cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rozo
Rozo on Dominikan piälinnu, sie eläy 14 847 hengie (2001). Rozo on pieni linnu, kudamas ymbäri ollah Karibienmeri, Rozo –jogi da meččävynnyh Morn Br’us -mägi. Rozo on rakendettu ennevahnallizen indeicoin Sairi -eländykohtan tilas, Rozo on suarivaldivon vahnin da merkičyksellizin linnu. Se on Dominikan päivänlaskurannal, linnas voi nähtä nygyaigastu sego kolounien (francien) arhitektuurua.
Rozospäi vietäh toizih mualoih citruskazviloi, eteeristu voidu, troupiekkupuunandimii.
R R
Malaizii
250px|right|thumb|Malaizii
Malaizii (malaiz. Malaysia) on valdivo Liideh-Azies. Malaizii on kahtes ozas, kuduat jagau Suvi-Kitain meri. Päivänlasku-Malaizii (perindölline nimi on Malaja) sijaiččou Malakka-niemimuan suvipuolizes da sen suarilois. Pohjazes Malaja rajoittuu Thaimuanke, merel Singapuranke da Indonezienke. Päivännouzu-Malaizii (perindölline nimi on Sabah da Saravak) sijaiččou Kalimantan-suaren pohjazes ozas da sen suarilois. Pohjazes se rajoittuu Bruneinke da suves Indonezienke, merel Filippinoinke. Malaizien piälinnu on Kuala-Lumpur. Muan pinduala on 330 803 km². Rahvahan lugumiäry on 30 987 000 hengie.
Kategourii:Malaizii Kategourii:Aazien muat
Namibii
250px|right|thumb|Namibii
Kito
K K
Namibii
N N
Malavi
Malavin tazavaldu (vuodessah 1964 Nyasaland) on valdivo Päivännouzu-Afriekas. Liidehes se rajoittuu Mozambikanke, päivänlaskus Zambienke, pohjazes Tanzanienke. Päivännouzuraja Mozambikanke fa Tanzanienke menöy Njasa-järven myöte. Virralline kieli on anglien kieli. Piälinnu on Lilongve. Muan pinduala on 118 494 km². Rahvahan lugumiäry on 16 777 547 hengie.
M M
13. sulakuudu
13. sulakuudu - 103. vuvven päivy (104. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 262 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
S
Nauru
250px|right|thumb|Nauru
Naurun tazavaldu on pieni valdivo, kudai sijoittuu samannimizel korallusuarel Tyynenmeren päivänlaskuozas. Sen pinduala on 21,3 km², rahvahan lugumiäry on 10 979 hengie (v. 2014).
Naurun suarespäi on 42 km suveh ekvuatorassah. Lähimäine suari on Banaba (288 km päivännouzuh Nauruspäi), kudai kuuluu Kiribatin tazavaldah. Nauru on pienin iččenäine tazavaldu muailmas, pienin suarivaldivo, pienin valdivo Jevroupan rajoin tagua da se on ainavo tazavaldu muailmas ilmai virallistu piälinnua. Parluamentu da lendoazemu ollah Jaren-linnas.
N N
1. elokuudu
1. elokuudu — 213. vuvven päivy (214. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenderin mugah. Vuvven loppussah on 152 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
E
Natrii
Natriedu (sen yhtistehii) käytettih muinazis aijois algajen. Luonnon sodua muinazet jegiptalazet käytettih bal’zamirumizes, paltinan valguamizes, syömizen keittämizes, kruaskan valmistamizes.
Enzimäzen kerran natriedu sai anglielaine hiimiekku Hemfri Devi, kudai ilmoitti täs 19. kylmykuudu vuonnu 1807.
Kyykkä
Gr'uuhu (kyykkä, kriukku) on vahnu karjalaine kiža, kudaman arvo Karjalas kazvau päivy päiväs.
1826
Ken kuoli sinä vuon
1826
Kyykkä
Miehet, naizet da i lapsetgi kižatah puarois libo joukkolois, kudamis on 4 ristikanzua. Kyykkäh kižuamizeh näh käytetäh pualikkoi da r'uuhoi.
Kižuajoin tavoiteh on lykätä pualikat nengozel taval, gu ähkätä r'uuhat kižuandupellolpäi.
Gr'uuhu ei ole tavalline kiža, tämä on sportuluadu. Kyykän kilbailuloi pietäh muailman čempionuatan mugah. Gr'uuhua paiči čempionuatal pietäh ven'alazien gorodki da evrogorodki - kižoi.
Karjalankieline kižaluvut joukkoloin valličendah näh
Yttyy tottuu, tagaraa magaraa, suippuu siäppyy, hullua vallua, lauretti kopotti, čigirikki Bukki, mene, Bukki, meččäh Rodih loppuh, Sigi lugi mukkih. Mäni mukki meččäh, Niemen n'okkah, Suaren suakkah, Vastan varbah, Kiägän kokkah
Kižasanat
Kyykkä libo r'uuhu on pieni silindrine puus luajittu palaine.
Pualikku on keppi, kuduadu lykätäh r'uuhoih.
Akku - kyykkämual libo ezirajal olevu r'uuhu (-2 ballua).
Haugi - lykkiändy, konzu pualikku lendäy r'uuhoin välil da ei koske ni yhty.
Pappi - kyykkämuan boku- libo tagarajan olevu r'uuhu.
Ku kižuaju työndäy r'uuhan pellolpäi, sit häi suau 2 ballua. Joukko, kudai on suannuh enemmän ballua, voittau.
Matikku
Matikku,vie tavalline matikku – yksiainavokalois eläis suolattomas vies. Kalajoukko tr´oskoobraznoi (Gadiformes). Ammattikalastamizes pietäh kallehennu.
Kuvuamine
Matikku on pitkäččyruholline, ei ole korgiettavu, a ezipuoles on pyörättävy, tagapuoles on buiteku äijäl ahtistettu.
Piä on sangiettavu, sen pitkevys on pitkembi ruhon korgevuttu. Silmy pieni. Suu suuri puolialalline. Alallineleugu on lyhembi yläleuguluudu.
Ruhon väri rippuu vienpohjas, sen valos da läbinägevyös. Myös kalan ijäs, väri voibi muuttuo: enimyölleh muzavan-ruspakokse libo mustan-harmuakse, kudai voibi valpastuo ruavastumizel. Ruhon bokis puarattomat evät ollah suurien valpahien täplöinke. Formu da suurus varjiruiččehes. Maha da evät ollah valpahat.
Elämizen ciklu
Matikku on kirkiembi vilus vies. Kudo algavuu talvikuus – tuhukuussah. Kaikkii parembi kalansuandu on enzimäzien halloin aigua päivänlaskus – nouzendassah. Syöy pienii kaloi da selgyrangattomii elättilöi.
M
Port-o-Prens
Port-o-Prens on Gaitin piälinnu, sen ekonoumiekkukeskus da tärgei ulgokauppuportu. Port-o-Prens on Gonav –lahten rannal. Francuuzat perustettih linnan vuonnu 1749, sit aijas Port-o-Prens on Gaitin suurin linnu.
P P
Suurembua ei ole ozua
Suurembua ei ole ozua on karjalazen runoilijan Vladimir Brendojevan runokogomus, kudai piästettih ilmah vuvvennu 2015.
Nedäli
Nedäli on seiččemen suutkan piduhine aigu, kudai on kudakui nelländes vuitti kuudaman kierduo. Nedälinpäivät ollah enzimäinargi, toinargi, kolmaspäivy, nelläspäivy, piätteniččy, suovattu da pyhäpäivy.
