cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
1179
Ken kuoli sinä vuon
Kategourii:1179
Sirkka Rikka
Sirkka Rikka (4.07.1912-20.01.2002) on nevvostolaine pajattai, Karjal-Suomelazen nevvostotazavallan arvostettu artistu (1943), Ven’an nevvostotazavallan rahvahan artistu (1957).
Podgorskaja
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Karhumäin piiri
Von’ga
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Kemin piiri
Caerfyrddin
Kategourii:Kymrinmuan linnat
Kanuadu
250px|right|thumb|Kanuadu
Vuočaž
Se sijaiččou Kemin joven rannal. == Rahvahan lugumiäry ==
Kurgijogi
Kurgijogi (Куркиёки, vahnu ven’alaine nimi on Кирьяж, Kurkijoki, ) on Karjalan tazavallan Lahdenpohjan piirin pos’olku, endine linnu. Se on Kurgijoven kyläkunnan haldivolline keskus da histourielline poselenii.
Kul’tuuru
Pos’olkas ruadau kul’tuurulaitos Kurgijoven kodialovehkeskus, kudai perustettih vuvvennu 1999.
Kuulužat ristikanzat
K K Kategourii:Lahdenpohjan piiri
Suojärvi (järvi)
Suojärvi on Lounas-Karjalan järvi.
Järves on läs 50 suardu, kudamien yhtehine pinduala on 4,9 km². Rannat ollah kivizii da čuuruzii.
Vuohtjärvi
Järves on 5 suardu, kudamien yhtehine pinduala on 0,05 km².
V V V
12. oraskuudu
12. oraskuudu - 132. vuvven päivy (133. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 233 päiviä.
Makarov, Grigori Nikolajevič
Eloskerdu
Rodivui 23. pakkaskuudu Sammatuksen kyläs Anuksen piiris karjalazeh pereheh. Sai korgeiškolaopastuksen, oli enzimäine sammatukselazis, ken sai korgeiškolaopastuksen. Loppi aspirantuuran, puolisti kandiduatan väitösruavon. Makarov ruadoi opastajannu, kanzallizien ilmoihpiästämölöin ylimiäräzenny korrespondentannu, Ven’an tiedoakadiemien Karjalan tiedokeskuksen Kielen, literatuuran da histourien instituutan tiedoruadajannu. Häi enämbän kahtukymmendy vuottu keräi da tutki karjalastu kielimaterjualua, piästi ilmah mondu tiedokirjutustu da kirjua.
Nalle Karhu – Meččyrunoloi lapsile
Nalle Karhu – Meččyrunoloi lapsile on lapsile kirjutettu runo- da šuutkukniigu. Sen redaktoru on Jukka-Pekka Wuorikoski. Runot on roittuhes pitkän aijan kulujes: vahnimat runot on kirjutettu 1970-luvul da uvvembat 90-luvul. Runoloin tarkoituksennu on nostattua ihastustu luondoh. Runoloin mugah siirrytäh perindölöin da mennyzien aigoin mustot tulijoile sugupolvile.
1945
Ken kuoli sinä vuon
1945
12. sulakuudu
12. sulakuudu - 102. vuvven päivy (103. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 263 päiviä.
Nagris
thumb|300.px|alt=Nagris|Nagris
Vuokkiniemi
Kyläs oli äijy runoilijua. Elias Lönnrot kirjutti äijän runuo Vuokkiniemes.
Vuonnu 1997 kyläs rakendettih puukirikkö (церковь Ильи Пророка).
Vuokkiniemen rahvahan lugumiäry
V V Kategourii:Kostamuksen linnupiiri
Vojačču
Histourii
Enzimäzen kerran se muanitah vuvvennu 1620. Se kuului Soloveckoin manasterih. Vuvvennu 1647 Voickois pogostas oli kirikkö da 26 pihua. Vuvves 1742 vuodeh 1783 lähäl pos’olkua ruadoi Voickoi kaivos, kudamas kaivettih vaskie da kuldua (se oli enzimäine Ven’an kuldu).
Kerkysorzu
thumb|300.px|alt=Kerkysorzu|Kerkysorzu Kerkysorzu (Podiceps cristatus) on uikkuloin heimoh kuului lindu.
Suokurmoi
thumb|300.px|alt=Suokurmoi|Suokurmoi Suokurmoi (Numenius arquata) kurmoloin heimoh kuului lindu.
Mal'tu
Valdivollizet kielet ollah mal'tan da anglien kielet.
Suokurmoi
Lähtiet
S S
Fedotovo
Se sijaiččou lahten rannal Oniegujärven koillisozas.
Kuukšoi
Lähtiet
K K
Surku
Hahmon kuvavus
Kategourii:Muumit
Timohovo
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Karhumäin piiri
Suojärvi
Kylät
Kategourii:Karjalan linnat Kategourii:Suojärven piiri
Surinam
Surinam (niderl. Suriname), virralline nimi on Surinaman Tazavaldu (niderl. Republiek Suriname), aijemba sidä sanottih Niderlandan Gvianakse. Surinam on valdivo Suvi-Amerikan koillizes. Päivänlaskus se rajoittuu Gaijanan Tazavallanke, päivännouzus – Frantsien Gviananke, suves – Braziilienke da pohjazes sen randoi huuhtellah Atlantizen valdumeren viet. Muan pinduala on 163 821 km². Rahvahan lugumiäry on 560 157 hengie (v.2012). Piälinnu on Paramaribo. Virralline kieli on niderlandoin.
Vuonnini
Se sijoiččou Ridalakšen järven päivänlaskurannal, 54 kilometrin piäs Kalevalaspäi päivänlaskuh.
Maksankarvaine
Maksankarvaine väri aistitah, konzu nägösistieman piäozin ruskiele da ozittain vihandale valgole herkät tappisolut ollah aktiivizet.
Ynys Môn
Ynys Môn on Kymrinmuan suurin suari. Yhtes Ynys Gybin suaren da pienembien elämättömien suarienke se muvvostau Ynys Mônan muakunnan.
Y Drenewydd
Kategourii:Kymrinmuan linnat
Kanzalline teatru (Petroskoi)
Vierailijat
Puaksuh teatras on ozuttelumatkas suomelazii teatruohjuajii, moizii kui Paavo Liski da Kaisa Korhonen da sie on ruadanuh äijän suomelastu ozuttelijua, heijän luvus Marko Tiusanen. Suomeh muuttanuzii teatran ozuttelijoi ollah Pauli Rinne da Jevgeni Haukka. Teatru äijy kerdua oli ozuttelumatkas Suomes.
Vottovaara
Vottovaara-nimen merkičykses
«Votto» saamen kielespäi вуэјјтэ tarkoittau 'voittua'.
Kuveit
Kuveit (كويت‎),virrallizesti Kuveitan valdivo (دولة الكويت‎) on valdivo (emiruattu) Lounuas-Azies. Pohjazes da päivänlaskus Kuveit rajoittuu Irananke, suves Saudi Arabienke, päivännouzus Persien lahtenke. Piälinnu on El-Kuveit. Muan pinduala on 17 818 km². Kuveitan rahvahan lugumiäry on 2 646 314 hengie. Virralline kieli on aruabien kieli.
Fominskaja
Fominskaja on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Šun’gan kyläkunnas.
1. kylmykuudu
1. kylmykuudu - 305. vuvven päivy (306. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 60 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
K
Aberystwyth
Aberystwyth on Ceredigionan muakunnan piälinnu Kymrinmuas.
12. tuhukuudu
Ken kuoli sinä piän
12. tuhukuudu
UNESCO
UNESCO perustettih 16. kylmykuudu 1945, da sih kuuluu 195 jäzenmuadu.
Kito
Kito on Ekvadoran piälinnu, sen poliittine, ekonoumiekku- sego kul’tuurukeskus. Kito sai oman nimen ennevahnallizes indeicoin kitu –heimospäi. Kito on Ekvadoran toine suurin linnu, enzimäzel sijal on Guajakil’. Vuonnu 1978 Kito da Krakov oldih enzimäzinny linnoinnu, kudamii pandih JUNESKO:n muailman perindön luvetteloh.
