cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Harmai kondii
Kuvavus
Pyzyy ižäkondii yksinäh, emäkondii – kondienpoigazienkel. Kondiet eletäh yhtes kohtas; heijän kohtu voibi olla 73-414 km. Ižäkondien kohtu on suurembi emäkondien kohtua seiččemen kerran. Kohtan rajah kondiet pannah duuhun tiähtit da kyndžites puuloil. Toiči menöu aigu matkustukseh syöndu eččimäh.
Kudualoil vuozil on vähä marjua tagavožen kondiet kävelläh kagrupellole. Net sežo syvväh böbököi (kudžoi, liipoi), čuöttölöi, čičeliuškoi, šlöpölöi, hiirii, kalua.
Musturačoi
Musturačoi (Turdus merula) on raččoloin heimoh kuului lindu.
M M
Harmai kondii
Kuvavus
Vuvven aijät hyvin nävytäh kondien elaijas. Talvekse kondii azuu razvuvarat nahkanalle (enne 180 kg.) da sygyzyl viruttuakseh muate pezäh. Pezä on kuivas kohtas haudois kondožikoin libo kondoin alle. Toiči kondiet kaivatah pezä muah libo mennäh loukkoloih libo ragoloih kal’iväs. Eri kohtis talvimagavus voibi olla 75-195 päiviä. Kondii on pezäs keskimiärin 5-6 kuudu. Enämbi kaikki eletah pezäs emäkondiet kondienpoigažinke, vähembi kaikkie – vahnat ižakondiet.
Lämmis kohtis, kus talvel on vähä lundu, kondiet ei viertä muate pezäh. Kuni kondii on pezäs kaiken talven, se kaimuau enne 80kg razvua.
H H
Asmera
Asmera on Eritrein suurin da piälinnu. Sen korgevus on 2438 metrii meren pinnan piäl. Asmeras ollah lämmät päivät da vilut yöt sego yöhallat.
A A
Alžir
250px|right|thumb|Alžir
Alžir (Alžiran Rahvahan Demokrattine Tazavaldu) on valdivo Pohjazes Afriekas Välimeren basseinan päivänlaskupuoles, suurin Afriekan valdivo. Alžiran päivänlaskupuoles on Marokko, lounazes — Mavritanii da Mali, liidehes — Nigeru, päivännouzupuoles — Livii da Tunisu. Alžiran suurin oza on Sahara-hiekkumual. Piälinnu on Alžiran linnu. Muan pinduala on 2 381 740 km². Sie eläy (vuvven 2014 tiedoloin mugah) 38 813 722 hengie.
A A
Läčäkköhukankorendo
Läčäkköhukankorendo (Libellula depressa) on hukankorendoloin suguh kuului korendo.
Kategourii:Korendot
Päl'mä (kylä)
Päl'mä on vahnuaigaine kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Puudogan piirin Päl'män kyläkundah. Kylä on histourien mustomerki.
Päl'mä on sijoitannuhes samannimizen joven rannal, lähäl on Puudogu - Karhumägi -avtodorogu.
Kyläs on arhitektuuran mustomerki - Pyhän Il'l'an puuhine časounu, kudai on nostettu XVIII-vuozisual.
Vie yksi mustomerki on vuvvennu 1979 nostettu Potašovan taloi. Päl'mäspäi se oli vietty Kižin suarele.
Rahvahan lugumiäry
P P Kategourii: Puudogan piiri
Jevroviidenii
Jevroviidenii on pajokilbu. Sih yhtytäh muat, kuduat kuulutah Jevruopan tele- da ruadivoliittoh.
Jogahine mua työndäy kilbah oman pakičuksen. Jogahizes muaspäi yhtyö kilbah suau libo yksinpajattai libo pajojoukko. Pajon piduhus on kolme minuuttua. Ezityksen aigua laval ei sua olla enämbi kuuttu hengie. Kaikkien ezityksien loppiettuu algavuu arvostelukunnan da telekaččojien iänestys. Sen aigah vallitah pajokilvan voittai. Iänestykseh yhtytäh muat, kuduat piästih finualah da puolifinualah.
Vladimir Lukin
Vladimir Lukin on anuksen karjalaine, karjalan kielen da karjalazen rahvahan puolistai, Anuksen karjalažet -yhtistyksen piälikkö. Vladimir Lukin jo monien vuozien aigah kuuluu Karjalazien vallittuloin nevvostoh da Karjalan piämiehen tyves toimijah Karjalazien, vepsäläzien da suomelazien nevvostoh.
Ruado
Vladimir Vasiljevič hätken aigua ruadoi opastajannu, sit vie hätkembän Anuksen piirin administratsies. Oli opastusozaston piälikönny, hoidi sotsiualukyzymyksii, oli administratsien varapiälikönny.
Juuret
Vladimir Lukin on umbikarjalaine, rodinuhes Anuksen piirin Žilčoin hierus. Hänen tuattah oli Žilčoispäi, muamo – Yllözespäi. Perehes aiven paistih kahtel kielel: karjalakse da ven’akse, maltettih sežo suomen kieldy. Tuatto, Vasilii Lukin, ijän kaiken ruadoi šouferinnu, muamo, Anna Lukina, opastajannu, kul’tuurutaloin emändänny, sit ruadoi bol’ničas kantsel’aries.
Yhteiskunnalline ruado
Vuvvennu 2007 oli perustettu Anuksen karjalažet -yhtistys, Vladimir Vasiljevič on sen alalline piälikkö. Yhtistyksen piäruadoloi on karjalan kielen da karjalazen kul’tuuran kehittämine. Yhtistys ruadau suurdu ruaduo piiris da Vladimir Lukin on sen joga ruavos.
Suurimat tunnustukset
Vladimir Lukinan ruado on korgiesti arvostettu tazavallan tazol. Mies rodih Karjalas mennyt 2013 vuvven laureatakse.
L
Ruskeikagluračoi
Ruskeikagluračoi (Turdus ruficollis) on raččoloin heimoh kuului lindu.
R R
Saamelazien kielet
pienoiskuva|Saamelazien kielet kartal:1. suvisaami 2. uumajansaami 3. piitimensaami 4. pohjassaami 5. koltansaami 6. inarinsaami 7. kiltinänsaami 8. turjansaami|314x314px Saamelazien kielet ollah uralilaine, suomelas-ugrilaine kielijoukko. Niilöi paistah Norviegies, Ruočis, Suomes da Ven'al, enimyölleh Norviegies. Niilöi malttau paistah piäliči 20 000-30 000 inehmisty. Läs kai pagizijat ollah saamelazii.
Saamelazii kielii on kaikkiedah yksitostu, ga elävii kielii on yheksä. Kai kielet ollah varavonalazii, ga niilöi elvytetäh.
Eri kielet
Kielet jaetah ielleh päivännouzu- da päivänlaskusaamelazih kielih. Kielten nimet kirjutettu suomenkielen sanoin mugah.
Suomes
Suomes niilöi kielii malttau paista 1 778 inehmisty (2008).
Lähteet
Kategourii:Suomelas-ugrilazet kielet
Gitega
Gitega on Burundin piälinnu, samannimizen muakunnan haldivolline keskus. Linnas ollah arhijeparhii sego lendoazemu.
Vuonnu 2007 Burundin prezidentu Pjer Nkurunziza ilmoitti, gu tulielaigua Gitega rodih muan piälinnakse. 24. päivänny talvikuudu vuonnu 2018 häi sanoi, gu parluamentan hyväksymizen jälles piälinnu siirretäh Gitegah. 16- päivänny pakkaskuudu vuonnu 2019 parluamentan mollembis paluatois hyväksyttih tämän piätöksen.
Linnan keskusozan korgevus on 1658 metrii meren pinnan piäl.
Gitegas on Burundin kanzalline muzei.
G G
Magrii (stansii)
Magrii on raududorogustansii, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kemin piirin Papinsuaren kyläkundah. Raududorogustansii on 824. kilometril Okt’abr’skoin raududorogan Belomorsku – Čupa – peregonal.
