cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Periodika-julguamo
Palkindot
Julguamo da lehtilöin toimitukset ollah monien palkindoloin da kunnivokirjazien suannuot, kui Karjalan tazavallan, mugai Ven’an muan tazol. Julguamon ilmah piästetyt kirjat alalleh puututah parahien kirjoin joukkoh Karjalan tazavallan Vuvven kirju -kilvas.
Tiluandu
Periodikan lehtilöi da žurnualoi voibi tilata poštan kauti, julguamos iččenäh da julguamon saital: http://rkperiodika.ru/
Oma Mua da Karjalan Sanomat luajitah omien lehtilöin pdf-versiet. Tilata niidy voibi julguamon saital da toimituksih tulduu.
Liivin kieli
Livõ kēļ (Liivin kieli) on uralilazen kieliperehen suomelas-ugrilazeh kielijoukkuoh kuului baltiekku-suomelaine kieli. Liivin kieldy on paistu Latvies. Jälgimäzet kylät kus paistih liivin kieldy oldih Kuurinmuan rannas Liideh-Latvies. Enne tostu muailmanvoinua liivie paistih vie 12 kyläs. Jälgimäine ristikanzu ken pagizi liivie muamankielenny kuoli 103-vuodizennu 2.6.2013. Nygöi liivin kieldy maltau hyvin vaiku 65 inehmisty da 300 maltau vähäzel. Liivikse luajittui pajoloi pajattau joukko nimeltäh Tulli lum.
Periodika-julguamo
Adressi
tel./faksu (8142) 78-36-29, 78-30-12
Liivin kieli
Liivin kieline wikipedii
Periodika-julguamo
Oma Mua
tel. +7 (8142) 78-05-10
Liivin kieli
Kategourii:Suomelas-ugrilazet kielet
Periodika-julguamo
Oma Mua
omamua@mail.ru
Karjalan Sanomat
tel. +7 (8142) 78-29-15
karjalansanomat@sampo.ru
Kodima
tel. +7 (8142) 78-27-33
vepskodima@mail.ru
Carelia
tel. +7 (8142) 78-47-32
carelia-lehti@ya.ru
Kipinä
tel. +7 (8142) 78-32-84
kipina@rkperiodika.ru
Linkit
http://rkperiodika.ru/
Kategourii:Karjalaine kul'tuuru Kategourii:Karjalan kirjalližus
Oniegan rannikon piirin linnoin da kylien luvettelo
Kategourii:Karjalan linnoin da kylien luvettelot piirien mugah Kategourii:Oniegan rannikon piiri
Montenegro
250px|right|thumb|Montenegro
Ftor
Ftor (muinaisgriek. φθόρος («katkuamine, rikondu, vahingo» sit φθείρω-sanas «rikkuo, tuvva vahinguo»). Ftorua merkitäh F-merkil (latinan Florum-sanas). Se on yheksäs elementu Mendelejevan alguainehien hiimiellizes sistiemallizes järjestykses. Ftoran atomnoumer on 9. Se on sistiemallizen järjestyksen toizes periodas, 17. joukos. Atommassu on 18,998403163.
Montenegro
Montenegro libo Černogouri on Liideh-Jevroupan valdivo, kudai sijoittuu Balkanan niemimuan Adrianmeren rannal.
Ftor
Ftor on hiimiellizesti aktiivine ebämetallu da vägevy hapettavu aineh.Se on kebjevin elementu halogeenoin joukos. Normaalizes olos helpo aineh ftor on kaksiatominen guazu (formulu on F2). Sil on valgeikeldaine väri da ozonan libo hloran kuaru.
F F
Montenegro
Päivänlaskus se rajoittuu Horvatienke, luodehes – Bosnii-Hertsegovinanke, koillizes – Serbienke, päivännouzus – Kosovon tazavallanke, liidehes – Albuanienke.
Liivukana
thumb|300.px|alt=Liivukana|Liivukana Liivukana (Gallinula chloropus) on randukanoin heimoh kuului lindu.
Karjalankieline nimi
Linnun karjalankieline nimi on täh artikkelih niškoi kiännetty suomenkielizes sanaspäi liejukana.
Montenegro
Montenegron piälinnu da suurin linnu on Podgorica. Histourien da kul’tuuran piälinnu on Tsetine.
Liivukana
Kogo da nägö
Piduhus: 27-31 cm Siibien agjuväli: 50-55 cm Paino: 190-490 kg
Teemas muijal
L L
Montenegro
Muan pinduala on 13.812 km², rahvahan lugumiäry on 621.518 hengie.
