cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Uja
Uja on kylä Karjalan tazavallan Oniegan rannikon piirin Ven'al, kuuluu Uuzikylän kundah. Se sijaiččou Oniegan järven rannal, Petroskois suveh. Kyläs poikki menöy R19-tie, lähimmät eländypaikat ollah Uuzikylä da Päžinselgy, luodehel lähin on Järvenoja-kylä.
Rahvahan lugumiäry
thumb|250.px|left|alt=Uja|Uja
Kategourii:Oniegan rannikon piiri
1885
Ken kuoli sinä vuon
1885
Sumajärvi (pos’olku)
Sumajärvi on pos’olku Karjalan tazavallas Belomorskan piiris Sumposadan kyläkunnas.
Se sijaiččou samannimizen järven lounasrannal.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Belomorskan piiri
Puuaines
Puuaines on kazvilois olijua ńältyn sydämespäi kazvatettuu solukkuo. Se on enimite pitkii hengettömii soluloi, kudai ruadau kazvin johtosolukunnu da tugikonstruktsiennu. Nämmien soluseinät ollah järennyh da muurehtunnuh. Johtosolukkoloijen lizäkse puuozas voi ollah tugisolukkoloi, kuda lujendau konstruktsii. Puu on muvvostunnuh hiimiellizistu yhtistehisty, kohtu kuulutah piädielos hiildy (C) da kislorodua (O) sego ylen vähä azottua (H) da vororodua (N). Enin oza puun hiimielliizistu yhtistehisty ollah eriluadustu hiiligidruattua, kudai ollah ezimerkikse polisakkaridit. Puun alallizii sjoruainehii ollah tsel`l`ulouzu, hemitsel`l`ulouzu da ligniinu.
Tsel`l`ulouzu
Tsel`l`ulouzun vuitti kuivupainos on läs 40 %. Enin oza tsel`l`ulouzust ollah solun sekunduaruseinys. Tsel`l`ulouzumoliekula luadie kebjiesti vodorodusivoksii nuaburimoliekuloin keral. Nämmien avvul roinduh kuidukonstruktsii, kudai andau solul mehaaniellizen tuven.
Hemitsel`l`ulouzu
Hemitsel`l`ulouzun miäry solun kuivupainos on läs 20-30 %. Hemitsel`l`ulouzut ﻿rodiekseh polisakkarideis. Hemitsel`l`ulouzun arvellah olevu soluseinäs mikrofibrillien välis. Se vahvistau kazvin konstruktsii samankaldaizest kui kleisteri.
Ligniinu
Ligniinua on puus 20-30 %. Se on solun sekunduaruseinäs da kohtavuksellistu sidä on enembi välilamelleis. Ligniinu tulou soluh solun kazvamizen loppukavvel da nostattau lignifioitumizen libo muurehtumizen. Solu ”kuolou” tämän aijannu.
Muidu ainehia
Pihkua on kui havvu- muga i lehtipuuloi. Lehtipuuloin pihku on muga sanottui fiziolougiellistu pihkua kudai on puuloin vararavinguo. Havupuuloilla pihkun ruado on suojata puudu biolougizil rikkovuksil (patolougiellistu pihkua).
P
Opel
200px|thumb|Opel
Opel on germuanielaine mašinmerki. Se kuuluu Stellantis -nimizeh laitoksien joukkoh.
300px|thumb|left|Opel Insignia
Kategourii:Avtomašin Kategourii:Avtotevolližus
Puudogan piirin linnoin da kylien luvettelo
Kategourii:Karjalan linnoin da kylien luvettelot piirien mugah Kategourii:Puudogan piiri
Panama
250px|right|thumb|Panama
Panama libo Panaman Tazavaldu on valdivo Keski- da Suvi-Amerikas. Se sijaiččou Panaman kannaksel Kariban meren da Tihien valdumeren välil. Pohjazes rajoittuu Kosta-Rikan kel, suves – Kolumbien kel. Kuevan kieles (Kueva on indeiskoi heimokundu) Panama on paikku, kus on äijy kalua. Muan pinduala on 78 200 km². Rahvahan lugumiäry on 3 689 293 hengie (v.2013). Piälinnu on Panama. Viralline kieli on ispanien.
P P
Maiguba
Vie sama nimi on raududorogustansiel. Se on sijoitannuhes 682. kilometril raududorogal Segežu - Belomorsku.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Segežan piiri
Ruokojärvi
Ruokojärvi (Ругозеро) on pos'olku Mujejärven piiris Karjalan tazavallas Ven'al.
Se on Ruokojärven kyläkunnan haldivolline keskus.
Se sijoiččou samannimizen järven päivännouzurannal.
Histourii
Enzimäzen kerran Ruokojärven pogostu muanittih vuvvennu 1500.
Vuozinnu 1958 – 1966 kylä kuului Segežan piirih.
Kuulužat ristikanzat
Kyläs oli roinnuhes filosoufu V.M. Pivojev.
Kategourii:Mujehjärven piiri
Peiboi
thumb|Peiboi
Peiboi (lat. Fringílla coélebs) on meččylindu, kudamua Karjalas on enämbi toizii linduloi. Karjalan suves yhtele neliökilometrile meččymuadu pezoittuu läs 80 puarua tädä linduu.
Leviendy
Peiboidu on eri mečis, se ei suvaiče vai nuordu, vaste vai vezoile työndynytty meččiä leikattuloin meččien kohtal. Peiboidu on myös linnan puustolois. Karjalas sidä on kaikkiel, pohjazembis piirilöis vaiku vähembi.
Muutandu
Peiboit ruvetah lähtiemäh lämmih mualoih jo elokuun lopus-syvyskuun allus.
Literatuuru
В.Б. Зимин, Э.В. Ивантер. Птицы. Петрозаводск, 2002
Lähtiet
P P
1890
Ken kuoli sinä vuon
1890
Rekijärvi
Rekijärvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel.
Järven pindu on 74,8 metrii korgiembi meren pindua.
Järvespäi vezi piäzöy Sarkajogeh, kudai laskeh Suistamonjärveh.
R R R R
Noruslambi
Noruslambi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Karhumäin piirin Puadanen kyläkunnan da Segežan piirin Papinkosken kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 3,4 km². Järven pindu on 113,2 metrii korgiembi meren pindua.
Järves läbi matkuau Segežanjogi, kudai laskeh Uikujärveh. Järves päivännouzuhpäi on sijoitannuhes Papinkosken kylä.
N N N N N
1892
Ken kuoli sinä vuon
1892
Pyhärvi (järvi)
thumb|500.px|alt=Pyhärvi|Pyhärvi
Pyhärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirih.
Järven pinduala on 9,2 km², vezibasseinan pinduala on 50,5 km². Vezi järves läbi pošti ei virdua, sendäh kezäl vezi hyvin lämbiey. Pyhärven Peldoženjärvenke yhtistäy salmi. Peldoženjärvespäi lähtöy Pyhäjogi, kudai sit laskeh Šuojuh.
Pyhärves voibi pyydiä ahvendu, särgii, riäpöidy, haugii, lahnua, matikkua da kiiškoidu.
Batova
Batova on Karjalan tazavallan Karhumäin piirin Šun’gan kyläkunnan kylä.
Kyläs on puučasounu (v. 1880) da Kolobovan taloi (v. 1898).
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Karhumäin piiri
Lyhytn'okkuhanhi
thumb|300.px|alt=Lyhytn'okkuhanhi|Lyhytn'okkuhanhi Lyhytn'okkuhanhi (Anser brachyrhynchus) on lindu.
Särgi
Särgi tavalline. Net lajii myö ollah sugusiivizien kaloin karpoin roduu. On vie äijy kalalajioi myö, kudualoil ollah omat nimet: taranit da voblat.
