cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Čiirakot
Čiirakot (Sternidae) on randulinduloin lahkoh kuulujan kajoloin heimon alaheimo. Suomes on tavattu yheksä čiirakkoluaduu:
Syvyshehku
Kazvandu
Enimälleh georgiinua kazvau Meksikan, Gvatemalan da Kolumbien mägižikkömualois. Meksikkua pietäh tämän kazvin roindumuannu. Ylen ammui tämän kazvin juuriloi syödih muinas-actekat. Jevroupashäi sen magu ei roinnuh mieldy myöte, ga kukkazen čomuoh sie miellyttih da ruvettih sidä istuttamah.
Uutjärvi
Muudu tieduo
Uutjärves on kirjutannuh da kyläs on elänyh Zinaida Timofeevna Dubinina. Kuulužu suomelaine kirjuttai Elina Karjalaine on kirjutannuh kniigan Utjärven uljaat naiset. Kniigu piäzi ilmah vuvvel 2002. Kniigan kuvat on luadinuh Vesa Takala.
U U U
Audi
300px|thumb|Audi S4 Audi on Auto Union -laitoksien joukon perii. Auto Unionah kuului nelli laitostu, kuduat azuttih mašinoi da motocikloi merkilöil DKW, Horch, Audi da Wanderer. Enzimäine Wanderer-merkilline mašin oli azuttu vuvvennu 1913. Vuvvennu 1899 Avgust Hor’h perusti oman enzimäzen laitoksen nimel Horch & Co. Ga kreditoroin periä hänele pidi lähtie ruavospäi. Vuvvennu 1909 oli perustettu Audi Automobil-Werke (Audi-nimine avtozavod). Vuvvennu 1910 oli azuttu enzimäine mašin. Germuanien kielespäi kiännetynny Horch-sana karjalakse on ”kuule”. Konzu uvvele laitoksele ečittih nimie, Avgustan erähän ruadodovarišan poigu ehoitti kiändiä laitoksen alguhpanijan nimen latinakse. Muga rodih Audi-nimi. Audire (”kuulta”) -verbi toizen persounan yksikön imperatiivas on audi (”kuule”).
Paikkarin Torppa
Yhteistiijot
Kaikkiedah kodimuzeis on kaksi pertii, kuduat suau kaččuo – yhten sydämeh voibi piästä, a tostu suau kaččuo vai uksespäi. Pertit, kui ičegi kodi, ollah pienet, ga valgiet, seinät ollah rapatettu da kruasittu izv’oskal. Tämän koin nosti Eliasan tuatto vuvvennu 1800 da Elias oli enzimäzenny lapsennu, kudai rodivui täh kodih.
Baikal
Baikalal on 27 suardu. Suurin suari on Ol’hon, kuduan pinduala on 729 km² (libo 700 km²). Suurin niemimua on Svjatoi Nos. Baikalah langieu 336 jogie da ojua. Täh luguh kuulutah vaigu alallizet jovet da ojat. Järves valuu vaigu yksi jogi – Angara. Baikalas eläy läs 2600 vezielättilöin lajii, läs puoli niilöis on endemikat (eletäh vaigu täs vezistös). Baikal on ainavoluaduine ekosistiemu.
Turizmu Baikualah on hyvin kehitetty. Täs on äijy luondo-, kul’tuuru-, histourii- da arheolouginähtävysty. Tavan mugah, turistat piästäh Baikalah lähizis suurilois linnois – Irkutskas, Ulan-Udes libo Severobaikal’skas.
Soanlahti
Linkit
S S Kategourii:Suojärven piiri
Äijypäivy
Yhtenäzet merkit Pruazniekkah näh:
Suglica
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Segežan piiri
Pistojärvi (järvi)
Pistojärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Porajärven kyläkunnan alovehel.
Nurdasjärvi
Järves läbi matkuau Kirvesjogi, kudai lähtöy Kirvesjärvespäi da laskeh Mačarveh.
Nuori Karjala
«Nuori Karjala» on ulgomualaine agentu
Ulgomualazen agentan stuatussu annetah liittoloile, kuduat otetah ozua poliittizes elaijas da suajah ulgomualline rahoitus. Vuonnu 2015 oraskuus Karjalan Oigevusministerstvu piettih ylimiärästy Nuori Karjala – liiton toimindan dokumentoin tarkastustu nimettömän ristikanzan ilmoituksen periä. Kezäkuus Ven’an Oigevusminiserstvu merkičči liiton ulgomualazien agentoin luguh. Tämän periä Nuori Karjalan – liiton ozanottajien miäry oli lyhendetty kolmesuavus kymmenessäh. Ližäkse tiedoloin piästäjes ilmoih Internietis pidäy ozuttua ulgomualazen agentan stuatussu.
Platon
Kirjalližuttu
Tevoksii:
Kvartsitni
Tiä on pravosluavnoi puukirikkö.
Pos’olkas ruadau lapsienpäivykodi, N.J. Izotovan kunnivokse nimitetty Šokšan keskoškola, laukat, poštu, kul’tuurutaloi dmi.
F’odor III
F F
Mogžozero
Movžozero, Mogžozero on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Puudogan piirin Päl’män kyläkunnan alovehel.
Floran da Lavran kirikkö
Syväinpuoli
Kirikös sydämes kai on säilynyh läs muuttumattah. Päivännouzupuolen seinällyö altarin ies on säilynyh harvah kirikkölöis olii vahnu kolmekerroksine t’ablahine ikonostuassu.
Kallivokabuoju
Karjalankieline nimi
Linnun täs artikkelis käytetty nimi on kiännetty karjalan kieleh suomenkielizes nimespäi kalliokiipijä.
Gvatemala (linnu)
Gvatemala on Gvatemalan Tazavallan piälinnu sego Keski-Ameriekan suurin linnu. Sen keskuksespäi Kanzoinvälizeh La-Aurora –lendoazemassah on vai 3 km. Vuonnu 2008 pakkaskuus loppiettih lendoazeman uvvistamisruavot.
Kuotilampi
Järves läbi virduau nimetöi jogi, kudai tulou Hullarinjärvespäi da virduau Jokilammes, Saralammes, Pitkäsjärves, Roukkenjärves da Varpajärves läbi.
Voldjärvi (järvi)
Järvespäi Kirasjärven kauti vezi piäzöy Ondajogeh. Tämä jogi laskeh Ala-Uikujogeh.
Čirkajogi
Čirkajogi (Чирка) on Ven’an jogi, virduau Karjalan tazavallas.
Imbilahti
Rahvahan lugumiäry
I I Kategourii: Pitkänrannan piiri
Leo Tolstoi
Tevokset
Tolstoi iče pidi parahannu omis tevoksis romuanua Anna Kareninua (1873–1877). Anna Kareninan da Vronskoin tarin on yksi muailmankirjalližuon kuulužimis suvačustarinois.
Plotina
Histourii
Se perustettih kaivospos’olkannu vuvvennu 1936, konzu ruvettih kaivamah sl’udua Karjalan pohjazes. Kavoksien rakendamizekse azetettih plotinua Luoksanjovel. Tämä andoi nimen pos’olkale. 1990-luvun lopus loppiettih sl’udan kaivamizen, kaivoksii salvattih.
Kul’tuuru da opastundu
Pos’olkas on kul’tuurutaloi, škola, kudamas ruadau pieni teatru.
Uuzi-Tuulos
Rahvahan lugumiäry
U U Kategourii:Anuksen piiri
Murmozero
Järven rannal sijoitettihes Krasnoborskii-pos’olku da Nigižma-kylä.
L'udmila Ivanova
Linkit
http://illhportal.krc.karelia.ru/member.php?id=70&plang=r
Nuožjärvi
Järves kazvau kažl’ua. Täs löydyy äijy kalua, ezim. särgii, kiiškoidu, ahvendu, lahnua, kuhua, riäpöidy, siigua, haugii da matikkua. Enimyölleh pyvvetäh särgii (enämbi 40% vuvven keskimiäräzes kalasualehespäi), kiiškoidu (20%), ahvendu (15%), lahnua (10%), kuhua (vähembi 5%). Riäpöidy, siigua, haugii da matikkua on 10% yhtehizes kalasualehespäi.
