cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
ରାଶି ଓ ନକ୍ଷତ୍ର
ପୃଥିବୀ ବର୍ଷକୁ ଥରେ ସୂର୍ଯ୍ୟଙ୍କର ଚାରିଆଡ଼େ ଘୁରି ଆସେ, କିନ୍ତୁ ଜ୍ୟୋତିଷ ଗଣନାର ସୁବିଧା ପାଇଁ ପଣ୍ଡିତମାନେ କଳ୍ପନା କରିଅଛନ୍ତି ଯେ ସମୁଦାୟ ଆକାଶ ବା ଖ-ଗୋଳରେ ଥାଇ ସୂର୍ଯ୍ୟ ୧୨ ମାସ (୩୬୫ ଦିନ ବା ଏକ ସୌର ବର୍ଷ)ରେ ପୃଥିବୀର ଚାରିଆଡ଼େ ଥରେ ଘୁରି ଆସନ୍ତି । ବର୍ଷକ ୧୨ ମାସ ଥିବାରୁ ଖ-ଗୋଳ (୩୬୦ ଡିଗ୍ରୀ)କୁ ୧୨ ଭାଗରେ ବିଭକ୍ତ କରା ଯାଇଅଛି ।  ଏହି ପ୍ରତ୍ୟେକ ଭାଗ ୩୦ ଡିଗ୍ରୀ ଅଟେ ଓ ପ୍ରତ୍ୟେକ ୩୦ ଡିଗ୍ରୀ ପରିମିତ ସୀମା ମଧ୍ୟରେ ଦେଖା ଯାଉଥିବା କେତେକ ଉଜ୍ଜଳ ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କୁ ଯୋଗ କରି ଗୋଟିଏ ଗୋଟିଏ ଜୀବ (ଯଥା- ମେଷ, ବୃଷ, ମିଥୁନ, କକଡ଼ା, ସିଂହ, କନ୍ୟା, ବିଛା, ମକର, ମୀନ)ର ବା ବସ୍ତୁ (ତୁଳାଯନ୍ତ୍ର, ଧନୁ, କୁମ୍ଭ)ର ଛବି କଳ୍ପନା ସାହାଯ୍ୟରେ ଅଙ୍କିତ କରାଯାଇ ସେହି ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କୁ ସେହି ଜୀବ ବା ବସ୍ତୁ ନାମରେ ଡକାଯାଉଅଛି । ଉଦାହରଣସ୍ୱରୁପ ଦେଖାଯିବ ଯେ ଯେଉଁ ୩୦ ଡିଗ୍ରୀ ସୀମା ମଧ୍ୟରେ ବିଛା ରାଶି ଅବସ୍ଥିତ ସେଥିରେ ଥିବା ଉଜ୍ଜଳ ନକ୍ଷତ୍ରଗୁଡ଼ିକୁ ଯୋଗ କଲେ ଗୋଟିଏ କଙ୍କଡ଼ା ବିଛାର ରୂପ କଳ୍ପିତ ହୋଇପାରିବ ।  ଏଥିପାଇଁ ଉକ୍ତ ୩୦ ଡିଗ୍ରୀକୁ ବିଛାରାଶି ନାମରେ ଡକାଯାଏ ।  ଚନ୍ଦ୍ର ପୃଥିବୀର ଚାରିଆଡ଼େ ୩୦ଦିନରେ ଥରେ ଘୁରି ଆସନ୍ତି।  ଏଥିପାଇଁ ଚାନ୍ଦ୍ରମାନ ମାସକ ୩୦ ଦିନ ଓ ଚାନ୍ଦ୍ରମାନ ବର୍ଷକ ୩୬୦ଦିନ ।
ପ୍ରତ୍ୟେକ ନକ୍ଷତ୍ର ପୃଥିବୀର ଚାରିଆଡ଼େ ୨୭ଦିନରେ ଥରେ ଘୁରି ଆସେ । ଏଥିପାଇଁ ନାକ୍ଷତ୍ରିକ ମାସ ୨୭ଦିନ । ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କୁ ହିନ୍ଦୁ ଜ୍ୟୋତିଷମାନେ ୨୭ଟି ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ତାରକାପୁଞ୍ଜରେ ବିଭକ୍ତକରି ପ୍ରତ୍ୟେକଙ୍କୁ ଗୋଟିଏ ଲେଖାଁଏ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ନାମ ଦେଇ ଅଛନ୍ତି । ସୂର୍ଯ୍ୟ ଓ ଚନ୍ଦ୍ରଙ୍କ ପରି ନକ୍ଷତ୍ରମାନେ ପୂର୍ବରେ ଉଦିତ ହୋଇ ପଶ୍ଚିମରେ ଅସ୍ତ ଯାଆନ୍ତି । ସବୁ ନକ୍ଷତ୍ର ଆକାଶର ଉତ୍ତରଦିଗରେ ଥିବା ଧ୍ରୁବ ନକ୍ଷତ୍ରକୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି ତାହାର ଚାରିଆଡ଼େ ପୂର୍ବରୁ ପଶ୍ଚିମକୁ ବୁଲୁଅଛନ୍ତି । ଧ୍ରୁବନକ୍ଷତ୍ର ପୃଥିବୀର ଉତ୍ତରମେରୁର ଠିକ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ ଆକାଶରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଏହା ସର୍ବଦା ଆକାଶରେ ଏକ ସ୍ଥାନରେ ସ୍ଥିର ହୋଇଥାଏ, ଏହାର ଉଦୟ ବା ଅସ୍ତ ନାହିଁ । ନାବିକମାନେ ଓ ମରୁଭୂମିରେ ଭୁଆଁବୁଲିବା ବାଟୋଇମାନେ ଏହି ଧ୍ରୁବନକ୍ଷତ୍ରକୁ ଦେଖି ଅକୂଳ ସମୁଦ୍ରରେ ଓ ଅପନ୍ତରା ମରୁଭୂମିରେ ରାତ୍ରିରେ ଦିଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରନ୍ତି । ଏ ଧ୍ରୁବ ନକ୍ଷତ୍ରକୁ ଚିହ୍ନିବା ସହଜ ଅଟେ । ଉତ୍ତରାକାଶରେ ସପ୍ତର୍ଷିମଣ୍ଡଳ ନାମକ ୭ଟି ଉଜ୍ଜଳ ନକ୍ଷତ୍ରବିଶିଷ୍ଟ ଗୋଟିଏ ନକ୍ଷତ୍ର ପୁଞ୍ଜ ଅଛି; ଏହି ମଣ୍ଡଳର ମୁଣ୍ଡପାଖର ୨ଟି ନକ୍ଷତ୍ର ଯୋଗ କରି ସେହି ଗାରକୁ ବଢ଼ାଇଦେଲେ ତାହା ଧ୍ରୁବ ତାରା ପାଖ ଦେଇଯିବ । ଥରେ ଧ୍ରୁବତାରାକୁ ଓ ସପ୍ତର୍ଷିମଣ୍ଡଳକୁ ଚିହ୍ନି ରଖିଲେ ତାରାମାନଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିବା ସହଜ ହୁଏ । ପ୍ରତିଦିନ ପ୍ରତି ନକ୍ଷତ୍ର ପୂର୍ବଦିନ ଅପେକ୍ଷା ୪ ମିନିଟ ଲେଖାଏଁ ଡେରି କରି ଉଦିତ ହୁଏ; ଅର୍ଥାତ ଆଜି ଯେଉଁ ତାରା ସନ୍ଧ୍ୟା ୭ଟାବେଳେ ଉଇଁଛି କାଲି ସେ ତାରା ଉଇଁଲାବେଳକୁ ୭ଟା ବାଜି ୪ ମିନିଟ ହୋଇଥିବ । ସୂର୍ଯ୍ୟ ଯେଉଁ ରାଶିରେ ଯେଉଁ ମାସରେ ଅବସ୍ଥାନ କରୁଥାଆନ୍ତି ସୌରମାସର ନାମକରଣ ସେହି ରାଶିର ନାମ ଅନୁସାରେ ହୁଏ । ଯେଉଁ ଚାନ୍ଦ୍ରମାସର ପୂର୍ଣ୍ଣିମାର ସନ୍ଧ୍ୟାରେ ଚନ୍ଦ୍ର ଯେଉଁ ନକ୍ଷତ୍ର ସଙ୍ଗେ ଉଦିତ ହୁଅନ୍ତି ସେହି ନକ୍ଷତ୍ରର ନାମ ଅନୁସାରେ ତାହା ପୂର୍ବର ଚାନ୍ଦ୍ରମାସର ନାମକରଣ ହୁଏ; ଯଥା ବୈଶାଖ ପୂର୍ଣ୍ଣିମାରେ ଚନ୍ଦ୍ର ବିଶାଖା ନକ୍ଷତ୍ର ସଙ୍ଗେ ଉଦିତ ହୁଅନ୍ତି ବୋଲି ପୂର୍ବବର୍ତ୍ତୀ ମାସର ନାମ ବୈଶାଖ । ଆକାଶରେ ନକ୍ଷତ୍ର ଓ ନକ୍ଷତ୍ରପୁଞ୍ଜମାନଙ୍କ ଅବସ୍ଥିତିମାନଙ୍କୁ ଧ୍ରୁବତାରାର ଅବସ୍ଥିତି ସଙ୍ଗେ ଓ ପରସ୍ପରର ଅବସ୍ଥିତି ସଙ୍ଗେ ତୁଳନା କଲେ ଧ୍ରୁବର ଅବସ୍ଥିତି ବଦଳୁନଥିବା ବୋଲି ଜଣାଯାଏ ।
ପ୍ରାଚୀନ ହିନ୍ଦୁମାନେ ଚନ୍ଦ୍ରର ଗତିପଥର ସୀମା ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କୁ ୨୭ଟି ନାମ ଦେଇଥିଲେ ଓ ଏ ୨୭ ନକ୍ଷତ୍ରରୁ ଅଧିକା ଅଭିଜିତ ନାମରେ ଆଉ ଗୁଡିଏ ନକ୍ଷତ୍ରକୁ ହିନ୍ଦୁମାନେ ନାମ ଦେଇଥିଲେ । ହିନ୍ଦୁମାନଙ୍କ ବାରଟି ରାଶିର ନାମ ସଙ୍ଗେ ପ୍ରାଚୀନ ମିଶର, ଆରବ, ଗ୍ରୀସ ଓ ରୋମବାସୀମାନଙ୍କ ଦିଆ ନାମର ସମାନତା ଅଛି । ଯଥା ହିନ୍ଦୁମାନଙ୍କ ସିଂହ ରାଶି = ଗ୍ରୀକମାନଙ୍କର ଲିଓ (Leo)= ସିଂହ; କିନ୍ତୁ ହିନ୍ଦୁମାନଙ୍କ ପ୍ରଦତ୍ତ ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କ ନାମ ସଙ୍ଗେ ଗ୍ରୀକ ଆଦିଙ୍କ ପ୍ରଦତ୍ତ ନକ୍ଷତ୍ରମାନଙ୍କ ନାମର ସାମଞ୍ଜସ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ । ହିନ୍ଦୁ ଜ୍ୟୋତିଷୋକ୍ତ ୨୭ନକ୍ଷତ୍ର ଯଥାକ୍ରମେ ପଶ୍ଚିମରୁ ପୂର୍ବଆଡ଼କୁ ଦେଖା ଯାଆନ୍ତି ।
ଖଗୋଳ = ୪ ସମକୋଣ = ୩୬୦ ଡିଗ୍ରୀ । ଏହି ୩୬୦ ଡିଗ୍ରୀକୁ ୧୨ଟି ରାଶି ଏବଂ ୨୭ଟି ନକ୍ଷତ୍ର ଅଧିକାର କରିଅଛି ।  ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଶିର ଅଧିକୃତ ସ୍ଥାନ = ୩୬୦/୧୨ = ୩୦ ଡିଗ୍ରୀ, ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟେକ ନକ୍ଷତ୍ରର ଅଧିକୃତ ସ୍ଥାନ = ୩୬୦/୨୭ = ୧୩ ୧/୩ ଡିଗ୍ରୀ; ଅର୍ଥାତ ପ୍ରତ୍ୟେକ ରାଶିର ସୀମା ମଧ୍ୟରେ ୨ ୧/୪ ନକ୍ଷତ୍ର ଅଛି ।
୨. ଦ୍ୱିଜା
(ଭରଣୀ, ଯମ)
୩. କୃତ୍ତିକା
(ମାତୃମଣ୍ଡଳ, ବହୁଳା, ଅନଳ)
୪. ରୋହିଣି
(ପ୍ରଜାପତି, ରୋହିତ ତାରା)
୫. ମୃଗଶିରା
(ବିଧୁ, ଏଣବ)
୬. ଆର୍ଦ୍ରା
(ଶୂଳିନୀ)
୭. ପୁନର୍ବସୁ
(ସୁରମାତା)
୮. ପୁଷ୍ୟା
(ଗୁରୂ)
୯. ଅଶ୍ଳେଷା
(ଭୁଜଙ୍ଗ, ରାହୁ)
୧୦. ମଘା
(ପିତୃ)
୧୧. ପୂର୍ବଫାଲ୍ଗୁନୀ
(ଯୋନିଭ, ଅର୍ଜୁନୀ)
୧୨. ଉତ୍ତର ଫାଲ୍ଗୁନୀ
(ଅର୍ଯ୍ୟମା)
୧୪. ଚିତ୍ରା
(ତ୍ୱଷ୍ଟା, ନାଭିତାରା)
୧୫. ସ୍ୱାତି
(ବାୟୁ, ନିଷ୍ଠ୍ୟ)
୧୭. ଅନୁରାଧା
(ମିତ୍ର)
୧୮. ଜ୍ୟେଷ୍ଠା
(ବାସବ)
୨୧. ଉତ୍ତରାଷାଢ଼ା
(ବିଶ୍ୱ)
୨୨. ଶ୍ରବଣା
(କେଶବ)
୨୪. ଶତଭିଷା
(ଶତତାରକା)
୨୮. ଅଭିଜିତ
ଅଶ୍ୱିନୀଠାରୁ ରେବତୀ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ୨୭ ନକ୍ଷତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଚାନ୍ଦ୍ରମାନ ମାସକୁ ବାଣ୍ଟିଲା ବେଳକୁ କିଛି ନିଅଣ୍ଟ ଦେଖାଯିବାରୁ ହିନ୍ଦୁ ଜ୍ୟୋତିଷମାନେ ଏହାକୁ ଅଷ୍ଟାବିଂଶ ନକ୍ଷତ୍ର ରୂପେ ଗଣନା କରିଅଛନ୍ତି । ଏହା ଧନିଷ୍ଠା ନକ୍ଷତ୍ର ଲାଞ୍ଜ ଦିଗରେ ଅବସ୍ଥିତ ।  ସୌର ଜଗତ ଏହି ତାରା ଆଡ଼କୁ ଗତି କରୁ ଅଛି ବୋଲି ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ପଣ୍ଡିତମାନେ କହନ୍ତି ।  ବହୁ ସହସ୍ର ବର୍ଷ ପୂର୍ବେ ଏହି ତାରା ଧ୍ରୁବତାରା (Pole star) ଥିବାର ପଣ୍ଡିତମାନେ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରନ୍ତି ।
ଏହି ୨୮ ନକ୍ଷତ୍ର ବା ତାରାପୁଞ୍ଜ ଛଡ଼ା ଆଉ ଅନେକ ଗୁଡ଼ିଏ ନକ୍ଷତ୍ର ବା ତାରକା ଆକାଶରେ ଦେଖା ଯାଆନ୍ତି । ହିନ୍ଦୁ ଜ୍ୟୋତିଷିମାନେ ତହିଁରୁ କେତେଗୁଡିଏର ନାମକରଣ କରି ଅଛନ୍ତି ।
ବଡ଼ ସପ୍ତର୍ଷିମଣ୍ଡଳ
(ପିତୃଗଣ; ଚିତ୍ରଶିଖଣ୍ଡୀ; ଋକ୍ଷମଣ୍ଡଳ) (En:The Great Bear; The Plough; Charle’s Wain; The Wagon; The Butcher’s cleaver) ଉତ୍ତରାକାଶରେ ଧ୍ରୁବତାରାକୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି ତା ଚାରିପାଖରେ କିଛିଦୂର ଛଡ଼ାରେ ଘୂରୁଥିବା ୭ଟି ଉଜ୍ଜଳ ତାରା ୧:କ୍ରତୁ, ୨: ପୂଲହ, ୩. ପୂଲସ୍ତ୍ୟ, ୪. ଅତ୍ରି, ୫. ଅଙ୍ଗିରା, ୬. ବଶିଷ୍ଠ, ୭. ମରୀଚି ।
ଅରୁନ୍ଧତୀ
(La:Alcor; Fr:Saidak) ଉତ୍ତରାକାଶରେ ସପ୍ତର୍ଷିମଣ୍ଡଲର ଲାଞ୍ଜର ଶେଷ ମୁଣ୍ଡ ତାରକାକୁ ଛାଡ଼ି ଗୋଟିଏ ତାରା (୬ଷ୍ଠ ତାରା) ନିକଟରେ ଥିବା କ୍ଷୁଦ୍ର ତାରା । ହିନ୍ଦୁମାନେ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ ମରିବାର ୬ମାସ ପୂର୍ବରୁ ଏ ତାରା ମନୁଷ୍ୟର ଆଖିକୁ ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ ।  ପୁରାଣରେ ଅଛି ଯେ ସପ୍ତର୍ଷିଙ୍କ ପତ୍ନୀମାନଙ୍କୁ ଇନ୍ଦ୍ର ପ୍ରଲୋଭନ ଦେଖାଇବାରୁ ବଶିଷ୍ଠ ପତ୍ନୀ ଅରୁନ୍ଧତୀଙ୍କ ଛଡ଼ା ଅନ୍ୟ ୬ ଜଣଙ୍କ ମନ ବିଚଳିତ ହେଲା ।  ସପ୍ତର୍ଷିମାନେ ଏ କଥା ଜାଣିପାରି ଅବିଚଳିତା ଅରୁନ୍ଧତୀଙ୍କୁ ବଶିଷ୍ଠଙ୍କ ପାଖେ ସ୍ଥାନ ଦେଲେ ଓ ବାକି ୬ ଜଣଙ୍କୁ ନିଜ ନିଜ ପାଖରୁ ତଡ଼ିଦେଲେ ।  ସେମାନେ ଯାଇ କୃତ୍ତିକାପୁଞ୍ଜରେ ରହିଲେ ।  ଅରୁନ୍ଧରୀ ପତିବ୍ରତା ନାରୀର ଆଦର୍ଶ ।  ଏଥିପାଇଁ ବିବାହିତ ଦମ୍ପତି ପାଣିଗ୍ରହଣବିଧି ଶେଷରେ ସାଙ୍ଗ ହୋଇ ବଷିଷ୍ଟ ଓ ଅରୁନ୍ଧତୀ ନକ୍ଷତ୍ରଦ୍ୱୟଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ କରିବାର ବିଧି ଅଛି ।
ଧ୍ରୁବତାରା
(ସୌମ୍ୟଧ୍ରୁବ; ଶିଶୁମାର ପୁଚ୍ଛ) (North pole star; The Polaris) ସବୁ ନକ୍ଷତ୍ର ମଧ୍ୟରେ କେବଳ ଏହି ଧ୍ରୁବତାରା ସ୍ଥିର ଓ ଅଚଳ । ଆକାଶମଣ୍ଡଳର ଅନ୍ୟ ସମସ୍ତ ତାରା ଧ୍ରୁବକୁ କେନ୍ଦ୍ର କରି ପୂର୍ବରୁ ପଶ୍ଚିମକୁ ବେଙ୍ଗଳା ପରି ଘୂରୁଛନ୍ତି।  ଏ ତାରା ଅପେକ୍ଷାକୃତ ନିଶ୍ଚଳ ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହାର ଗତି ଅଛି ।
ଛୋଟ ସପ୍ତର୍ଷିମଣ୍ଡଳ
(ଶିଶୁମାରମଣ୍ଡଳ; ଧ୍ରୁବାମଣ୍ଡଳ; ଧ୍ରୁବପୁଞ୍ଜ)(La:Ursa Minoris; La: Polaris; En:The Little or Lesser Bear; Ar:Arkas; Ar:Kochab; Ar:Pherkad )
କାଶ୍ୟପୀୟ ମଣ୍ଡଳ
(En:Lady’s chair or The lady in ther throne, Caph, Cedar)
କାଳପୁରୂଷ ପୂଞ୍ଜ
(ରୁଦ୍ର; ଅଗ୍ରହାୟଣ) (En:Orion)
ଆପାଂବତ୍ସ
(ଆପାଂନପାତ୍) (Theta Virginus)
ଅଗସ୍ତ୍ୟ
(Canopus)
ଯାମୀ
(ଯମୂନା; ନଦୀମୂଖ; ଶୂଳ) (La:Acherner; En Eridani; Alpha Eridani)
ତ୍ରିଶଙ୍କୁନଣ୍ଡଳ
(Southern Cross)
ଜୟ
(Alpha Centauris): ମହିଷାସୁର ମଣ୍ଡଳ ବା କିନ୍ନର ମଣ୍ଡଳର ପ୍ରଥମ ତାରା ।
ବିଜୟ
(Beta Centauris) : ମହିଷାସୁର ମଣ୍ଡଳ ବା କିନ୍ନର ମଣ୍ଡଳର ଦ୍ୱିତୀୟ ତାରା ।
ପରଶୁରାମ ମଣ୍ଡଳ
(Perseus; Merfak; Algol; Caput)
ମତ୍ସ୍ୟ ମୂଖ
(Formalhaut)
କାଳୀୟ
(ହ୍ରଦ ସର୍ପ; ରାହୁମଣ୍ଡଳ) (Hydra)
ତିମି ମଣ୍ଡଳ
(Cetus)
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ରାଶି
