cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Suurlahti (pos’olku)
Histourien mustomerkit
Pos’olkas on Nevvostoliiton da Suomen välizen voinan aigua (1941 – 1944) tapettuloin Nevvostoliiton saldattoin velleskalmu, kudamah on pandu 2706 saldattua.
Rahvahan lugumiäry
S S Kategourii:Karhumäin piiri
Protaktinii
Protaktinii on alguaineh, kudai Mendelejevan taulukos kuluu kolmandeh joukkoh. Alguainehen atomnoumer on 91, kirjutusmerki on Pa. Protaktinii on radioaktiivine metallu, kudai kuuluu aktinoidoin joukkoh. Enzimäzinny Protaktinien löydämizes ilmoitettih Otto Gan (Otto Hahn) da Liza Meitner (Lise Meitner). Se oli vuonnu 1918. Heis rippumattah protaktinien izotoupan suadih Frederik Soddi (Frederick Soddy) da Džon Krenston (John Arnold Cranston).
Larisa Lazutina
Larisa Jevgenjevna Lazutina (neissugunimi Ptitsina, 1. kezäkuudu 1965) on nevvostolaine da ven’alaine hiihtäi, viizi kerdua oli Olimpiiskoloin kižoin voittajannu, moni kerdua Muailman kilvoin voittajannu. On Nevvostoliiton sportan arvostettu muasteri (1987), Ven’an sportan arvostettu muasteri (1984), Ven’an Federatsien urhoi (1998).
Eloskerdu
Vuvvennu 2002 hänele annettih Ven’an armien maijouran čiinun. Vuozinnu 2003-2007 da 2007-2011 händy vallittih Moskovan alovehen Duuman deputuatakse, ruadoi sie Opastuksen, kul’tuuran, sportan, nuorižon da turizman komitietan piälikönny.
Kuului Fiskul’tuuran da sportan nevvostoh, kudai ruadoi Ven’an Federatsien prezidentan tyves.
Vuvvennu 2011 uvvessah oli vallittu Moskovan alovehen Duumah Yhtenäine Ven’a -puoloveheh kuulujannu. Oli tämän Duuman Opastuksen da kul’tuuran komitietan piälikönny.
Vuvvennu 2016 händy uvvessah vallittih sih da häi rodih Moskovan alovehen Duuman piälikön enzimäzekse sijahizekse.
Algukarjieru
Vuozien 1984-1985 Lazutina rodih Muailman čempionakse junioroin keskes. Yhtes joukonke häi voitti kuldumedalin 3x5 kilometrin juoksukilvas.
Tulokset
Muailman sportumal’l’an kilvois Lazutina oli 21 kerdua voittajannu da 62 kerdua nouzi poudiumale iččenäzes hiihtändäs da kaksi hiihtokauttu oli muailman parahannu hiihtäjänny. Lazutina sai moni kerdua voiton Muailman hiihtokilvois da Olimpiiskolois kižoi.
Galik
Galik on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Onieganrannikon piirin Pain da Ladvan kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 2,7 km², vezibasseinan ala on 44,6 km². Järven pindu on 86,8 metrii korgiembi meren pindua.
Larisa Lazutina
Palkindot
Ylähän mainittuloin arvonimilöin da palkindoloin ližäkse Lazutina on Karjalan tazavallan fiskul’tuurualan arvostettu ruadai (1995) da Karjalan tazavallan kunnivoittu eläi (1999). L L L
Galik
Järvespäi lähöy oja, kudai laskeh Ivenka-jogeh.
G G G
23. elokuudu
23. elokuudu — 235. vuvven päivy (236. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenderin mugah. Vuvven loppussah on 130 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
E
Kepa
Kepa on Karjalan tazavallan Kalevalan kanzallizen piirin pos’olku, kudai kuuluu Jyškyjärven kyläkundah.
Se sijoittuu Han’golujärven rannal, 54 kilometrin piäs Kalevalaspäi.
Pos’olkas on meččypunktu. Ruadau feršalipunktu, Kul’tuurutaloi, kirjasto, keskiškola, lapsienpäivykodi.
15 kilometrin pos’olkaspäi päivännouzuh on suo (ven. Болото Заповедное), kudaman pinduala on 1361, 0 gektuarua. Täs on äijy garbaluo da muur’oidu.
Histourien mustomerkit
Pos’olkas on voinal (1941 – 1945) tapettuloin Nevvostoliiton salduattoin kalmu. Kalmah on pandu 32 salduattua.
Rahvahan lugumiäry
V. 1989 pos’olkas eli 751 hengie.
K K Kategourii:Kalevalan kanzalline piiri
Alho
Alho on pos’olku Karjalan tazavallas Lahdenpohjan piiris Kurgijoven kyläkunnas.
Se sijaiččou Kaljoven rannal.
Pos’olkas on raududorogustansii. Pos’olku sijaiččou 9 kilometrin piäs Kurgijovespäi.
Rahvahan lugumiäry
A A Kategourii:Lahdenpohjan piiri
Ramones
250px|rightthumb|right| Ramones kontsertas vuvvennu 1980|250px Ramones oli New Yorkas vuvvennu 1974 perustettu punkrock-joukkoveh. Joukkovehen muuzikku oli humorististu da yksinkerdastu, hos enzidiskan ilmahpiäständän aigah popul´arnoin muuzikan muailmua haldivoittih vie progressiivistu rockua soittajat bändit. Ramones oli vikse tärgevin yksittäine bändi, kudai toi muutostu täh tilandeheh da luadi punk-genrie popul´arnoikse.
Ramonesan jäzenii oldih bändin histourien aijannu Johnny Ramone, Dee Dee Ramone, Joey Ramone, Tommy Ramone, Marky Ramone, Richie Ramone, Elvis Ramone da C.J. Ramone. Heis alguperäzii jäzenii oldih Joey, Johnny, Tommy da Dee Dee. Ramonesan jäzenet käytettih kai sugunimenny Ramonie, hos hyö ei ni oldu velleksii libo muudu rod'nua toine toizele.
John Cummings (Johnny) da Thomas Erdelyi (Tommy) oldih mollembat samas Tangerine Puppets -bändis vuozinnu 1965-67. Hyö tuttavuttih Douglas Colvinan (Dee Dee) kel, kudai ei ammui muutti Germuaniespäi, da Jeffrey Hymanan (Joey) kel, kudai silloi oli artistu vuvvennu 1972 perustetus glam rock -bändis Sniper.
Vuvvennu 1974 Cummings da Colvin kučuttih Hyman yhtyö heijänke joukkovehekse. Sil aigua Colvin oli piäpajattai da soitti ritmu- da bassogituarua, Cummings piägituaristi, da Hyman barabuanois. Colvin, kudai terväh vaihtoi bassoh, oli enzimäine ku otti nimen "Ramone", kuččujen iččiedäh Dee Dee Ramone. Idejan häi sai Paul McCartneyspäi, kudai käytti Paul Ramon -nimie omassah sen aigazes joukkovehes. Dee Dee sai toizetgi ottamah nimen da sai idejan ku otettas bändin nimekse Ramones. Sit Hyman rodih Ramonesan piäpajattajakse, da allus bändin manadžerannu ruadai Erdelyi rubei soittamah barabuanoi.