Dekunniemi
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Kondupohjan piiri
8. pakkaskuudu
Ken kuoli sinä piän
P
Meänkieli
Meänkieli da suomen kieli
Meänkieles on äijy sanua, kuduadu nygöi ei ole suomen kieles, libo tuli sih vuvven 1809 jälles. Meänkieles on enämbi ruočin sego saamelazien laihinsanua suomen kieleh verraten. Meänkielen fonolougii, morfolougii sego virkehoppi sežo erotah suomen kieliopis. Ga äijiä meänkielen eroitussanua on suomen kielen peräpohjalazis murdehis.
Kyläjärvi (Porajärven kyläkundu)
Järveh laskeh Riihilampi. Järvespäi lähtöy Kyläjoki, kudai laskeh Koitajogeh.
Uuzi Muašjärvi
Infrastruktuuru
Enne pos’olku kuului Tunguon kylänevvostoh. Nygöi se kuuluu Sosnovetsan kyläkundah.
1724
Ken kuoli sinä vuon
1724
Immal
Immal (Иммалицы) on Karjalan tazavallan Anuksen kanzallizen piirin kylä, kudai kuuluu Anuksen linnukundah.
Piitsoinjärvi
Järven pindu on 166,5 metrii korgiembi meren pindua.
Sinikka Malmi
Ruado
Parahat Sinikka Malmin roulit oldih 1960-luvul. Net ozutelmat kuuluttih kanzallizeh repertuarah: Minna Kantan mugah luajitus Murdovarrastamine -ozutelmas häi ezitti Loviis Kristii, Teuvo Pakkalan mugah luajitus Tukkijovel-ozutelmas ezitti Annii. Myöhembi, 1970-luvun lopus samas Tukkijovel-ozutelmas Sinikka Mami ezitti jo Poro-Pirkon roulii.
Karjalazien mifolougizien kerdomuksien haldiet
Kerävöruado
Kerdomuksii kirjan niškoi L’udmila Ivanova keräi iče da otti Karjalan tiedokeskuksen Kielen, literatuuran da histourien instituutan arhiivaspäi. Instituutas tädä materjualua ruvettih keriämäh 1960-vuozil.
Ongimus
Ongimus on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kyläkundah.
Gakugsa
Gakugsa on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Puudogan piirin Krasnoborskoin kyläkundah. Kylä on sijoitannuhes Gakugsa-joven rannal.
Leonardo da Vinci
Tevokset
Hyväksytyt atributsiet:
Mua
Muan ympärys on noin 40 000 km. Mualla on yksi suuri pitkäaikaine kiertäjä, Kuudam.
Leppäsyrjä
Leppäsyrjä on Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan pos’olku.
Podporožje
Nähtävykset
Pos’olkas on kirikkö (церковь Введения во храм Пресвятой Богородицы), kudai rakendettih 2000-luvun allus.
Meččyhanhi
thumb|300.px|alt=Meččyhanhi|Meččyhanhi Meččyhanhi (Anser fabalis) on lindu.
Käisijärvi
Järvespäi vezi piäzöy Tumasjärveh.
K K K K
Meččyhanhi
Teemas muijal
M M
Kuhmuhuahku
K K
Karjalan kieli
Kirjalližuon kehitys
Enzimäzet karjalankielizet kniigat on piästetty ilmah 1800-luvul. Vahnimat ilmestyttih vuozinnu 1804 da 1820. Net ollah kirikköh kuulujien tevoksien kiännökset ven'an kieles karjalakse. Algajen vuvves 1870 vuodeh 1939 suate oli ilmestynnyh vägi äijy karjalankielisty literatuurua. Ylen aktiivizesti painettih kniigoi vuozinnu 1931—1939, konzu karjalan kieldy ruvettih opastamah sego Karjalas, sego Tverin alovehel.
Karjalan kieli nygöi
Algajen vuvves 1990 Ven'an yhtehiskunnallizen poliitiekan muutoksen jälgeh se prosessu on ruvennuh elbymäh uvvessah. Aktiivizesti painetah karjalankielisty literatuurua. Sih joukkoh kuuluu ei vaiku kaunehliteratuuru, opastusliteratuuru da muu literatuuru, no i hengelline literatuuru. Karjalan kielel eripainoksinnu on piästetty ilmah kai Uvven Sanan piäozat. Kogonah yhteläzenny kniigannu Uuzi Sana ilmestyy vuvven 2003 algupuoles.
Karjalan kieli, kui i joga elävy kieli, on kehittyi sistiemu. Kielen kehitysty äijäl kannatetah opastuslaitokset, kai kommunikatiivizet viestivälinehet da toizet eloksen puolet. No parahači kielen kehitysty kannatetah rahvahan eloksen tavat da kul'tuuruperindöt.
Allihuahku
A A
Kiimaisjärvi
Järven pinduala on 33,8 km², randuviivan piduhus – 96,6 km. Sen keskisyvys on 3,3 m, syvin kohtu on 22,5 m.
Jeuropan riäpöi
Riäpöikala ei ole suuri, voibi olla 13-20 sentii, erähät kazvetah 35 sentissäh. Riäpöi omal nävöl pohodiu sel´odkah. Rungo bokispäi ongu näpistetty, alimaine leuguluu on pitkembi ylimästy. Alimazeh leuguluuh syndyy sangevunnuh ylimäzen leuguluun n´okku. Suomuksii on suuri miäry (bokkii myö voibi olla 91-96 suomustu). Sellän väri on harmuan- sinine, vačču – valgei, sellän da hännän evät olah harmuat. Muut rungon kohtat ollah valpahat libo valgiet.
Ladva-Vetka
Pos’olkan nimen enzimäine oza tuli rinnalolijan kylän – Ladvan – nimes. Ladvu sijoiččou 10-12 kilometrin piäs Ladva-Vetkaspäi päivännouzuh.
Čičiliusku (teatru)
Teatran nimes
Ajatus nengomas nimes kuuluu sillozele Karjalan Rahvahan liiton paginanvedäjäle Pekka Zaikovale. Toizii vaihtoehtoloi oldih nimet Vihanduteatru da Lutikat.
1731
Ken kuoli sinä vuon
1731
Smolenskoin Jumaldoman kirikkö Anukses
Ruado
Kategourii:Karjalan kiriköt
Sumeri
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Segežan piiri
Telky
Lähtiet
T T
Vesa Koivisto
K
Ynys Lawd
Kategourii:Ynys Mônan suaret
Indien valdumeri
Indien valdumeren pohjazes on Aazii, päivänlaskupuoles ― Afriekku, päivännouzupuoles ― Avstrualii, suves ― suvimanner. Indien da Atlantiekan valdumeren rajal on 20° päivännouzupiduhuttu. Indien da Tyynenmeren rajal on 146° 55' päivännouzupiduhuttu. Indien valdumeren pohjazin kohtu on Persienlahtes (30° pohjastu levevytty). Indien valdumeren levevys on läs 10 000 kilometrii Avstrualien da Afriekan suvikohtien välis.
Pul’čoinjärvi
Pul’čoinjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kyläkundah.
Leskenlehti
Levittämine
Tavan mugah leskenlehti kazvau niilöis kohtis, kus ei ole turvehtu – vezistölöin rannoil, rotkoloin da muanvieremien paltieloil sego peldoloil, tyhjil muakohtil da kuadopaikois. Leskenlehti kazvau savimualoil sego jogien hiekku- da čäriluodoloil. Ven'an jevrouppuozas kazvi kukkiu sulakuus.
Käppäselgy (kylä)
Kuulužat ristikanzat
Kategourii:Kondupohjan piiri
Navdozero
N N N N
Ynys Badrig
Ynys Badrig on pikkaraine suari Kymrinmuan suuriman suaren Ynys Mônan pohjaspuolel.
Närhi
thumb|300px|alt=Närhi|Närhi
Virdualli
Virdualli (Histrionicus histrionicus) on lindu. Se tavattih Suomes ezmästy kerdua vuvvel 2000.
Pleški
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Karhumäin piiri
Helium
Helpo aineh helium on yksiatominen jaloguazu, kudamal ei ole värii, maguu da hajuu.