Namibii
Namibien tazavaldu (vuodessah 1968 Lounas-Afriekku) on valdivo Suvi-Afriekas. Pohjazes se rajoittuu Angolanke da Zambienke, päivännouzus Botsvananke, liidehes da suves Suvi-Afriekan tazavaldanke. Päivänlaskus se rajoittuu Atlantan valdumerenke. Muan pinduala on 843,3 km². Rahvahan lugumiäry on 2 358 163 hengie. Piälinnu on Vindhuk. Virralline kieli on anglien kieli.
1952
Ken kuoli sinä vuon
1952
Malavi
250px|right|thumb|Malavi
Natrii
Natrii Mendelejevan sistiemallizen järjestyksen mugah on enzimäzen joukon kolmanden periodan alguaineh. Sen atomunoumer on 11. Sidä merkitäh Na. Prostoi aineh natrii on pehmei metallu. Sen väri on valgei da hobjankarvaine.
Kyykkä
Kyykkä on ven'alazen gorodki - kižan yhty roduu, ga yhtelläh kyykäl on omii ominažuksii. Gr'uuhah kižatah pihal, koval pinnal. Kyykkämual (paikku, kus kižatah kyykkäh) on kaksi nellikkyö (5x5) da nellikkölöin välil olevu paikku (10 metrii). Joga nellikön ezičerile pannah r'uuhoin 20 parua.
Džordžtaun
D D
Julia Roberts
Roberts on muailmas eräs korgiedu palkua suajis ozuttelijois. Filmoin ozutandas, kudamis häi ezityi, suadih enämbi kahtu milljardua dollarua.
Nelläspäivy
Nelläspäivy (suom. torstai, четверг) on nedälin nelläs päivy.
Bol’nični
Pos’olkas on laukku, lebokseskus da meččyruadokeskus.
Karassu
Lähtiet
Kategourii:Suomen kalat
Kägöintäi
K K
Bojarštšina
Histourii
Kylä muanittih vuvvennu 1582 piscovois kirjas Kozarevštšina-nimel. Vuvvennu 1850 se sai virrallizen nimen – Bojarščina. Silloi kyläs oli 17 pihua.
Petroskoi
Ystävyslinnat
Kategourii:Karjal Kategourii: Karjalan linnat *
Udmurtan kieli
Kategourii: Suomelas-ugrilazet kielet
Kyykän histourii
Vuonnu 1894 kirjailii I.K.Inha kirjutti, gu ”kiža vahnenou, unohtuu, sih kižatah vai loittozis kylis”. Samanmoine tilandeh oli Luadogan Karjalas voinan iel. Kyykkäh kižattih Suojärven da Salmen loittozis kylis. Rahvahienvälizen voinan jälles kyykkäh kižattih Suomeh muutunnuot Vienan da Anuksen Karjalan eläjät kezäpruazniekoin aigah. Kyykkäh sežo kižattih Karjalankannaksel sego Inkerinmual.
Mihai Volontir
Eloskerdu
Vuvvennu 1967 Volontir rubei sminaimahes kinolois. Enimäl kuulužakse häi rodih Čigani-sarjufilman jälles (1979), kudamas hänel oli čiganin Budulain rouli. Kaččojat miellyttih sih filmah. Vuvvennu 1985 oli luajittu jatkofilmu ”Budulain järilleh tulendu”. Volontir kuului Nevvostoliiton kinematogruafistoin liittoh.
V V V V V V
Otto Kuusinen
Eloskerdu
1957 vuvven kezäkuus – 1964 vuvven oraskuuh häi yhtyi NKPK:n prezidiumah da oli NKPK:n sekretarinnu.
"Sulasiän" aigah Kuusinen oli Nevvostoliiton tiedoloin akadeemies da roih Sotsialistizen ruavon muanivomiehekse. Hänel on nelli Leninan kunnivomerkii.
13. kezäkuudu
13. kezäkuudu - 164. vuvven päivy (165. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 201 päiviä.
Malinavarakku
Infrastruktuuru
M M Kategourii:Louhen piiri
Titanium
Helpo aineh titanium on kebjei, luja hobjanvalgei metallu. Sulatuksen lämbö on 1660±20 °C.
Titaniuman varat ollah SAT (Suvi-Afrikan Tazavallas), Ven’al, Ukrainas, Kitais, Japounies, Avstrualies, Indies, Ceilonal, Braziilies, Suvi-Koreas, Kazahstanas.
1. ligakuudu
Ken kuoli sinä piän
-10-01
Pieni Selgi
Enne voinua
Kylät kučistuttih, konzu rahvahal loppih ruado. Rahvas ruattih kolhozois, Pienes Sellis oli Bol’ševik, Suures Sellis – Udarnik-kolhozu. Pienes Sellis paiči sarvipiädy žiivattua, kazvatettih lammastu da kanua. Vuvvennu 1959 nämmä kolhozat hävitettih, rodih yhtehine Kuittizen souhozu. Pienes Sellis mustellah oli vie paja da pikoi pieni voizavodu. Pajah niškoi hiildy varustettih yölöil. Konzu kyläs hävitettih kolhozu, paja siirrettih Suureh Selgih. Voizavodale kyläläzet tuodih omua maiduo, jogahizel oli oma normu tuodavannu. Voizavodal luajittih kannatestu da ruahtuo, sidä sit viettih Anuksen maidozavodah.
Kajoit
Kajoit (Laridae) on randulinduloin linduheimo.
Pekka Mikšijev
Pekka Mikšijev (Пётр Григорьевич Микшиев) on Ven'an rahvahalline da Karjalan arvostettu artistu. Pekka Mikšejev ruadau Karjalan Kanzallizes teatras enämbi 55 vuottu. Mikšijev on Videlen karjalaine.
Yhteiskunnallizel alal
Kategourii:Karjalazet Kategourii:Karjalaine kul'tuuru
1. talvikuudu
Ken kuoli sinä piän
T
Pedru II
Pedru II Aleksejevič (12. (23.) ligakuudu 1715, Piiteri - 19. (30.) pakkaskuudu 1730, Moskovu) oli ven’alaine imperuatoru, kudai halličči valdivuo Jekaterinan I jälles.
P P
14. sulakuudu
14. sulakuudu - 104. vuvven päivy (104. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 261 päiviä.
Kupari
Vaski — Mendelejevan sistiemallizen järjestyksen mugah on yhtendentostu joukon nelländen periodan alguaineh. Sen atomunoumer on 29. Sidä merkitäh Cu (lat. Cuprum). Prostoi aineh vaski on tavottu, sitkei kuldu-rouzovoi metallu. Se on rouzovoi, konzu ei ole oksidukalvuo. Rahvas käytetäh sidä jo ammuui.
Karhumägi
Nimi
1938 vuodessah eländykohtua kučuttih ”Medvežja Gora”, a raudutieazetuskohtua kučutah muga nygöigi.
Histourii
Vuonna 1938 ruadopos’olku Medvežja Gora sai linnan stuatusan Medvežjegorsk-nimenke.
New York
Lähtehet
Kategourii:Yhtysvaldoin linnat
Edvard Gylling
Karjalan avtonoumine sotsiualine nevvostotazavaldu
Vuozinnu 1935-1937 Gylling ruadoi Rahvahienvälizen ekonoumiekallizen instituutas Moskovas.
Karjalan Sivistysseura
Karjalan Sivistysseuran halličus
Karjalan Sivistysseuran ruavos vastuau halličus, kudamah rahvastu vallitah joga vuottu yhtistyksen vuozikerähmös. Halličukseh kuuluu yheksä hengie.
Uikujärvi (pos'olku)
Se sijoiččou Uikujärven liidehrannal, 120 kilometrin piäs Segežaspäi.
Suuričiirakko
Aloveh
Suuričiirakko pezoittuu kaikil manderehil, ga ei Antarktidas. Suomes pezoittuu kudakui tuhat puarua, kudamis enimät pezoitutah meren suaril. Vuonnu 2009 huomattih enzimäine pezoitundu syväinmuasgi Vanajaviel.
Piiteri
Muantiedo
Piiteri on srojittu Neva-joven rannal. Linnan alovehel on 42 suardu, kuduadu yhtistäy yli 340 sildua.
Pyhäžy dielo
Kirjuttajat da ohjuajat
Karjalan Kanzallizes teatras vuvvennu 2009 Pyhäžy dielo enzi kerdua ozutettih ven’akse. Spektakli on luajittu Baškortostanan kirjuttajan Florid Bul’akovan ozutelman mugah. Sen ohjuajannu on piiteriläine ohjuaju Andrei Dežonov.