ଜାପାନୀ ଭୋଜନ
thumb|270x270_ପିକସେଲ|ଜାପାନୀ ଭୋଜନ ଜାପାନର ଆଞ୍ଚଳିକ ଓ ପାରମ୍ପରିକ ଖାଦ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ନେଇ ଜାପାନର ମୁଖ୍ୟ ଭୋଜନ ଅନେକ ଶତାବ୍ଦୀର ପରେ ବିକଶିତ ହୋଇଛି । ମୁଖ୍ୟତଃ ଜାପାନୀ ଖାଦ୍ୟରେ ଚାଉଳ ଓ 'ମିସୋ' ନାମକ ସୂପ ଥାଏ । ତା ସହ ମାଛ, ଆଚାର ଓ ପରିବାପତ୍ର ରହେ । ସମୁଦ୍ରୀ ଭୋଜନ ମଧ୍ୟ ସାଧାରଣତଃ ଥାଏ । ଏହା ସୁଶି ବା ସାଶିମି ଭାବେ କଞ୍ଚା ପରଷାଯାଏ । ସାମୁଦ୍ରିକ ଭୋଜଙ୍କୁ ଏକ ହାଲୁକା ଆଣରେ ଭଜାଯାଏ । ଏହାକୁ 'ଟେମ୍ପ୍ୟୁରା' କୁହାଯାଏ । ଇତିହାସରେ ଜାପାନୀ ଜନସାଧାରଣ ମାଂସଭୋଜନ ବିରୋଧରେ ଥିଲେ । ୧୮୮୦ ଦଶକରେ ଜାପାନରେ ଆଧୁନିକତାର ପ୍ରଚଳନ ସହ ମାଂସ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରାଗଲା । ଜାପାନର ପାରମ୍ପରିକ ମିଠାଗୁଡ଼ିକୁ 'ୱାଗାଶି' କୁହାଯାଏ । ବର୍ତ୍ତମାନ ଯୁଗରେ ଜାପାନୀ ଖାଦ୍ୟପେୟରୁ କେତୋଟି ବିଶ୍ୱସାରା ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଲାଣି । ଏହି ମଧ୍ୟରୁ 'ସୁଶି' ନାମକ ଭାତ ଓ କଞ୍ଚା ମାଛର ଖାଦ୍ୟ ଅନ୍ୟତମ ।
ଋତୁଚକ୍ର ଆଧାରିତ ଭୋଜନ
ଜାପାନୀ ଖାଦ୍ୟରେ ବିଶେଷତଃ ପ୍ରକୃତିର ଋତୁଚକ୍ର ହିସାବରେ ଭୋଜନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ । ବିଭିନ୍ନ ଖାଦ୍ୟପେୟଗୁଡ଼ିକ ବିଭିନ୍ନ ଋତୁର ଆଗମଙ୍କୁ ଦେଖି ନିର୍ମିତ ।ଏହା ସଙ୍ଗେ ଜାପାନୀ ଖାଦ୍ୟରେ ଅଭୋଜ୍ୟ ପତ୍ର ଓ ଡାଳର ପ୍ରୟୋଗ ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ । ମେପଲ ଗଛର ପତ୍ର ପାଣି ଉପରେ ଭସାଯାଏ- ଏହା ଶୀତଳତା ଦିଏ ବୋଲି ବିଶ୍ୱାସ ରହିଛି । ବାଉଁଶ ପତ୍ରକୁ ବିଭିନ୍ନ ଆକାରରେ କଟାଯାଇ ତଳେ ରଖାଯାଏ ।
ଚଟଣି
thumb|ସୋୟା ସସ୍ ପାରମ୍ପରିକ ଜାପାନୀ ଖାଦ୍ୟରେ ସୋୟା ସସ୍ ର ବ୍ୟଭାର ଭୁବାର ଦେଖାଯାଏ । ଏହା ସଙ୍ଗେ ଭିନେଗାର, ଦାଶି, ସାକେ, ମିରିଣ, ଚିନି ଓ ଲୁଣର ବେଭାର ମଧ୍ୟ ଅଧିକ । ରନ୍ଧାବେଳେ ମସଲା ଓ ତୃଣଜାତୀୟ ଗଛର ବେଭାର ହୁଏ । ଏହାଦ୍ୱାରା ମାଛର ଗନ୍ଧ ପ୍ରଶମିତ ହୁଏ ।
ନୂଡୁଳସ
thumb|ନୂଡୁଳସ ଚାଉଳ ଥାନରେ ଜାପାନୀ ଲୋକଙ୍କ ନୂଡୁଳସ ଖାଇବା ସାଧାରଣ । ସୋବା, ଉଦଣ ଓ ରାମେଣ ଏହାର ତିନୋଟି ମୁଖ୍ୟ ପ୍ରକାର । ଏହାଛଡ଼ା ଅନେକ ପ୍ରକାର ମଧ୍ୟ ରହିଛି ।
ମିଠା
ପାରମ୍ପରିକ ଜାପାନୀ ମିଷ୍ଟାନ୍ନଗୁଡ଼ିକୁ 'ୱାଗାଶି' କୁହାଯାଏ । ଆଜିକାଲି 'ଗ୍ରୀନ ଟୀ ଆଇସ କ୍ରିମ' ସୁଆଦରେ କରାଯାଇଥିବା ଖାଦ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଅତି ପ୍ରସିଦ୍ଧ ହୋଇପାରିଛି । 'କାକିଗୋରି' ଏକ ପାରମ୍ପରିକ ବରଫ ମିଠା ଅଟେ । ପିଲାଙ୍କ ଭିତରେ 'ଡୋରାୟାକି' ନାମକ ଏକ ପିଠା ବେଶୀ ଜଣାଶୁଣା । ଏହା ଭିତରେ ଏକ ମିଠା ବିନ୍ସ ପେଷ୍ଟ ଥାଏ । ଏହାକୁ ଗରମ ଥିଲାବେଳେ ଖାଇବା ସାଧାରଣ । ପୁଣି ପ୍ରସିଦ୍ଧ କାଟୁଣ 'ଡୋରେମନ'ର ପ୍ରଭାବରେ ଏହି ମିଠାଟି ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଛି ।
ଚା
ଜାପାନରେ 'ଗ୍ରୀନ ଟି' ଚାଷ କରାଯାଉଥିବାରୁ ଏହା ଜାପାନୀ ଚାହା ସମାରୋହରେ ବେଶୀ ବେଭାର କରାଯାଏ ।
ଚପକାଠି
ଜାପାନରେ ଚପଷ୍ଟିକ୍ସ ବା ଚପକାଠି ସାହାଯ୍ୟରେ ଲୋକେ ଖାଆନ୍ତି । ଏହାର ସଠିକ ବ୍ୟବହାର କରିବା ଆବଶ୍ୟକ । ଏହାକୁ ଭାତ ଭିତରେ ସିଧା ଭାବେ କେବେ ରଖାଯାଇ ନଥାଏ, କାରଣ ଏହା ବରିଷ୍ଠଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁରେ ରଖାଯାଇଥିବା ଧୂପକାଠି ଭଳି ଦୃଶ୍ୟମାନ ହୁଏ । ଏହା କରିବା ଦ୍ୱାରା ଜାପାନୀ ଲୋକମାନେ ଖରାପ ଭାବିଥାଆନ୍ତି ।
ବାହ୍ୟ ଲିଙ୍କ
ଶ୍ରେଣୀ:ଜାପାନ
ନିବେଦିତା ପ୍ରଧାନ
ନିବେଦିତା ପ୍ରଧାନ, ଓଡ଼ିଶାର ଜଣେ ରାଜନୈତିକ ନେତା । ସେ କଟକ ସଦର ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳିରୁ ୨୦୦୦ ମସିହାରେ ଭାରତୀୟ ଜନତା ପାର୍ଟିର ପ୍ରାର୍ଥୀ ଭାବରେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ । ସେ ମଧ୍ୟ ଓଡ଼ିଶାର ପ୍ରଥମ ମହିଳା ମେୟର ଭାବେ କଟକ ନଗର ନିଗମରୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।
ଜୀବନୀ
ନିବେଦିତା ପ୍ରଧାନ, ୧୯୬୩ ମସିହା ଜୁଲାଇ ମାସ ୭ ତାରିଖରେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ପିତାଙ୍କ ନାମ ଥିଲା ନୃସିଂହ ଚରଣ ପ୍ରଧାନ ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୬୩ ଜନ୍ମ ଶ୍ରେଣୀ:କଟକ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି ଶ୍ରେଣୀ:ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଆ ମହିଳା ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ମହିଳା ରାଜନୀତିଜ୍ଞ
କାହ୍ନୋପାତ୍ରା
କାହ୍ନୋପାତ୍ରା (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Kanhopatra ବା କାହ୍ମୁପାତ୍ରା Kanhupatra) ଜଣେ ୧୫ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ମରାଠୀ ସନ୍ଥ କବି ଯାହାଙ୍କୁ ହିନ୍ଦୁ ବର୍କାରି (Varkari) ଜାତିର ଲୋକମାନେ ପୁଜା କରନ୍ତି ।
କାହ୍ନୋପାତ୍ରାଙ୍କ ବିଷୟରେ ବିଶେଷ କିଛି ଜଣାନାହିଁ । ପାରମ୍ପରିକ ଗାଥା ଅନୁସାରେ କାହ୍ନୋପାତ୍ରା ଜଣେ ନର୍ତ୍ତକୀ ଓ ଗଣିକା ଥିଲେ । ସେ ବିଦାର (Bidar) ବାଦଶାହଙ୍କର ରକ୍ଷିତା ହେବା ଅପେକ୍ଷା ବରକରିସ ଜାତିର ସଂରକ୍ଷକ ଭଗବାନ ବିଠୋବାଙ୍କ (Vithoba) ପାଖରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିବାକୁ ପସନ୍ଦ କରିଥିଲେ । ପନ୍ଧରପୁର (Pandharpur) ବିଠୋବାଙ୍କର ମନ୍ଦିରରେ (central shrine) ସେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିଲେ । ସେ ଏକମାତ୍ର ଲୋକ (ମହିଳା) ଯାହାଙ୍କର ମନ୍ଦିର ହତା ଭିତରେ ସମାଧି ଅଛି ।
ଜୀବନ
ଶତାବ୍ଦୀ ଶତାବ୍ଦୀ ଧରି ଚାଲିଆସୁଥିବା କାହାଣୀ ଶୁଣିବା ପରେ କାହ୍ନୋପାତ୍ରାଙ୍କ ବିଷୟରେ ପ୍ରକୃତ ତ‌ଥ୍ୟ ଓ କାହାଣୀ ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଜାଣିବା ସମ୍ଭବ ହେଉନି । ଅଧିକାଂଶ ତ‌ଥ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ସମାନ କଥା ମିଳେ: ସେ ଗଣିକା ଶମାଙ୍କର କନ୍ୟା ଥିଲେ ଓ ବିଦାର ବାଦଶାହ ତାଙ୍କୁ ନିଜର ରକ୍ଷିତା କରିବା ବିଚାରକୁ ଉପେକ୍ଷା କରି ସେ ବିଠୋବାଙ୍କ ମନ୍ଦିରରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିଲେ । କେତେକ କାହାଣୀମାନଙ୍କରେ ତାଙ୍କର ପିତା ସଦାଶିବ ମାଲଗୁଜର ଓ ମାତା ଚାକରାଣୀ 'ହଉସା' ଭାବରେ ଲେଖାଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସମସ୍ତ କାହାଣୀରେ ଏହା ଦେଖାଯାଏ ନାହିଁ ।
ପ୍ରାକ୍ ଜୀବନ
କାହ୍ନୋପାତ୍ରା ଜଣେ ଧନୀ ଗଣିକା ଓ ରାଜନର୍ତ୍ତକୀର ଝିଅ ଥିଲେ ଯାହାଙ୍କର ନାମ ଶମା ବା ଶ୍ୟାମା ଥିଲା ଓ ପନ୍ଧରପୁର ନିକଟସ୍ଥ ମଙ୍ଗଲବେଧା (Mangalvedha) ସ‌ହରରେ ବାସ କରୁଥିଲେ ଯେଉଁଠାରେ ବିଠୋବାଙ୍କ ମୂଖ୍ୟ ମନ୍ଦିର ଅବସ୍ଥିତ ଥିଲା । କାହ୍ନୋପାତ୍ରାଙ୍କ ବ୍ୟତୀତ ଅନ୍ୟ ଦୁଇ ଜନ ବର୍କାରି ସନ୍ଥ ଚୋଖମେଲା (Chokhamela) ଓ ଦାମାଜୀ (Damaji) ମଧ୍ୟ ମଙ୍ଗଲବେଧାରେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । କାହ୍ନୋପାତ୍ରାଙ୍କ ପିତା ବିଷୟରେ ଶମା ନିଶ୍ଚିତ ନଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଟାଉନର ମୁଖିଆ ସଦାଶିବ ମାଲଗୁଜର ତାଙ୍କ ପିତା ହୋଇଥିବା ସନ୍ଦେହ କରନ୍ତି । କାହ୍ନୋପାତ୍ରା ତାଙ୍କ ମାତାଙ୍କର ଉଆସ ଭଳି ଗୃହରେ ବାଲ୍ୟକାଳ କଟେଇଥିଲେ କିନ୍ତୁ ମାତାଙ୍କର ବୃତ୍ତି ଯୋଗୁ ସାମାଜିକ ପ୍ରତିଷ୍ଠା ନିମ୍ନ ଧରଣର ଥିଲା ।
ଅତି ପିଲାଦିନରୁ କାହ୍ନୋପାତ୍ରା ନୃତ୍ୟ ଓ ଗୀତରେ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିଥିଲେ ଓ ଭବିଷ୍ୟତରେ ସେ ତାଙ୍କ ମାତାଙ୍କ ପେଷାରେ ଯୋଗଦାନ କରିବା ନିମନ୍ତେ ସେହି ଶିକ୍ଷା ଦିଆଯାଉଥିଲା । ସେ ଅତି ପ୍ରତିଭାଶାଳୀ ନର୍ତ୍ତକୀ ଓ ଗାୟିକା ଥିଲେ । ତାଙ୍କର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ମେନ‌କା ଅପ୍‌ଶରା (apsara) ସ‌ହିତ ତୁଳନୀୟ ଥିଲା । କାହ୍ନୋପାତ୍ରାଙ୍କୁ ଶମା ଏକ ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇ ବାଦଶାହ ପାଖକୁ ଯିବାକୁ ଉପଦେଶ ଦେଲେ ଓ ସେଠାକୁ ଗଲେ ବାଦଶାହ ତାଙ୍କୁ ଅର୍ଥ ତ‌ଥା ଆଭୂଷଣରେ ଭରି ଦେଇ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟକୁ ଆହୁରି ଶାଣିତ କରିଦେବେ ବୋଲି କ‌ହିଲେ କିନ୍ତୁ କାହ୍ନୋପାତ୍ରା ଏହି ପ୍ରସ୍ଥାବକୁ ମନା କରିଦେଲେ । ପରମ୍ପରାଗତ କାହାଣୀରେ କାହ୍ନୋପାତ୍ରା ତାଙ୍କଠାରୁ ଅଧିକ ସୁନ୍ଦର ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କୁ ବିବାହ କରିବାକୁ କ‌ରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ଥିଲେ । ପଣ୍ଡିତ ତାରା ଭାବଲକର କଥା ଅନୁସାରେ ବିବାହ କରିବାକୁ କାହ୍ନୋପାତ୍ରାଙ୍କୁ ମନା କରାଯାଇଥଲେ ଯେହେତୁ ସେ ଜଣେ ଗଣିକାର କନ୍ୟା ଥିଲେ ଓ ସେମାନଙ୍କୁ ବିବାହ ମନା ଥିଲା ।
ଅଧିକାଂଶ ସମାଚାର ଅନୁସାରେ କାହ୍ନୋପାତ୍ରା ଗଣିକା ଜୀବନ‌କୁ ଘୃଣା କରୁଥିଲେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ସେହି ବୃତ୍ତିକୁ ନିଆଯାଇଥିଲା, ଓ ଅନ୍ୟ କେତେକଙ୍କ ମତରେ କାହ୍ନୋପାତ୍ରା ଦୃଢ଼ ଭାବରେ ଗଣିକା ହେବାକୁ ନାସ୍ତି କରିଥିଲେ । ଆଉ ମଧ୍ୟ କେତେକ ଲେଖକ ବିଶ୍ୱାସ କରନ୍ତି ଯେ ସେ ଗଣିକା ଭାବରେ କାମ କରିଥିଲେ ।
ଭକ୍ତି ମାର୍ଗରେ
କାହ୍ନୋପାତ୍ରାଙ୍କର କଥିତ ପିତା ସଦାଶିବ ମାଲଗୁଜର ତାଙ୍କର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ କଥା ଶ୍ରବଣ କରି ତାଙ୍କ ନୃତ୍ୟ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିଥିଲେ କିନ୍ତୁ କାହ୍ନୋପାତ୍ରା ମନାକରିଦେଲେ । ତେଣୁ ଶମା ଓ କାହ୍ନୋପାତ୍ରାଙ୍କୁ ସଦାଶିବ ବାରମ୍ବାର ହଇରାଣ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ । କାହ୍ନୋପାତ୍ରା ତାଙ୍କର ନିଜ କନ୍ୟା ‌କ‌ହିବା ସତ୍ତ୍ୱେ ସଦାଶିବ ଶମାଙ୍କୁ ବିଶ୍ୱାସ କଲେନାହିଁ । ଏହିଭଳି ହଇରାଣ କରିବାରୁ ଶମାଙ୍କର ଧନ ସରିବାକୁ ଲାଗିଲା । ଅବଶେଷରେ ଶମା ହାରିଯାଇ ସଦାଶିବଙ୍କୁ କ୍ଷମା ମାଗିଲେ ଓ ତାଙ୍କ ପାଖକୁ କାହ୍ନୋପାତ୍ରାଙ୍କୁ ପଠେଇବାକୁ ରାଜିହେଲେ । କିନ୍ତୁ କାହ୍ନୋପାତ୍ରା ଏକ ଚାକରାଣୀ ଛଦ୍ମ ବେଶରେ ପନ୍ଧରପୁର ତ୍ୟାଗ କରି ଚାଲିଗଲେ ।