Tennissu
Tennissukortu
Kategourii:Sportu
Natalja Sinitskaja
pienoiskuva|Natalja Sinitskaja Natalja Sinitskaja on rodivunnuh 7. kezäkuudu 1974 Ladvan kyläh (Karjalan tazavaldu, Oniegan rannikon piiri) karjalazien pereheh. On kirjutannuh In'aine-lapsien kirjan, kudai vuvvennu 2010 on puuttunuh Muailman 100 parahan lapsien kirjoin joukkoh - IBBY 2010. On kiändänyh Toven Janssonan yheksä Muumi-kirjua karjalan kieleh (livvin murdeheh). Vuvves 1996 ruadoi piätoimittajannu karjalankielizes Oma Mua -lehtes. Vuodessah 2017 oli Oma Mua -lehten piätoimittajannu. Vuvves 2017 ruadau kanzallizen Periodika-julguamon piälikönny. Kuuluu Karjalan Rahvahan Liittoh vuvves 1992. Kaksi vuottu oli iel mainitun liiton piälikönny. Kuuluu Karjalan Kielen Kodi -järjestöh. Eläy Novaja Vilga -kyläs (Karjalan tazavaldu, Onieganrannikon piiri).
Kielitiedo Kirjalližusluvettelo
Лувендакнийга : начальнойн школан 4 классуа варойн. - Петрозаводск : Каргосиздат, 1939.
Näytteitä karjalan kielestä. 1 : Karjalan tasavallan ja Sisä-Venäjän karjalaismurteet – Joensuu ; Petroskoi, 1994.
Koulusanasto : (varsinais-karjalan murreh) – Petroskoi, Periodika, 2001.
Fortunatova, J. J. Luvendakniiga : načaljnoin školan toizella klassalla varoin. 2. čuasti / kiändi A. Beljakov. – 4. izdanja, kohennettu. - Moskva : Gosudarstvennoi učebno-pedagogičeskoi izdateljstva, 1937.
Gromova, L. G. Aiga lugie i paissa karielaksi - Tver, 2002.
Karjalan kielen sanakirja. Ensimmäinen osa : A - J / toim. P. Virtaranta. - Helsinki : Suomalais-ugrilainen Seura, 1968.
Karjalan kielen sanakirja. Neljäs osa : O - P / toim. P. Virtaranta. - Helsinki : Suomalais-ugrilainen Seura, 1993.
Lyydiläisiä tekstejä = Lüdishe Texte : 2. Osa / kerännyt, kääntänyt ja julkaissut P. Virtaranta. - Helsinki : Suomalais-ugrilaisen Seura, 1963.
Paškova, T. V. Karjalan kielen livvin murdehen luvendo- da harjoituskogomus : (substantiivu) / T. V. Paškova ; Ven'an Federation opastus-da tiedoministerstvu korgeviman ammattiopastuksen valdivon budžiettuopastuslaitos Petroskoin valdivonyliopisto. - Petroskoi, 2012.
Smirnov, P. P. Karielan kielen programma : Kalininskoin oblastin karielazin načaljnoilla školalla varoin. – 2. izdanjia. – Moskva : Gosudarstvennoi učebno-pedagogičeskoi izdateljstva, 1935.
Stepanov, F. Upraznenjoin sbornikka karielan kieldä müöte : načaljnoilla školalla varoin 3-lla i 4-lla klassoilla. Enzimäne čuasti. – Moskva : Gosudarstvennoi učebno-pedagogičeskoi izdateljstva, 1937.
Ščerbakova, T. Enne Rastavua. – Petroskoi : Periodika, 2000.
Wuorikoski, J.-P. Kirjuta kaunehesti karjalakse : luojan kirjuttamizen alguopastai / Jukka-Pekka Wuorikoski ; [karjalan kielele on kiandanyh L`udmila Markianova]. - Helsinki : Karjalan Kielen Seura, 2008.
Grigorii Makarov
Linkit
https://web.archive.org/web/20160305133243/http://www.petrozavodsk.ru/news/75753.html
Li Bai
Li Bai ystävyi toizien merkiččijöin runoilijoinke, ezimerkikse Du Funke. Molembat runoilijat oldih nerokkahat da niidy ruvettih verdailemah. Li Bai kučutah romantiekakse, ga Du Fu realistakse.
Kiiškoi
thumb|300.px|alt=Kiiškoi|Kiiškoi
Priäžan lyydilaižed sananpolved
Histourii
Kirjan algusanois “Rahvahan mielevuden kuldaižed d’uuret” karjalan kielen tutkii da karjalan kielen sanakniigoin luadii Grigorii Makarov kirjutti: “Lyydiläzii sananpolviloi on kerätty da painettu vähä. Vuvvel 1893 Pyhärven opastai, kuulužu kodirannan tutkii Nikolai Leskov painoi etnogruaffizeh Živaja starina -lehteh kaheksa lyydilästy da liygilästy sananpolvie da 162 arbaitustu. Vuvvennu 1918 Juho Kujola otti net Virittäjä-žurnualah. Vuvvennu 1934 Kujola piästi ilmah Lyydiläine paginluadu -kirjan da vuvvennu 1944 Lyydiläzien murdehien sanakniigan. Mollembis on kuda-midä sananpolvie lyydikse. Pertti Virtarannangi kolmeozazes Lyydiläzet tekstat -kniigas on 96 lyydilästy sananpolvie da sanondua”.
Väinö Kaukonen
Kategourii:Ristikanzat
Maen y Bugail
Maen y Bugail on pikkaraine suari Kymrinmuan suuriman suaren Ynys Mônan pohjaspuolel. Se on samal kogo Kymrinmuan pohjazin kohtu. Suaren nimi Maen y Bugail on kymrin kieldy da merkiččöy 'paimenen kivi'.
Hiisi
Hiisi karjalas-suomelazes mufolougies on mečän ižändy. Erähät sanottih, gu sidä nikonzu ei nähty, toizet nähtih sen ylen suurennu da korgeikazvozennu. Sille pandih suurii kiviruoppahii, kudamii sanottih savukse.
Ramenci
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Segežan piiri
Ristusorzu
Teemas muijal
R R
Michelangelo
Kategourii:Kul'tuuru Kategourii:Kuvataideh
Uuzi-Vilgu
Rahvas
Uuzi-Vilgas eläy 1800 hengie (2013). Kyläs on školu, 2 päivykodii, 4 laukkua, počtu, ambulatouri, kirjasto da Kuultuurankodi. Uuzi-Vilgas on karjalankielenkluubu "Ildukečoi" (Вечерние беседы).
Pohjaine pedru
Kiimuaigu
Pohjazel pedral kiimuaigu on sygyzyl, enimyölleh ligakuul. Emäpedru sit kaheksan kuun mendyy kandau yhten poiguvazan.
Mari-El
Mari-El on sijoitannuhes Päivännouzu-Jevruopan tazangol. Suurin oza tazavaldua on Volgan rannikol. Rosstatan vuvven 2020 tiedoloin mugah Mari-Elas eläy 649 417 hengie.
Valdivolline kogomus
Kategourii:Muantiedo Kategourii:Mari-El Kategourii:Ven'a
Uuzi Jyškyjärvi
Uvven Jyšjyjärven rahvahan lugumiäry
U U Kategourii:Kalevalan kanzalline piiri
Mifolougii
Tundiettuloi mifolougieloi
Tundiettuloi mifolougieloi ollah:
1987
Ken kuoli sinä vuon
1987
1657
Ken kuoli sinä vuon
1657
Purgino
Purgino on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Suurlahten kyläkunnas.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Karhumäin piiri
Kitainleppylindu
Karjalankieline nimi
K
Tiedoiniekan hattu
Tiedoiniekan hattu on Tove Janssonan kirjutettu Muumi-kniigu. Alguperäine ruočinkieline tevos piästettih ilmah vuvvennu 1948 da Laila Järvizen luajittu suomenkieline kiännös vuvvennu 1956 nimel Taikurin hattu. Karjalakse kirjan kiändi vuvvennu 2009 Natalja Sinitskaja.
Pilkunišku
Karjalankieline nimi
P P
Borum
Välläs olotilas Borum on väritön, harmai libo ruskei kristalline libo mustu muvvoton aineh. On tuttu enämbi 10 Boruman allotrooppistu muoduo, kudamien luajindu da keskenäzet siirrot miärätäh lämmöl, kudamas booru oli suadu.