Stuudiial'bomat
left|50px
Lähtehet
Kategourii:Muuzikkujoukot
Alangomuat
250px|right|thumb|Alangomuat Alangomuat libo Hollandii (Nederland) on valdivo, kudamas on kaksi ozua: Päivänlasku-Jevroupan oza da Karibanmeren suaret Boneir, Sint-Estatius da Saba (niidy kučutah Kariban Gollandiekse). Päivänlasku-Jevroupan aloveh on Pohjanmeren rannal (randuviivan pitkevys on 451 km), se rajoittuu Germuanienke (577 km) da Bel’gienke (450 km).
Valdivolline flagu on kolmevärine (ruskei, valgei, sinine piduhusviivoin). Kanzalline pruazniekku on 27. sulakuudu (Kuningahan päivy).
Alangomualoin peruszakonan mugah valdivon virralline piälinnu on Amsterdamu. Ga tovelline piälinnu on Gaagu, kudamas on kuningahan rezidensii, parluamentu, haldivo da toizien mualoin posol’stvat. Toizet tärgiet linnat ollah Rotterdamu (muan suurin portu), Utrehtu (muan raududorogusistieman keskus), Eindhovenu (elektroniekan keskus).
Pinduala on 41 543 km², rahvahan lugumiäry on 17 022 101 hengie.
* Kategourii:Jevroupan muat
Veziyölievoi
Veziyölievoi (Myotis daubentonii) on nahkusiibi.
Kategourii:Nahkusiivet
Rauskat
Rauskat ollah rauskukaloin lahkoh kuului kalaheimo.
Pertilomu
Pertilomu  (frantsien kieli meuble, latinankieles mobile) - on tuottehet, kudualoi käytetäh eländy- da yhteiskunnalizis huonuksis da kohtis, kudualois on ristikanzu. Pertilomul istutah, virutah, kirjutetah, varustetah syömisty. Lomun avul juatah pertii puolikse.
thumb|Kupču Čirkovan pertilomu
Pertilomuu on pöydät, stuulat, taburietkat, komodat, kravatit, kreslat, divanat, škuapat, pualičat da muut.
Pertilomuu voijah piästä erikseh dai pertilomuloin kogomukses.
Pertilomun histourii
Pertilomu ilmestyi, konzu alguristikanzoin kunnat allettih eliä yhtes kohtas. Teriämbi pertilomu kehitti niilöil ristikanzoil, kuduat elettih salvattulois huonuksis. Paiči sidä pertilomuu luajittih net ristikanzat, kudualoil oldih pättävät kebjiet da lujat materjualat.
Materjualat
Pertilomun tuotandas käytetäh luonnon kivie, puudu (puun massivas luajittu lomu on paras ristikanzale da se on ekolougizen puhdas), laudua, metallua, plastiekkua, st'oklua, zirkaloa, fanierua, hollofaiberua.
*
Front Republicà
Front Republicà (kat. "Tazavaldalaine frontu"; lyh. FR) on katalunielaine iččenäžysmielizien hurualistolazien puolovehien da järrestölöin muvvostettu valličusliitto. Liitto azuttih vuvvel 2019 Ispanien parluamentuvalličendoih niškoi.
Kategourii:Katalunii
Ada Lovelace
Ada Lovelace (Augusta Ada King, Lovelacen gruafin’a, 10. talvikuudu 1815, London – 27. kylmykuudu 1852, London) oli anglielaine matemuatikku da kirjuttai. Hos hähdy ei elaijannu arvostettu, hänet mainittah nygoi puaksuh muailman enzimazekse programmistakse. Lovelace rodih Augusta Ada Byronannu da oli kuulužan romantiellizen runoilijan Lordu Byronan da hänen akan Anne Isabelle Byronan ainavo lapsi. Lovelacen muamo oli piättänyh estiä tytärdy Lordu Byron-tuatas hedi roimizen jälgeh, gu Lordu Byronan temperaamentu oli ebätazapainoine. Anne Isabelle andoi tyttärele kiindien tiijollizen da matemuatiekallizen opastamizen, mi oli sih aigah nuorele naizele harvinastu. Lovelacel oli taidoloi kui matemuatiekah muga i kielih, häi yhtisti opastundois tuatan indohimon da muaman dissipliniiruičuksen lähestymistavakse, kudamua kuččui ”runollizekse tiijokse”.
17-vuvven igähizennu Lovelace tunnustui matemuatikku Charles Babbageh, ”tiedokonehen ižäh”. Babbage kehitti ”analyyttizen motoran” monimutkallizih laskuloih näh. Kerran Lovelacea pakittih kiändämäh kirjutus Babbagen motoras. Ada kiändi sen da ližäi tekstah omat mustohpanot. Niilöis Lovelace kuvaili, kuibo koodii voidas käyttiä kirjaimin da noumeroin sijah, da motor vois ohjelmoija luadimah käskietty ruado – häi sit kuvaili enzimäzen algoritman. Lovelace kuvaili tiedokonehen mahtolližuot äijy enne nygyaigua da keksii programmiiruičendan idejan.
L L
1818
Ken kuoli sinä vuon
1818
Kukkarvi
Kukkarvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kyläkundah.
Järven pinduala on 0,8 km. Järven pindu on 126,1 metrii korgiembi meren pindua. Kukkarvespäi on vezipiäzy Särgijärveh.
K K K
Tripoli
Tripoli on Liivien piälinnu, samannimizen linnuhaldivoston keskus. Vuvven 2007 tiedoloin mugah sie eli 1 780 000 hengie. Linnu on muan luodehes, Välimeren lahten rannal. Tripoli on Liivien suurin linnu, tärgei meriportu sego suuri kauppu- da tevolližuskekus. Sie ollah kaupputoimistot, yliopisto.
T T
S’ar’gozero
S’ar’gozero on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Puudogan piirin Päl’män kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 1,4 km², vezibasseinan ala on 15,8 km², järven pindu on 171,4 metrii korgiembi meren pindua.
Järveh laskeh oja. Järvespäi lähtöy Jan’ga-jogi, kudai virduau Jangozero-järves läbi. Jan’ga-jogi laskeh Uikujogeh.
Järves voibi pyydiä haugii, särgii, matikkua da ahvendu.
S S S S
Kodalahti
Kodalahti on kylä Karjalan tazavallas Kondupohjan piiris Jänišpuolen kyläkunnas.
Se sijaiččou lahten rannal Oniegujärven luodehozas.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Kondupohjan piiri
Torielku
Torielku – syöndyaste. Voibi olla pyöräzenny, sen piäl naveditah syömine, ku vediä stolal.
Torielkat ilmestyttih enne luzikkoi da veiččii. Jo niolitanaigua ilmestyttih enzimäzet torielkat. Niidy luaittih saves, a sit päččilöis poltettih, ku oldas net lujat.
Antickois Grecies da Riimas maltettih luadie keramikkuastieloi – parembi, ku muijal.
Niidy oli käyttäjes – jogapäivällizii, dekarativnoloi da pruazniekkuastieloi. Nygözel aijal on piirustettuloi torielkoi. Niilöl ollah Jumalan eländyaigoi da suurien Herroin eländyaigoi.