କେତେକ କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁସାରେ କାହ୍ନୋପାତ୍ରାଙ୍କୁ ଭକ୍ତିମାର୍ଗରେ ନେଇଯିବାର ଶ୍ରେୟ ହାଉସା ନାମକ ଏକ ବର୍କାରିଙ୍କୁ ଦିଆଯାଏ । ଅନ୍ୟ କେତେକ ସମାଚାର ଅନୁସାରେ କାହ୍ନୋପାତ୍ରାଙ୍କ ଘର ପାଖ ଦେଇ ବିଠୋବାଙ୍କ ପାଖକୁ ପନ୍ଧରପୁର ଯାଉଥିବା ବର୍କାରିଙ୍କୁ ଶ୍ରେୟ ଦିଆଯାଏ । ଅନ୍ୟ ଏକ କାହାଣୀ ଅନୁସାରେ ଏକ ବର୍କାରୀ ପଥଚାରୀଙ୍କୁ ସେ ବିଠୋବାଙ୍କ ବିଷୟରେ ପ୍ରଶ୍ନ କରିଥିଲେ । ବର୍କାରୀ କ‌ହିଲେ, "ବିଠୋବା ଅତି ଦୟାଳୁ, ଦାନୀ, ସୁନ୍ଦର ଓ ନିଷ୍କଳଙ୍କ, ତାଙ୍କର ମ‌ହିମା ଅବର୍ଣ୍ଣନୀୟ ଓ ତାଙ୍କର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ମୀଙ୍କ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟଠାରୁ ମଧ୍ୟ ଅଧିକ ।" କାହ୍ନୋପାତ୍ରା ପ୍ରଶ୍ନ କଲେ, "ସେ ମୋତେ ଶିଷ୍ୟା ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରିବେକି ?" ଆଶ୍ୱାସନା ଦେଇ ବର୍କାରୀ ତାଙ୍କୁ କ‌ହିଲେ, ସେ ଯେପରି ଚାକରାଣୀ କୁବଜୀକୁ (Kubja) ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ, ସେହିଭଳି ଗ୍ରହଣ କରିନେବେ । ହିନ୍ଦୁ ପୁରାଣରେ କଂସର ଚାକରାଣୀ ଥିଲା କୁବଜୀ ଯେଉଁ କଂସକୁ ତାଙ୍କର ଭଣଜା କୃଷ୍ଣ ହତ୍ୟା କରିବା କଥା ଭବିଷ୍ୟବାଣୀ ହୋଇଥିଲା । ମଥୁରାରେ କୃଷ୍ଣଙ୍କୁ ଚନ୍ଦନ ଓ କେଶର ଦେଇ କୁବଜୀ ସ୍ୱାଗତ କରିଥିଲେ ଓ ପ୍ରତିବଦଳରେ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ସୁନ୍ଦରୀ ଯୁବତୀରେ ପରିବର୍ତ୍ତିତ କରିଦେଇଥିଲେ । ନିମ୍ନ ମହତ୍ୱ ଥିବା କୁବଜୀ ନିଜକୁ ସମର୍ପଣ କରିଦେବାରୁ କୃଷ୍ଣ ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେହିଭଳି ଅଜାମିଳ ଓ ଦଳିତ ସନଥ ଚୋଖମେଳଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେହି ଆଶ୍ୱାସନାରେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇ ସେ ପନ୍ଧରପୁର ଯିବାକୁ ନିଶ୍ଚିତ କଲେ । ଏହି ସଂସ୍କରଣରେ ସଦାଶିବ ନଥିଲେ ଓ କାହ୍ନୋପାତ୍ରା ତୁରନ୍ତ ବିଠୋବାଙ୍କ ପ୍ରାର୍ଥନା କରି କରି ଓ ମାତାଙ୍କୁ ଅନୁଗାମିନୀ କରି ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ବର୍କାରିମାନଙ୍କ ସ‌ହିତ ପନ୍ଧରପୁର ଚାଲିଗଲେ ।
ବିଠୋବାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ମାତ୍ରେ କାହ୍ନୋପାତ୍ରା ଅଭଙ୍ଗ ଗାଇବାକୁ ଲାଗିଲେ, ତାଙ୍କର ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଇଚ୍ଛା ପୂରଣ ହୋଇଗଲା ଓ ବିଠୋବାଙ୍କର ପାଦପଦ୍ମ ଦର୍ଶନର ଆଶିର୍ବାଦ ପାଇଲେ । ସେ ଯେଉଁ ଅପ୍ରତିମ ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ନିଜ ସ୍ୱାମୀଙ୍କଠାରେ ଦେଖିବାକୁ ଇଚ୍ଛା କରିଥିଲେ ତାହା  ବିଠୋବାଙ୍କ ପାଖରେ ପାଇଲେ । ସେ ନିଜେ ଭଗବାନଙ୍କୁ ବିବାହ କରି ପନ୍ଧରପୁରରେ ବାସ କରିବାକୁ ଲାଗିଲେ । ସମାଜଠାରୁ ବିଚ୍ଛିନ୍ନ ହୋଇ ରହିଲେ । ଗୋଟିଏ କୁଡ଼ିଆରେ ହାଉସା ସ‌ହିତ ବାସ କରି ଏକ ସାଧ୍ୱୀ ଜୀବନ ଯାପନ କଲେ । ବିଠୋବା ମନ୍ଦିରରେ ସେ ଗୀତ ଗାଇ ନୃତ୍ୟ କରୁଥିଲେ ଓ ମନ୍ଦିରକୁ ଦୈନିକ ଦୁଇ ଥର ପରିସ୍କାର କରୁଥିଲେ । କୌଣସି ଚାଷୀର ଝିଅ ଭଗବାନଙ୍କ ପ୍ରେମରେ ଅନ୍ଧୁଣୀ ହୋଇ ରହିଛି ବୋଲି ଲୋକମାନେ ବିଶ୍ୱାସ କରି ତାଙ୍କୁ ସତ୍କାର କଲେ । ଏହି ଅବଧିରେ ସେ ଓଭି କବିତା ଗୁଚ୍ଛ ଲେଖି ବିଠୋବାଙ୍କୁ ସମର୍ପଣ କରିଥିଲେ ।
ମୃତ୍ୟୁ
କାହ୍ନୋପାତ୍ରା ବିଠୋବାଙ୍କ ପାଦପଦ୍ମ ପାଖରେ ମୃତ ହୋଇଥିଲେ କିନ୍ତୁ କିପରି ଏହା ହୋଇଥିଲା, ତାହା ଅସ୍ପଷ୍ଟ ଓ ଅଜ୍ଞାତ ଅଛି । ଜନପ୍ରିୟ କାହାଣୀ ଅନୁସାରେ ସେ ବିଠୋବାଙ୍କ ଶରୀରରେ ଲୀନ ହୋଇଯାଇଥିଲେ । ଅନ୍ୟ କାହାଣୀ ଅନୁସାରେ ସେ ଆତ୍ମହତ୍ୟା କରିଥିଲେ ବା ତାଙ୍କୁ ବିଦ୍ରୋହ ଯୋଗୁ ମାରିଦିଆଗଲା ।
ଅଧିକାଂଶ ତ‌ଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ସେ ବିଠୋବାଙ୍କ ପାଦ ପାଖରେ ପଡ଼ିଥିଲେ ଓ ପରେ ତାଙ୍କ ଶେଷ ଇଚ୍ଛା ଅନୁସାରେ ମନ୍ଦିରର ଦକ୍ଷିଣ ପାର୍ଶରେ ତାଙ୍କର ଏକ ସମାଧି ତିଆରି କରାଯାଇଥିଲା । କେତେକ ତ‌ଥ୍ୟ ଅନୁସାରେ ପାଖରେ ଥିବା ଭୀମ ନ‌ଦୀରେ ବନ୍ୟା ଆସି ମନ୍ଦିରକୁ ଜଳମଗ୍ନ କରିଥିଲା ଓ କାହ୍ନୋପାତ୍ରାଙ୍କୁ ନେବା ପାଇଁ ଆସିଥିବା ସମସ୍ତ ସୈନିକମାନଙ୍କୁ ଭସେଇନେଇଥିଲା । ତା'ପର ଦିନ ତାଙ୍କ ମର ଶରୀରକୁ ଗୋଟିଏ ପ୍ରସ୍ତର ପାଖରେ ପଡ଼ିଥିବା ଦେଖାଗଲା । ସମସ୍ତ ସଂସ୍କରଣ ଅନୁସାରେ ଗୋଟିଏ ତାଙ୍କର ସମାଧି ସ୍ଥାନରେ ଗୋଟିଏ ତରତି ଗଛ ଆପେ ଉଠିଥିଲା ଯାହାକୁ ତୀର୍ଥ ଯାତ୍ରୀମାନେ କାହ୍ନୋପାତ୍ରା ସ୍ମରଣରେ ପୁଜା କରନ୍ତି । ମହିପତିଙ୍କ ଲେଖା ଭକ୍ତିବିଜୟରେ ମୃତ୍ୟୁ ଓ ସମାଧି ପରେ ମଧ୍ୟ କାହାଣୀ ଆହୁରି ଆଗକୁ ଯାଇଛି । ମନ୍ଦିରର ପୁଜାରୀଙ୍କୁ ବେଇମାନୀ ଅପରାଧାର ଆରେଷ୍ଟ କରାଯାଇଥିଲା । ତାଙ୍କୁ ବାଦଶାହଙ୍କ କଚେରୀକୁ ନିଆଯାଇଥିଲା ଯେଉଁଠାରେ ସେ ରାଜାଙ୍କୁ ଗୋଟିଏ ନଡ଼ିଆ ଦେଲେ ଯାହା ଗୋଟିଏ ବାଳ ମାତ୍ର ଥିଲା । ସେହି ବାଳ ବିଠୋବାଙ୍କର ବୋଲି ପୁଜାରୀ କ‌ହିଲେ । ଏହା ପରେ ବାଦଶାହ ନିଜେ ପନ୍ଧରପୁର ଗଲେ ଓ ସେଠାରେ ବିଠୋବା ତାଙ୍କୁ ଦର୍ଶନ ଦେଇଥିଲେ । କାହ୍ନୋପାତ୍ରା ଏକ ମାତ୍ର ମାନବ ଯାହାର ସମାଧି ବିଠୋବା ମନ୍ଦିର ପ୍ରାଙ୍ଗଣରେ ଅଛି । କାହ୍ନୋପାତ୍ରାଙ୍କ ବ୍ୟତୀତ ଆଉ ଜଣେ ସନ୍ଥ କବି ନାମଦେବ (Namdev) ମଧ୍ୟ ମନ୍ଦିର ପ୍ରବେଶ ଦ୍ୱାର ପାଖରେ ଥିବା ପାହାଚ ଉପରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିଲେ ।
କାଳ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ
କାହ୍ନୋପାତ୍ରାଙ୍କର ଜନ୍ମ ଓ ମୃତ୍ୟୁ ତାରିଖ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରିବାକୁ ଅନେକ ଐତିହାସିକ ଚେଷ୍ଟା କରିଛନ୍ତି । ଏହ ହିସାବ ଅନୁସାରେ ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ପ୍ରାୟ ୧୪୨୮ରେ ହୋଇଥିଲା ଯେତେବେଳେ ବିଦାରର ବାହାମନି ରାଜାଙ୍କ ସମୟରେ ହୋଇଥିଲା ଯେହେତୁ କାହ୍ନୋପାତ୍ରାଙ୍କ କାହାଣୀରେ ରାଜାଙ୍କ କଥା ଉଲ୍ଲେଖ ହେଉଥିଲା କିନ୍ତୁ ରାଜାଙ୍କର ନାମ ଉଲ୍ଲେଖ ହେଉନଥିଲା । ପାୱାରଙ୍କ ହିସାନରେ ସନ ୧୪୮୦ରେ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ହୋଇଥିଲା । କେତେକ ୧୪୪୮, ୧୪୬୮ ବା ୧୪୭୦ ମତ ଦିଅନ୍ତି; କେତେକ ୧୫ଶ ଶତାବ୍ଦୀ ମତ ଦିଅନ୍ତି ଓ କ୍ୱଚିତ ୧୩ଶ ବା ୧୬ଶ ଶତାବ୍ଦୀର ମତ ଦିଅନ୍ତି ।     ଜେଲ୍ଲିଓଟ ମତ ଅନୁସାରେ ସେ ସନ୍ତକବି ଚୋଖାମେଲା ୧୪ ଶତାବ୍ଦୀର ଓ ନାମଦେବ (Namadeva) ମତ ଅନୁସାରେ ୧୨୭୦ରୁ ୧୩୫୦ ମଧ୍ୟରେ ହୋଇପାରେ ।
ବାହ୍ୟ ଲିଙ୍କ
ଶ୍ରେଣୀ:ନୃତ୍ୟ ଶ୍ରେଣୀ:ସାହିତ୍ୟିକ
ସିନ୍ଧୁସ୍ନାନ ବିଷ୍ଫୋଟ
ଅଧିକାଂଶ ଘଟଣା ସମୁଦ୍ରରେ ପହଁରିବା ପରେ ଘଟିଥାଏ । ଅନ୍ତର୍ନିହିତ କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଣାଳୀରେ ଆରମ୍ଭରୁ ଏକ ବିଷାକ୍ତ ପଦାର୍ଥ ଅନ୍ତର୍ଭୂକ୍ତ ଥିବା ଜଣାଯାଏ ଏବଂ ପରେ ଆଲର୍ଜି ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ଦେଖାଯାଏ । ଏହା ଲୋକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ବ୍ୟାପେ ନାହିଁ । ରୋଗ ନିର୍ଣ୍ଣୟ ସାଧାରଣତଃ ଲକ୍ଷଣ ଉପରେ ଆଧାରିତ ହୁଏ । ସନ୍ତରଣକାରୀଙ୍କର ଗଲୁ ରୋଗରେ ଏହିପରି ସମାନ ଅବସ୍ଥା  ଦେଖାଯାଏ ।
ଏହି ରୋଗ ଚିକିତ୍ସାରେ ହାଇଡ୍ରୋକର୍ଟିଜୋନ କିମ୍ବା କ।ଲାମିନ ଲୋସନ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରେ । ନନଷ୍ଟେରଏଡାଲ ଆଣ୍ଟି-ଇନ୍‌ଫ୍ଲାମେଟୋରୀ ଔଷଧ ଏବଂ ଆଣ୍ଟିହିଷ୍ଟାମିନ ମଧ୍ୟ ସାହାଯ୍ୟ କରିପାରେ । ଜଳାଶୟରୁ ବାହାରିବା ପରେ ଭଲ ସମୁଦ୍ର ଜଳ ସହିତ ଧୋଇବାଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିଷେଧ ହୋଇପାରେ । ବାରମ୍ବାର ସିନ୍ଧୁ ସ୍ନାନ କଲେ ଖରାପ ଲକ୍ଷଣ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ ।
ଅଧିକାଂଶ ଘଟଣା ଉଷ୍ମ କଟିବନ୍ଧ ଓ ଉପ ଉଷ୍ନ କଟିବନ୍ଧ ଅଞ୍ଚଳରେ ଘଟିଥାଏ; ଯଦିଓ ନ୍ୟୁୟର୍କ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଉତ୍ତର ଦିଗ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ହୋଇଥିବା ମାମଲା ରିପୋର୍ଟ ହୋଇଛି । ପିଲାମାନେ ଅଧିକ ଗୁରୁତର ଭାବରେ ପ୍ରଭାବିତ ହୋଇପାରନ୍ତି । ପ୍ରଥମେ ୧୯୪୯ ମସିହାରେ ଏହି ଅବସ୍ଥାକୁ ବର୍ଣ୍ଣନା କରାଯାଇଥିଲା । ସମୁଦ୍ର ଉକୁଣୀ ଯୋଗୁ ଏହା ହୁଏ ନାହିଁ ଯେହେତୁ ଏହା କେବଳ ମାଛମାନଙ୍କୁ ପ୍ରଭାବିତ କରେ ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମେହେର
ଲକ୍ଷ୍ମୀ ମେହେର (ଜନ୍ମ ୬ ଜୁଲାଇ ୧୯୬୭) ଜଣେ ଭାରତୀୟ କଳାକାର ଓ ସମାଜସେବୀ । ସେ ତାଙ୍କର ଓଡ଼ିଶା ପଟ୍ଟଚିତ୍ର ପାଇଁ ପ୍ରସିଦ୍ଧ ।
ଆଦ୍ୟ ଜୀବନ ଓ ପ୍ରଚ୍ଛଦପଟ
ସେ ଓଡ଼ିଶାର ସୁବର୍ଣ୍ଣପୁର ଜିଲ୍ଲାର ତାଭରା ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମ ହୋଇଥିଲେ ଓ ବର୍ତ୍ତମାନ ବଲାଙ୍ଗୀରରେ ରହୁଛନ୍ତି । ସେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ କଳାକାର ପଦ୍ମଶ୍ରୀ କୈଳାସ ଚନ୍ଦ୍ର ମେହେରଙ୍କ ପତ୍ନୀ । ତାଙ୍କର ଦୁଇଟି ପୁଅ ପ୍ରକାଶ ମେହେର, ଜୟନ୍ତ ମେହେର ଓ ଝିଅ ମନୀଷା ମେହେର । ସେମାନେ ସମସ୍ତେ ଓଡ଼ିଶାର ପଟ୍ଟଚିତ୍ର ପାଇଁ ନିଜର ଅବଦାନ ହେତୁ ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ସନ୍ମାନିତ ।
ବୃତ୍ତି
ବିବାହ ପରେ ୧୮ ବର୍ଷ ବୟସରୁ ସେ ଚିତ୍ର ପ୍ରତି ଧ୍ୟାନ ଦେଇଥିଲେ । ସେ ତାଙ୍କ ସ୍ୱାମୀଙ୍କ ତତ୍ତ୍ୱାବଧାନରେ ନିଜର ଚିତ୍ରକଳା କରିଥିଲେ । ବର୍ତ୍ଚମାନ ୩ ଦଶନ୍ଧୀ ହେବ ପାରମ୍ପାରିକ ଚିତ୍ରକଳାରେ ନିଜର ଦକ୍ଷତା ପ୍ରତିପାଦନ କରିଆସୁଛନ୍ତି । ସେ ଚିତ୍ରକଳା ତାଲିମ କେନ୍ଦ୍ର ଇଣ୍ଡିଆନ୍ ଆର୍ଟ୍ ଏଣ୍ଡ୍ କ୍ରାଫ୍ଟ୍ ଏକାଡ଼େମୀ ଫର୍ ୱିମେନ୍ ସହ ମଧ୍ୟ ଜଡ଼ିତ । ବର୍ତ୍ତମାନ ସେ ଜଣେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କଳାକାର ଓ ବିଭିନ୍ନ ସରକାରୀ ଯୋଜନା ଯଥା: ଗୁରୁ ଶିଷ୍ୟ ପରମ୍ପରା ଅଣ୍ଡର ଏଚ୍ ଆର୍ ଡି ସ୍କିମ୍ ଓ ସ୍କିମ୍ ସି ଜରିଆରେ କେବିକେ ଅଞ୍ଚଳରେ ଯୁବ କଳାକାରମାନଙ୍କୁ ଦକ୍ଷତା ତାଲିମ ଦେଉଛନ୍ତି ।
ଶ୍ରୀମତୀ ମେହେର୍ ତାଙ୍କ ଜୀବନ ଭିତରେ ଦେଶ ସାରା ବିଭିନ୍ନ ହସ୍ତକଳା ପ୍ରଦର୍ଶନୀ କରିଛନ୍ତି ଓ ତାଙ୍କର ଚିତ୍ରକଳା କଳାପ୍ରିୟ, ଭିଆଇପି ଓ ପ୍ରଦର୍ଶନୀ ପ୍ରଦର୍ଶକଙ୍କଦ୍ୱାରା ପ୍ରଶଂସିତ ହୋଇଛି । କଳା ପାଇଁ ନିଜ ପ୍ରତିବଦ୍ଧତା ପାଇଁ ସେ ୨୦୦୫ରେ ଭାରତର ରାଷ୍ଟ୍ରପତିଙ୍କଠାରୁ ଜାତୀୟ ସମ୍ମାନ ମାଷ୍ଟର୍ କ୍ରାଫ୍ଟ୍‌ସମ୍ୟାନ୍ ଓ ୧୯୯୦ରେ ଓଡ଼ିଶାର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀଙ୍କଠାରୁ ରାଜ୍ୟ ପୁରସ୍କାର ପାଇଥିଲେ ।
ଲିଓନାର୍ଡୋ ଦା ଭିନ୍‌ସି
