cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Wangoo 2021
apiary
bakka gaagurrii kanniisotaaf kaa'amu
archangel
ergamaa ergamoota irra caalu
agitate
1. kakaasuu, dadammaqsuu (deggersa/mormii) 2. bulbuluu, sochoosuu (waan dhangala'aa)
anthropology
ximmada
aground
lafa bishaanii galaana jala jiru tuquu/bira ga'uu
alumnus
barataa mana barnootaa, kolleejii yookiin yunivarsiti tokkoo nama ture (dhiira)
always
yeroo hundumaa, hooggayyuu, yoomuu
auspicious
abdachiisaa, mijaa'aa, milkaa'uu akka danda'u kan hubachiisu
administration
bulchiinsa
administrator
bulchaa, gaggeessaa
archetype
isa jalqabaa, isa duraa, angaficha
above
irra, irra-keessa, ol
annual
kan waggaa
appraise
xiinxaluu, qu'achuu (sadarkaa, gatii, faayidaa waan tokkoo)
affiliate
nama/dhaabbata tokko dhaabbata beekamaa kan biraa wajin wal quunnamsiisuu
angling
waan nyaataa fiixee kiyyootti diranii qurxummii ittiin qaban
affinity
1. hariiroo yookiin waliti dhufeenya jabaa 2. wal fakkeenya mirkaneessuu
amputated
citaa, muramaa (miilla, harka), saruxxee
anything
waan halle, Waan cufa, waan tokkollee
anyway
haala kamiiniyyuu, karuma ta'en
alluring
hawwataa
angora
gosa beeyladootaa dabbassaa dheeraa qabanii
angry
kan aare
Afro
goofaree, Afrikaa wajjin hidhata waan qabu
anger
aarii
Angle
kofa, cabsaa, roga
angle
kofa-daangeessaa
algae
waabara, saaphuyyee
amorphous
mololomii, boca dhabeessa
asunder
addaan ba'uu
apple
poomii (gosa fuduraa)
apologetic
Balleessaa isaatti gaabbee kan dhiifama gaafatu
anemia
hir'ina dhiigaa
archbishop
duree phaaphaasii
anonymous
kan maqaan hin beekamne yookiin kan maqaan ifatti hin ibsamne
annihilate
1. barbadeessuu, dhabamsiisuu 2. injifachuu, mo'uu
annihilation
dhabamsiisa, barbadeessa
agitation
1. dadammaqsa 2. cinqii, yaaddoo yookiin gammachuu
ahead
gara fulduraatti
animal
neefkaa, bineelda, horii
aid
gargaarsa, deggersa, hirpha (v) gargaaruu, deggeruu
arcade
soraa suuqii fi suuqii gidduutti argamu kan nami jala daddarbu
aspersion
qeeqa yookin arrabsoo kabajaa nama tokkoo miidhuu danda'u
aphorism
Mammaaksa
anymore
eenyuyyuu, namni Kamiyyuu
abominate
jibbuu, balfuu
archipelago
cittuu lafaa yookiin oddoola bakka tokkotti baay'atanii jiran
architecture
ogummaa dizzaayinii jaarmaalee, arkiteckcharii
appreciate
leellisuu, dinqisiifachuu
animate
lubbuu itti horuu, dadammaqsuu, kakaasuu
affirm
mirkaneessuu
aeronautics
barnoota xiyyaara suphuu fi oofuu (saayinsii irratti kan hundaa'e)
activate
si'eessuu, kaasuu
assess
tilmaamuu, qorachuu, xiinxaluu, gamaaggamuu
angler
adamsituu qurxummii
admonishment
akkeekkachiisa,   (amala sirreessuuf)
annexe
nanneen walitti aanan kan wal qahatanii jiran
after
booda, booddee, duuba, gulana, maayessa
afterbirth
daatii, obbaatii
ace
1. nama dandeettii guddaa qabu. 2. kaartaa isa ittiin taphatan (lakkoofsa tokko)
amortize
Idaa kaffalanii fixuu
algebra