Rahvahan lugumiäry
M M Kategourii:Kemin piiri
26. elokuudu
Ken kuoli sinä piän
E
Vladimir Putin
P
Seesjärvi
Seesjärvi (Сегозеро) on Karjalan tazavallan Karhumäin da Segežan piirilöin järvi. Se kuuluu Vienanmeren alah.
Järven pinduala on 815 km², piduhus – 48,7 km, levevys – 35 km, randuviivan piduhus – 410 km. Sen keskisyvys on 29 m, syvin kohtu on 103 m.
Järves on enämbi 70 suardu. Se jiädyy tavan mugah talvikuus, avavuu oraskuus.
Järvespäi ottau allun Segeža-jogi, kudai virduau Uikujärveh.
Rannat ollah enimyölleh korgieloi da kivizii. Läs kaikkiel on havumeččii.
Ruskeikylgiračoi
Ruskeikylgiračoi (Turdus iliacus) on raččoloin heimoh kuului lindu.
Seesjärvi
Seesjärves on 17 kalalajii: lohi, nieries, riäpöi, siigu, harjus, haugi, särgi, säyny, lahnu, matikku, ahven, kiiškoi, kivihöttikala dmi.
Ruskeikylgiračoi
R R
Seesjärvi
Vuozinnu 1952-1954 kalaspetsialistat tuodih Seesjärveh Luadogan kuor’oin da Oniegan kuhan kuduu.
Järvel ruadau torpankazvatuslaitos ”Segozerskoje”.
Järven rannikko on Seesjärven (Paadenen) etnilline aloveh.
Darja Karpova
Darja Karpova (1914-2003) on kuulužu karjalaine artistu, kudai monien vuozien aigah ruadoi Karjalan Kanzallizes teatras. Darja Karpova on Ven’an rahvahalline artistu, Petroskoin kunnivoittu eläi, Nevvostoliiton Korgeviman nevvoston deputuattu, Ven’an teatruyhtistyksen Karjalan ozaston enzimäine piälikkö.
Eloksentaival
Darja Karpova rodiihes 19. kevätkuudu vuvvennu 1914 Anuksen gubernien Petrovskoin ujezdan (nygöine Suojärven piiri) Sovdozero-kyläs karjalazien muanruadajien perehes. Opastui seiččie vuottu školas Puadanel. Viizitostuvuodizennu piäzi opastumah artistakse Piiterin teatruteknikuman Karjalan teatrustuudiele. Hänen artistutaijon opastajannu oli Leningruadan Suuren druamuteatran piäohjuaju Konstantin Tverskoi.
Darja Kuzminična tuli Karjalan Kanzallizeh teatrah ruadoh vuvvennu 1932 da ruadoi teatras läs 60 vuottu. Täh aigah Darja Karpoval puutui ozuttua enämbi sadua roulii eri spektaklilois: karjalan, suomen da ven’an kielel. Häi ozutti L’ubov’ Jarovoidu samannimizes spektaklis (1935), Ainikkii Kullervo-spektaklis (1935) da äijy tostu roulii. Darja Karpova ezityi myös kinolois epizouduroulilois (Sampo- da Vuvven 1953 vilu kezä – fil’mois).
Darja Karpova siirdyi tuonilmazih 1. pakkaskuudu vuvvennu 2003. Syvyskuus vuvvennu 2005 hänen kalmal azetettih hänen mustopačas. Paččahan luadimizes avvutettih Petroskoin linnan halličus da Kanzallizen teatran artistat.
Irina Šumskaja, Kanzallizen teatran johtai:
"– Pidäy sanuo: Darja Karpova on eräs Kanzallizen teatran alguhpanijois. Viizitostuvuodizennu tytönny häi lähti opastumah Piiterih artistakse, tämän jälles sit kai hänen elos oli sivottu teatranke. Kanzallizes teatras häi ruadoi ijän kaiken. Ylen hyvin mustan händy teatran spektaklilois. Häi maltoi olla eriluaduine, hänele kai roulit oldih vägii myöte. Maltoigo ozuttua tragiizi da liirizii, maltoigo satiirizii rouliloi. Oli ylen nerokas. Omis roulilois häi oli luonnolline, uskottavu da tovelline. Kaččomattah sih, ku häi oli ylen tundiettu da kunnivoittu, häi nikonzu sendäh ei suurendelluhes, eigo hyväkse mennyh. Oli ylen demokratičnoi, händy puaksuh sai nähtä lavan tagua nieglomas. Yhtelläh hänen avtoritiettu ristikanzannu da artistannu ainos oli ebäilemätöi. Tänäpäi nägyy: moizii rahvahii kui Darja Karpova on vähä."
Vieno Kettunen, Kanzallizen teatran artistu:
"– Myö emmo duumainnuh nigo roindupäivii, nigo vuozipäivii, aiven vai ruavoimmo. Sanozin muga: joga ruadokohtas on ristikanzua, kudamat vietäh da on tostugi, ket vaiku ajetah. Darja Karpova oli enzimäzii, niilöi – ken vedi, vedi edehpäi, sanua vastah sanomattah, väčkämättäh. Häi ainos oli kiini ruavos. Ku ei olluh laval libo harjoitelluh rouliloi, ga ruadoi yhteiskunnallistu ruaduo. Kävyi paginale johtajienke, kävyi puolovehen kerähmölöih, niilöishäi tolkuittih teatran ruaduo da repertuarua. Ruadajes häi nikonzu ei pidänyh iččie parembannu, nikonzu ei opastannuh, häi joga toizenke oli kui partn’ouru. Häi ainos zobotti da huolehti teatrua, ainos sanoi: vaiku teatru ruadas."
Jelena Kornilova, Kanzallizen teatran artistu:
"– Pidäy mustua, ku Darja Karpova paiči omua varzinastu ruaduo vie luadi suurdu yhteiskunnallistu ruaduo, otti iččeh hardieloile sen da pani sih äijän vägie. Häi nikonzu ei väheksinnyh nuorien neruo da ruaduo, andoi da avai heile dorogan. Myö hänes da kaikis sillozis Kanzallizen teatran artistois olemmo ainos opastunnuh. Meih niškoi hyö oldih oman ruavon da dielon parahat maltajat. Olemmo ylbiet ku saimmo olla heijän kel samal laval."
Pekka Mikšijev, Kanzallizen teatran artistu:
"– Myö konzu nuoret brihat opastundan jälles tulimmo teatrah ruadoh, ga meile ruadua moizien artistoinke yhtes kui Darja Karpova, Toivo Lankinen, Liza Tomberg oli suuri kunnivo. Myö emmo tulluh ruadamah, myö tulimmo opastumah – opastumah heis. Voin sanuo: suomen kieleh minä opastuin juuri teatras, nämmis maltajis ristikanzois. Mustan, kui myö ajelimmo Eestih ozuttamah Diikoi kapituanu -ozutustu. Elimmö hotellis rinnakkai Darja Karpovanke da Toivo Lankizenke (Darjan ukkoh, Kanzallizen teatran artistu). Ylen äijän pagizimmo heijänke elokses, teatruruavos, ga heis nikonzu ei olluh opastettavua värii iänes. Meih niškoi, hyö ainos ollah yhtes, heidy ei sua eroittua da hyö ainos roitah meijän syväimis."
Kanzoinjärvi
Kanzoinjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Kotkatjärven kyläkundah.
Järven pinduala on 0,7 km². Järven pindu on 85,7 metrii korgiembi meren pindua.
Luodehes järvespäi lähtöy Kanzoinjogi, kudai laskeh Kotkatjärveh, siepäi Villalanjärven kauti vezi piäzöy Anusjogeh.
K K K
Sorola
Sorola on pos’olku Karjalan tazavallas Lahdenpohjan piiris Miinalan kyläkunnas.
Se sijaiččou lahten rannal Luadogan luodehozas.
