ ଧାଡିକୁ ଉତର-ଦକ୍ଷିଣ ଭାବେ ବୁଣିଲେ ସୂର୍ଯାଲୋକର ଉପଯୋଗ ଠିକ ହୋଇଥାଏ ଓ ଅମଳ ବୃଦ୍ଧି ପାଏ । ଅଣଜଳସେଚିତ ତୋରିଆ ଫସଲରେ ଆକାର ପ୍ରତି ୧୬:୮:୮ ଓ ଜଳସେଚିତ ଏବଂ ଅଣଜଳସେଚିତ ରାଇ ଫସଲରେ ୨୦:୧୦:୨୦ ଏବଂ ଜଳସେଚିତ ରାଇ ଫସଲରେ ୩୨: ୧୬ : ୧୬ ହିସାବରେ ସାର ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଏ । ଅଣଜଳସେଚିତ ଫସଲରେ ସମସ୍ତ ସାର ମଞ୍ଜି ବୁଣିବା ପୂର୍ବରୁ ପ୍ରୟୋଗ ହୁଏ । ମାତ୍ର, ଜଳସେଚିତ କ୍ଷେତ୍ରରେ ୫୦ ଭାଗ ଯବକ୍ଷାରଜନ, ଫସଫରସ ଓ ପଟାସ ସାରକୁ ମୂଳସାର ଭାବେ ଏବଂ ଅବଶିଷ୍ଟ ୫୦ଭାଗ ଯବକ୍ଷାରଜନ ବୁଣିବାର ୩ସପ୍ତାହ ପରେ ଘାସ ବାଛି ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଏ ।
ଜଳସେଚନ
ଗଛ ଉଠିବାର ୨୫ ଦିନ ପରେ ୧ମ ଓ ଫଳ ଧରିବା ଅବସ୍ଥାରେ ୨ୟ ଥର ପାଣି ମଡ଼ାଇଲେ ଗଛରେ ଡାଳ ଅଧିକ ହୋଇ ଫୁଲ, ଫଳ ଭଲ ହୁଏ ।
ଅମଳ
ସୋରିଷ ଛୁଇଁ ଗୁଡ଼ିକ ୧୧୦ରୁ ୧୪୦ ଦିନ ମଧ୍ୟରେ ପାକଳ ହୋଇଥାଏ । ଗଛରେ ଛୁଇଁଗୁଡ଼ିକ ହଳଦିଆ ପଡି ପତ୍ର ଝଡିବା ଅବସ୍ଥାରେ ଗଛ କାଟିଦିଆଯାଏ । ଏହି ସମୟରେ ମଞିରେ ଶତକଡା ୪୦ ଭାଗ ଜଳଅଂଶ ଥାଏ ଓ ଅଧିକ ତେଲ ଅଂଶ ଥାଏ । ବିହନ ମଧ୍ୟରେ ଜଳଅଂଶ ୮ ପ୍ରତିଶତରୁ ଅଧିକ ରହିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ । ଏଥିପାଇଁ ସୋରିଷକି କାଟି ସାରିବା ପରେ ବିଡା ବାନ୍ଧି ୫ରୁ ୬ ଦିନ ଭଲଭାବରେ ଖରାରେ କିଛିଦିନ ଶୁଖାଇ ଅମଳ କରାଯାଏ ଓ ପରେ ପୁଣି ଖରାରେ ଶୁଖାଇ ବିହନ ହିସାବରେ ସାଇତି ରଖାଯାଏ ।
ବ୍ୟବ‌ହାର
ସୋରିଷ ମଞ୍ଜିକୁ ମସଲା ରୂପରେ ବ୍ୟବ‌ହାର କରାଯାଏ ଏବଂ ଏହାକୁ ଘଣାରେ ପେଡ଼େଇ ତେଲ ବାହାର କରି ମଧ୍ୟ ବ୍ୟବ‌ହାର କରାଯାଏ ।
ବାହାର ତଥ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ଉଦ୍ଭିଦ ଜଗତ ଶ୍ରେଣୀ:ଔଷଧୀୟ ଗଛ
ଆଇଏନେସ ବାଜ
INS ବାଜ,  ଭାରତୀୟ ନୌସେନା ବାହିନୀର ଏକ ଏୟାର ଷ୍ଟେସନ । ଏହା ଆଣ୍ଡାମାନ ନିକୋବର ଦ୍ୱୀପପୁଞ୍ଜର କମ୍ପବେଳ ପ୍ରଣାଳୀ ନିକଟରେ ରହିଛି ।  ଏହା ଭାରତୀୟ ନୌସେନାର ଦକ୍ଷିଣତମ ଅଞ୍ଚଳରେ ରହିଥିବା ବିମାନ କେନ୍ଦ୍ର ।   ଏହା ଆଣ୍ଡାମନ ନିକଟସ୍ଥ ମାଲକ୍କା ପ୍ରଣାଳୀ ଓ ସିକ୍ସ ଡିଗ୍ରୀ ଚ୍ୟାନେଲ ସହ ଇନ୍ଦୋନେଶିୟାର ସୁମାତ୍ରା ଦ୍ୱିପ ନିକଟରେ ରହିଛି ।
ଇତିହାସ
INS ବାଜ 2012 ମସିହାଜୁଲାଇ 31 ତାରିଖ  ରେ ଭାରତୀୟ ନାଭାଲ ଷ୍ଟାଫ ମୁଖ୍ୟ ଅଡମିରାଲ ନିର୍ମଲା କୁମାର ବର୍ମାଙ୍କଦ୍ୱାରା ଉଦଘାତିତ ହେଇଥିଲା । ଏହା ନିକୋବର ଦ୍ୱିପରେ ପ୍ରଥମ ଏୟାର ଷ୍ଟେସନ ଓ ଏହା ଗ୍ରେଟ ନିକୋବର ଦ୍ୱିପର ଅଭ୍ୟନ୍ତର ଅଞ୍ଚଳରେ ସିକ୍ସ ଡିଗ୍ରୀ ଚ୍ୟାନେଲ ନିକଟରେ ରହିଛି । ଏହା ସ୍ଥାପନ ହେଲା ପରେ ସାମୁଦ୍ରିକ ନିରୀକ୍ଷଣ ଓ ସାଧାରଣ ପ୍ରଶାସନିକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବହୁତ ଉନ୍ନତିଆସି ପାରିଛି ଓ ପୂର୍ବତଟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଭାରତୀୟ ନୌସେନାର ଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି ଘଟିଛି ।
ପ୍ରଥମ ସ୍ତର  ରେ ଏଠାରେ ଦର୍ନିଆର ଶ୍ରେଣୀର ବିମାନ ସହ C -130ଜେ ଶ୍ରେଣୀର ବିମାନ ଚାଲିବା ସହ ରାନୱେର ଆଧୂନିକୀକରଣ ପରେ ଅନ୍ୟ ବିମାନ ଚଳାଚଳ ସମ୍ଭବ ହେବ ।
ଆଧୂନିକୀକରଣ
ଏହି ବିମାନ ବନ୍ଦରର ଆଧୂନିକୀକରଣ ପାଇଁ ଯୋଜନା ରହିଛି । ଏହାର ରାନୱେକୁ 6,000 ଫୁଟକୁ 2016 ମସିହାରେ ଅପରବର୍ତୀ ପର୍ଯ୍ୟାୟରେ 10,000 ଫୁଟକୁ ବୃଦ୍ଧି କରାଯିବ । ଏହା ହେଲେ ଭାରତୀୟ ନୌସେନା ବର୍ତ୍ତମାନ ବୋଇଙ୍ଗ P8i ଆକାଶରୁ ନିରୀକ୍ଷଣ କରିପାରୁଥିବା ଓ ସବ ମାରାଇନ ସକ୍ଷମ ବିମାନ ବ୍ୟବହାର କରିପାରିବ ।
ବାହାର ଲିଙ୍କ
ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତ
କୋଚି
ଏକ ଭାରତୀୟ ଅଟେ । ଏହା କେରଳର ଏର୍ନକୁଲମ୍ ଜିଲ୍ଲାରେ ଅବସ୍ଥିତ ।
ଆଗ୍ରୋସରସ
(Agrosaurus;; Greek agros meaning 'field' and sauros meaning 'lizard', "field lizard", referring to the place where it was supposedly discovered; Seeley, 1891) ଡାଇନୋସର ବଂଶର ଜୀବ ଅଟେ । ଏହି ଜୀବଟି ବର୍ତ୍ତମାନ ବିଲୁପ୍ତ । ଏହାର ଜୀବାଶ୍ମ ଓ ଅବଶେଷ ଇଉରୋପରୁ ମିଳିଥିଲା ।
କୋଚି
ଭୌଗଳିକ ଅବସ୍ଥିତି
୯.୯୪୭୭ ଉତ୍ତର ଅକ୍ଷାଂଶ ଓ ୭୬.୨୫୩୮ ପୂର୍ବ ଦ୍ରାଘିମାରେ ଅବସ୍ଥିତ । ସମୁଦ୍ର ପତନଠାରୁ ଏହା ୯ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚତାରେ ରହିଛି ।
ଜନସଂଖ୍ୟା ଓ ସାକ୍ଷରତା
୨୦୦୧ ମସିହାର ଭାରତୀୟ ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ, ସହରର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା ୫୯୬୪୭୩ ଅଟେ । ସେଥି ମଧ୍ୟରୁ ୪୯.୫୨% ଜଣ ପରୁଷ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ୫୦.୪୮% ଜଣ ନାରୀ ଅଟନ୍ତି । ର ସାକ୍ଷରତା ହାର ୮୫.୬୫% ଅଟେ । ଏହା ଜାତୀୟ ହାରଠାରୁ -୨୦.୮୧% ପ୍ରତିଶତ କମ ଅଟେ । ସେଥିରୁ ୪୩.୦୨% ପ୍ରତିଶତ ପୁରୁଷ ଓ ୪୨.୬୩% ନାରୀ ଅଟନ୍ତି । ୧୦.୩୫% ଲୋକ ସେଠାରେ ୬ ବର୍ଷ ବୟସରୁ କମ ବୟସ୍କ ଅଟନ୍ତି ।
ଆଗ୍ରୋସରସ
ବାହାର ଲିଙ୍କ
ଶ୍ରେଣୀ:ଡାଇନୋସର ଶ୍ରେଣୀ:ଟ୍ରାଇଆସିକ ଡାଇନୋସର ଶ୍ରେଣୀ:ଇଉରୋପୀୟ ଡାଇନୋସର
କୋଚି
ଭାଷା
ମାଲୟଲାମ ର ସରକାରୀ ଭାଷା ଅଟେ ।
ପାଣିପାଗ
ପ୍ରାୟତଃ ଭାରତୀୟ ସହର ଗୁଡ଼ିକ ଗ୍ରୀଷ୍ମ ମଣ୍ଡଳୀୟ ହୋଇଥାନ୍ତି । ରେ ବାର୍ଷିକ ସର୍ବାଧିକ ହାରାହାରି ତାପମାତ୍ରା ୩୧.୧ ଡିଗ୍ରୀ ସେଣ୍ଟିଗ୍ରେଡ ଅନୁଭୂତ ହେଉଥିବା ବେଳେ ସର୍ବନିମ୍ନ ହାରାହାରି ତାପମାତ୍ରା ୨୪.୨ ଡିଗ୍ରୀ ସେଣ୍ଟିଗ୍ରେଡ ଅଟେ । ଏଠାରେ ବାର୍ଷିକ ହାରାହାରି ବୃଷ୍ଟିପାତ ୨୯୭୮.୦ mm/inches ହୋଇଥାଏ ।
ବାହାର ଲିଙ୍କ
ଶ୍ରେଣୀ:କେରଳର ସହର
ଶ୍ରେଣୀ:ବଟ ତିଆରି ଭୌଗଳିକ ପ୍ରସଙ୍ଗ
ସଲମାନ ବିନ ଇବ୍ରାହିମ ଅଲ-ଖଲିଫା
ଶେଖ ସଲମାନ ବିନ ଇବ୍ରାହିମ ଅଲ-ଖଲିଫା (୨ ନଭେମ୍ବର ୧୯୬୫ ମସିହାରେ ଜନ୍ମ) ୨ ମଇ ୨୦୧୩ ମସିହାରୁ ଏସିଆନ ଫୁଟବଲ ସଙ୍ଗଠନର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଅଟନ୍ତି । ଏ ଏଫ ସିର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ରୂପେ ତାଙ୍କର ଶୁଣାଣି ପୂର୍ବରୁ, ସେ ବହରିନ ଫୁଟବଲ ଆସୋସିଏସନ ପରିଚାଳକ ଥିଲେ, ଏବଂ ପରେ ଏସିଆଇ ଫୁଟବଲ ପରିସଂଘ ଅନୁଶାସନ ସମିତିର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଏବଂ ଫୀଫା ଅନୁଶାସନ ସମିତିର ଉପାଧ୍ୟକ୍ଷ ଅଟନ୍ତି । ସେ ଫୀଫା ପରିଷଦର ସଦସ୍ୟ ଏବଂ ଫୀଫା ବିକାସ ସମିତୀର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଅଟନ୍ତି ।