Tinaastiet ilmestyttih vahnas Riimas. Kallehii astieloi luaittih hobjas da kullas. T
Gonduras
250px|right|thumb|Gonduras
Gonduras libo Gondurasan Tazavaldu on valdivo Keski-Amerikas. Enne valdivon nimi oli Ispuanielaine Gonduras. Liidehes Gonduras rajoittuu Nikaraguanke, lounazes Sal’vadoranke da päivänlaskus Gvatemalanke. Pohjazes on Kariban meri, suves on Tyyni valdumeri. Muan pinduala on 112 090 km². Rahvahan lugumiäry on 8 448 465 hengie (v.2013). Piälinnu on Tegusigal’pa. Viralline kieli on ispuanielaine.
G G
Čirkushaukku
Čirkushaukku (Accipiter nisus) on lindu.
1938
Ken kuoli sinä vuon
1938
Čirkushaukku
Lähtiet
Č Č
Ussuyölievoi
Ussuyölievoi (Myotis mystacinus) on nahkusiibi.
Kategourii:Nahkusiivet
Neptunii
Neptunii on alguaineh, kuduan atomnoumer Mendelejevan taulukos on 93, kirjutusmerki on Np. Neptunii kuuluu aktinoidoin joukkoh. Se on enzimäine transuruanu. Enzikerdua Neptuniedu suadih uruanas ydinreakcieloin avul.
Neptunii on nimitetty Neptun-planietan kunnivokse.
1701
Ken kuoli sinä vuon
1701
Bočilovo
Bočilovo on Karjalan tazavallan Puudogan piirin Šallan kyläkunnan pos’olku.
Se sijoiččou Vodlajoven rannal.
Pos’olkas on histourien mustomerki – Nevvostoliiton da Suomen välizen voinan aigua (1941 – 1944) tapettuloin Nevvostoliiton saldattoin kalmu.
Rahvahan lugumiäry
B B Kategourii: Puudogan piiri
Pertti Virtaranta
Erkki Pertti Ilmari Virtaranta (20. oraskuudu 1918 Karkku – 9. heinykuudu 1997 Helsinki .) oli Helsingin yliopiston suomen kielen professoru da tärgei baltiekku-suomelazen kul’tuuran tutkii da tallendai.
Elos da ala
Virtarannan vahnembat oldih rahvahanškolan opastajat Vihtori Arvid Virtaranta (1879-1959) da Sigrid Josefiina Hietaranta (1881-1983). Pertti Virtaranda piäzi studentakse vuvvennu 1936 (Tyrvään yhteisšskola). Häi opastui Helsingin yliopistos filosoufien kandiduatakse vuvvennu 1943 da väitteli douhturikse vuvvennu 1946.
Virtarannan alottehes perustettih Suomes yhtistys Tverinkarjalaisten ystävät ry (Tverinkarjalaziin bratanat) 1994 samal aigua perustettih Pertti ja Helmi Virtarannan fondu. Fondas annetah stipendilöi tverinkarjalazil opastujil.
Lähtehet
Kategourii:Rodivunnuot 20. oraskuudu Kategourii:Rodivunnuot vuvvennu 1918 Kategourii:Kuolluot 9. heinykuudu Kategourii:Kuolluot vuvvennu 1997 Kategourii:Ristikanzat
23. heinykuudu
23. heinykuudu - 204. vuvven päivy (205. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 161 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
H
Gurvič
Gurvič on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Onieganrannikon piirin Uvven Vilgan kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 2,2 km², vezibasseinan ala on 74,7 km². Järven pindu on 182,8 metrii korgiembi meren pindua.
Järves läbi juoksou Muašjärvenjogi, kudai laskeh Lohijogeh. Järves suvehpäi on sijoitannuhes Muašjärven kylä.
G G G
Tundrureboi
Tundrureboi (, aijembah Alopex lagopus) on koirueläimien rodukundah kuului, tundrulla elävy elätti. Se on reboidu pienembi. Rungan piduhus on 55–65 sm, hännän piduhus 30–35 sm ja massan miäry 2,5–8 kg.
Ulgokuva
Tundrureboin turkis on kaksi erilaistu luaduu. Kezäl sen turki on muzavanharmai, da talvel kogonah valgei. Sen korvat ollah lyhyöt da pyöryzät. Se auttua pidämäh tundrureboin lämbimänny.
thumb|275.px|alt=Tundrureboi|Tundrureboin poigaine kezäturkis
Elostavat
Tundrureboi syö ezimerkikse tundrusobuloi da muamygriä. Se mečästiä pimies.
Tundrureboi eliä yksin, libo toizen tundrureboin kel. Se suaja oraskuun loppupuoliskol 2-4 poigaistu.
Se ei ylen äijy varua rahvastu.
= Teemas muijal =
R R
Pilvihaukku
Pilvihaukku (Falco tinnunculus) on lindu.
Saarijärvi (järvi, Koitajoven jovenala, päivänlasku)
Saarijärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Porajärven kyläkunnan alovehel.
Pilvihaukku
Lähtiet
P P
Saarijärvi (järvi, Koitajoven jovenala, päivänlasku)
Järvespäi lähtöy ojaine, kudai laskeh Lokajogeh.
S S S S
Sermeq Kujalleq
thumb|oigei|Jiätikön reunu on vedänyhes syväinmuan čurah.
Sermeq Kujalleq (daniekse Jakobshavn Isbræ) on suuri jiätikkö Kalaallit Nunaatan päivänlaskuvuitis. Se tuottau kymmene procentua kaikis Kalaallit Nunaatan jiävuoris da enämbi jiämassua migu yksigi toine jiätikkö muakerän pohjazel puoliškol. Yksikai jo 1800-luvun puolivälis algajen vahnua jiädy on ilmastonmuutoksen täh sulanuh raviembi migu uuttu on roinnuh da 2000-luvun allus Sermeq Kujalleqan sulandu oli tärgevin merenpinnan nouzendah vaikutannuh syy kogo muailmas. Sermeq Kujalleq on kalaallisutan kieldy da tarkoittau suvizindu jiätikkyö.
Lähtiet
Kategourii:Kalaallit Nunaat
Grenada
Grenada – on valdivo Kariban meren liidehozas. Valdivo sijaiččou Grenada suarel da Grenadinan suarien puoles, Antilian pienien suarien joukos.
G G
Tumbajogi
Tumbajogi on Karjalan tazavallan Mujejärven piirin Sukkujärven kyläkundah kuului kylä. Tumbajogi on sijoitannuhes Sunan joven rannal.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Mujehjärven piiri
Tervozero
Järven pinduala on 1,2 km², järven pindu on 205,4 metrii korgiembi meren pindua.
Järvespäi lähtöy Suhaja Kočkoma- nimine jogi, kudai yhtyy Paža-jogeh. Tämä jogi laskeh Nemina-jogeh, kudai laskeh Oniegan järveh.
T T T T
Pitkyjärvi (Pitkänrannan piiri)
Pitkyjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Pitkänrannan piirin Harlun kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 0,5 km². Järven pindu on 89,1 metrii korgiembi meren pindua.
Järvespäi lähtöy nimetöi oja, kudai laskeh Pitkänjärvenojah.
P P P P
Koivumägi
Koivumägí (Берёзовая Гора) on Kotkatjärven poselenieh kuului kylä Anuksen piiris Karjalan tazavallas.
Perustieduo
Kylä on sijoitunnuhes "Kola" Piiteri-Murmansku -valdivon dorogan rinnal.
Eläjät
Vuonnu 2013 Koivuselläs eli 2 hengie.
Huomivot
K K K
Sammatus
Sammatus (Самбатукса) on Karjalan tazavallan Anuksen kanzallizen piirin kylä, kudai kuuluu Mägriän kyläkundah.