Mandariinusorzu
Teemas muijal
M M
Šoutjärvi
Vuozinnu 1994 – 2004 kylä oli Vepsäläzen kanzallizen voulostin keskuksennu.
14. kezäkuudu
Ken kuoli sinä piän
K
Jeglovo
Se sijoiččou samannimizel suarel Oniegujärven pohjasozas.
14. kylmykuudu
14. kylmykuudu - 318. vuvven päivy (319. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 47 päiviä.
Manasteri
Sanan alguperä
Sana manasteri tulou grecien kielespäi da merkiččöy kohtua, kus ristikanzat eletäh yksin. Sen pohjannu ollah sanat monos ’yksin’ + tērion ’kohtu’. Allunperin kai hristianskoit manuahat elettih erakoinnu.
1846
Ken kuoli sinä vuon
1846
Kohtuselgy
Se sijoiččou Tulomdärven koillisrannal.
Jersenevo
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Karhumäin piiri
Nigerii
250px|right|thumb|Nigerii
11. elokuudu
Ken kuoli sinä piän
E
Suvenlammas
Kogo da nägö
Piduhus: 23-28 cm Siibien agjuväli: 39-45 cm Paino: 78-105 g
Šuoju
Histourien mustomerkit
Suuren voinan aigah surmattuloin Nevvostoliiton saldatoin kalmu.
Värtsilä
Histourii
Vuvves 1918 algajen Värtsilä kuului iččenäzeh Suomeh.
Suurlahti
Se sijoittuu Oniegujärven Suurlahten päivännouzurannal. Suurlahtespäi Petroskoissah on läs 80 km koillizeh.
George Washington
George Washington oli roinnuhes muanruadajan pereheh. Vuvvennu 1752 häi sai perindökse Mount Vernon –muaalovehen. Samannu vuvvennu mies yhtyi voinutoimih fransuzoih da indeitsieh vastah, puutui vangičukseh. Vuvvennu 1759 Washington nai Martha Custis Dandridges da rubei panemah kundoh omua taloidu. Hänes rodih yksi Virginien bohatois muanomistajis.
Värtsilä
Transportu
Vuvven 2012 talvikuun 28. päivänny matkah lähti enzimäine Petroskoi–Sortavala–Jovensuu-juna. Ga nygöi pojezdat ei kävvä täh matkah, sendäh gu Värtsilä-raja-azemu vie ei ole valmis ottamah niidy vastah.
11. oraskuudu
11. oraskuudu - 131. vuvven päivy (132. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 234 päiviä.
Käspaikku
Lähtehet
Kategourii:Kul'tuuru
Sosnovka
Rahvahan lugumiäry
S S Kategourii:Karhumäin piiri
Walt Disney
thumb|right|280px|Walt Disney vuvvennu 1954.
Lissabon
Lissabonas on Välimerenilmasto, sie ollah lämmät talvet – talvikuus tuhukuussah keskilämbötila on 15 gruadussua lämmiä (päiväl) da 8 gruadussua lämmiä (yöl). Tavan mugah kezä kestäy läs kuuttu kuudu – oraskuus ligakuussah, sulakuusgi ilmu voi lämmetä 25 gruadusassah.
Valgeimägi
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Kondupohjan piiri
Piičjogi
Enne sie oli suuri mečänvedopunktu.
Hrom
Luonnos olemine
Hrom on levitty alguaineh. Sen piäyhtistehet ollah hromanraudu (hromit) FeO·Cr2O3. Toine on krokoit PbCrO4.
Pikku-uikku
Kogo da nägö
Piduhus: 23-29 cm Siibien agjuväli: 40-45 cm Paino: 150-200 cm
Värttinä
Perustandu
Värttinä on perustettu vuvvennu 1983 Suomen Pohjois-Karjalan Riäkkyläh. Sizärekset Mari da Sari Kaasinen ollah sen perustajat. Sil aigua Värttinä oli ylen suuri, joukos oli 21 hengie pajattamas da soittamas.
Marjatta Kurenniemi
Lea Marjatta Kurenniemi (omua suguu Mikkola; 7. oraskuudu 1918 Helsinki – 14. kylmykuudu 2004 Taipalsaari) oli produktivnoi suomelaine lapsien- da nuorienkirjuttai.
Suvi-Amerikku
Suvi-Amerikku (, port. América do Sul, ) on Amerikan suvimanner, kudai sujoittuu muan päivänlasku- da suvipuoliškos da vie vähän pohjazes puoliškos. Päivänlaskus on Tyynimeri, päivännouzus on Atlantien valdumeri, pohjazes on Karibian meri, kudai on luonnonraja kahten Amieriekan välis. Manderen luodehes on Panuaman kannas, kudai yhtistäy Suvi- da Pohjas-Amerikkua.
Muanpindu
Muanpinnan mugah Suvi-Amerikkua voi jagua Mägi-Päivänlaskuh da Tazango-Päivännouzuh.
10. kevätkuudu
10. kevätkuudu - 69. vuvven päivy (70. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 296 päiviä.
Uivelo
thumb|300px|right
Koikari
Kyläs on histourien mustomerki – kodi, kudamas oli roinnuhes da eli vuodessah 1927 Nevvostoliiton muanivomies Afanasjev A.N. (1916 – 1941).
Suvisaamen kieli
Suvisaamen kieli (åarjelsaemien gïele) on uralilazen kieliperehen suomelas-ugrilazeh kielijoukkoh kuului saamilaine kieli.
Karjalan tiedokeskuksen Kielen, literatuuran da histourien instituuttu
Tutkimusmatkat
“Rahvas mielihyväl tullah paginale, ei kyzytä pajatandas den’gua, pajatetah ku pajatuttau”.
Eräs ruttoh yhtyy paginah, toine kerras ei ni rubie sanelemah kaikkie, midä maltau. Rahvastu pidäy maltua pagizuttua, pidäy suaja omah puoleh. Toiči äijän kerduagi pidäy yhtel samazel ristikanzalluo kävvä, midä hätkembän händy tiijät, sidä enämbän suat hänes kirjuttua. Onhäi tundiettu folkloristu Sandra Stepanova äijän kerdua käynnyh Mändysellän itkettäjällyö Praskovja Saveljevalluo.
Suvi-Korea
Korean tazavaldu libo Korea (ei virrallizesti Suvi-Korea) on valdivo Päivännouzu-Azies. Se sijaiččou Korean niemimual. Päivänlaskus Korean tazavaldu rajoittuu Keldazen merenke, päivännouzus Japounien merenke, suves Korean salmenke da Päivännouzu-Kitain merenke. Korea on 3000 suarilois. Suurin suari on Čedžudo. Muan pinduala on 100 210 km². Rahvahan lugumiäry on 51 413 925 hengie. Piälinnu on Seul.
15. kevätkuudu
Ken kuoli sinä piän
K
Kägöisalmi
Histourii
XIX-vuozisuan keskivälil konzu Vuoksa muutti oman piäsuun, Kexholman alovehes kalastus väheni da linnan vägilugu pieneni 1743 ristikanzua luvus vuvvennu 1840 1181 ristikanzus lugussah vuvvennu 1873. Sil aigua XIX-vuozisuan keskivälil linnas roitahes enzimäzet tevolližuslaitokset.
Geogruafii
Kategourii:Ven'an linnat Kategourii:Karjal
Kurgenitsi
Kurgenitsi on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Suurlahten kyläkunnas.
Rahvahan lugumiäry
Vuvvennu 1905 kyläs eli 216 hengie.
Hiižjärvi
Rahvahan lugumiäry
Vuvvennu 1905 tiä eli 93 hengie.
Niiniselgy
Elokuus vuonnu 2014 kyläs kaivettih puučasounu kn’az’an Vladimiran kunnivokse.
Suvi Sudan
Suvi Sudan, virrallizesti Suvi-Sudanan tazavaldu on valdivo Afriekas. Päivännouzus se rajoittuu Efiopienke, suves Kenienke, Ugandanke, Kongonke, päivänlaskus Keski-Afriekan Tazavaldanke, pohjazes Sudananke. Suvi-Sudanan piälinnu on Džube. Virralline kieli on anglien kieli. Muan pinduala on 644 329 km². Rahvahan lugumiäry on 12 340 000 hengie.