Rahvahan lugumiäry
S S Kategourii:Lahdenpohjan piiri
Segeža (jogi)
Segeža on Ven’an jogi, kudai virduau Karjalan tazavallan Segežan piiris.
Joven piduhus on 59 km, jovenalan pinduala on 9140 km². Se ottau allun Seesjärvespäi, laskeh Uikujärveh lähäl Segežan linnua. Alavirras kulgietah laivat.
S S S
Llyn Llanwddyn
Llyn Llanwddyn libo Llyn Efyrnwy on tegojärvi Kymrinmuas Pohjas-Powysas.
Kategourii:Kymrinmuan järvet
Čuppu
Čuppu on kylä Karjalan tazavallas Kondupohjan piiris Jänišpuolen kyläkunnas.
Se sijaiččou Suunan joven rannal.
Hobbit, libo Sinne da järilleh
pienoiskuva|Enzimäzen amierikkalazen painamizen kanzi
Hobbit, libo Sinne da järilleh (angl. The Hobbit, or There and Back Again ) - anglien kirjuttajan Džon R.R. Tolkinan pitky kerdomus
Amerikanhuabalo
thumb|300.px|alt=Amerikanhuabalo|Amerikanhuabalo Amerikanhuabalo (Anas americana) on sorzien heimoh kuului lindu.
Matkači
Matkači on Karjalan tazavallan Oniegan rannikon piirin Šuojun kyläkunnan kylä. Se kuuluu Šuojun kyläh.
Kylä on sijoitannuhes Surguban järven suvirannal. Nellän kilometrin piäs on Kola-nimine avtodorogu.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Oniegan rannikon piiri
Amerikanhuabalo
Kogo da nägö
Piduhus: 42-59 cm Siibien agjuväli:76-91 cm Paino: 510-1330 g
Saarijärvi (järvi, Tolvajoven jovenala)
Saarijärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel.
Amerikanhuabalo
Kogo da nägö
A A
Saarijärvi (järvi, Tolvajoven jovenala)
Järven pinduala on 1,7 km². Järven pindu on 174 metrii korgiembi meren pindua.
Čuppu
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Kondupohjan piiri
Vodin kieli
Vodin kieli on uralilazen kieliperehen suomelas-ugrilazeh kielijoukkuoh kuului baltiekku-suomelaine kieli. Vodikse pagizou 6-10 muamonkielenny da kaikkineh nečilleh 60 hengie
Aiheestu muijal
Virtual votic
Kategourii:Suomelas-ugrilazet kielet
Kirjoiračoi
Kirjoiračoi (Zoothera aurea) on raččoloin heimoh kuului lindu.
K K
N'Džamena
Ndžamena (enne vuottu 1973 Fort-Lami) on Čadan piälinnu.
Fransien valloittajat perustettih linnan vuonnu 1900, se sai Fort-Lami –nimen (fransielazen Fransua Lami mustokse). Vuvves 1904 algajen linnu kuului fransielazeh Ubangi-Šari -kolounieh. Vuonnu 1960 se rodih iččenäzen Čadan Tazavallan piälinnakse. Nygyaigaine nimi käytetäh vuvves 1973 algajen. Linnu on muan lounasozas, Šari –joven oigiel rannal, kuduan korgevus on 299 metrii meren pinnan piäl.
N N
Varpajärvi (Porajärven kyläkundu, Koitajogi)
Varpajärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Porajärven kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 1 km², vezibasseinan ala on 294 km². Järven pindu on 156,2 metrii korgiembi meren pindua.
Järves läbi virduau nimetöi jogi, kudai tulou Roukenjärven puolespäi. Nimetöi jogi laskeh Koitajogeh.
V V V V
Nukkul
thumb|300px|alt=Nukkul|Nukkul Nukkul  on monivuodine libo kaksivuodine heinykazvi, kudai kuuluu Jasnotkovien  pereheh. Erähät nukkulan lajit ollah kallehet rohtukazvit.
Ulgonägö
Kazvanuon kazvin piduhus on 30-200 sentii. Sen juuri on oigei. Kaikil nukkulan lajiloil on oigei ”nelliseinäine” varzi, toiči se on varbakas. Lehtet kazvetah lehten varres. Alahazet lehtet ollah ylähäzii suurembat, voijah olla 15 sentii pitkät. Kukkazet ollah pienet.
Kazvandu
Nukkulua kazvau Jevroupas, Keski-Aazies, Lähäzes Päivännouzus, Siberis. Kazvandupaikoinnu ollah jogiloin rannat, niityt, ahot, tyhjät muakohtat, murdopaikat kodiloin rinnal da raudutiepengeret, jyrkändehet da vahnat hiekanotandupaikat. Nukkul suvaiččou savi-hiekkastu da azoutan rikastu muadu.
Jevroupas enimälleh kazvau Syväinnukkulua, kudai tuodih sinne Aaziespäi da juurutettih jälgimäzen tuhanden aigua, ammuzis aijoishäi tiettih sen rohtuominažuzii. Kazvii piädykauti kazvatettih kodiloilluo. Keskiaijan vuozil joga manasteris da yliopistos oldih omat nukkulan istutekset.
Kukindu
Nukkul kukkiu kaiken kezän aigua.
Rohtukazvi
Kaksi nukkulan lajii – Syväinnukkul (lat. Leonurus cardiaca) da Karvunukkul – ollah rohtukazvit. Kazvii kerätäh kukindan allus. Kerätes leikatah varren yläpuolet, 30-40 sentii pitkät. Ei pie leikata vaiku enämbiä 5 millimetrii järevyzii varziloi. Kuivattuu nukkulua voibi pidiä ruokos kolmen vuvven aigua. Nukkul on hyvä rauhoitusaineh da sidä käytetäh syväimen da suonien taudiloih.
N
26. heinykuudu
26. heinykuudu - 207. vuvven päivy (208. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 158 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
H
Vodla
Vodla on Karjalan tazavallan Puudogan piirin Kubovon kyläkunnan pos’olku.
Se sijoiččou Vodlajoven rannal, 75 kilometrin piäs Puudogaspäi koillizeh.
Pos’olkas ruadau keskiškola da školan kodialovehmuzei, lapsienpäivykodi, kluubu, ambulatourii.
Rahvahan lugumiäry
V V
1775
Ken kuoli sinä vuon
1775
Amerikantavi
thumb|300.px|alt=Amerikantavi|Amerikantavi Amerikantavi (Anas carolinensis) on sorzien heimoh kuului lindu.
A A
29. tuhukuudu
29. tuhukuudu on 60. vuvven päivy grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 306 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
29. tuhukuudu
Karnižjärvi
Järven pinduala on 2,4 km², vezibasseinan ala on 18 km². Järven pindu on 88,8 metrii korgiembi meren pindua.
Päivännouzus järvespäi lähtöy Karnižjogi, kudai laskeh Pitkähjärveh.
Juablokku
260px|pienoiskuva|oikea|Ruskei juablokku
Suuri Kuohajärvi
Suuri Kuohajärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 5,6 km², vezibasseinan ala on 18,4 km². Järven pindu on 174 metrii korgiembi meren pindua.
Juablokku
Juablokku on tervehelline syömine. Kypsänny sit on B1-, B2-, B6-, C- da E-vitamiinua sego, sanommo, kalsiumua, magnesiumua, kaliumua, pektiinua, ravindokuiduloi da flavonoidoi.
Juablokan mužavundua voi estiä limonan mehul.
Suuri Kuohajärvi
S S S S
Juablokku
J J
Segežan piirin linnoin da kylien luvettelo
Kategourii:Karjalan linnoin da kylien luvettelot piirien mugah Kategourii:Segežan piiri
Valgeipiirrättäi
Valgeipiirrättäi (Apus pallidus) on piirrättäjien heimoh kuului lindu. Se on tavattu Suomes kolme kerdua – vuozil 2004, 2014 da 2018.
Sikopohja
Sikopohja on pos’olku Karjalan tazavallas Lahdenpohjan piiris Miinalan kyläkunnas.