aljeebraa (gosa barnoota herregaa)
apotheosis
1. nama qulqulluu ta'uu, ayyaantuu 2. jireenya biyya lafaa dhiisuu 3. ulfina kennuu
askew
jallaa
approach
itti dhihaachuu (n) akkaataa waan tokko itti raaw'atan
approbation
waliigaltee, walta'iinsa, tole jechuu
appliance
meeshaa, mi'a, qodaa
alibi
yeroo yakki hojjetame namni tokko bakka yakki itti hojjetame sana kan hin turre ta'uu isaa ragaa mirkaneessu
apprehend
1. qabuu, to'achuu 2. hubachuu
anachronism
waan yeroo wajjin hin deemne
austere
1.gammachuus ta'e qananii kan hin qabne 2. hagasmara faayaan kan itti hin baay'anne
alligator
koromtoo
aide
gargaaraa, gargaartuu
arcane
iccitii
asphalt
asfaaltii
aberration
Waan baratame tokko irraa maquu
abomination
suukanneessaa, jibbisisaa
anxious
dhiphataa, dhiphattuu, cinqamaa, cinqamtuu, yaaddooftuu
aglow
kan ifu, sirritti kan ho'u
admirable
kan dinqisiifamu, dinqisiisaa, maalalchisaa
arid
gammoojii, bakka rooba baay'ee hin arganne
annually
Waggaa Waggaan
assessor
gamaaggamtuu
asset
1.qabeenyaa gatii qabu 2. nama barbaachisaa
admonition
ifaatii, ifaatoo, (amala sirreessuuf)
active
si'aawaa, si'ooftuu, hisataa, hisattuu
attenuated
qallisuu
align
waan tokko wal qixxeessanii tarree naquu
alike
wal fakkaataa
anticipate
1. ni ta'a jedhanii waa eeguu 2. utuu nami kan biraan hin hojjetiin waan tokko dursanii hojjechuu 3. fulduratti waan ta'u tokko gammachuudhaan eeguu
alimentary
kan nyaataa, bullaa'uu nyaataa
autograph
barreeffama harkaa (kees. mallattoo)
amount
1. bay'na, hammamta 2. herrega maallaqaa kan walii galaa, waan tokkoon qixxee ta'uu
amalgam
1. waan ilkaanitti guutamu 2. waan makaa meerkurii qabu
appall
naasisuu. rifachiisuu
actual
1. kan dhugaa, isa sirrii 2. kan amma jiru
asleep
kan rafe, kan ciise
anniversary
ayyaana yaadannoo kan waggaa
arrival
bakka tokko ga'uu, gahiisa
avenue
daandii guddaa (kan bitaa fi mirgarra muki fi gamoon jiru)
appropriate
mijaa'aa, tolaa, sirrii (v) seeraan dhaaluu, humnaan fudhachuu
allure
hawwachuu, ofitti harkisuu
anaconda
gosa bofaa Ameeriikaa Kibbaatti argamu kan bineensoota caccabsee erga ajjeese booda nyaatu
anaemia
dhukkuba hir'ina dhiigaa
ail
dhukkubsachuu
arise
ka'uu, dammaquu
assailant
luulleessaa, rukuttuu
adduce
dhiyeessuu (akka ragaa ykn fkn itti)
adept
ogeessa, hayyuu
applicable
wajjin kan deemu yookiin hojiirra ooluu kan danda'u
aboriginal
durii jalqabee lafa tokko irra kan jiraate, abbaa biyyaa
appreciation
1. dinqisifannaa, raajeffannaa 2. dabalata gatii
abet
namni tokko waan dogoggoraa yookiin waan sirrii hin taane akka hojjetu jajjabeessuu ykn gargaaruu
anti
farra
amalgamate
walitti makuu, tokkoomsuu
any
kamiyyuu, eenyuyyuu, tokkollee
awareness
hubannaa, dammaqina
affirmation
mirkaneessuu
anyhow
itti dabalee, sana ta'e kana, ta'us
asphyxia
oksijinii dhabuun ukkaamamuu
abbot
bulchaa gadaamii
amphibious
Bineensa bishaanii fi dachee gogaa irra jiraachuu danda'u