ଜିବନୀ
ଶେଖ ସଲମାନ ହାଉସ ଅଫ ଖଲିଫାର, ବହରୀନର ଶାହୀ ପରିବାର ସଦସ୍ୟ ଅଟନ୍ତି । ସେ ଶେଖ ଇବ୍ରାହିମ ବିନ ହମଦ ଅଲ-ଖଲିଫା ଏବଂ ଶେଖଶା ଅଇଶା ବିଣ୍ଟ ସଲମାନ ଅଲ-ଖଲିଫାର ଦ୍ୱିତୀୟ ପୁତ୍ର ଅଟନ୍ତି । ସେ ଇଂଗ୍ରାଜୀ ସାହିତ୍ୟରେ ସ୍ନାତକର ଡିଗ୍ରୀ ସହିତ ୧୯୯୨ ମସିହାରେ ବହରିନ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟ ଏବଂ ଇତିହାଶ [+] ଶେଖ ସଲମାନ ବହୁ ବର୍ଷ ପୂର୍ବରୁ ଫୁଟବଲରେ ସାମିଲ ହୋଇଯାଇଛନ୍ତି । ୧୯୮୦ ଦଶକର ଆରମ୍ଭରେ ଯେବେ ସେ ବହରୀନ ଡିଭିଜନ I ଟିମ, ରୀଫା କ୍ଲବର ୟୁବା ଟୀମରେ କିଛି ବର୍ଷ ଖେଳି ସାରିଥିଲେ ।
ରୀଫା କ୍ଲବ ନିଜ ଏକାଡେମିକ ଅଧ୍ୟୟନରେ ଧ୍ୟାନ କେନ୍ଦ୍ରିତ କରିବା ପରଠାରୁ, ଶେଖ ସଲମାନ ବି ଏ ଏଫରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ପଦର ଆୟୋଜନ କରିଥିଲେ । ୧୯୯୬ ମସିହାରେ ସେ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଟିମର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ହୋଇଥିଲେ । ୧୯୯୮ ମସିହାରେ ତାଙ୍କୁ ବି ଏ ଏଫର ଉପାଧ୍ୟକ୍ଷ ହୋଇଥିଲେ ଓ ୨୦୦୨ ମସିହାରେ ତାଙ୍କୁ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ଭାବେ ବଛାଗଲା । ତାଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟକାଳରେ ଫିଫା ୱାର୍ଲଡ଼କପ, ଫିଫା ମଧ୍ୟରେ ଟୁର୍ଣ୍ଣାମେଣ୍ଟ, ଫିଫା କ୍ଲବ ଚମ୍ପିୟାନସିପ ଆଦିର ଅନୁଶାସନ ସମିତୀର ସହ-ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ହୋଇଥିଲେ । ସେ ମଧ୍ୟ ୨୦୦୮ ମସିହାରେ ବୀଜିଙ୍ଗରେ ଫୀଫା ଅନୁଶାସନ ସମିତୀର ଉପାଧ୍ୟକ୍ଷ ଥିଲେ ।
ମଇ ୨୦୧୩ ମସିହାରେ ମାନବାଧିକାର ସଂଗଠନର ଆଲୋଚନା ମଧ୍ୟରେ ସଲମାନ ବିନଙ୍କୁ "ଏସିଆଇ ଫୁଟବଲ ପରିସଂଘ"ର ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଭାବେ ବଛାଗଲା । ୧୫ ଅକ୍ଟୋବର ୨୦୧୫ ମସିହାରେ ଶେଖ ସଲମାନ "୨୦୧୬ ଫୀଫା ଅସାଧାରଣ କଂଗ୍ରେସ" ପରେ ଫୀଫାର ପର ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ହେବାପାଇଁ ନିଜ ଉମ୍ମିଦର ଘୋଷଣା କରିଥିଲେ । ଜାନୁଆରୀ ୨୦୧୬ ମସିହାରେ "ପ୍ରୀନ୍ସ ଅଲୀ ବିନ ହୁସେନ" ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ପାଇଁ ନିଜ ପ୍ରତିଦ୍ୱନ୍ଦି, ଏ ଏଫ ସିର ଉପଯୋଗ କରି ନିଜ ଆଫ୍ରିକା ସମକକ୍ଷଙ୍କ ସହ ସଂଗଠନ ବନେଇବା ଏବଂ ଚୁନାବ ପରିଣାମକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିବା ପାଇଁ ସଲମାନଙ୍କ ଉପରେ ଦୋଷ ଲଗେଇଥିଲେ । ଫେବୃୟାରୀ ୨୦୧୬ ମସିହାରେ, ଋଢିବାଦୀ ବ୍ରିଟିଶ ସଂସଦ ସଦସ୍ୟ ଡେମିୟନ କୋଲିନ୍ସ, ସଲମାନଙ୍କ ଉମ୍ମୀଦବାରୀ ପ୍ରତି ଶତୃତାପଣ କରିଥିଲେ । ସେ ୨୦୦୯ ମସିହାରେ ଫୀଫା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ସମିତୀରେ ସିଟରେ ନିଜ ଅଭିଜାନର ବିତ୍ତପୋଷଣ ପାଇଁ ବିକାଶ ପରିଯୋଜନା ନିଧି (ଫୀଫା ଗୋଲ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ରମ)ରେ ଧନର ବ୍ୟଭାର କରିବାର ଆରୋପ ଲଗାଇଥିଲେ । ଦମିୟନ କୋଲିନ୍ସ କୌଣସି ପ୍ରକାରେ ବିସ୍ଫୋଟଦ୍ୱାରା ଏକ ଟିପରେ ବର୍ତ୍ତାଇ ଥିଲେ କି, ଯାହା ୨୦୦୯ ମସିହାରେ ପ୍ରେସ ହୋଇଥିଲା ଏବଂ ତର୍କ ଦେଇଥିଲେ କି ବହରୀନ ଏଫଏ ମନା କଲେନାହିଁ । ସଲମାନ, ଡୋମିୟନ କୋଲିନ୍ସଙ୍କ ଆରୋପକୁ ମନାକରିଥିଲେ । ସେ ତର୍କ ଦେଲେକି, ସମସ୍ତ ଗୋଲ ରାଶିର ବାରିକିରେ ଲେଖାପରିକ୍ଷିତ ହୋଇଛି ଏବଂସେ ୨୦୦୯ ମସିହାର ଅଭିଯାନକୁ ନିଜେ ବିତପୋଷିତ କରିଥିଲେ ।
ସେ UEFAର ମହାସଚୀବ "ଗିଆନ୍ନୀ ଇନ୍ଫାଟିନୋ"ଙ୍କଠାରୁ ହାରିଯାଇଥିଲେ ।
୯୯୯
୯୯୯ ଗ୍ରେଗୋରି ପାଞ୍ଜି ଅନୁସାରେ ଏକ ସାଧାରଣ ବର୍ଷ ଅଟେ |
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୯୯୯ ଶ୍ରେଣୀ:ବଟ ତିଆରି ବର୍ଷ ଲେଖା
ନେମାଳ
କଟକ ଜିଲ୍ଲା,ନିଶ୍ଚିନ୍ତକୋଇଲି ବ୍ଲକ ଅନ୍ତର୍ଗତ ନେମାଳୋ ପଞ୍ଚାୟତରେ ଏକ ତିର୍ଥ ସ୍ଥାନ ଯାହା ଅଚ୍ୟୁତାନନ୍ଦ ଦାସ ମହାପୁରୁଷଙ୍କ ପୀଠ ସ୍ଥଳୀ ନେମାଳୋ । ଏହି ପୀଠ ସ୍ଥଳୀ ଚିତ୍ରୋତ୍ପଳା ନଦୀ କୁଳରେ ଅବସ୍ଥିତ । କେହି କେହି ସ୍ଥାନଟିକୁ ପଦ୍ମବନ ବୋଲି ଅବିହିତ କରିଥାନ୍ତି। ପାକୃତିକ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଭରା ଏକ ପବିତ୍ର ଧର୍ମ ସ୍ଥଳୀ ବା ତୀର୍ଥ ସ୍ଥାନ ନେମାଳୋ।ଏହି ଧାମଟି ମହାପୁରୁଷ ଅଚ୍ୟୁତାନନ୍ଦ ଦାସଙ୍କ ଜନ୍ମ ପୀଠ।ଏହି ପୀଠଟି ଅନେକ ଦେବ ବୃକ୍ଷ୍ୟ ଯଥା ନିମ୍ବ,ବର,ଅଶ୍ୱସ୍ତତ ବେଲ ଓ ବଉଳ ଆଦି ପାକୃତିକ ପରିବେଶ ବୃଦ୍ଧି ଘଟାଇବା ସହ ମଣିଷ ମନରେ ଭକ୍ତିଭାବ ସୃଷ୍ଟି କରିଥାଏ। ମହାପୁରୁଷ ଅଚ୍ୟୁତାନନ୍ଦ ଯେ କି ପଞ୍ଚସଖାଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ।ସେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଭବିଷ୍ୟ ମାଳିକା ଲେଖିଥିଲେ।ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି ଗ୍ରନ୍ଥ ମାନଙ୍କ୍ ମଧ୍ୟରେ ଛତିଶସଂହିତା,ଅଷ୍ଟତରୀ ଗୀତା,ସତେଇଶବଂଶାନୁଚରିତ, ଦ୍ୱାଦଶଉପବଂଶାନୁଚରିତ,ରାହାସ ଓ ଅନେକ ପଦପଦାବଳୀ। ଅଚ୍ୟୁତ ନିଜର ଅଷ୍ଟଗୁଜ୍ଜରୀରେ ଲେଖିଛନ୍ତି- '''ଚିତ୍ରୋତ୍ପଳା ନଦୀ ଉତ୍ତରେ ଗ୍ରାମ ନେମାଳ ସ୍ଥାନ ସେଠାରେ ଏ ଦେହ ହଜିବ ମାଗେ ଅଚ୍ୟୁତ ମନ ।''' ଏହିଧାମଟିରେ ମୁଖ୍ୟ ଉତ୍ସବ ପବିତ୍ର ଦେବସ୍ନାନପୁର୍ଣିମା ବା ଜ୍ୟଷ୍ଠପୁର୍ଣିମାରେ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ କାରଣ ଏହି ଦିନଟି ମହାପୁରୁଷ ଅଚ୍ୟୁତାନନ୍ଦ ଦାସଙ୍କ ତିରୋଧାନ ଦିବସ । ଅଚ୍ୟୁତ ଏହି ସ୍ଥାନରେ ସମାଧି ନେଇଥିବା କୁହାଯାଏ। ମାଘଶୁକ୍ଳ ଏକାଦଶୀ ମହାପୁରୁଷ ଅଚ୍ୟୁତାନନ୍ଦ ଦାସ ଆବିର୍ଭାବ ତିଥିରେ ଏଠାରେ ଅଷ୍ଟପ୍ରହରୀ ନାମଯଜ୍ଞ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:କଟକ ଜିଲ୍ଲାର ଗାଆଁ ଓ ସହର
ଚନ୍ଦ୍ରଗିରି ବୌଦ୍ଧ ବିହାର
thumb|200px|ଚନ୍ଦ୍ରଗିରିର ବୁଦ୍ଧ ମୁର୍ତ୍ତି