Lyhytn'okkuhanhi
Kogo da nägö
Piduhus: 61-76 cm Siibien agjuväli: 137-161 cm Paino: 2,8-3,5 kg
Teemas muijal
L L
Särgi
Särgilöi suau vastata kaikkie Jevroppua myö päivännouzus Suvi Angliessah da Pirinejevassah, Pohjozespäi Al´poissah, Siberin jogilois da järvilöis, Kaspien da Araalien meribasseinois.
Lähimäzis kalalajijois särgii suau eroittua hambahien ogalittoloin vuoh, kuduat ollah mollembis puolis yhtes riävys lainohambahii myö (niidy on 5-6 mollembis puolis), suomukset kalan ollah karjat (40-50 suomustu bokkurivis), kidanlopuspäi algavutah sellän evät, kuduat siirytäh mahapuolehpäi. Selgy väril on muzavu, toiči vie ozutahes sini da vihandu väril, bokat da maha ollah hobjanvärizet, mahan da tagapuolen evät ollah ruskiet, piälyksen väri ozutahes kuldazekse ruskien täplänke.
1654
Ken kuoli sinä vuon
1654
Särgi
Erähii särgilöi suau vastata, kudualoil ollah silmät da evät keldazet, kulduväri suomuksienke, kuduat bokkupuolis da selläs ollah ruskiettavat.
S
Kirjoin'okkučiirakko
Kirjoin'okkučiirakko (Thalasseus sandvicensis, enne Sterna sandvicensis) on čiirakkoloin heimoh kuului lindu.
Karjalankieline nimi
Karjalan kieles tunnetah sana čiirakko, kudamal tarkoitetah tavallizeh kalačiirakkuo (Sterna hirundo) libo lapinčiirakkuo (Sterna paradisae). Kirjoin'okkučiirakon karjalankieline nimi on täh artikkelih niškoi kiännetty ven'ankielizes sanas пестроносая крачка. Suomen kieles lindu tunnetah nimel riuttatiira, ga tädä nimie on jygei ottua karjalankielizen uvvissanan pohjakse, ku karjalan kieles sana riutta tarkoittau vähän eri dieluo migu suomen (yleis)kieles.
Aloveh
Kirjoin'okkučiirakko pezoittuu meren rannoil Europas, Amerikas, Afrikas da Päivänlasku-Aazies. Suomes se ei pezoitu, ga linduloi tavatah Suomengi rannoil joga vuozi. Suomespäi lugijen lähimäzet pezoitundukohtat ollah Estounies.
Lähtiet
K K
1893
Ken kuoli sinä vuon
Kategourii:1893
Ruozmesorzu
thumb|400.px|alt=Ruozmesorzu|Ruozmesorzu Ruozmesorzu (Tadorna ferruginea) on lindu.
Kogo da nägö
Piduhus: 62-68 cm Siibien agjuväli: 110 cm Paino: 900-1650 g
Teemas muijal
R R
Suhoje
Suhoje on kylä Karjalan tazavallas Belomorskan piiris Sumposadan kyläkunnas.
Se sijaiččou Vienan meren Onieganlahten päivänlaskurannal.
Nähtävykset
Kyläs on kirikkö, kudai rakendettih vuvvennu 1899 da pandih endizeh kundoh 2000-luvun allus.
Kyläs on mustomerki Suuren voinan aigua tapettuloin rahvahien mustokse.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Belomorskan piiri
Ragnozero
Ragnozero on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Puudogan piirin Avdejevon kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 13,8 km², vezibasseinan ala on 67,2 km². Järven pindu on 138 metrii korgiembi meren pindua.
Vatikan
thumb|St.Peter's Basilica Vatikan, virallizesti Vatikanan linnuvaldivo (Civitatis Vaticanae, Stato della Città del Vaticano) on Itualien piälinnan Roman ymbäri, pindualal da vägiluvul muailman pienin iččenäine valdivo. Pinduala on vai 44 gektuarua. Muailman suuriman valdivon, Ven'an, pinduala on 38,8 miljounua kerdua suurembi Vatikanan pindualua.
Ragnozero
Järven liidehlahtespäi lähtöy Ragnuksa-jogi, kudai yhtyy Vodlajogeh. Järveh laskeh Aganručei, kudai tulou Aganozero-järvespäi.
Vatikan
Vatikanan iččenäine valdivon piämies on papa. Vatikanan valdivomuodo on teokratii, kogo poliittine valdu on papistol. Valdua käytetäh papan ližäkse tämän nimittämät kardinualat, kudamien ruadoh kuuluu uvven papan valličendu. Vatikanal ei ole iččenästy poliittistu libo vojennoidu vaikutusvaldua. Sen infrastruktuuru riippuu Itualies. Valdivo ei kuulu Yhtistynnyzih kanzukundih, ga se toimiu sie tarkailijannu Pyhän istuimen kauti. Vatikanal on yhtelläh suuri kanzoinväline arvo, sendäh gu kogo katolistu kirikkyö ohjatah siepäi.
Kategourii:Jevroupan muat
Ragnozero
Ragnozero-järves voibi pyydiä haugii, särgii, ahvendu da kiiškoidu.
R R R R
Vellington
Vellington on Uvven Zelandien piälinnu. Vuonnu 2006 linnas on elänyh 176 000 ristikanzua.
Tiikšenjärvi
Tiikšenjärvi sijaiččou Karjalan tazavallas Louhen piiris. Se on Karjalan suurimii järvilöi. Vuonnu 1953 järvi muutui vienpiendykohtakse. Järven pinduala on 208,8 nellikkökilometrii, yhtes suariloinke -  232 nellikkökilometrii. Rannat ollah jyrkät, niilöin piduhus on 204 kilometrii, yhtes suariloinke - 339 kilometrii. Vezi Tiikšenjärves jiädyy kylmykuun allus.
Jiä sulau oraskuun toizel puoliškol.
Kaikkiedah on 342 suardu. Niilöin pinduala on 23,6 nellikkökilometrii. Suurimii suariloi ollah Kaigas da Kangassaari. Tiikšenjärveh yhtyy kymmene jogie. Järves eläy kaikenmostu kalua: kumžua, riäpöidu, siigua, kuor'oidu, haugii, särgii, matikkua, ahvendu da säyniä.
T T T
1897
Ken kuoli sinä vuon
1897
Papinkoski
Papinkoski (Попов Порог) on Karjalan tazavallan Segežan piirin pos’olku. Se on Papinkosken kyläkunnan haldivolline keskus.
Se sijoittuu Seesjärven päivännouzurannal, Segežan jovenladvas.
Pos’olkas ruadau škola, feršalipunktu, kluubu, kirjasto, alovehen mečänhoidoala. Vuvvennu 2011 avattih torpankazvatustalovuon ozasto.
Rahvahan lugumiäry
P P Kategourii:Segežan piiri
100-lugu vuvvet
100-lugu vuvvet:
Luusalmi
Luusalmi on Karjalan tazavallan Kalevalan kanzallizen piirin pos’olku. Se on Luusalmen kyläkunnan haldivolline keskus.
Se on nuori pos’olku, kudai perustettih v. 1962, konzu luajittih spluavanaloveh kahten järven rajal.
Muantiedo
Luusalmi sijoittuu 75 kilometrin piäs Kalevalaspäi, kahten järven – Ala-Kuittijärven da Keski-Kuittijärven – rannal, kus on valgamo. Vezimatku Luusalmespäi Kalevalassah on 30 km.
Talovus
Pos’olkas ruadau meččypunktu, meččyruadolaitos, kul’tuurutaloi, kirjasto, keskiškola, lapsienpäivykodi, feršalipunktu.