Se sijaiččou Sikopohjanlahten (järvi) liidehrannal.
Rahvahan lugumiäry
S S Kategourii:Lahdenpohjan piiri
1789
Ken kuoli sinä vuon
1789
Čujala
Čujala on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Puudogan piirin Kuganavolokan kyläkundah.
Kylä on histourien mustomerki. Se on sijoitannuhes Vodlajärven liidehrannal. Kyläs on puolekse lahonnuh Pyhän Miikulan časounu, kudai on nostettu lähes vuottu 1775.
Rahvahan lugumiäry
Vuvvennu 1905 kyläs eli 93 hengie.
Č Č Kategourii: Puudogan piiri
Voikala
Voikala on meres eläi ahvenkaloih kuului kalaluadu.
Teemas muijal
Kategourii:Voikalat Kategourii:Suomen kalat
Al'pupiirrättäi
Al'pupiirrättäi (Apus melba) on piirrättäjien heimoh kuului lindu.
A A
Jazz
pienoiskuva|Jas Messengers01 Jazz on muuzikan laji, kudai on roinnuhes Pohjas-Amerikas, sih kuulu äijy eriluadustu stiil'ua. Enimile niilöis on tyypilline šingotettu ritmu da improviziiruičendan tärgevyöt. Sen ližäkse puhundusoitin on tärgei jazz-muuzikan oza.
Kategourii:Muuzikku
Amerikanjiäkuikku
thumb|300px|alt=Amerikanjiäkuikku|Amerikanjiäkuikku Amerikanjiäkuikku libo amerikanjiäguikku on kuikkien heimoh kuului lindu. Se on Kanuadan kanzallislindu.
Pezindy
Amerikanjiäkuikku muniu kaksi jäiččiä. Uročču da emäččy havvotah jäiččii yhtes 24-29 päiviä. Poigazet opastutah lendämäh 70-77 päivän ijäs.
Aloveh
Amerikanjiäkuikku peziy Pohjas-Amerikan pohjasvuittilois, a talvehtiu sežo Päivänlasku-Europas. Suomes se on harvinaine gost'u.
Lähtiet
A A
Markukagluračoi
Markukagluračoi (Turdus torquatus) on raččoloin heimoh kuului lindu.
M M
Juankoski
Juankoski oli Suomen linnu, kudai sijaiččou Pohjas-Savos. Juankosken susiedat olih Juuka, Kaavi, Kuopio, Rautavaara da Tuusniemi. Se yhtistettih vuvven 2017 allus Kuopion linnah.
Kategourii:Suomi
Matfeinselgy
Matfeinselgy on Karjalan tazavallan Oniegan rannikon piirin kylä, kudai kuuluu Šoltarven vepsäläzeh kyläkundah da histourien mustomerkilöin joukkoh.
Kylä on sijoitannuhes Oniegan järven lounasrannikol. Matfeinselgy on perindölline vepsäläine kylä, kus voibi tiijustua, kui vepsäläzet elettih Oniegan rannikol.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Oniegan rannikon piiri
Keddärvi
Keddärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Videlen kyläkundah.
Järven pinduala on 0,7 km². Järven pindu on 38 metrii korgiembi meren pindua.
Järves läbi matkuau oja, kudai laskeh Videlenjogeh.
K K K
26. kezäkuudu
26. kezäkuudu - 177. vuvven päivy (178. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 188 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
K
Augustus
thumb|300.px|alt=Octavianus Augustus|Octavianus Augustus Octavianus Augustus (23. syvyskuudu 63 enne meijän aijanluguu – 19. elokuudu 14 meijän aijanluguu) on muinas-riimalaine poliitiekku, Riiman imperien alguhpanii, 13 kerdua oli konsulan virras, algajen 12 vuvves enne meijän aijanluguu oli suuri pontifiekku, algajen 23 vuvves enne meijän aijanluguu hänel oli tribuunan täyzivaldažuzii, vuvvennu 2 enne meijän aijanluguu sai ižänmuan ižä (pater patriae) -kunnivonimen.
Voikalat
Voikalat (Pholidae) on ahvenkaloin lahkoh kuului kalaheimo.
Augustus
Augustus oli roinnuhes ei kuulužah elokkahah pereheh, oli Caesarin omahine. Vuvvennu 44 enne meijän aijanluguu perindökirjazes Caesar otti händy poijakse da Augustus rodih Riiman tazavallan poliitiekan keskikohtas. Händy kannatettih äijät Caesarinke yhty mieldy olijat. Vuvvennu 43 enne meijän aijanluguu yhtes Mark Antounienke da Mark Lepidanke Augustus perusti toizen triumviratan – kolmikkoliiton – vastustastajii vastah. Marko Bruton da Sekst Pompein voitettuu kolmikko rubei jagamah valdua, se jagamine loppih Antounien da Augustusan välizeh voinah.
Vuozinnu 27-23 enne meijän aijanluguu Augustus otti iččeh käzih monii tavallizii da ylimiäräzii virgoi, min hyvyös sai haldivoija Riiman valdivos avvonastu monarhiedu perustamattah. Uuttu valdivonvallan rakendehtu kohtah käytettih terminiä ”printsipat”, Augustus oli silloi enzimäine imperuattoru tämän sanan nygözes merkičykses. Vallas olles Augustus suurendi Riiman valdivon rajoi, sih ruvettih kuulumah suuret Reinan da Dunain, Ispuanien da Jegiptan, Iudein da Galatien alovehet. Tämä sai ruadua talovuon kehityksen, provintsieloin eloittamizen da vojennoin reforman hyvyös. Augustusan haldivoičendan aigah väheni senuatan vaikutus riimalazeh poliitiekkah, rodih da kazvoi imperuattoran kul’tu. Jälgimäzeh kuului erähän kuun avgustakse muutandu. Imperuattoral ei olluh poigua, sendäh vallas olles häi kačoi da šeikuičči monii hänen ruaduo jatkajii. Jälgimäi azetui omah poijindamah Tiberieh da Augustusan sugu oli vallas Riiman imperies vuodessah 68.
A A
Magdalena Forsberg
Magdalena Forsberg (25. heinykuudu 1967, neissugunimi Wallin) on kuulužu ruoččilaine hiihtoambui da hiihtäi. Forsberg kuuzi kerdua oli Muailman hiihtoammundan kilvoin voittajannu. Naizis häi on ainavo muailmas, ken kuuzi kerdua sai Muailman sportumal’l’an hiihtoammundas, ližäkse häi on 17 pienen muailman sportumal’l’an omistai eri hiihtoammundan lajilois. Forsberg on Olimpiiskoloin kižoin bronzumedalin suannuh. Jälles kauttu 2001-2002 loppi sportukarjieran, silloi händy ei voidu ennittiä toizet – Forsberg Muailman sportumal’l’an ližäkse sai vie kai nelli piendy sportumal’l’ua.
Hiihtändy
Forsberg rubei hiihtämäh vie lapsusaigua, spetsialistoin mugah hänes pidi kazvua nerokas hiihtäi. Nenga vuvvennu 1986 häi sai bronzumedalin nuorižon muailman hiihtokilvois (kilbujuoksus), sit vuvvennu 1987 sai bronzumedalin iččenäzes hiihtändäs.
Vuozinnu 1988-1994 kuului Ruočin hiihtäjien joukkoveheh. Yhtelläh aiguzennu hiihtändy ei lykystynnyh: Magdalena ei ozutannuh erinomazii tuloksii. Enämbi migu 30 hiihtokilbah Muailman sportumal’l’an suamizekse yhtyttyy häi vaiku kerran piäzi toizele sijale, a enzimäzien kymmenien joukos oli vaiku kuuzi kerdua. Hänen parahannu tuloksennu Muailman hiihtokilvois oldih Lahten kilvat (1989), kus häi piäzi kymmenendele sijale. Vuvven 1992 Olimpiiskolois talvikižois Albertvilles piäzi 26. da 34. sijale. Lillehammeran Olimpiuadah häi ei voinnuh lähtie ahillannivelen satatuksen periä. Vuvven 1987 muailman hiihtokilvois Forsberg piäzi kolmandele sijale Ruočin joukkovehenke kilbujuoksus.