ଚନ୍ଦ୍ରଗିରି ଓଡ଼ିଶାର ଗଜପତି ଜିଲ୍ଲାରେ ଥିବା ଏକ ବୌଦ୍ଧ ବିହାର ଓ ଉପାସନା ସ୍ଥଳ । ୧୯୫୯ରେ ଚୀନରେ ତିବ୍ୱତ ଅଧିଗ୍ରହଣ ସମୟରେ ଅନେକ ତିବ୍ୱତୀୟ ଏଠାରେ ଆସି ଆଶ୍ରୟ ନେଇଥିଲେ । ଏହା ଯଦିଓ ଓଡ଼ିଶାର ବାକି ସବୁ ଯାଗାଠାରୁ ଅଲଗା ନୁହେଁ ତେବେ ଏଠାକାର ପରିବେଶ ପୁରା ଅଲଗା । ଠାଏ ଠାଏ ସାନ ସାନ ବୌଦ୍ଧ କୁଡ଼ିଆ ଘର ଓ ବୌଦ୍ଧ ବିହାର ଅଛି ।
thumb|ଚନ୍ଦ୍ରଗିରିରେ ଥିବା ବୌଦ୍ଧ ବିହାର
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଐତିହ୍ୟସ୍ଥଳ ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ବୌଦ୍ଧ ବିହାର ଶ୍ରେଣୀ:ବୌଦ୍ଧ ପର୍ଯ୍ୟଟନ ସ୍ଥଳ ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ଇତିହାସ ଶ୍ରେଣୀ:ଗଜପତୋ ଜିଲ୍ଲା
ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ଷୋଡ଼ଶ ମଣ୍ଡପ
ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ଥିବା ବିଭିନ୍ନ ମଣ୍ଡପସବୁ ହେଲା: ଭେଟ ମଣ୍ଡପ, ଚାହାଣୀ ମଣ୍ଡପ, ସ୍ନାନ ମଣ୍ଡପ, ପ୍ରସାଦ ମଣ୍ଡପ, ବୈକୁଣ୍ଠ ମଣ୍ଡପ, ବକୁଳ ମଣ୍ଡପ, ଭୋଗ ମଣ୍ଡପ, ମୁକ୍ତି ମଣ୍ଡପ, ମାଜଣା ମଣ୍ଡପ, ଜଳକ୍ରୀଡା ମଣ୍ଡପ, ନାଭିକଟା ମଣ୍ଡପ, ଦେବସଭା ମଣ୍ଡପ, ଅଚିନ୍ତା ମଣ୍ଡପ, ନାଟପା ମଣ୍ଡପ, ଆଡ଼ପ ମଣ୍ଡପ, ବଳି ମଣ୍ଡପ, ରତ୍ନ ମଣ୍ଡପ (ରତ୍ନ ବେଦୀ), ଦୋଳ ମଣ୍ଡପ (ଦୋଳ ବେଦୀ) ଓ ଯଜ୍ଞ ମଣ୍ଡପ ।
ରତ୍ନ ମଣ୍ଡପ
ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ଚାରି ବିଗ୍ରହ ବର୍ଷସାରା ଯେଉଁଠାରେ ବିଜେ କରିଥାନ୍ତି ତାହାକୁ ରତ୍ନ ମଣ୍ଡପ କୁହାଯାଏ । ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ସ୍ୱତ୍ତ୍ୱଲିପିର ଉଲ୍ଲେଖ ପ୍ରକାରେ ବଡ଼ ଦେଉଳର ପ୍ଲଟ ନମ୍ବର ୧ରେ ରତ୍ନବେଦୀ ବା ରତ୍ନ ମଣ୍ଡପ ଅବସ୍ଥିତ । ଯେଉଁଥିରେ କି ଶ୍ରୀବଳଭଦ୍ର, ଦେବୀସୁଭଦ୍ରା ଓ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ପୂର୍ବାଭିମୁଖପୂର୍ବକ ଅବସ୍ଥାନ କରିଛନ୍ତି । ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ବାମକୁ ଶ୍ରୀଦେବୀ, ସୁଦର୍ଶନ ଓ ଶ୍ରୀମାଧବ ଏବଂ ଦକ୍ଷିଣକୁ ଭୂଦେବୀ ବିରାଜମାନ କରିଛନ୍ତି । ଏହି ରତ୍ନ ମଣ୍ଡପର ଉଚ୍ଚତା ୪ ଫୁଟ । ଏହାକୁ ରତ୍ନ ବେଦୀ, ରତ୍ନ ମଣ୍ଡପ ଓ ରତ୍ନ ସିଂହାସନ ଆଦି ନାମରେ କୁହାଯାଇଥାଏ । ପରଂବ୍ରହ୍ମରୂପୀ ଶ୍ରୀବିଗ୍ରହମାନେ ଏହି ମଣ୍ଡପ ବା ବେଦୀରେ ଅବସ୍ଥାନ କରୁଥିବାରୁ ଏହା ଅତ୍ଯନ୍ତ ପବିତ୍ରମୟ ତଥା ବ୍ରହ୍ମଶିଳାମୟ ହୋଇଛି ।
ଦେବସଭା ମଣ୍ଡପ
ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ସ୍ୱତ୍ତ୍ୱଲିପି ମୁତାବକ ପ୍ଲୋଟ ନମ୍ବର ୩୦ରେ ଦେବସଭା ମଣ୍ଡପ ଅବସ୍ତିତ । ମୂଖ୍ଯ ମନ୍ଦିର ସଂଲଗ୍ନ ଉତ୍ତର ପାର୍ଶ ତଥା ନାଭିକଟା ମଣ୍ଡପର ପଶ୍ଚିମ ଭାଗରେ ଗୋଟିଏ ବିରାଟ ମୁକ୍ତାକାଶ ଖୋଲା ମଣ୍ଡପ ରହିଛି । ଏହା ଦେବସଭା ମଣ୍ଡପ ନାମରେ କଥିତ । ଜନଶ୍ରୁତି ଅନୁଯାୟୀ ନିଶାର୍ଦ୍ଦରେ ଏହି ସ୍ଥାନରେ ଦେବତାମାନେ ସେମାନଙ୍କର ସଭା କରିଥାନ୍ତି ।
ସ୍ନାନ ମଣ୍ଡପ
ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ବାହାର ବେଢାସ୍ଥିତ ଆନନ୍ଦ ବଜାର ପରିସରରେ ସ୍ନାନ ମଣ୍ଡପ ବା ସ୍ନାନ ବେଦୀ ଅବସ୍ଥିତ। ମଣ୍ଡପଟି ପୂର୍ବାଭିମୁଖୀ। ସ୍ୱତ୍ତ୍ୱଲିପି ମୁତାବକ ପ୍ଲଟ ନଂ୧୪୮ରେ ଏହି ମଣ୍ଡପଟି ରହିଛି । ବଉଳମାଳା ପ୍ରସ୍ତରରେ ନିର୍ମିତ ଏହି ମଣ୍ଡପର ଦୈର୍ଘ୍ଯ ଓ ପ୍ରସ୍ଥ ଉଭୟ ୭୫ ଫୁଟ୍  । ମଣ୍ଡପ ଉପରକୁ ଉପରକୁ ଯିବା ପାଇଁ ଉଭୟ ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଉତ୍ତର ପାର୍ଶରେ ପ୍ରସ୍ତର ପାହାଚ ରହିଛି। ମଣ୍ଡପରେ ଏକ ସିଂହାସନ ଓ ତିନୋଟି ଚକା ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି। ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ଚତୁର୍ଦ୍ଧା ବିଗ୍ରହ ରତ୍ନ ସିଂହାସନରୁ ଏହି ମଣ୍ଡପ ବା ବେଦୀରେ ବିରାଜମାନ କରିଥାନ୍ତି। ମଣ୍ଡପ ଉପରେ ଶ୍ରୀବିଗ୍ରହମାନେ ବିରାଜମାନ କରିଥିବା ସମୟରେ ସମୁଦାୟ ୧୦୮ ଗରା ସଂସ୍କାରିତ ଚନ୍ଦନ, କର୍ପୂର,କେଶରାଦି ମିଶ୍ରିତ ଜଳରେ ସ୍ନାନ କରିଥାନ୍ତି। ଏହି ମଣ୍ଡପରେ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କର ପ୍ରସିଦ୍ଧ ଗଜାନନ ବେଶ ହୋଇଥାଏ।
ଗୁଣ୍ଡିଚା ମଣ୍ଡପ
ବିଭିନ୍ନ ପୁରାଣ ଶାସ୍ତ୍ରମାନଙ୍କରେ ଗୁଣ୍ଡିଚା ମଣ୍ଡପର ପବିତ୍ରତା ସମ୍ପର୍କରେ ବିସ୍ତୃତ ବିବରଣୀ ରହିଛି । ଯଥା: '''ଗୁଣ୍ଡିଚାମଣ୍ଡପଂ ନାମ ଯାତ୍ରାହମଜନଂ ପୁରା। ଅଶ୍ୱମେଧସହସ୍ରସ୍ଯ ମହାବେଦୀ ତଦାଭବତ୍। ତସ୍ୟାଃ ପୁଣ୍ଯମତଂ ସ୍ଥାନଂ ପୃଥିବ୍ଯା ନେହ ବିଦ୍ୟତେ।
ଏହି ମଣ୍ଡପକୁ ଯଜ୍ଞବେଦୀ, ମହାବେଦୀ, ଆଡ଼ପ ମଣ୍ଡପ, ରାସ ମଣ୍ଡପ,ଆଟୋପ ମଣ୍ଡପ ଇତ୍ଯାଦି ନାମରେ ଉଲ୍ଲେଖ କରାଯାଇଛି । ଖ୍ରୀଷ୍ଟୀୟ ଦ୍ୱାଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଗୁଣ୍ଡିଚା ମଣ୍ଡପଟି କାଷ୍ଠ ମଣ୍ଡପଥିଲା। ଗଙ୍ଗ ବଂଶର ରାଜା ନରସିଂହ ଦେବ(୨ୟ) (ଖ୍ରୀ.୧୨୭୮-୧୩୦୬)ଙ୍କ ରାଜତ୍ୱ ସମୟରେ ପଥର ମଣ୍ଡପ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିଲା। ଗୁଣ୍ଡିଚା ଘର ଗର୍ଭ ଗୃହରେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ମଣ୍ଡପ ବା ସିଂହାସନଟି କଳା ମୁଗୁନି ପ୍ରସ୍ତରରେ ନିର୍ମିତ । ଏହି ମଣ୍ଡପର ଉଚ୍ଚତା ୪ଫୁଟ୍ ଏବଂ ଲମ୍ବ ୧୯ଫୁଟ୍ ବିଶିଷ୍ଟ ।
ଶରଧାବାଲିରେ ଦାରୁଦିଅଁ ରଥରୁ ଓହ୍ଲାଇ ଯେଉଁ ମଣ୍ଡପରେ ବିଜେ କରନ୍ତି, ତାହାକୁ ଆଡ଼ପ ମଣ୍ଡପ କୁହାଯାଏ । ଆଡ଼ପ ମଣ୍ଡପ ପଛ ଭାଗରେ ଶ୍ରୀନୃସିଂହଙ୍କ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରି ମହାରାଜା ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନନ ଯେଉଁ ଅଶ୍ୱମେଧ ଯଜ୍ଞ କରିଥଲେ ସେହି ଯଜ୍ଞସ୍ଥଳର ଦକ୍ଷିଣ ପଟକୁ ଆଡ଼ କରି ଏହି ମଣ୍ଡପ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲା । ବର୍ତ୍ତମାନ ମଧ୍ୟ ଦାରୁଦିଅଁ ଶ୍ରୀପତିତପାବନ ଯାତ୍ରାରେ ବିଜେ କରି ସେହି ଆଡ଼ପ ମଣ୍ଡପକୁ ଯାଆନ୍ତି । ଓଡ଼ିଶାରେ ଏକ ଧାରଣା ବିକାଶ ଲାଭ କରିଛି ଯେ, ମହାପ୍ରଭୁ ମାଉସୀ ଘରକୁ ଯାଆନ୍ତି ବୋଲି । ବାସ୍ତବରେ ଦାରୁବ୍ରହଙ୍କର କେହି ମାଉସୀ ନାହାନ୍ତି । ଆଡ଼ପ ମଣ୍ଡପ ବା ଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିର ତାଙ୍କର ମାଉସୀ ଘର ନୁହେଁ । ଏହିଭଳି ଶ୍ରୀରାମ ଉପାସକମାନେ ଶ୍ରୀଗୁଣ୍ଡିଚା ମନ୍ଦିରକୁ ଜନକ ପୁରୀ ମଧ୍ୟ କହିଥାନ୍ତି । ଏହା ଏକ ଭାବର ଧାରଣା । କାରଣ ମା’ ସୁଭଦ୍ରା ତାଙ୍କର ପତ୍ନୀ ନୁହନ୍ତି କି ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ମତରେ ସୀତା ନୁହନ୍ତି । ତେଣୁ ଦାରୁଦିଆଁ ନବଦିନାତ୍ମକ ଯାତ୍ରାରେ ବିଜେ କରନ୍ତି ତାଙ୍କର ଆବିର୍ଭାବ ମଣ୍ଡପରେ । ଏହା ହେଉଛି ଶାସ୍ତ୍ରର କଥା । ତେଣୁ ଶାସ୍ତ୍ରରେ କୁହାଯାଇଛି ରତ୍ନ ମଣ୍ଡପରେ ବର୍ଷସାରା ଦର୍ଶନରେ ଯେଉଁ ଫଳ ମିଳେ, ଆଡ଼ପ ମଣ୍ଡପରେ ଦିନେ ଦର୍ଶନରେ ସେହି ଫଳ ପ୍ରାପ୍ତ ହୁଏ ।