Suurembua ei ole ozua
Syväindö
Vladimir Brendojevan kirjah on kerätty runoilijan kai runot da kerdomukset, da runokiännökset. Tädä kirjua enne Brendojevan kirjua oli painettu vuottu viizitostu tagaperin. Jättie hyvä jälgi muale -kogomus nägi päivän valgien vuvvennu 1999. Sidä sai suaja da ostua. Ga aijembazii kirjoi – ”Kylmil” da ”Kadajikko” - jo ei olluh. Enzimäzes on Brendojevan kai kirjutetut kerdomukset, toizes – suuri runoelmu voinah nähte. Suurembua ei ole ozua -kirjas kai Brendojevan tuotando, kai runot da kerdomukset, kiännöksetgi on kerätty yksih kanzih.
Mali
250px|right|thumb|Mali
Suurembua ei ole ozua
Luajindu
Uuzi kirju on kahten muan, Suomen da Ven’an, yhtehine ruado. Sidä luadimas oldih Suomen JUminkeko-fondu, Karjalan Kanzallizen poliitiekan ministerstvu da Periodika-julguamo.
Luonnon talovus
Luonnon talovus on Karjalan Kanzallizen muzein alallizii ekspozitsieloi, kudai sanelou Karjalan kandurahvahien – karjalazien, vepsäläzien, ven’alazien – perindöllizis ruadolois vuozisavoin XIX-XX enzimäzen kolmandeksen aigua. Ekspozitsies on vahnua vekhehty, kuvua da materjualua. Ekspozitsii avattih vuvvennu 2013 Luonnon talovus -projektan hantuzis, kudamah suadih kannatustu Potaninan fondaspäi.
Suurembua ei ole ozua
Brendojevan kirjutusruado
– Ku Vladimir Brendojev ollus vai vähästy enämbän elänyh, ga häi kirjutannusgi enämbän da suannus Nobelin palkindon, sit on varmu Juminkeko-fondan piälikkö, kirjan toimittai Markku Nieminen.
Mali
Mali, virrallizesti Malin tazavaldu on valdivo Päivänlasku-Afriekas. Se on syväinmuavaldivo. Päivänlaskus se rajoittuu Senegalanke, pohjazes Mavritanienke da Alžiranke, päivännouzus Nigeranke, liidehes Burkina-Faso, suves Kot-d’Ivuaranke da Gvineanke. Virralline kieli on frantsien kieli. Piälinnu on Bamako. Muan pinduala on 1 249 192 km². Rahvahan lugumiäry on 19 553 397 hengie.
Luonnon talovus
Enzimäine zualu
Ekspozitsii on juattu zualoin mugah. Enzimäzes on sanottu kandurahvahien veziruadolois, kudamih kuulutah kalan da merizvierilöin suandu, helmen pyvvändy. Ozutteluvehkien joukos on vahnu hongoi da kahtes puus luajittu hongoi, verkokuožali, jiäkengy, tuulaskobru da äijy midä muudu, midä pidi pyydöh lähtenyöle.
Mali
M M
Suurembua ei ole ozua
Brendojevan kirjutusruado
Vladimir Brendojev rubei kirjuttamah sil aigua, konzu ei olluh juurdunuh karjalan kirjukieli, eigo olluh sanakirjoi, eigo nimittumii opastuskirjoi. Ga ei tämä olluh tiel kirjuttajale.
Luonnon talovus
Toine zualu
Toizes zualas on sanottu muanruadolois da meččyhommis. Täs voibi tarkembah tiijustua heinarres da leikkavos, žiivatoin piendäs da paimendukses, mečästämizes, muarjoin da grivoin keriämizes.
Suurembua ei ole ozua
Brendojevan kirjutusruado
[[Category:Karjalan kirjalližus|K]
Luonnon talovus
Toine zualu
Sidä paiči ekspozitsies suau kuunnelta žiivatoin da meččyzvierilöin iänii, paimoin soitandua da rahvahan luguloi karjalakse, kudamien joukos on enzimäzen kerran karjan pihale työnnändän lugu da lugu mečännenäs. Materjualu on otettu Karjalan Kanzallizen muzein, Petroskoin konservatourien da Karjalan tiedokeskuksen Kielen, literatuuran da histourien instituutan arhiivaspäi.
Elostusperti
Kolmas zualu on elostusperti. Sit pertis on omat ižändät: mečän, vien da koin ižändy. Niilöin tytit luadi Karjalan tundiettu muasteri Boris Kudr’avtsev. Pertis on äijy elostustu. ”Syömizien čupus” voibi tiijustua, midä keitettih da pastettih kandurahvas. Tiijustua, midä luajitah nižus, rugehes, kagras da ozras, suau toizes elostukses. Kolmas on omistettu rahvahan vahnale kalenduarale. Sih niškoi on luajittu kubiekat kuuloin nimienke da on vahnu puuhine kepin jyttyine kalenduaru. Keskipertii on vie yksi suuri nägyi elostus. Se on pohjazen muan makiettu, tälle muale on luajittu taloit da eläjät. Elostettuu rubiet tiedämäh, kui harjavuo elämäh korbimečäs.
Elostuspertis voibi kaččuo fil’mua d’oktin valutandas, pelvasniitin luajindas, muan kynnös, kalan keitändäs da šipainiekoin pastandas.
Karjalan da vepsän kieli nägövis
Kanzallizes muzeis kai tiijot da vehkehien nimet ollah kirjutettu kahtel kielel: ven’akse da angliekse. Se on taba. Luonnon talovus -ekspozitsieh niškoi on luajittu opaskirjat karjalan kielen kahtel murdehel: livvikse da vienakse da vepsän kielel. Oma opaskirju eriluaduzien tehtävienke kandurahvahien kielil on luajittugi elostuspertih niškoi.
Linkit
https://web.archive.org/web/20161115050402/http://nmrk.karelia.ru/site/section/800
Kategourii:Karjal
13. elokuudu
13. elokuudu — 225. vuvven päivy (226. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenderin mugah. Vuvven loppussah on 140 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
E
Suuri Sel’gi
Suuri Sel’gi (Сельга) on Karjalan tazavallan Anuksen kanzallizen piirin vahnu karjalaine kylä, kudai kuuluu Kuittizen kyläkundah.
Se sijoittuu Anuksen tazangon lounasozal, lammen rannal. Kyläspäi Anuksessah on 16 km.
Džordžtaun
ǅordžtaun on Kooperatiivizen Gaianan Tazavallan piälinnu, valdivon suurin ekonoumiekku- da transportukeskus. ǅordžtaun on Gaianan koillisozas, Atlantan valdumeren rannikol, kus valdumereh laskeh Demerara –jogi.
Julia Roberts
Julia Fiona Roberts (28. ligakuudu 1967) on amierikkalaine ozuttelii da prod’usseru. Hänen enzimäine suuri lykky kinos oli rouli Steel Magnolias -filmas (1989), kudamas häi sai Golden Globe Award -palkindon da oli nominiiruittu Oscar-palkindon suajakse Paras naizien sivurouli -nominatsies vuvvennu 1990. Vuvven peräs häi oli jo Hollywoodan tiähtenny jälles kuulužua Pretty Woman -filmua. Sit filmas häi sai Golden Globe Award -palkindon da uvvessah oli nominiiruittu Oscar-palkindon suajakse da vie BAFTA-palkindon suajakse Paras naizien rouli -nominatsies vuvvennu 1991.
Suuri Sel’gi
Kul’tuuru
Tämä kylä on histourielline kohtu.
Julia Roberts
Vuvvennu 2001 Roberts jälles avtobiogruaffistu Erin Brockovich -filmua, kudamas hänel oli piärouli, sai Oscar-palkindon, kolmanden Golden Globe Award palkindon, BAFTA-palkindon da Yhtysvalloin Kino-ozuttelijoin gildien palkindon Paras naizien rouli -nominatsies. Vuvvennu 2014 Julia Roberts oli nominiiruittu kaikkien nämmien palkindoloin suajakse Parahas naizien sivuroulis filmas ”August: Osage County” (2013).
Džordžtaun
Gollandielazet perustettih ǅordžtaunan vuonnu 1781. Enzimäi sen nimi oli Stabruk (gollandien kielel se merkiččöy «lambi» -sanua).