Gerbu
Luuselmen gerbu hyväksyttih vuonnu 2011 pos’olkan 50-vuozipäivän mustokse. Täs ylähän da alahan on kaksi kolmekulmuviivatindu, kuduat merkitäh niemilöi sinizel tagaperäl, kudai kuvuau kaksi järvie – Keski- da Ala-Kuittijärvi. Kolmekulmuviivattimis on puuloi, järvilöis on kalua. Se tarkoittau, gu pos’olkan eläjien piäruavot ollah kalastus da meččyruado.
Kuulužat ristikanzat
L L Kategourii:Kalevalan kanzalline piiri
25. tuhukuudu
25. tuhukuudu on 56. vuvven päivy grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 309 (310. kargavusvuon) päiviä.
Ken kuoli sinä piän
Kategourii:Päivät
1898
Ken kuoli sinä vuon
Kategourii:1898
Eestin Wikipedii
Eestin Wikipedii on Wikipediin eestinkieline oza.
29. kylmykuudu
29. kylmykuudu - 333. vuvven päivy (334. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 32 päiviä.
Muntaanjärvi
Järven pinduala on 3,3 km², vezibasseinan ala on 417 km². Järven pindu on 161,1 metrii korgiembi meren pindua.
Järves läbi virduau Tolvajoki.
Ukiyo-e
Ukiyo-e ( on kieli, kudual paistah japounielazetn Japounien kieli.
Kodičiučoi
Kodičiučoi kuuluu čiuččoloin pereheh. Se on talvilindu da hyvin tundiettu kaikkiel. Kodičiučoi eläy ristikanzan kodiloi lähäl. Karjalan suves kodičiučoit toiči eletäh linnoin da kylien ulgopuolel, pohjazeshäi ei pezoituta niilöis vouse.
Važojärvi
Važojärvi (Интерпосёлок) on kylä Kotkatjärven voulostis Anuksen piiris Karjalan tazavallas. Toizen muailmanvoinan aigua kyläs ruadoi vangileiri. Kyläs on sijoitunnuhes Važojärven Spuasan Kirkastumizen miesmanasteri.
Kodičiučoi
Pezoitundu
Kodičiučoin eländy rippuu ristikanzas. Kodičiučoit pezoitutah taloloih da rakenduksis, kudamis eläy libo ei elä nikedä. Luajitah niilöi ragoloih libo pöntölöihgi. Peziä luajitah ižä da emä. Luajittuu peziä čiučoit käytetäh monien vuozien aigah. Talvel muatah niilöis, keviäl vaiku vaihtetah levitekset sit.
Važojärvi
Eläjät
Vuonnu 2013 kyläs on elänyh 72 hengie.
Kategourii:Muantiedo Kategourii:Karjal Kategourii:Karjalan nähtävykset Kategourii:Anuksen piiri
Kodičiučoi
Literatuuru
В.Б. Зимин, Э.В. Ивантер. Птицы. Петрозаводск, 2002
2020-lugu vuvvet
2020-lugu vuvvet:
Turtsii
250px|right|thumb|Turtsii
Turtsii, virrallizesti Turtsien tazavaldu on valdivo Lounas-Azies. Valdivon pieni oza on Liideh-Azies. Päivännouzus Turtsii rajoittuu Gruuzienke, Armienienke, Azerbaidžuananke da Irananke, suves Irakanke da Sirienke, päivänlaskus Gretsienke da Bolguarienke. Valdivo rajoittuu Välimerenke da Mustamerenke, Egejan da Mramoran merilöinke. Virralline kieli on turtsien kieli. Piälinnu on Ankara. Muan pinduala on 783 562 km². Rahvahan lugumiäry on 77 695 904 hengie.
Aihies muijal
Kategourii:Turtsii T T
Peldoženjärvi
thumb|500.px|alt=Peldoženjärvi|Peldoženjärvi
Peldoženjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirih. Järvi on piduličču. Järveh laskietahes pienet jovet Pyhärves da Ližminjärvespäi. Koillizes järveh laskeh Lanzioja.
Peldoženjärven pohjasagjaspäi lähtöy Pyhäjogi. Järves voibi pyydiä ahvendu, haugii, lahnua, riäpöidy, kiiškoidu da matikkua.
P P P
Tuuksi
Tuuksi (Tuuksen hieru) on Karjalan Tazavallan hieru, kudai sijaiččou Anuksen piiris.Tuuksen hieru on sijoitunnuhes ylen pitkän joven rannal, kudual on nimi Tuuksen jogi. Suuri nimi hierul on annettu, no ennen se jagavui monih pienih hieruloih. Minä elin pienes hierus Änkiläs, rajoi myö tämän hierun oldih Gorbal da Bojarsin. Tuuksen hierus eletäh enimyölleh karjalazet, ket ihan hyvin maltetah paista karjalan kielel, no lapsii ei kaikin opastettu pagizemah karjalan kielel. Nygöi skolas opastetah lapsil karjalan kieldy.
Hierus ruadau škola da lapsien päivykodi.
Eläjät
Vuonnu 2013 Tuuksen kyläs eli kaikkiedah 1156 hengie.
Retajärvi
Retajärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Porajärven kyläkunnan alovehel.
Ruočin kieli
frameless|right Ruočin kieli libo ruočči on pohjasgermanine kieli. Muamankielenny sidä pagizou läs 10 miljounua ristikanzua eri mualois, kaikis enämbi pagizijua on Ruočis da Suomes. Ruočin lähisugukielet ollah muut pohjasgermanizet kielet: danii, norju, islandii da fiäri.
Kategourii:Germuanizet kielet Kategourii:Jevroupan kielet
Retajärvi
Järves läbi virduau Vuottojoki, kudai tulou Ylä-Retajärvespäi da ielleh virduau Ylä-Vuottojärvehpäi.
R R R R
23. kylmykuudu
23. kylmykuudu - 327. vuvven päivy (328. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 38 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
K
Läskelä
Läskelä on Karjalan tazavallan Pitkänrannan piirin pos’olku. Se on Läskelän kyläkunnan haldivolline keskus.
Se sijoittuu Jänisjoven rannal, lähäl sidä kohtua, kus jogi laskehes Luadogah.
Pos’olkas on kirikkö.
Nähtävykset
Pos’olkas on Suuren voinan aigua tapettuloin Nevvostoliiton saldattoin kalmu.
Mundärvenlahti
Mundärvenlahti (Спасская Губа, Munjärvenlahti) on Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin pos’olku.
Se sijoiččou 39 kilometrin piäs Kondupohjaspäi.
Pos’olku sijoittuu vuarakkahas kohtas, Munojärven (Мунозеро) päivänlaskurannal.
Pos’olkas ruadau mečänhoidotila, keskiškola, kul’tuurutaloi.
Histourii
XVIII vuozisual täs ruattih čugunzavodu.
Kul’tuuru
Vuvvennu 2002 Mundärvenlahtes meni enzimäine tazavallan festivuali karjalazen kanzallizen horan ”Karjalazien pedäjien pajot” (”Песни карельских сосен”) perustajan I.I. Levkinan mustokse.
Vuvvennu 2006 pos’olkas avattih muzei ”Pajoloin peldo” (”Песенное поле”), kudamas on ezitetty kanzallizen horan ruaduo, vie muzeis on karjalazien rahvahien elaijan vehkehii.
Histourien mustomerkit
Pos’olkas on Nevvostoliiton da Suomen välizel voinal (1941 – 1944) tapettuloin Nevvostoliiton saldattoin kalmu. Kalmah on pandu Karjalan frontan 664 saldattua da oficierua.
Priäžänjärvi
Priäžänjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirih.
Järven pinduala on 3,72 km². Vezibasseinan pinduala on 59,8 km². Järvi on piduličču, sen pohjasozah on sijoitannuhes viizi suardu. Järves voibi pyydiä ahvendu, haugii, särgii, kiiškoidu da matikkua. Järven päivänlaskurannal on sijoitannuhes Priäžän kylä.
P P P
Mutanen
Mutanen on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel.