ମଣି ମଣ୍ଡପ
ବିଶିଷ୍ଟ କବି ଡିଣ୍ଡିମ ଜୀବଦେବାଚାର୍ଯ୍ୟଙ୍କ ଉତ୍ସାହବତୀ ରୂପକମ ନାଟକ କାବ୍ଯଟି ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ମଣି ମଣ୍ଡପରେ ଅଭିନୀତ ହୋଇଥିଲା। ଅସ୍ମିନ୍ ବସନ୍ତ ସମୟେ ପୁରୁଷୋତ୍ତମସ୍ଯ ପ୍ରାସାଦ ପାର୍ଶ୍ୱେ ମଣି ମଣ୍ଡପେ ।
ଚାହାଁଣି ମଣ୍ଡପ
ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ଆନନ୍ଦ ବଜାରସ୍ଥିତ ସ୍ନାନ ମଣ୍ଡପର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ପ୍ଳଟ ନଂ ୧୪୯ ଉପରେ ଏହି ମଣ୍ଡପଟି ଅବସ୍ଥିତ। ବାହୁଡା ରଥ ସମୟରେ ଶ୍ରୀନଅର ସମ୍ମୁଖରେ ନନ୍ଦିଘୋଷ ରଥ ରଖାଯାଏ । ଏହି ସମୟରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀ ଠାକୁରାଣୀ ଚାହାଁଣି ମଣ୍ଡପକୁ ପାଲିଙ୍କିରେ ବିଜେ ହୋଇ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ପ୍ରଥମେ ଚାହିଁବା ପରେ ଲକ୍ଷ୍ମୀନାରାୟଣ ଭେଟ ନୀତି ନିମନ୍ତେ ଶ୍ରୀନଅର ସମ୍ମୁଖକୁ ବିଜେ କରିଥାନ୍ତି। ମୋଟ ୧୨ ଗୋଟି ଖମ୍ବ ଉପରେ ୭ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚତା ବିଶିଷ୍ଟ ପୀଢ଼ ଶୈଳୀ ଛାତ ନିର୍ମିତ ଏକ ଖୋଲା ମଣ୍ଡପ । ଶାଳ-ପିଆଶାଳ କାଠର କଡିବରଗା ଖମ୍ବ ଉପରେ ଚତୁଃଷ୍କୋଣୀ ଭାବେ ନିର୍ମିତ ମଣ୍ଡପଟି ଦୈର୍ଘ୍ଯ ଓ ପ୍ରସ୍ଥରେ ପ୍ରାୟ ୧୨ଫୁଟ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ । ଏହି ମଣ୍ଡପଟିକୁ ସପ୍ତଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଖୋଜାବେଣୁ ଛୋଟରାୟ ନିର୍ମାଣ କରିଥିଲେ। ଶ୍ରୀଗୁଣ୍ଡିଚା ଯାତ୍ରା ଦିନ ଏହିଠାରେ ରଥ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କର୍ମ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ ।
ମୁକ୍ତି ମଣ୍ଡପ
ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ସମୟରେ ସ୍ୱୟଂ ବ୍ରହ୍ମା ଯେଉଁଠାରେ ଯଜ୍ଞବେଦୀ କରିଥିଲେ । ତାହା ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ମୁକ୍ତିମଣ୍ଡପ ନାମରେ ନାମିତ ହୋଇଛି । କଳ୍ପବଟ ଏବଂ ରୋହିଣୀ କୁଣ୍ଡର ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ଏହି ପବିତ୍ର ସ୍ଥାନଟି ଅବସ୍ଥିତ । ରାତ୍ର ସମୟରେ ସ୍ୱର୍ଗଲୋକରୁ ସମସ୍ତ ଦେବତାମାନେ ଏଠାରେ ଏକତ୍ର ହୁଅନ୍ତି । ବ୍ରହ୍ମାଙ୍କ ପୌରୋହିତରେ ସଂସାରର ବିଭିନ୍ନ ସମସ୍ୟା ଉପରେ ସମସ୍ତ ଦେବତାଗଣ ଆଲୋଚନା କରିଥାନ୍ତି । ଏହି ଆଲୋଚନାରେ ଭଗବାନ ବିଷ୍ଣୁ ଯାହା ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଅନ୍ତି, ସବୁ ଦେବତା ଗଣ ସେହିପରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାନ୍ତି I କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁସାରେ ମହାରାଜା ଇନ୍ଦ୍ରଦ୍ୟୁମ୍ନ ମନ୍ଦିର ପ୍ରତିଷ୍ଠା ସମୟରେ ମୁକ୍ତିମଣ୍ଡପରେ ଯଜ୍ଞ କରିଥିଲେ । ମୁକ୍ତିମଣ୍ଡପକୁ ବ୍ରହ୍ମାସନ କୁହାଯାଏ । ମୁକ୍ତିମଣ୍ଡପରେ କେବଳ ବିଦ୍ୱାନ ପଣ୍ଡିତମାନେ ଅବସ୍ଥାନ କରିଥାନ୍ତି । ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ପୂଜାକର୍ମରେ ଯଦି କିଛି ଅସୁବିଧା ଦେଖାଦିଏ ଶାସ୍ତ୍ରମତେ ଆଲୋଚନା କରି ତାହାର ସମାଧାନ କରିଥାନ୍ତି I ମନୁଷ୍ୟ ଯଦି କିଛି ପାପ କରିଥାଏ , ତାହାର ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତର ବାଟ ମୁକ୍ତିମଣ୍ଡପର ପଣ୍ଡିତମାନେ ବତାଇ ଦେଇଥାନ୍ତି । ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ପ୍ରଚଳିତ ପାଞ୍ଜିକୁ ମୁକ୍ତିମଣ୍ଡପ ସଭାରେ ସ୍ୱୀକୃତି ଦିଆଯାଇଥାଏ I ମୁକ୍ତିମଣ୍ଡପର ଲମ୍ବ ୩୮ଫୁଟ ଓ ଓସାର ୩୮ ଫୁଟ । ଖ୍ରୀଷ୍ଟାବ୍ଦ ୧୫୭୮ରେ ରାମଚନ୍ଦ୍ର ଦେବଙ୍କ ସମୟରେ ମୁକ୍ତିମଣ୍ଡପ ତିଆରି ହୋଇଥିବା ଜଣାଯାଏ । ଏହି ମୁକ୍ତିମଣ୍ଡପରେ ପୁରୀର ଷୋଳଶାସନର ବିଦ୍ୱାନ ପଣ୍ଡିତମାନେ ବସି ହିନ୍ଦୁଧର୍ମର ନୀତିନିୟମ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିଥାନ୍ତି ।
ମାଜଣା ମଣ୍ଡପ
ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ଭିତର ବେଢାସ୍ଥ ବେହେରଣ ଦ୍ୱାର ଡାହାଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ତଥା ପ୍ଳଟ ନଂ ୨୧ରେ ମାଜଣା ମଣ୍ଡପଟିଅ ଅବସ୍ଥିତ। ସ୍ୱତ୍ତ୍ୱଲିପି ମୁତାବକ ଏଠାରେ ଗୁରୁବାର ଦିନ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କର ମାଜଣା ହୁଏ । ଜ୍ୟେଷ୍ଠ ମାସ ଶୁକ୍ଳ ପକ୍ଷ ଏକାଦଶୀ ଦିନ ଏହି ମଣ୍ଡପରେ ଶ୍ରୀଦେବୀ ଓ ମଦନମୋହନ ବିବାହ ଉତ୍ସବ ହୁଏ।
ଉକ୍ତ ମଣ୍ଡପରେ ଭାଦ୍ରବ ଶୁକ୍ଳ ଦ୍ୱାଦଶୀ ଦିନ ବାମନ ଜନ୍ମ ନୀତି, ଆଶ୍ୱିନ କୃଷ୍ଣ ଅଷ୍ଟମୀ (ମୂଳାଷ୍ଟମୀ) ଦିନ ଏଠାରେ ଦୁର୍ଗାଦେବୀଙ୍କର ସହସ୍ର କୁମ୍ଭାଭିଷେକ ହୋଇଥାଏ ।
ଏହି ମଣ୍ଡପର ଅନ୍ୟ ନାମ ସୋମନାଥ ମଣ୍ଡପ। ପୀଢ଼ ଶୈଳୀରେ ନିର୍ମିତ ମାଜଣା ମଣ୍ଡପରେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ପ୍ରଶାସନ ତରଫରୁ ପ୍ରତ୍ୟେହ ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ପାରମ୍ପାରିକ ଭକ୍ତି ସଙ୍ଗୀତ, ଗୀତଗୋବିନ୍ଦ ଆଦି ଗାନ କରାଯାଇଥାଏ। ଶ୍ରୀବିଗ୍ରହମାନଙ୍କ ଚିତା ଓ ରାହୁ ରେଖା ସଫା କାର୍ଯ୍ୟ ଏହି ମଣ୍ଡପ ଉପରେ କରାଯାଇଥାଏ।
ପୌରାଣିକ
ପୁରାଣ ଅନୁସାରେ ଏହି ଦିନ ରୁକ୍ମିଣୀଙ୍କ ସହିତ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣଙ୍କ ବିବାହ ହୋଇଥିଲା। ତେଣୁ ଏହି ଏକାଦଶୀକୁ ରୁକ୍ମିଣୀ ଏକାଦଶୀ କହନ୍ତି। ସେହି କାରଣରୁ ଏହି ମଣ୍ଡପକୁ ବିବାହ ମଣ୍ଡପ ବା ବିବାହ ବେଦୀ ମଧ୍ଯ କୁହାଯାଏ ।
ବାମ ପୋଟଳି ଶାଖା ଅବରୋଧ