Tavalline siigu
Tavalline siigu – on lohikaloin roduu. Se on pandu Ymbärimuan Ruskieh kniigah. Ven´an Ruskieh kniigah on pandu kahtu senmosu siigua: volhovan Coredonus lavaretus baeri da bauntovskoi Coredonus lavaretus baunti.
21. kevätkuudu
Ken kuoli sinä piän
K
Čolmuži
Kyläs on škola, leibypastamo da mečänhoidoala.
Nähtävykset
Č Č Kategourii:Karhumäin piiri
Thomas Edison
Thomas Alva Edison (11. tuhukuudu 1847 Milan, Ohio – 18. ligakuudu 1931 West Orange, New Jersey) oli yhtysvaldulaine keksii da biznesmies. Hän oli omassah aijan produktivnoiloimbii keksijöi da hänen nimis oli 1093 patentua.
Pohjanmeri
thumb|300px|alt=Pohjanmeri|Pohjanmeri
Ruskeihukankorendo
Ruskeihukankorendo (Libellula quadrimaculata) on hukankorendoloin suguh kuului korendo.
Pohjanmeri
P P
Lieksa
Aihies muijal
Kategourii:Suomen linnat
Polvijärvi
P P P P
Must'oi
Tervehyöle hyvä
Must’oin muarjois on vähä puunandimien kislottua. Niilöis on äijy A da B viitamiinua, margantsua, sežo C vitamiinua, magniedu da kal’tsiedu. Must’oi on hyvä silmile, se parandau nägyö.
Pilkusiibi
Pilkusiibi (Melanitta fusca) on lindu.
Niamei
N N
9. heinykuudu
Ken kuoli sinä piän
H
21. ligakuudu
Ken kuoli sinä piän
L
Käsnäsenjärvi
Järven lähäl on Käznysellän kylä. Järvi kuuluu Uuksunjoven basseinah. Pitkin järvirandua menöy P21 Priäžy – Lemetti -avtodorogu. Päivänlaskus ojien da lambiloin kauti järvi on yhtistetty Pensaanjovenke.
Randujärvi
Pohjazes järvespäi lähtöy jogi, kudai tuou vetty Vuažjärvespäi. Liidehes järvespäi lähtöy Riipussu-jogi (alahembi nimi on Randujogi), kudai laskeh Vuaženinjogeh.
Čupukku
Kategourii:Syömizet Kategourii:Karjalan syömizet
XVI vuozisada
XV vuozisada XVII vuozisada
Ašhabad
Ašhabad on Turkmenistuanan piälinnu, muan suurin poliittine, tevolližus-, tiedo- da kul’tuurukeskus. 6. päivänny elokuudu vuonnu 2018 linnan eläjien lugumiäry oli enämbi 1 miljonua hengie. Ašhabad on Turkmenistuanan suves, siepäi Iranan kel rajassah on 25 km.
A A
Karjalan kirjalližus
Karjalankieline kaunehkirjalližus
Enzimäzenny karjalankielizenny kaunehkirjallizennu tevoksennu pietäh siämärveläzen Miron Smirnovan biografistu tevostu Karjalazen iäni. Matkukerdomuksii da karjalankielisty runohuttu (Golos’ Korela – putevyja zametki i korel’skaja poezija Mirona Smirnova), kudai piäzi ilmah Piiteris vuvvennu1890 kirillizin kirjaimin painetunnu.
Iivo Härkönen oli merkittävy kirjuttai, kiändäi, opastai da enne kaikkie heimoliikkehen kannattai, Karjalan Sivistysseuran johtokunnan pitkyaigaine sekretari. Vuvvennu 1910 häi toimitti suomekse ilmah piässyön Karjalan kirjan (2.painos 1932), ga sidä paiči häi julgai sežo äijän omua karjalakse kirjutettuu da kiännettyy runo- da pajokogomustu (niilöin luvus Nouseva heimo – runoja suomen ja aunuksen kielellä 1921, Laululoi anukselazil – laulattavie da saneldavie heimokanzan laululoi da runoloi aunuksen kielel 1921, Kibunoi – suomalaizie runoloi aunukselazil 1. vuvvennu 1925 da 2. vuvvennu 1927).
Kirjalližuttu vienankarjalakse
Vienankarjalakse on kirjutannuh toimittai Raija Remšujeva, kuduan runoloi oli jullattu lehtis da kogomuksis. Vuvvennu 1999 hänel piäzi ilmah lugukniigu Ihmeh-hete. Häi on sežo kiändänyh vienankarjalakse Uvven Sanan da jo vuvvennu 1943 suomekse ilmah piässyön Lauri Kuntijärven romuanan Yhessä ylettih (2004). Kalevalan 180-vuozipäivän aigua jullattih Raisa Remšujevan kiännetty Kalevala – Kal’evala vienankarjalakši, kuduas kuvituksennu on käytetty Vitali Dobrinin Kalevala-teeman mualavuksii.
Kirjalližuttu lyydikse
Lyydikse on kirjutannuh runuo Miikul Pahomov. Hänen runoloi on jullattu eri lehtis da antolougielois vuvves 1989 algajen. Miikul Pahomovan runokogomukset ollah Tuohuz ikkunas 1993, Lüüdiland 2000 da Ukon bembel 2010. Häi on sežo kiändänyh lyydikse uskondollizii tekstoi da yhtes Lidija Potašovanke luadinuh aberin ABC-kird’ 2003. Vuvvennu 2009 da 2012 piästih ilmah lapsienkirjat Suur’ kondij da Päivääne, lämmita!.
Jurkinnavolok
Jurkinnavolok on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Segežan piirin Papinkosken kyläkundah. Kylä on sijoitannuhes Urosjärven luodehrannal.
Kargujärvi
K K K K
Sofokles
Ruado
Miehen piäruavonnu oli tragiedieloin kirjutandu Afinan teatrah niškoi. Enzimäine nelliozaine ozutelmu, kudai oli pandu lavale vuvvennu 469 enne meijän aijanluguu, toi Sofoklesale voiton Eshilanke kilbailtes da avai dorogan toizile voittoloile, kudamii tuliel aigua Sofokles sai toizien tragiekkoin kel kilbailtes. Arvostelijan Aristofan Vizantiiskoin mugah Sofoklesan kirjutettuu tragiediedu oli 123, niilöin joukos Antigonagi.
Taba
Sofokles oli vessel da paginakas ristikanzu, ei kieldävynnyh iloloin piendäs. Hänen lähimäzinny ystävinny oldih Perikl da kuulužu histourien tutkii Gerodot.
Uuzi sana
Uuzi sana karjalakse
U Uuzi sana
Juomoi
Ulgonägö
Juomoil on oksakas tuhjoine, kudai on 30-50 sentii piduhuttu, toiči sen varzi kazvau muadu myöte. Must’ois juomoi eruou sil, ku sen varzi kovenou, rodieu puun jyttyzekse. Sil vie on valpahembi varzi. Magu nämmil muarjoil sežo on eriluaduine. Juomoin mehu on valpahembi, must’oinhäi fiolietovoinruskei. Konzu keriät must’oidu muarjan nahkale puututtuu jiähäh fiolietovoinsinizet tačmat. Kudamat pahoi lähtietäh.
Tihveri
Tihveri (Тигвера) on Karjalan tazavallan Anuksen kanzallizen piirin kylä, kudai kuuluu Koveran kyläkundah.
Basketbol
Vuvven 1936 algajen basketbol kuuluu Olimpiadukižoih. Vuvven 1950 aljaen pietäh muailman basketbolčempionuattua mužikkoin keskes, vuvven 1953 algajen naizien keskes. Vuvven 1935 algajen pietäh Jevroupan basketbolčempionuattua.
Basketbol on hyvin kehitetty Yhtysvallois. Kanzallizen basketbolyhtymän čempionuattu on enämbi 50 vuotta muailman vägevin kluubuturniiru.
Solomonan opastukset
Solomonan opastukset tai Solomonan sananpolvien kniigu (jevrein kielel מִשְלֵי, Mishle) on Bibliin Vahnan Sanan kniigu. Sen sivuloil on kui Izrail'an tsuari Solomonan muga i muuloingi viizahien ristikanzoin sanondoi. Kai sananpolvet ei sit olla vai tsuari Solomonan luajitut.
Pertijärvi (järvi)
Järven pinduala on 1,4 km². Järven pindu on 53,2 metrii korgiembi meren pindua.