Hiihtoammundu
Jälles Olimpiiskoloi kižoi Allbertvilles, kus Magdalena ei suannuh nimidä, huavai lähtie hiihtoammundan ”leibih”, kui iče sanoi šuutkua ruadi. Häi rubei harjaittamah Sundsvall-kluubas samannimizes linnas. Jällespäi tädä kluubua ezittäjes Forsberg moni kerdua rodih Ruočin kilvoin voittajakse. Enzimäzen kerran häi otti vintouhkan kädeh vuvvennu 1993, silloi hänel oli 27 vuottu, da jo kavven 1994-1995 aigua kuului Ruočin joukkoveheh.
Librevil’
Librevil’ on Gabonan piälinnu. Se on Gabon-joven pohjazel rannal. Linnas eläy 703 939 hengie (2013).
Piirrättäjät
Piirrättäjät (Apodidae) ollah linduheimo. Ainavo Karjalas libo Suomes pezoittui heimon lindu on meččypiäčköi. Erähiči Suomeh ollah yöksytty sežo piihändypiirrättäi, al'pupiirrättäi, valgeipiirrättäi da hiädöpiirrättäi.
Librevil’
Afrikkalazet perustettih Librevil’an vuonnu 1849. Linnu on muan tärgevin transportukohtu, sie ollah suuri kanzoinväline meriportu da lendoazemu. Librevil’as ruatah syömis-, tekstiili-, meččyruadolaitokset, yliopisto.
Piirrättäjät
Karjalankieline nimi
Heimon täs artikkelis käytetty nimi on kiännetty karjalan kieleh suomenkielizes nimespäi kiitäjät. Karjalan kielen sanakirjas sana piirrättiä kiännetäh suomekse 'kiitää, rientää, kiirehtää, viilettää'. Eestikse heimon nimi on piiritajalased.
Librevil’
L L
1772
Ken kuoli sinä vuon
1772
Piirrättäjät
Lähtiet
P
Magdalena Forsberg
Hiihtoammundu
Kavvet 1994-1995 da 1995-1996
Enzi kerdua Forsberg yhtyi hiihtoambujien kilboih Muailman sportumal’l’an suamizekse talvikuul 1994. Se oli kilvoin enzimäine etuappu Avstrien Bad Gastein -linnas. Silloi häi piäzi 13. sijale iččenäzes hiihtoammundas da 17. sijale sprintas. Ga jo nelländel etuapal Germuanien Ruhpoldingas häi oli kukkutseremounies jälles iččenästy hiihtoammundua – häi piäzi seiččemendele sijale da sai kuldumedalin sprintas. Kavven loppussah Forsberg ni yhty kerdua ei nossuh poudiumale, yhtelläh kukkutseremounieh yhtyi alalleh, kerran odva ei suannuh medalii, jäi nelländele sijale.
Eigo ni enzimäzen, nigo toizen kavven suavutuksien jälles suannuh duumaija, ku jo tulies kavves algavuu Magdalena Forsbergan aigukauzi da se ozuttau erinomazii tuloksii da ei sit sportas, kudamas algavui.
Jälles sportua
Karjieran loppiettuu Magdalena Forsberg ei lähtenyh sportaspäi kogonah. Häi on kommentuatorannu Germuanien ARD-kanualal. Ližäkse hänel on oma ozutus Ruočin TV:s, kus häi sanelou matkustamizis da sportas. Häi äijän matkustelou.
F F
Debrecen
Muantiedo da transportu
Debrecen sijaiččou Al’föl’d-histouriellizel alovehel 220 km Budapeštas päivännouzuhpäi. Läs 30 km Ruminiessah päivännouzuhpäi. Debrecen kauti menöy raududorogu Čop-Debrecen-Sol’nok-Budapešt. Pojezdumatku Debrecenis piälinnah kestäy läs 3 čuassuu. Debrecenan vieres on kanzoinväline lendoazemu. Debrecenas kävytäh avtobusat, trolleibusat da tramvait.
Histourii
Linnu perusti monis rinnalolijois kylis. Enzikerdua Debrecen oli muanittu vuonnu 1235. Nimityksen etimolougiedu ei tietä tarkah, ga erähän versien mugah se tuli slavilazes sanas, kudai tarkoittau ”hyvä muaperä”. Vuonnu 1361 tsuari Lajoš I andoi Debrecenale vällän linnan stuasan. XV-XVI-vuozisual Debrecenas tuli tärgei laukkukeskus, linnas piettih erilazii jarmankoi. Vuvven 1693 algajen Debrecen kogo Vengrienke kuului Gabsburgoin imperieh. Vengrien vallankumovuksen (1848-1849) jälles vuonnu 1849 Vengrii sai iččenäžyön da faktas Debrecen rodih muan piälinnakse. Vuonnu 1857 rodih ruadodorogu Debrecenan da Budapeštan välis. Vuonnu 1884 Debrecenas algoi kävvä Vengries enzimäine tramvai. Enzimäzen muailman voinan jälles Ruminii sai monet vengrieläzet päivännouzualovehet. Sendäh Debrecen rodih rajan rinnalolijakse linnakse. Toizen muailman voinan aigua Debrecen oli hyvin hävitetty. Linnua suadih endizeh kundoh 1960-vuozissah.
Opastumine
Debrecenan yliopisto on yksi Vengrien kuulužimis opastuslaitoksis. Yliopisto oli perustettu vuonnu 1538 Kalvinistoin koulledžannu. Sih kuluu 11 tiedokundua da 2 koulledžua. Debrecenan yliopistos opastuu läs 30 000 opastujua.
Korbiračoi
Korbiračoi (Catharus ustulatus) on raččoloin heimoh kuului lindu.
Afon Tefeidiad
Kategourii:Kymrinmuan jovet Kategourii:Anglien jovet
Korbiračoi
Karjalankieline nimi
Karjalan kielen paginluadulois käytetäh nimie korbiračoi perindöllizesti Turdus pilaris -luavun linduh näh, kudai tundietah sežo nimel kräkäččy. Suomengi kielen paginluadulois korpirastas on perindöllizesti tarkoitannuh Turdus pilaris libo Turdus philomelos -luavun račoidu, ga nygöi sil tarkoitetah suomen yleiskieles Catharus ustulatus -luavun linduu. Sendäh karjalangi yleiskieles voidas käyttiä nimie korbiračoi täh luaduh näh, ga nimie kräkäččy sit Turdus pilaris -luaduh näh.
Lähtiet
K K
Afon Rhymni
Afon Rhymni on jogi Kymrinmuas.
Kategourii:Kymrinmuan jovet
Jovensuu
Jovensuu on linnu Suomen Pohjas-Karjalas. Linnas eläy läs 75 000 hengie. Jovensuun nuaburit ollah Ilomanči, Kontiolahti, Lieksa, Riäkkylä ja Tohmajärvi. Linna joven suuh rodihes v 1848, aivembah linnua Pielisjoven iäreh jo rištikanzua azettavui. 1500-luvul Valamo monasterin azukkahat venehel jogie myö souvettih Luadogalpäi da pravoslavien tsašouna da monasteri nossettih Kuhasaloh.
Jovensuus on Päivännouzu-Suomen yliopisto, Karelia-ammattikorgeiškola da ammattiškola, muzikkie opastetah Konservatorios da mužikkiškolas. Jovensuu on äijy kulturalline linnu, karjalažtu pruažniekkua da muudu tapahtumua on kezäl da talvel. Jovensuu sijaiččou Pyhäselkä järven rannal, kunne lasgov Pielijogi jagau linnan kahteh ozah.
Jovensuun piämiehekse on vuuvvennu 2010 vallittu Kari Karjalainen.