annul
seera haquu
aftermath
taatee gadhee /hamaa
allege
utuu ragaan hin jiraatiin waa tokko akka dhugaatti dhiheeffatanii falmachuu
anathematize
aganuu, ifachuu
acerbity
amala ykn haasaa hamaa
antagonism
amajaajummaa
attest
waanti tokko dhugaa ta'uu isaa ragaa kennuu
attic
kutaa xinnoo (soraa yookiin diikkaa jala)
alimony
dhirsiif niitiin wayita wal hiikan, maallaqa inni tokko isa kaaniif kaffalu
aspiration
hawwiin ykn nadha ol'aanaa waan tokko gochuu fi yookiin argachuuf guddaa kan hawwu
Ampere
ampiirii
amphibian
bineensa kan bishaanis ta'e dachee gogaa irra jiraachuu danda'u
aspire
aspiirinii (qoricha dhibee dandamachiiftu)
average
giddu-galeessa, walakkeessa
aspirin
harree (adj) jufunfula, raatuu
averse
kan jibbu, kan balfu
approximate
kan tilmaamaa
appalling
naasisaa, jibbisiisaa, baay'ee gadhee
assuage
qabbaneessuu, tasgabbeessuu
apiece
tokkoon tokkoon
authoritarian
ajaji isaa sirriiş ta'u dogoggora keessa deeb'anii utuu hin gaafatiin waanta inni jedhe kophaa akka namooti hojjetan nama barbaadu (abbaa irree)
authority
abbaa taayitaa, abbaa aangoo, aangoo, taayitaa, baallii
authorize
aangoo kennuu
alien
1. amba, orma, alagaa 2. kan duraan beekamu irraa waan adda ta'e
authentic
dhugaa kan ta'e, sirrii
anemometer
aniimameetir
ailment
dhukkuba, dhibee
aim
kaayyoo, galii, akeeka (v) giyyaafachuu, akeekuu
alias
maqaa dharaa
assassin
maallaqi kennameefii nama nama ajeesu, lubba baasaa(bitamee)
Anglo-American
lammii Ameeriikaa sanyiin isaa Ingilizii ta'e
anti-aircraft
farra-xiyyaaraa
antibiotic
antiibaayootikii, qoricha baakteeriyaa ajjeesu
atom
atoomii
atomic
atoomikii
aeroplane
xiyyaara
affirmative
tole haa ta'u jedhanii waliigaluu (n) jecha waliigaltee agarsiisu (eeyyee tole)
anesthesia
of wallaaluu (qorichaan adoodani)
affix
maxxansuu (keenyan manaa irratti)
accused
himatamaa, himatamtuu
affixes
fufata
apoplexy
yaaduu akkasumas socho'uuf humna dhabuu (miidhaa hidda dliigaa sammuu keessa jiru irraa gaheen)
autography
mallattoo yookiin barreeffama harkaa (kan nama beekamaa)
apostate
Nama amantii isaa gane
apostle
duuka buutuu, ergamaa, noolee
admiral
qondaala ol'aanaa kan humna galaanaa
asp
bofa xinnoo summii hamaa qabu Afriikaa Kaabaatti argamu
alive
jiraataa, kan lubbuun jiru, kan hin duune
abbey
gadaamii
assignation
beellama (kan namoota dhoksaadhaan wal jaallatanii)
assignment
1. hojii (kan hojjetamuu qabu) 2. muudama
assail
dublbii barbaacha nama tultuquu, rukutuu, dha'uu
approximation
tilmaama
asylum
1. sababa siyaasaatiin namoota biyya isaanii gad dhiisanii godaananiif eegumsa mootummaatiin kennamuu 2. hospitaala namooti sammuun dhukkubsatu itti wal'aanaman
assiduous
jabaa, nama hojii jaallatu
acquisition
argachuu (Qabeenya)
admonitory
akeekkachiisa
autocracy
mootummaa nama tokkoon hoogganamu (kan aangoon isaa daangaa hin qabne)
air
qilleensa
absolve