Se sijoittuu Kola-dorogan lähäl.
Sammatuksen rahvahan lugumiäry
Vuonnu 1905 Sammatukses eli 244 hengie.
Kategourii:Anuksen piiri
1940
Ken kuoli sinä vuon
1940
Paussu
Paussu on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Pitkänrannan piirin Läskelän kyläkundah. Kylä on sijoitannuhes Alatsojan rannal, lähäl Sordavala – Anuksenlinnu -avtodorogua.
Rahvahan lugumiäry
P P Kategourii: Pitkänrannan piiri
Plutonii
Plutonii on jygei, hobjanvärine, radioaktiivine melattu. Mendelejevan taulukos sen atomnoumer on 94, kirjutusmerki on Pu. Plutonii on myrkylline. Se kuuluu aktinoidoin joukkoh. Oman nimen se sai Pluton-planietan kunnivokse.
Ressinlambi
Ressinlambi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Pitkänrannan piirin Pitkänrannan linnukunnan alovehel.
Suuriussuyölievoi
Kategourii:Nahkusiivet
Ressinlambi
Järven pinduala on 0,5 km². Järven pindu on 65 metrii korgiembi meren pindua.
R R R R
Kuz’manhattu
thumb|300px|alt=Kuz’manhattu|Kuz’manhattu Kuz’manhattu on monivuodine kukkii kazvi. Kuuluu Kuz’manhattuloin pereheh.
Ulgonägö
Kazvil on ”nelliseinäine” varzi, kudai voi kazvua yhteh metrissäh. Lehtet ollah tazazien reunoinke, kazvetah juuri kazvin varres libo niilöil on lyhyt lehten varzi. Kukkastu on mondu, net kazvetah tukkunah da ollah keldastu värii.
Kukindu
Kuzm’anhattu kukkiu kezäkuus-elokuus, sen siemenet kypsetäh syvyskuul-ligakuul.
Kazvandu
Kuz’manhattuu kazvau pohjazes muanpuoliškos lauhkien ilmaston ololois, suvialovehis, semmite Välimeren rannikol. Hyvin kazvau aholoil, kuattuloin meččien kohtal, meččyreunoil, kuivil niittylöil.
Käyttö
Kuz’manhattuu käytetäh rohtukazvinnu. Kazvis luajittuu juondurohtuu juvvah monih taudiloih. Se ylen hyvin auttau depressielois. Juvvah sidä paskutaudih. Käytetäh sidä suun puhtistajes da igenien voidajes. Kuz’manhattu alendau kibuu da on hyvä alallizih piänkivistyksih. Rahvas sanotah, ku tämä kazvi piästäy 99 tavvis. Pidäy mustua, ku kuz’manhatun hyvät ainehet voijah olla pahaksegi, ku ristikanzal on kuz’manhatun käyttöh kielduo.
K K
1744
Ken kuoli sinä vuon
1744
Nikonova Guba
Nikonova Guba on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Šun’gan kyläkunnas.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Karhumäin piiri
23. kevätkuudu
23. kevätkuudu - 82. vuvven päivy (83. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 283 päiviä.
Kanahaukku
Kanahaukku, koppalahaukku libo kokkohaukku (Accipiter gentilis) on lindu.
Lähtiet
K K
Nunap Isua
thumb|oigei|Kalaallit Nunaatan agjimazet kohtat.
Polovina
Polovina on kylä Karjalan tazavallan Oniegan rannikon piiris. Kuuluu Uvven Vilgan kyläkundah. Kylä on sijoitannuhes Р21 (E 105) -juamal, Petroskoissah on 24 kilometrii matkua. Vuodessah 1917 kyläs ruattih škola da Pyhän Iivanan časounu. Juamal on luajittu mašinoinazetuskohtu, siepäi voibi piästä Polovina-nimizeh kaivossah.
Nunap Isua
Nunap Isua libo Uummannarsuaq (daniekse Kap Farvel) on Kalaallit Nunaatan suvizin niemi. Se sijaiččou Kujalleqan kunnas Itilleqan suarel.
Lähtiet
Kategourii:Kalaallit Nunaat
Vička (stansii)
Vička on raududorogustansii da eländykohtu Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Pindušin linnukunnas.
Rahvahan lugumiäry
V V Kategourii:Karhumäin piiri
Metsämikli
Metsämikli on pos’olku Karjalan tazavallas Lahdenpohjan piiris Miinalan kyläkunnas.
Se sijaiččou Miinalanjoven rannal.
Rahvahan lugumiäry
M M Kategourii:Lahdenpohjan piiri
Videlen D’ovensuu
Videlen D’ovensuu (Устье Видлицы) on Karjalan tazavallan Anuksen kanzallizen piirin pos’olku, kudai kuuluu Videlen kyläkundah.
Se sijoittuu Luadogan päivännouzurannal, Videlen jovensuus.
Pos’olkas läbi menöy raududorogu.
Täs on histourien mustomerkit:
Videlen D’ovensuun rahvahan lugumiäry
V V Kategourii:Anuksen piiri
Jevrouppu
thumb|400px|Jevroupan polittine kartu thumb|250px|Jevrouppu kosmosaspäi Jevrouppu on muanoza pohjazes Muan puoliskos. Pohjazes se rajoittu Pohjazen jiävaldumeren merilöih da päivänlaskupuolel Atlantičeskoin valdumeren merilöih. Jevroupan pinduala on 10 miljounua nelivökilometrii da eläjiä on läs 740 miljounua hengie (läs 10 % kogo muailman eläjis). Yhtes Aazienke Jevrouppu muvvostau manderehen Evraazien. 27 Jevroupan muadu muodostavad Jevroupan unionin.
Linkit
Kategourii:Jevrouppu Kategourii:Muantiedo
Kerisyrjä
Kerisyrjä on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Pitkänrannan piirin Läskelän kyläkundah. Kylä on sijoitannuhes lähäl Sordavala – Anuksenlinnu -avtodorogua.
Rahvahan lugumiäry
K K Kategourii: Pitkänrannan piiri
Saarijärvi (järvi, Syskyänjoven jovenala)
Saarijärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 0,6 km², vezibasseinan ala on 2,4 km². Järven pindu on 89 metrii korgiembi meren pindua.
Järvespäi lähtöy ojaine, kudai virduau Latvajärves läbi da laskeh Joutsenjärveh.
S S S S
Peru
250px|right|thumb|Peru
Kutižmanjärvi
Kutižmanjärvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Jessoilan kyläkundah.
Peru
Peru (,  kečua  Piruw,  aimara  Piruw), viralline nimi on Perun Tazavaldu (, kečua  Piruw Mama Llaqta, aimara  Piruw Suyu), on valdivo Suvi-Amerikas. Luodehes Peru rajoittuu Ekvadoranke, pohjazes – Kolumbienke, päivännouzus – Braziilienke, liidehes – Bolivien da Čilin kel. Päivänlaskus Perun randoi pestäh Tyyni valdumeren viet. Kolmandekse suurin valdivo Suvi-Amerikas (Brazilien da Argentinan jälles). Muan pinduala on 1 285 220 km². Rahvahan lugumiäry on 30 475 144 hengie (v.2013). Piälinnu on Lima. Virralline kieli on ispanien, alovehil virrallizet kielet ollah kečua, aimara da toizet.