Jovensuu sai uuven flagun vuuvennu 2008, Leea Wasenius pluajiruinnu.
Histourii
Ammuin jo kivikauvel Nygy-Jovensuun alovehel elettih ristikanzat. 1500-luvul pravoslavit nossettih Kuhasaloh Valamon monasterin skiitta, min ruoččilazet hävitettih 25-vuodisen voinan sešo pitkyn toruannan aigah. Jovensuu-hieru rodihes Ruotsin vallan aigah karttoloih, sih aigah Kontiolahten ker rippui. Tsuari Nikolai I nosti hierun kohtah Jovensuu-linnua vuuvvennu 1848.
Luterilaine da pravoslavnoi piäkirikkö seišotah piäkkäh Jovensuun keskustua katkuavan Kirkkokaduloin päis da samal kerdua keskustua eli ruudukuavua vaztakkahazil puolil. Idän da lännen kiriköt kačcotah toine toizeh ylähäkkäl linnua. Kirkkokavun lounapiäs seizou luterilaine piäkirikkö, Jovensuun kirikkö, se on pluaniruitu uuvven gotiikan tyylih. Keskustan alovehel on vie 4 muudu luterilastu kirikkyö: Pielisensuu Niinivuaral, Noljakka, Rantakylän kirikkö da Utran puukirikkö. Kirkkokavun pohjoispiäs on pienel mäel Jovensuun pravoslavnoin piäkirikkö, Pyhän Nikolaoksen kirikkö. Se on perindehelline pohjois-venäläne pravoslavnoi kirikkö, mis on ylen äijäl puudu nossettu da se roinnuhes vuuvennu 1887. Jovensuus on toinegi pravoslavnoi kirikkö. se on Pyhän Johannes Teologin kirikkö pravoslavnoin seminuaran lähil, byszanttilane arkitektuura. Lizäkse näidy seizou Jovensuun linnas uuzien alovehien sizäl nenga kymmene suurdu luterilasten libo pravoslavvoin kirikkyö, lizäkse moskeiju.
Banžul
Banžul (enne Baterst) on Gambien piälinnu. Sie on 34 tuhattu eläjiä, kaikkiedah linnas da sen ymbäristös on 523 589 hengie (2003). Banžul on Pyhän Marijan (libo Banžul – nimizel) suarel, kus Gambija –jogi laskeh Atlantan valdumereh. Pohjazes suari yhtyy mandereh gruuzu- da matkuehätyslautoil, suves – silloil.
Banžul on perustettu vuonnu 1816 brituanielazen kauppukohtannu sego orjien kauppukeskuksennu.
Jovensuu
Ystävyslinnat
Jovensuul ollah neljä ystävyslinnua:
Lizäkse yhteisruadosibimus jälgimäzien linnoinker: Petroskoi, Sortaval da Suojärvi Venäjäl.
Banžul
B B
Piihändypiirrättäi
Piihändypiirrättäi (Hirundapus caudacutus) on piirrättäjien heimoh kuului lindu. Se on tavattu Suomes viizi kerdua vuodeh 2016 mennes.
Lähtiet
P P
Kuloračoi
Kuloračoi (Turdus viscivorus) on raččoloin heimoh kuului lindu.
K K
Rauhala
Rauhala on pos’olku Karjalan tazavallas Lahdenpohjan piiris Miinalan kyläkunnas.
Se sijaiččou lähäl Lahdenpohjua.
Rahvahan lugumiäry
R R Kategourii:Lahdenpohjan piiri
Man’gu (pos’olku)
Man’gu on Karjalan tazavallan Priäžän kanzallizes piiris olii pos’olku.
Priäžäspäi Man’gassah on kymmene kilometrii matkua P21-dorogua myöte. Pos’olku on sijoitannuhes Man’gan joven rannal.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Priäžän kanzalline piiri
Saarijärvi (järvi, Saarijärvenjoven ladvu)
Järven pinduala on 1,7 km², vezibasseinan ala on 130 km². Järven pindu on 148,8 metrii korgiembi meren pindua.
Suves järveh laskeh oja nimel Čolmuzenpuro, kudai tuloi suoloispäi.
Liidehes järveh laskeh oja, kudai tulou Kuokkasjärvespäi.
Luodehes järveh laskeh Hanhioja, kudai lähtöy suospäi da sit virduau Hanhilammes läbi. Koillizes järveh laskeh nimetöi oja, kudai tulou Pieneslammespäi.
S S S S
1771
Ken kuoli sinä vuon
1771
Hiädöpiirrättäi
Hiädöpiirrättäi (Apus caffer) on piirrättäjien heimoh kuului lindu.
H H
Vodlajärvi
Vodlajärvi (Водлозеро) on Ven’an järvi, kudai sijoittuu Karjalan tazavallan Puudožan piiris.
Järven pinduala on 334 km², piduhus – 36,2 km, levevys – 15,9 km, randuviivan piduhus – 232 km. Sen keskisyvys on 3,1 m, syvin kohtu on 16,3 m.
Se on pitky järvi, kudai leviey pohjazespäi suveh. Rannat ollah madaloi da kivizii. Rannoil kazvau havumeččii (kuuzi, pedäi da lehtikuuzi). Vezi on muzavankeldaine da se lämbiey heinykuus 22-25 °C astiessah.
Järves on 196 suardu, kudamien yhtehine pinduala on 34 km².
Järves kazvau kažl’ua da muudu liivua.
Vodlajärves on 20 kalalajii: ezim. riäpöi, siigu, kuha, lahnu, säyny, haugi, särgi, ahven, matikku, kiiškoi da pehoi.
Järvi jiädyy kylmykuus, avavuu oraskuun allus.
Järven rannal sijoittuu kylä Kuhaniemi (Куганаволок), kudai sijoittuu suvirannal.
Vodlajärvel Gil’ferding A.F. kirjutti 24 starinua 7 sanelijoilpäi.
V V V
Puan’arvi
Puan’arvi on vahnuaigaine karjalaine kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Kemin piirin Viäränkosken kyläkundah. Kylä on histourien mustomerki. Se on sijoitannuhes Kemin joven suvirannal.
Saarijärvi (järvi, Sarkajoven ladvu)
Saarijärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel.
Adolf Hitler
Adolf Hitler (20. sulakuudu 1889 – 30. sulakuudu 1945) oli natsional-sotsializman alguhpanii da sen piälimäine kannattai, Kolmanden reihan totalituarizen diktatuuran alguhpanii, Germuanien natsional-sotsialistizen ruadopuolovehen piälikkö (1921-1945), Germuanien reihkatsleri (1933-1945) da f’uureru (1934-1945), Toizen muaiman voinan aigah Germuanien ammundutarbehien varustettuloin voimien ylimäine piälikkö (vuvven 1941 talvikuun 19. päiväs algajen).
Saarijärvi (järvi, Sarkajoven ladvu)
Järven pinduala on 1 km². Järven pindu on 102 metrii korgiembi meren pindua.
Puan’arvi
Puan’arven järvessäh on 1,5 kilometrii. Vienan Karjalas Puan’arvi on suuri vienankarjalaine kylä, kus säilyi hstouriellistu kodii da huonustu.
Histourii
Enzimäzet rahvas tuldih elämäh Puan’arveh XVI-vuozisuan allus. Eländykohtu oli Puan’anrven pogostan keskuksennu. Vuvvennu 1596 oli nostettu Pyhän Il’l’an kirikkö.
Saarijärvi (järvi, Sarkajoven ladvu)
Järveh laskeh nimetöi ojaine, kudai tuou vetty Rikijärvespäi (Pistjärvespäi).
Adolf Hitler
Hitleran ekspansiivine poliitiekku oli eräs piäsyylöi Toizen muaiman voinan syttymizele. Hänen nimeh liittyy moniluguzii rikoksii rahvaskundua vastah. Niidy natsistoin luajittuu oli kui Germuanies, mugai sen valloitettulois mualois, luguh ottajen Holokostangi. Kanzoinväline vojennoi tribunualu tunnusti Hitleran perustetut yhtistykset (SS, SD da gestapo) da natsistoin puolovehen johtokunnan iččenäh zakonanrikkojikse.
Pelgostrov
Pelgostrov on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Puudogan piirin Kuganavolokan kyläkundah.
Adolf Hitler
H H
Pelgostrov
Kylä on histourien mustomerki. Kylä on sijoitannuhes samannimizel suarel Vodlajärven keskel.
Saarijärvi (järvi, Sarkajoven ladvu)
Järvespäi lähtöy Vaaherjoki, alavirras sen nimi muuttuu Sarkajovekse.
Puan’arvi
Kul’tuuru
World Monuments Watch -nimine fondu kolme kerdua (vuozinnu 1996-1997, 1998-1999 da 2000-2001) pani Puan’arven kylän suan häviemäs olijan mustomerkin luvetteluh. Puan’arven arhitektuurumustomerkilöis nävytäh karjalazet da ven’alazet srojinduperindöt.
Saarijärvi (järvi, Sarkajoven ladvu)
S S S S
Pelgostrov
Rahvahan lugumiäry
Vuvvennu 1905 kyläs eli 98 hengie.
Puan’arvi
Kul’tuuru
Puan’arves voibi nähtä taloloi, kus yhten levon ual ollah eländyperit, tahnut da muut huonukset. Vuvvennu 2005 kylä sai Europa Nostra -nimizen medalin kul’tuuruperindön säilyttämizes.
Pelgostrov
Rahvahan lugumiäry
P P Kategourii: Puudogan piiri
Puan’arvi
Rahvahan lugumiäry
P P Kategourii:Kemin piiri
Anaransaamen kieli
Anaransaamen kieli (anarâškielâ) on uralilazen kieliperehen suomi-ugrilazeh kielijoukkoh kuului saamilaine kieli. Vuovvennu 2008 sen pagiziimiäry oli 279 da nygöi se on nečilleh 300-400 ihmizii. A anarakse azuou pajoloi "Amoc".
Winston Churchill
Churchillin ruavol oli suuri merkičys kui Brituanien, mugai kaiken muailman poliitiekas. Yhtelläh sidä tänäpäi ellendetäh da arvostetah eri luaduh: yhtet ihaillah hänen poliitiekan rohkevuttu da tegoloi, toizii hänen ruado ilgeityttäy sendäh, ku Churchill oli sidä mieldy, ku muailmas vallas pidäy olla vaiku rahvastu valgiedu rahvasroduu. Kaččomattah sih, ku Churchill avvonazesti vastusti diktatuurua bojukentil, häi ei peittänyh omua mieldymysty Stalinan da Mussolinin ruadoh, hyöhäi hänen vallan aigah oldih totalituarizen vallan perustajat Nevvostoliitos da Itualies.
Anaransaamen kieli
Kirjaimikko
Aa,Ââ,Bb,Cc,Čč,Dd,Đđ,Ee,Ff,Gg,Hh,Ii,Jj,Kk,Ll,Mm,Nn,Ŋŋ,Oo,Pp,Rr,Ss,Šš,Tt,Uu,Vv,Yy,Zz,Žž,Ää,Áá.
Kategourii:Suomelas-ugrilazet kielet
Winston Churchill
Churchillin mustokse
Syvyskuul vuvvennu 1973 Londonas parluamentan taloilluo oli avattu Churchillin mustopačas. Sen avajazis oli kuningatar Elizabeth II. Churchillin nimen sai Suuribrituanien armien II Muailman voinan aigaine jygei jälguvägitanku. Se oli vähälykkyine luajindas da käytös. Churchill nagroi sendäh, sanoi, ku sil tankal on enämbi pahua puoldu, migu hänel ičel.
Pedrinnybly
thumb|300px|alt=Pedrinnybly|Pedrinnybly Pedrinnybly  on monivuodine heinykazvi, kudai kuuluu Astroin pereheh.
Winston Churchill
Churchillin mustokse
Vuvvennu 1944 Avstralies Dandenong-puisto sai uvven nimen – Churchill – kuulužan poliitiekan kunnivokse.
Pedrinnybly
Ulgonägö
Pedrinnybly on 50-150 sentii pitky. Sen juuri on pitky, kovattavu, kiemur da oksikas. Varzii kazvis on mondu, net ollah oigiet, ”čuppuloilleh”, varbakkahat yläpuoles, vähäzen karvakkahat libo pal’l’ahat. Lehtet kazvetah toine toizele peräh da ollah pitkäčyt jäičän muodohizet. Kukat kazvetah tukkunah da ollah keldastu värii. Kazvil on omaluaduine haju.
Winston Churchill
Churchillin mustokse
Churchillile on omistettu brituanielazet raududengat – vuozien 1965 (krounu – kuoltuu) da 2016 (50 vuottu kuoltuu).
Pedrinnybly
Kazvandu
Pedrinnybläžiköt ollah kodiloin rinnal, rikottuloil heinymualoil, čärižikkölöis, raudutiepengeril.
Winston Churchill
Mieldykiinnittäjiä tieduo
Churchillin imidžah kuului siguaru. Hänen elostu kirjuttajat lujoitettih, ku päiväs häi kurii 8-10 siguarua, sigarietoin kurinduahäi häi paheksi da pengoi. Rajoitukset da kiellot, kudamat oldih virrallizis pidolois kurindah niškoi, ei koskiettu händy. Churchill kurii vahnategi, igäh da liäkärilöin nevvoloih kaččomattah. C C
Akkra
Akkra on Ganan Tazavallan piälinnu, muan suurin linnu, sen kul’tuuru- da tevolližuskeskus. Akkra –sana on tulluh Nkran (”kudžoit”) –sanas. Linnas eläy 2 291 352 hengie (2012).
Pedrinnybly
Kukindu
Pedrinnybly rubieu kukkimah tossuvuon istutettuu. Se kukkiu heinykuul- syvyskuul. Sen andimet kypsetäh elokuul-syvyskuul.
YLE TV2
Kategourii:Telekanualat
Akkra
A A
Pedrinnybly
Rohtukazvi
Pedrinnybly on rohtukazvi. Sen kukkii kerätäh kukindan allus, leikata niilöi pidäy ei enämbiä migu nelliä sentii. Kuivatah kukkazii hyvin tuulatettulois pertilöis libo kuivuandulaittehis, kudamis temperatuuru ei pidäs olla enämbiä 40 gruadussii. Kuivates šeluo kazvii pidäy hil’l’akkazin, ku kukkazet ei pakuttas. Kuivattuloi kukkazii voibi pidiä ruokos kolmen vuvven aigua. Pedrinnybliä käytetäh syöjien hävitändäh, semmite lapsil. Se on hyvä syöndyhimon da syömizensulatuksen parandamizeh, maksan da šuoliston taudiloih, astmah da revmatizmah.
P P
Amerikan Yhtysvallat
Amerikan Yhtistynyöt Valdivot, libo Yhtistynyöt Valdivot eli Amerika on valdivo pohjazes Amerikas. Muan pinduala on 9,5 miljonua km² (muailman nelläs tila). Rahvahan lugumiäry on 328 miljonua hengie (2019, muailman kolmas tila). Amerika on federatiivine valdivo, sie on 50 štatoi da Kolumbia federualline aloveh.
Piälinnu on Vašington. AYV:n eläjii sanotah amerikkalazikse, muadu – Amerikakse. Amerikan susiedat: pohjas on Kanuadu, suves on Meksikku, on olemas merenraja Ven'anke. Päivänlaskus on Tyynimeri, päivännouzus on Atlantan valdumeri da pohjazes on Pohjaine jiämeri.
Kategourii:Amerikan muat *
Puudogan piiri
Puudogan piiri on piiri Karjalan tazavallas. Piirin keskuksennu on Puudogan linnu.
Puudogan piiri kuuluu peräpohjazen alovehien joukkoh.
Piirin keskikohtal olijat mägyričät ollah rajannu Vienanmeren da Onieganjärven vezilöin keskes. Puudogan piirin da lähäl olijan Arhangelin čupun Oniegan piirin alovehel on sijoitannuhes Jevruopan suurin luonnonvardoičuskohtu – Vodlajärven kanzalline puusto.
Piirin eländykohtat
P P P
Afon Camlad
Afon Camlad on jogi Kymrinmuas da muvvostau erähis kohtis Kymrinmuan da Anglien rajan. Se laskou Afon Hafren -jogeh.
Sarkajärvi
Sarkajärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel.
Afon Camlad
Kategourii:Kymrinmuan jovet Kategourii:Anglien jovet
Sarkajärvi
Järven pinduala on 0,5 km². Järven pindu on 84,5 metrii korgiembi meren pindua.
Järveh laskeh da järvespäi lähtöy Sarkajoki.
Järven lähäl on sijoitannuhes Leppäsyrjän raudutiestansii. Sissäh on 1 kilometri.
S S S S
Kostamuksen linnupiiri
Kostamuksen linnupiiri on eländypaikku Karjalan tazavallas. Linnupiirin keskuksennu on Kostamuksen linnu.
Kostamuksen linnupiiri on sijoitannuhes Karjalan tazavallan päivänlaskuh. Susiedualovehinnu ollah Karjalan tazavallan Kalevalan piiri pohjazes da päivännouzus, Mujehjärven piiri suves da Suomi päivänlaskus. Kostamuksen linnupiiri kuuluu peräpohjazen alovehien joukkoh.
K K K
Raivio
Raivio on pos’olku Karjalan tazavallas Lahdenpohjan piiris Miinalan kyläkunnas.
Se sijaiččou 15 kilometrin piäs Ihalaspäi Tyrjänjärven rannal.
Rahvahan lugumiäry
R R Kategourii:Lahdenpohjan piiri
Delhi
Delhi on Indien toisekse suurin linna. Delhin eläjienlugu on läs 11 millionua. Kogo alovehel eläy noin 16 millionua ristikanzu.
Histourii
Delhi kuuluu muailman vahnimbien linnoin joukkoh.
Muantiedo
Delhi on sijoittunnuhes muan pohjoisosas. Linnas poikki virduau Yamuna, mi on hindulaisuuvveh pyhä jogi.
Linnan osat
Delhin metropolialoveh sijaitts̆ou Delhin kanzallizel piälinnaalovehel. Sih kuuluu kolme paikallistu kundayhtymyö: Municipal Corporation of Delhi (MCD), New Delhi Municipal Council (NDMC) da Delhi Cantonment Board.
Nähtävykset
Delhis on äijy histouriellizii nähtäviä, ezim. Jama Masjid, Indien suurin moskei da Punani linnoitus.
Vladimir Brendojev
Vladimir Jegorovič Brendojev (6. syvyskuudu 1931 - 24. ligakuudu 1990) – oli karjalaine kirjailii.
Kongfucelaižus
thumb|200px|Kongfucelaine pyhäkkö [[Nagasakis Japounies.]] Kongfucelaižus (, Rúxué) on Kitais roinnuhes morualine da yhteskunnalline oppi, kudai kehittyi kitailazen filosoufan Muasteri Kongan libo Kongfucen (551–479 eaa.) opastuksis. Kongfucelaižuol ei ole oma jumalkäzitysty, no päivänlaskumualois se yksikai kategouriziruijah uskondokse. Konfucelaižuon keskehizimät tekstat ollah Viizi klassiekkua da Sanelendat.
Darjaine, Marjaine
Darjaine, Marjaine on perindölline karjalaine pajo. Äijät pajoujoukot ollah sidä pajattamas da pajo kuuluu monil murdehil.
Kongfucelaižus
Kongfucen elos
thumb|right|250px|Kongfucen pačas pyhäkös. Muasteri Kongan eläjes, kevätty da sygyzyy -kavvel nygözen Kitain valdivon alovehel sijaičči monii toine tostu vastah borčuijua korolestvua. Aijan suurien muutoksien täh äijät ajattelijat kaččelemah rahvaskunnallizii probliemoi. Aigua kučutahgi borčuiččijoin valdivoloin da sadoin filousofoin aigukavvekse.
Darjaine, Marjaine
Darjaine, Marjaine livvikse
Darjaine, Marjaine,
Vladimir Brendojev
Eloksenkerdomus
V. Brendojev oli roinnuhes Anuksen piirin Sammatuksen kyläs, muanruadajan perehes. Konzu Karjalas algavui muatalovuon kollektivizacii, hänen tuatto Jegor Semonovič Brendojev muutti perehen kel Petergofah, kus ruadoi puusepänny. Suuren Ižänmuallizen voinan allus lähti frontale. Muamo Marija Ivanovna lapsien kel tuli järilleh Karjalah, hyö ruvettih elämäh Anuksen piirin Mägriän kylän lähäl, Syrjä-kyläs. Suuren Ižänmuallizen voinan aigah Vladimir oli suomelazien otetul alovehel, käi suomelazeh školah, kus opastui suomen kieleh. Yhtelaigua perehes da paikallizien eläjien kel häi pagizi livvin murdehel. Konzu tuatto tuli frontalpäi, pereh lähti elämäh Kuittižen kyläh. Vuonnu 1949 Vladimir loppi seiččiekluasan školan, ruadoi kodvazen puččiloinluadijannu Kuittižen tevolližuskombinuatal, tahtoi piästä muatalovusopistoh da roita agronoumakse. Ga yksi kapituanu nevvoi hänele lähtie merilaivastoh. Vladimir piäzi Belomorskan merenkulguopastuslaitokseh. Kolmen vuvven peräs sai diploman da kaksikymmen vuottu ruadoi merimiehenny kalastuslaivoil. Vuonnu 1972 rodih Karelribvod:an kalastusvardoičuslaivan kapituanakse.
Darjaine, Marjaine
Darjaine, Marjaine livvikse
Tuattas kuččuu kylyh!”
Kongfucelaižus
Viittehet
K
Darjaine, Marjaine
Darjaine, Marjaine livvikse
”En jo lähte kylyh:
Vladimir Brendojev
Eloksenkerdomus
Vuonnu 1981 händy otettih Kirjailijoin Liittoh.
Darjaine, Marjaine
Darjaine, Marjaine livvikse
Dorogaine on libieččäine,
Vladimir Brendojev
Eloksenkerdomus
Pahan tervehyön periä vuonnu 1983 Brendojev jätti meriruavon da läs vuottu ruadoi Nevvostoliiton tiedoakadeemien Karjalan tiedokeskuksen kielen, literatuuran da histourien Instituutas da oli Karjalan kirjailijoin Liiton Literatuurufondan täyzivaldaizennu edustajannu.
Vuonnu 1986 lähti penziele da muutti Petroskoispäi Anuksenlinnah. Kuoli sie vuonnu 1990.
Darjaine, Marjaine
Darjaine, Marjaine livvikse
Vezi on viluččaine,
Vladimir Brendojev
Brendojevan toimindu literatuurualal
Vladimir Brendojev oli enzimäzenny karjalan kielen livvin murdehel kirjuttajannu runoilijannu da kirjailijannu. Enzimäzii ven’ankielizii runoloi häi rubei kirjuttamah vie školalazennu. Vuonnu 1972 Neuvosto Karjala -lehten sivuloile jullattih kaksi hänen runuo livvin murdehel. Sil aigua hänen tevoksii ruvettih julguamah Punalippu-žurnualasgi. Häi kirjutti omas Anuksen muas, kus enne ei olluh ni yhty rahvahallistu kirjailijua.
Darjaine, Marjaine
Darjaine, Marjaine livvikse
Löylyy on vähäččäine,
Suuri Kääppäjärvi
Suuri Kääppäjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel.
Darjaine, Marjaine
Darjaine, Marjaine livvikse
Vastu on kovaččaine.”