1. namni tokko balleessaa yookiin yakka irraa walaba tu'uu isaa labsuu 2. qulleessuu (cubbuu irraa)
atlas
kitaaba kaartaa addunyaa qabu
atmosphere
1. qilleensa naannoo lafaa 2. haala naanno (kan hojii)
agrarian
Waan qonnaa wajjin walitti dhufeenya qabu
agree
waliigaluu, wal ta'uu
agreeable
itti waliigaluun waan danda'amu, gammachiisaa
agreement
waligaltee, dilaala, walta'iinsa
aesthetic
dinqisiifannaa bareedinaa (kees. artii keessatti )
apology
dhiifama
atheist
Waaqayyo kan hin jirre ta'uu isaatti kan amanu
animalism
horummaa, neefkummaa
activity
sochii, hojii
afflict
gidiraa arguu, dhiphachuu
attire
ulfata, wayyaa, huccuu
aborigine
biyya tokko keessa durii jalqabee namoota jiraachaa turan, abba biyyaa
apostrophe
mallattoo hudhaa (')
asparagus
gosa biqiltuu affeelamee nyaatamu
allegory
fakkoommii
ancestor
abuduroo, abuturoo
alleluia
galati Wauqayyoof
annular
waan qubeelaa fakkaatu
angular
1.qalloo, crgaramaa, ergaramtuu 2.mata-jabeessa, mata jabeettii, gogaa 3. han kofa qajeelaa gahu
afternoon
waaree booda
anticlimax
waan nama aarsu
appurtenance
qabeenyaa dhuunfaa (xixinnoo)
apparatus
1. meeshaa laabraatoorii keessatti waa ittiin hojjetan 2. caasaa dhaabbataa
assumption
waanti tokko ni ta'a jedhanii fudhachuu, yaaduu
agnostic
waa'ee wantoota qabatamaan mul'atani malee waa'ee Waaqayyoo waan tokkollee beekuun hin danda'amu nama jedhu
amaze
dinqamuu
aspirant
nama waan tokkoof hawwii ykn fedhii qabu
annotate
ibsuu, hiikuu (katabbii)
aversion
jibba
amass
walitti qabuu, walitti guuruu (baay'inaan)
anguish
Cinqi, gidiraa, gadda guddaa
anaerobic
kan oksijiinii hin barbaadne ykn oksijiinii kan hin qabne
atoll
oddola geengoo wiirtuu galaanaatti argamtu
author
barreessaa, barreessituu, kitabeessaa, kitabeessituu
assassinate
ajjeesuu (aangawaa yookiin nama beekamaa)
afar
fagootti
afford
danda'uu (maallaqa, yeroo fi waantoota fafakkaatan aarsaa gochuuf yookiin baasuuf)
affront
jecha/ haasaa nama mufachiisu, arrabsoo
adorn
shashaqachuu, ofbareechuu, bareechuu, fuuluu
allusion
eeruu, baanuu
athlete
atileetii, nama ispoortii (kees. kan fiigichoo fi utaalchoo)
Annunciation
misiraachoo
anaesthesia
of wallaaluu (qorichaan adoodanii)
anoint
muuduu, dibuu (aangoof)
anal
kan munnee, kan hudduu
acetic
dhangaggaa'aa
analogy
wal fakkeenya
announce
labsuu, beeksisuu, hubachiisuu
auto horn, autohorn
baloo, piinoo
afterwards
eger, booddee
agony
dhiphina, gidiraa, gadadoo, hiraara, dararaa, badada
again
ammas, lamuu, irra deebi, lammata, ammallee
apparent
1. ifatti kan mul'atu, ifaa, beekamaa. kan hin shakkisiifne 2. waan dhugaa fakkaatu garuu immoo dhugaa kan hin taane
Against
farra
audacious
1. jabaa, cimaa, uggaa, haala rakkisaa keessatti waa hojjechuuf murteeffachuu 2.kabajaa kennuu dhabuu
agape
afaan banuu (dinqisiifannaa ofii ibsuuf yookii amuummachuuf)
ago
.... dura, ...darbeera
actually
dhugaadhumatti
abduction