Tegusigal’pa
Tegusigal’pa on Gondurasan piälinnu (vuvves 1880 algajen) da muan suurin linnu. Linnas da sen ymbäristös eläy 1 682 725 hengie (2006).
Linnu on mägilöin keskes, Čoluteka –joven rannoil, korgevus on 1000 metrii meren pinnaspäi.
T T
Napoleon I
Napoleon I Bonapart (15. elokuudu 1769 Ajaččio, Korsika – 5. oraskuudu 1821 Longvud, Pyhä Helena) oli Fransien enzimäine konsulu vuvves 1799 algajen da Fransien keisari Napoleon I 1804-1814.
Napoleon algoi virran vuvvennu 1785 artilierien nuorembannu leitenantannu. Sit häi sai divizien generualan čiinan da komanduičči voinuvoimii tagavos. Vuvvennu 1795 hänes rodih Itualien armien komanduiččii. Vuozinnu 1798-1799 Napolein johti matkukundua Jegiptah. Vuvvennu 1799 Napoleon luadi valdivomuutoksen da hänes rodih enzimäine konsulu. Häi perusti diktatoran vallan. Napoleon pidi monii uvvistuksii, ezimerkikse perusti Fransien bankan (1800) da Kanzallizen koodeksan (1804).
18. oraskuudu 1804 Napoleonas rodih imperatoru. Napoleon voitti monet voinat: Avstrien kampuanii 1805, Prussien-Pol’šan kampuanii 1805, Avstrien kampuanii 1809. Sen periä Fransies rodih piävaldivo manderehes. Ga yksikäi Napoleon ei voinnuh voittua Britanien. Vuvvennu 1812 Suuri armii jäi voitetukse Ven’ale, min jälgeh Napoleonan imperii hävii. Vuvvennu 1814 Napoleon kieldävyi valduistuimes. Häi oli karkoitettu El’ba-suarele.
Vuvvennu 1815 Napoleon uvvessah sai vallan suakse päiväkse. Häi jäi voitetukse Vaterloos da toizeh kerdah kieldävyi valduistuimes. Elaijan jälgimäzet vuvvet Napoleon vedi Pyhä Helenan suarel. Vuvves 1840 algajen hänen tuhku säilytetäh Niistielöin kois Pariižas.
N
Julia Roberts
Opastundu
Školan loppiettuu Roberts piäzi opastumah Džordzian ozavaldivon yliopistoh da muutti New Yorkah sizärellyö, kus tahtoi lähtie kino-ozuttelijan leibih. New Yorkas häi ualekirjutti ruadosobimuksen Click-modelitoimistonke da rubei käymäh ozuttelijoin kursiloile.
Eloskerdu
Robertsan enzimäine ukko oli ozuttelii da pajattai Lyle Pearce Lovett. Hyö elettih yhtes vähembi kahtu vuottu.
Vuvvennu 2002 häi meni miehele kino-operuatorale Daniel Moderale. Vuvvennu 2004 heile roittihes kaksozet: tytär da poigu. Vuvvennu 2007 Roberts sai vie yhten poigazen.
Roberts perehenke eläy New Yorkas Manhattanal da heil on omat konnut Tahoe-järvirannal. Robertsal sežo on suuri kodi Californies. Häi on Om Red films -kinokompuanien omistai da aktiivizesti yhtyy hyvyönluajindan ruadoloih. Vuvvennu 2005 Forbes-žurnualan mugah Robertsal oli omažuttu da varua 250 miljonua dollarua.
R R R R
Suuri Sel’gi
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Anuksen piiri
Bol’nični
Bol’nični on pos’olku Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Suurlahten kyläkunnas.
Se sijoiččou Oniegujärven pohjasozas, 1,5 kilometrin piäs Suurlahtespäi.
Matkailu
Pos’olkan kauti menöy pyörymatku Suurlahtespäi Jandomjärvessah.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Karhumäin piiri
Kapšoilu
Kapšoilu on Karjalan tazavallan Anuksen kanzallizen piirin kylä, kudai kuuluu Anuksen linnukundah.
Se sijoittuu Anuksenjoven rannal.
Kapšoilan rahvahan lugumiäry
Kategourii:Anuksen piiri
1. heinykuudu
1. heinykuudu - 182. vuvven päivy (183. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 183 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
H
Vuoljärvi
Vuoljärvi on pos’olku Karjalan tazavallas Karhumäin piiris. Se kuuluu Poventsan linnukundah.
Se sijoiččou samannimizen järven suvirannal.
Rahvahan lugumiäry
V V Kategourii:Karhumäin piiri
Pieninkä
Pieninkä (Пенинга) on pos'olku Mujejärven piiris Karjalan tazavallas Ven'al.
Se on Pieninkän kyläkunnan haldivolline keskus.
Se sijoiččou Tervalammen da Koverolammen rannal, 60 kilometrin piäs Mujejärvespäi. Samannimizeh raududorogustansiessah on 3 km.
Pos’olkas ruadau keskiškola, lapsienpäivykodi, feršalipunktu, kul’tuurutaloi, kirjasto.
Nähtävykset
Suuren voinan aigah tapettuloin Nevvostoliiton rajanvardoiččijoin kalmu.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Mujehjärven piiri
13. heinykuudu
13. heinykuudu - 194. vuvven päivy (195. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 171 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
H
Nelli vuvvenaigua
Nelli vuvvenaigua (ital. Le quattro stagioni) on Antonio Vivaldin säveldetty viulukontsertosarju. Sarju säveldettih n. vuvvennu 1723, da se on Vivaldin kaikkii tunnetuin tevos. Jogahizes Nel'län vuvvenaijan kontsertos on kolme vuittii, kudamis kaksi on raviehii da yksi hil'l'aine. Vivaldi kirjutti jogahizeh kontsertoh niškoi dai yhten sonietan. Kontsertoin vuitit ollah:
Karassu
Karassu libo karassi (Carassius carassius) on särgikaloin heimoh kuului kala.
Vasiljevo
Vasiljevo on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Suurlahten kyläkunnas.
Se sijoiččou Kižin suarel Oniegujärven pohjasozas.
Kyläs on XVIII vuozisuan arhitektuuran mustomerki – puučasounu.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Karhumäin piiri
Kägöintäi
Kägöintäi thumb|300.px|alt=Kägöintäi|Kägöintäi Ken kävyy meččäh, tiedäy: mečäs pidäy olla varavozilleh. Jo lopul kevätty mečäs on äijy kägöintäidy. Kägöintäi on varattavu elätti. Se tartuu sobih da eččiy kunne imevyö. Kägöintäidy pidäy varata sendäh, gu se on voimattomuksien levittäi.
Kägöintäi on ylen pienen hämähäkin nägöine. Se eläy mečis, puustolois, kezämökkilöin lähäl. Kägöintäi vuottau astujua tuhjozis, heinikös libo mual, gu tartuo sih da imevyö. Meččäh lähtijes pidäy panna piäle pättävät sovat da kengät. Kezämökkilöin luo pidäy niittiä heinät da puhtastua pihat.
A gu kägöintäi imevyi, sit pidäy mennä douhturih.
Bojarštšina
Bojarščina on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Suurlahten kyläkunnas.
Se sijoiččou Oniegujärven pohjasozas.
Rahvahan lugumiäry
Vuvvennu 1905 kyläs eli 156 hengie.
Kuulužat ristikanzat
Kategourii:Karhumäin piiri
Petroskoi
Petroskoi on Karjalan tazavallan piälinnu, Ven'an luodehizen federuallizen piirikunnan haldivolline, tevolližus-, turistu, tiedo- sego kul'tuurukeskus. Petroskoil on hyvä muantiijolline olopaikku. Oniegan kanualoin kauti Petroskoispäi voi piästä Itämeren, Vienanmeren, Barencinmeren, Kaspienmeren sego Mustumeren portih.