Vagoi
Ulgonägö
Marjat ollah ruskiet, vähäzel karvakkahat. Enimyölleh vagoin tuhjoh marjua rodieu tossuvuon.
Pohjas-Amerikku
Sijoitus
Pohjas-Amerikkah kuulutah suaret: Grenlandii, Kanuadan Arktiekalaine suaristo, Aleutan suaret, Vankuveru-suari, Aleksandran-suaristo imi.
Mikronezii
Mua on virallizesti iččenäine valdivo vuvves 1986 algajen, ga Yhtysvallat avuttau Mikroneziele den’gu- da puolistusdielolois (niilöil on den’gu- da puolistusliitto).
Vagoinkarvaine kvartsiittu
Vagoinkarvaine kvartsiittu on metamorfiene mägilaji. Se tarkoittau sidä, ku se rodivui jäyhtynös magmas da sit temperatuuran da painon vaikutukses muutti omat ominažuot. Sil on ainavoluaduine da harvinaine vagoinkarvaine väri.
1630-lugu vuvvet
1630-lugu vuvvet:
Čuuppu
thumb|300px|alt=Čuuppu|Čuuppu Čuuppu (Чупа) on Karjalan tazavallan Louhen piirin pos’olku. Se on Čuupan kyläkunnan haldivolline keskus.
Histourii
Vahnu Čuupan pogostu muanitah enzimäzen kerran vuvvennu 1574 Soloveckoin manasterin kirjois. Silloi sie oli 7 pihua da eli 10 hengie. Vuozisuan peräs Čuuppu tuli Ven’an sl’udukaivoksien keskukse.
Nähtävykset
Č Č Kategourii:Louhen piiri
Meččymandžoi
Tervehyöle hyvä
Verekset marjat ollah diettah kuului aineh. Marjois da lehtilöis luajittu juomine avvuttau vitamiinoin vähyös, tsingas, on hyvä kuzisistiemale.
Tiikši
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Mujehjärven piiri
Rodos
Piän elätändy
Suaren rahvas eletäh turizman vuoh, kudamua ruvettih kehittämäh 1980-luvul. Ven’alazet vaste vuozien 2000 allus ruvettih käymäh suarele.
Nähtävykset
Suarel on säilynyh vahnua linnua. Piälinnan linnoitus on niilöis kuulužimii. Se on čoma kaččuo da mahtavu. Lindos- da Kamiros-linnas sežo on vahnoin linnoin jiännöksii. Kamiros-linnas on muinais-gretsielazen linnan jiännöksii: akropolin da nekropolin, vezijohton, yhtehizien kylylöin, pajoin, kodiloin. Niilöi löyttih italielazet.
Hotellit
Hotellii suarel on 500.
Molière
Molière, oigiel nimel Jean-Baptiste Poquelin, (15. pakkaskuudu 1622 Paris Frantsii - 17. tuhukuudu 1673 Paris) oli frantsielaine ozutelmukirjailii, ohjuaju da ozuttelii. Hänet tunnetah enne kaikkie komedieloin kirjuttajannu.
Vladimir Sevastjanovič Stepanov
Eloskerdu
Vuvves 1952 kuului Kogonevvostoliiton kommunistoin puoloveheh. Vuvvennu 1952 händy vallittih Leninan komsomolan keskuskomitietan sekretarikse.
1961-1963 oli Kommunistoin puolovehen Karjalan komitietan sekretari.
1984-1989 oli Kommunistoin puolovehen Karjalan komitietan enzimäine sekretari.
Aleksandra Aniskina
Ruado
Aleksandra Aniskina ruadau teatras vuvves 2009. Paiči Teatrua, Aleksandra ruadau vie Kul’tuurukolledžas, sie häi opastau ozuttajan neron perustehii niilöil opastujile, kuduat tahtotah olla pruazniekoin juondajinnu.
Vahjärvi
Eläjät
Vuonnu 2012 Vahjärves eli 6 ristikanzua. Vuonnu 2013 oli 2 eläjiä.
18. elokuudu
18. elokuudu — 230. vuvven päivy (231. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenderin mugah. Vuvven loppussah on 135 päiviä.
Nikolaus Kopernikus
Kuolendu
Kopernikus kuoli 24. oraskuudu 1543 vuvvel 70 vuvven ijäs insul’tah. K K
Uskela
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Belomorskan piiri
Keldusieni
Ulgonägö
Keldusienen šliäppy on tratin (voronkan) muodoine, sil ollah ebätazazet reunat ualdoloilleh. Se on 2-12 sentii diametras. Šliäpän pindu on silei, kettu sitpäi lähtöy pahoi. Keldusienen šliäpäspäi lieväh lähtöy jalgaine, niilöin välis ei ole tarkua rajua. Keldusienen šliäppy on 1-3 sentii järevytty da 4-7 sentii pitky. Sienen väri on valpahankeldaine libo kalbieh oranževoi.
Kazvandu
Keldusiendy kazvau enimälleh tukkunah. Löydänet yhten, kačahtai ymbäri – vältämättäh lövvät ližiä. Keldusieni on sit puoles erinomaine, ku sit nivouse ei ole madostu da böbökkien toukkua. Keldusiendy kazvau havvu-, lehti- da segamečis. Net ruvetah kazvamah heinykuul da kazvetah ligakuussah. Äijy keldusiendy rodieu jyrylöin jälles.
Tiähtitiedo
Tiähtitiedo libo astronoumii on luonnontiedo, kudai tutkiu muailmankaikkevuttu da sen kohtehii, ilmivölöi sego kehitysty. Tiähtitiijon tutkimusaloveheh kuuluu kai muakerän da sen ilmakehän ulgopuolel olii da sežo Mua yhtenny planietannu. Tiähtitiedo pohjahes enimyölleh fiiziekkah, no sit käytetäh hyväkse toiziigi tiijonaloi biolougies hiimieh.
Mjanmar
250px|right|thumb|Mjanmar
Vahvajärvi
Järves on 14 suardu, kudamien yhtehine pinduala on 1 km. Suurimat niilöis ollah Vahvasari da Muhkosari.
Bel'gii
125px|right|thumb|border|Bel’gien flagu 250px|right|thumb|Bel’gii Bel’gii (België,, ) on Päivänlasku-Jevroupan valdivo. Viralline nimi on Bel’gien kuningaskundu (Koninkrijk België,, ). Sen pinduala on 30  528 km², rahvahan lugumiäry on 11,24 milj. hengie. Piälinnu on Bryssely. Virallizet kielet ollah gollandien, frantsien da germuanien kielet.
Gŵyr
Gŵyr (kymrikse Penrhyn Gŵyr, angliekse Gower Peninsula) on niemimua Suvi-Kymrinmuas Môr Hafren -meren rannal. Yhtes Abertawen linnanke niemimua muvvostau Dinas a Sir Abertawen muakunnan.
Pohjassaamen kieli
Kategourii: Suomelas-ugrilazet kielet
Monako
Muan piälinnu on Monako. Pinduala on 2,02 km². Rahvahan lugumiäry on 37  731 hengie.
M M
Suikujärvi
Se sijaiččou samannimizen järven päivänlaskurannal.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Belomorskan piiri
Kylläl karjalakse paista
Kniigan syväindö
Tädä kniigua juatah ilmai.
Oman
250px|right|thumb|Oman
Oma Mua
Oma Mua on vuvvennu 1990 perustettu karjalankieline lehti. Lehten enzimäine noumeru piäzi ilmah 8. kezäkuudu. Sen alguhpanijoinnu oldih kieliaktivistat Pekka Zaikov, Tatjana Klejerova da Akilan Iivan.
Oman
O O
Ondrei
Muuzikkualal
”Karelication” on keksitty nimi, diskan loppusanois pajattai sellittäy sidä. Diskan kanzi rodih erinomaine da ainavoluaduine. Se on luajittu kallivopiirustuksien tabah da on šokoluadan värii. Se on taidoilijan Jegor Kukuškinan nägemys. Nenga tahtottih yhtistiä vahnua rikastu perindyö da nygyaigua.
Lihtenštein
Šveitsarii johtau Lihtenšteinan ulgopoliitiekkua da ruhtinaskunnal Šveitsarienke on tulli- da den’guliitto.