Kutižmanjärvi
Järven pinduala on 1,2 km², vezibasseinan ala on 50,3 km². Järven pindu on 127,4 metrii korgiembi meren pindua. Päivännouzus järveh laskeh Yläjogi, suvespäi lähtöy Kutižmanjogi, kudai laskeh Šuojuh.
Tubozero
Tubozero on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Puudogan piirin Päl’män da Avdejevon kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 9,7 km², vezibasseinan ala on 112 km², järven pindu on 91 metrii korgiembi meren pindua.
Järveh laskeh kaheksa ojua. Järvespäi lähtöy Tuba-jogi, kudai laskeh Oniegan järveh.
Järves voibi pyydiä siigua, särgii, ahvendu, lahnua, matikkua da kiiškoidu.
T T T T
S’urežskoje
S’urežskoje on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Segežan piirin Papinkosken kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 1,9 km². Järven pindu on 89,2 metrii korgiembi meren pindua.
Täs järvespäi vezi piäzöy Lindärveh, sit läbi matkuau Segežanjogi, kudai laskeh Uikujärveh.
S S S S
Jelčarvi
thumb|500.px|alt=Jelčarvi|Jelčarvi
Järven pinduala on 0,7 km², vezibasseinan ala on 3,44 km².
Järvespäi lähtöy Jelčinoja.
Riäčky
Riäčky voibi tarkoittua nämmii linduloi:
Keski-Kuittijärvi
Järven pinduala on 275,7 km², piduhus – 41,8 km, levevys – 11,7 km, randuviivan piduhus – 165,6 km. Sen keskisyvys on 10,8 m, syvin kohtu on 34 m.
Suvirandu on madal da suohine, pohjasrandu on korgei da kallivoperäine. Pohjas on järvirudua. Vien väri on valpahanmaksankarvaine. Järves on kažl’ua da šaraheiniä.
Järves on riäpöidy, särgii, haugii, ahvendu, siigua, kiiškoidu.
Pohjasrannal on pos’olku Kalevala, koillisrannal – pos’olku Kuusiniemi.
K K K
Karl Marx
Karl Heinrich Marx (5. oraskuudu 1818 – 14. kevätkuudu 1883) oli germuanielaine filosouffu, sotsiolougu, ekonomistu, kirjuttai, runoilii, poliittine lehtimies, yhteiskunnallizel alal ruadai. Marx oli Friedrich Engelsan dovariššu da hänenke yksimieline. Engelsanke yhtes Marx kirjutti ”Kommunistizen puolovehen manifestan” (1848). Marx on poliittistu ekonoumiedu koskijan klassizen tiedoruavon kirjuttai ”Kapitualu. Poliittizen ekonoumien kriitiekku” (1867).
Americii
Americii on alguaineh, kuduan atomnoumer on 95, kirjutusmerki on Am. Americii kuuluu aktinoidoin joukkoh. Kai sen izotoupat ollah radioaktiivizet. Luonnos Americiedu et lövvä nikus. Enzikerdua sen sai Glenn Siborg (Glenn Seaborg) yhtes ruadodovarišoinke ydinreakcieloin avul. Se oli vuonnu 1944 Čikagon yliopiston Metallurgizes laboratouries.
Karl Marx
Marxan ruavon pohjale rodivuttih moizet alat kui:
Kai nämä alat yhtes kuulutah ”marksizmah” da ollah kommunistizen liikkehen pohjannu.
Opastundu
Triras gimnuazien loppiettuu Marx piäzi opastumah yliopistoh, ezmäi Bonnan, kus opastui vaiku kaksi opastuskauttu, sit Berlinan, kus opastui oigevustieduo, histouriedu, taijon histouriedu da filosoufiedu.
Vuvvennu 1839 häi kirjutti tutkimusruavon ”Epukuran, stojikoin da skeptizen filosoufien histourien tetratit”.
Vuvvennu 1841 Marx enne aigua loppi yliopiston da kirjutti väitöskirjan ”Eruo Demokritan naturfilosoufien da Epikuran naturfilosoufien välil”, kudaman väitti Jenan yliopistos, Berlinan yliopistoshäi väitändy oli dengoin puoles hänele vaigei. Silloi Marx oman mielikannan mugah oli Hegelin jälgeläine idealastu. Yliopiston loppiettuu Marx muutti Bonnah.
Ruado
Vuozinnu 1842-1843 Marx ruadoi Rhenische Zeitung -lehten toimittajannu da redaktorannu. Ezmäi häi sanoi, ku pidäy kieldävyö tsenzuuras, sit avvonazesti rubei kritikuimah halličuksen ruaduo. Jällespäi monis omis kirjutuksis häi kuhkutti prussien monarhien vallan lykkiändäh vallankumovuksen vuoh da sen demokruatiekse vaihtandah. Vallasolijat ei voidu olla vaikkani, sendäh kevätkuul vuvvennu 1843 lehti salvattih. Marx vie enne sidä lähti ruavospäi iäre, ga se ei pellastannuh lehtie. Ruado lehten toimitukses pal’l’asti, ku Marx ei ylen hyvin tiijä poliittistu ekonoumiedu, sendäh häi rubieu perinpohjin tutkimah sidä, jatkajen lehtimiehen ruaduo.
Vuvvennu 1943 Marx muutti perehenke Pariižah, kus tuttavui Heinrich Heinen da Friedrich Engelsan kel. Juuri Engels kiändi Marxan mielet ruadajan rahvaspuolen eländytilah. Pariižas Marx oli kosketuksis ruadajan rahvahan yhtistyksienke.
Vuvvennu 1845 tuhukuul Marx karkoitettih Pariižaspäi da häi muutti Br’usselih, kunne tuli Engelsgi. Sie hyö yhtes kirjutettih Germuanielaine ideolougii -ruado, kudamas kritikuittih Hegelin da nuorien hegeliläzien mielii. Hyö mollembat ruvettih kuulumah kanzoinvälizeh peitoči ruadajah da kuhkutusruaduo pidäjah ”Oigienmugazien liittoh”. Liiton kehitykses kirjutettih kommunistizen liiton programman – tundietun ”Kommunistizen puolovehen manifestan”, kudai jullattih 21. tuhukuudu 1848 Londonas.
Tuhukuun 1848 vallankumovuksen allettuu Marxua karkoitettih Belgiespäi, häi lähti järilleh Pariižah, sit kevätkuun vallankumovuksen jälles – Germuanieh, Kölnah, kus Engelsanke yhtes puutui piästiä ilmah jogapäivästy vallankumovuksen lehtie ”Neue Rheinische Zeitung”. Lehti heitti ruandan, konzu Germuanies 1849 vastahnouzemizis oli voitettu vastahnouzijat. Marxua karkoitettih Germuaniespäi, häi lähti perehenke Pariižah. Siepäigi händy karkoitettih da pereh muutti Londonah, kus Marx eli kuolendassah da kirjutti omat tärgiet ekonoumizet tevokset, niilöin joukos ”Kapitualangi”.
M M M
1702
Ken kuoli sinä vuon
1702
Račastus
Račastus on ristikanzan taba mennä kohtaspäi toizeh istujen elätin selläs. Sanal tarkoitetah puaksumbi hevol račastamistu, kudai on tuhanzii vuozii vahnu taba kulgie. Sit on myöhembi kehittynyh račastussportu, kudai on yksi muodo hevossportuu.