L’uksemburgu
250px|right|thumb|L’uksemburgu
Mutanen
Järven pinduala on 0,7 km². Järven pindu on 132,2 metrii korgiembi meren pindua.
L’uksemburgu
L’uksemburgu (l’uksemb. Lëtzebuerg) on Päivänlasku-Jevroupan valdivo. Pohjazes da päivänlaskus se rajoittuu Bel’gienke, päivännouzus – Germuanienke, suves – Frantsienke. Se on syväinmuavaldivo (se ei ole meren rannal). Muan pinduala on 2 586,4 km². Se on yksi Jevroupan pienimis valdivolois. Rahvahan lugumiäry on 613 894 hengie (v. 2019).
Mutanen
Järves läbi virduau samannimine jogi.
L’uksemburgu
Muan piälinnu on L’uksemburgu.
Mutanen
M M M M
L’ošan päivy
L’ošan päivy on karjalankieline kirju lapsile. Kirjan kirjuttajinnu ollah Ol’ga Muhorova da Irina Semakova. Kirju nägi päivänvalgien vuvvennu 2011 da sen ilmahpiästäjänny on Periodika-julguamo.
L’uksemburgu
L L
L’ošan päivy
Kirjan luadijat
”L’ošan päivy” on lapsile tarkoitettu kirju. Kirjas on kanzalliskielizen TV:n da Oma Mua -lehten toimittajan Ol’ga Muhorovan (Ognevan) kaksitostu runuo karjalan kielel. Joga runon vieres ollah noutat, ku lapset ei vai lugiettas runoloi, ga vie pajatettas niilöi. Muuzikan runoloih kirjutti muuzikan tutkii, folkloristu, Karjalan tazavallan taidoalan arvostettu ruadai Irina Semakova.
Kirjan syväindö
Kai runot ollah L’oša-brihaččuzes, hänen päivyruadolois da mielis. L’osal ollah omat dovarišat: pehmei kodii Mikki, kisit Poigen da Kitti, koiru Mutti, lindu Keldurindu, lehmy N’etkoi. Joga lapsen päivy algavuu havačuttuu da lopeh muaman uinotuspajozeh. Nenga on L’ošan päivy -kirjasgi.
L
Peter Coon
Peter Coon (tovelline nimi on P'otr Vasiljev, on roinnuhes 23. kylmykuudu vuvvennu 1961, Petroskoi, Karjal) – muzikantu, äijil eri soittimil soittai, säveldäi, pajotevoksien kirjuttai.
Muuzikkulaijit: kantri, rok.
P. Vasijev kirjuttau tevoksii da muuzikkua Jousnen Jarved -nimizele joukole, kudai pajattau vepsän kielel. Hänel on Coon Records Oy -muuzikkustuudii. Vasiljev ruadoi yhtes nengozien muuzikkustuudieloin kel, kui Warner Finland, Uho production, Megamania, Johanna Kustannus, HMC, NMC, First Music publishing, Viva Music.
P. Vasijev kirjutti tundietun Tol'ko s toboi -nimizen balluadan ven'an kielel, kuduadu pajattau Stas Pjeha.
Vuvvennu 1987 Vasiljev barabanahpergajannu käi moneh konsertumatkah Ven'an tundietun Zeml'ane -rok-joukon kel.
Vuvves 2008 algajen oli Coon Records Oy (Suomi) -stuudien johtajannu. Vuozinnu 2003-2010 Vasiljev oli Carelian Faces -festivualin (Suomi-Karjal) johtajannu.
Vasiljev oli yhtehizes ruavos nengozien joukkoloin kel, kui:
Muuzikkudiskoin luvvettelu:
C C C C C
Mustajärvi
Mustajärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 0,5 km². Järven pindu on 107,5 metrii korgiembi meren pindua.
Järvespäi lähtöy nimetöi oja, kudai laskeh Salmenjärveh. Täs järves läbi virduau Unusjoki. Järven pohjasrannikol on sijoitannuhes Raikonkosken pos’olku.
M M M M
Aoi Yūki
Aoi Yūki (janouniekse:悠木 碧 Yūki Aoi,27. kevätkuudu 1992) oli Japounien pajattai.
Aihies muijal
Kategourii:Ristikanzat
Tuaškalanjärvi
Tuaškalanjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Kuujärven kyläkundah.
Järven pinduala on 0,9 km², vezibasseinan ala on 219 km². Järven pindu on 63,5 metrii korgiembi meren pindua.
Päivännouzupuoles järvespäi lähtöy Uslanka-jogi, kudai yhtyy Svirih. Järveh piäzöy vezi Karnižjärves, Kuujärves da Pitkäsjärvespäi. Järven luodehrannal on sijoitannuhes Tuaškalan hieru.
T T T T
Jukovo
Jukovo on kylä Karjalan tazavallas Belomorskan piiris piiris Sumposadan kyläkunnas.
Se sijaiččou Vienan meren Onieganlahten päivänlaskurannal.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Belomorskan piiri
Hvoini
Histourii
Enne se oli Hvoinin kylähaldivon keskus.
Hvoinin kylähaldivo sijoittui Belomorskan piirin suves, rajal Segežan piirinke.
Hvoinin kylähaldivoh kuuluttih Hvoini (haldivolline keskus), Vorenža, Lapino da Sumajärvi.
Kategourii:Belomorskan piiri
Peldočiučoi
Peldočiučoi (lat. Passer montanus L., ven. полевой воробей) kuuluu čiuččoloin pereheh.
Lugu Karjalas
Peldočiučoin lugu verratunnu kodičiučoin luguh on äijiä pienembi Karjalas. Yhtelläh sidä on kaikkiel tazavallas.
Moon Jae-in
Moon Jae-in(문재인 Hanja: 文在寅,Moon Jae-in 24. pakkaskuudu 1953, Geoje) on Suvi Korean muan prezidentu.
Peldočiučoi
Ulgonägö
Peldočiučoi kodičiučois eruou, ku sil piäs on yksivärine maksankarvaine hattu. Kodičiučoilhäi očču da piämal’l’ušku ollah harmuattavat, tagaraivo on maksankarvaine. Peldočiučoil siives on kaksi vaplastu junuo, kodičiučoil on vaiku yksi.
Moon Jae-in
J
Luonontiedo Kirjalližusluvettelo
Popova, N. S. Arifmetikan učebnikka : načalnoin školan enzimäzella klassalla varoin. Enzimäine čuasti. – Moskva : Učebno-pedagogičeskoi izdateljstva, 1937.
Peldočiučoi
Pezoitundu
Kui kodičiučoi peldočiučoi haudou poigazii kaksi kerdua kezäs.
Luonontiedo Kirjalližusluvettelo
Popova, N. S. Arifmetikan učebnikka alguškolalla varoin : toine opassanda vuozi. Toine čuasti. – Moskva : Učebno-pedagogičeskoi izdateljstva, 1933.
Peldočiučoi
Muutandu
Peldočiučoi on talvilindu. Yhtelläh ligakuul-kylmykuul yhtelläh net lähtietäh Karjalan päivänlaskun da lounahanpuoleh suuril parviloil.
Luonontiedo Kirjalližusluvettelo
Popova, N. S. Arifmetikan zaduačoin i upraznenjoin sbornikka : načaljnoin školan kolmannella klassalla varoin. Enzimäine čuasti. – Moskva : Učebno-pedagogičeskoi izdateljstva, 1937.
Peldočiučoi
Literatuuru
В.Б. Зимин, Э.В. Ивантер. Птицы. Петрозаводск, 2002
Luonontiedo Kirjalližusluvettelo
Tetjurev, V. A. Jestestvoznanja : učebnikka karielaziin načaljnoin školan kolmanella klassalla varoin. Enzimäne čuasti / kiändi A. A. Beljakov. - M. : Gosudarstvennoi učebno-pedagogičeskoi izdateljstva, 1937.