Ala-Tambičozero
Järvespäi lähtöy Žilaja Tambica -nimine jogi, kudai yhtyy Päl’mä-jogeh. Päl’mä laskeh Oniegan järveh. Järveh tulou vetty Ylä-Tambičozero -järvespäi. Järven rannal on sijoitannuhes Tambičozero-nimine pos’olku.
A A A A
Ivan Man’kin
Eloskerdu
Vuozinnu 1967-1971 oli Nevvostoliiton kommunistoin puolovehen Pitkänrannan piirikomitietan enzimäine sekretari.
Periodika-julguamo
Oma Mua-lehti
Piäzöy ilmah joga nedälii karjalan kielel. Lehten perustandupäivy on 8. kezäkuudu 1990.
Suuriselgy
Muatiedo
Pos’olku sijaiččou Semčojärven suvirannal. Tiä on pristani. Lähäl pos’olkua on Man’kizinsuo. Päivännouzuh pos’olkaspäi dorogan rinnal on hyllätty kylä Mändyselgy. Sen tagan, kaijal kannaksel Semčojärven da Karzikkojärven välis, on Karzikkojärvi-kylä, kudamas eläy ylen vähän rahvastu. Suurensellän ymbäri on äijy meččiä, kazvau kuustu da pedäjiä.
Uvven vuvven kuuzi
Uvven vuvven kuuzi libo mitah toine puu (tavan mugah havvupuu) on puu, kudamua azetetah da čomendetah Uvven Vuvven pruazniekakse. Allus algajen se azetettih Rastavakse. Ven’al uvven vuvven puu azetetah Uvvekse Vuottu, monis toizis mualois – jo Rastavakse, kudamua niilöis pietäh 25. talvikuudu.
Periodika-julguamo
Carelia-žurnualu
Piäzöy ilmah suomen kielel kaksi kerdua kuus. Ližäkse toimitus piästäy ilmah kaksi almanakkua vuvves: Taival – karjalan kielel, Verez Tullei – vepsän kielel. Lehten perustanduvuozi on 1928, kevätkuu.
Adressi
185035, Ven’a, Karjalan tazavaldu, Petroskoi, Titovan piha, 3
E-mail: periodika@sampo.ru, periodika@rkperiodika.ru
Seborg
Seborg (alasaksikse) libo Suderburg (germuaniekse) on kundu Ala-Saksis Germuanies.
Leppysieni
Leppysieni on Laktarius-sienien roduu. Se on syödävy sieni.
Politiekku
Politiekan alah kuuluu oigevusvaldivos enne kaikkie zakonoinluajindan muuttamizeh da julgizen hallindon ohjuamizeh tiähtiäjiä toimindua. Poliittizen vastukohtannu on perindöllizesti nähty yksittäine ala.
Skål
Linkit
Kategourii:Kul'tuuru Kategourii:Karjal
Pol'šu
Muan piälinnu on Varšavu. Valdivolline kieli on pol’šan kieli.
Valentina Libertsova
Valentina Libertsova on on karjalankieline kirjuttai da runoilii. Hänen kerdomuksii da runoloi alalleh painetah karjalankielizeh Oma Mua -lehteh. Nygöi häi eläy Petroskois da ruadau ven’an kielen da literatuuran opastajannu.
Kirjuttamah tartundu
Ven’akse Valentina Vasiljevna kirjuttau jo ammui, karjalaksehäi algoi kirjuttua ei muga ammui. Kirjuttamah karjalakse händy potakoičči Marija Brendojeva, häi sanoi, ku pidäy kirjuttamah karjalakse. Mugai Valentina Libertsova libuigi kirjuttua karjalakse.
Kadai
Käyttö
Kus kazvau kadajua, ilmu on äijiä puhtahembi. Kadajan marjoi käytetäh tervehytty parandajes. Niilöi käytetäh mavustehennu syömizien varustajes, semmite lihan da linduloinlihan varustajes. Survottuloi marjoi ližätäh soussih, liemeh, suolattuh kapustah, faršah. Kadajan puudu käytetäh karandišoin da käzikeppilöin luadijes. Kylis kadajas luajitah kylyvastoi.
Kirjalližuon histourii
Kirjalližuon histourii tarkoittau kirjalližuon histouriedu, mi algau aigazes kirjalližuos da työndyy täh päiväh. Kirjalližuon histourieh näh paistes paistah puaksuh vaigu Jeuropan alovehen kirjalližuoh näh. Kirjalližuon stiil'ukauzii libo vaihehii on eri miäry eri alovehil, gu kaikkii yhteiskunnallizii muutoksii ei olluh joga kohtas. Yksikai vaihehii on ezimerkikse antiekku, keskiaigu, renessanssu, romantiekku, realizmu, modernizmu da postmodernizmu.
Bizkaia
Kategourii:Baskimua
22. pakkaskuudu
22. pakkaskuudu - 22. vuvven päivy grigorianskoin kalenduaruan mugah.
Voldjärvi
Voldjärvi on pos’olku, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Segežan piirin Papinkosken kyläkundah. Kylä on sijoitannuhes samannimizen järven suvirannal.
Proletarku
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Kondupohjan piiri
Hlor
Normaalizes olos helpo aineh hlor on kaksiatominen (Cl2) myrkyguazu. Sil on keldas-vihandu väri, kova haju da metallumagu. Hlor on jygiembi ilmua.
Kino (rock-joukko)
thumb|300px|alt=Rock-joukko "Kino"|Rock-joukko "Kino" Kino oli ven’alaine rock-joukko, kuduan liderannu da pajoloin kirjuttajannu oli Viktor Tsoi. Vuozinnu 1980-1990 joukko oli Ven’an tundietumis joukkolois. Kino oli leningruadalazen undergraundan kuulužimis joukois yhtes Akvarium- da Zoopark-joukoinke. Stil’an mugah Kino eroittuu ven’alazen rockmuuzikas, sendäh gu joukko ei käyttänyh perindöllizii elementoi. Tsoin kuolendan jälles joukko loppi toimindan. Rodih muga sanottu «kinomania». Nygöigi Kino on ylen tundiettu joukko da sil on äijy ihailijoi.
Rauduheiny
Tervehyöle hyvä
Kategourii:Kazvimuailmu
Värtin
Värtin on käziruadovehkeh. Sil kezrätäh langua. Ruado on tuttavu ylen vahnas aijas. Se värtin on luaittu puukeppizet, hyvin veistetty ylä dai alapuoli. Yläpuoldu sormil pyöritetäh, sentäh se on hoikkaine, a alapuoli on sangiembi, se pyöriy naizen polvel da keriäy langua. V
Litvu
Valdivon pinduala on 65 301 km², rahvahan lugumiäry on 2 793 397 hengie (2019).
Limonuadu
Vuonnu 1767 anglielaine hiimiekku Joseph Priestley luadi nasosan, kudai toi vieh guazua. Jacob Schweppe rubei luadimah moizii nasossoi zavodal. Sendäh enzimäine kompuanii, kudai luadi zavodal guazujuomizii, oli ”J. Schweppe & Co”. Tämän kompuanien perusti Jacob Schweppe da se rubei terväh luadimah vezilöi fruktu- da muarjusiruopoinke. Vuonnu 1833 limonuadas tuli enzimäine fruktuguazujuomine muailmas.
Valgei griba
Kazvandu
Valgiedu gribua kazvau pedäjikkölöis, koivikkolois, segamečis. Niidy voibi löydiä kuuzen, pedäjän, koivun da tammin ual. On moine mieli, ku enämbi niidy on sit, kus on must’oižikkuo da buolužikkuo, kazvau kiärmöisiendy da on kudžoimätästy. Mečäs ku roinnou kiärmöisiendy, sit vältämättäh rodieu valgiedu gribuagi. Valgiedu gribua kazvau heinykuus syvyskuun puolivälissäh. Net voijah kazvua yksitellen, ga puaksumbah kazvetah kogonazil perehil. Löydänet yhten, kačahtai ymbäri, vältämättäh lövvät ližiä.
Irak
250px|right|thumb|Irak
Irak (العراق, sorani عێراق), virralline nimi - Irakan tazavaldu (جمهورية العراق‎, sorani کۆماری عێراق) – valdivo Lähizes Päivännouzus. Vuvven 2014 tiedoloin mugah rahavahan lugumiäry on 36 miljonua hengie, pinduala on 435  052 km². Rahvahan lugumiärän mugah Irak on 39. Kohtal muailmas, pindualan mugah on 57.kohtal.
18. syvyskuudu
Ken kuoli sinä piän
S
Novgudozero
N N N N
Joulupukki
Luve ližäkse
Pyykkönen, Petja: Pyhä Nikolaos Ihmeidentekijä Ortodoksi.net. Petja Pyykkönen, Hannu Pyykkönen ja Sonja Tammivuori. Viitattu 24.12.2008.
Edgren, Helena ja Lehtonen, Juhani U. E.: Nikolaus (noin 270 - noin 342) 2001. Kansallisbiografia. Viitattu 24.12.2007.
Pedäi
Pedäi (lat. Pínus sylvéstris) — on ainosvihandu puu, kudai kuuluu Pedäipereheh (Pinaceae). Luonnos pedäi kazvau Jevroupas da Aazies.
Porajärvi
Porajärven rahvahan lugumiäry
Porajärves on puukirikkö, voinal tapettuloin Nevvostoliiton saldattoin kalmu.
Iran
250px|right|thumb|Iran
Einštenii
Einštenii on transuruanoih kuului alguaineh. Mendelejevan taulukos sen atomnoumer on 99, kirjutusmerki on Es. Einštenii on radioaktiivine hobjanvärine metallu. Se avattih talvikuus vuonnu 1952. Samannu vuonnu kuoli Al’bert Einšten, sendäh uuzi alguaineh nimitettih hänen kunnivokse.
Tartun bobien muzei
Muzein ozutteluzualat
Toizes muzein zualas voibi nähtä muanruadajien lapsien puuhizii da tekstiil’ubobabii. Tytit ollah muanruadajien ferezilöis, on äijy puus luajittuloi kodi- da meččyžiivattoi. On muzeis zualu, kuduas ollah vaiku bumuagubovat. Tytöt sie voijah kižata bumuagutyttilöinke da sellittiä niilöi bumagas leikattuloih sobih. Brihaččuloih niškoi – ilmumiäčyt, laivoin modelit, linnoitukset, saldatat.
27. sulakuudu
27. sulakuudu - 117. vuvven päivy (118. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 248 päiviä.
Pelvas
Käyttö
Pelvahas luajitah kangastu. Enne karjalazet pelvaskangahas luajittih miehien da naizien paidoi, ferezilöi, vyölöi, peredniekkoi, paikkoi, magavosobii, pyhkimii da käzipaikkoi. Liinulangas kuvottih verkuo, luajittih nuorua da ruadosobua. Pelvas pädi purjehvenehien parussoih niškoi. Tänäpäigi pelvaskangahas ommellah äijän sobua.
Mändyselgy
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Karhumäin piiri
Tonga
250px|right|thumb|Tonga
20. elokuudu
Ken kuoli sinä piän
E
Ontajärvi
Järvi on jiäs kylmykuun alluspäi oraskuun algussah. Kezäl vien lämbötila voi olla 25º madalois kohtis, keskiozis – läs 20º.
Otovozero
Järven pinduala on 2,2 km², vezibasseinan ala on 83,3 km². Järven pindu on 121,9 metrii korgiembi meren pindua.
Järvespäi lähtöy Otovoža-nimine jogi.
Ruahto
Varustandutavan mugah
Maijon happanemistavan mugah (perindönmugazes tavas) ruahto voi olla kislotnoi da kislotno-sičužnoi.
Irina Andrejevna Fedosova
Irina Andrejevna Fedosova (17. (29.) sulakuudu 1827, Safronovan kylä, Anuksen gubernii – 10. (22.) heinykuudu 1899, Lisicino-kylä, Anuksen gubernii) – rahvahan runonpajattai.
Elaijan kerdomus
F F F
Irlandii
I I
Internet
Lähtehet
Kategourii:Tehniekku *
Lidmah
Järven pinduala on 1,1 km². Järven pindu on 171,2 metrii korgiembi meren pindua.
Fermii
F F
Taboiporog
Taboiporog on pos’olku, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Segežan piirin Papinkosken kyläkundah. Kylä on sijoitannuhes Segežan joven rannal.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Segežan piiri
Lohijärvi
Järven pinduala on 10,5 km² (suariloinke), piduhus – 6,7 km, levevys – 2,9 km, randuviivan piduhus – 22,1 km. Sen keskisyvys on 2,9 m, syvin kohtu on 7,5 m.
Loimolanjärvi
Loimolanjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin alovehel. Järvi kuuluu Luadogan basseinah.
Padun
Pos’olkas on histourien mustomerki – runoilijan B.M. Smolenskin kalmu (1921 – 1941).
1857
Ken kuoli sinä vuon
1857
Loimola
Loimolan rahvahan lugumiäry
L L Kategourii:Suojärven piiri
Muahpanendu
Laivois on olluh tavannu pannah kuolluot mereh ilmai poltandua. Tämä oli tavanmugastu aijembi, konzu merimatkat oldih pitkät, da kesti hätken kuni laivu piäzi lähäle muadu. Merehpanendua käytetäh vie tänäpäigi, ezimerkikse merisaldatoin kuolduu.
1894
Ken kuoli sinä vuon
1894
20. heinykuudu
Ken kuoli sinä piän
H
London
Histourii
London on vahnu linnu.
Nähtävykset
Londonas on äijy nähtäviä, ezim. Big Ben.
Tambitsi
Tambitsi on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Suurlahten kyläkunnas.
Enzimäzen kerran poselenii muanittih piscovois kirjas vuvvennu 1563.
Palozero
P P P P
Gaborone
Gaborone on Botsvanan piälinnu. Vuvven 2011 tiedoloin mugah sie eläy 231 626 hengie. Linnu sai oman nimen tämän paikan johtajan nimes XIX. vuozisual.
1814
Ken kuoli sinä vuon
1814
Tel’atnikovo
Se sijoiččou Oniegujärven pohjasozas.
Vaskičču
Vaskičču on sorkatoi šižiliuhku, nägemäl ku pieni mado rouno. Yhtelläh mavos sen eroitat, sil on liikkujat silmyluomet, ulgonazet kuulohovut da ylen pitky händy. Madoloil händy on äijiä lyhembi ruhuo, vaskiččuloilhäi se on yhtenjytyi pitky ruhonke.
Taba
Vaskičču on ylen hil’l’u da suojatoi, sendäh se puaksuh puuttuu pedoelättilöile käzih. Vai pitky da katkieju händy avvuttau sille pajeta. Vaskičul se ei ole moine, kui toizil šižiliuhkuloi, se ei kazva uvvessah.
Vaskičču terväh harjavuu ristikanzah, se voi eliä terrariumois yhtes mustumadoloin da löpšölöinke.
Šalla
Šalla on Karjalan tazavallan Puudogan piirin pos’olku. Se on Šallan kyläkunnan haldivolline keskus.
Nähtävykset
Oniegujärven päivännouzurannal on kallivopiirroksii.
Rahvahan lugumiäry
Š Š
Anna Lisitsina
Lisitsinan mustokse
Hänen nimi on annettu pihoile Petroskois da Nikol’skii-kyläs, kalastajien laivale, Petroskoin kul’tuuruopistole da Merilaivaston ministrestvan laivale.
L L L
Ližmu
Ližmu on kylä Karjalan tazavallas Kondupohjan piiris Tedjärven kyläkunnas.
1821
Ken kuoli sinä vuon
1821
Ispanien kieli
Ispanien kieli (español libo castellano) polvevuu latinan kieles. Neče on yksi suurimis muailmas paistulois kielis. Sidä pagizou nenga 470 miljounua ristikanzua Ispuanies da Suvi- da Keski-Amerikas.
Uunitsa
Nähtävykset
Vuvvennu 2011 kyläh rakendettih kirikkö.
Priäžy
Priäžän poselenii
Man'gan kyläs on säilynyh ortodoksine časounu 1800-luvulpäi.
Histourii
Priäžy mainitah histouriellizis lähtehis ezmästy kerdua 1650-luvul. Ven'an imperien aigua da 1920-luvussah se oli oza Pyhäjärven kundua.
Yö-päivykukku
300px|pienoiskuva|oikea|alt=Yö-päivykukku|Yö-päivykukku
Aazii
Nimen alguperä
Griekkalazes eeposas tämä valdivo on sivottu Asija-suarinke, kudai oli Troijan ystävy. Asija-nimi griekkalazes mifolougies on Promitein akal, kudamas tuligi muanozan nimi.
Muanpindu
Aazien pohjazes ollah tundrat. Vähän suvizembäh ollah koskemattomat mečät. Aazien päivänlaskupuoles ollah hyvät mustumuat. Keski-Aazien suurin oza, Ruskies merespäi Mongouliessah, on hiekkumuat. Suurin niilöis on Gobi-hiekkumua. Gimalait eroitetah Keski-Aazien Suvi- da Liideh-Aazien tropikois.
Louhi
Kul’tuuru da opastundu
Pos’olkas ruadau kul’tuurutaloi, lapsien luomisruavontaloi, kirjasto, lapsien kirjasto, musto- da kodialovehenmuzei, algu-, keski-, ildu- da muuzikkuškola.
Valdimo
Valdimo on Suomen kundu, kudai on sijoitunnuhes Pohjas-Karjalan muakunnas. Kunnas eläy 2326 ristikanzua, da sen pinduala on 769,5 km².
Valdimon hierut
Elomäki, Haapakylä, Halmejärvi, Hirsikangas, Kalliojärvi, Karhunpää, Koiravaara, Koppelo (Koppelojärvi), Maanselkä, Nuolijärvi, Pajukoski, Puukari, Rasimäki, Rumo, Sivakkajoki, Sivakkavaara, Verkkojoki da Ylä-Valtimo.
Terehovo
Se sijoiččou Kosmojärven suvirannal.
Lukino
Kyläs on XVIII vuozisuan puučasounu. Se on pahas kunnos.
Rahvahan lugumiäry
Vuvvennu 1905 kyläs eli 123 hengie.
Oravu
Lugu Karjalas
Kaččomattah sih, ku oravan nahkua vähembäl ruvettih pidämäh hinnois, se endizelleh on kallis mečästyselätti. Oravile pannah ravvat da meččuijah sidä orožanke pystykorvukoirien vuoh. Tämän vuvven lugemizien mugah Karjalas on enämbi 90 tuhattu oravua.
Virandajärvi
Se sijaiččou Ruiga-joven rannal, 139 kilometrin piäs Belomorskaspäi. Pos’olkas on raududorogustansii.
Tuhat da yksi yödy
Tuhat da yksi yödy on arabielaine suarnukogomus, kuduas on ramkusuarnu da sadoi suarnoi, kudamien joukos on histouriellistu sanelendua, erouttistu da suvaičusstarinua, pluuttustarinua, runuo da uskonnollistu legendua. Arabiekse kogomukses on olemas eri aigukauzil mondu versiedy, kudamis on eri sanelendoi.
Kondupohjan muzei
Muzein ozutteluzualat
Muzeis on kolme ozutteluzualuu alallizien ozutteluinke. Yksi alallizis ozuttelulois on ”Kui seppy Ilmoilline sulhaizikse kävyi”. Tämä ozuttelu on interaktiivine, sie suau kuulta ”iändy” da kaččuo videoloi. Iče ozuttelu kerdou lyydiläzien histouries, heijän eloksen tavois da perindölöis. Zualas ollah eriluaduzet brujat, ruadovehkehet, kalan pyvvändynevvot, kodivehkehet, kuožalit, astiet, da kai regi da aidu. On muzeis syömizien retseptukniigoi, sinne on kerätty lyydiläzis kirjutettuu ainehistuo. Täs zualas suau nähtä fotokuvua – vahnua da uuttu, kuduat ozutetah lyydiläzien nygösty da ennevahnastu elaigua. Kuvis suau nähtä lyydiläzien svuad’boigi.
Kolovo (kylä)
9. elokuudu vuvvennu 1935 Karjalan Piälimäzen Toimehpanokomitietan käskyn mugah kyläs oli salvattu časounu.
Rumiinii
250px|right|thumb|Rumiinii
Valgeirožahanhi
Teemas muijal
V V
Karjalan Heimo
Syväindö
Karjalan Heimos sanellah karjalazis da suomelas-ugrilazis tapahtumis Suomes, Karjalan tazavallas da muijalgi. Tämän ližäkse Karjalan Heimos alalleh on lugijoin kirjutuksii, kudamis on heijän mustelmii da karjalazii da karjalan kieldy koskijoi dieloloi. Lehten kirjutukset ollah suomen kielel da karjalan kielen eri murdehil.
Tiluandu
Karjalan Sivistysseuran jäsenmaksuh kuuluu Karjalan Heimo -lehti. Lehti voibi tilata eriksehgi Karjalan Sivistysseurah kuulumattah. Lehtie juatah myös Karjalan tazavallan školih, kirjastoloih da Karjalan Rahvahan Liiton halličukseh kuulujile. Lehti voibi tilata Karjalan Sivistysseuran kauti.
Toimituksen yhtevystiijot
0400 755 907
Kuorisieni
Valmistamine
Kuorisiendy suolatah, marinuijah da keitetäh. Enne valmistandua vai nämmä grivat pidäy livottua da pidiä vies setämä čuassuine. Enne žuarindua, suoluandua da marinuičendua parembi on viizi minuuttua keittiä niidy. Nenga lähtöy kargevus.
Carelia
Histourii
Žurnualua ruvettih julguamah Petroskoil joga kuudu vuvves 1928 algajen Punakantele-nimel.
Afon Llugwy (Gwy)
Kategourii:Kymrinmuan jovet Kategourii:Anglien jovet
Afon Llugwy (Conwy)
Kategourii:Kymrinmuan jovet
Kočkomajärvi
K K K K
Afon Llugwy
Kymrinmuas on kaksi Afon Llugwy -nimisty jogie:
Karhumäin piiri
Piirin pinduala on 13694,6 nellikkökilometrii. Karhumäin piiri on sijoitannuhes Keski-Karjalan päivännouzuh. Karhumäin piirin susiedoinnu ollah Karjalan tazavallan Kondupohjan, Suojärven, Segežan, Mujehjärven da Puudogan piirit sego Arhangelin aloveh.
Segežanjärvi
Segežanjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Mägriän kyläkunnan da Leningruadan alovehen Lodienoin piirin Lodienoin linnukunnan alovehel.
Segežanjärvi on vienjagavundujärvi. Pohjaspuoles järvespäi lähtöy Pižinjogi, kudai laskeh Luadogah. Liidehen puoles järvespäi lähtöy Segežanjogi, kudai yhtyy Svirih.
Mänselgy
Rahvahan lugumiäry
Vuvvennu 1905 kyläs eli 116 hengie.
Virma
Kyläs on arhitektuuran mustomerki – puukirikkö, kudai perustettih vuvvennu 1639 Solovetskoi manasterin varoih.
Matala Ruotausjärvi
Järven pinduala on 1,4 km², vezibasseinan ala on 65,8 km². Järven pindu on 164,9 metrii korgiembi meren pindua.
Kivačču (järvi)
Järves voibi pyydiä ahvendu.
Typykki
Lähtiet
T T
Marija Melentjeva
Ižänmualline voinu
Vuvves 1942 oli Ižänmuallizel voinal. Kezäkuul 1942 händy da Anna Lisitsinua työttih Šoutjärven piirih, kudai oli suomelazien vallan ual. Sie hyö kerättih tieduo valloittajien vallas, heijän ammundukohtien da puolustuksien sijoittumizes, luajittih kontaktat rahvahanke. Siepäi mennes Lisitsina uppoi Sviris poikki mennes, ga ehtii andua Melentjevale kerätyt tiijot. Melentjeva piäzi joves poikki da suatoi tärgiet tiijot. Samannu vuon sygyzyl Melentjevua uvvessah työttih tiijustelijoin joukonke vihollizen tagavoh, ga paikallizen eläjän pettämykses händy otettih kiini suomelazet Karhumäen piirin Kirvesvuaran kyläs da ammuttih. Sih kyläh häi on pandu muah.
Nevvostoliiton Korgeviman nevvoston prezidiuman käskys 25. syvyskuudu 1943 Marija Melentjevale kuoltuu annettih Nevvostoliiton urhoi -arvonimi urhakkahuos da urholližuos tärgielöin tehtävien täyttämizes.