ଲିଓନାର୍ଡୋ ଦା ଭିନ୍‌ସି (Leonardo di ser Piero da Vinci: Italian pronunciation: [leoˈnardo da vˈvintʃi]  pronunciation (help•info); 15 April 1452 – 2 May 1519, Old Style) ଜଣେ ଇତାଲିୟ ବ୍ୟକ୍ତି ଥିଲେ ଓ ଏକା ଧାରରେ ଜଣେ ଚିତ୍ରକର, ସ୍ଥପତି, ଆର୍କିଟେକ୍ଟ, ସଙ୍ଗୀତଜ୍ଞ, ଗଣିତଜ୍ଞ, ଯନ୍ତ୍ରୀ  (ଇଞ୍ଜିନିଅର), ଉଦ୍ଭାବକ, ଶରୀର ଗଠନ ବିଶେଷଜ୍ଞ (ଆନାଟମିଷ୍ଟ), ଭୂତତ୍ତ୍ୱବିଦ (ଜେଓଲୋଜିଷ୍ଟ), କାର୍ଟୋଗ୍ରାଫର, ଉଭିଦବିଜ୍ଞାନୀ ଓ ଲେଖକ ଥିଲେ । ସେ ଅତ୍ୟଧିକ କୌତୁହଳି ଓ ଅନୁସନ୍ଧିତ୍ସୁ ଥିଲେ । ତାଙ୍କୁ ରେନାସାଁ ମଣିଷ ବା ଅତୃପ୍ତ କୌତୁହଳି ଓ ଅତ୍ୟଧିକ ଉଦ୍ଭାବନୀ ଚିନ୍ତାଧାରା ସମ୍ପର୍ଣ୍ଣ କୁହାଯାଉଥିଲା । ତାଙ୍କୁ ସର୍ବକାଳୀନ ଶ୍ରେଷ୍ଠ ଚିତ୍ରକର ଓ ବିବିଧ କଳାସମ୍ପର୍ଣ୍ଣ ମଣିଷ କୁହାଯାଏ । ଐତିହାସିକ ହେଲେନ ଗାର୍ଡନରଙ୍କ ମତରେ ତାଙ୍କ ଭଳି ଅନୁସନ୍ଧାନ ଆଗ୍ରହୀ ସଂସାରରେ ଅଦ୍ୱିତୀୟ ଓ ଅବିଦିତ । ତାଙ୍କର ମନ personality ସେ ଅତିମାନବୀୟ ଥିଲେ ତଥା ସେ ନିଜେ mysterious ଓ remote ଥିଲେ । ମାର୍କୋ ରୋଷୀ ମତରେ ଲିୟନାର୍ଡୋଙ୍କ ବିଷୟରେ ବହୁତ ଜିଜ୍ଞାସା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ତତ୍ତ୍ୱାନୁମୋଦିତ ଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଦୃଷ୍ଟିରେ ସଂସାର ରହସ୍ୟମୟ ନ ହୋଇ ତାତ୍ୱିକ ଥିଲା । ତାଙ୍କର କର୍ମ ପଦ୍ଧତି ସେ ଯୁଗ ନିମନ୍ତେ ଅସାଧାରଣ ଥିଲା । ଫ୍ଲୋରେନ୍ସ ଇଲାକାର ଭିନ୍ସିଠାରେ ନୋଟାରି କାମ କରୁଥିବା ପିଏରୋ ଡା ଭିନ୍ସି ଓ ଚାଷୀ ପରିବାରର ଲଳନା କାଟେରିନାଙ୍କ ଔରସରୁ ସେ ଜନ୍ମ ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ଫ୍ଲୋରେନ୍ସର ବିଖ୍ୟାତ ଚିତ୍ରକର ଭେରୋଛିଓଙ୍କର ଷ୍ଟୂଡିଓରେ ସେ ଶିକ୍ଷା ଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ମିଲାନର ଲୁଡୋଭିକୋ ଇଲ ମୋରୋଙ୍କ ସାଙ୍ଗରେ ତାଙ୍କର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ କର୍ମମୟ ଜୀବନ ବିତିଥିଲା । ପରେ ସେ ରୋମ, ବୋଲୋନା ଓ ଭେନିସରେ କାମ କରିଥିଲେ । ଶେଷ ଜୀବନରେ ସେ ଫ୍ରାନ୍ସରେ ରହିଥିଲେ । ଲିଓନାର୍ଡୋ ପ୍ରଥମେ ଚିତ୍ରକର ଭାବରେ ସୁଖ୍ୟାତି ପାଇଥିଲେ ଓ ଏବେ ବି ପାଉଛନ୍ତି । ତାଙ୍କର କୃତି ମଧ୍ୟରେ ‘ମୋନାଲିସା’ ଚିତ୍ର ସବୁଠାରୁ ଅଧିକ ବିଖ୍ୟାତ ।  ଧର୍ମ ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ଚିତ୍ର ଦି ଲାଷ୍ଟ ସପର (The Last Supper) ସର୍ବକାଳୀନ ସର୍ବାଧିକ ପୁନରୁତ୍ପନ୍ନ (reproduced) ଚିତ୍ର ଭାବେ ପ୍ରସିଦ୍ଧି ଲାଭ କରିଛି । ଏଭଳି ପ୍ରସିଦ୍ଧି ପାଖକୁ କେବଳ ମାଇକେଲଆଞ୍ଜେଲୋଙ୍କର ଦି କ୍ରିଏସନ ଅଫ ଆଡାମ ଚିତ୍ର ଆସିଛି । ତାଙ୍କର ଭିଟୃଭିଆନ ମ୍ୟାନ ଚିତ୍ର ସାଂସ୍କୃତିକ ଆଇକନ ଭାବରେ ପ୍ରସିଦ୍ଧ । ଏହି ଚିତ୍ରକୁ ମୁଦ୍ରା, ପାଠ୍ୟ ପୁସ୍ତକ ଓ ଟି-ସାର୍ଟମାନଙ୍କରେ ଅଙ୍କା ଯାଉଥିଲା । ତାଙ୍କର ଅଙ୍କିତ ମାତ୍ର ପନ୍ଦରଟି ଚିତ୍ର ରହିଛି । ଏତେ ଅଳ୍ପ ସଂଖ୍ୟାର କାରଣ ହେଲା ସେ ସର୍ବଦା ନୂଆ ନୂଆ ପରୀକ୍ଷା ନିରୀକ୍ଷା କରୁଥିଲେ । ତଥାପି ଏହି ସ୍ୱଳ୍ପ ସଂଖ୍ୟକ ଚିତ୍ର ସହ ତାଙ୍କର ଟିପା ଖାତାରେ ଲିଖିତ ଓ ଅଙ୍କିତ ଚିତ୍ର, ବୈଜ୍ଞାନିକ ଚିତ୍ର, ତାଙ୍କର ପେଣ୍ଟିଙ୍ଗ ବିଷୟରେ ଚିନ୍ତାଧାରା ପରବର୍ତ୍ତୀ ପିଢୀକୁ (genetation) ଦାନ କରିଥିଲା ଯାହାକି କେବଳ ମାଇକେଲଆଞ୍ଜେଲୋ ସହ ସମକକ୍ଷ ଥିଲା । ଲିୟନାର୍ଡୋ ତାଙ୍କର ଟେକ୍ନୋଲୋଜିକାଲ ଦକ୍ଷତା ନିମନ୍ତେ ପୂଜ୍ୟ । ସେ ଉଡନ୍ତା ମେସିନ, ଟ୍ୟାଙ୍କ, ସୌର ଶକ୍ତି, ଡବଲ ହଲ (ଜଳ ଯାହାଜର ନିମ୍ନ ଅଂଶ) ଓ ମିଶାଣ ଯନ୍ତ୍ର ଇତ୍ୟାଦିର ଧାରଣା ଓ ପ୍ଳାନ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଜୀବଦ୍ଦଶାରେ ଏ ସମସ୍ତ ଉଦ୍ଭାବନ ପ୍ରାଥମିକ ସ୍ତରରେ ରହିଲା ଓ ସଂପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ପାରିଲା ନାହିଁ, କିନ୍ତୁ ସିଲେଇ ମେସିନର ବବିନ ଓ ଟେନସାଇଲ ଶକ୍ତି ମାପିବା ଯନ୍ତ୍ର ସେତେବେଳେ କାର୍ଯ୍ୟରେ ଲାଗିଥିଲା । ଶରୀର ଗଠନ, ସିଭିଲ ଇଂଜିନିଯରିଂ, ଅପଟିକ ଓ ହାଇଡ୍ରୋଡାଇନାମିକ୍ସ ବିଷୟମାନଙ୍କରେ ଅନେକ ନୂତନ ତଥ୍ୟ ଆବିଷ୍କାର କରିଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ସେ ସମସ୍ତ ଛପେଇ ନ ଥିବାରୁ ପରବର୍ତ୍ତୀ କାଳର ବିଜ୍ଞାନରେ କୌଣସି ପ୍ରଭାବ ଛାଡି ନ ଥିଲା ।
ପିଲାଦିନ, ୧୪୫୨-୬୬
ଲିଓନାର୍ଡୋ ୧୫ ଏପ୍ରିଲ ୧୪୫୨ ମସିହାରେ ଭିନ୍‌ସି ସ୍ଥାନର ଟୁସ୍କାନ ଟାଉନରେ ରାତିର ତୃତୀୟ ଘଣ୍ଟାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ (ସେତେବେଳର ଗଣନା ଅନୁସାରେ) |group="nb"}} in the Tuscan hill town of Vinci, in the lower valley of the Arno River in the territory of the Medici-ruled Republic of Florence. । ତାଙ୍କର ପିତା ମାତା ବିବାହ କରି ନ ଥିଲେ । ପିତାଙ୍କ ନାମ ମେସର ପିଏରୋ ଫ୍ରୁଓସିନୋ ଦି ଅଣ୍ଟୋନିଓ ଦା ଭିନ୍‌ସି ( Messer Piero Fruosino di Antonio da Vinci) ଥିଲା ଓ ମାତାଙ୍କ ନାମ କାଟେରିନା ଥିଲା । ତାଙ୍କର ନାମ ସହ ସାଙ୍ଗିଆ ନ ଥିଲା । ତାଙ୍କର ଜନ୍ମ ସମୟର ନାମ ଥିଲା ଲିଓନାର୍ଡୋ ଡି ସର ପିଏରୋ ଦା ଭିନସି ଯାହାର ଅର୍ଥ "ଲିଓନାର୍ଡୋ, ଭିନସିର ମେସର ପିଏରୋଙ୍କର ପୁତ୍ର ( "Lionardo di ser Piero da Vinci", meaning "Leonardo, (son) of (Mes)ser Piero from Vinci"), ସର ଶବ୍ଦର ଅର୍ଥ ଭଦ୍ରଲୋକ ।
ତାଙ୍କର ପିଲାଦିନ ବିଷୟରେ ବିଶେଷ ତଥ୍ୟ ନାହିଁ । ଜୀବନର ପ୍ରଥମ ପାଞ୍ଚ ବର୍ଷ ସେ ମାତାଙ୍କ ସହ ହାମଲେଟ ଅଫ ଆଞ୍ଚିଆନା ସ୍ଥାନରେ କଟେଇଥିଲେ । ପରେ ୧୪୫୭ ପରଠାରୁ ସେ ପିତା, ବଡ଼ବାପା ଓ ମାମୁଁଙ୍କ ସହ ରହିଥିଲେ । ପିତା ୧୬ ବର୍ଷିଆ ଝିଅ ଆଲ୍‌ବିଏରାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ ଯିଏ ଲିଓନାର୍ଡୋଙ୍କୁ ଭଲ ପାଉଥିଲେ କିନ୍ତୁ ଆଲ୍‌ବିଏରା ଅକାଳ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କଲେ । ଲିଓନାର୍ଡୋଙ୍କୁ ୧୬ ବର୍ଷ ବୟସ ହୋଇଥିଲା ବେଳେ ତାଙ୍କର ପିତା ଫ୍ରାନ୍ସେସ୍କା ନାମ୍ନୀ ଜଣେ କୋଡ଼ିଏ ବର୍ଷ ବୟସ୍କା ମହିଳାଙ୍କୁ ବିବାହ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ପିତା ତୃତୀୟ ଓ ଚତୁର୍ଥ ବିବାହ ବେଳେ ନ୍ୟାୟ ସଙ୍ଗତ ପିଲାଙ୍କ ପିତା ହୋଇଥିଲେ ।
ଲାଟିନ ଓ ଜ୍ୟାମିତିରେ ଲିଓନାର୍ଡୋ ଅଣ ପାରମ୍ପରିକ ଶିକ୍ଷା ଲାଭ କରିଥିଲେ । ପିଲା ଦିନର ଦୁଇଟି ଘଟଣା ସେ ଲିପିବଦ୍ଧ କରିଥିଲେ । ପ୍ରଥମ: ଗୋଟିଏ କଳା କାଇଟ ଚଢ଼େଇ ଆକାଶରୁ ଖସି ତାଙ୍କର cradle ଉପରେ ଉଡି ବୁଲିଲା ଓ ତାର ଲାଞ୍ଜ ତାଙ୍କର ମୁହଁରେ ଘଷି ହୋଇଥିଲା । ଏହାକୁ ଏକ ଖରାପ ପୁର୍ବାଭାସ ଧରାଯାଉଥିଲା । ଦ୍ୱିତୀୟ ଘଟଣା: ଗୋଟିଏ ପାହାଡରେ ସେ ଗୋଟିଏ ଗୁମ୍ଫା ଆବିଷ୍କାର କଲେ ଓ ସେଥିରେ ଦାନବ ଥିବ ଭାବି ଭୀଷଣ ଡରିଯାଇଥିଲେ । ପିଲା ଦିନେ ଐତିହାସିକ ଭାବନାରେ ତାଙ୍କର ସମୟ କଟୁଥିଲା । ଷୋଡଶ ଶତାବ୍ଦୀ ଜୀବନୀ ଲେଖକ ବସରି ଲେଖିଛନ୍ତି ଗୋଟିଏ ଚାଷୀ ପିଲା ଗୋଟିଏ ଗୋଲାକାର ଶିଲ୍ଡ କରି ଲିୟନାର୍ଡୋଙ୍କୁ ତା ଉପରେ ଛବି ଆଙ୍କିଦେବାକୁ କହିଲା । ଲିୟନାର୍ଡୋ ତା ଉପରେ ମୁଖରୁ ନିଆଁ ବର୍ଷୁଥିବା ଦାନବ ଚିତ୍ର ଆଙ୍କିଦେଲେ । ଭୟାତୁର ଲିୟନାର୍ଡୋ ତାକୁ ଜଣେ କଳା ବିକ୍ରେତାକୁ ଦେଲେ ଯିଏ ସିଲ୍ଡକୁ ମିଳାନର ଡ୍ୟୁକଙ୍କୁ (Duke of Milan) ବିକ୍ରି କରିଦେଲେ । ଲିୟନାର୍ଡୋ ଅର୍ଥ ଲାଭ କରି ଆଉ ଗୋଟିଏ ଶିଲ୍ଡ ଆଣି ତା ଉପରେ ତୀର ବିଦ୍ଧ ହୃଦୟ ଚିତ୍ର ଆଙ୍କି ସେହି ପିଲାକୁ ଦେଲେ ।
ଭେର୍ରୋଚିଓ କର୍ମଶାଳା, ୧୪୬୬-୭୬
ଲିଓନାର୍ଡୋ ଚଉଦ ବର୍ଷ ବୟସରେ ଚିତ୍ରକର ଆଣ୍ଡ୍ରିଆ ଦି ସିଓନ୍‌ଙ୍କ ଶିଷ୍ୟତ୍ତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କଲେ ଯିଏ ସେତେବେଳେ ଭେର୍‌ରୋଚିଓ ନାମରେ ଜଣାଶୁଣା ଥିଲେ ଫ୍ଲୋରେନ୍ସରେ ତାଙ୍କର କର୍ମଶାଳା ସବୁଠାରୁ ଭଲ ଥିଲା । ସେହି କର୍ମଶାଳାରେ ଶିକ୍ଷାଲାଭ କରିଥିବା ଅନ୍ୟ ବିଖ୍ୟାତ ବ୍ୟକ୍ତିମାନଙ୍କାର ନାମ ଡୋମେନିକୋ ଘିର୍ଲାଣ୍ଡାଇଓ, ପେରୁଜିନୋ, ବୋଟ୍ଟିସେଲି ଓ ଲୋରେଞ୍ଜୋ ଡି କ୍ରେଡି । ଲିଓନାର୍ଡୋ ସେଠାରେ ଉଭୟ ଥିଓରି ଓ ଟେକ୍‌ନିକାଲ୍ ଦକ୍ଷତା ଯଥା ଡ୍ରାଫ୍‌ଟିଙ୍ଗ୍, ରସାୟନ ବିଜ୍ଞାନ, ଧାରୁ ବିଜ୍ଞାନ, ପ୍ଲାସ୍ଟର କାସ୍ଟିଙ୍ଗ, ଚମଡ଼ା କାମ, ମେକାନିକ୍ସ୍, କାଠକାମ, ଡ୍ରଇଂ, ପେଣ୍ଟିଙ୍ଗ, ଖୋଦେଇ ଓ ମଡେଲିଙ୍ଗ ଇତ୍ୟାଦି ଶିଖିଥିଲେ
କର୍ମଶାଳାରେ ଅଧିକାଂଶ ପେଣ୍ଟିଙ୍ଗ କର୍ମଚାରୀଙ୍କଦ୍ୱାରା କରାଯାଉଥିଲା । ବାସାରିଙ୍କ କଥାନୁସାରେ ବିଖ୍ୟାତ 'ଦି ବାପ୍‌ଟିଜ୍ମ ଅଫ୍ କ୍ରାଏସ୍ଟ' ଚିତ୍ରରେ ଥିବା ଯୀଶୁଙ୍କ ରୋବ୍ ଧରିଥିବା ପରୀର ରଙ୍ଗ ଦେବାରେ ଭେରରୋଚିଓଙ୍କୁ ଲିଓନାର୍ଡୋ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ । ଏହା ଏତେ ଉଚ୍ଚକୋଟୀର ହୋଇଥିଲା ଯେ ଭେର୍‌ରୋଚିଓ ତାଙ୍କର ତୁଳୀ ତଳେ ଥୋଇଦେଲେ ଓ ଜୀବନରେ ଆଉ କେବେ ରଙ୍ଗ କଲେ ନାହିଁ । ଚିତ୍ରାକୁ ସୂକ୍ଷ୍ମ ଭାବରେ ଦେଖିଲେ ଲିୟନାର୍ଡୋ ନୂଆ ତକାନିକ ଦେଖାଯାଏ । ମସିହା `୧୭୪୨ରେ ୨୦ ବର୍ଷ ବୟସରେ ସେ ଡାକ୍ତର ଓ କଳାକାରଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ‘ଗିଲ୍ଡ ଅଫ ସେଣ୍ଟ ଲ୍ୟୁକ’ରୁ ମାଷ୍ଟର ସମ୍ମାନ ପାଇଲେ । ତାଙ୍କର ପିତା ତାଙ୍କ ନିମନ୍ତେ କର୍ମଶାଳା ତିଆରି କରିଦେଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ସେ ଭେର୍ରୋଚିଓଙ୍କ ସହ ଏତେ ସୁସମ୍ପର୍କ ରଖିଥିଲେ ଯେ ତାଙ୍କୁ ସେ ସାହାଯ୍ୟ କରିବା ଛାଡି ନ ଥିଲେ । କଲମ କାଳି ସାହାଯ୍ୟରେ ୦୫/୦୮/୧୪୭୩ ମସିହାରେ ଅଙ୍କିତ ଆରନୋ ଭ୍ୟାଲି ତାଙ୍କର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ କୃତି ହିସାବରେ ଗଣାଯାଏ ।
ବ୍ୟବସାୟୀକ ଜୀବନ
ଭେର୍ରୋଚିଓ କର୍ମଶାଳା ଓ ନିଜ ପିତାଙ୍କ ଘର ଲିଓନାର୍ଡୋ ତ୍ୟାଗ କଲେ । ୧୪୭୬ରୁ ୧୪୭୮ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସେ କେଉଁଠାରେ ଥିଲେ ତାହାର ତଥ୍ୟ ମିଳୁନାହିଁ । ଲେଖକ ଆନୋନିମୋ ଗାଡ୍ଡିଆନୋ ଅନୁସାରେ ୧୪୮୦ ମସିହାରେ ଲିଓନାର୍ଡୋ ରହୁଥିଲେ ମେଡିସିଙ୍କ ସାଥିରେ ଓ ଫ୍ଲୋରେନ୍ସର ପ୍ଲାଜ୍ଜା ସାନ୍ ମାର୍କୋରେ କାମ କରୁଥିଲେ । କବି, ଚିତ୍ରକର ଓ ଫିଲୋସୋଫରଙ୍କୁ ନେଇ ଏହି ନିଓପ୍ଲାଟୋନିକ୍ ଏକାଡେମି ମେଡିସିଙ୍କଦ୍ୱାରା ସ୍ଥାପିତ ହୋଇଥିଲା । ୧୪୭୮ ମସିହାରେ ପାଲାଜୋ ଭେସିଓରେ ଥିବା ସେଣ୍ଟ ବର୍ନାର୍ଡ ଚାପେଲରେ ଗୋଟିଏ ଅଲ୍‌ଟାର ପିସ୍ ଓ ୧୪୮୧ ମସିହାରେ ସାଅନ୍ ଡୋନେତୋ ଏ ସ୍କୋପେଟାର ସାଧୁଙ୍କା ନିମନ୍ତେ 'ଆଡୋରେସନ୍ ଅଫ ମାଗି' ଚିତ୍ର ପେଣ୍ଟିଙ୍ଗ କରିବା ନିମନ୍ତେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ । ଲିଓନାର୍ଡୋ କିଛି ଦିନ ପରେ ମିଲାନ ଯିବାରୁ ଏହି 'ଆଡୋରେସନ୍ ଅଫ ମାଗି' ଛିତ୍ର ତିଆରି ବାଧା ପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇ ସମ୍ପୁର୍ଣ୍ଣ ହୋଇ ନ ଥିଲା ।