Peldočiučoi
Literatuuru
Kategourii:Elättimuailmu P
Luonontiedo Kirjalližusluvettelo
Березанская, Е. С. Арифметическолойн задуачойн и упражнениейн сборникка : неполнойн среднейн и среднейн школан : 5 классал / пер. В. Александров, Ф. Веселов. – Петрозаводск : Карельской государственной издательства, 1939.
Киселев, А. П. Алгебра : учебникка неполнойн среднейн и среднейн школиэн 6-8 классойл. Энзимяне чуасти. / пер. А. Ф. Ипатов. – Петрозаводск : Карельской государственной издательства, 1939.
Киселев, А. П. Арифметика : учебникка неполнойн среднейн и среднейн школиэн 5-л классал / переработайчи А. Я. Хинчин ; пер. С. А. Бородкин. – Петрозаводск : Карельской государственной издательства, 1939.
Киселев, А. П. Геометрия : Энзимяне чуасти. Планиметрия : учебникка неполнойн среднейн и среднейн школиэн 6-9 классойл / пер. С. Ф. Кузнецов. – Петрозаводск : Карельской государственной издательства, 1939.
Попова, Н. С. Арифметикан опастускнийга : алгушколуа варте 1-ста классуа варте. Энзимяне оза / пер. Ф. Г. Локкин. - Петрозаводск : Карельской государственной издательства, 1937.
Рыбкин, Н. Геометриян задуачойн сборникка. Энзимяне чуасти. Планиметрия : среднейн школан 6-9 классойл / пер. А. Ф. Ипатов. - Петрозаводск : Карельской государственной издательства, 1939.
Тетюрев, В. А. Естествознания : учебникка начальнойлойлла школилла 3 класса. Ч. 1 / кианди Е. Ф. Чугунова. – Петрозаводск : Карельской государственной издательства, 1938.
Тетюрев, В. А. Естествознания : учебникка начальнойн школан 4:лла классалла. Ч. 2 / киянди Е. Ф. Чугунова. – Петрозаводска : Карельской государственной издательства, 1938.
Тетюрев, В. А. Естествознание : учебникка начальнойн школан 3 классал. Ч. 1. – Петрозаводск : Карельской государственной издательства, 1939.
Фалеев, Г. И. Физика : учебникка неполнойн среднейн и среднейн школиэн 7-л классойл. Ч. 1 / Г. И. Фалеев, А. В. Перышкин ; пер. П. П., В. И. Даниев. – Петрозаводск : Карельской государственной издательства, 1939.
Фалеев, Г. И. Физика : учебникка неполнойн среднейн и среднейн школиэн 6-7 классойл. Ч. 1 / Г. И. Фалеев, А. В. Перышкин ; пер. Д. И. Попов. – Петрозаводск : Карельской государственной издательства, 1939.
Шапошников, Н. А. Алгебраическойлойн задуачойн сборникка : кески- и ваюа-кески школан 6-8 классойлла. Энзимяне чуасти / Н. А. Шапошников, Н. К. Вальцов ; киянди Ф. А. Чуккоев. - Петрозаводск: Карельской государственной издательства, 1938.
L
Puudogu
Puudogu (Пудож, veps. Pudož, Puutoinen libo Puudoži) on Karjalan tazavallan linnu, Puudogan piirin haldivolline keskus.
Linnu sijoiččou Vodlajoven oigiel korgiel rannal.
Puudogaspäi Petroskoissah on 352 km.
Ilmasto
Vuvven keskilämbötila on 2,9 °C.
Kanzalližukset
Karjalazet, ven’alazet, vepsäläzet, ukrainalazet, valgoven’alazet da muut kanzat.
Transportu
Linnas ei ole raududorogua. Lähimäine raududorogustansii on Karhumäis, kudai sijoiččou 197 kilometrin piäs Puudogaspäi.
Nygöi Puudogaspäi kulgietah linnoinvälizet avtoubusat Petroskoih, Piiterih da Vitegrah. Sežo avtoubusat kulgietah piirii myöte. Linnas on yksi avtoubusan reissu.
Kategourii:Karjalan linnat Kategourii:Puudogan piiri
Muroman Uspenn´an manasteri
thumb|Muroman Uspenn´an manasteri Muroman Uspenn´an manasteri sijoittihes Oniegan rannal, päivännouzu puolel, kunne siirdyy jogi Muromka. Enzimäzet inokat tuldih sinne 14 vuoziaijal. Luazarin eländyaijan kniigois on kirjutettu kaimuandu monastirskoloi dokumentoi, sentäh manasterin avavunduaigu ei ole ihan se, voibi olla sie elettih inokat jo aijembi. Tämä manasteri on yksi vahnembis manasterilois. Ihan avavundu aijois oli sie yhtes eläjien ustuavu. Vie eländän aigua prepodobyoi luazarin, oli rakendettu uspenn´an kirikkö, kuduadu ainos počitoijah monuahat, händy pietäh kogo monuahoin rovun allunnu: Luazarin Ylähnouzendu, Predteče Ioannan. 1612 vuvel manasteri oli levitetty nemtsoin da litovtsoin armiel. No toizelsada vuozipuolel muuroman manasteris oli 6 puustin´ua: Kedrinskoi, Petropavlovckoi, Lužandozerckoi, Rubežskoi, Sinorewkoi da Kuržanskoi.
Maašjärvi
Maašjärvi (Машезеро, Машозеро) on Karjalan tazavallan Onieganrannan piirin järvi.
Muroman Uspenn´an manasteri
1786 vuvvel manasteri tuli naizien manasterikse, no ol vaiku yhten vuvven, se pandih kiini, jäi vaiku pieni Bogojavlenskoi prihodu. Preosväščennoi Ambrosii oli kirjutannuh, Muuroman manasteris jiädih vaiku kolme puuhistu kirikkyö: Uspenn´an - 1686, Roždestva Ioanna Predteči - 1673, da Bouojavlenie Gospodn´a (Jumalan ilmestyndy) 1700. Jäi vie časovn´u kus oldih Luazarin jiänökset, da ylen vahnu Luazarinnozendu nimelline kirikkö. XIX sadavuozi aigua myös oli avattu 1 manasteri, se remontiruttih I.I. Milokrošečnoin Puudožan ristikanzan dengoin vuoh. Häi andoi 12 000 rubl´ua remontah. 1867 vuvvel sinne tuli 7 monuahua, no kaznu ei andanuh nimittumua posobiedu. Yhtes vie elettih niistiet da ylenvahnat rahvas. No manasteri yksikai maltoi vie rakendua Uspenskoin kirikän kahten predelanke: Roždestva Ioanna Predteče da prp. Ioannan Ril´skoin. Sen pritvoran piäl azetettih kolokol´nú 12 kellonke. Yksi niilöis on mustettavu ku tuli ilmah Vasilien Ivanovičan aigua 1508 vuvvel da on vie ihan luja. 1875 vuvvel kalmižiman kirikkö oli ymbäri luaittu aidu, ku vardoija ylen vahnua Pyhäkirikkyö.
1899
Ken kuoli sinä vuon
1899
Muroman Uspenn´an manasteri
1890 vuvvel muuromskoin obitelih rakendettih 2 uuttu kirikkyö, yksi uli Viizipiälinne Kaikkien Pyhien kivikirikkö, kudualoin seinil ikkunoin piäl azetettih ikoonat Prepodobnoloin Luazarin da Afanasien Muromskoloin. Toizel keroksel sijoitettih kodikirikkö Svätitelä Nikolaja, antiminsu oli vihmutettu 15. talvikuudu 1896 vuvvel. Luazarin da Afanasien jiänökset oldih vardoitettavannu kahtes časovn´as, ymbäri kudualois oli kiviaidu. No oli manasteril jygei aigu da oli pandu uvvessah kiini. XX sada vuvven aijoil oli jiännyh vaiku valgiet Uspenskoin soboran seinät da ostov Kaikkien Pyhien kirikön, kogonah oli levitetty vellestön eländy korpussu.