Sijaindu
Moskovaspäi Petroskoissah on 1091 km. pohjoispuoleh, Piiterispäi Petroskoissah – 412 km. koillispuoleh, Suomespäi Karjalan piälinnassah on 311 km. Ven'an toizih alovehih Petroskoispäi voi piästä mašinal, pojezdal, lendokonehel libo vezitransportal.
Rahvaslugu
Vuvven 2014 tiedoloin mugah Petroskois eläy 272 tuhattu hengie, tämä on 41,5 % kogo Karjalan eläjis.
Tevolližus
Petroskois ruatah konehenrakendamis-, metallu-, puu-, rakendamis- sego syömistevolližuot. Linnas on 125 laitostu, kudualoin johtajinnu ollah Ven'an sego ulgomualoin edustajat. Niilöis suahah sähköenergiedu, lämböenergiedu, atomtevolližuon laittehistuo, bumuaganluajindulaittehii, puumaterjualua (niidy vietäh toizih mualoihgi), sruugattuu puumaterjualua, ikkunoin da veriälöin elementua, ombelu- sego trikotuažuveššii, lihua, maidotuotehtu, jiämaiduo, leibiä, viinua, jogapäivähizen elaijan tavarua, mustolahjua da tostu tavarua.
Opastuslaitokset
Petroskoin linnas ollah Ven'an tiedoakadiemien Karjalan tiedokeskus, kaksi korgiedu opastuslaitostu – Petroskoin valdivon yliopisto, A. K. Glazunovan nimie kandai Petroskoin valdivon konservatourii, toizien linnoin korgieloin opastuslaitoksien ozastot, kudamis suurimannu on Ven'an Federacien Prezidentan tyves ruadajan Ven'an rahvahan talovuon sego valdivollizen sluužban akadiemien Karjalan ozasto, 14 ammattiopistuo da 38 keskiškolua.
Argon
Argon (, merkitäh Ar-merkil) on 18. elementu Mendelejevan alguainehien hiimiellizes sistiemallizes järjestykses. Argonan atomnoumer on 18. Se on sistiemallizen järjestyksen kolmandes periodas, 18. joukos. Kolmas levittylöis alguainehis Muan atmosfieras. Helpo aineh argon on jaloguazu, ineertine yksiatomine guazu ilmai värii, maguu da hajuu.
Petroskoi
Kul'tuuru
Petroskoi on Karjalan kul'tuuran da ammattitaijon keskus, kus ollah suurimat kul'tuurulaitokset – kirjastot, muzeit, teatrat, koncertujoukot, opastuslaitokset, liitot sego tiedojärjestöt. Karjalan piälinnan eläjät sego gost'at suvaijah kävvä Karjalan Tazavallan muuzikkuteatrah, Druamuteatrah, Kanzallizeh teatrah, Tyttiteatrah da Karjalan valdivon filarmounieh. Tazavallan vahnin muzei on Kanzalline muzei (on avattu v. 1873). Pidäy kiinnittiä huomivuo sežo Karjalan Tazavallan kuvailutaidomuzieh.
Argon
Nimen keksimine
Kokoukses, kudamas oli ezitetty tiijolline ezitelmy argonan avuamizes, Relei da Ramzai annettih uvvele guazale nimi «argon». Latinan kieles tämä sana tarkoittau «lašku, hil’l’aine». Argonan piäominažus on hiimielline aktiivittömys.
Petroskoi
Ystävyslinnat
Petroskoi ruadau yhteisruaduo ystävyslinnoin kel, kudamien joukos ollah Varkaus da Jovensuu (Suomi), Umeo (Umeå, Ruočči), La-Rošel' (La Rochelle, Frantsii), Dulut (Duluth, Ameriekku), Noibrandenburg da T'ubingen (Germuanii), Mo i Rana (Norviegii). On solmittu yhteisruavon sobimukset nengozien linnoin kel, kui Brest (Valgoven'a), Nikolajev (Ukraina), Ečmiadzin (Armienii), Alitus (Litvu), Narva (Estounii).
Oniegan randupiha on yksi parahis Ven'an randupihois. Sie ollah ainavoluaduizet skul'ptuurat, kudualoi Petroskoi sai ystävyslinnoispäi.
Petroskoin linnan päiviä pietäh joga vuottu kezäkuun lopus.
Udmurtan kieli
Udmurtan kieli (udmurtan kieleh Удмурт кыл) kuuluu uralilaizen kieliperehen suomelas-ugrilaizen kielijoukkuon permiläizeh oksuh. Udmurtielazii oli vuvvennu 2010 554 000, kudamis 339 800 maltau udmurtakse. Udmurtakse maltajis 324 000 eläy Ven'al, enimyölleh Udmurtien tazavallas.
Kyykän histourii
''merge Kyykkä
Kyykkä / kriukka / kriukku/ gr`uuhu-kiža tietäh sadoi vuozii. Sih kižattih, konzu tahtottih ozuttua, kenen kylä on parembi da kenen sluavu kuuluzembi.
1. kezäkuudu
1. kezäkuudu - 152. vuvven päivy (153. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 213 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
K
Kyykän histourii
Vuonnu 1951 Karjalan Sivistysseuru (Vienankarjalazet perustettih sen vuonnu 1906 Vienan Karjalaisten Liitto- nimel), kuduan johtajinnu oldih Boris Karppela da Kosti Pamilo, rubei elvyttämäh kyykkä-kižua.Kižuajua da joukkuo oli nenga äijy, gu parahien parahis valliččemizekse pidi luadie siännöt da balloin laskendusistiemu. Uuzih siändölöih kuuluttih kai ennevahnallizet kižasiännöt da nimet. Joukkokižan ližäkse luajittih individualizet kižat sego puarukilvat.
Vuonnu 1964 Karjalan Sivistysseuru da Karjalan Liitto luajittih  Karjalan kyykkäkomitietan. Se vastai kižan kehittämizes sego Karjalan liittoloinvälizien kyykkäkilvoin järjestämizes da sud’d’oin valmistamizes kilboih.
Vuonnu 1981 allettih nevvottelupaginoi Kyykkäliiton perustamizes. Karjalan Sivistysseuran ehoituksen mugah nevvonandajakse tuli Pentti Ehoniemi Kylmäkoskespäi. Karjalan Kyykkäliiton allunpanendukerähmö piettih Helsinkis 14. kevätkuudu vuonnu 1984. Vuonnu 1986 17. ligakuudu Liitto oli pandu kirjale.
1. kevätkuudu
1. kevätkuudu - 60. vuvven päivy (61. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 305 päiviä.
Velikaja Niva
Velikaja Niva on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Suurlahten kyläkunnas. Se sijoiččou lahten rannal Oniegujärven luodehrannal.
Kyläs on histourien mustomerki – Suuren voinan aigah tapettuloin Nevvostoliiton saldattoin da partizanoin kalmu.
1. kevätkuudu
Ken kuoli sinä piän
K
Velikaja Niva
XX vuozisuan allun arhitektuuran mustomerki – Abramovan aittu – Velikaja Niva-kyläspäi viettih Kižin muzeih.
Rahvahan luhumiäry
Kategourii:Karhumäin piiri
Timothy Dalton
Timothy Peter Dalton (21. kevätkuudu 1946) on valliiskoi teatran da kinon ozuttelii. Enimäl kuulužakse häi rodih jälles Jane Eyre -sarjufilmua, kus hänel oli Edvard Ročesteran rouli, da James Bondan roulis Kybenet silmispäi- (”The Living Daylights”, 1987) da Luba tappamizeh -filmois (”Licence To Kill”, 1989), myös roulilois filmois da ozutelmois William Shakespearen mugah.
Kyykän histourii
Sen valdukundah kuului 16 eri piirilöin edustajua da yksi Karjalan nuorižon Liiton edustai. Boris Karppela da Kosti Pamelo ollah Liiton kunnivoitettuloinnu piämiehinny.