Järvi
Lajittelu
Alguperän mugah järvet ollah:
Wolfgang Amadeus Mozart
Lähtehet
M M
Miihkali Perttunen
Mihaila (Miihkali) Arhipanpoigu Ivanov-Perttunen (syvystalvel 1815 — 3. syvyskuudu 1899) oli tundiettu runonpajattai. Händy tietäh sežo nimel Miihkali Arhippainen.
Miihkalin akan Palakan sizär Okahvie Mäkeläinen oli sežo hyvä runonpajattai. Miihkalilpäi runontaido siirdyi Anni Tenisovale.
Kinnas
Se sijoiččou Šuojan rannal.
Rahvahan lugumiäry
K K
Kärgi
Kärgi, palokärgi, mustukärgi libo koroi (Dryocopus martius) on tikkoin heimoh kuului lindu.
Keskoijärvi (järvi)
K K K
Nikaragua
N N
Vergilius
P
Syksyn sävel (pajo)
Juice ei nikonzu ozallistunuh pajol suomelazeh Syksyn sävel -kilbah, ga pajon nimi on kui protestu kilbua vastah. Sanotah buito Juice olis sanonuh, ku ”Marilyn” ei menestynyh sit kilvas, što häi luadiu sit omassah Syksyn sävelen.
Säpsy
Säpsän rahvahan lugumiäry
V. 1989 Säpsäs eli 755 hengie, v. 2002 – 527 hengie.
Saliniemi
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Belomorskan piiri
Yhtys Kuningaskundu
250px|right|thumb|Yhtistynnyh kuningaskundu
Pagin
Pagin on kahten libo enämbän ristikanzan kohtinaine kosketuksen (yhtevyksen)taba. Tavan mugah pagin tapahtuu sanomizen avul, silkeskie ilmoituksien kirjutusvaihto paginannu ei piätä. Paginan malton da etikietan kehittämine on sotsializatsien tärgei oza.
Uuzikylä
Tiä on Nevvostoliiton da Suomen välizen voinan aigah (1941 – 1944) tapettuloin Nevvostoliiton saldattoin kalmu.
15. sulakuudu
Ken kuoli sinä piän
S
Kobal’tu
Histourii
Kobal’tan yhtistehet on tunnettu ylen ammui. Sinizet kobal’tust’oklat, mujut lövväh Muinazen Jegiptan ruuhis. Tutanhamonan ruuhes on löydy sinizen kobal’tust’oklan palat. Niken ei tiijä, mih näh jegiptalazet valmistettih st’oklua da mujuloi kobal’tas. Enzimäzeksi sinisty mujuu valmistettih vuonnu 1800.
Ylä-Onigma
Järven pinduala on 1,4 km². Järven pindu on 119 metrii korgiembi meren pindua.
Järveh laskeh Pajudež-jogi. Järvespäi vezi piäzöy Ala-Onigma -järveh. Sie oman allun ottau Onigma-jogi.
Ylä-Aunus
Eläjät
Vuonnu 2013 Koivuselläs eli 6 hengie.
Suari (kylä)
Suari on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Puudogan piirin Krivcoin kyläkundah. Kylä on sijoitannuhes Vodlajoven rannal.
Pyhäniemi
Rahvahan lugumiäry
P P Kategourii:Kondupohjan piiri
T'ul'pan
Pohjazes meččyt'ul'panat kazvetah Šotlandies sego Skandinuavien suvirannikol.
Korpijärvi (Salonjärven jovenala)
K K K K
Pikkučiirakko
Aloveh
Mustučiirakko peziy enimyölleh Euraazien da Pohjas-Amerikan suvivuittilois. Suomes peziy kudakui 70 puarua, kudamis enimät pezitäh Perämeren rannoil.
Jogi
Jogi on luonnon suuri alalline vien virdu, kuduas on luonnolline libo keinolluajittu jovenuomu.
Yleistiijot
Piäjogi yhtes sivujogienke perustetah jogisistieman.
Hyybiilinnut
Mečäs hyybien harvah näet. Se ei ozuttai rahvahale. Puaksumbah kuulet sen iänen. Konzu kuulet sen enzi kerdua, ga et unohta, rubiet eroittamah toizien linduloin iänis. Kirguu hyybii omah luaduh, sanou: huu, huu. Nägemälgi lindu on omaluaduine. Mustathäi tundiettuu hyybiedy kuulužas mul’tfil’mas kondies da sen dovarišas počinpoigazes, kui lindu autoi heile kirjuttua hyvittelysanat, konzu dovarišat lähtiettih roindupäiväle. Hyybiel, sen iče tiijät, ollah suuret silmät. Net ollah liikumattomat, ainos kačotah kohti. Sanotah buito hyybiet nimidä ei nähtä päiväl, ga se ei ole tozi. Kui silmy, mugai korvu hyybiel on ylen tarku, tarkembi da herkembi migu kažil. Hyybii kuulou nelläh kerdah parembi sidä. Sendäh rahvas toiči sanotah hyybielöi siivekkähikse kažiloikse. Eletäh hyybiet yksitellen da ollah mečästäjät linnut. Net meččuijah pienii elättilöi, enne kaikkie hiirii da rottii, pienembii linduloi. Syvväh böbökköigi. Sanotah ku hyybiet meččuijah yöl, ga erähät niilöis voijah päivälgi. Hyybii kui lendäy ni kuule, ni vihjua et. Tulou maguajan linnun luo dai tabuau omih kynzih, se ni havaččuo ei ehti. Omua peziä hyybii ei luaji, tulou elämäh vahnoih, toizien linduloin hyllättylöih pezih. Libo haudou poigazii kololoih da kallivoloin hallelmuksih. Hyybiet azutah puarat vai kerran elokses. Havvotah poigazii vaiku kerran vuvves. Erähänny vuon ku ollou kylläl syömisty, ga havvotah kaksi kerduagi. Havvondah menöy kogonaine kuu. Hyybiel rodieu 3-10 poigastu. Poigazet roitah sogiet, nerottomat da maltamattomat. Emä- da ižähyybiet mollembat kačotah da syötetäh niidy.
Jogi
Karjalan jovet
Nimijoki
Segeža (jogi)
Užeselgy
Histourii
Užesellän muanruadajal XVII vuozisuan lopus oli melliččy Lohijovel (nygöi se on Kirovan lagevo Petroskois).
Koivujärvi
Järven pinduala on 27,8 km², vezibasseinan pinduala on 683 km². Järven pindu on 119,9 metrii korgiembi meren pindua. Vezi järvespäi valuu Tungutjärveh. Sidä kauti virduau Tungutjogi, kudai laskeh Ala-Uikujogeh. Koivujärveh kuuluu piäl 10 suurembua da pienembiä nimettömiä suardu. Suarien lugumiäry rippuu vien tazos.
Miranda de l Douro
Kylät
Kategourii:Portugalii
Ol’okku
Se sijoiččou Siämärven liidehrannal.
Lipčaganjärvi
Järven pinduala on 1,5 km², vezibasseinan ala on 12,3 km². Järven pindu on 153,2 metrii korgiembi meren pindua. Järven koillisagjaspäi lähtöy samannimine jogi, kudai laskeh Čalnanjogeh. Čalnanjogi laskeh Šuojuh.
Lahdenpohjan piiri
Lahdenpohjan piiri on sijoitannuhes Luadogan luodehrannikol. Lahdenpohjan piiril on yhtehine raja Karjalan tazavallan Sortavalan, Leningruadan alovehen Viipurin da Kägöisalmen piirilöin sego Suomenke.
Revinnyh kottu
Revinnyh kottu on veškel’čoin pajojoukko, kudai pajattau karjalakse.
Törökkä
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Kondupohjan piiri
Lintulan manasteri
Perustamine
Manasterin muatušku on Mikaela. Manasteris eläy 9 sizärdy.
Bojarskaja
Rahvahan lugumiäry
B B Kategourii:Louhen piiri
Kruuga (ansambli)
Yhteistiijot
"Kruugas" lapset tansitah, pajatetah da soittah eriluaduzil soittimil - kandelehel, jouhikol da toizil.
Peseksimäjärvi
Järven pinduala on 1,3 km², vezibasseinan ala on 19,1 km². Järven pindu on 175,8 metrii korgiembi meren pindua.
Nimijärvi
Nimijärvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Čalnan kyläkundah.