ବାମ ପୋଟଳି ଶାଖା ଅବରୋଧ (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Left bundle branch block ବା ଏଲବିବିଏସ/ LBBB) ହେଉଛି ଇଲେକ୍ଟ୍ରୋକାର୍ଡିଓଗ୍ରାମ (ECG)ରେ ଦେଖାଯାଇଥିବା ହୃତ୍‌ପିଣ୍ଡର ଏକ ପ୍ରକାର ଅସ୍ୱାଭାବିକତା ବୈଦୁତିକ ଚାଳନା । ତାହାର ସ୍ୱତଃ କୌଣସି ଲକ୍ଷଣ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ ।  ଏହା ଏକ ସ୍ଥାୟୀ ଅବସ୍ଥା ଅଟେ ।
ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ଷୋଡ଼ଶ ମଣ୍ଡପ
ନାଭିକଟା ମଣ୍ଡପ
ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ଭିତର ବେଢାସ୍ଥିତ ଗାରଦ ଘରର ପଶ୍ଚିମ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଥିବା ଏକ ପୀଢ଼ ଶୈଳୀର ଖୋଲା ମଣ୍ଡପକୁ ନାଭିକଟା ମଣ୍ଡପ କୁହାଯାଏ। ଏହାର ଅନ୍ୟନାମ ବଜନ୍ତୀର ମଣ୍ଡପ। ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମାଷ୍ଟମୀ ଦିନ ଏଠାରେ ନାଭିକଟା କର୍ମ ସମାପିତ ହୋଇଥାଏ।  ଦୋଳ ପୂର୍ଣ୍ଣିମା ଦିନ ଦୋଳଗୋବିନ୍ଦ, ଭୂଦେବୀ,ଶ୍ରୀଦେବୀଙ୍କ ମାଜଣା ବେଶ, ଭୋଗାଦି ଏହିଠାରେ ହେବା ଉତ୍ତାରେ ଦୋଳବେଦୀରେ ବିଜେ କରନ୍ତି। ସଂପ୍ରତି ଏହି ମଣ୍ଡପରେ ପ୍ରତ୍ୟହ ସଂନ୍ଧ୍ୟାରେ ହୁଣ୍ଡି ଗଣତି କାର୍ଯ୍ୟ ହେଉଅଛି।
ବାମ ପୋଟଳି ଶାଖା ଅବରୋଧ
ଏହାର କାରଣଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ହୃଦ୍‌ଘାତ, ଭଲ୍ଭସମ୍ପର୍କୀୟ ହୃଦ୍‌ରୋଗ, କିମ୍ବା ହୃଦ୍‌ପାତ ଏବଂ ଆମିଲଏଡୋସିସ ହୋଇପାରେ । କିଛି ମାମଲା କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାରଣ ବିନା ଘଟିଥାଏ । ଅନ୍ତର୍ନିହିତ କାର୍ଯ୍ୟଶୈଳୀରେ ହିସ୍-ପରକିଞ୍ଜେ ସିଷ୍ଟମର ଉଭୟ ସମ୍ମୁଖ ଏବଂ ପୃଷ୍ଠଭାଗର ଫାସିକ୍ଲଗୁଡ଼ିକରେ ଅସ୍ୱାଭାବିକ ଚାଳନା ହୋଇଥାଏ ।
ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ଷୋଡ଼ଶ ମଣ୍ଡପ
ନିର୍ମାଲ୍ୟ ମଣ୍ଡପ
ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ବାହାର ବେଢାସ୍ଥିତ ନୀଳାଚଳ ଉପବନ ପରିସରରେ ନିର୍ମାଲ୍ୟ ମଣ୍ଡପ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହି ମଣ୍ଡପର ଅନ୍ୟନାମ ନିର୍ମାଲ୍ୟ ଖଳା । ପ୍ରାୟ ୭ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚତା ବିଶିଷ୍ଟ ଏକ ବର୍ଗାକାର ଖୋଲା ମଣ୍ଡପ । ନିର୍ମାଲ୍ୟ ଖଳା ବା ମଣ୍ଡପ ଜୀର୍ଣ୍ଣୋଦ୍ଧାର ସମ୍ପର୍କରେ ଜଣାଯାଏ ଯେ, ସପ୍ତଦଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଗଜପତି ବୀର କିଶୋରଙ୍କ ରାଜତ୍ୱ ସମୟରେ ଏହାର ନବୀକରଣ କରାଯାଇଥିଲା।
ଅଚିନ୍ତା ମଣ୍ଡପ
ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ଭିତର ବେଢାସ୍ଥିତ ଶାଖା କାର୍ଯ୍ୟାଳୟର ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଥିବା ପ୍ରତିହାରୀ ନିଯୋଗ ଅଫିସଟି ପୂର୍ବରୁ ଅଚିନ୍ତା ମଣ୍ଡପ ନାମରେ ପରିଚିତ ଥିଲା। ସାତପୁରୀ ତାଡ଼ ଓ ମକର ତାଡ଼ ବଡ଼ଦେଉଳକୁ ପରିକ୍ରମା ପରେ ତାଡ଼ ଏହିଠାରେ ରଖାଯାଏ।
ଜଳକ୍ରୀଡ଼ା ମଣ୍ଡପ
ନୃସିଂହ ମନ୍ଦିରର ପଶ୍ଚାତ ଭାଗରେ ପ୍ଳଟ ନଂ ୮୦ରେ ଜଳକ୍ରୀଡା ମଣ୍ଡପ ଅବସ୍ଥିତ। ଏହି ମଣ୍ଡପର ପ୍ରବେଶ ପଥରେ ଜୟ ବିଜୟ ମୂର୍ତ୍ତି ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ହୋଇଛନ୍ତି। ଶ୍ରୀବିଗ୍ରହମାନଙ୍କର ଭିତର ଚନ୍ଦନଯାତ୍ରା ଅବସରରେ ଏହି ମଣ୍ଡପରେ ଜଳାକ୍ରୀଡା ନୀତି ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ। ଏହି ମଣ୍ଡପଟିର ଉଚ୍ଚତା ୨୩ ଫୁଟ ଏବଂ ଭିତର ବେଢା ପତନଠାରୁ ମଣ୍ଡପଟି ୭ ଫୁଟ ଉଚ୍ଚରେ ଅବସ୍ଥିତ। ମଣ୍ଡପ ମଧ୍ୟ ଭାଗରେ ଏକ ପ୍ରସ୍ତର ନିର୍ମିତ କୁଣ୍ଡ ରହିଛି। ଜ୍ୟେଷ୍ଠ କୃଷ୍ଣ ଓ ଶୁକ୍ଳ ଏକାଦଶୀ, ସାବିତ୍ରୀ ଅମାବାସ୍ୟା ଓ ଶୀତଳ ଷଷ୍ଠୀ ଦିନ ଏଠାରେ ମଦନମୋହନଙ୍କ ତରଫରୁ ଦୋଳଗୋବିନ୍ଦ ଓ ଶ୍ରୀଦେବୀଙ୍କ ଜଳକ୍ରୀଡା ଉତ୍ସବ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ।
ବାମ ପୋଟଳି ଶାଖା ଅବରୋଧ
ସାଧାରଣତଃ ଏହା ନିମନ୍ତେ କୌଣସି ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଚିକିତ୍ସା ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏନି । ପରିଚାଳନା ମୂଳ କାରଣ ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ ଯାହା ଫଳାଫଳ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରେ । ଏଲବିବିଏସ ସାଧାରଣଃ ପ୍ରାୟ ୧୦୦୦ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ । ହୃଦଘାତ ଆକ୍ରାନ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ପ୍ରାୟ ୩୩% ପ୍ରଭାବିତ ହୁଅନ୍ତି । ପ୍ରଭାବିତ ଲୋକଙ୍କୁ ଆମେରିକା କିମ୍ବା ଯୁକ୍ତରାଜ୍ୟରେ ବିମାନ ଉଡ଼ାଣ କରିବାକୁ ଅନୁମତି ନାହିଁ ।
ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ଷୋଡ଼ଶ ମଣ୍ଡପ
ଦୋଳ ମଣ୍ଡପ
ଅତୀତରେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ଅଗ୍ନିକୋଣରେ ଥିବା ଏକ ମଣ୍ଡପରେ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କ ଦୋଳ ଉତ୍ସବ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଉଥିଲା। ତେଣୁ ଏହି ମଣ୍ଡପକୁ ଦୋଳମଣ୍ଡ ଓ ଉକ୍ତ ସାହିକୁ ଦୋଳମଣ୍ଡପ ସାହି ନାମିତ କରାଯାଇଛି। ଏକଦା ଦୋଳଉତ୍ସବ ସମୟରେ ଦୋଳି ଛିଡି ପଡ଼ିବାରୁ ବଡ଼ଠାକୁରଙ୍କ ଶ୍ରୀଭୂଜ ଭଗ୍ନ ହେବାରୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ ଦୋଳଯାତ୍ରାମାନଙ୍କର ଚଳନ୍ତି ପ୍ରତିମା ଦୋଳ ମଣ୍ଡପକୁ ବିଜେ କରିଥିଲେ। ଏହି ମଣ୍ଡପଟି ଜୀର୍ଣ୍ଣ ହେବାରୁ ବୀର କିଶୋର ଦେବ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ମେଘନାଦ ପାଚେରୀ ବାହାରେ ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ କୋଣରେ ଅନ୍ୟ ଏକ ନୂତନ ମଣ୍ଡପ ଗଢ଼ାଇଥିଲେ, ଯାହାକି ଦୋଳବେଦୀ ନାମରେ ସୁପରିଚିତ। ସଂପ୍ରତି ଏହି ମଣ୍ଡପରେ ଶ୍ରୀଜୀଉଙ୍କର ଦୋଳଯାତ୍ରା ଅନୁଷ୍ଠିତ ହେଉଛି।
ବାମ ପୋଟଳି ଶାଖା ଅବରୋଧ
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ଷୋଡ଼ଶ ମଣ୍ଡପ
ଭୋଗ ମଣ୍ଡପ