Kanuadanhanhi
Kogo da nägö
Piduhus: 90-105 cm Siibien agjuväli: 160-185 cm Paino: 2-6 kg
Teemas muijal
K K
Kyykän histourii
Liiton enzimäzenny piämiehenny oli Pentti Ehoniemi vuodessah 1989. Hänen jälles piämiehekse vallittih Sulo Juvonen Ruokolahtespäi. Sulo Juvozen kuolendan jälles 17. talvikuudu vuonnu 1989 piämiehekse rodih hänen sijahine Pentti Sillervo Lahtespäi. Täs virras häi oli vuodessah 1992. Hänen jälles uvvekse piämiehekse vallittih Voitto Pulkkinen Korpilahtespäi, kudai oli täs virras vuodessah 1996. Sit piämiehekse vallittih Pentti Karvonen Porvoospäi. Vuozinnu 2012-2014 Liiton piämiehenny oli Valeri Kononen. Vuonnu 2015 on vallittu uuzi piämies Jurki Juvonen.
Neptunus
Neptunus (simvolu: ) on päiväzensistieman planiettu.
Kyykän histourii
Vuonnu 1992 kevätkuun 29. päivänny Kyykkäliiton siännöt muutettih. Uuzien siändölöin mugah Liiton valdukundah kuulutah piämies da kaheksa edustajua, kuduat vastatah valdukunnan eri ruadolois.
Vuonnu 1993 kežäkuun 19. Päivänny Kuopion linnas pietyl kerähmöl Karjalan Kyykkäliitto sai uvven Suomen Kyykkäliitto- nimen.
F'odor Glinka
F'odor Nikolajevič Glinka (8. (19). päivänny kezäkuudu vuonnu 1786, Sutoki-kylä, Smolenskoin aloveh – 11. (23). päivänny tuhukuudu vuonnu 1880, Tveri) – ven'alaine runoilii, kirjailii, kuului dekabristoin seuroih.
Suurimustuahven
thumb|200px Suurimustuahven (Micropterus salmoides) on päivyahvenien heimoh kuului kala.
F'odor Glinka
Vuozinnu 1805-1806 oli generualan M.A. Miloradovičan adjutantannu, otti ozua Austerlican bojuh.
Suurimustuahven
Kategourii:Päivyahvenet Kategourii:Suomen kalat
Nepal
250px|right|thumb|Nepal
Timothy Dalton
Eloskerdu
Školan loppiettuu vuvvennu 1964 kaheksatostu vuodine Dalton rubei teatran ozuttelijakse da kolmen vuvven aigah oli piälimäine ozuttelii Michael Kroftan Kanzallizes nuorižoteatras. Samal aigua, vuozinnu 1964-1966, häi opastui Druamutaijon kuningasakadeemies, sen jälgeh rodih Birmingeman teatran ozuttelijakse.
F'odor Glinka
Vuonnu 1808 päivänvalgien nähtih Glinkan kirjutukset voinumatkois (1805-1806) nimel ”Ven'an oficieran kirjazii Polšas, Avstries da Vengries”.
Nepal
Nepal (nepal.   नेपाल  [neˈpaːl]), virrallizesti Nepalan federatiivine demokruatilline tazavaldu on valdivo Gimalajis da Suvi-Azies. Nepal rajoituu Indienke da Kitainke. Nepalan piälinnu on Katmandu. Virralline kieli on nepali. Muan pinduala on 140 800 km². Nepalan rahvahan lugumiäry on 30 430 267 hengie.
F'odor Glinka
Vuonnu 1812 uvvessah lähti armieh Miloradovičan adjutantannu da oli voinumatkas vuvven 1814 loppussah. Ven'ale tulduu, piästi ilmoile ”Ven'an oficieran kirjazii” -jatkokniigan (vuozinnu 1815-1816). Sie oldih kirjutukset vuvven 1812 Ižänmuallizes voinas (8-ozaine kniigu). Vuozinnu 1813-1814 oli ulgomuanmatkois Ruskien armien kel.
Häi kuului dekabristoin peittoseuroih, myöhembi yhtes M.F.Orlovan da A.N.Muravjovan kel perusti Ven'an literatuuran ystävien vällän yhtevyksen.
Glinkua otettih da pandih kiini Petropavlovskoin linnah vuonnu 1826 kevätkuun 11. päivänny. Piästettih välläle vuonnu 1826 kezäkuun 15.päivänny, eroitettih voinusluužbaspäi da karkoitettih Petroskoih, kus F'odor Glinka rubei ruadamah Anuksen gubernien johtokunnan nevvonandajannu. Oman toimindan ližäkse häi tutki Anuksen guberniedu, karjalazien elaigua, luonduo. Hänen muantiijonkiinnostuksen tuloksekse tuli suuri runotevos. Glinka oli enzimäine, ken kiändi ven'akse Kalevala-eeposan. Häi kirjutti sežo kaksi suurdu runotevostu, kudamien joukos oldih Karjalan meččien neidine da Karjal.
Nepal
N N
F'odor Glinka
Vuonnu 1830 Glinkua siirrettih Tverih, kus häi nai Avdotja Pavlovna Goleniščeva-Kutuzovas (1795-1863). Muantiedoseuran käskyn mugah Glinka ruadoi ennevahnallizien kalmumättähien tutkimusruadoloi Valdain lähäl. Hänen tutkimustevos sai Muantiedoseuran palkindon.
Vuonnu 1835 F'odor Glinka jätti oman virran da rubei elämäh Moskovas.
G G
Mihai Volontir
Mihai (Mihail) Jermolajevič Volontir (moldovakse Mihai Volontir, 9. kevätkuudu 1934 – 15. syvyskuudu 2015) oli nevvostolaine da moldavielaine teatran da kinon ozuttelii, teatruohjuaju, Nevvostoliiton rahvahan artistu (1984). On tundiettu roulilois praporščiekan Volentiran da čiganin Budulain roulis.
Eloskerdu
Volontir oli roinnuhes Glinženi-kyläh, kudai sih aigah kuului Rumiinien kuningaskundah, tänäpäi se on Moldavien alovehii. Kaheksatostu vuodizennu Volontir rubei opastamah školas Popitsi-kyläs. Vuvvennu 1955 häi loppi Orgejevskoin pedagouguopiston da tuli ruadoh kul’tuurutaloin johtajakse Lipčeni-kyläh.
Vuvvennu 1957 jälles tazavallan mieliruadokačoksii Volontirua kučuttih opastumah Muuzikkudruamu teatran ozuttelijoin opastusjoukkoh Bel’tsois. Jällespäi häi rodih tämän teatran ozuttelijakse. Teatras Volontiral oli enämbi 120 piäroulii. Volontir pajatti teatrois da estruadulavoil, kinolois, raadivos da TV:s. Hänen fonotiekas on enämbi 50 pajuo, äijät kudamis roittih kuulužikse.
Timothy Dalton
Eloskerdu
Vuvvennu 1966 Dalton enzi kerdua snimaiččihes TV:s. Vuvvennu 1968 hänel oli enzimäine rouli filmas ”Leijon talvel”, kudamas erinomazesti ezityttih Katharine Hepburn da Peter O’Toole, Anthony Hopkinsgi.
Mihai Volontir
Eloskerdu
Ozuttelii hos oligi kuulužu kogo Nevvostoliitos, ga ei jättänyh omua Bel’tsi-linnua. Sit linnas häi jatkoi ruadua teatras, kus oli ozuttelijannu da ohjuajannu.
Timothy Dalton
Eloskerdu
Vuozien 1970 aigah Dalton sminaiččihes monis kinolois, niilöin joukos oldih Ispuanien da Itualien projektat, ruadoi TV:s, kus äijän ezityi histouriellizis ozutuksis, oli Kuningahan artistujoukos da Prospect Theater -artistujoukos.
Vuvvennu 1978 häi enzi kerdua sminaiččihes Amierikan Sekstet-filmas.