Järven pinduala on 2 km², vezibasseinan ala on 22,3 km². Järven pindu on 159,4 metrii korgiembi meren pindua. Järven suvipuolel olijas lahtespäi lähtöy Nimijogi, kudai laskeh Pieneh Suunah, se laskeh Siämärveh.
Pal’l’aine
Pal’l’aine (karjalakse vie vazaraine) on pieni pal’l’u, ruadobruja, kudamal iškietäh nuagloi, hallatah midätah. Pal’l’azii enimyölleh luajitah teräsravvas. Pal’l’aine on eräs ennevahnazii ruadobrujii, kudai on ristikanzal käytös. Pal’l’azen piäozannu on sen piä, kudai luajitah metallas da kudamua käytetäh pergajes libo iškijes da se eigo rikkovu, eigo murei, moine on luja. Se oza, ku olis hyvä iškie da iškendyväli olis suuri, kiinitetäh vardeh, kudai luajitah metallas, puus libo plasmasas. P P
1390
Ken kuoli sinä vuon
1390
1475
Ken kuoli sinä vuon
1475
Korpijärvi (Jänisjoven jovenala)
Järven kauti menöy Ven’an da Suomen raja, voibi sanuo, gu se jagau järven kahtekse.
10. kylmykuudu
Ken kuoli sinä piän
K
15. tuhukuudu
15. tuhukuudu on 46. vuvven päivy grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 319 (320. kargavusvuon) päiviä.
Lähtehet
Kategourii:Päivät
Astattu
Astattu on alguaineh, kudai Mendelejevan taulukos kuuluu seiččemendehtostu joukkoh da sijaiččou kuvvendes rivis, sen atomnoumer on 85, merki on At. Luonnos sidä ei sua löydiä, alguainehen atommassu on 209,98715(5) а. Astattu on radioaktiivine. Nourmualiololois astattu ezittyy muzavan sinizinny kristalloinnu. Astatan nimi tulou griekkalazes sanas αστατος, kudai livvikse on «muuttui».
Karjalaine lapsienkirjalližus
Paavo Lukinan tuotando kuuluu enimite lapsien kirjalližuoh. Häi oli ruvennuh runoilemah jo nuorennu brihačunnu enne voinua. Vuvvennu 1981 häi julgai runojelman ''Tuhkimus. Sanelemistu karjalan livvin kielel. Lukinan kuolendan jälgeh piäzi ilmah vie kaksi hänen runokniigua lapsile: Mindäh kägöi kukkuu (1990) da Iče minä'' (1996).
Santtu Karhu & Talvisovat
Histourii
Vuvvennu 1995 Talvisovat-joukko hävii. Vuvvennu 1998 Santtu Karhu kirjutti Petroskois akustiekkual'boman „Pahoin Brihoin Pajatukset“ («Песни плохих парней»). Sinä vuon Karhu uvvessah keräi joukon yhteh.
Kirikkö Jumalan vastuandah näh (Petroskoi)
Historii
1781 vuvvel allattih kirikön rakendamine, se oli valmis 1786 vuvvel. Kiriköl annettih nimi Apostoloin Pedrun da Puavilan nimilöih näh. Alus 1790 vuottu kirikkö paloi, a 1794 vuvvel oli uvvessah nostettu. Solomennoin kirikkö sluaviihes sil, ku sie oldih pandu tallel valgiet holščovoit riizat. Yksi niis oli ommeltu carevna-Sofijan käzil, a toizet oli valmistettu carican- Praskovja F'odorovnan käzil (P'otr mučoin sizär). Vie sie oldih tallel stuulat, kudualoil istui cuari P'otr da oldih net altaris, kudualoil istuttih sluužijat buat'uškat.
Jeršova
Rahvahan lugumiäry
J J Kategourii: Puudogan piiri
Päljärvi
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Kondupohjan piiri
Vieno Fedotova
Juuret
On rodivunnuh 28. kezäkuudu vuvvennu 1934 Louhen piirin Kuorilakši-kyläs. Kazvoi Kalevalas, kus vuvvennu 1952 loppi keskiškolan. Hänen ven’an kielen da literatuuran opastajannu oli Unelma Konkka, kudai rodih kuulužakse karjalazen rahvahanrunohuon tutkijakse, karjalazien suarnoin da itkuvirzilöin enzimäzekse tutkijakse.
Ioann V
Ioann (Ivan) V Aleksejevič (27. elokuudu (6. syvyskuudu) 1666 - 29. pakkaskuudu (8. tuhukuudu) 1696) oli Ven’an tsuari Romanovan suvuspäi. Hänen valdukauzi jatkui vuvves 1682 vuodessah 1696. Ioann V rodivui 27. elokuudu (6. syvyskuudu) vuonnu 1666 Moskovas. Häi oli tsuarin Aleksei Mihailovičan da tsuarittaren Marija Iljinična Miloslavskoin poigu. Ioann V oli Pedru I:n vahnembi velli. Tsuarin Aleksei Mihailovičan kuoltuu Ven’al rodih kerras kaksi tsuarii: Ioann oli vahnembannu, Pedru – nuorembannu. Ioann V oli Ven’an tsuarittaren Anna Ioanovnan tuatto. Ioann V kuoli 29. pakkaskuudu (8. tuhukuudu) vuonnu 1696 Moskovas.
Petusjärvi
Petusjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Veškelyksen kyläkunnan alovehel.
Utjärven uljaat naiset
Lähtehet
U
Vaskisorzu
Karjalankieline nimi
Linnun täs artikkelis käytetty nimi on kiännetty karjalan kieleh suomenkielizes nimespäi kuparisorsa.
Nikolai Abramov
Eloskerdu
Vuvvennu 1978 häi loppi Vinnitsien školan. Abramov opastui Leningradan topogruafiellizes tehnikumas, Petroskoin valdivoyliopistos, Karjalan pedagougizes valdivoyliopistos. Häi ruadoi gruššiekannu, souhozan da piloruaman ruadajannu, hierun kul’tuurutaloin johtajannu, geodeziamatkan ruadajannu, fotokuvuajannu, Svirin tulet (Svirskije ogni)-piirilehten da Suomelasugrilazen lehten korrespondentannu, Ken mis (Kto o čjom)-iččenäzen lehten korrespondentannu, vepsäläzen Kodima-lehten redaktorannu da piäredaktorannu. Jälgimäzet vuvvet häi ruadoi Karjalan kanzalliskirjastos.
Karjalaine perti
Perustandu
Sen perustanduvuozi on 1994. Sih aigah semmozii pertilöi Karjalas onnuako ni olluh ei. Oldih školis voinan urholoile omistetut pertit, oldih omat pienet muzeit. Ga net ei oldu etnogruaffizet. Petroskoin karjalaine perti, suau sidä sanuo karjalazekse gorničaksegi, rodih moine enzimäine.
Uskondo Kirjalližusluvettelo
Герран міян шюндю-руохтынан Святой Іовангели Матвейста : карьялан кіелелля ; Веніяген библейскойн канжа-куннан элолла. – Пійтери : печатойду Святейшего Правительствующего Синодан кяшшенняштя, 1820.
Apostoloin ruavot. – Helsinki ; Stokgol`m : Biblien kiänändüinstituuttu, 1999.
Ravi Shankar
Ravi Shankar (7. sulakuudu 1920 Benares, Indii – 11. talvikuudu 2012 San Diego, Yhtysvallat ) oli indielaine sitaransoittai da säveldäi.
Karjalan Rahvahan Liitto
thumb|300px|alt=Karjalan Rahvahan Liitto|Karjalan Rahvahan Liitto
Vuožmajärvi (järvi, alahaine)
Vuožmajärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Segežan piirin Valdain kyläkunnan alovehel.
Valgeipiäsorzu
Karjalankieline nimi
Linnun täs artikkelis käytetty nimi on kiännetty karjalan kieleh suomenkielizes nimes valkopääsorsa.
Stolakiža
Stolakižoin klassifikatsii
Kižuajan yhtymyksien mugah:
Kazahan kieli
Kategourii:Kielet Kategourii:Aazien kielet
Mars (planiettu)
Viittehet
Kategourii:Tiähtitiedo Kategourii:Päiväzensistiemu
Kotajärvi (järvi)
Pohjazes järveh laskeh nimetöi oja. Luodehes järveh laskeh Palo-oja. Järvespäi lähtöy Kaivo-oja.