butii, ukkaamsanii fuudhanii deemuu
avert
ittisuu, dhorkuu, balaan akka hin geenye taasisuu
apt
mijaa'aa, tolaa, sirrii, aanja'aa
avuncular
kan eessumaa, akka eessumaatti
aviation
aviyashanii (ogommaa balalii Saayinsii irratti hundaa'e)
aptitude
dandeetti waa hojjechuu kan nami uumamaan qabu
attractive
hawwataa, hawwattuu, bareedaa, bareedduu, miidhagaa, miidhugduu, qaxuulee
admiration
dinqisiifannoo, raajeffannaa, maalalchiifannaa
admire
jajuu, dinqisiifachuu
ado
walanee, rakkina deddeebi'u
aqueduct
bo'oo bishaanni keessa yaa'u
actor
taatoo (dhiiraaf)
antler
gaafa kuruphee yookiin kan warseessaa
awl
mutaa, meenxoo, siiqee
affliction
gidiraa, cinqi, rakkina, dhukkuba jabaa
agog
dharra'aa, fedhii ol'aanaa kan qabu
award
badhaasa (v) badhaasuu
attitude
ilaalcha, yaada
auto
otomaatikii, atomaatikii
amuse
gammachiisuu, kofalchiisuu
analysis
xiinxallii
assistance
deggersa, gargaarsa
assistant
gargaaraa, gargaartuu, deggeraa, deggertuu, uktuu, makkala
acetylene
gaasii bifa maleessa (C2h2) kan waan akka sibiilaa walitti suphuuf gargaaru
associate
michuu, shariika (v)tumsuu
announcement
beeksisa, labsii
amputated
dooluu, saruxxee
apprehension
1. sodaa, cinqii (waan fulduratti ta'u yaadanii) 2. qabuu, to'annaa jala galchuu
anatomy
1. saayinsii waa'ee caasaa qaama namaa yookiin kan neefkaa qu'atu 2. dhaaqamaa, caasaa qaama namaa yookiin kan bineeldaa 3. xiinxalli yookiin gorannoo waan tokkoo
antics
nama kolfisiisuuf yookiin gammachiisuuf sochii godhamu
acumen
dandeettii dafanii murtii kennuu (waa dafanii hubatanii)
audacity
sodaachuu dhabuu
atheism
falaasama Waaqayyo hin jiru jedhu
apron
marxoo
assemblage
namoota yookiin wantoota kan biroo bakka tokkotti walitti qabuu
abort
1. ulfa ofirraa baasuu 2. gatachuu
attractiveness
hawwatummaa, bareedina, miidhagina
auditorium
galma (kan mana tiyaatiraa, fiilmiifi kk)
await
eeguu
auditory
dhageettiifi sagalee wajjin walitti dhufeenya kan qabu
April
Ebla
Augument
baay'ina waan tokkoo dabaluu
actors
taatota
admirer
leellisaa, leelliftuu
agglomerate
walitti qabuu, waitti sassaabuu
affray
jeequmsa, goolii, lola
adornment
faaya, jifaara
adjacent
wal bira, cinaa kan jiru, itti aanee
axiom
waan dhugaa ta'e
adjective
addeessa
axis
calii, siiqqee, silliqqee
adjoining
dhihoo, cinaa kan jiru
axle
sibiila golollee yookiin gommaa makiinaa lamaan walitti qabsiisu
association
waldaa
azalea
gosa saaxoo kan abaaboo/ilillii bareedaa qabu
adjourn
1. guyyaa birootiif dabarsaa (walga'ii fi kkf) 2. bakka kan biraa deemuu
afield
bakka barame iraa fagaachuu
antidote
farra-summii
attune
akka waliigalan/wal ta'an gochuu
anti health
farra-fayyaa
auction
araajii
anti meridian
waree dura
auctioneer
kan meeshaalee haraajiidhaan gurguru
achieve
waan barbaadan argachuu
acknowledgement
1. galata 2. waan tokko beekanii amananii fudhachuu
audience
dhaggeeffataa, daaw'ataa
aircraft