Enimäl kuulužakse Dalton rodih Jane Eyre - sarjufilmas, kudai ozutettih Brituanies BBC-kanualal. Kogo muailmas kuluužakse ozuttelii rodih jälles James Bondan roulii.
Vuozien 1990 aigah Scarlett-filmas, kudai oli omaluaduine da välly Tuulel kopatut -filman jatko (”Gone with the Wind”), Dalton erinomazeh ozutti Rhett Butlerua.
Mieliruavot
Dalton suvaiččou kalastua, lugie, džaz-muuzikkua da ouperua. Häi keräilöy myös antikvariattua.
D D D D
Otto Kuusinen
Otto Vil'gel'movič (Otto Ville) Kuusinen (4. ligakuudu 1881, Laukaa, Suomen suurikn'ažestvu, Ven'an valdukundu – 17. oraskuudu 1964, Moskvu, Nevvostoliitto) – suomelaine, ven'alaine da nevvostoliiton poliitiekku da kirjuttai. Vuozinnu 1939-1940, nevvostoliiton da suomen voinan aigah, FDR-halličuksen ulgomualazien dieloloin premjer-ministru.
Vuozinnu 1940 – 1956 Karjalais-suomelazen sotsialistizen nevvostovallan prezidiuman enzimäine da jälgimäine johtai.
10. pakkaskuudu
10. pakkaskuudu - 10. vuvven päivy grigorianskoin kalenduaruan mugah.
Otto Kuusinen
Eloskerdu
Otto Kuusinen rodivui 4.ligakuudu vuonnu 1881 Suomeh, Vaasan gubernien Laukaan kyläh, sovanombelijan pereheh. Otto opastui Jyväskylän gimnuazies.
10. pakkaskuudu
Ken kuoli sinä piän
P
Otto Kuusinen
Eloskerdu
Häi loppi Helsinkin yliopiston histouri-filologizen tiedekunnan (1905). Vuonnu 1904 häi piäzi Suomen sotsialis-demokruattizeh partieh, da kahten vuvven peräs häi roihes partien johtajakse. Otto yhtyi II Internatsionalan Kopengagenan da Bazel'skan kongressoih.
Vuonnu 1908 heinykuus händy valittih seiman deputuatakse (1908—1909 da 1911—1913).
Vuonnu 1918 Otto Kuusinen oli Suomen kanzandelegatsien (suom. "Suomen kansanvaltuuskunta" on Suomen vallankumovushalličus) opastundudieloloin deleguattannu. Ruskieloin voitetukse jiädyy Otto pageni Ven'ale. Häi yhtyi bolševiikkoih da vuonnu 1918 Moskvas oli Suomen kommunistizen partien yksi järjestäjis. Häi valmisti ammundutarbehil varustettuu vastahnouzuu Suomes.
Voinien välil Kuusinen ruadoi Kominternas da oli sen kahdeksan kongressoin deleguattannu. Häi oli sen järjestön yksi aktiviistois. Kominternas sanottih kogo muailman proletariatan diktatuurah näh.
Talvivoinan allus Otto Kuusinen oli pandu halličuksen piämiehekse da "Suomen demokruattizen tazavallan" ulgomualazien dieloloin ministrakse. Toizennu talvikuudu vuonnu 1939 Kuusinen pani Suomen demokruattizen tazavallan nimen keskenäzen "Avun da ystävyön sobimukseh" Ven'an kel, kaččomata sih, ku sen halličus ei kontroliiruittu Suomen piälinnua – Helsinkii.
Voinan lopus Kuusizen halličus oli hajoitettu. Vuonnu 1940 kevätkuus oli perustettu Karjalais-suomelaine sotsialistine nevvostovaldu, kuduah kuului endine Karjalan avtonoumine sotsialistine nevvostovaldu, sežo Karjalan päivänlaskupuolizet alovehet, kuduat kuuluttih Nevvostoliittoh.
Skandium
Skandium (, merkitäh Sc-merkil) on 21. elementu Mendelejevan alguainehien hiimiellizes sistiemallizes järjestykses. Skandiuman atomnoumer on 21. Se on sistiemallizen järjestyksen nelländes periodas, kolmandes joukos.
Otto Kuusinen
Eloskerdu
9. heinykuudu vuonnu 1940 Kuusistu valittih Karjalais-suomelazen SN:n korgeviman nevvoston prezidiuman johtajakse. Vuozinnu 1940-1958 Kuusinen sežo oli Karjalais-suomelazen SN:n korgeviman nevvoston prezidiuman johtajan sijahizennu.
13. kevätkuudu
13. kevätkuudu - 72. vuvven päivy (73. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 293 päiviä.
Otto Kuusinen
Eloskerdu
1941 vuvven tuhukuus XVIII partien konferentsies Kuusinen oli valittu Kogoliittoloin kommunistizen partien keskikomitietan ozanottajakse. 1952 vuvven ligakuus – 1953 vuvven kevätkuus häi oli Nevvostoliiton kommunistizen partien keskikomitietan prezidiumas.
Pajusuo
Pajusuo on Karjalan tazavallan Oniegan rannikon piirin pos’olku. Se on Pajusuon kyläkunnan haldivolline keskus.
Pos’olku sijoiččou 80 kilometrin piäs suveh Petroskoispäi. 1 kilometrin piäs pos’olkaspäi on Pajujärvi.
Pos’olkas on škola. Lapsienpäivykodi ei rua, sidä salvattih, konzu lapsien miäry vähendi. Sežo Pajusuos on feršalipunktu, lähimäine bol’ničču on Ladvas.
Histourii
Pajusuo perustettih vuvvennu 1934 mečänruadopos’olkannu. 1. syvyskuudu vuvvennu 1935 meččypos’olkas avattih alguškola mečänruadajoin lapsih niškoi.
Vuvvennu 1941 pos’olkan rahvastu työnnettih pagoh muan syväh. Vuvvennu 1944 Nevvostoliiton da Suomen väline voinu loppui. Samah aigah perustettih Pajusuon lespromhouzu. Pos’olkan rahvahat ruvettih tulemah järilleh da 1. syvyskuudu vuvvennu 1944 Pajusuos uvvessah avattih alguškola.
Pos’olkah meččyruadoloih tuli uuzii ruadajii.
Otto Kuusinen
Eloskerdu
Otto Kuusinen kuoli 17. oraskuudu vuonnu 1964 Moskvah. Rungu oli poltettu da pandu muah nekropolis, Kremlin seinän luo.
Pajusuo
Nähtävykset
Kategourii:Oniegan rannikon piiri
Otto Kuusinen
Persounalline elaigu
Vuonnu 1902 Otto Kuusinen venčaiččihes Saima-Paulina Dal'str'eman kel. Hyö erottih vuonnu 1923.
13. kevätkuudu
Ken kuoli sinä piän
K
Otto Kuusinen
Persounalline elaigu
Oton da Saiman lapset:
Piiakuulu
Piiakuulu (Squalus acanthias) on kala.
Carl Linnaeus
Carl Linnaeus (vuvves 1761 algajen Carl von Linné; 23. oraskuudu 1707, Råshult, Ruočči – 10. pakkaskuudu 1778, Uppsala, Ruočči) - ruoččilaine luonnontiedäi (kazvitiedoilii, eläintiedäi, minerualutiedäi) da liečetiedäi. Linnaeus opastui Lundan da Uppsalan yliopistolois. Vuvvennu 1732 häi yksin lähti tiedomatkah Lappih da astui piäl 2000 km viijen kuun aigua. Linnaeus eli mondu vuottu Hollandies, kus puolisti väitösruavon da piästi ilmoih kazvitiijollizii kirjutuksii, kudualoin periä hänes rodih muailman kuulužu tiedomies. Vuvves 1741 algajen kuolendassah Linnaeus oli Uppsalan yliopiston professoru. Linnaeus oli roinnuhes köyhän kyläpapin pereheh. Eläjes häi sai kuulužuttu kui Ruočis, muga i toizis mualois. Hänes rodih monien akadiemieloin da tiedoyhtymien ozanottai. Ruočis Linnaeus palkittih Pol’arnoin tiähten kunnivomerkil da sanottih dvor’aninakse. Monis mualois perustettih Linnaeusan yhtymät, kuduat levitettih hänen teourieloi. Londonan Linnaeusan yhtymy täh aigassah on yksi muailman suurimii tiedokeskuksii. Täl yhtymäl on bohatin Linnaeusan ruadoloin kogomus,kudai sirrettih Britanieh Ruočispäi.