ଶ୍ରୀମନ୍ଦିର ସ୍ୱତ୍ତ୍ୱଲିପିର ଉଲ୍ଲେଖ ପ୍ରକାରେ ପ୍ଲଟ ନଂ ୧୧ରେ ଭୋଗ ମଣ୍ଡପ ଅବସ୍ଥିତ। ଶ୍ରୀପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଦେଉଳ କାର୍ଯ୍ୟବିଧି ପୋଥିର ଉଲ୍ଲେଖ ପ୍ରକାରେ ଭୋଗଟି ଟେରା ମଣ୍ଡପ ନାମରେ ଅଭିହିତ। ଏତଦବ୍ୟତୀତ କେତେକ ଏହାକୁ ନୀଳାଦ୍ରି ମଣ୍ଡପ ନାମରେ ଉଚ୍ଚାରଣ କରିଥାନ୍ତି। ବଡ଼ ଦେଉଳର ଚତୁର୍ଥ ବଖରା ହେଉଛି ଭୋଗମଣ୍ଡପ ।  ସେହିଠାରେ ଏବେ ଭୋଗମଣ୍ଡପର ଭୋଗ ବା ବରାଦି  ଭୋଗ ମହାପ୍ରଭୁଙ୍କୁ ଲାଗିହଉଛି । ଠାକୁରଙ୍କର ଏହି ଭୋଗମଣ୍ଡପ  ଘର ଯେଉଁଠି ଗଢ଼ା ହୋଇଛି, ସେହିଠାରେ ରହିଥିଲା ଆଦି ଶଙ୍କରଙ୍କ ଛତି । ସେ ଛତି ମୂଳରେ ସେ ଆସନ ପରି ବସୁଥିଲେ । ତାଙ୍କରି ଛତି ଥିବା ସ୍ଥାନରେ ଭୋଗମଣ୍ଡପ ଗୃହ ନିର୍ମାଣ ହୋଇଛି ।
ଏହି ମଣ୍ଡପରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭୋଗ ମଣ୍ଡପ ପୂଜା ହୁଏ। ମଣ୍ଡପର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶ୍ୱରେ ଭୋଗ ବୁହା ପାଇଁ ଅଚିନ୍ତା ପହଣ୍ଡି ନାମରେ ଏକ ସୁଡ଼ଙ୍ଗ ପଥ ସଂଲଗ୍ନ ହୋଇଛି। ମାଦଳା ପାଞ୍ଜିରୁ ଜଣାଯାଏ ଯେ, ମଣ୍ଡପଟି ସୂର୍ଯ୍ୟବଂଶୀ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଦେବଙ୍କ ସପ୍ତମ ଅଙ୍କରେ ନିର୍ମିତ। ଭୋଗ ମଣ୍ଡପ ପରିସରରେ ନୀଳାଦ୍ରି ମହୋଦୟର ପୂର୍ବଦିନ ଜଳ ଅଧିବାସ, ପୁଷ୍ୟାଭିଷେକ ପୂର୍ବଦିନ ଜଳ/ଘିଅ ଅଧିବାସ, ମକର ସଂକ୍ରାନ୍ତି ପୂର୍ବଦିନ ଚାଉଳ ଅଧିବାସ, ଅକ୍ଷୟ ତୃତୀୟା ପୂର୍ବଦିନ ଚନ୍ଦନ ଅଧିବାସ ଓ ଦୟଣା ଚତୁର୍ଦ୍ଦଶୀ ପୂର୍ବଦିନ ଦୟଣା ଅଧିବାସ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ।
ନାଟ ମଣ୍ଡପ
ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରର ଜଗମୋହନ ଓ ଭୋଗ ମଣ୍ଡପର ମଧ୍ୟବର୍ତ୍ତୀ ସ୍ଥାନଙ୍କୁ ନାଟ ମଣ୍ଡପ କୁହାଯାଏ ।କେତେକ ପୋଥି ଶିଳାଲେଖରେ ଏହା ନାଟପା ମଣ୍ଡପ ବୋଲି ଉଲ୍ଲେଖ ରହିଛି। ପ୍ଳଟ ନଂ ୧୦ରେ ଥିବା ଏହି ନାଟ ମଣ୍ଡପରେ ଶ୍ରୀକୃଷ୍ଣ ଜନ୍ମଲୀଳା ପ୍ରସଙ୍ଗରେ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ୍ ତିଥିରେ ଅନ୍ଧ ଲୀଳା ପ୍ରସ୍ତାବ, ଦାହ ଲୀଳା ପ୍ରସ୍ତାବମାନ ଅନୁଷ୍ଠିତ ହୋଇଥାଏ। ନାଟ ମନ୍ଦିର କାନ୍ଥ ଓ ଖୁମ୍ବମାନଙ୍କରେ ବିଭିନ୍ନ ଦେବାଦେବୀଙ୍କ ମୂର୍ତ୍ତୀ, ଚିତ୍ର ଭାସ୍କର୍ଯ୍ୟମାନ ଖୋଦିତ ହୋଇଛି। ଏହି ସ୍ଥନରେ ପୂର୍ବେ ଦେବଦାସୀମାନେ ସକାଳଧୂପ ପଟୁଆର ସମୟରେ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ। ପ୍ରତ୍ୟେହ ସକାଳ ଓ ରାତ୍ର ସମୟରେ ମଙ୍ଗଳ ଆଳତୀ ତଥା ପହୁଡ଼ ନୀତି ସମୟରେ ବଡ଼ଛତା ମଠର ବୈଷ୍ଣବ ,ବାବାଜୀ ପାରମ୍ପାରିକ ସଙ୍ଗୀତ ଗାନ କରିଥାନ୍ତି।
ରାହାସ ମଣ୍ଡପ
ଖ୍ରୀଷ୍ଟୀୟ ୧୬ଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଶ୍ରୀମନ୍ଦିରରେ ସୁପରିଚିତ ଥିବା ରାହସ ମଣ୍ଡପଟି ବଟ ଗଣେଶ ମନ୍ଦିର ସନ୍ନିକଟ ବଟବୃକ୍ଷ ମୂଳେ ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲା। ଏହି ରାହାସ ମଣ୍ଡପରେ ଅତିବଡ଼ି ଜଗନ୍ନାଥ ଦାସ ସଂସ୍କୃତ ଭାଷୀ ମୂଳ ଭାଗବତ ଓଡ଼ିଆ ଭାଷାରେ ମଧୁର ସ୍ୱରରେ ତଥା ସରଳ ଭାଷାରେ ଉପସ୍ଥିତ ଶ୍ରୋତାମାନଙ୍କୁ ପଢ଼ି ଶୁଣାଉଥିବାର ପ୍ରମାଣ ବୈଷ୍ଣବ ଲୀଳାମୃତ, ଶ୍ରୀଚୈତନ୍ୟ ଚକଡା ଓ ଶ୍ରୀଜଗନ୍ନାଥ ଚରିତାମୃତ ଗ୍ରନ୍ଥରୁ ସୂଚନା ମିଳେ ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଜଗନ୍ନାଥ ଶ୍ରେଣୀ:୨୦୧୬ ରଥଯାତ୍ରା ଗଣସମ୍ପାଦନାରେ ଗଢ଼ା ବା ଉନ୍ନତ କରାଯାଇଥିବା ପ୍ରସଙ୍ଗମାନ
ରିତା ଫାରିୟା
ରେଇତା ଫାରିଆ ପାୱେଲ୍ (ଜନ୍ମ ଅଗଷ୍ଟ ୨୩, ୧୯୪୩) ଯେ ମୁମ୍ବାଇରେ ଗୋଆ ପରିବାରରେ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲେ ଜଣେ ଭାରତୀୟ ମଡ଼େଲ୍, ଡାକ୍ତର, ସୁନ୍ଦରୀ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ବିଜୟିନୀ । ସେ ପ୍ରଥମ ଏସୀୟ ଭାବେ ମିସ୍ ୱାର୍ଲ୍ଡ୍ ସୁନ୍ଦରୀ ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଜିତିଥିଲେ । ସେ ମଧ୍ୟ ପ୍ରଥମ ଡାକ୍ତର ଭାବେ ମୁସ୍ ୱାର୍ଲ୍ଡ୍ ଫାଇନାଲ୍ ପର୍ଯ୍ୟାୟକୁ ଉତ୍ତାର୍ଣ୍ଣ ହୋଇଥିଲେ ।
ସ୍ଵାମୀନାରାୟଣ ମନ୍ଦିର, ଭୁଜ
ଶ୍ରୀ ସ୍ୱାମୀନାରାୟଣ ମନ୍ଦିର, ଭୁଜ (Devnagari: श्री स्वामिनारायण मंदिर, भुज) ଏକ ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର ଯାହା ଭୁଜ, ଗୁଜରାଟରେ ଅବସ୍ଥିତ । ସ୍ୱାମୀନାରାୟଣ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ପ୍ରତିଷ୍ଟାତା (Swaminarayan Sampradaya) ସ୍ୱାମୀନାରାୟଣ ଏହି ମନ୍ଦିର ତିଆରି କରେଇଥିଲେ ।
ଇତିହାସ
ଏହି ମନ୍ଦିର ନରନାରାୟଣ ଦେବ ଗାଦି (Narnarayan Dev Gadi) ଅଧୀନରେ ଅଛି । କଚ୍ଛର ଭୁଜ ସ୍ଥାନରୁ ଗଙ୍ଗାରାମଭାଇ ଜେଠି ସୁନ୍ଦରଜୀଭାଇ, ଜିଗ୍ନେଶ୍ୱରଭାଇ ଓ ଅନ୍ୟ କେତେକ ବରିଷ୍ଠ ଭକ୍ତ ଏକତ୍ରିତ ହୋଇ ପ୍ରଭୁ ସ୍ୱାମୀନାରାୟଣଙ୍କର ‘ଫୁଲଡୋଲ’ ଉତ୍ସବ ଦେଖିବାକୁ ଗଢଡ଼ା ଯାଇଥିଲେ । ସେଠାରେ ସେମାନେ ସ୍ୱାମୀନାରାୟଣଙ୍କୁ ଭେଟି ଭୁଜରେ ଗୋଟିଏ ମନ୍ଦିର ତିଆରି କରିବାକୁ ଅନୁରୋଧ କରିଥିଲେ । ବୈଷ୍ଣବାନନ୍ଦ ସ୍ୱାମୀଙ୍କୁ ପ୍ରଭୁ ସ୍ୱାମୀନାରାୟଣ ଡାକିଲେ ଓ ତାଙ୍କର ସାଥୀମାନଙ୍କ ସହିତ ଭୁଜ ଯାଇ ସେଠାରେ ଏକ ମନ୍ଦିର ତିଆରି କରିବାକୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦେଲେ । ବୈଷ୍ଣବାନନ୍ଦ ସ୍ୱାମୀ ତାଙ୍କର ସହକର୍ମୀ ସାଧୁଙ୍କୁ ସାଥିରେ ନେଇ ୧୮୨୨ ମସିହାରେ ଭୁଜକୁ ଯାଇ ମନ୍ଦିର ତିଆରି ସ୍ଥାନ ପାଖରେ ଡେରା ପକେଇଲେ । ସେଠାରେ ମନ୍ଦିରର ସୂକ୍ଷ୍ମାତିସୂକ୍ଷ୍ମ ନକ୍ସା ତିଆରି କଲେ ଓ ସ୍ୱୀକୃତ କରେଇବାର ମାତ୍ର ଏକ ବର୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ନରନାରାୟଣ ଦେବ ମନ୍ଦିର ତିଆରି କରେଇଲେ । ସ୍ୱର୍ଗୀୟ ରାମାନନ୍ଦ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ଯୋଗୁ ସେହି କଚ୍ଛ ସ୍ଥାନରେ ସତସଙ୍ଗ ବିସ୍ତାର ଲାଭ କରିବାକୁ ଲାଗିଲା । ଭୁଜ ଓ କଚ୍ଛର ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ସ୍ଥାନମାନଙ୍କୁ ବାରମ୍ବାର ଯାଇ ପରିଦର୍ଶନ କଲେ । ଭାରତର ପଶ୍ଚିମ ଭାଗରେ ଏହି ମନ୍ଦିରକୁ ସ୍ୱାମୀ ନାରାୟଣ ନିଜେ ଯାଇ ନାରାୟଣ ଦେବ ବିଗ୍ରହ ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ । ହରିକୃଷ୍ଣ ନାମକ ତାଙ୍କ ନିଜର ଏକ ବିଗ୍ରହକୁ ମନ୍ଦିର ଭିତରେ ଆଚାର୍ଯ୍ୟ ଅଯୋଧ୍ୟାପ୍ରସାଦଜୀ ମହାରାଜ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିଥିଲେ । ମନ୍ଦିରର ପୂର୍ବ ଗମ୍ବୁଜ ଭାଗରେ ରାଧାକୃଷ୍ଣ ଦେବ, ହରିକୃଷ୍ଣ ମହାରାଜ ଓ ପଶ୍ଚିମ ଭାଗରେ ଘନଶ୍ୟାମ ମହାରାଜଙ୍କର ବିଗ୍ରହ ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଛି । ରୂପ ଚୌକି ନାମକ ମଝି ଛକରେ ଗଣେଶ ଓ ହନୁମାନଙ୍କ ବିଗ୍ରହ ଅଛି ।