12. pakkaskuudu
Ken kuoli sinä piän
P
Vieno Kettunen
Yhteiskunnallizel alal
Kategourii:Karjalazet Kategourii:Kul'tuururistikanzat
Vuožmajärvi (järvi, alahaine)
V V V V
K’arzino
Se sijoiččou Oniegujärven pohjasozas.
Lehmängriba
Ulgonägö
Lehmängrivan šliäppy ei ole kirjavu, se on maksankarvastu värii. Diametras šliäppy voi olla 15 sentii. Grivan jalgaine voi kazvua 15 sentissäh da on valgei harmualoin da mustien ”suomuksienke” rouno. Lehmängrivan jalgaine on hoikembi oravangrivan jalgastu. Grivan šliäppygi on pehmiembi oravangrivan šliäppiä. Leikattuu leikavuskohtas lehmängriba mustenou.
Rubčoilu
Se sijoiččou 6 kilometrin piäs Jessoilaspäi. Tiä eletäh liygiläzet.
Čkalovski
Talovus
Nygöi kaikin kaivokset ollah salvattu. Pos’olkan ainoseläjät ollah eläkkehelolijat. Pos’olkas on poštu, laukku, kirjasto, feršalipunktu. Tiä puaksuh huogavutah matkailijat, sendäh gu pos’olkas on äijy järvie da jogie, lähäl on meri.
Mavriki
M M
Suuri Virantajärvi
Järven pinduala on 2 km², vezibasseinan pinduala on 11,8 km². Järven pindu on 25,6 metrii korgiembi meren pindua. Järvi on piduličču. Rannoil on hiekkua dai kiviegi. Pohjazes järvespäi lähtöy samannimine oja, kudai laskeh Nermuša-jogeh. Tämä jogi laskeh Ruiga-jogeh. Se laskeh Vienanmeren Onieganlahteh. Järven pohjasrannan lähäl on yksi nimetöi suari.
S S S S Kategourii:Belomorskan piiri
N’olgamdärvi
Se sijaiččou samannimizen järven pohjasrannal.
Udmurtii
Geogruafii
Udmurtien tazavaldu kuuluu federuallizeh Volganrannikon eländypiirih da on oza Urualan ekonoumiekkupiirii. Udmurtien tazavallal on yhtehine raja Permin alovehenke päivännouzus, Baškirien da Tatarstuananke suves. Udmurtien tazavallan piälinnu on Iževsk.
25. ligakuudu
25. ligakuudu - 298. vuvven päivy (299. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenderin mugah. Vuvven loppussah on 67 päiviä.
LaulUni
Tule, uni, uksen tuakse
Bai lastu, bai piendy,
Piendy lastu magaittamah.
Suuren lapsen suuruksih.
Kegri
Piendyperindö
Kegrinny loppih yksi aigu, alagavui toine – talviruadoloin aigu. Akat ruvettih kezriämäh, miehet kudomah verkoloi. Kegrikse neidizile da naizile pidi hos yksi keräine liinuniittii kezrätä. Se pidi panna ikkunale, ku Kegri tulis da nägis, ku händy vuotettih. Rahvas sanottih: ”Kegri keräzen kyzyy. Kegrisuovattan pannah ikkunale pelvaspivo libo liinukerä”.
Petäjäjärvi (Loimolan kyläkundu)
P P P P
Max Plank
Plank tutkii termodinamiekkua, lämbösuvastustu, kvantuteouriedu, optikkua. Termodinnamiekan tostu zakonua Plank miäritti entroupien kazvamizen perustehennu da käytti sidä fiziekan hiimien erilazien ruadoloin laskemizeh niškoi. Termodinamiekkua da sähködinamiekkua käyttäjen häi tutkii tazastu lämbösuvastustu. Plank keksi Plankan formulan da sellitti energien da tevon kvantoi, mi avvutti kehittiä kvantufiziekkua. Plank enzimäzenny kirjoitti rel’ativizen yksikön dinamiekan uravnieniet. Sežo häi tutkii fuazutilan struktuuran probliemua da kavantusistiemoin statistiekallistu mehaniekkua. Monet ruavot koskietah tiijön histouriellizien, metodoluogiellizien da filosoufiellizien aspektoi. Tiijönfilosoufies hänet mustetah muga sanotus Plankan perustehes. Sen mugah vahnembat tiedomiehet vähembi hyväksytäh uutuu tieduo miguy nuorembat.
Ilves
Levittämine
Ilves on kažirodukunnan pohjazin laji. Skandinavies ilves eläygi Pol’arnoin piirin tagua. Ven’al ilves eläy korbilois Kamčatkah da Sahalinah sah. Ilves eläy sežo Karpuatois, Kavkazas da Keski-Aazies, ga nämmis alovehis se on vähäluguine.
Eländytaba da syömine
Konzu syömisty on kylläl, ilves eläy samas kohtas, konzu ei ole – kulleskelou kohtis kohtih. Suutkis se voi astuo läs 30 kilometrii. Suurin puoli syömisty on jänöit. Sežo ilves tabailou tedrilöi, pienii jyrzijöi, harvembah erilazii pienii kabjuelättilöi: meččyuuhiloi, kallivohirvilöi, pedroi, toiči kodikažiloi da koirii.
I I
1989
Ken kuoli sinä vuon
1989
Piäjärvi
Kul’tuuru
Pos’olkas ruadau kul’tuurutaloi, kirjasto, lapsienpäivykodi, keskiškola. == Histourien mustomerkit ==
Ruskeikottaraine
thumb|300px|alt=Ruskeikottaraine|Ruskeikottaraine
Karjalan da vepsän kielen laitos
Perustandu
Karjalan da vepsän kielen laitos perustettih Petroskoin valdivonyliopistoh filolougizen tiedokunnan tyveh 1. ligakuudu vuvvennu 1990. Vuvvennu 1993 tämä laitos da suomen kielen da literatuuran laitos ruvettih kuulumah iččenäzeh tiedokundah, silloi oli perustettu itämerensuomelazien kielien da kul’tuuran tiedokundu, kudai ruadoi kaksikymmen vuottu. Vuvvennu 2012 tiedokundu heitti oman ruavon, sen sijah rodih kaksi laitostu: karjalan da vepsän kielen laitos da suomen kielen da literatuuran laitos. Mollembat ruvettih kuulumah filolougizeh tiedokundah. Vuvvennu 2013 laitokset yhtistettih da rodih yhtehine [itämerensuomelazien kielien laitos|itämerensuomelazien kielien laitos]] filolougizen tiedokunnan tyves.
Kirves
Kirvehen ozat
Kirvehes on hamar, očču, n’okku, terä, kaza, pardu, ponzi, silmy, varzi.
Sanan alguperä
Karjalan kieles, kui toizis itämerensuomelazis kielis, kirves-sana on baltielaine laihinsana. Suomen da eestin kieles sanal on sama muodo: kirves. Litvan kieles se on kirvis.
Karjalankielizet sananpolvet sa sanondat kirves-sananke
Yksi iäni on kirvehel (ainos samua sanou).
Särgilahti
Särgilahti (Сяргилахта) on vahnu karjalaine kylä Karjalan tazavallas Priäžän piiris. Se kuuluu Jessoilan kyläkundah.
Vuvvennu 1972 Särgilahtes snimaitih ven’alaine fil’mu («А зори здесь тихие») Boris Vasiljevan kerdomuksen mugah. Fil’man ohjuajannu on Stanislav Rostocki.
Lahnu
Ulgonägö
Rungo on korgei, sen korgevus voibi olla kolmas oza kogorungon pitkevytty. Piä da suu ollah pienet. Suun lopus on ollenjytys trubkaine, kudai siirdelehes.
Tampere
Linnan perusti Ruočin kunigas Gustav III vuvvennu 1779.
Norjan kieli
Kategourii:Germuanizet kielet Kategourii:Jevroupan kielet
Ruskeijalguvigli
thumb|300.px|alt:Ruskeijalguvigli|Ruskeijalguvigli Ruskeijalguvigli (Tringa totanus) on lindu. R R
Maču Pikču
Sijoitandu da rakendukset
Maču Pikčus sijaiččou 2 430 metrin korgevuos troppizen vuoristomečän keskel. Linnu sijaiččou lähäl Urubamba-joven alangos Inkuvaldukunnan Kusko-piälinnua. Sie on temppelilöi, halliččijandvorču, eländykodii da aittoi. Kaikkien ylembänny on Intin libo päiväzen temppeli. Maču Pikčus on läs 200 rakendustu. Linnas da sen ymbäristös eläy läs 1200 hengie, piädielos naizii, lapsii da pappiloi.