Lendiera-1
Lendiera-1 on pos’olku, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Mujehjärven piirin Lendieran kyläkundah. Mujehjärven pos’olkassah on 71 kilometrii matkua.
Kylä on sijoitannuhes kohtal, kus Lendieran jogi laskeh Lendieran järveh. Pos’olkua myöte matkuau muadorogu 86К-174 (Rebol’a – Lendiera – valdivonraja). Vie on meččydorogu Volomassah. Tämän dorogan piduhus on 80 kilometrii. Lendiera-1 oli perustettu vuvvennu 1959 Lendieran raududorogustansien avattuu.
Rahvahan lugumiäry
L L Kategourii:Mujehjärven piiri
Kodasuari
Kodasuari on kylä Karjalan tazavallas Kondupohjan piiris Jänišpuolen kyläkunnas.
Se sijaiččou lahten rannal Oniegujärven luodehozas.
Rahvahan lugumiäry
Vuvvennu 1905 kyläs eli 154 hengie, oli pravosluavnoi časounu.
Braziilii
250px|right|thumb|Braziilii
Braziilii libo Braziilien federatiivine tazavaldu (port. República Federativa do Brasil) on suurin valdivo Suvi-Amerikas da ainavo portugalinkieline valdivo Amerikan manderehil. Muailman valdivoloin keskes Braziilii on viijendel tilal pindualan da rahvahan lugumiärän mugah. Se sijaiččou manderehen päivännouzu- da keskiozas. Valdivon pinduala on 8 514 877 km², rahvahan lugumiäry on 205 823 665 hengie (2016). Piälinnu on Brazilia. Rajoittuu kaikkien Suvi-Amerikan valdivoloin kel, paiči Čilii da Ekvadorua: pohjas Frantsien Gvianan, Surinaman, Gaijanan, Venesuelan kel, luodehes Kolumbianke, päivänlaskus Perun da Bolivian kel, lounazes Paragvajan da Argentiinan kel da suves Urugvajanke.
B B
Afrikanriäčky
Afrikanriäčky (Crex egregia) on lindu.
A
Rautalahti
Rautalahti libo Raudulahti (Рауталахти) on kylä Pitkänrannan piiris Karjalan tazavallas Ven'al.
Sijaičendu
Kylä on sijoitunnuhes Luadogan pohjasrannikol samannimizen lahten rannal.
Eläjät
Vuonnu 2013 Raudulahtes virallizesti eli 389 hengie.
Huomivot
R R Kategourii: Pitkänrannan piiri
Ruogojärvi
thumb|500.px|alt=Ruogojärvi|Ruogojärvi
Kiirishaukku
Kiirishaukku (Falco subbuteo) on lindu.
Čubit
pienoiskuva|čubit Čubit ollah karjalazien perindehellizet, nahkahizet suappuat. Samanmoizii jallaččiloi on toizilgi rahvahil, ezimerkikse suomelazil "lapikkaat". Čubilois on kengännenäs ylähpäi ozuttai n'okku.
Kategourii:Karjalazien perindehellizet ruutat
Kiirishaukku
Lähtiet
K K
Ruogojärvi
Ruogojärvi on on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Pitkänrannan piirin Imbilahten kyläkunnan alovehel.
1943
Ken kuoli sinä vuon
1943
Račastussportu
Račastussportu – sportukižat, kudamis käytetäh heboloi. Hevol selläs ajajes račastai ylen hyvin tundou da ellendäy hevon joga liikkehen. Hebuo ohjatah račastajan painon siirdymizen avul, landehien ahtistandan avul, hevon ohjaksien kiinittämizen da vällendämizen avul. Račastajan iäni sežo voibi vaikuttua hevon liikeheh, ga ei joga račastussportan lajis anneta sih lubua.
Ruogojärvi
Järven pinduala on 0,9 km², vezibasseinan ala on 24,2 km². Järven pindu on 20 metrii korgiembi meren pindua.
Järveh laskietahes ojat. Yksi nimetöi oja lähtöy järvespäi, se on 1,5 kilometrin pitky. Se yhtistäy Ruogojärven Syskyänjovenke.
R R R R
23. kezäkuudu
Ken kuoli sinä piän
K
Revonselgy
Revonselgy on kylä Karjalan tazavallan Oniegan rannikon piiris. Kuuluu Pajusuon kyläkundah. Kylä on sijoitannuhes Revonsellän järven koillisrannal.
Kodasuari
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Kondupohjan piiri
Suuni
Suuni on Karjalan tazavallan Mujejärven piirin Sukkujärven kyläkundah kuului kohtu. Suuni on Okt’abr’skoin raududorogan Petroskoin ozaston stancii.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Mujehjärven piiri
Brunei
Brunei, viralline täyzinimi Brunei-Darussalam valdivo (malaisk. Brunei Darussalam, Brunei tarkoittau muailman eländykohtua) on valdivo (sultuanukundu) Liideh-Azies, Kalimantan suaren luodehpuolizes rannas. Muas ymbäri on Suvi-Kitain meri da Malaizii. Pinduala on 5 800 km².
Rahvahan lugumiäry on 401  000 (v. 2011). Piälinnu on Bandar-Seri-Begavan. Brunei kuuluu Rahvahien yhtymäh.
Džibuti (linnu)
Džibuti on samannimizen valdivon piälinnu (vuvves 1977). Sie eläy 475 332 hengie (2009).
Linnu on perustettu vuonnu 1888, vuvves 1892 algajen se oli fransielazen kolounien haldivolline keskus, vuvves 1981 Džibuti on välly portu.
Se on Adenskoin lahten rannikol.
D D
Katmandu
Katmandu on Nepualan piälinnu da suurin linnu, sen histourielline, ekonoumiekku-, poliittine sego kul’tuurukeskus. Sie eläy enämbi 1 miljonua hengie.
Linnal on rikas 2000-vuodehine histourii. Katmandun eläjien enin oza ollah induizman jatkajat, toizel sijal ollah buddizman jatkajat. Linnas eletäh toizien uskoloin jatkajatgi, sendäh gi Katmandu on yksi kosmopoliittizimis muailman linnois. Linnas paistah nepalin kielel.
K K
Oneženi
Oneženi on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Šun’gan kyläkunnas.
Se sijaiččou Putkozero-järven päivännouzurannal.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Karhumäin piiri
Budapeštu
Budapeštu - Vengrien piälinnu.
Hiirihaukku
Lähtiet
H H
T’agozero
T’agozero on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Puudogan piirin Avdejevon da Šallan kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 14,8 km², vezibasseinan ala on 385 km², järven pindu on 76 metrii korgiembi meren pindua.
Järves läbi virduau Šalica-jogi, kudai yhtyy Vodlajogeh. Vodlajogi laskeh Oniegan järveh.
Lumbuši
Lumbuši on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Pindušin linnukunnas.
T’agozero
Järves voibi pyydiä siigua, haugii, särgii, ahvendu, lahnua, matikkua da kiiškoidu.
Lumbuši
Se sijoiččou lähäl Oniegujärven pohjasrandua.
T’agozero
T T T T
Lumbuši
Lähäl kyliä Kumsajoven rannal kupčat G. Gagarin da P. Andrejev vuvvennu 1794 perustettih suuri meččyruadozavodu, kudai ruadoi vuodessah 1919.
Kuppi
Kuppi – on pieniastei, sen formu on polusfieru, kuduah on tartutettu puolipyöräine ručku, ku juvves pidiä käis, Sih voibi valua 200kub.cm. Tämä kuppi pädöy hiilavah juomizeh. Erähis kul'tuurois kuppilois syvväh. Azien mualois kuppi on suurembi da ručkittah, sidä sanotah – piualakse.
K
Suarijärvi
Suarijärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Pitkänrannan piirin Salmin kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 0,5 km². Järven pindu on 38 metrii korgiembi meren pindua.
Järveh laskeh oja, kudai tulou Ahvenlammespäi. Järvespäi vezi piäzöy Merijärveh.
S S S S
23. oraskuudu
23. oraskuudu - 143. vuvven päivy (144. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 222 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
O
Pieni Mužalo
Pieni Mužalo on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Onieganrannikon piirin Pain kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 0,9 km², vezibasseinan ala on 9,15 km². Järven pindu on 146 metrii korgiembi meren pindua.
Järven liidehlahtespäi lähtöy Mužala-jogi, kudai laskeh Vuaženinjogeh.
P P P
Keski Afriekan Tazavaldu
250px|right|thumb|Keski-Afriekan tazavaldu
Keski-Afriekan tazavaldu on valdivo Keski-Afriekas. Se on syväinmuavaldivo. Koillizes Keski-Afriekan tazavaldu rajoittuu Sudananke, päivännouzus Suvi-Sudanke, suves Kongon Demokruatillizen Tazavaldanke, lounuas Kongon Tazavaldanke, päivänlaskus Kamerunanke, pohjazes Čadanke. Virrallizet kielet ollah frantsien kieli da sango. Piälinnu da suurin linnu on Bangi. Muan pinduala on 622 984 km². Rahvahan lugumiäry on 5 057 000 hengie.
K K
Jiäkuikku
thumb|300px|alt=Jiäkuikku|Jiäkuikku
Jiäkuikku libo jiäguikku (Gavia adamsii) on suurin kuikkien heimoh kuului lindu.
Kogo da nägö
Piduhus: 77-90 cm Siibien agjuväli: 135-150 cm Paino: 5,8 kg
Pezoitundu
Jiäkuikku muniu muniu kaksi jäiččiä. Uročču da emäččy havvotah jäiččii yhtes nelli nedälii. Poigazet opastutah lendämäh kudakui 70 päivän ijäs.
Lähtiet
J J
Kaunehkirjalližus Kirjalližusluvettelo
Александрова, З. Чапаеван куоленда / Д. Шмаринован рисункат. – Москва ; Ленинград : Лапшин литературан издательства, 1938.
Андерсен, Г. Х. Пахалуадуне сорзан пойгайне. - Петрозаводск : Карельской государственной издательства, 1938.
Андерсен, Г. Х. Суарнат / переводан луади М. Кондратьев. - Петрозаводск : Карельской государственной издательства, 1939.
Афанасьев, А. Н. Царевна-лöттö. – Москва ; Ленинград : Лапсиэн литературан издательства, 1938.
Makaronezienliidäi
Makaronezienliidäi (Calonectris borealis) on valgeiliidäjien suguh kuului lindu.
Kaunehkirjalližus Kirjalližusluvettelo
Барто, А. Застуавалла / переводан вениäлäн киелестä луади А. Зиновьев ; А. Суворован автолитографият. – Москва ; Ленинград : Лапсиэн литературан издательства, 1938.
Бианки, В. Энзимäне меччуйнда / переводан луади А. Зайцева. - Петрозаводск : Карельской государственной издательства, 1938.
Бианки, В. Теремкайне / переводан луади Н. Иванова. - Петрозаводск : Карельской государственной издательства, 1939.
Makaronezienliidäi
M
Kaunehkirjalližus Kirjalližusluvettelo
Бианки, В. Яльгимäне аммунда / киäенян киэлестä Никитин. - Петрозаводск : Карельской государственной издательства, 1938.
Волков, А. Л. Iguine tuli – Петрозаводск : Периодика, 2000.
Волков, А. Л. Liivin virret – Petroskoi : Periodika, 2004.
Гайдар, А. П. Военной тайна : повесть / переводан луади Н. Иванова. - Петрозаводск : Карельской государственной издательства, 1939.
Гайдар, А. П. Лоиттозет муат : повести ванхембиэ лапсиэ варойн / переводан луади М. Диев. - Петрозаводск : Карельской государственной издательства, 1938.
Гайдар, А. П. Р.В.С. : повесть / переводан луади А. Зайцева. - Петрозаводск : Карельской государственной издательства, 1939.
Гайдар, А. П. Неллäс блиндажа / переводан луади Н. Демина. - Петрозаводск : Карело-Финской государственной издательства, 1940.
Гарин, Н. Тема и Жучка / кианди В. И. Александров. – Москва ; Ленинград : Лапсин литературан издательства, 1938.
Гаршин, В. Сигнуала / переводан луади Н. Иванова. - Петрозаводск : Каргосиздат, 1939.
Гауфф, В. Пиккаране Мук / венян киэлес кианди Б. Макаров. - Петрозаводск : Карельской государственной издательства, 1938.
Гиппиев, И. Хуондес / И. Гиппиев, Ф. Исаков. - Петрозаводск : Карельской государственной издательства, 1939.
Голоса : лит.-худож. сб / сост. Л. М. Юсупова. – Петрозаводск, 1994.
Голубева, А. Брихаччуйне Уржумас пäй : повести С. М. Кирован лапсус и нуорус элайгах нях / переводан луади Степанов. - Петрозаводск : Карельской государственной издательства, 1940.
Горький, М. Архиппа диэдо и Ленька. - Петрозаводск : Карельской государственной издательства, 1939.
Горький, М. Зазубрина. - Петрозаводск : Карельской государственной издательства, 1939.
Lakšjärvi
thumb|500.px|alt=Lakšjärvi|Lakšjärvi
Kaunehkirjalližus Kirjalližusluvettelo
Горький, М. Лапсет : нуреммилла и кескиигазилла лапсилла / переводан луади А. Зайцева. - Петрозаводск : Карельской государственной издательства, 1938.
Горький, М. Макар Чудра : расскуаза / переводан луади И. Федотов. - Петрозаводск : Карельской государственной издательства, 1938.
Горький, М. Январян ухексас пяйвя / переводан луади Л. Степанов. - Петрозаводск : Карельской государственной издательства, 1939.
Lakšjärvi
Lakšjärvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Jessoilan kyläkundah.
Kaunehkirjalližus Kirjalližusluvettelo
Гюго, В. Козета : нуреммилла лапсилла. - Петрозаводск : Карельской государственной издательства, 1938.
Lakšjärvi
Järven pinduala on 1,3 km². Järven pindu on 107 metrii korgiembi meren pindua. Pohjazes järveh laskeh Soudjogi, kudai tuou vetty Kivasjärves da Soudärvespäi. Lakšjärves pyvvetäh haugii, särgii, lahnua, matikkua, ahvendu da kiiškoidu.
Kaunehkirjalližus Kirjalližusluvettelo
Катаев, В. Миэ – руадаян рахвахан пойга : повести / переведи И. Федотов. – Петрозаводск : Каргосиздат, 1939.
Квитко, Л. Кирья Ворошиловалла / киäнди И. Лебедев ; М. Родионован рисункат. – Москва : Детиздат, 1938.
Lakšjärvi
L L L
Kaunehkirjalližus Kirjalližusluvettelo
Квитко, Л. Кирья Ворошиловалла / переводи Ф. Исаков. – Петрозаводск : Каргосиздатта, 1939.
Киплинг, Р. Рикки-тикки-тави / переводан луади А. Зайцева. – Петрозаводск : Каргосиздат, 1939.
Колме почин пойгаста / переводан веняляйзес киэлес луади Павлов. – Петрозаводск : Карельской Государственной издательства, 1939.
Коппалов, А. И. Zilčoi muheloittau – Петрозаводск, 2004.
Лермонтов, М. Ашик-кериб : турецкой суарна / переводан луади А. Елисеева. – Петрозаводск : Госиздат КФССР, 1940.
Мамин-Сибиряк, Д. Аленушкан суарнат / переводан луади С. Трифонов. - Петрозаводск : Карельской государственной издательства, 1939.
Мамин-Сибиряк, Д. Хармуа каглайне / переводан луади А. Елисеева. - Петрозаводск : Карело-Финской ССР:н государственной издательства, 1940.
Маяковский, В. Кена олла? / переводан луади П. Арсеньев ; рисункат А. Бреян. – Москва ; Ленинград : Лапсин литературан издательствава, 1938. Мишина, О. Ф. Городская фамилия : рассказы и стихи для детей / Ольга Мишина ; [худож. Н. Трифанова]. - Петрозаводск : Карелия, 2008. Островский, Н. Гудка : ромааниста «Рожденные бурей» отрывка / киäнди Ф. Д. Веселов. – Москва ; Ленинград : Лапсин литературан издательства, 1938.
Пушкин, А. С. Скуаска цуари Салтанаста, ханен пойяста куулуйзаста бохаттериста князь Гвидон Салтановичаста и чомаста царевнаста еучченеста. – Петрозаводск : Каргосиздат, 1938.
Пушкин, А. С. Суарна каланиэкках и калайзех нӓх. – Петрозаводск : Каргосиздат, 1940.
Räččin
pienoiskuva|Vahnu karjalaine räččin Räččin on karjalazien perindehelline pitky aluspaidu. Perindehellizeh tabah räččinät luojittih kahtes erilazes kangahas; Alizet ommellah koiskuvotus pelvaskangahas da ylizet on hoikkastu valgiedu pelvaspaltinua libo puuvillukangastu pienil kirjazil. Räččinöis on puaksuh pyöryžy piäntie, hiemuat da helma čomendettu kirjazienke. Rinduhalgivo kiinnitetäh nuorazel libo metallizil kandunybläzil.
Vol'framu
Vol'framu on metalline alguaineh, kuduan noumer Mendelejevan taulukos on 74, lyhendysmerki on W. Vol'framu on kova metallu, kuduadu on ylen jygei sulattua. Vie pahembi sulatettavu on vai ugleroudu. Oman nimen Vol'framu sai vol'framiittu-minerualas, kudai vie XVI-vuozisual oli tundiettu latinalazel Spuma lupi («hukan vuahte») libo germuanielazel Wolf Rahm («hukan sliuhkat») -nimil. Vol'framu kuului tinarudah da ei andanuh putilleh suaja tinua, sanottih, ku se syöy tinua, kui hukku syöy lammastu. Tänäpäi Amieriekas, Suures Britanies da Frantsies vol'framua sanotah tungsten-sanal  (ruočikse tung sten on “jygei kivi”). Vuvvennu 1781 tundiettu ruoččilaine hiimiekku Šeele (Carl Wilhelm Scheele) ruadajes šeliittu-minerualanke sai keldazen da jygien kiven.
Räččin
Ennevahnas läs kai karjalazet naizet da tytöt käytettih räččinöi ferezinke. Räččiniä piettih heinarren aigua ilmai ferezii, da kačottih toine toizen čomenduksii.
Kaunehkirjalližus Kirjalližusluvettelo
Пушкин, А. С. Суарна кулдайзех кукойхуох нӓх. – Петрозаводск : Каргосиздат, 1940.
Пушкин, А. С. Туху / переведи А. В. Елисеева. – Петрозаводск : Каргосиздат, 1940.
Räččin
= Lähtehet =
Kaunehkirjalližus Kirjalližusluvettelo
Пуöрäккö : [суарна]. – Петрозаводск : Каргосиздат, 1939.
Расскуазат Ленинах нӓх / переведи Н. А. Демина. – Петрозаводск : Каргосиздатта, 1940.
Рыклин, Г. Храбройх пограничникках Карацупах и хӓнен миэлевӓх Индус койрах нӓх. – Петрозаводск : Каргосиздат, 1939.
Савельев, А. Минӓ мустан. – Пряжа : Альфа, 2002.
Сана Игорян полках нӓх / переведи Вс. Королев ; статьят проф. Н. Гудзийн и проф. М. Яковлеван ; Примеч. И. Новикован. – Петрозаводск : Каргосиздатта, 1940.
Сенкевич, Г. Янко-музыканта / переводан луади А. Елисеева. – Петрозаводск : Госиздат КФССР, 1940.
Свифт, Д. Гулливер лиллипутойн луона / перескажиттых лапсиилла варойн М. Габбе, З. Задунайская ; переведи А. В. Елисеева. – Петрозаводск : Каргосиздат, 1938.
Тарасов, С. В. Oma randa = Родной край : стихи. – Тверь : Чудо, 1938.
Толстой, Л. Колме кондиеда. – Петрозаводск : Кирья, 1937.
Толстой, Л. Пиккарайзил лапсил. – Петрозаводск : Каргосиздатта, 1939.
Seelterlound
Seelterlound (germ. Saterland) on kundu Ala-Saksis. Sie paistah seelterskaks, kudai on päivännouzufriizan kielen jälgimäine eläi paginluadu.
Kaunehkirjalližus Kirjalližusluvettelo
Тургенев, И. С. Муму. – Петрозаводск : Каргосиздатта, 1939.
Уйда. Степпи / переводан луади А. Елисеева. – Петрозаводск : Госиздат КФССР, 1940.
Ульянинский, А. Озаккахат : комедия ухтесса действиясса : авукси колхознойлойлла самодеятельнойлойлла кружкилла валличенда кампаниян айгах / Карельской рахвахан творчестван коди. – Петрозаводск : Карелия-журнал, 1938.
Ушинский, К. Нелла тахтондуа / переводан луади А. Зайцева. – Петрозаводск : Карельской государственной издательства, 1938.
Фадеев, А. Метелица / переводан луади Я. А. Липаев, М. И. Филатов. – Петрозаводск : Карельской государственной издательства, 1938.
Фиш, Г. Киймас-ярвен оттамине : повести / переводан луади Ф. Чуккоев. – Петрозаводск : Карельской государственной издательства, 1940.
Фраерман, Р. Шпиона : повести / переводу венян киэлес пай. – Петрозаводск : Карельской государственной издательства, 1940.
Харрис, Джоэль. Дядя Римусан суарнат / венян киэлес переведиттих Ф. П. Артемьев, И. И. Фокин. – Петрозаводск : Карельской государственной издательства, 1939.
Чехов, А. П. Брихачут / переводан луади А. Зайцева. – Петрозаводск : Карельской государственной издательства, 1938.
Чехов, А. П. Ванька / венян киэлестä киäди В. Никитин. – Петрозаводск : Кирья, 1937.