ଜୀବଦ୍ଦଶାରେ ସ୍ୱାମୀନାରାୟଣ ବ୍ୟବହାର କରୁଥିବା ସାମଗ୍ରୀଗୁଡ଼ିକ ମନ୍ଦିରର ଅକ୍ଷର ଭବନରେ ସୁରକ୍ଷିତ ଭାବରେ ରଖାଯାଇଛି ।
ଗୁଜରାଟର ଭୂମିକମ୍ପ
୨୬ ଜାନୁଆରୀ ୨୦୦୧ ମସିହାରେ ଗୁଜରାଟ ଭୂମିକମ୍ପରେ ଭୁଜ ସହର ବହୁତ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥିଲା । ତାହା ମଧ୍ୟରେ ସ୍ୱାମୀନାରାୟଣ ସମ୍ପ୍ରଦାୟର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତାଙ୍କର ଏହି ମନ୍ଦିର ମଧ୍ୟ କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୋଇଥିଲା । ଏହା ଦେଖି କଚ୍ଛର ଭାରତୀୟ ଓ ବିଦେଶୀ ସତସଙ୍ଗୀମାନେ ଏହି ମନ୍ଦିରଠାରୁ କିଛି ଦୂରରେ ଏକ ନୂଆ ଭୁଜ ଶ୍ରୀ ସ୍ୱାମୀନାରାୟଣ ମନ୍ଦିର (new temple) ତିଆରି କରିବାକୁ ସ୍ଥିର କରିଥିଲେ ।
ଏହା ମଧ୍ୟ ଦେଖନ୍ତୁ
*
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଗୁଜରାଟର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ମେଧା ପାଟକର
ମେଧା ପାଟକର (୧ ଡିସେମ୍ବର ୧୯୫୪), ଜଣେ ସମାଜସେବୀ ଯେ କି ଆଦିବାସୀ,ଦଳିତ, ଚାଷୀ, ଶ୍ରମିକ ଏବଂ ମହିଳାଙ୍କ ପ୍ରତି ହଉଥିବା ଅନ୍ୟାୟ ବିରୋଧରେ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାରର କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି ଏବଂ ସେ ବିଭିନ୍ନ ରାଜନୈତିକ ଓ ମହତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଛନ୍ତି। ସେ ତିନୋଟି ରାଜ୍ୟର:ମଧ୍ୟପ୍ରଦେଶ, ମହାରାଷ୍ଟ୍ର, ଏବଂ ଗୁଜରାଟ ୩୧ ବର୍ଷ ପୁରୁଣା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ନେଇ ଆନ୍ଦୋଳନ ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ।ନର୍ମଦା ବଞ୍ଚାଅ ଆନ୍ଦୋଳନ(ଏନବିଏ) ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ଥିଲା କି ଡ୍ୟାମ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଅସୁବିଧାର ସମ୍ମୁଖୀନ ହେଇଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଉଚିତ ନ୍ୟାୟ ମିଳୁ। ସେ ନ୍ୟାସନାଲ ଆଲେଆନ୍ସ ଅଫ୍ ପିପୁଲ ମୁମ୍ବମେଣ୍ଟ, ଏବଂ ଅାଲେଆନ୍ସ ପିପୁଲ ଅର୍ଗନାଇଜେସନର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା। ସେ ଡ୍ୟାମ କମିଶନର,ଯେ ଦୁନିଆର ପରିବେଶ, ସାମାଜିକ,ରାଜନୀତିକ ଓ ଆର୍ଥିକ ବିକାଶ ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥାଏ ତାଙ୍କ ସମୁଖରେ ସେ ଡ୍ୟାମର ଏକ ପ୍ରସ୍ତାବ ଉପସ୍ଥାନ କରିଥିଲେ,ଅଲଗା ଉପାୟ ମଧ୍ୟ ଚିନ୍ତା କରିଥିଲେ।
ନର୍ମଦା ବଞ୍ଚାଅ ଆନ୍ଦୋଳନ
ନର୍ମଦା ବଞ୍ଚାଅ ଆନ୍ଦୋଳନ ଏକ ସାମାଜିକ ଆନ୍ଦୋଳନ ଯାହା୧୯୮୫ରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା ଯାହାର ଉଦେଶ୍ୟ ଥିଲା ଆଦିବାସୀ, କିଷାନ, ମାଛଚାଷୀଙ୍କ ଏବଂ ନର୍ମଦା କୂଳରେ ବସବାସ କରୁଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କଅଧିକାର ଓନ୍ୟାୟ ପାଇଁ ଥିଲା।ସବୁ ବର୍ଗର ଲୋକ ତାଙ୍କ ସହ ଏକମତ ଥିଲେ।
ଇଜୁମୋ ତାଇଶା
ଇଜୁମୋ ତାଇଶା (出雲大社; "ଇଜୁମୋ ମହାଶାଳ"), ଆଧିକାରିକ ନାମ - ଇଜୁମୋ ଓୟାଶିରୋ, ହେଉଛି ଜାପାନରେ ଥିବା ଏକ ଅତି ପ୍ରାଚୀନ ଓ ମହତ୍ତ୍ବପୂର୍ଣ୍ଣ ଶିଣ୍ଟୋଶାଳ । ଏହାର ସ୍ଥାପନର ସମୟ ବିଷୟରେ ଏ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କୌଣସି ତଥ୍ୟ ମିଳିନାହିଁ । ଶୀମାନେ ରାଜ୍ୟର ଇଜୁମୋ-ଶୀରେସ୍ଥିତ ଏହି ମହାଶାଳରେ ଦୁଇଟି ମୁଖ୍ଯ ପର୍ବ ପାଳିତ ହୁଏ । ଏହି ଶାଳଟି ଓକୁନିନୁଶି (大国主大神; ଓକୁନିନୁଶିନୋ କାମି) ଓ କୋତୋଆମାତ୍ସୁକାମୀଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ । ଓକୁନିନୁଶି ହେଉଛନ୍ତି ବିବାହର ଦେବତା । ବହୁଲୋକଙ୍କ ମତରେ ଏହି ଶାଳଟି ଇଶେ ମହାଶାଳଠାରୁ ମଧ୍ଯ ଅଧିକ ପୁରାତନ ।
ଜାପାନୀ ସ୍ଥାପତ୍ୟଶୈଳୀ, ତାଇଶା ଜୁକୁରି ଇଜୁମୋ ତାଇଶାର ମୁଖ୍ଯ ଗୃହ ଆଧାରରେ ନାମିତ । ୨୦୦୫ ମସିହାରେ ଉକ୍ତ ଗୃହ ଏବଂ ସମ୍ପୃକ୍ତ କୋଠାଘରଗୁଡ଼ିକୁ ଜାପାନର ଜାତୀୟ ନିଧି ବୋଲି ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ଦିଆଯାଇଛି । ପାରମ୍ପରିକ ସୂତ୍ରାଧାରରେ ହଲଟି ଅଧିକ ଉଚ୍ଚ ଥିଲା ।୨୦୦୦ ମସିହାରେ ସୁଉଚ୍ଚ ସ୍ତମ୍ଭଗୁଡ଼ିକର ଆବିଷ୍କାର ଏହି ମତକୁ ଆହୁରି ସୁଦୃଢ଼ କରେ ।
ମହାଶାଳ ପରିସରରେ ଥିବା ଅନେକ କୋଠାଗୁଡ଼ିକର ନାମ ଜାପାନର ମହତ୍ତ୍ବପୂର୍ଣ୍ଣ ସାଂସ୍କୃତିକ ସମ୍ପତ୍ତିର ସୂଚୀରେ ଲିପିବଦ୍ଧ ।
ଉତ୍ପତ୍ତି
କୋଯିକୀ ଏବଂ ନିହୋଁ ଶୋକୀ ଅନୁସାରେ, ଯେତେବେଳେ ସୂର୍ଯ୍ୟ ଦେବୀ ଆମାତେରାଶୁଙ୍କ ନାତି ନିନିଗୀନୋ ମିକୋତୋ, ସ୍ବର୍ଗରୁ ଧରାକୁ ଓହ୍ଲାଇଲେ, ପ୍ରଭୁ ଓକୁନିନୁଶି ନିଜ ରାଜ୍ଯ ତାଙ୍କୁ ଦେଇଦେଲେ । ଏହି ସୁକର୍ମରେ ଦେବୀ ଆମାତେରାଶୁ ଅତ୍ଯନ୍ତ ପ୍ରସନ୍ନ ହେଲେ ଏବଂ ଓକୁନିନୁଶିଙ୍କ ପାଇଁ ଏକ ଶାଳ ନିର୍ମାଣ କରାଇଲେ ଯାହାର ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ଇଜୁମୋ ତାଇଶା ନାମରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହେଲା ।
ଶିଣ୍ଟୋବାଦର କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁସାରେ, ଏକ ସମୟରେ ଜାପାନୀ ଦ୍ୱୀପଗୁଡ଼ିକ ଇଜୁମୋଠାରୁ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ ହେଉଥିଲା । ଦେବତାମାନଙ୍କର ଭୂମି ବା କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଭୂମି ଭାବେ ପରିଚିତ ଇଜୁମୋ ପ୍ରାନ୍ତରେ ଇଜୁମୋ ତାଇଶା ଅବସ୍ଥିତ । ଏହାର ସଂରଚନା ପ୍ରଭୁ ଓକୁନିନୁଶିଙ୍କ ସଫଳତାକୁ ଦୃଷ୍ଟି ଆଗରେ ରଖି ତିଆରି କରାଯାଇ ଥିଲା । ଜାପାନୀ ବିଶ୍ବାସରେ ଓକୁନିନୁଶି ହେଉଛନ୍ତି ଜାପାନର ରଚୟିତା, ରକ୍ଷକ, ଖୁସିର ଦେବତା ତଥା ଭଲ ସମ୍ବନ୍ଧ ସ୍ଥାପନ କରାଉଥିବା ଦେବତା ବୋଲି ପରିଚିତ ।