Histourii
Maču Pikčus srojimine algoi läs vuvvennu 1440. Inkuhalliččii Pakačutek nosti linnan Päiväzen kul’tan toimiloih niškoi. Linnale pidi olla valloittamatoi, sendäh gu se sijaiččou ymbäri pal’l’ahan kallivon da rotkoiloin. Ga vuvvennu 1572 inkat hyllättih linnan espuanilazile. Hylgiämizen jälgeh linnu unohtui kodvakse. Enzimäine tundiettu Maču Pikčuh käynnyh ulgomualaine oli yhtysvaldaine Hiram Bingham 24. heinykuudu 1911. Bingham kirjoitti Maču Pikčus tevoksen da vei siepäi kodimuan muzieloih erillizii ezinehii. National Geographic luadi Maču Pikčus erikoisnoumeran sulakuus 1913, da linnu sai muailman kuulužuon.
Turizmu
Kategourii:Peru Kategourii:Linnat
Nogisorzu
Nogisorzu on sorzien heimoh kuului lindu.
Tamara Saveljeva
Ruado
Ruadoi Piiteris suoloin tutkimuslaitokses da kosmossulaitokses.
Mägrätjärvi (järvi)
Järven pinduala on 4,3 km², vezibasseinan ala on 184 km². Järven pindu on 86,4 metrii korgiembi meren pindua.
Pagizemmo karjalakse
Yhtes cd-diskanke
Tärgei on se, ku opastuskirju on piästetty ilmah cd-diskanke, kudamas suau kuulta kirjan dialogat da tekstat. Tuolleh kielen opastui harjavuu oigieh sanomah livvin iänii da sanoi. Nämä dialogat on lugiettu diskale Karjalan Kanzalliskielizen TV:n da raadivon toimittajat Nadežda Bukina da Ol’ga Kuzmina.
Jelena Bogdanova
Jelena Bogdanova (roinnuhes 23. heinykuudu 1973) on filolougien kandiduattu, karjalan kielen tutkii da opastai. Hätken aigua ruadoi Petroskoin valdivonyliopiston karjalan da vepsän kielen laitoksel. Oli Karjalan tazavallan Kanzallizen poliitiekan ministran sijahizennu da Karjalan kul’tuuruministrannu. Nygöine Kiži-muzein piälikkö.
Mašin
Mašinoin lajittelu
Vnedorožniekku on mašin, kudual suau ajua kaikien lajin dorogoil, niilöin joukos kivittämättömäl muadorogal. Vnedorožniekal on surembi klirenssu.
Kilbumašin - mašin, kudai on luajittu avtokilbailun niškoi.
Kupeckoje
K K K K
Gasteiz
Kategourii:Baskimua Kategourii:Ispuanien linnat
Dubovskaja
Kylä on histourien mustomerki. Se on sijoitannuhes Kolodozero-järven lähäl.
Rahvahan lugumiäry
D D Kategourii:Puudogan piiri
Lemijärvi
Lemijärvi (Лемозеро) on Karjalan tazavallan Anuksen kanzallizen piirin kylä, kudai kuuluu Koveran kyläkundah.
Mehu
On vie olemas puumehuloi, ezim.:
Kategourii:Juomizet
Ynys Dewi
Ynys Dewi on Kymrinmuan nelländekse suurin suari. Se sijaiččou Sir Benfron muakunnas Tyddewin pikkulinnan vastalpäi. Suari on nimitetty kymrikse Tyddewih manasterin azunuon Kymrinmuan suojeluspyhimyksen Pyhän Dewin (kymrikse Dewi Sant) mugah. Anglienkieline nimi Ramsey tulou muinosskandinuavankielizes ristikanzan nimes Hrafn libo muinosanglien čosnokkua merkiččijäs sanaspäi.
Ynys Dewin suvipuolel on kolme jyrkyrandastu pikkarastu suardu (Ynys Gwelltog, Ynys Cantwr da Ynys Beri), kudamat ollah selgykajoloin pezoitundusijoi.
Mirandan kieli
Lähtiet
Kategourii:Romuanizet kielet Kategourii:Jevroupan kielet Kategourii:Portugalii
Kuutamojärvi
K K K K
Tyddewi
Tyddewi on pikkaraine linnu Kymrinmuas.
Kudžoi
Kudžoit eletäh perehilleh pezis, kudualoi sanotah kudžoloinpezikse. Niidy luaitah mual, puuloin jiänöksil, kivilöin al, vie voijah erähät kerätä pezä eriluaduzis palazis. Niilöin keskes on ruadamattomii kudžoloi, kuduat eletäh vierahis pezis. Ollah vie kudžoit ižändät, kuduat eletäh käskyläzienke, Erähät vie eletäh ristikanzoin kodilois.
Azovanmeri
Yhtehizet tiijot
Talvel se voi ozittain libo kogonah jiädyö, jiä piäzöy Mustumereh Kerčan salmes poikki. Azovanmeri rubieu jiädymäh pakkaskuus libo talvikuus.
A A
Kuuzitiaine
thumb|600.px|alt=Kuuzitiaine|Kuuzitiaine Kuuzitiaine (Periparus ater) on lindu.
Kuor´oi
Kuvunaigu
Kogo kuvunanaigu menöy vähembän nedälii, voibi olla 2 – 3 päiviä.
Bol’šaja Uda
Bol’šaja Uda on eländykohtu Karjalan tazavallas Belomorskan piiris Sosnovetsan kyläkunnas.
8. elokuudu
8. elokuudu — 220. vuvven päivy (221. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenderin mugah. Vuvven loppussah on 145 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
E
Meriahvenet
Meriahvenet (Moronidae) ollah ahvenkaloin lahkoh kuului kalaheimo.
Taččal
Taččalan rahvahan lugumiäry
Kategourii:Anuksen piiri
Ynys Sgogwm
Ynys Sgogwm on Kymrinmuan seiččemendekse suurin suari.
Čad
250px|right|thumb|Čad
Virrallizet kielet ollah fransien da aruabien kielet.
Čalna
Čalna (Чална) on kylä Priäžän kanzallizes piiris Karjalan tazavallas Ven'al.
Pieni Retsunjärvi
P P P P
Imatjärvi
Järveh laskeh kolme ojua, järvespäi virduau Imatjogi, kudai yhtistäy Imatjärven Siämärvenke.
Järven pohjas on muzavanvihandua mudua, pohjois- da suviozas on luodoloi.
Muaninka
Muaninka oli kundu Pohjas-Savos. Se yhtistettih vuvven 2015 allus Kuopion linnah.
Uumajansaamen kieli
Uumajansaamen kieli (ubmejesámiengiälla) on uralilazen kieliperehen suomelas-ugrilazeh kielijoukkoh kuului saamilaine kieli.
Karjalas-Suomelaine sosialistine nevvostotazavaldu
Histourii
Täs kerähmös hyväksyttih zakon, kudaman mugah Karjalan avtonoumine sosialistine nevvostotazavaldu (Karjalan ASNT) muutettih Karjalas-suomelazekse sosialistizekse nevvostotazavallakse (Karjalas-suomelazekse SNT:kse). Sih ruvettih kuulumah Karjalankannas da Pohjas-Luadogan aloveh sego Sallan da Kuusamon päivännouzuozat.
Voinanjälgehizet vuvvet (1944–1956)
Vuonnu 1955 (tuhukuun 24. päivänny) Kuolajärven kylä luovutettih Murmanskan alovehen Kandalahten piirile.
Vuonnu 1956 (16. päivänny heinykuudu) Karjalas-Suomelaine SNT sai virallizen Karjalan ASNT:n stuatusan da uvvessah rubei kuulumah Ven'an SFNT:h. Stuatusan muuttamizen virallizennu syynny oldih kanzalližusmuutokset (läs 80 % Tazavallan eläjis oldih ven'alazet, valgoven'alazet da ukrainalazet) sego se, gu pidi vältämättäh vähendiä valdivolline toimikundu (kuduah vuonnu 1955 piettih 19,6 miljonua rublua).
Tazavallan kanzat
Kategourii:Nevvostoliitto Kategourii:Histourii Kategourii:Karjalan histourii
Suuri karjal-ven'alaine sanakniigu
Yhteistiijot
Sanakniigas on läs 18 tuhattu sanua.
Savonlinnu
Histourii
Savonlinnan perustamisdokumentu on hävinnyh ajan kulgies, a perustamisvuozi 1639 on käynnyh ilmi äijis muis lähtehispäi.
Järventaguine
Se sijoiččou Lohmoijärven koillisrannal, lähäl Petroskoidu.
Nuokkijärvi
Rannat ollah korgieloi da kallivoperäzii. Se on jiäs ligakuun lopuspäi sulakuun loppussah.
Bahrein
125px|right|thumb|border|Bahreinan flagu 250px|right|thumb|Bahrein
B
Väzipuu
Ulgonägö
Väzipuu on aiga suuri puu. Se voi kazvua 40 metrissäh, sit puun rungo diametras on kaksi metrii. Erähät väzipuun lajit ollah pienembät, tuhjoloin jyttymät. Talvekse väzipuun lehtet langetah iäre. Net langetah aijembah migu äijis toizis puulois. Puun lehtet kazvetah toine toizele peräh da ollat prostoit. Väzipuun ladvu on tuuhei da enimälleh ei ole läbinägyi, sendäh puus rodieu hyvä pilves. Puun kukkazet ollah pienet da ei olla čomat kaččuo. Monil lajiloil net roitah puuh vie enne lehtilöin puhkenendua. Sendäh siemenetgi kypsetäh aijoi, Piiterin kohtal – kezäkuus, Kavkuazal – sulakuul-oraskuul. Net ollah tuulen kannettavat da terväh juurrutah märgäh muah.
Kazvandu
Väzipuun igälangu on 80-120 vuottu, erähät kazvetah 400 vuodessah. Kazvandan enzivuon puuhut on 10-15 sentii, sit joga vuottu se kazvau 30-40 sentil da rodieu ylen oksakkahakse. Vuvven 40-60 ijäs vuvven aigah väzipuu kazvau jo läs 20 sentil, sit kazvandu yläh hillenöy.
Suvenpuukabuoju
Karjalankieline nimi
S
Lapintiaine
thumb|600.px|alt=Lapintiaine|Lapintiaine Lapintiaine (Poecile cinctus) on lindu.
Časounu
Časounu ei ole kirikkö, sendäh gu sen altarinstolan ual ei ole pyhii jiännöksii. Lyhyön sluužban voit pidiä tavalline ristikanzu, gu pappii ei olle paikal.
Žil’čoinjärvi
Ž Ž Ž Ž
Padmojärvi
Se sijoiččou Onieguniemel Poventsan lahten rannal Oniegujärven koillisozas.
Kuukkausjärvi
Järves läbi virduau Kuukkausjoki, kudai tulou Ylä-Kuukkausjärvespäi da laskeh Aittojogeh.
Uuksunjogi
Suomen aijannu joven alajuoksun koskis oli kolme vezivoimalua da joven suul oli pieni sadama. Jogi oli dai tärgei uittotie. Joves on sežo äijy majualoin luajittuloi patoloi, kudamat ollah typitty jovensuudu.
Feofanan sanakirju
Sanakirjan löydö
Kirjuteksien tutkindah uvvessah ottavuttih tutkijat: Karjalan Tiedokeskuksen Kielen, literatuuran da istourien instituutan tutkii, filolougien douhtoru Irma Mullonen da Piiteris Puškinan talois ruadai Oleg Pančenko. Oleg Pančenkol on hyvä käil kirjutettuloin kirjoin spetsialistu. Hänele puututtih nämä kirjutekset da häi kiändyi Irma Mullozen puoleh, kyzyi sellittämäh kieldy. Pančenko löydi kirjas arhimandrit Feofanan nimen da vihjai, ku hänen kirjutustaba on sama kui karjal-ven’a sanakirjan kirjuttajalgi. Tutkimusen tuloksis suau luagie Irma Mullozen da  Oleg Pančenkon kirjas  “Enzimäine karjal-ven’a sanakirju da sen luadii Afonan arhimadriittu Feofan”. Kirju piästettih ilmah vuvvennu 2014.
Merilohi
Lohi eläy Ven’an Kuolan niemimuan sego Karjalan järvilöis – Imandras, Ylä-Kuittijärves, Keski-Kuittijärves, Ala-Kuittijärves, Nuokkijärves, Kamennoje-järves, Uikujärves, Seesjärves, Sandaljärves, Jänisjärves, Oniegas, Luadogas; Jevroupas – Norviegies, Ruočis, Suomes.
Ynys Aberteifi
thumb|250px|right|Ynys Aberteifi
Lähtiet
Kategourii:Kymrinmuan suaret
Karjalan kielen murdehet
Karjalan kielen murdehet ollah varzinkarjal da livvinkarjal. Varzinkarjalah kuulutah suvikarjalan, vienankarjalan da tverinkarjalan murdehet. Erähien tutkimuksien mugah lyydii pietäh karjalan kielen murdehennu, ga nygöi puaksumbah omannu kielenny.
Karjalan kielen murdehien lajittelu
Varzinkarjalan karjalan kielen murreh voibi jagua kolmeh joukkoh: pohjaskarjalazet murdehet (vienankarjala), välimurdehet da suvikarjalan murdehet. Vienankarjalan kuulutah Oulangan, Kiestingin, Tihtojärven, Viččutaibalehen, Vuokkiniemen, Uhtuon, Kontokinmurdehet. Välimurdehih kuulutah Jyskyjärven, Puanajärven da Kontokinmurdehet. Suvikarjalan murdehii ollah Rugajärven, Tungudan, Rebol'an, Puadanan, Porajärven, Mändysellän, Tihvinän, Tolmačun, Vesin, Valdain da D'oržan murdehet. Livvinkarjalan murdeheh kuulutah Siämärven, Tulemajärven, Vieljärven, Videlen, Kotkatjärven, Riipuškalan, N'ekkulan da Kondušin murdehet.
Livvinkarjalan murdehet
Livvinkarjalan Siämärven murdehes ollah käytös partitiivan muvvot, kudamis on kaksi partitiivan piätehty, ezimerkikse: mužikko-a-du, tyhje-ä-dy. Riipuškalan, N’ekkulan da Kotkätjärven murdehien ominažuonnu ollah šuhu š da ž, gu niilöin ies on histouriellizesti olluh libo on vokali i (išköy, ižändy); toizis kontekstois puaksumbah eziindyy s da š (lapset, saitto). Videlen da Tulemajärven murdehis oa- da ua-diftongis on tulluh pitky vokali aa, eä-diftongas – ää (maa, en jäännyh). Kondušin murdehes nominoin loppuvokalit a da ä muututah o:kse da ö:kse (toizis livvinkarjalas murdehis eziindyy vokali u libo y): akko, nahko.
Tuvan akşa
Kategourii:Talohus
Ilona Veikkolainen
Ilona Veikkolainen on roinnuhes 8. kylmykuudu vuvvennu 1977. Kirjuttai, Karjalan sanomat -lehten toimittai. Kerdomuksii lapsih niškoi oli painettu Karjalan sanomat -lehtes, livvinkarjalazet kiännökset oldih painettu Kipinä-žurnualas da Oma Mua -lehtes. Vuvvennu 2011 piäzi ilmah Satuja-kogomus. Erilazien lehtitoimittajien palkindojen laureattu.
Tedjärvi (pos'olku)
Tedjärven rahvahan lugumiäry
T T Kategourii:Kondupohjan piiri
Syvyshehku
thumb|300px|alt=Syvyshehku|Syvyshehku Syvyshehku libo daalii, libo georgiinu on Astroin pereheh kuului monivuodine kazvi. Syvyshehkua on 42 eri lajii. Niilöin kukkazet ollah aiga suuret da kirjavat. Oman latinankielizen nimen kukku sai kuulužas ruoččilazes kazvitiedoilijas Anders Dal’as, Karl Linnein opastujas. Ven’ankieline nimi georgiinu on annettu sežo kuulužan kazvitiedolijan, muantiedoilijan da etnogruafan Iogann Georgin mugah.