Skandium
Helpo aineh skandium on kebjei hobjanvärine metallu keldazen kiillonke.
Carl Linnaeus
Linnaeus on kazvi- da eläinmuailman klassifikatsien yhtenäzen sistieman perustai. Täs klassifikatsies viettih yhteh kaikki biolougiitiijon iellizet tiijot. Yksi Linnaeusan piätevoksii on käyttöh pandu bilolougien objektoin terminolougii. Sežo Linnaeus eroitti biolougiilajin sistematiekan algukategouriennu. Häi luadi kazviloin sugupuolisistieman klassifikatsien, kudai käytettih XVIII- da XIX-vuozisual. Nygöi Linnaeus pietäh yhtenny ruočin kirjukielen perustajii. Linnaeus yhtyi perustamah Ruočin kuningaskunnan tiedoakadiemiedu. Hänen avul yliopistolois ruvettih opastamah luonnontiedoloigi.
L L Kategourii:Ruočči
Skandium
Tortveititan (minerualu, kudamas on skandiumua) suurimmat varat ollah Madagaskaral da Norjas.
Histourii
Mendelejev D.I. ennusti elementua omas kirjutukses (11. Talvikuudu 1870). Vuonnu 1879 ruoččilaine hiimiekku Lars Nil’son avai sen da nimitti elementan Skandinavien kunnivokse.
Piiakuulu
Livvinkieline nimi
Täs artikkelis käytetty nimi on kiännetty kalan suomenkielizes nimes "piikkihai".
Otto Kuusinen
Persounalline elaigu
Vuonnu 1923 Otto nai Aino Turtiazen kel. Vuozinnu 1931-1933 Aino peitoči oli Kominternan ruavos Amerikas, sit ruadoi voinuagentannu Japonies. Vuonnu 1937 Turtiainen piäzi t'urmah kahdeksakse vuvvekse. 1936 vuvven algajen Kuusinen eli kolmanden akanke – Marina Amiragovanke.
Musto
Moskvas, Astrahanas, Donetskas, Har'kovas da Alma-Atas on Kuusizen kadu.
Petroskois Sovetskaja-lagevol seizou Kuusizen mustopačas. Petroskoin valdivoyliopiston endine nimi oli Kuusizen valdivoyliopisto.
Vorobji
Vorobji on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Suurlahten kyläkunnas.
Se sijoiččou suarel Oniegujärven pohjasozas.
Kyläs on puučasounu (v. 1875).
XX vuozisuan allun arhitektuuran mustomerki – aittu – Vorobji-kyläspäi viettih Kižin muzeih.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Karhumäin piiri
13. kezäkuudu
Ken kuoli sinä piän
K
Vigovo
Vigovo on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Suurlahten kyläkunnas.
Se sijoiččou Oniegujärven pohjasozas.
XVII vuozisuan arhitektuuran mustomerki – puučasounu (ven. часовня Спаса Нерукотворного Образа) – viettih Vigovospäi Kižin muzeih.
Rahvahan lugumiäry
Vuvvennu 1905 kyläs eli 139 hengie.
Kategourii:Karhumäin piiri
Pierre-Auguste Renoir
thumb|right|250px| Pierre-Auguste Renoir thumb|Impressionism renoir.jpg Pierre-Auguste Renoir [pjɛʁ oɡyst ʁənwaʁ] (25. tuhukuudu 1841 Limoges, Haute-Vienne – 3. talvikuudu 1919 Cagnes-sur-Mer, Alpes-Maritimes) oli frantsielaine taidehmualuaju. Häi oli uran allus yksi impressionizman stiil'an luadijis, no 1880-luvul algajen hänen stiil'u kehittyi toizeh suundah. Vuvvennu 1862 häi tuttavui samas Gleyren stuudies ruadajih Monet'h, Sisley'h da Bazilleh.
Malinavarakku
Malinavarakku (Малиновая Варакка) on Karjalan tazavallan Louhen piirin pos’olku. Se on Malinavarakan kyläkunnan haldivolline keskus.
Pos’olku sijoittuu 25 kilometrin piäs pohjazeh Louhespäi.
Histourii
Se perustettih 1920-luvul kaivospos’olkannu.
1930-luvul Braunkov V.K. avai suuren sl’udukaivoksen. Täs ruadoi muailman syvin sl’udukaivos.
Talovus
2000-luvulpäi algajen pos’olkas salvattih kaivokset, sendäh gu loppiettih sl’udukaivamizen.
1825
Ken kuoli sinä vuon
1825
Huabuselgy
Huabuselgy on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris. Se kuuluu Poventsan linnukundah.
Enne kyläs oli puučasounu.
Rahvahan lugumiäry
Vuvvennu 1905 kyläs eli 148 hengie.
H H Kategourii:Karhumäin piiri
5. pakkaskuudu
5. pakkaskuudu - Vuvven 5. päivy grigorianskoin kalenderin mugah.
Ken kuoli sinä piän
P
Titanium
Titanium (, merkitäh Ti-merkil) on 22. elementu Mendelejevan alguainehien hiimiellizes sistiemallizes järjestykses. Titaniuman atomnoumer on 22. Se on sistiemallizen järjestyksen nelländes periodas, nelländes joukos.
Lobskoje
Lobskoje on pos’olku Karjalan tazavallas Karhumäin piiris. Se kuuluu Poventsan linnukundah.
Rahvahan lugumiäry
Vuvvennu 1905 tiä eli 57 hengie.
L L Kategourii:Karhumäin piiri
Nelson Mandela
Nelson Rolilahla Mandela (18. heinykuudu 1918 Mvezo, Suvi-Afriekan Liitto – 5. talvikuudu 2013 Johannesburg, Suvi-Afriekan tazavaldu) oli kosa-kanzan tembu-heimoh kuului suviafriekkalaine poliitiekku, kudai toimi sežo puolistajannu. Suvi-Afriekas hänet puaksuh tundiettih kosankielizel kluanunimel Madiba libo nimel tata, kudai tarkoittau kosakse «tuattua».
Mandela luadi merkiččijiä roduerottelun vastastu ruaduo Suvi-Afriekas. Vuonnu 1993 Mandela Frederik de Klerkanke häi sai Nobel’an rauhanpalkindon. Mandela oli kaheksas Suvi-Afriekan tazavallan prezidentu vuozinnu 1994 – 1999 (enzimäine mustuhibjuine prezidentu). Häi oli vanhin Suvi-Afriekan prezidentu. Nelson Mandela oli tiettävy poliittine tyrmähotettu. Häi oli tyrmäs 17 vuottu vuozinnu 1964-1982. Mandela oli merkiččii Afriekan johtai. Prezidentannu Mandela luadi monet tärgiet yhteiskunnallistalovehellizet uvvistukset, kuduat avvutettih voittua yhteiskunnallizen da talovehellizen eriarvožuon Suvi-Afriekas. Häi ližäi kulut opastumizen da tervehyönhoijon alah. Eläkkehele mendyy Mandela oli ielleh kanzanvällizesti vaikutusvaldaine hahmo, roduerottelus piästämizen sivvolu. Häi oli Unescon hyvän tahton poslu da otti ozua AIDSn vastazeh kampuanieh.
Vuvves 2004 algajen Mandela oli Del’finoin poslu nuorieh niškoi da Del’finoin rahvahienvälizen nevvoston ozanottai. Sežo Mandela oli monien rahvahienvälizien yliopistoloin kunnivoitettu ozanottai.