ନିହୋଁ ଶୋକୀ ଅନୁସାରେ, ଆମାତେରାଶୁ ଓକୁନିନୁଶିଙ୍କୁ କହିଲେ "ଏବେଠାରୁ, ଆମ୍ଭ ବଂଶର ଲୋକମାନେ ରାଜ୍ଯର ଭାର ସମ୍ଭାଳିବେ । ତୁମ୍ଭେ ଭଲ ସମ୍ବନ୍ଧ ସ୍ଥାପନ କରିବାର ଏକ ମନ୍ତ୍ର ପଢ଼ି ଦିଅ, ଯଦ୍ୱାରା ଆମ୍ଭ ବଂଶଜମାନେ ସୁଖରେ କାଳାତିପାତ କରିବା ହେବେ । ଆମ୍ଭେ ତୁମ୍ଭ ପାଇଁ ଏକ ସୁବିଶାଳ ଆବାସ ତୋଳାଇବୁ, ଯାହାର ସ୍ତମ୍ଭଗୁଡ଼ିକ ମୋଟା ଓ ସୁଉଚ୍ଚ ଥିବ ତଥା ଆମ୍ଭରି ଗୃହ ରୂପରେ ନିର୍ମିତ ହୋଇଥିବ । ଏହାକୁ ଆମ୍ଭେ ଆମେନୋହିସୁନୋମିଆ ନାମ ଦେଲୁ ।" ଆମାତେରାଶୁଙ୍କ ଆଜ୍ଞା ପାଇ ଅନ୍ୟ ଦେବଗଣ ଉଗା ପର୍ବତର ପାଦଦେଶରେ ଏକ ବିଶାଳ ମହାଶାଳ ସ୍ଥାପନ କଲେ ।
କୋଯିକୀ, "ପ୍ରାଚୀନ ଜାପାନର କିମ୍ବଦନ୍ତୀ କାହାଣୀ" ତଥା ନିହୋଁ ଶୋକୀ, "ପ୍ରାଚୀନ ଜାପାନର କାହାଣୀ", ଅନୁସାରେ, ଇଜୁମୋ ତାଇଶା ଜାପାନର ବୃହତ୍ତମ କାଠନିର୍ମିତ ସଂରଚନା ଥିଲା । ଏହି ଶାଳର ଅନେକ ନାମ ରହିଛି, ଯଥା - ଓକାମିନୋ ମିଆ, ଇତ୍ସୁକାଶିନୋକାମିନୋ ମିଆ, କିଜୁକିନୋ ଓୟାଶିରୋ, କିଜୁକିନୋ ମିଆ, ଇୱାକୁମାନୋସୋନୋ ମିଆଗି ।
ଭାରତର ଜିଲ୍ଲାମାନଙ୍କର ତାଲିକା
ଜିଲ୍ଲା (ହିନ୍ଦୀ: ज़िला Zilā; ଉର୍ଦ୍ଦୁ: ضلع) ଭାରତର ରାଜ୍ୟ ଏବଂ କେନ୍ଦ୍ର ଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳର ପ୍ରଶାସନିକ ବିଭାଜନ ।
ଜିଲ୍ଲା ମୂଖ୍ୟାଳୟର କର୍ମୀମାନେ ରାଜ୍ୟ ସରକାରଦ୍ୱାରା ସହାୟିତ ହୁଅନ୍ତି ।
ଭାରତରେ ମୋଟ ୬୪୦ଟି ଜିଲ୍ଲା ଅଛି ।
ଅଧିକ ତଥ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:ତାଲିକା ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ରାଜ୍ୟ ଓ କେନ୍ଦ୍ରଶାସିତ ଅଞ୍ଚଳ ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ଜିଲ୍ଲା
କୁଟୁରା
କୁଟୁରା, କୁଟ୍ରା, ଭାରତୀୟ କୁଟୁରା (ଈଂରାଜୀରେ Indian muntjac ବା red muntjac ବା barking deer ଭାବେ ପରିଚିତ, ଜୀବବିଜ୍ଞାନ ନାମ Muntiacus muntjak) ଦକ୍ଷିଣ ଓ ଦକ୍ଷିଣ-ପୂର୍ବ ଏସିଆରେ ଦେଖାଯାଉଥିବା ମଣ୍ଟଜ୍ୟାକ୍ ହରିଣ ପ୍ରଜାତି । IUCN ସଂରକ୍ଷଣ ତାଲିକାରେ ଏହି ହରିଣ Least Concern ବର୍ଗରେ ସ୍ଥାନ ପାଇଛି ।
କୁଟୁରାର ଲୋମ ଛୋଟ, କୋମଳ ଓ ମାଟିଆ କିମ୍ବା ପାଉଁଶିଆ ରଙ୍ଗର । କିଛି କୁଟୁରାଙ୍କ ଦେହରେ ଏକ ପ୍ରକାରର ଦାଗ ରହିଥାଏ । ଏହି ହରିଣ ପ୍ରଜାତି ସର୍ବଭକ୍ଷୀ । ଘାସ, ଫଳ, କରଡ଼ି, ମଞ୍ଜି, ପକ୍ଷୀଙ୍କ ଅଣ୍ଡା ଓ ଛୋଟ ଛୋଟ ଜୀବମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ କୁଟୁରା ଆହରଣ କରିଥାଏ । ଏପରିକି କୁଟୁରାମାନେ ପଚିସଢ଼ି ଯାଇଥିବା ଶବ ଖାଇବା ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଇଛି । କୌଣସି ଶିକାରୀ ଜୀବର ଉପସ୍ଥିତି ଅନୁଭବ କଲେ ଏମାନେ ଭୁକିବା ପରି ସତର୍କ ଡାକ ଦିଅନ୍ତି । ତେଣୁ ଏହାର ଈଂରାଜୀ ନାମ "ବାର୍କିଂଗ୍ ଡିଅର୍" ("barking deer" - "ଭୋକୁଥିବା ହରିଣ") ଦିଆଯାଇଛି । କ୍ଷୁଦ୍ର ଆକାରର ହରିଣ ପ୍ରଜାତିମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ କୁଟରା ଅନ୍ୟତମ । ଅଣ୍ଡିରା କୁଟୁରାମାନଙ୍କର ଦୁଇଟି ଛୋଟ ଛୋଟ ଶିଙ୍ଗ ରହିଥାଏ । ଅଣ୍ଡିରା କୁଟୁରାମାନଙ୍କର ସ୍ୱାନଦାନ୍ତ ମଧ୍ୟ ରହିଥାଏ ଯାହା ସହଜରେ ଦେଖିହେବ । ନିଜର ଲୁକ୍କାୟିତ ସୁଗନ୍ଧ ଗ୍ରନ୍ଥିର ଉପଯୋଗ କରି ଏମାନେ ନିଜ କ୍ଷେତ୍ର ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ ବା ଚିହ୍ନଟ କରନ୍ତି । ମୁଣ୍ଡର ଉପରେ ଥିବା ଏକ ହାଡ଼ୁଆ ଖୋପରୁ ବାହାରିଥିବା କୁଟୁରାର ଶିଙ୍ଗ ପ୍ରତିବର୍ଷ ପ୍ରାୟ ୧୫ ସେଣ୍ଟିମିଟର୍ ବଢ଼ିଥାଏ । ଅଣ୍ଡିରା କୁଟୁରାମାନେ କ୍ଷେତ୍ର ଚିହ୍ନଟ କରି ତାହାର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିଥାନ୍ତି । ଛୋଟ ଆକାର ସତ୍ତ୍ୱେ କୁଟୁରାମାନେ ଆକ୍ରାମକ ହୋଇଥାନ୍ତି । କ୍ଷେତ୍ର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ପାଇଁ ଅଣ୍ଡିରା କୁଟୁରାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଘୋର ଯୁଦ୍ଧ ହୋଇଥାଏ ଓ ଲଢ଼ିବା ସମୟରେ ଏମାନେ ନିଜର ଶିଙ୍ଗ ଏବଂ ହାତୀଦାନ୍ତ ପରି ବାହାରିଥିବା ସ୍ୱାନଦାନ୍ତର ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି । ବେଳେବେଳେ ଏହି ସବୁର ଉପଯୋଗ କରି ଏମାନେ ମାଂସଭୋଜୀ ଶିକାରୀ ପ୍ରାଣୀଙ୍କଠାରୁ ମଧ୍ୟ ନିଜର ପ୍ରତିରକ୍ଷା କରିପାରନ୍ତି ।
ଆହୁରି ପଢ଼ନ୍ତୁ
ଶ୍ରେଣୀ:ମୃଗ ପ୍ରଜାତି
କୋଦୁଙ୍ଗାଲ୍ଲୁର୍
ଏକ ଭାରତୀୟ ଅଟେ । ଏହା କେରଳର ଥ୍ରିସ୍ସୁର୍ ଜିଲ୍ଲାରେ ଅବସ୍ଥିତ ।
ଜନସଂଖ୍ୟା ଓ ସାକ୍ଷରତା
୨୦୦୧ ମସିହାର ଭାରତୀୟ ଜନଗଣନା ଅନୁସାରେ, ସହରର ମୋଟ ଜନସଂଖ୍ୟା ୩୩୫୪୩ ଅଟେ । ସେଥି ମଧ୍ୟରୁ ୪୭.୩୫% ଜଣ ପରୁଷ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ୫୨.୬୫% ଜଣ ନାରୀ ଅଟନ୍ତି । ର ସାକ୍ଷରତା ହାର ୮୩.୪୬% ଅଟେ । ଏହା ଜାତୀୟ ହାରଠାରୁ -୧୮.୬୨% ପ୍ରତିଶତ କମ ଅଟେ । ସେଥିରୁ ୪୦.୭୦% ପ୍ରତିଶତ ପୁରୁଷ ଓ ୪୨.୭୬% ନାରୀ ଅଟନ୍ତି । ୧୦.୨୩% ଲୋକ ସେଠାରେ ୬ ବର୍ଷ ବୟସରୁ କମ ବୟସ୍କ ଅଟନ୍ତି ।
ଭାଷା
ମାଲୟଲାମ ର ସରକାରୀ ଭାଷା ଅଟେ ।
ବାହାର ଲିଙ୍କ
ଶ୍ରେଣୀ:କେରଳର ସହର
ଶ୍ରେଣୀ:ବଟ ତିଆରି ଭୌଗଳିକ ପ୍ରସଙ୍ଗ
ସେଣ୍ଟର ଫର ଇଣ୍ଟରନେଟ ଆଣ୍ଡ ସୋସାଇଟି (ଭାରତ)
ସେଣ୍ଟର ଫର ଇଣ୍ଟରନେଟ ଆଣ୍ଡ ସୋସାଇଟି (CIS) ବେଙ୍ଗାଳୁରୁରେ ଥିବା ଏକ ବହୁମୁଖୀ ଗବେଷଣା ଓ ଓକିଲାତି ସଙ୍ଗଠନ । ସିଆଇଏସ ଇଣ୍ଟରନେଟ ଏବଂ ସମାଜରେ ସାଂଖିକ (ଡିଜିଟାଲ) ବହୁଳାବାଦ, ସର୍ବଜନୀନ ଉତ୍ତରଦାୟୀତ୍ୱ ଏବଂ ଶିକ୍ଷାଶାସ୍ତ୍ର ପ୍ରଚଳନ ଉପରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ ।
କଣ କରନ୍ତି
ଏହା ଏକ ଅଣ-ଲାଭକାରୀ ସଂସ୍ଥା । ଏହା ମତ ସାବ୍ୟସ୍ତ କରିବାର ଅଧିକାର, ଗୋପନୀୟତା, ବିବିଧକ୍ଷମଙ୍କ ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକୀୟ ଉପଲବ୍ଧି, ଶିକ୍ଷା ଅଧିକାର, ଏବଂ ବୌଦ୍ଧିକ ସମ୍ପଦ ଅଧିକାର ଏବଂ ମୁକ୍ତ ବ୍ୟବହାରର ଅଧିକାର(ଖୋଲା ତଥ୍ୟ, ମାଗଣା/ମୁକ୍ତ ସପ୍ଟୱେର, ମୁକ୍ତ ମାନକ, ବିଦ୍ୱାନଙ୍କ ସାହିତ୍ୟକୃତିର ମୁକ୍ତ ପଠନ, ମୁକ୍ତ ଶିକ୍ଷାଉତ୍ସ ଏବଂ ମୁକ୍ତ ଭିଡ଼ିଓ) ଆଦିର ନୀତିନିୟମ ସଂକ୍ରାନ୍ତୀୟ ମାମଲା ଉପରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ ଏବଂ ଶିକ୍ଷା ଗବେଷଣା ସାଂଖିକ ମାଧ୍ୟମ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟାଦ୍ୱାରା ସମାଜିକ ସଂସ୍କାର ଉପରେ ମଧ୍ୟ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ ।