Seenaa_Itoophiyaa_Sirrii
Kutaa 5ffaa
Itti dabaluun burjaajessitoonni seenaa magaalli Kuush Kaayiroodha malee Itoophiyaan kan Kuush miti nuun jedhu. Tole haa ta'u Fara'oon hidda dhalata Kuush miti kan jedhu falmii hin qabu. Piraamidii kan ijaaranis sanyii Kuushotaa miti hin jedhu. Garuu iddoo kanatti burjaajessitoota jalaa waanti wal dhaheeru tokko jira. Innis akka qorattoonni jedhanitti biyyi Kuushii fi biyyi Gibxii tokko miti. Biyyi Kuush yookaan biyyi Itoophiyaa biyya mataa isaa danda'e kan Gibxii gama kibbaatti argamu ture jedhu. Gibxii gad gara kibbaatti jechuun Itoophiyaa ammaa dabalatee Suudaan kaabaa jechuu dha. Seenaan qabatamaan qorattootaan mirkanaa'e, Meero'ee fi Naappaataan magaalonni gurguddoo uummata Kuushis bakkuma amma jedhame kana. Kanas seenaa Kitaaba qulqulluun haa mirkaneessinu. . "Kuushii fi Gibxi jabina daarii hin qabne ni ta'aniif; Fuxii fi Liibiyaanis gargaartota ishee turan." (Macaafa Naahom Raajichaa 3: 9) . Ilaa bakka kanatti Kuushii fi Gibxi jedhe. Kuushii fi Gibxi qaama garagaraati jechuu dha. Asirratti Kitaaba qulqulluu afaan Ingiliffaa King Jemes Version haa ilaallu. . "Ethiopia and Egypt were her strength, and it was infinite; Put and Lubim were thy helpers." (Nahum 3: 9) jedha. Bakkuma Kuush jedhu Itoophiyaa fayyadame. . Tarii Onesmoos loogii hojjete yoo jedhama ta'es. Version Ingiliffaa biraa ilaaluun ni danda'ama. World English Bible "Cush and Egypt were her boundless strength. Put and Libya were her helpers." (Nahum 3: ) inni kun immoo Kuush fayyadame. Kanaaf akka burjaajessitoonni ofii burjaaja'an jedhanitti osoo hin taane Kuushii fi Gibxiin biyya adda addaati. . Kana kanumaan darbee Kuush eenyu isa jedhu irratti immoo waanta ifaa ta'e tokko irra deebiin cimsee barreessuun barbaada. Amma Kuush jechuun Itoophiyaa ta'uu mirkaneessinee bira tarree jirra. Itoophiyaa jechuun ammoo nama gurraacha jenneerra. Kanaaf gurraachi hunduu Kuush ture jechuu dha. Herrega kanaanis ta'ee qorannoo kamiinuu gurraachi kamiyyuu ani Kuush miti yoo ofiin jedhe irraan kan hafe jechuu kooti. Fakkeenyaaf uummattootuma biyya keenya keessaa jiraatan otuu fudhannee Kuushtik, Naayilootik, Omootik fi Semeetik dha. Omootikiin yoo fudhanne maqaa laga Oomoon waamamu. Lagni Oomoo laga malees dhiiga miti. Dhugumaan uummanni gurraachi kun dhiigni isaa Kuush. Haaluma wal fakkaatuun uummanni gurraacha Naayilootik jedhamee maqaa laga Naayiliin waamamu. Naayil ammoo bishaani malee dhiiga miti. Asirratti waanti beekamu qabu tokko gartuun afaani isaan dubbatan Niiloo-Saaraa jalatti ramadamuu danda'a. Garuu dhiigni isaanii Kuush guddicha dha. Kanneen Kuushiin of waamaa jiran immoo Silattuu Kuushidha. . Gara dhimma rakkoo itoophiyummaatti wayitan deebi'u, rakkoon Itoopbiyummaa kaanserii ta'ee okkolaa deemsisu ilaalchaa fi beekumsa burjaaja'aa mootoliin Itoophiyaa darban qabanii dha. Akkuman barruu kana gara jalqabaa irratti dhimma eenyummaa mootota Itoophiyaa lamaa kaasetti kasaaraa eenyummaa guddaa qabu. Waanti nama ajaa'ibu immoo hanga Itoophiyummaa isaanii illee waakkatanitti gahaniiru. Biyya kanaaf maal akka hawwan namaaf hin galu. Sirna boodatti nama hanbisuu fi diimokiraasii quucarsu jaallatu. Sabaa fi sablammii biyyittiitiifis kabaja tokkolleen hin agarsiisan. Nama waan gaarii hojjete yookaa nama Diimokiraasii fiduuf tattaafate ni dhabamsiisu. Akka fakkeenyaatti seenaa Lij Iyyaasuu ilaaluun murteessaa dha. Kaayyoon Lij Iyyaasuu guddaanii fi eebbifamaan seexanoota sobanii Kiristoosiin amaneerra jedhanii Suufii uffatanii deemaniin gatate galma ol ka'aa fi fagoo akka qabu ni beekama ture. Seenaa Iyyaasuu kana dubbisaa. Maddi toora Interneetii dha.