Nygözel aijal on myös nostettu vellestön eländy korpussu, kunne avattih talvikirikkö Svätitelän Nikolain, trapeznoi da kel´jat. Kus oli luazari vardoičendukohtu, luaittih kezäkirikkö.
Muromskoi manasteri, kui i ennen, eläy askietoin eländiä, kunne harvah kävväh palomniekat. Toiči kuuloin sinne ei piäze niken.
M M
Kottaraine
Ulgonägö
Kottaraine on pieni lindu, 18,7-21,2 piduhuttu, sen paino on 75 grammua. Kottarazen aglu on lyhyt, n’okku pitky, tervävy da alhapäi painui, havvonduaigah se on keldaine, toizel aogua – mustu. Kottarazen väri on mustu.
Muutandu
Kottaraine on muuttolindu. Keviäl Karjalah se tulou jo 21. kevätkuudu, ga enimyölleh sulakuun enzimäzinny päivinny. Enzimäzikse kottarazet tullah Suvi-Karjalah. Ižäčyt tulduu ruvetah kaččomah da hoidamah pöntölöi, vietäh niilöispäi mullozien pezien jiännöksii da čiuččoloin talvipezii.Karjalan kottarazien talven vietändykohtat ollah Velikobrituanies da Pohjazen meren rannikol.
Havvondu
Kottaraine rubieu haudomah poigazii sulakuun lopus-oraskuun allus, haudou se vaiku kerran kezäs. Poigazet lähtietäh pezäspäi oraskuun lopus-kezäkuun allus.
Lähtiet
K K
Maašjärvi
Järven pinduala on 7,8 km² (suariloinke), piduhus – 3,9 km, levevys – 3,1 km, randuviivan piduhus – 12,5 km. Sen keskisyvys on 3,2 m, syvin kohtu on 5,9 m.
Järveh laskeh kolme piendy ojua. Järvi on pyöryžy. Päivännouzu- da pohjasrannat ollah kivizii, sie kazvau koivuu, leppiä da pihl’ajua. Suvi- da päivänlaskurannat ollah madaloi da suohizii.
Randupohju on kivine da čuuruine. Mudapohjua on 70% kogo pohjan pindualas. Vien väri on valpahanmaksankarvaine.
Järves kazvau karvukortehtu, vezilimoidu, čuloidu dmi. Sie löydyy ahvendu, särgii, haugii, kiiškoidu.
M M M
Mode Gakuen Cocoon Tower
pienoiskuva|Mode Gakuen Cocoon Tower Mode Gakuen Cocoon Tower(モード学園コクーンタワー Modo Gakuen Cocoon Tawa) on torni Japounies.
Kategourii:Rakendukset
XXI vuozisada
XX vuozisada XXII vuozisada
Kategourii:Vuozisuat
Madagaskar
250px|right|thumb|Madagaskar
Madagaskaran tazavaldu on suarivaldivo Afrikan rannikos. Se sijaiččou Indien valdumeren Madagaskar-suarel. Pindualan mugah Madagaskar-suari on nelläs suurimis suarilois muailmas. Piälinnu on Antananarivu. Virrallizet kielet ollah frantsien da malagasien kielet. Muan pinduala on 587 041 km². Rahvahan lugumiäry on 12 238 914 hengie.
M M
Mysyslampi
Mysyslampi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 1,2 km². Järven pindu on 162,1 metrii korgiembi meren pindua.
Järvespäi lähtöy nimetöi oja, kudai laskeh Volgajogeh.
M M M M
Eukleides
Eukleides on muinas-gretsielaine matemuatiekku, meijän aigassah enzimäzen säilynyön matemuatiekan teoriellizen tutkimuksen kirjuttai. Eukleidesan elokses on vähä tieduo. Kiistämättömänny on se, ku häi ruadoi Aleksandries III vuozisual enne meijän aijanluguu.
Eukleides on Aleksandrien školan enzimäine matemuatiekku. Hänen piälimäzenny ruavonnu on Allut-tutkimus, kudamas häi šeikuiččou planimetrien, stereometrien da erähii numeroin teorien kyzymyksii. Sit ruavos häi luadi yhtehvevot ielolijan muinas-gretsielazen matemuatiekan kehitykses da luadi hyvän pohjan matemuatiekan tulieh kehitykseh niškoi. Tutkijan toizis ruadolois on mainittavu Figuuroin jagamizes -tutkimus, kudai on säilynyh arabien kielele kiännetynny, nelli kniigua ”Koonizet leikkavukset”, kudamien materjualat kuulutah samannimizeh Apollonien Pergskoin tevokseh, myös ”Porizmat”, kudamii suau lugie Pappa Aleksandriiskoin ”Matemuatiekan kogomukses”. Eukleides kirjutti mondu tutkimusruaduo tiähtientiijos, optiekas, muuzikas da toizis alois.
E E
Louis Pasteur
Louis Pasteur (27. talvikuudu 1822 – 28. syvyskuudu 1895) oli frantsielaine mikrobiolougu da hiimiekku. Pasteur mikrobiolougien puoles sellitti muijotuksen kävyndiä da ristikanzan monien taudiloin pohjua, mindäh sendäh rodih erähänny mikrobiolougien da immunolougien alguhpanijois. Hänen tutkimusruavot kristalloin rakendehes da pol’arizatsien ilmivös ollah stereohiimien pohjannu. Pasteur pani loppuh monii vuozisadoi kestänyön kiistan erähien eloformien ičerodivundas, koittehien vuoh sen sellittäjen. Hänen nimi on kuulužu ei vaiku tiedomiehien keskes hänen keksityn da jällespäi hänen nimen suannuon pasterizatsien tehnolougien hyvyös.
Eloskerdu
Pasteur oli roinnuhes Frantsies Juras vuvvennu 1822. Hänen tuattah oli nahkua ruadai da Napoleonan voinien veteruanu. Pasteur opastui Arbuan kolledžas, kus oli nuorimannu opastujis. Opastujes häi kiinnostui lugemizeh da rodih opastajan abuniekakse. Sit häi sai nuoriman opastajan virran Besansonas da yhtel aigua jatkoi opastundua. Sigäläzet opastajat kehitettih händy Korgevimah normualuškolah Pariižah. Häi piäzi opastumah sih vuvvennu 1843 da loppi sen vuvvennu 1847. Pasteur oli nerokkahannu taidoilijannu, hänen nimi oli XIX vuozisuan portriettutaidoilijoin luvettelos. Hänen 15-vuodizennu mualatut kuvat nygöi ollah ruokos Pasteuran instituutas Pariižas. Pasteur ei jatkanuh piirustandua, sendäh ku kiinnostui hiimieh.
Kodvazen aigua häi oli fiiziekan professorannu Dijonan yliopistos, sit rodih hiimien professorakse Strasburgan yliopistos. Sie vuvvennu 1849 häi tuttavui yliopiston rektoran tyttärenke – Mari Lorananke. Sinä vuon hyö mendih yhteh da heile rodih viizi lastu. Vaiku kaksi lastu eli täydeh igäh, kolme kuoli lavantaudih. Omat gor’at pandih Pasteurua tutkimah da eččimäh rohtuo tartujih taudiloih, lavataudihgi. Vuvvennu 1854 Pasteur pandih uvven luonnontiedoloin tiedokunnan piälikökse Lilles. Vuvvennu 1856 häi muutti Pariižah, kus rubei Korgeviman normualuškolan opastusalan johtajakse da ottavui opastuksen uvvistandah. Tutkindoloin sistiemu tämän myödäh rodih äijiä vagavembi, se avvutti hyvien tuloksien suandas, tiedoloin lujittamizes da ližäi opastuslaitoksele arvožuttu.