ମିଲାନରେ ଲିଓନାର୍ଡୋ ୧୪୮୨ରୁ ୧୪୯୯ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କାମ କରିଥିଲେ । ଚିତ୍ର ଭିର୍‌ଜିନ୍ ଅଫ୍ ଦି ରକ୍ସ୍ ଓ ଦି ଲାସ୍ଟ ସପର ତିଆରି କରିବା ନିମନ୍ତେ ନିଯୁକ୍ତ ହୋଇଥିଲେ । ଲୁଡିଭିକୋଙ୍କ ବଦଳରେ ସେ ହଙ୍ଗେରୀ ଯାତ୍ରା କରି ମାଥିଆସ୍ କର୍ନଭିନସ୍‌ଙ୍କ ସହ ସାକ୍ଷାତ କରିଥିଲେ ଓ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ହୋଲି ଫ୍ୟାମିଲି ଚିତ୍ର ଆଙ୍କିଥିଲେ । ୧୪୯୩ରୁ ୧୪୯୫ ମସିହା ମଧ୍ୟରେ ତାଙ୍କର ଟିକସ ଚିଠାରେ କାଟେରିନା ତାଙ୍କ ଉପରେ ନିର୍ଭରଶୀଳ ବୋଲି ଲେଖିଥିଲେ । କାଟେରିନାଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ୧୪୯୫ ମସିହାରେ ହେବା ପରେ ତାଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ହୋଇଥିବା ଖର୍ଚ୍ଚରୁ ସେ ଲିଓନାର୍ଡୋଙ୍କ ମାତା ବୋଲି ଜଣାପଡ଼ିଲା ।
ଲୁଡୋଭିକୋଙ୍କ ଅନେକ ପ୍ରକଳ୍ପରେ ସେ ନିଯୁକ୍ତି ପାଇଥିଲେ । ମିଲାନ କାଥେଡ୍ରାଲର ଗମ୍ବୁଜର ଡିଜାଇନ ତିଆରି କରିଥିଲେ । ଫ୍ରାନ୍‌ସେସ୍କୋ ଫୋର୍ଜାଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ଘୋଡ଼ାରେ ବସିଥିବା ଏକ ବ୍ରୋଞ୍ଜ ମୂର୍ତ୍ତିର ମଡେଲ ତିଆରି କରିଥିଲେ । ଏଥି ନିମନ୍ତେ ୭୦ ଟନ୍ ବ୍ରୋଞ୍ଜ ଅଣାଯାଇଥିଲା । ଅନେକ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ୍ ତାହା ତିଆରି ନ ହୋଇ ରହିଥିଲା ଓ ୧୪୯୨ ମସିହାରେ ତାହାର ମୃଣ୍ମୟ ମୂର୍ତ୍ତି ମଡେଲ ତିଆରି କରିଥିଲେ ଯାହା ତାହାଠାରୁ କେବଳ ଦୁଇଟି ମୂର୍ତ୍ତି ବିରାଟ ଥିଲା । ଲିଓନାର୍ଡୋ ଏହାର କାସ୍ଟିଙ୍ଗ ନିମନ୍ତେ ପୁଙ୍ଖାନୁପୁଙ୍ଖ ପ୍ଲାନ ତିଆରି କରିଥିଲେ କିନ୍ତୁ ମାଇକେଲ୍ ଆଞ୍ଜେଲୋ ତାଙ୍କୁ ସମାଲୋଚନା କରି ଅପମାନିତ କରିଥିଲେ । ୧୪୯୪ ମସିହାରେ ଲୁଡୋଭିକୋ ସେହି ବ୍ରୋଞ୍ଜକୁ ନେଇ ଗୋଟିଏ ତୋପ ତିଆରି କରିବାକୁ ଯାହା ସହରକୁ ଚାର୍ଲ୍ସ VIIIଙ୍କ ଆକ୍ରମଣରୁ ରକ୍ଷା କରିବା ନିମନ୍ତେ ବ୍ୟବହାର କରିବାକୁ ଉଦ୍ଦିଷ୍ଟ ହୋଇଥିଲା ।
ଲିଓନାର୍ଡୋ ଅକ୍ଟୋବର ୧୮, ୧୫୦୩ ମସିହାରେ ଫ୍ଲୋରେନ୍ସକୁ ଫେରିଲେ । ସେଠାରେ ଦୁଇ ବର୍ଷ ଧରି ସେ ବେଟ୍ଲ ଅଫ ଆଙ୍ଘିଆରି (The Battle of Anghiari)ପେଣ୍ଟ କରିଥିଲେ ଓ ମାଇକେଲ ଆଞ୍ଜେଲୋଙ୍କ ସହ ବେଟ୍ଲ ଅଫ କେସିନାର ( The Battle of Cascina) ଡିଜାଇନ କରିଥିଲେ । ମାଇକେଲ ଆଞ୍ଜେଲୋଙ୍କ ତିଆରି ଡେଭିଡ ମୂର୍ତ୍ତିକୁ ସ୍ଥାନାନ୍ତର କରିବା କମିଟିର ସେ ନିଜ ଇଚ୍ଛା ବିରୁଦ୍ଧରେ ସଭ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ ।
ଲିଓନାର୍ଡୋ ୧୫୦୬ ମସିହାରେ ମିଲାନକୁ ଫେରିଗଲେ । ତାଙ୍କର ଅନେକ ଭଲ ଶିଷ୍ୟ ଓ ସହକର୍ମୀମାନେ ତାଙ୍କ ସହ କାମରେ ଯୋଗଦେଲେ । ପିତାଙ୍କର ୧୫୦୪ ମସିହାରେ ଦେହାନ୍ତ ହୋଇଥିବା ଯୋଗୁ ସେ ମିଲାନରେ ଅଧିକ ଦିନ ନ ରହି ଫ୍ଲୋରେନ୍ସକୁ ୧୫୦୭ ମସିହାରେ ଫେରିଆସିଲେ ଓ ପିତାଙ୍କ ସମ୍ପତ୍ତି ସଂକ୍ରାନ୍ତିୟ ଗୋଳମାଳ ଭାଇମାନଙ୍କ ସହ ତୁଟେଇ ଦେଲେ । ଏହା ପରେ ସେ ୧୫୦୮ ମସିହାରେ ମିଲାନ ଫେରିଆସିଲେ ଓ ନିଜ ଘରେ ରହିଲେ ।
ବୃଦ୍ଧାବସ୍ଥା, ୧୫୦୧୩-୧୯
ଭାଟିକାନ ସହରର ବେଲ୍‌ଭେଡରରେ ୧୫୧୩ରୁ ୧୫୧୬ ମଧ୍ୟରେ ପୋପ୍ ଲିଓ Xଙ୍କ ଅଧିନରେ ଲିଓନାର୍ଡୋ ଅଧିକାଂଶ ସମୟ ଅତିବାହିତ କରିଥିଲେ ଯେଉଁଠାରେ ଉଭୟ ରାଫେଲ ଓ ମାଇକେଲ୍ ଆଞ୍ଜେଲୋ  ମଧ୍ୟ ଥିଲେ । ଅକ୍ଟୋବର ୧୫୧୫ ମସିହାରେ ଫ୍ରାନ୍ସର ଫ୍ରାନ୍ସିସ ୧ ମିଲାନକୁ ପୁନଃ ଅଧିକାର କରିଥିଲେ । ଡିସେମ୍ବର ୧୯ ତାରିଖ ଦିନ ବୋଲୋନାରେ ପୋପ୍ ଲିଓ ୧୦ ଓ ଫ୍ରାନ୍ସିସ ଏକ ଦ୍ୱୟଙ୍କ ଭେଟ ବେଳେ ଲିଓନାର୍ଡୋ ଉପସ୍ଥିତ ଥିଲେ ।  ଗୋଟିଏ ମେକାନିକାଲ ସିଂହ ତିଆରି କରିବାକୁ ଲିଓନାର୍ଡୋଙ୍କୁ ଫ୍ରାନ୍ସିସ ତାଙ୍କୁ ନିଯୁକ୍ତ କଲେ ଯେପରି ସିଂହ ଆଗକୁ ଯିବ ଓ ଛାତି ଖୋଲି ଭିତରେ ଥିବା ଲିଲି ପୁଷ୍ପ ଗୁଚ୍ଛ ଦେଖେଇବ । ସେ ୧୫୧୬ ମସିହାରେ ଫ୍ରାଙ୍କଏସଙ୍କ ସ‌ହିତ କାମ କଲେ । ସେହି ସ୍ଥାନରେ ଜୀବନର ଶେଷ ୩ ବର୍ଷ ନିଜ ସାଙ୍ଗ ଓ ଶିଷ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ବିତେଇଥିଲେ ଓ ସେତେବେଳେ ପେନସନ ଆକାରରେ ୧୦,୦୦୦ ସ୍କୁଦି (ଇତାଲିୟ ମୁଦ୍ରାର ବହୁବଚନ) ପାଉଥିଲେ ।
କ୍ଲୋସ୍ ଲ୍ୟୁସ୍ ନାମକ ସ୍ଥାନରେ ଲିଓନାର୍ଡୋ ୨ ମଇ ୧୫୧୯ ମସିହାରେ ମୃତ୍ୟୁ ବରଣ କରିଥିଲେ । ଫ୍ରାନ୍ସିସ ୧ ତାଙ୍କର ଘନିଷ୍ଠ ସାଙ୍ଗ ଥିଲେ । ଭାସାରି ଲେଖିଛନ୍ତି, ଲିଓନାର୍ଡୋଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁ ସମୟରେ ରାଜା ତାଙ୍କ ବାହୁରେ ଲିଓନାର୍ଡୋଙ୍କୁ ଧରିଥିଲେ । ଏହି କାହାଣୀ ଫ୍ରାନ୍ସରେ ବହୁତ ଲୋକପ୍ରିୟ ଅଛି ଓ ଅନେକ ରୋମାଣ୍ଟିକ ପେଣ୍ଟିଙ୍ଗରେ ସ୍ଥାନ ପାଇଛି । ଭାସାରିଙ୍କ ଅନୁସାରେ ଜୀବନର ଶେଷ ଦିନମାନଙ୍କରେ ପାଦ୍ରୀଙ୍କୁ ଡକେଇ କନଫେସନ କରି ଲିଓନାର୍ଡୋ ପବିତ୍ର ମୁକ୍ତି ଲାଭ ଇଚ୍ଛା କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଉଇଲ ଅନୁସାରେ ୬୦ ଜଣ ଭିକାରୀ ତାଙ୍କର କାସ୍କେଟ ସାଥୀରେ ଯାତ୍ରା କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ସମ୍ପତ୍ତି, ପେଣ୍ଟିଙ୍ଗ, ଜିନିଷପତ୍ର ଇତ୍ୟାଦି ମେଲ୍‌ଜି ଉତ୍ତରାଧିକାର ସୂତ୍ରରେ ପାଇଥିଲେ । ସେ ତାଙ୍କର ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ଶିଷ୍ୟ ସାଲାଇ ଓ ଚାକର ବାଟିସ୍ଟାଙ୍କୁ ତାଙ୍କ ଅଙ୍ଗୁର ବଗିଚାର ଅଧା ଦାନ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ଭାଇମାନେ ଜମି, ସେବାକାରିଣୀମାନେ ଭଲ ପୋଷାକ ପାଇଥିଲେ ଯାହା ପିନ୍ଧି ସେମାନେ ସମ୍ମାନ ସହ ତାଙ୍କ ଶେଷ ଯାତ୍ରା ସାଥୀରେ ଯାଇପାରିବେ । ଫ୍ରାନ୍ସର ସେଣ୍ଟ୍-ହୁବର୍ଟ ଚାପେଲରେ ତାଙ୍କୁ ସମାଧି ଦିଆଯାଇଥିଲା ।
ଲିଓନାର୍ଡୋଙ୍କ ମୃତ୍ୟୁର ୨୦ ବର୍ଷ ପରେ ବେନେଭେନୁଟୋ ସେଲିନିଙ୍କ(ବଣିଆ ଓ ସ୍ଥପତି) ଅନୁସାରେ ଫ୍ରାନସିସ୍ କହିଥିଲେ, "ପୃଥିବୀରେ ଲିଓନାର୍ଡୋଙ୍କ ଭଳି ପେଣ୍ଟିଙ୍ଗ, ସ୍ଥପତି ବିଦ୍ୟା, ମୂର୍ତ୍ତି ନିର୍ମାଣ ବିଷୟରେ ଏତେ ଅଧିକ ଜ୍ଞାନ ସହ ବିରାଟ ଦାର୍ଶନିକ ଅନ୍ୟ କୌଣସି ଲୋକ ନ ଥିଲେ । ।
ଚିତ୍ରାଙ୍କନ
ଅଧୁନା ଲିଓନାର୍ଡୋଙ୍କୁ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଓ ସ୍ରଷ୍ଟା ହିସାବରେ ପ୍ରଶଂସା ମିଳିଥିଲେ ମଧ୍ୟ ବିଗତ ଚାରି ଶହ ବର୍ଷ ଧରି ତାଙ୍କର ଖ୍ୟାତି ଚିତ୍ରକର ଭାବେ ପର୍ଯ୍ୟବସିତ ଥିଲା ଓ ତାଙ୍କର କୃତିସମୂହକୁ ଉଚ୍ଚକୋଟୀର (Masterpiece) ବୋଲି ବିବେଚନା କରାଯାଉଥିଲା ।
ତାଙ୍କର ଉଚ୍ଚକୋଟୀର ବିବିଧ ଚିତ୍ର ଓ ପେଣ୍ଟିଙ୍ଗମାନଙ୍କୁ ତାଙ୍କର ଛାତ୍ରମାନେ ଅନୁକରଣ କରିଥିଲେ ଓ, ଅନ୍ୟ ବିଖ୍ୟାତ ଚିତ୍ରକର ଓ ସମାଲୋଚକମାନେ ବିଶଦ ଭାବେ ଚର୍ଚ୍ଚା କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର କାମ ଅନୁପମ ହେବାର କାରଣ ଥିଲା ସେ ଶରୀର ବିଜ୍ଞାନରେ ମାଷ୍ଟର ଥିଲେ, ରଙ୍ଗ କରିବାର ଟେକ୍‌ନିକ୍ ନିତ୍ୟନୂତନ ଥିଲା, ଆଲୋକ, ଉଦ୍ଭିଦ ବିଜ୍ଞାନ ଓ ଭୁବିଜ୍ଞାନ ବିଷୟମାନଙ୍କରେ ଅଗାଧ ଜ୍ଞାନ ଥିଲା । ଶରୀରରେ ଓ ମୂଖ ମଣ୍ଡଳରେ କେଉଁଭଳି ଭାବେ ବିଭିନ୍ନ ମୁଦ୍ରା ପ୍ରତିଭାତ ହେଉଛି, ସେ ବିଷୟରେ ଗଭୀର ଜ୍ଞାନ ଥିଲା । ତାଙ୍କର ଚିତ୍ର 'ମୋନାଲିସା', 'ଦି ଲାସ୍ଟ ସପର' ଓ 'ଦି ଭିର୍ଜିନ୍ ଅଫ୍ ଦି ରକ୍ସ'ରେ ଏହି ସମସ୍ତ ଗୁଣଗାରିମା ଅନ୍ତର୍ନିହିତ ଥିଲା ।
ବାହାର ଲିଙ୍କ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୪୫୨ ଜନ୍ମ ଶ୍ରେଣୀ:୧୫୧୯ ମୃତ୍ୟୁ ଶ୍ରେଣୀ:ଇଟାଲୀର ଲୋକ ଶ୍ରେଣୀ:ଇଟାଲୀୟ ଚିତ୍ରକର
ଜାହ୍ନବୀ ଆଚରେକର
ଜାହ୍ନବୀ ଆଚରେକର (ଜନ୍ମ: ୧୯୭୩) ଜଣେ ଭାରତୀୟ କାଳ୍ପନିକ ଲେଖିକା ଏବଂ ଭ୍ରମଣକାରୀ । ପ୍ରଥମେ ତାଙ୍କର ଭ୍ରମଣ କାହାଣୀ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସେ ଉପନ୍ୟାସ ଲେଖିଥିଲେ । ତାଙ୍କ ରଚିତ ଉପନ୍ୟାସ ହେଲା ୱାଣ୍ଡର୍ସ, ଅଲ୍, ଯାହାକି ୨୦୧୫ ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା । ଏହା ପୂର୍ବରୁ ୨୦୦୯ ମସିହାରେ ତାଙ୍କର ଏକ କ୍ଷୁଦ୍ର ଗଳ୍ପ ସଂକଳନ ଉଇଣ୍ଡୋ ସିଟ୍ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା । ଏହି ଗଳ୍ପ ସଂକଳନ ଏବଂ ଉପନ୍ୟାସ ହାର୍ପର କୋଲିନ୍ସ ପ୍ରକାଶକଙ୍କଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା । ତାଙ୍କ ରଚିତ ଭ୍ରମଣ କାହାଣୀ ମୁନ୍ ମୁମ୍ବାଇ ଆଣ୍ଡ ଗୋଆ ଓ ମୁନ୍ ସ୍ପଟ୍‌ଲାଇଟ୍ ଗୋଆ ଆବାଲନ୍ ପ୍ରକାଶନଦ୍ୱାରା ୨୦୦୯ ଓ ୨୦୧୦ ମସିହାରେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଥିଲା ।
ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ ଓ ଶିକ୍ଷା
ଜାହ୍ନବୀ ୧୯୭୩ ମସିହାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ତାଙ୍କର ପିଲାଦିନ ମୁମ୍ବାଇ ଏବଂ କଲିକତା ସହରରେ କଟିଥିଲା । ଜାହ୍ନବୀ ମୁମ୍ବାଇର ସେଣ୍ଟ ଜାଭିଅର କଲେଜରେ ପଢ଼ୁଥିଲେ, ସେଠାରେ ସେ ଇଂରାଜୀରେ ସ୍ନାତକ କରିଥିଲେ । ସେ ମୁମ୍ବାଇ ବିଶ୍ୱ ବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଇଂରାଜୀରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର କରିଥିଲେ ଏବଂ ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ ସେ ଜାଭିଅର୍ ଇନିଷ୍ଟିଚିଉଟ୍ ଅଫ୍ କମ୍ୟୁନିକେସନ୍‌ରୁ ଗଣ ଯୋଗାଯୋଗ ବା ମାସ୍ କମ୍ୟୁନିକେସନ୍‌ରେ ଡିପ୍ଲୋମା କରିଥିଲେ । ସେ ଜାଭିଅର୍ ଇନିଷ୍ଟିଚିଉଟ୍‌ରେ ତାଙ୍କର ପାଠ ପଢ଼ା ସହିତ ଦ ଇନ୍‌ଡିପେଣ୍ଡେଣ୍ଟ ଖବର ସଂସ୍ଥା ପାଇଁ ଜଣେ ଫ୍ରି-ଲାନ୍ସର୍ ସାମ୍ବାଦିକ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ । ଏହାପରେ ସେ ତାଙ୍କର ପାଠ ପଢ଼ା ଶେଷ କରିବା ପରେ ଏକ ବିଜ୍ଞାପନ ସଂସ୍ଥା ପାଇଁ ଲେଖୁଥିଲେ ।
ପେଶା
୨୦୧୫ ମସିହାରେ ଜାହ୍ନବୀ ଆଚରେକରଙ୍କ ପ୍ରଥମ ଉପନ୍ୟାସ ୱାଣ୍ଡର୍ସ, ଅଲ୍ ପ୍ରକାଶ ପାଇଥିଲା । ଏହି ଉପନ୍ୟାସଟି ହାର୍ପର କୋଲିନ୍ସ ଇଣ୍ଡିଆ ପ୍ରକାଶନ ସଂସ୍ଥାଦ୍ୱାରା ପ୍ରକାଶ କରାଯାଇଥିଲା ।
ବାହାର ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୭୩ ଜନ୍ମ
ସଦାଶିବ ତ୍ରିପାଠୀ
ସଦାଶିବ ତ୍ରିପାଠୀ (୨୧ ଅପ୍ରେଲ ୧୯୧୦–୯ ସେପ୍ଟେମ୍ବର ୧୯୮୦), ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ରାଜନେତା ଓ ସ୍ୱାଧୀନତା ସଂଗ୍ରାମୀ ଥିଲେ । ସେ ୨୧ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୬୫ଠାରୁ ୮ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୯୬୭ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଓଡ଼ିଶାର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଥିଲେ । ନବକୃଷ୍ଣ ଚୌଧୁରୀଙ୍କ ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳରେ ରାଜସ୍ୱମନ୍ତ୍ରୀ ଥିଲାବେଳେ ସେ ପ୍ରଥମେ ଓଡ଼ିଶାରେ ଜମିଦାରୀ ପ୍ରଥାର ଉଚ୍ଛେଦ ପାଇଁ ବିଲ ଆଗତ କରିଥିଲେ ଯାହାକୁ ପରେ ସେ ଏକ ଆଇନ ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିଥିଲେ । ଓଡ଼ିଶାର ଜମିଜମା ସମ୍ବନ୍ଧୀୟ ନାନାଦି ଆଇନ ଓ ସମସ୍ୟା ସମ୍ବନ୍ଧରେ ସେ ଅନେକ ବିଷୟ ବିଧାନ ସଭାରେ ଉପାସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ ।
ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ
ସଦାଶିବ ଓଡ଼ିଶାର ନବରଙ୍ଗପୁର ଜିଲ୍ଲାର ନବରଙ୍ଗପୁରଠାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ପ୍ରାରମ୍ଭିକ ଜୀବନ ଶିକ୍ଷକ ଭାବେ ଆରମ୍ଭ କରି ସଦାଶିବ ପରେ ସ୍ୱାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିଲେ । ୧୯୩୭ ମସିହାରେ ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବେ ଯୋଗ ଦେଇ ୩୦ ବର୍ଷ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏଥିରେ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଆସିଥିଲେ । ତତ୍କାଳୀନ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ନବକୃଷ୍ଣ ଚୌଧୁରୀଙ୍କ ଶାସନ କାଳରେ ସେ ରାଜସ୍ୱମନ୍ତ୍ରୀ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟନିର୍ବାହ କରିଥିଲେ । ବିଜୁ ପଟ୍ଟନାୟକ ତାଙ୍କୁ ସରକାରୀ ଦଳର ନେତା ଭାବେ ମନୋନୀତ କରିଥିଲର ଯାହା ଦଳର ବାକି ସଭ୍ୟ ଓ ମନ୍ତ୍ରୀମଣ୍ଡଳରେ ଅଶାନ୍ତି ସୃଷ୍ଟି କରିଥିଲା । ପରେ ସେ ଏହାକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରିଥିଲେ । ୧୯୬୯ ମସିହାରେ କଂଗ୍ରେସର ପ୍ରଥମ ବିଭାଜନ ପରେ ସେ ସଙ୍ଗଠନ କଂଗ୍ରେସରେ ଯୋଗଦାନ କରିଥିଲେ । ୧୯୭୧ ନିର୍ବାଚନରେ ନିଜର ସମ୍ପତ୍ତିଆଦି ବନ୍ଧା ପକାଇ ନିର୍ବାଚନରେ ଲଢ଼ିଥିଲେ । କଂଗ୍ରେସ ଦଳ ପକ୍ଷରୁ ତାଙ୍କୁ ପଠାଯାଇଥିବା ଖର୍ଚ ନ ପାଇବାରୁ ଏହି ଋଣ ସେ ପରିଶୋଧ କରିପାରିଲେ ନାହିଁ ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୧୦ ଜନ୍ମ ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୮୦ ମୃତ୍ୟୁ ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶାର ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସରୁ ମୁଖ୍ୟମନ୍ତ୍ରୀ ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ବିରୋଧୀ ଦଳ ନେତା ଶ୍ରେଣୀ:ସ୍ୱାଧୀନତା ପୂର୍ବର ୧ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ ଶ୍ରେଣୀ:ସ୍ୱାଧୀନତା ପୂର୍ବର ୨ୟ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ ଶ୍ରେଣୀ:୧ମ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ ଶ୍ରେଣୀ:୨ୟ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ ଶ୍ରେଣୀ:୩ୟ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ ଶ୍ରେଣୀ:୪ର୍ଥ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ମିସେଲ ସନ
ମିସେଲ ସନ (୧୯୮୦ ଶତକର ଶେଷ ଆଡ଼କୁ ଜନ୍ମିତ) ଜଣେ ହଂକଂ ରେ ଜନ୍ମିତ ଇଞ୍ଜିନିଅର, ଉଦ୍ଦ୍ୟୋଗୀ ଓ ଶିକ୍ଷକ । ୨୦୧୩ ମସିହାରେ ସେ ହଂକଂରେ ଫାଷ୍ଟ କୋଡ଼ ଏକାଡେମୀ ସ୍ଥାପନା କରି ଛଅ ବର୍ଷରୁ ଅଧିକ ଝିଅମାନଙ୍କୁ କୋଡ଼ିଂ ଓ ମୋବାଇଲ ଆପ ଶିଖାଇବା ଆରମ୍ଭ କରିଥିଲେ । ସ୍କୁଲ କିମ୍ବା ଏହି ସଂସ୍ଥାର ଅଫିସରେ ସେ ପିଲାମାନଙ୍କୁ ଶିଖାଇଥାନ୍ତି ।
ଜୀବନୀ
ହଂକଂରେ ଜନ୍ମିତ ସନ ହଂକଂ ସାର୍ଟିଫିକେଟ ଅଫ ଏଜୁକେସନ ଏକ୍ଜାମିନେସନରେ ନଅଟି "ଏ" ସହିତ ତାଙ୍କ ମାଧ୍ୟମିକ ଶିକ୍ଷା ସମାପନ କରିଥିଲେ । ଚିକାଗୋ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଅର୍ଥନୀତିରେ ସ୍ନାତକ ସମାପନ ପରେ ସେ ହଂକଂରେ ଗୋଲ୍ଡମ୍ୟାନ ସାକ୍ସରେ ଜଣେ ଅର୍ଥନୀତି ଅନାଲିଷ୍ଟ ଭାବେ ଯୋଗଦେଇଥିଲେ । ୨୦୧୨ରେ ସେ ସାନ ଫ୍ରାନସିସ୍କୋର ହ୍ୟାକବ୍ରାଇଟ ଏକାଡେମୀରେ ଏକ କେବଳ-ମହିଳାମାନଙ୍କ ପାଇଁ ହେଉଥିବା ତିନି ମାସିଆ କମ୍ପ୍ୟୁଟର କୋଡ଼ିଂ ବୁଟକ୍ୟାମ୍ପରେ ଯୋଗଦେଇଥିଲେ । ବହି ପଢ଼ି କମ୍ପ୍ୟୁଟର କୋଡ଼ିଂ ଜାଣିବାରେ ବିଫଳ ହୋଇଥିବା ସନ କୋଡ଼ିଂ ଶିଖିବାରେ ବିଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ଅଂଶ କିପରି କାମ କରନ୍ତି ତାହା ଶିଖିବାରେ ସହାୟତା ନିମନ୍ତେ ହ୍ୟାକବ୍ରାଇଟର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ଖ୍ରୀଷ୍ଟିଆନ ଫର୍ଣ୍ଣାଡିଜଙ୍କ  ପ୍ରଶଂସା କରିଥିଲେ ।
ପୁରସ୍କାର
୨୦୧୫ ମସିହାରେ ବିବିସିର "୩୦ରୁ କମ ବୟସ୍କ ୩୦ ଜଣ ଉଦ୍ୟୋଗୀ" ଭାବେ ବଛାଯାଇଥିଲେ । ୨୦୧୬ରେ ସେ ଫୋର୍ବସର "ଏସିଆର ୩୦ରୁ କମ" ତାଲିକା ଭିତରେ ସ୍ଥାନୀତ ହୋଇଥିଲେ ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି
କାଳିବାରି ମନ୍ଦିର , ପେଶାୱାର
କାଳିବାରି ମନ୍ଦିର, ପେଶାୱାର,  ଏକ ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର । ଏହା ପାକିସ୍ଥାନର ପେଶାବର ଅଞ୍ଚଳରେ ଖ୍ଇବର ପାଖଟୁନ ଖାବାଠାରେ ରହିଛି ।ଦେବୀ କାଲୀ ଏହି ମନ୍ଦିରର ଅଧିଷ୍ଠାତ୍ରୀ ଦେବୀ ଓ ଏଠାରେ ଦୂର୍ଗା ପୂଜା ମୁଖ୍ୟ ଉତଶବ ଭାବରେ ପାଳିତ କରାଯାଏ ।
ବୃନ୍ଦାବନ ଚନ୍ଦ୍ର ସିଂହ
ବୃନ୍ଦାବନ ଚନ୍ଦ୍ର ସିଂହ ଜଣେ ଓଡ଼ିଆ ରାଜନୀତିଜ୍ଞ ଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସର କର୍ମକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରୁଥିଲେ । ବୃନ୍ଦାବନ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ଥରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ । ୧୯୬୧ ମସିହାରେ ଓଡ଼ିଶାରେ ହୋଇଥିବା ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନରେ ସେ ନୟାଗଡ଼ ବିଧାନ ସଭା ନିର୍ବାଚନ ମଣ୍ଡଳୀରୁ ୩ୟ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାକୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୋଇଥିଲେ ।
ରାଜନୈତିକ ଜୀବନ
ବୃନ୍ଦାବନ ଓଡ଼ିଶା ରାଜନୀତିରେ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସର କାର୍ମକର୍ତ୍ତା ଭାବରେ ସକ୍ରିୟ ଥିଲେ । ସେ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାରେ ଜଣେ ବିଧାୟକ ଭାବରେ ଥରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିଥିଲେ ।
ମୃତ୍ୟୁ
ବୃନ୍ଦାବନ ୧୯୬୬ ମସିହାରେ ମୃତ୍ୟୁବରଣ କରିଥିଲେ । ୨୧ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୬୬ରେ ତାଙ୍କ ପାଇଁ ବିଧାନ ସଭାରେ ଶୋକ ପାଳନ କରାଯାଇଥିଲା ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୬୬ ମୃତ୍ୟୁ ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଲୋକ ଶ୍ରେଣୀ:ନୟାଗଡ଼ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ ଶ୍ରେଣୀ:୩ୟ ଓଡ଼ିଶା ବିଧାନ ସଭାର ସଭ୍ୟ
ଓଡିସିଅସ
ଓଡିସିଅସ ଅଥବା ଇଉଲିସିସ( ଗ୍ରିକ:Ὀδυσσεύς,ଅଡିସିଅସ; ଲାଟିନ: Ulixes,ଇଉଲିସିସ) ଏକଜନ ଉପକଥାରେ ଗ୍ରୀସର ଇଥାକାର ରାଜା ଥିଲେ । ତାଙ୍କୁ ଗ୍ରିକ ପୁରାଣ ଗୁଡ଼ିକରେ ଅନ୍ୟତମ ସାହସୀ,କୌଶଳୀ ବୀର, ବାଗ୍ମୀ ଏବଂ କୂଟନୀତିଜ୍ଞ ଭାବେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରଯାଇଅଛି ।
ଇତିହାସ
ହେଲେନଙ୍କ ସ୍ୱୟମ୍ବର ସଭାରେ ଅଡିସିଅସ୍  ମଧ୍ୟ ଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ମେନାଲାଉସ, ହେଲେନଙ୍କୁ ପସନ୍ଦ କରୁଛନ୍ତି ଜାଣିବା ପରେ ସେ ହେଲେନଙ୍କ ବିବାହ ତାଙ୍କ ସଙ୍ଗେ କରିଦେଲେ ଏବଂ ନିଜେ ହେଲେନଙ୍କ ଆତ୍ମୀୟା ପେନିଲୋପଙ୍କୁ ବିବାହ କଲେ । ଅଡିସିଅସଙ୍କ କୂଟକୌଶଳ ଫଳରେ ହେଲେନଙ୍କ ସ୍ୱଯମ୍ବର ସଭାରେ ଯୋଗ ଦେଇଥିବା ସମସ୍ତ ରାଜକୁମାର ହେଲେନଙ୍କୁ ବିପଦ ସମୟରେ ରକ୍ଷା ହେତୁ ପ୍ରତିଜ୍ଞାବଦ୍ଧ ହେଲେ । ବିବାହର କିଛି ବର୍ଷ ପରେ ଥରେ ଟ୍ରୟ ରାଜକୁମାର  ପ୍ୟାରିସ ସ୍ପାର୍ଟା ବୁଲିବାକୁ ଆସିଥିଲେ । ପ୍ୟାରିସଦ୍ୱାରା ହେଲେନ ଅପହୃତ ହେବାରୁ ସମସ୍ତ ଗ୍ରିକବୀର ଟ୍ରୟ ଆକ୍ରମଣ ପାଇଁ  ଏକତ୍ରିତ ହେଲେ । ଅଡିସିଅସଙ୍କ  ବିଚକ୍ଷଣ ବୁଦ୍ଧି ଏବଂ ଦୁଃସାହସ ପାଇଁ ସୁଦୀର୍ଘ ଟ୍ରୟ ଯୁଦ୍ଧର ଅବସାନ ଘଟିଥିଲା । ତାଙ୍କ  ପରାମର୍ଶରେ  ଟ୍ରୋଜାନ ଲୋକମାନଙ୍କୁ ପ୍ରତାରିତ କରିବା ପାଇଁ   ବିଖ୍ୟାତ ଟ୍ରୟର ଘୋଡ଼ା ନିର୍ମିତ ହେଲା । ଯୁଦ୍ଧଶେଷ ହେଲା ପରେ ସ୍ୱଦେଶ ଫେରିଲା ସମୟରେ  ସମୁଦ୍ର ଦେବତା ପୋସାଇଡେନର କୋପରେ ପଥଭ୍ରଷ୍ଟ ହେଲେ । ଅନେକ ଦୁଃଖ ସହି ଶେଷରେ ତାଙ୍କ ରାଜ୍ୟ ଇଥାକାରେ ପହଞ୍ଚିଥିଲେ ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଇତିହାସ
ଅପୂର୍ବ କିଶୋର ବୀର
ପଦାର୍ଥ ବିଜ୍ଞାନର ପ୍ରାଧ୍ୟାପକ ତଥା ବାଲେଶ୍ୱରସ୍ଥ ଫକିରମୋହନ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟର ପ୍ରାକ୍ତନ ଅଧ୍ୟକ୍ଷ ଅଜୟ ଓ ହେମଲତା ବୀରଙ୍କ କନିଷ୍ଠ ସନ୍ତାନ ଅପୂର୍ବ କିଶୋର ବୀର । ଏ.କେ. ବୀର ଜାତୀୟ ଓ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ସଫଳ ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ, ଚିତ୍ରୋତ୍ତଳକ (ସିନେମାଟୋଗ୍ରାଫର) ଏବଂ କାହାଣୀକାର ଭାବେ ଖ୍ୟାତି ଅର୍ଜନ କରିଛନ୍ତି । ତିନିଶହରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ସଂକ୍ଷିପ୍ତ କଥାଚିତ୍ର ସହ ପ୍ରାୟ ୫୦ଟି ପ୍ରାମାଣିକ ଚିତ୍ରର ସଫଳ ଚିତ୍ରୋତ୍ତଳକ ଶ୍ରୀବୀରଙ୍କୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ବହୁ ଜାତୀୟ ଓ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସମ୍ମାନ ମିଳିଛି ।
ଅପୂର୍ବ କିଶୋର ବୀର ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଆ ଭାବେ ପୁନେର ଫିଲ୍ମ ଏଣ୍ଡ ଟେଲିଭିଜନ ଇନଷ୍ଟିଚ୍ୟୁଟ ଅଫ ଇଣ୍ଡିଆରୁ ଚିତ୍ରୋତ୍ତଳନ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ପାଇଁ ୧୯୬୯ ମସିହାରେ ନାମ ଲେଖାଇଥିଲେ । ୧୯୭୩ମସିହାରେ ପ୍ରଥମ କରି ଫିଚର ଫିଲ୍ମରେ ଚିତ୍ରୋତ୍ତଳନ କରିବାର ସୁଯୋଗ ପାଇଥିଲେ ।
ଅଧିକ ତଥ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୪୮ ଜନ୍ମ ଶ୍ରେଣୀ:ଜୀବିତ ବ୍ୟକ୍ତି ଶ୍ରେଣୀ:ଓଲିଉଡ଼ ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ନିର୍ଦ୍ଦେଶକ ଶ୍ରେଣୀ:ପଦ୍ମଶ୍ରୀ ସମ୍ମାନିତ
ସଫ୍ଟୱେର
କମ୍ପ୍ୟୁଟର ସଫ୍ଟ‌ୱେର କିମ୍ବା ସଫ୍ଟ‌ୱେର, କମ୍ପ୍ୟୁଟର ପ୍ରୋଗ୍ରାମ, ଲାଇବ୍ରେରି ଏବଂ ସେମାନଙ୍କ ସମ୍ବନ୍ଧିତ ନଥିକରଣକୁ ନେଇ ଗଠିତ । "ସଫ୍ଟୱେର" ଶବ୍ଦଟି କେବେ କେବେ ସଙ୍କୁଚିତ ଅର୍ଥରେ ଆପ୍ଲିକେସନ ସଫ୍ଟୱେରକୁ ମଧ୍ୟ ବୁଝାଇଥାଏ । ସଫ୍ଟୱେର କମ୍ପ୍ୟୁଟର ମେମୋରିରେ ସାଇତା ହୋଇ ରହିଥାଏ ଏବଂ ଏହାକୁ କେହି ଛୁଇଁପାରିବେ ନାହିଁ ।
ମହମ୍ମଦ ରାଗେଃ
ମହମ୍ମଦ ରାଗେଃ(ଜନ୍ମ ୧ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୯୮) ହେଉଛନ୍ତି ଜଣେ ୟେମିନି ମଧ୍ୟ-ଦୂର ଦୌଡାଳୀ ଯିଏ କି ୧୫୦୦ ମିଟର ଦୌଡରେ ଭାଗ ନିଅନ୍ତି । ସେ ୨୦୧୬ ଅଲମ୍ପିକସରେ ଅଂଶ ଗ୍ରହଣ କରି ନିଜ ଦେଶକୁ ଅଲମ୍ପିକ୍ସରେ ସ୍ଥାନ ଦେଇଥିଲେ। ଜଣେ ଯୁବ ଖେଳାଳି ଭାବରେ ସେ ୨୦୧୩ ଏସୀୟ ଯୁବ କ୍ରୀଡ଼ାରେ ଅଂଶ ଗ୍ରହଣ କରି ତାମ୍ର ପଦକ ହାସଲ କରିଥିଲେ।
International competitions
ଶ୍ରେଣୀ:ଖେଳାଳି
କୃଷ୍ଣପ୍ରସାଦ ମିଶ୍ର
କୃଷ୍ଣପ୍ରସାଦ ମିଶ୍ର (୧୯ ଅପ୍ରେଲ ୧୯୩୩ - ୧୩ ଫେବୃଆରୀ ୧୯୯୪), ଜଣେ ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାରପ୍ରାପ୍ତ ଗାଳ୍ପିକ ଥିଲେ । ପ୍ରବନ୍ଧ ଓ ଉପନ୍ୟାସ କ୍ଷେତ୍ରରେ ମଧ୍ୟ ତାଙ୍କର ପ୍ରବେଶ ରହିଥିଲା । ତାଙ୍କ ସାହିତ୍ୟରେ ପ୍ରାଚ୍ୟ ଓ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଜୀବନ ଶୈଳୀର ଏକ ତୁଳନାତ୍ମକ ଦୃଷ୍ଟିଭଙ୍ଗି ପ୍ରକାଶିତ ହେଉଥିଲା । ବିଦେଶରେ ରହୁଥିବା ଭାରତୀୟମାନଙ୍କର ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱକୁ ସେ ନିଜ ସାହିତ୍ୟରେ ଦେଖେଇବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ । ସେ ଜଣେ ଛାତ୍ରବତ୍ସଳ ଶିକ୍ଷକ ଓ ସୁବକ୍ତା ଥିଲେ ।
ଜୀବନୀ
କୃଷ୍ଣପ୍ରସାଦ, ୧୯୩୩ମସିହାରେ ବ୍ରହ୍ମପୁର ସହର ଅନ୍ତର୍ଗତ ଶଙ୍କରପୁରଠାରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ସେ, କଟକର ପ୍ୟାରୀମୋହନ ଏକାଡେମୀରୁ ମାଟ୍ରିକ ପାସ କରିଥିଲେ । ୧୯୫୬ ମସିହାରେ ବନାରସ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଦର୍ଶନଶାସ୍ତ୍ର ପାଠ୍ୟକ୍ରମରେ ପ୍ରଥମ ଶ୍ରେଣୀରେ ପ୍ରଥମ ସ୍ଥାନ ଅଧିକାର କରିଥିଲେ । ତାପରେ ଆଇନ ପଢ଼ି, ଓକିଲାତି କରିଥିଲେ । ଭାରତୀୟ ପ୍ରଶାସନିକ ସେବାରେ କୃତକାର୍ଯ୍ୟ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ, ତାକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରି ୧୯୫୯ମସିହାରେ ଅଧ୍ୟାପନା ବୃତ୍ତିକୁ ଆବୋରୀଥିଲେ । ପ୍ରଥମେ ବିଜେବି କଲେଜ(୧୯୫୯-୬୩) ଓ ପରେ ସାମନ୍ତ ଚନ୍ଦ୍ରଶେଖର ସ୍ୱୟଂଶାସିତ ମହାବିଦ୍ୟାଳୟରେ ଅଧ୍ୟାପନା କରିଥିଲେ । ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟରେ କମନୱଲଥ ସ୍କଲାରସିପ ପାଇ, କାନାଡ଼ାର ଟରଣ୍ଟୋ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ପିଏଚଡି କରିଥିଲେ । ୧୯୬୮ମସିହାରେ ସେ ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରେ ପ୍ରାଧ୍ୟାପକ ଭାବରେ ଯୋଗଦେଇ, ୧୯୮୪ରେ ପ୍ରଫେସର ହୋଇଥିଲେ । ୧୯୮୮ରେ ସେ ଓଡ଼ିଶା ଦର୍ଶନ କଂଗ୍ରେସର ସଭାପତି ଅଳଙ୍କୃତ କରିଥିଲେ । ଅବସର ନେବା ପୁର୍ବରୁ ୧୯୯୪ ମସିହାରେ ଆକସ୍ମିକ ଭାବରେ ତାଙ୍କର ମୃତ୍ୟୁ ଘଟିଥିଲା ।
ସାହିତ୍ୟ ସର୍ଜନା
ଅଧ୍ୟାପନା ଓ ସାହିତ୍ୟ ସର୍ଜନାକୁ ସମାନ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇଥିଲେ କୃଷ୍ଣପ୍ରସାଦ । ସେ ପ୍ରାୟ ୧୦୦ରୁ ଉର୍ଦ୍ଧ୍ୱ ଗଳ୍ପ ଲେଖିଥିଲେ । ଓଡ଼ିଆ ଗଳ୍ପକୁ ପାରମ୍ପାରିକ ପ୍ରବାହରୁ ଦୂରେଇ ନେଇ, ସେ ଏକ ନୂତନ ରୂପ ଦେବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରିଥିଲେ ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୩୩ ଜନ୍ମ ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୯୪ ମୃତ୍ୟୁ ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଶା ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ ଶ୍ରେଣୀ:ଝଙ୍କାର ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ ଶ୍ରେଣୀ:ଓଡ଼ିଆ ଗାଳ୍ପିକ
ମାଟିର ମଣିଷ
ମାଟିର ମଣିଷ, ୧୯୬୬ ମସିହାରେ ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିବା ଏକ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ପ୍ରଯୋଜନା କରିଥିଲେ ବାବୁଲାଲ ଦୋଶୀ । ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟି କାଳିନ୍ଦୀ ଚରଣ ପାଣିଗ୍ରାହୀଙ୍କ ରଚିତ ଉପନ୍ୟାସ "ମାଟିର ମଣିଷ" ଉପରେ ନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିଲା । କାଳିନ୍ଦୀ ଚରଣ ଏହି ଉପନ୍ୟାସର ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ରୂପାନ୍ତରଣ ପାଇଁ ବାବୁଲାଲ ଦୋଶୀଙ୍କ ପାଖରେ ସର୍ତ୍ତ ରଖିଥିଲେ ଯେ, ସତ୍ୟଜିତ ରାୟ କିମ୍ବା ମୃଣାଳ ସେନ ଏହାର ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା କରନ୍ତୁ । ସତ୍ୟଜିତ ରାୟଙ୍କ ସମୟ ଅଭାବରୁ, ବାବୁଲାଲ ମୃଣାଳ ସେନଙ୍କୁ ଏହାର ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ପାଇଁ ବାଛିଥିଲେ । ଗୋପାଳ ଛୋଟରାୟ ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ଚିତ୍ରନାଟ୍ୟ ରଚନା କରିଥିଲେ । ଏହି ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରଟି ପ୍ରଥମ ଓଡ଼ିଆ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଭାବରେ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ଉତ୍ସବମାନଙ୍କରେ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହେବାର ସୁଯୋଗ ପାଇଥିଲା ।
ସଂକ୍ଷିପ୍ତ କାହାଣୀ
ଶ୍ୟାମ ପ୍ରଧାନଙ୍କର ଦୁଇ ପୁଅ ବରଜୁ ପ୍ରଧାନ (ଶରତ ପୂଜାରୀ) ଓ ଛକଡ଼ି ପ୍ରଧାନ (ପ୍ରଶାନ୍ତ ନନ୍ଦ) । ବରଜୁ ବିବାହିତ, ୩ଟି ସନ୍ତାନର ପିତା, ଦାୟିତ୍ୱବାନ, କିନ୍ତୁ ଛକଡ଼ି ଫୁଲାଫାଙ୍କିଆ । ଛକଡ଼ିକୁ ବାଟକୁ ଆଣିବା ପାଇଁ ଶ୍ୟାମ ପ୍ରଧାନ, ନେତ୍ରମଣି (ସୁଜାତା ଆନନ୍ଦ) ସହିତ ବିବାହ କରେଇ ଦିଅନ୍ତି । କିନ୍ତୁ ଦୁଇ ଜାଆଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୁଲ୍ ବୁଝାମଣା ଦୁଇ ଭାଇଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୁଲ୍ ବୁଝାମଣା ସୃଷ୍ଟି କରେ । ସାହୁକାର ହରି ମିଶ୍ର (ଦୁଃଖୀରାମ ସ୍ୱାଇଁ) ମଧ୍ୟ ଛକଡ଼ିକୁ ଭାଇଠାରୁ ଅଲଗା ହେବା ପାଇଁ ଉସୁକାଏ, ଯା ଫଳରେ ସେ ଅଧିକ ଲାଭବାନ ହୋଇ ପାରିବ । ବରଜୁ ଛକଡ଼ିକୁ ବୁଝେଇବାକୁ ଯାଇ ଗୋଟେ ଚାପୁଡ଼ା ମାରେ । ଛକଡ଼ି ଏ କଥାକୁ ଆଧାର କରି, ହରି ମିଶ୍ରର ସାହାଯ୍ୟ ନେଇ ପୁଲିସ୍ ଡାକେ ଓ ଭିନ୍ନେ ହେବା ପାଇଁ ଦାବି କରେ । ବରଜୁ, ଛକଡ଼ିକୁ ସବୁ ସମ୍ପତିର ମାଲିକାନା ଦେଇ ନିଜ ସ୍ତ୍ରୀ ପିଲାଙ୍କୁ ନେଇ ଗାଁଆ ଛାଡ଼ି ଚାଲି ଯିବାର ଦୃଢ଼ ନିଷ୍ପତି ନିଏ । ଶେଷରେ ଛକଡ଼ି ଓ ନେତ୍ରମଣି ନିଜର ଭୁଲ୍ ବୁଝି ପାରନ୍ତି ଓ ବରଜୁକୁ ଫେରାଇ ଆଣନ୍ତି ।
ଗୀତ ଓ ସଙ୍ଗୀତ
ଏହି କଥାଚିତ୍ରଟିର ସଙ୍ଗୀତ ନିର୍ଦ୍ଦେଶନା ଦେଇଥିଲେ ଭୁବନେଶ୍ୱର ମିଶ୍ର ।
ଉପନ୍ୟାସ ଓ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ର ମଧ୍ୟରେ ଭିନ୍ନତା
ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରଟି ଉପନ୍ୟାସ ଉପରେ ପର୍ଯ୍ୟବସିତ ହୋଇଥିଲେ ମଧ୍ୟ ଉଭୟରେ କିଛି ଭିନ୍ନତା ଥିଲା । ଉପନ୍ୟାସରେ ବରଜୁ ମୁଖ୍ୟ ଚରିତ୍ରରେ ଥିବା ସମୟରେ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ଛକଡ଼ିକୁ ବେଶି ଗୁରୁତ୍ୱ ମିଳିଥିଲା । ଉପନ୍ୟାସଟି ୧୯୩୨ ମସିହାରେ ଲେଖାଯାଇଥିବାରୁ, ଏଥିରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ କଥା ଆଦୌ ନଥିଲା । କିନ୍ତୁ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ବରଜୁ ଓ ଛକଡ଼ିଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଦ୍ୱିତୀୟ ବିଶ୍ୱଯୁଦ୍ଧ ଯୋଗୁଁ ବିବାଦ ହୋଇଥିବା ଦର୍ଶାଯାଇଥିଲା । ଉପନ୍ୟାସରେ ଗାନ୍ଧୀବାଦ ଚେତନା ଦେଖା ଦେଇଥିବା ବେଳେ, ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ସେହି ସ୍ଥାନ ନେଇଥିଲା ମାର୍କ୍ସବାଦ । ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରଟି ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିବା ପରେ, କାଳିନ୍ଦୀ ଚରଣ ପାଣିଗ୍ରାହୀ ପ୍ରତିବାଦ କରିଥିଲେ । ପ୍ରଯୋଜକ ବାବୁଲାଲ ଦୋଶୀ, ମୃଣାଳଙ୍କୁ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ ସେହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିବାକୁ କହିଥିଲେ । କିନ୍ତୁ ମୃଣାଳ କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାକୁ ମନା କରିଥିଲେ ଓ ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରରେ କୌଣସି ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆସିଲେ, ନିଜ ନାମ ସେଥିରୁ ହଟେଇ ଦେବାକୁ କହିଥିଲେ । ଚଳଚ୍ଚିତ୍ରଟି ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇ, ଦ୍ୱିତୀୟ ଥର ମୁକ୍ତିଲାଭ କରିଥିଲା ଓ ଏଥିରେ ମୃଣାଳଙ୍କ ନାମକୁ ହଟେଇ ଦିଆଯାଇଥିଲା ।
ଅଧିକ ତଥ୍ୟ
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୬୬ର ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର ଶ୍ରେଣୀ:ଜାତୀୟ ପୁରସ୍କାରପ୍ରାପ୍ତ ଓଡ଼ିଆ କଥାଚିତ୍ର
କାଳିକାମ୍ବଲ ମନ୍ଦିର
କାଳିକାମ୍ବଲ ମନ୍ଦିର ଏକ ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର ଯାହା ଶ୍ରୀ କାଲିଗାମ୍ବାଲ (କାମାକ୍ଷୀ) ଓ ପ୍ରଭୁ କମଦେଶ୍ୱରଙ୍କୁ ସମର୍ପିତ ହୋଇଛି । ଭାରତରେ ଥିବା ତାମିଲନାଡୁ ପ୍ରଦେଶର ଜର୍ଜ ଟାଉନରେ ଅବସ୍ଥିତ । ଜର୍ଜ ଟାଉନର ଏକ ମୂଖ୍ୟ ଅର୍ଥନୈତିକ ଥାମ୍ବୁଚେଟ୍ଟି ରାସ୍ତାରେ ଏହି ମନ୍ଦିର ଅଛି ।
ଇତିହାସ
ଏହି ମନ୍ଦିର ପ୍ରଥମେ ଏବେକାର ଫୋର୍ଟ ସେଣ୍ଟ ଜର୍ଜ ପାଖରେ ସମୁଦ୍ର କୂଳରେ ଥିଲା । ସେଠାରେ ଇଷ୍ଟ ଇଣ୍ଡିଆ କମ୍ପାନୀ ଫୋର୍ଟ କରିବାରୁ ମନ୍ଦିରକୁ ବର୍ତ୍ତମାନର ସ୍ଥାନରେ ୧ ମାର୍ଚ୍ଚ ୧୬୪୦ ମସିହାରେ ଅବସ୍ଥାପିତ କରାଯାଇଥିଲା ଓ ୧୬୭୮ ମସିହା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ମନ୍ଦିର ତିଆରି କାମ ଚାଲିଥିଲା । ମରହଟ୍ଟା ସାମ୍ରାଜ୍ୟର ଛତ୍ରପତି ଶିବାଜି ଏହି ମନ୍ଦିର ଦେଖିବାକୁ ୧୬୭୭ ମସିହାର ୩ ଅକ୍ଟୋବର ତାରିଖରେ ଆସିଥିଲେ । ପୂର୍ବରୁ ଥିବା ଭୟାନକ କାମାକ୍ଷୀ ଦେବୀଙ୍କ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ବଦଳରେ ଶାନ୍ତସ୍ୱରୁପା କାମାକ୍ଷୀ ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ରଖିବାକୁ ଆଦି ଶଙ୍କର ଉପଦେଶ ଦେଇଥିଲେ । ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ପ୍ରଥମ ଭାଗରେ ତାମିଲ କବି ସୁବ୍ରମନ୍ୟମ ଭାରତୀ ନିୟମିତ ଏହି ମନ୍ଦିରକୁ ଯାଉଥିଲେ ।
ତାମିଲ ଭକ୍ତି ଶ୍ଳୋକ ଉଲ୍ଲମ ଉରୁଗୁଥାଇୟା ୧୯୫୨ ମସିହାରେ ଅନ୍ଦାବନ ପିଚ୍ଚି ଲେଖିଥିଲେ ଓ ମନ୍ଦିର ପ୍ରାଙ୍ଗଣରେ ସ୍ୱର ଦେଇଥିଲେ ।
୧୯୮୦ ମସିହାରେ ୧୦ ମିଟର ଉଚ୍ଚ ଗମ୍ବୁଜ ରାଜଗୋପୁରମ ଯୋଗ କରାଯାଇଥିଲା । ଗମ୍ବୁଜ ତିଆରି କାମ ୨୨ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୭୬ରୁ ଆରମ୍ଭ ହୋଇ ୨୧ ଜାନୁଆରୀ ୧୯୮୩ରେ ଶେଷ ହୋଇଥିଲା । ୨୦୧୪ ମସିହାରେ ଅଧିକ କାମ କରାଯାଇଥିଲା । ଦେବୀଙ୍କୁ ଫୋର୍ଟ ପାଖରେ ଥିବା ହେତୁ କୋଟ୍ଟାଇ ଆମ୍ମା (କୋଟ୍ଟାଇ ଅର୍ଥ ଦୁର୍ଗ ବା ଫୋର୍ଟ) ଓ ଚେନାମ୍ମା (ଚେନଠୁରାମ ବା ସେନଠୁରାମ) ମଧ୍ୟ କୁହାଯାଏ ।
ମନ୍ଦିର
ମୁଖ୍ୟ ଦେବୀଙ୍କ ମୁଖ ପଶ୍ଚିମ ଦିଗକୁ ଅଛି । କିମ୍ବଦନ୍ତୀ ଅନୁସାରେ ଦେବୀଙ୍କୁ ଅର୍ଦ୍ଧ-ଦେବତା, ଓ ବ୍ୟାସ, ଅଗସ୍ତ୍ୟ, ଅଙ୍ଗିରା, ପୁଲସତ୍ୟ ଭଳି ସନ୍ଥ ଓ ବରୁଣ ମଧ୍ୟ ପୂଜା କରିବାକୁ ଆସନ୍ତି । ମୂଖ୍ୟ ଦେବୀଙ୍କ ପାଦ ପାଖରେ ତିରୁସିରନ ବା ଶ୍ରୀ ବିଶ୍ୱରୂପନ ବସିଛନ୍ତି । ରଥ ଉପରେ ଥିବା ପେରିୟାନୟାକି ପ୍ରତିମୂର୍ତ୍ତି ଦୁଇ ପାଖରେ ମହାଲକ୍ଷ୍ମୀ ଓ ସରସ୍ୱତୀ ଠିଆ ହୋଇଛନ୍ତି । ମନ୍ଦିରର ଅନ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ସିଦ୍ଧି ବିନାୟକ ଗଣେଶ, ସିଦ୍ଧି-ବୁଦ୍ଧି ବିନାୟକ ଗଣେଶ, ବିରଭଦ୍ର, ମହାକାଳୀ, କାରଟିକେୟ, ବିଶ୍ୱବ୍ରହ୍ମ, ଗାୟତ୍ରୀ, ଦୂର୍ଗା, ଦକ୍ଷିଣମୂର୍ତ୍ତି ଓ ପ୍ରତ୍ୟଗୀର ଅଛନ୍ତି । ଏଠାରେ ପବିତ୍ର ସାଗର ଜଳ ଓ ପବିତ୍ର ଆମ୍ବ ଗଛ ଅଛି ।
ମନ୍ଦିର ପରିଚାଳନା
ମାଡ୍ରାସ ହାଇ କୋର୍ଟ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ମତେ ପରମ୍ପରାକ୍ରମେ ମନ୍ଦିରର ପରିଚାଳନା ବିଶ୍ୱକର୍ମା ଗୋଷ୍ଠୀ କରନ୍ତି । ଗୋଟିଏ ମାନେଜିଙ୍ଗ ଟ୍ରଷ୍ଟବୋର୍ଡରେ ୫ ଜଣ ସଭ୍ୟ ଭୋଟ ଜରିଆରେ ଗୋଷ୍ଠୀରୁ ନିର୍ବାଚିତ ହୁଅନ୍ତି ।
ବାହ୍ୟ ଲିଙ୍କ
ଶ୍ରେଣୀ:ଚେନ୍ନାଇର ହିନ୍ଦୁ ମନ୍ଦିର
ଆଟାଜାନାଭିର/ରିଟୋନାଭିର
ଆଟାଜାନାଭିର/ରିଟୋନାଭିର ବା ଏଟିଭି/ଆର (ଇଂରାଜୀ ଭାଷାରେ Atazanavir/ritonavir/ ATV/r) ଏକ ସ୍ଥିରିକୃତ ମାତ୍ରାର ମିଶ୍ରିତ ଔଷଧ (combination medication) ଯାହା ଏଚଆଇଭି/ଏଡସ ରୋଗ ଚିକିତ୍ସାରେ ଦିଆଯାଏ । ଏହି ଔଷଧରେ ଆଟାଜାନାଭିର ଓ ରିଟୋନାଭିର ଔଷଧଦ୍ୱୟ ଥାଆନ୍ତି । ଲୋପିନାଭିର/ରିଟୋନାଭିର ବଦଳରେ ଏହା ଦିଆଯାଇପାରେ । ରୋଗୀର ପାଟିରେ ଏହା ଦିଆଯାଏ ।
ଆଟାଜାନାଭିର/ରିଟୋନାଭିର ଔଷଧର ପାର୍ଶ୍ୱ ପ୍ରତିକ୍ରିୟା ବ‌ହୁତ କମ ହୁଏ । ଉଦର ଯନ୍ତ୍ରଣା, ତରଳ ଝାଡ଼ା, କାମଳ, ମାଂସପେଶୀ ଯନ୍ତ୍ରଣା ଓ ମୁଣ୍ଡବଥା ହୋଇପାରେ । yellowish skin ଯକୃତ ସମସ୍ୟା (liver problems) ଥିବା ଲୋକଙ୍କୁ ଏହା ସାବଧାନତା ସ‌ହକାରେ ଦିଆଯାଏ । ଗର୍ଭାବସ୍ଥାରେ ଏହା ନିରାପଦ ଜଣାଯାଏ । ଆଟାଜାନାଭିର ଏକ ପ୍ରୋଟିଏଫ ଇନହିବିଟର (protease inhibitor) ଓ ରିଟୋନାଭିର ଏହି ଆଟାଜାନାଭିର ସ୍ତର ବୃଦ୍ଧି କରେ ।
ଭାରତରେ ଏହି ଔଷଧ ବ୍ୟବ‌ହାର ନିମନ୍ତେ ସନ ୨୦୧୨ରେ ସ୍ୱୀକୃତିପ୍ରାପ୍ତ ହୋଇଛି ଓ ଯୁକ୍ତରାଷ୍ଟ୍ର ଆମେରିକାରେ ଏହା ସୀକୃତି ନିମନ୍ତେ ଅପେକ୍ଷା କରିଛି । ଏହାର ନାମ ବିଶ୍ୱ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସଂଗଠନର ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକୀୟ ଔଷଧ ଚିଠାରେ (World Health Organization's List of Essential Medicines) ଅଛି ଯାହା ମୌଳିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ସିସ୍ଟମ (health system) ନିମନ୍ତେ ଅତି ମହତ୍ତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ । ସନ ୨୦୧୨ରେ ବିକାଶଶୀଳ ଦେଶମାନଙ୍କରେ (developing world) ଏହି ଔଷଧର ଏକ ବର୍ଷ ଡୋଜର କ୍ରୟ ମୂଲ୍ୟ ୨୮୧ ଆମେରିକୀୟ ଡଲାର ଥିଲା ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଔଷଧ ଶ୍ରେଣୀ:ଚିକିତ୍ସା ବିଜ୍ଞାନ
ସୂର୍ଯ୍ୟନାରାୟଣ ଦାଶ
ପଣ୍ଡିତ ସୂର୍ଯନାରାୟଣ ଦାଶ (୧ ଜୁଲାଇ ୧୯୦୮ - ୧୧ ଜୁଲାଇ ୧୯୮୨ ) ଜଣେ ସାମ୍ବାଦିକ, ଐତିହାସିକ, ଗବେଷକ ଓ ଲେଖକ ଅଟନ୍ତି । ୧୯୦୮ ମସିହାରେ ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲା ଅନ୍ତର୍ଗତ ଦଶରଥପୁର ଗ୍ରାମରେ ଜନ୍ମଗ୍ରହଣ କରିଥିଲେ । ପିତା ବାଲୁକେଶ୍ୱର ଦାଶ ଓ ମାତା କ୍ଷିତି ଦେବୀ ।
ଶିକ୍ଷା
ସୂର୍ଯ୍ୟନାରାୟଣ ୧୯୪୬-୪୭ରେ ଘରୋଇ ଭାବେ ଉତ୍କଳ ବିଶ୍ୱବିଦ୍ୟାଳୟରୁ ଓଡ଼ିଆରେ ସ୍ନାତକୋତ୍ତର ଶିକ୍ଷା ସମାପ୍ତ କରିଥିଲେ । ସେ ୟୁନାଇଟେଡ଼ ପ୍ରେସ ଅଫ ଇଣ୍ଡିଆର ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ରତିନିଧି ଭାବେ ୧୯୩୧ରୁ ୧୯୪୪ ଯାଏଁ କାମ କରିଥିଲେ । ସେ ଉତ୍କଳ ଜର୍ଣ୍ଣାଲିଷ୍ଟ ଆସୋସିଏସନର ପ୍ରତିଷ୍ଠାତା ଓ ୧୯୪୫ରୁ ୧୯୬୫ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଏହାର ସଭାପତି ଦାୟିତ୍ୱ ତୁଲାଇଥିଲେ ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୦୮ ଜନ୍ମ ଶ୍ରେଣୀ:୧୯୮୨ ମୃତ୍ୟୁ ଶ୍ରେଣୀ:କେନ୍ଦ୍ର ସାହିତ୍ୟ ଏକାଡେମୀ ପୁରସ୍କାର ସମ୍ମାନିତ ଓଡ଼ିଆ ସାହିତ୍ୟିକ ଶ୍ରେଣୀ:ଗଞ୍ଜାମ ଜିଲ୍ଲାର ଲୋକ
ଦଳିତ
ଦଳିତ (ଆକ୍ଷରିକ ଅର୍ଥ "ଭଙ୍ଗା/ବିକ୍ଷିପ୍ତ") "ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ" ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣିତ ହୋଇଥିବା ଭାରତର ସର୍ବନିମ୍ନ ଜାତିର ଲୋକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର ହେଉଥିବା ଏକ ନାମ । ଦଳିତମାନଙ୍କୁ ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମର ଚତୁର୍ବର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟବସ୍ଥାରୁ ବାଦ ଦିଆଯାଇଥିଲା ଏବଂ ପଞ୍ଚମ ବର୍ଣ୍ଣ ଗଠନ କରିବା ଭାବେ ଦେଖାଯାଉଥିଲା । ଏଣୁ ଦଳିତମାନେ ପଞ୍ଚମା ନାମରେ ନାମିତ ।ଦଳିତମାନେ ବର୍ତ୍ତମାନ ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମ, ବୌଦ୍ଧ, ଶିଖ, ଖ୍ରୀଷ୍ଟିଆନ, ଇସଲାମ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଧର୍ମବିଶ୍ୱାସ ସମେତ ବିଭିନ୍ନ ଧାର୍ମିକ ବିଶ୍ୱାସକୁ ପାଳନ କରନ୍ତି ।
ଇତିହାସ
ଦଳିତ ଶବ୍ଦ ପାରମ୍ପାରିକ ହିନ୍ଦୁ ଜାତିପ୍ରଥା ବାହାରେ ଥିବା ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ଏବଂ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଚିହ୍ନାଇବା ପାଇଁ ଏକ ଆତ୍ମ-ପ୍ରୟୋଗ ଧାରା । ଦଳିତମାନେ କେବେ ଭାରତୀୟ ଉପମହାଦେଶର ଅଂଶ ହୋଇଥିଲେ ତାହା ସହଜରେ ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ । ଭୀମରାଓ ଆମ୍ବେଦକର କହିଥିଲେ ଯେ ବୌଦ୍ଧ ଧର୍ମ ଏବଂ ବ୍ରାହ୍ମଣବାଦ (ବ୍ରାହ୍ମଣପ୍ରଧାନ ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମ ପାଇଁ ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ଶବ୍ଦ) ମଧ୍ୟରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚତା ପାଇଁ ସଂଘର୍ଷ ହେତୁ ପ୍ରାୟ ଖ୍ରୀ.ପୂ. ୪୦୦ କାଳରେ ଭାରତୀୟ ସମାଜରେ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟତା ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା । କିଛି ହିନ୍ଦୁ ପୁରୋହିତ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ ଭାବେ ଚିହ୍ନିତ ଲୋକଙ୍କ ସହ ବନ୍ଧୁତା କରିଥିଲେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ନିମ୍ନ ଜାତିର ପଦବୀରେ ନିଯୁକ୍ତ କରିଥିଲେ । ବ୍ରାହ୍ମଣ ଜାତି ହରାଇଥିବା ଏକନାଥ ଭକ୍ତିବାଦ କାଳରେ ଅସ୍ପୃଶ୍ୟମାନଙ୍କ ଅଧିକାର ପାଇଁ ଲଢ଼ିଥିଲେ ।
୧୮୮୦ ଦଶକର ଶେଷ ଭାଗରେ ପୁଣେସ୍ଥିତ ସାମାଜିକ ସଂସ୍କାରକ ଜୋତିରାଓ ଫୁଲେ ମରାଠୀ ଶବ୍ଦ 'ଦଳିତ' ହିନ୍ଦୁ ସମାଜରେ ଅତ୍ୟାଚାର ଭୋଗୁଥିବା, ବହିଷ୍କୃତ ହୋଇଥିବା ଅସ୍ପୃଶ୍ୟମାନଙ୍କ ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ । ଦଳିତ ସଂସ୍କୃତ "दलित"ର (ଦଳିତ) ଏକ ଭାଷାରୂପ । ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଂସ୍କୃତରେ ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି "ବିଭାଜିତ, ବିଭାଜିତ, ଭଙ୍ଗା ଓ ବିକ୍ଷିପ୍ତ" । ଉନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ଏହି ସଂସ୍କୃତ ଶବ୍ଦକୁ ପୁନଃନିର୍ମାଣ କରାଯାଇଥିଲା । ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି "ଚାରି ବ୍ରାହ୍ମଣବାଦୀ ଜାତି ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ ନୁହେଁ (ବ୍ୟକ୍ତି)" । ଏହା ଅନ୍ୟ ହିନ୍ଦୁମାନଙ୍କଦ୍ୱାରା ପୂର୍ବର "ଅସ୍ପୃଶ୍ୟ" ଜାତିମାନେ ଭୋଗୁଥିବା ଅତ୍ୟାଚାର ଅର୍ଥରେ ଫୁଲେ ବୋଧହୁଏ ପ୍ରଥମ କରି ବ୍ୟବହାର କରିଥିଲେ । ଦଳିତ ଶବ୍ଦଟି ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନ କାଳରେ ୧୯୩୫ ପୂର୍ବରୁ ନିଷ୍ପୀଡ଼ିତ ଶ୍ରେଣୀର ଲୋକଙ୍କ ନିମନ୍ତେ ଜନଗଣନା ବର୍ଗୀକରଣ ବ୍ୟବହୃତ ହେଉଥିଲା । ଏହାର ବ୍ୟବହାରକୁ ଅର୍ଥନୀତିଜ୍ଞ, ସଂସ୍କାରକ ଓ ନିଜେ ଜଣେ ଦଳିତ ବି. ଆର. ଆମ୍ବେଦକର (୧୮୯୧-୧୯୫୬) ଲୋକପ୍ରିୟ କରିଥିଲେ । ସେ ଜାତି ନିର୍ବିଶେଷରେ ସମସ୍ତ ନୀଷ୍ପୀଡ଼ିତ ଲୋକଙ୍କୁ ଦଳିତ ସଂଜ୍ଞାବଦ୍ଧ କରିଥିଲେ । ଏହା ହିନ୍ଦୁ ଧର୍ମର ଚାରିଜାତି ବର୍ଣ୍ଣ ବ୍ୟବସ୍ଥାରୁ ବାଦ ପଡ଼ି ନିଜକୁ ପଞ୍ଚମ ବର୍ଣ୍ଣ ଭାବୁଥିବା ଓ ନିଜକୁ "ପଞ୍ଚମ" ବୋଲି ପରିଚୟ ଦେଉଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କୁ ଅନ୍ତର୍ଭୁକ୍ତ କରିଥିଲା । ୧୯୭୦ ଦଶକରେ ଦଳିତ ପାନ୍ଥର୍ସ କାର୍ଯ୍ୟକର୍ତ୍ତା ଗୋଷ୍ଠୀଦ୍ୱାରା ଏହାକୁ ଗ୍ରହଣ କରାଯିବା ପରେ ଏହାର ବ୍ୟବହାର ଆହୁରି ବଢ଼ିଥିଲା ।
ଆଧାର
ଶ୍ରେଣୀ:ଦଳିତ ଶ୍ରେଣୀ:ଭାରତର ଜାତିପ୍ରଥା
ଭଦ୍ରକ
ଭଦ୍ରକ ଭାରତର ଓଡ଼ିଶାରେ ଥିବା ଭଦ୍ରକ ଜିଲ୍ଲାର ସଦର ମହକୁମା ଓ ଏକ ମୁଖ୍ୟ ସହର (ପୌର ପରିଷଦ) । ଭଦ୍ରକ ଭଦ୍ରକାଳୀ ମନ୍ଦିର ପାଇଁ ଜଣାଶୁଣା, ଭଦ୍ରକାଳୀ ମନ୍ଦିରରେ ସବୁବର୍ଷ କାଳୀପୂଜା ଧୁମଧାମରେ ପାଳନ କରାଯାଏ ଯାହା ଦେଖିବାକୁ ଓଡ଼ିଶା ଓ ବାହାର ଅନେକ ରାଜ୍ୟରୁ ବହୁ ଲୋକ ଆସିଥାନ୍ତି । ଏଠାକାର ବସନ୍ତିଆ ପୋଖରୀଠାରେ ସବୁବର୍ଷ ଓଡ଼ିଆ ସାଧବମାନଙ୍କ ସ୍ମୃତିରେ କାର୍ତ୍ତିକ ପୁର୍ଣ୍ଣିମାଦିନ ବୋଇତ ବନ୍ଦାଣ କରାଯାଏ ଯାହା ଦେଖିବାକୁ ଅନେକ ଜନସମାଗମ ଗହୋଇଥାଏ ।
ଇତିହାସ
ଭଦ୍ରକ ପୌରାଣିକ ଯୁଗର ପୋଥିପତ୍ରରେ ଉଲ୍ଲିଖିତ ଏକ ପ୍ରାଚୀନ ସହର। ଓଡ଼ିଶାର ଉପକୂଳବର୍ତ୍ତୀ ଓ କୃଷିମୂଳକ ପ୍ରାଚୁର୍ଯ୍ୟ, ବାଣିଜ୍ୟ ଓ ପରମ୍ପରାକୁ ଭଦ୍ରକର ଦାନ ଆବୁଲ ଫାଜଲଙ୍କ ଆଇନ୍-ଇ-ଆକବରୀର ରଚନାଠାରୁ ଇତିହାସ ପୃଷ୍ଠାରେ ଲିପିବଦ୍ଧ। ଏହାର ପ୍ରାଚୀନତା ଧାମନଗରର ସପ୍ତମ ଓ ଅଷ୍ଟମ ଶତାବ୍ଦୀର ବୌଦ୍ଧ ଅବଶେଷରୁ ଜଣାପଡ଼େ। କୁପାରି ପାଖର ଶାରୀ-ଶୁଆ ବୌଦ୍ଧ ଗୁମ୍ଫା, ପାଳିଆର ରହସ୍ୟମୟ ବିରଞ୍ଚି ନାରାୟଣ ମନ୍ଦିର କୋଣାର୍କର ସୂର୍ଯ୍ୟ ମନ୍ଦିର ପରି ଅନ୍ୟ ଏକ ସୂର୍ଯ୍ୟପୂଜା ପୀଠ। ଧାମନଗର ନିକଟସ୍ଥ ଗେଙ୍ଗୁଟି ନଦୀ କୂଳର ଗୋହୀରାଟିକିରି ଆଜି ବି ସ୍ୱାଧୀନତାପାଇଁ ଓଡ଼ିଆମାନଙ୍କର ଶେଷ ସଂଗ୍ରାମର ଚିହ୍ନ ବହନ କରେ, ଯେଉଁଠି ପରାସ୍ତ ରାଜା ମୁକୁନ୍ଦଦେବ ସନ ୧୫୬୮ ମସିହାରେ ଇହଲୀଳା ସମ୍ବରଣ କରିଥିଲେ।