xiyyaaraa fi wantoota fafakkaatan kan qilleensa keessa barrisan
amusing
kofalchiisaa, kofalchiistuu
assassination
ajjeechaa
aqualung
meeshaa warri daaktuun afuura ittiin baafatan
an
tokko, tokkitti
awning
da'oo xinnoo
admission
1. waan balleessan tokko amananii fudhachuu 2. seenuu 3. gatii seensaa
assist
gargaaruu, deggeruu
admissible
waan fudhatama qabu rakkina kan hin qabne
actress
taatoo (dubartii)
Arse
hudduu, fagaara
attrition
suuta dadhabaa adeemuu
Adam's apple
liqimsituu, lumma, kokkee
addict
nama araada wayii qabu
addiction
araada, haraaraa
addictive
araachisaa
addition
dabala, edaasa
additional
dabalata, edaasa
acid
asiidii
avocado
abukaadoo
announcer
beeksisaa, beeksistuu, labsituu, Iabsaa
affluent
sooressa, badhaadhaa
aqueous
waan akka bishaanii
abortion
ulfa-baasuu, hankaassa
aggravate
abaasuu
affable
nama laafaatti itti dhiyaachuun danda'amu, kan namatti hin ulfaanne
adjournment
beellama
apprentice
barataa leenjii ogummaa fudhatu (yeroo gabaabaadhaaf)
affluence
duroommi, sooroma, badhaadhummaa
airline
daandii qilleensaa
audio
kan sagalee
achievement
hojii haala milkaa'aan hojjetamee galma isaa gahe.
attachment
1. walitti qabachuu, walitti makxanuu 2. walitti dhiheenya 3. barreeffama miiltoo
agenda
ajandaa
autumn
arfaasaa
agent
abbaana, wakiila
auxiliary
utubduu, deggertuu, dabalata
assign
1. hoji yookiin dirqama wayii namatti kennuu 2. ramaduu 3. dabarsanii kennuu (qabeenyaa fi kkf gama seeraatiin)
aquarium
bidiruu yookiin meeshaa kan qurxummii keessa kaa'an
adaptability
haalota jijijjiramanitti madaquu
augur
raajuu, raaguu, isa fulduratti ta'u maluf akka gaddiitti ilaalamuu
automatic
otomaatikii, kan ofumaan hojjetu
ageless
kan barabaraa. waan hin dulloomne
addled
1. diddoo, ajoo, ajeessaa, 2. burjaaja'aa, burjaajoftuu
antimony dust
kuula
August
Hagayya (waalta 'aa), Elbasufa
aunt
adaadaa, indootoo, haboo
adoration
jaalala guddaa, leellifannaa (baay'ina jaalalaa irraan kan ka'e)
adapt
madaqsuu
additive
quyyifa waan nyaataa fi qorichatti dabalamu
airborne
qilleensa keessa kan deemu
assimilate
wal fudhachiisuu, waliin tokkoomsuu
attendant
eegduu, eegaa
autonomous
bilisummaa kan qabu, mataa isaa kan danda'e
avoid
1. waan tokko hojjechu irraa of ittisuu 2. ittisuu, dhorkuu
amphora
cuggee
attain
1. waan yaadan argachuu, milkaa'uu 2. ga'uu
aggregate
dimshaasha, edaasa/ herrega waliigalaa
antique
meeshaa dulloomaa garuu immoo kan gatii guddaa qabu
alight
1. bu'uu (makiinaa, fardaa fi kkf irraa) 2. muka irra qubachuu (allaattii fi kk fakkaatan) 3. gubuchuu
adjudge
waanti tokko dhugaa ta'uu isaa beeksisuu yookiin akka waan dhugaa ta'etti fudhachuu
airmail
xalayaa xiyyaaraan ergamu
assembly
yaa'ii, gumii
attack
luulleessa, miidhaa
annoy
aarsuu, dallansiisuu
admit
1. amanuu (balleessaa) 2. akka seenuuf eeyyamuu
adapter
karaa haaraa ta'een waan tokkotti fayyadamuuf meeshaa nama gargaaru.
attend
1. argamuu (bakka sagantaan tokko jirutti) 2. hordofuu 3. eeguu 4.gargaaruu
awry
akka eegametti kan hin taane, dogoggoraan (adj) samaa, xuraa'aa
aware
kan beeku, kan hubatu
air pump
buufaa
age
umurii, ganna, waggaa
antipeople
farra-uummataa
assemble
1. walitti dacha'uu, walga'uu, walitti qabamuu, mogguu 2. meeshaa wa'ii walitti hidhuu, walitti qabsiisuu, suphuu, warshaaluu
antipersonnel
meeshaa waraanaa nama ajeesuuf yookiin miidhuuf tolfaman
antipathy
jibba guddaa
atone
dogoggora duraan hojetame sirreessuu haala danda'amun Waa hojjechuu
adrift
doonii ykn bidiruu lafatti hin hidhamne kan callisee bishaanirra bololi'u
antiquary
nama waa'ee meeshaalee dulloomanii qoratu fi meeshaalee kanniinis walitti qabee gurguru
avoidance
qoollifannaa
august
surraa-qabeessa, surraa-qabeettii
affair
giroo, dhimma, haajaa
atrophy
gad oramuu, gad xinnauchuu
acute
rakkisaa, cimaa (dhukkubaaf)
asperity
1. rakkisaa (amalaaf) 2. jabaa (qillensaaf)
amusement
gammachuu, kolfa, tapha
aggression
miira diinummaa, jibba
afforest
bosona uwwisuu
airman
miseensa humna qilleensaa
attempt
yaaluu, carraaquu (n) yaali, carraaqqii
adolescent
dardara, shamarra
ad hoc
kaayyoo addaa tokkoof waan dhaabbate, dursee waan itti hin yaadamiin
agglomeration
bakka tokkotti kuusamuu, baay'achuu
affectation
amala kijibaa (fakkeessuuf kan agarsiisan)
assurance
1. dandeettii fi humna ofitti sirriitti amanuu 2. waabdi, abdii
adolescence
yeroo dargaggummaa, saalfannoo
attendance
barnooti wayita kennamu bakka sanatti argamuu
axe
qottoo, dhakaraa
aspect
kallattii, roga
adore
baay'isanii jaalachuu, leellisuu, faarsuu
amplitude
bal'ina, dheeriina
airfield
qubata xiyyaaraa (keessaayyuu kan waraanaa)
ampule
bilqaaxxii xinnoo kan dhangala'aa qoricha ittiin bulbulan baattu
adjunct
1. waan akka miitootti waan tokkotti dabalamee garuu immoo hagasmara barbaachisaa hin taane 2. gochima tokko caalaatti ibsuuf dabalgochima himaaf kanneen fakkaatanitti dabalamu
acquit
namni tokko yakka irraa walaba ta'uu isaa beeksisuu
agency
1. dhaabbata daldalaa tajaajila murtaa'e kennu 2. waajjira mootunmaa tajaajila murtaa'e kennu
avalanche
jigoo (kan cabbiifi dhagaa)
avant-garde
hojii artii, ogbarruu, faashinii fi kkf keessatti namoota adda durummaadhaan maqaan isaanii eeramuu danda"u (hojii ol'aanaa ta'e hojjechuu isaatiin)
avarice
dharraa maallaqaafi qabeenya baay'ee horachuu
avaricious
doqna
autopsy
nami tokko sababa maaliitii akka du'e beekuuf qormaata wal'aansaa reeffa irratti adeemsifamu
adherence
deeggartummaa
adherent
deggeraa, deggertuu (jaarmiyaa siyaasaa fi kkf)
ample
ga'aa yookiin kan barbaachisuu olitti
autonomy
bilişummaa/aangoo dhimma ofiirratti oofiin murteeffachuu
aged
otontoraa, otontortuu, dulloomaa, dulloomtuu
acne
dhukkuba gogaa/coraa (waan akka finnisaa dhaqna irratti akka bahu godhu)
awful
sodaachiisaa, jibbisiisaa
attention
fuulleeffannaa, xiyyeeffannaa
astern
qaama duubaa (kan doonii)