Tutkijan mustokse
Pasteuran nimi on annettu enämbi migu 2000 uuličale muailmas. Ven’al Pasteuran nimi on Epidemiolougien da mikrobiolougien tiedo- da tutkimusinstituutal Piiteris. Se on perustettu vuvvennu 1923.
26. tuhukuudu
Ken kuoli sinä piän
Kategourii:Päivät
Louis Pasteur
Tutkijan mustokse
Vuvvennu 1961 Kanzoinväline tiähtientiijustelijoin liitto andoi Louis Pasteuran nimen kruatterale Kuudaman vastupuoles.
Mieldykiinnittäjiä tieduo
Pasteur tutki biolougiedu da parandi rahvastu, ga häi ei suannuh nigo liečetiijon, nigo biolougien opastustu.
Vuvvenu 1868 (45 vuvven ijäs) Pasteural oli verenvalundu aivoloih. Häi rodih niistiekse, ei voinnuh ruadua hurual käil da huruadu jalgua ribaitti muadu vaste. Häi vähäl ei kuolluh, ga jäi hengih da parani. Tämän jälgeh häi luadi suurimat ruavot: luadi rokotusainehen siberin märgäh da rokotuksen uravuoh. Konzu tutkii kuoli, tiijustettih, ku suurin vuitti hänen aivolois oli rikottu.
Pasteur oli palkittu läs kaikkien mualoin kunnivomerkilöil. Kaikkiedah häi sai läs 200 eri palkinduo.
P P
Võron Wikipedii
Võron Wikipedii on Wikipedien oza Võron kielel
Statistiekat
Kategourii:Wikipedii
Zenvo
Zenvo on danielaine mašinmerki.
300px|thumb|left|Zenvo TS1
Kategourii:Avtomašin Kategourii:Avtotevolližus
Maguamine
250px|thumbnail|[[Stanisław Wyspiańskin resunku maguajas tytös vuvvel 1904.]] Maguamine on tila, kudamas lekkumine da reaktsiet ulgomuailmah ollah rajoitunnuot, da aistiärsykkehet on enimyölleh salvattu tiedoižuospäi muga, ku tajundu rakenduu aivoloin syväimes roinnuhuon toiminnan varah.
Kategourii:Biolougii
Berežnaja
Berežnaja on Karjalan tazavallan Karhumäin piirin Šun’gan kyläkunnan kylä.
Se sijaiččou Putkozero-järven päivännouzurannal.
Rahvahan lugumiäry
Vuvvennu 1873 kyläs eli 71 hengie (35 miesty da 36 nastu, oli 6 pihua), vuvvennu 1905 – 61 hengie (33 miesty da 28 nastu, oli 11 perehty, 10 pihua).
Vuvvennu 1989 kyläs eli läs 20 hengie, vuvvennu 2002 – 28 hengie (15 miesty da 13 nastu), 100% rahvahas on ven’alazii.
Nähtävykset
Kategourii:Karhumäin piiri
Magnii
Lövvön histourii
Alguainehen latinan nimi tuli muinazen linnan Magnezien nimespäi. Tämän Aazien linnan ymbäristöl on magnezitan varastuo.
Vuonnu 1808 anglielaine hiimiekku Hemfri Devi sai tiedämättömän metallan segasulattehen. Tädä metallua häi kuččui ”magneziekse”, kuduadu käytetäh nygöigi monilois mualois. Ven’al vuvves 1831 algajen käytetäh nimie ”magnii”.
Löydö luonnos
Tädä alguainehtu on äijy muankuores da merivies.
Kirju
Kirju libo kniigu on nivos bumuagoi, kudamis on painettuu tekstua libo kuvua. Kirjua voibi piästiä ilmah sežo sähköhizes formuatas sego iänikirjannu.
Sana kirju on enne merkinnyh čomendustu, kaiverdustu libo merkii, da kirjutus on tarkoittanuh nämmien luadimistu. Viego, sanommo, sobien čomendustu voibi kuččuo kirjakse. Samua pohjua on adjektiivu "kirjavu". Sežo sana kirjain on samua alguperiä. Sana kniigu tulou ven'an kirjua merkiččijäs книга (kniga) sanaspäi.
Enne kirjanpainanduneron keksindiä kirjoi kopiruittih käzin, da sendäh net oldih harvinazet da kallehet. Allukse kirjat oldih pitkiä nahkupalastu libo pergamentua, libo papirustu kiäritynny.
Puuttil
Puuttil (Путилица) on Karjalan tazavallan Anuksen kanzallizen piirin kylä, kudai kuuluu Anuksen linnukundah.
Se sijoittuu Anuksenjoven rannal.
Puuttilan rahvahan lugumiäry
Kategourii:Anuksen piiri
1902
Ken kuoli sinä vuon
1902
Musta aurinko nousee
Musta aurinko nousee on Juice Leskinen Grand Slaman ozutettu pajo da Juicen kogo uran kaikkii tunnetumbii pajoloi. Sen on säveldänyh da kirjuttanuh Juice Leskinen. Se piästettih ilmah singlenny da myöhembi Pyromaani palaa rikospaikalle -al'bomal vuvvennu 1985. Pajo tunnetah dai Jari Yliahon soitetus gituarusoulos.
Pajo algau sanoil Riisu yltäni tähtivyö, no se tunnetah parahite monimerkičyksizes kerros ''Ja jonakin aamuna / ennen sarastusta / huomaat että musta / aurinko nousee. "Musta aurinko nousee" ''voi viitata väril mustah päiväzeh (mustu päiväine nouzou) libo paginkielen ilmaizuh "minus(päi)" (minuspäi päiväine nouzou). Nerokkahannu sananiekannu Juice Leskinen on yksikai sanonuh ku merkičyksii on kolme. Tovenägözesti kolmas merkičys on "minus (minun mieles) päiväine nouzou".
Olenje-Lampi
Olenje-Lampi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Segežan piirin Mustankosken kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 1,2 km². Järven pindu on 122,8 metrii korgiembi meren pindua.
Järvespäi lähtöy Lidmaoja, kudai matkuau Pedarmilammes läbi da laskeh Onihmanjogeh.
O O O O
Puukari
Histourii
Enne alovehtu kučuttih Elomäikse ga nygöi nimenny on puaksumbah Puukari. Toiči Puukarih luvetah sežo Nuolijärven, Omenamäin da Verkkojoven hierut.
Nähtävykset
Puukarin Pysäkin lähäzel Paalajanvuaral on nägöalapaikku da vuaran rindehil on talvel 5 km pitky hiihtoladu. Puukaris sijaiččou sežo Kalliokosken koskinähtävys Kokkojois. Matkua nähtävyksel valdutiel on läs 1 km.
Aihies muijal
Kategourii:Suomi Kategourii:Karjal
Carles Puigdemont
Carles Puigdemont on katalunielaine poliitikku. Hänet vallittih 10. pakkaskuudu 2016 Katalunien ičehallindoalovehen piäministerikse. 27. ligakuudu 2017 algajen häi ruadau iččenäzen Katalunien tazavallan piäministerinny.
Kategourii:Katalunii
Roikonjärvi
Roikonjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Porajärven kyläkunnan da Mujehjärven piirin Sukkajärven kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 25,1 km², vezibasseinan ala on 1485 km². Järven pindu on 164 metrii korgiembi meren pindua.
Järveh laskietahes Suunujogi da Čeba-jogi. Järvespäi Sarbisalmen kauti vezi piäzöy Himol’anjärveh.
Järves voibi pyydiä riäpöidy, särgii, siigua, haugii, lahnua da ahvendu.
R R R R R R
2004
Ken kuoli sinä vuon
2004
Mustuahvenet
Mustuahvenet (Micropterus) ollah päivyahvenien heimoh kuului kalasugu.