M
1. ligakuudu
1. ligakuudu - 274. vuvven päivy (275. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenderin mugah. Vuvven loppussah on 91 päiviä.
Suurimägi
Suurimägi (Большие Горы) on Karjalan tazavallan Anuksen kanzallizen piirin kylä, kudai kuuluu Videlen kyläkundah.
Suurimäin rahvahan lugumiäry
Kategourii:Anuksen piiri
Pieni Selgi
thumb|Pienen Sellin kylä
Pieni Selgi -kylä, kudai nygöi kuuluu Suuri Selgi -kyläh, on Anuksen kanzallizes piiris. Anuksespäi Suureh Selgih on kymmene kilometrii, Suures Sellispäi Pieneh Selgih – vähembi kilometrii. Mollembat kylät ollah vahnat karjalazet kylät.
Sijoittumine
Kylät ollah čomal kohtua, mägyričöil. Suures Sellis on järvi, kylän päivänlaskuagjal. Pienes Sellis – ei ole nigo järvie, nigo jogie, alandehel virduau vai pieni ojaine, kudamua sanotah Kumbojakse. Yhtelläh vien hädiä kylis ei tietä. Viet Pienes da Suures Sellis ollah lähäl muapindua, sendäh kylis on ylen äijy kaivuo da vezi niilöis on ainos. Rahvas pietäh kaivoloi kunnos, puhtastetah, ei čällätä.
Enne voinua
Enne, vie enne voinua da voinan jällel, Suuri da Pieni Selgi oldih suuret kylät. Rahvas mustetah, Pienes Sellis jällel voinua oli enämbi 40 taloidu. Tänäpäi jäi vähembi 20. Nelli perehysty kaikkiedah eläy kyläs ymbäri vuvven. Äijät tullah kyläh vaiku kezäkse. Suures Sellis taloidu on enämbi dai eläjiä sežo. Nuordu on vähä, enimät rahvas ollah vahnembua polvie.
1. oraskuudu
1. oraskuudu - 121. vuvven päivy (122. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 244 päiviä.
Pieni Selgi
Enne voinua
Oldihgo enne kluubat kylis, oldihgo laukat, oldihgo školat, oldihgo časounat. Täh päivässäh niilöis ei jiännyh nimidä. Kluubu Pieneh Selgih nostettih vuozien 1960 allus. Škola kyläs oli kahtes talois, nämmä taloit ku seizottih tyhjinny. Niilöin ižändät oldih elon sualois – meččyruadolois.
1. oraskuudu
Ken kuoli sinä piän
O
Pieni Selgi
Enne voinua
Ruppijevien talois opastuttih viijen da kuvvenden kluasan lapset, Räppijevien talois – toizen, nelländen da seiččemenden kluasan lapset. Kaheksandeh kluassah pidi lähtie opastumah Anukseh, kus lapset elettih internuatas. Vaiku nedälin lopukse tuldih kodih.
Histourielline eländykohtu
Tänäpäi on yhtehine Suuri Selgi kylä. Kul’tuuruministerstvan käskys vuvvennu 1998 se pandih histouriellizien eländykohtien luvetteloh. Enzi kerduahäi kyliä mainitah 1707 vuvvel. Kylis tässäh on säilynyh vahnua karjalastu taloidu, ala- da yläpertilöin kel, tahnuoloin da sarualoin kel. Net kuulutah istourii-kul’turiizen perindön luvetteloh da ollah valdivon akkiloittavannu.
Pienes Sellis on kaksi mostu kodii: Ruppijevien (Pešoin kodi) da Räppijevien da yksi Lekoin aittu. Suures Sellis on tundiettu Dubrovinan taloi, kudamas kuvattih monii kuulužii ven’alazii fil’moi.
Suuren da Pienen Sellin taloloin nostandutaba sežo on perindölline. Net on nostettu riädyzeh nenga, ku yhten taloin bokkuikkunaspäi nävytäh kai dostalit taloit, kudamat ollah ielleh. Tämä vardoičči kylii tulipalolois. Kylih on jiännyh vahnua kurrensiibiaidua da viiziseinästy kylyy.
Pruazniekat
Tänäpäi Suureh da Pienen Selgih kävyy äijy turistua. Hyö kävväh muite kaččomah, tullahgi pruazniekoile. Suures Sellis pietäh Il’l’anpäiviä 2. elokuudu, Pienes Sellis – Spuasanpäiviä 19. elokuudu. Nämmä vahnat kyläpruazniekat on elävytetty Anuksen liygiläzien muzein vuoh. Niilöih joga vuottu tulou äijy pajattajua da soittajua, omua kylälästy da tulolastu.
Lobskoje (kylä)
Lobskoje on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris. Se kuuluu Poventsan linnukundah.
Pieni Selgi
Pruazniekat
P Kategourii:Muantiedo
Lobskoje (kylä)
Kylä sijoiččou samannimizen järven rannal.
Rahvahan lugumiäry
L L Kategourii:Karhumäin piiri
Jekaterina I
Jekaterina I (Marta Sammuilovna Skavronskaja, ukon sugunimen mugah Kruze; pravosluavizel nimel Jekaterina Aleksejevna Mihajlova; 5. [15.] sulakuudu 1684 – 6. [17.] oraskuudu 1727) oli ven’alaine tsuarikunnan halliččii vuvves 1725 algajen (imperatoran akannu vuvves 1721 algajen), Pedru Suuren toine akku, tsuarikunnan halliččijan Jelizaveta Petrovnan muamo.
Jekaterina Aleksejevnan kunnivokse Pedru Suuri perusti Pyhän Jekaterinan ordenu (1713). Sežo Jekaterinan kunnivokse nimitettih Urualas oliju linnu Jekaterinburg. Tsarskoje Selos sijaiččou Jelizaveta Petrovnan aigua nostettu Jekaterinan dvorču.
J J
Karjalan Kielen Seura
Karjalan Kielen Seura on Suomes ruadai yhteiskunnalline yhtistys, kudaman piäruavonnu on karjalan kielen kehittämine da kannattamine. Yhtistyksen alallizennu piälikönny on Suomen pravoslavnoin kirikön piälimäine da Karjalan da kogo Suomen arhijepiskoppu Leo (Leo Makkonen). Arhijepiskoppu Leo on Salmin karjalaine, karjalan kieli on hänele muamankielenny.
Perustandu
Karjalan Kielen Seura perustettih vuvvennu 1995 Suomen Jovensuun linnah. Yhtistyksen perustamizen pohjannu enne kaikkie oli Ven’an karjalazien ezimerki. Ven’al jo 1980-vuozien lopus ottavuttih karjalan kielen da karjalazen kul’tuuran kehitändäh. Karjalan kirjukielen livuttamine rodih mollembil puolil rajua suurekse da tärgiekse ruavokse. Karjalan Kielen Seuras ainos tunnustettih, ku luadie kieles muzeikieldy ei ruveta, se ei ole liittolazien ruavon tarkoitus. Tädä kelii novvettih da novvetah nygöigi ruavol da dielol.
Vanadium
Vanadium (, merkitäh V-merkil) on 23. elementu Mendelejevan alguainehien hiimiellizes sistiemallizes järjestykses. Vanadiuman atomnoumer on 23. Se on sistiemallizen järjestyksen nelländes periodas, viijendes joukos. Atommassu on 50,9415
Karjalan Kielen Seura
Suurimat suavutukset
Karjalan Kielen Seuran ruadovuozis on suadu toven äijän. Suurin suavutus on Suomes karjalan kielele vähembistökielen stuatusan suandu. Sih niškoi Suomen prezidentu Tarja Halonen ualekirjutti käskyn 27.11.2009. Tädä päiviä tänäpäi Suomen karjalazet pietäh karjalan kielen päivänny. Se on pruazniekkupäivy, kudamua ruvettih viettämäh vuvves 2016.
Vanadium
Helpo aineh vanadium on plastine hobjanharmai metallu.