attentive
xiyyeeffannaan hordofuu, sirriitti ilaaluu
aggressor
weerartuu, biyya yookiin nama dursee lola yookiin dubbii jalqabu
astonishment
waan hin yaadne, ajaa'ibsiifannaa, dinqisiifannaa, raajeffannaa
astoundingly
dinqisiisaa, ajaa'ibiisaa
assay
qulqullina albuudoota sibiilaa tooftaa garaagaraatiin qorachuu
astray
karaa sirrii irraa kan maqe
amplifier
sagaleessaa
attach
maxxansuu, qubsiisuu, itti uddeeluu
atrocious
1. suukanneessaa 2. baay'ee gadhee
antiquity
1. bara durii 2. meeshaa kan bara duri, hambaa
acme
bantii ykn Fiixee waan tokkoo isa dhumaa
affectionate
jaallatamtuu, jaallatamau
awe
kabajaa, ulfina
awesome
dinqisiisaa
avail
fayyadamuu, dhimma itti ba'uu
antiseptic
antiiseptiksii, keemikaalii madaan baakteeriiyaadhaan akka hin faalamne eegu
awhile
yeroo gabaabaadhaaf
awkward
heefa
affection
jaalala, kabajaa
amplify
ol fuudhuu (sagalee)
agglutinate
walitti qabsiisuu
aggrandize
guddisuu, dabalu
adrenalin
adireenaaliinii (hormoonii adireenaaliin omishamu)
assure
mirkaneessuu
affect
1. dhiibbaa gochuu 2. tuquu 3. miira gaddaa
acorn
gosa ija muka qilxuu
adhesion
waan tokkotti qabachuu/maxxanuu
audiovisual
kan sagalee fi suuraa qabu (waan akka fiilmii fi kkf)
agaric
harraqoo, uukkoo, horroqoo, shashara. commee, abbaa-maarqoo, dhuufuu jaarsaa
adopt
1. mucaa ormaa fuudhanii akka kan ofiitti guddifachuu 2. waan tokko akka kan ofiitti itti fayyadamuu 3. nama tokko akka kaadhimaatti ykn bakka bu'aatti filuu 4. gabaasa, yaada fudhachuu (raggaasisuuf)
admonish
1. akeekkachiisuu 2. gorsuu (haala jabaa ta'een) 3. dheekkamuu
adequate
ga'aa, quubsaa
astonishing
dinqisiisaa, aja'ibsiisaa
amphitheater
jaarmaa/gamoo soraa/qinaaxxii maleessa kan tiyaatira keessatti agarsiisan
admittance
mirga seensaa
awfully
garmalee, baay'ee
air force
humna qilleensaa
adorable
jaallatamaa, jaallatamtuu
adrenal
adireenaalii
affected
itti fakkeessuuf waan hojjetame, garaa irraa kan hin maddine
acuity
gamnummaa, abshaalummaa, haxxummaa, si'aayina qabaachuu
acidic
asiidawaa
asteroid
pilaaneetota xixinnoo aduutti naanna'an
admixture
makaa, makamaa
acknowledge
1. dhugeeffachuu 2. dhugeeffannaa ofii beeksisuu 3. hoqubaa dhiyeessuu
audition
namoota tiyaatira hojjetaniif qormaata kennuu
adjudicate
1. waldhabdee namoota giddii jiru gad fageenyaan xiinxalanii murtii kennuu 2. dugommii irratti akka abbaa murtii ta'anii hojjechuu
add
dabaluu, eda'uu
apprise
beeksisuu
available
argamuu waan danda'u, kan jiru
adjure
jabeessanii gaafachuu
aggressive
kan dubbii yookiin lola jaalatu
astride
bargaanfatanii taa'uu yookiin deemuu
adoption
1. yaada nama kan biraa fudhatanii itti fayyadamuu 2. guddifachaa fudhachuu
arrow
xiyya, xiyyee, lawwee
attorney
abukaattoo, bakka bu'aa
ad lib
1. barreeffama osoo harkatti hin qabatii dubbachuu, fakkeessuu 2. utuu hin dhiphatiin
adhesive
haphee
acidity
asiidummaa
away
1. achi, garas 2. walitti ansee
autobiography
seenaa ofii kan mataa ofitiin barreeffame