XX vuozisada
XIX vuozisada XXI vuozisada
Kategourii:Vuozisuat
19. elokuudu
19. elokuudu — 231. vuvven päivy (232. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenderin mugah. Vuvven loppussah on 134 päiviä.
Kelloine
thumb|300px|alt=Kelloine|Kelloine Kelloine on heinykazvi kellozien perehespäi. Kaikkiedah kellozien pereheh kuuluu piäl 400 lajii. Kellozet kazvetah Kavkuazal, Sibiris, Aazies, Jevruopas da paikoitellen Pohjas-Amieriekasgi. Ven'al da sen lähimualois kazvau läs 150 kellozen lajii. Kellozet ollah sinizet libo fiolietovoit, ga toiči voibi nähtä sinizenruskieloi da valgieloi kukkii.
19. elokuudu
Ken kuoli sinä piän
E
Kelloine
K K
Šiižmu
Kategourii:Astiet Š
Ruočči
Ruočin kuningaskundu libo Ruočči on perustuslailline monarhii Skandinavies Pohjas-Jevroupas. Sil on yhtehine muaraja Suomen ja Norviegien ker. Ruočči on pohjasmualoin kuului tevolližusmua da Jevroupan liiton jäsenmua, ga sil on yhtelläh omat jengat, kruunu. Muan pinduala on 450 295 neliökilometrii. Se on pindualan mugah Päivänlasku-Jevroupan kolmandekse suurin mua da suurin Pohjasmua (gu ei Danien pindualah lasketanne Grenlandii). Ruočis eläy läs 10 miljonua eläjiä, se on suurin Pohjasmualoin lugu.
Muan piä- da suurin linnu on Stokgol'mu. Virralline kieli on ruočin kieli.
Unitarnoi valdu, konstitutsien monarhii. Vuvves 1973 syvyskuun 15. päiväs algajen Ruočin kuningahakse on tulluh Carl XVI Gustaf.
Lähtehet
Kategourii:Ruočči Kategourii:Jevroupan muat
Galileo Galilei
thumb|left|220px|[[Ottavio Leoni|Ottavio Leonin mualavus Galileo Galileis (1624)]] thumb|left|220px| Galileo Galilei (15. tuhukuudu 1564 Pisa, Itualii – 8. pakkaskuudu 1642 Arcetri, Itualii ) oli itualielaine tiähtitiedoilii, filozoufu da fiizikku. Hänen tärgevimät suavutukset liitytäh tiijollizen metoudan kehitykseh aristotelizes nygözeh muodoh. Händy on kučuttu tiijon, klassizen fiiziekan da tiähtitiijon tuatakse.
1773
Ken kuoli sinä vuon
1773
Mančinsuari
Mančinsuari on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Pitkänrannan piirin Salmin kyläkundah. Kylä on sijoitannuhes Mančinsuaren koillisozah.
Rahvahan lugumiäry
M M Kategourii: Pitkänrannan piiri
Ven'a
Ven'a (ven.: Россия, Российская Федерация / Rossija, Rossijskaya Fjedjeratsyya) on Päivännouzu-Jevroupan da Pohjas-Aazien valdivo. Sen virralline nimi on Ven'an federatsii. Sen rahvahan lugumiäry on 146 544 710 hengie (v. 2016). Pinduala on 17 125 191 km². Se on 1. sijal muailmas pindualan mugah da 9. sijal rahvahan lugumiärän mugah.
Valdivon piälinnu on Moskovu. Virralline kieli on ven'an kieli.
Ven’a rajoittuu 16 muanke (suurin tunnus muailmas):
Läs 41% rahvastu on pravosluavizii.
Kategourii:Ven'a V V
Mäntyjärvi
Mäntyjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Porajärven kyläkunnan alovehel.
Rohtuvoikukku
thumb|300px|alt=Rohtuvoikku|Rohtuvoikku pienoiskuva Rohtuvoikukku  on Voikukkien roduu tundiettu kazvi. Se kuuluu astroin kazvipereheh.
Ulgonägö
Rohtuvoikukku on monivuodine heinykazvi kukkuvarrenke, kudai voi kazvua 30 sentissäh. Kukan juuri ei ole šuarakas, se on läs 2 sentii järevytty. Lehtet ollah siliet, piduličat, 10-25 sentii pitkät. Joga kukan ozas on valgiedu sagiedu maiduo, kudamal on kargei magu. Rohtuvoikukku kukkiu oraskuus-heinykuus, andimet kypsetäh kezäkuus-heinykuus. Rohtuvoikukkua istutetah siemenil da vezoil.
Kazvandu
Rohtuvoikukku on eräs kaikkiel kazvajis kukis, semmite äijän sidä kazvau heinikkötazangol. Se kazvau niittylöil, aholoil, dorogupieles, kujoloil da kodiloin rinnal. Puaksuh kazvau rikkuheinänny peldoloil, sadulois da ogrodois. Rohtuvoikukkua kazvau Ven’an Jevroupan ozas, Kavkuazal, Siberis, Loittozes Päivännouzupuoles, Sahalinal da Kamčatkal.
Mäntyjärvi
Järves läbi virduau Mäntyjoki, alavirras joven nimi on Kontiojoki. Jogi tuou vetty Ylizes-Liusjärves da Alizes-Liusjärvespäi. Jogi laskeh Torasjogeh.
Rohtuvoikukku
Käyttö
Tervehyön parandukses käytetäh rohtuvoikukan juurdu, lehtie, heiniä, mehuu. Lehtie, heiniä da mehuu kerätäh kezäkuus, juuriloi – aijoi keviäl libo myöhä sygyzyl. Niidy kuivatah. Kazvi on hyvä sappitaudiloih, žuaruu alendajes, vačan notkendukseh, rygimizeh, rauhoittumizeh, kibuu alendajes da on kebjei unirohtu.
Mäntyjärvi
M M M M
Rohtuvoikukku
Syöndy
Äijät kanzat syvväh tädä kazvii. Nuoris lehtis luajitah saluattua, ližätäh sidä borščih, keitetäh sit varen’n’ua da luajitah viinua. Erähis mualois kazvin lehtilöi suolatah ihan kui kapustua.
Kosmetiekku
Rohtuvoikukkua puaksuh käytetäh rahvahan kosmetiekas. Voije nuoris lehtilöis on ylen hyvä hibjale. Se rodieu luja, kostei da nuori. Kukkazis keitetty keitos hävittäy kurmiččuloi da pigmentutačmoi.
R R
Imiččy
thumb|300px|alt=Imiččy|Imiččy Imiččy on kazvi pabuloin perehespäi. Imiččy on yksi- libo monivuodine heiny. Imičäl on kolme lehtytty. Kukat ollah ruskiet libo valgiet.
I I
19. heinykuudu
19. heinykuudu - 200. vuvven päivy (201. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 165 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
H
Bol’nični (Šun’ga)
Bol’nični on pos’olku Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Šun’gan kyläkunnas.
Se sijaiččou Onieguniemel Putkozero-järven luodehrannal.
Enne tädä pos’olkua sanottih Bol’šoi Dvor –nimekse, tädä nimie käytettih 1980-luvun loppussah.
Mahatma Gandhi
Mohandas Karamchand Gandhi (2. ligakuudu 1869, Porbandar, Indii – 30. pakkaskuudu 1948, Uuzi Deli, Indii), tavan mugah kučuttu nimel Mahatma Gandhi oli Indien iččenäžysliikkehen johtai. Hänet tundietah vägivallattoman vastustandan kannattajannu da kehittäjänny.
Bol’nični (Šun’ga)
Rahvahan lugumiäry
Vuvvennu 2002 pos’olkas eli 46 hengie (25 miesty da 21 nastu), 98% rahvastu oli ven’alazii.