M M
Politiekku
Sana politiekku pohjuau klassillizen gretsien kielen sanah πολιτικός (politikos), "kanzalaziikoskii". Alguperäl politiekku on käytändön libo teorien vaikuttamistu toizih ristikanzoih globualizel, kanzallizel libo yksilöllizel tazol. Nygözes ylehizes kieles sanal politiekku tavan mugah tarkoitetah mihtah tiettyh kogonasnägemykseh libo idejolougieh pohjuajua toimindua, kudamal pyrritäh vaikuttia valdivollizih, valdivoloin välizih libo yhteskunnallizih šeikkoih libo kudamal hoijetah niidy.
Leppysieni
Ulgonägö
Leppysieni on helpo tunnustua. Sil on pyöryžy da mygyry šliäppy, kazvahuu se rodieu tratin (voronkan) muodohizekse. Leppysienen šliäppy on silei. Sen väri on keldazettavah ruskei libo ruspakko. Šliäpäs ymbäri ollah mustat junot. Šliäppy on plotnoi da katkieju. Se voi olla 4-12 sentii diametras. Leppysienen jalgaine voi kazvua kymmenessäh sentii. Se on silindrumuodoine, ondo da silei. Ulgopuolespäi se on ruspakko libo muzavanruskei, sydämespäi valgei. Leppysienes lähtöy sagei ruskiettavu maido, sil on magiehko fruktoil rouno tulii haju.
Syväinpuoli
Leppysieni on ruspakkuo värii, sendäh ku sit on äijy beta-karotinua. Sidä paiči täs sienes on askorbiinuhappamehtu da B-joukon vitamiinua. Leppysienes on myös kletčatkua, zuahariainehtu, vetty. Sienes on ravvan, kalien, fosforan, natrien, magnien, kal’tsien minerualusuolua, sendäh se on hyvä tervehyöle. Erähänny tärgienny da kallehennu on leppysieneh kuului luonnon antibiotiekku – laktriovilin. Se on vägevy monien bakteerieloin hävitändäs. Kallis on leppysienes valgijazen miäry. Kuulužien grivoin joukos se on syömizien sulatukses eräs parahis.
Kazvandu
Leppysiendy kazvau havvu- da lehtimečis. Leppysieni suvaiččou päivypastuo, sendäh enämbi sidä on mečän reunoil da nuoris mečikkölöis. Ven’al leppysiendy kazvau kaikkiel. Net ruvetah kazvamah heinykuun lopus.
Politiekku
Lähtehet
P
Leppysieni
Valmistamine
Leppysiendu suolatah da marinuijah. Niidy keitetäh da žuaritah. Erähis mualois leppysieni on hyvä herkusyömine.
Skål
Skål on istouriellizen rekonstruktsien kluubu, kudai oli perustettu vuvvennu 2006.
Leppysieni
Valmistamine
L
Skål
Kluuban nimes
Kluuban nimi tulou skandinaavizes skål-sanas, kudai ruočin kieles merkiččou mal’l’ua.
Kluuban histourii
Kluubu ”Skål” on perustettu vuvvennu 2006. Enzimäzinny kluubalazinnu oldih Julija Zaitseva, Dmitrii Pantelejev, Dmitrii Vorobjev. Enzimäzenny kluuban piälikönny oli moskovalaine Mihail Kožanov.
Yhteistiijot
Histouriellizen rekonstruktsien Skål-kluuban rahvas ommeltah da luajitah moizii sobii da vehkehii, kudamii piettih viikingoin aigah (IX – XI vuozisuat) slaavilazet, Skandinaavien eläjät, korela-heimo da suomelazet. Rekonstruktorat ”kiännytetäh” heijän elaigua, vojennoidu kul’tuurua da neroloi.
Nygöi Skål-kluubas on läs 30 hengie, suurin vuitti heis eläy Petroskois. Ongi heijän keskes moskovalastu da piiterilästy, Mončegorskan da Segežan eläjiä. Äijät heis ollah kluubas sen perustamizen päiväs algajen.
Linkit
https://vk.com/kirskal
Pol'šu
250px|right|thumb|Pol’šu
Pol’šu (Polska) on Päivännouzu-Jevroupan valdivo. Sen virralline nimi on Pol’šan tazavaldu (Rzeczpospolita Polska). Rahvahan lugumiäry on enämbi 38,5 milj. hengie (v. 2012), pinduala on 312  696 km². Se on 36. sijal rahvahan lugumiäryn mugah da 69. sijal pindualan mugah.
Se on sijoitannuhes Jevroupan keskiozas, Baltiekkumeren rannal. Se rajoittuu Ven’anke (Kaliningradan alovehenke), Litvanke, Valgo-Ven’anke, Ukrainanke, Slovakienke, Čeehienke da Germuanienke.
P P
Tokio
Tokio (, Tōkyō, ”päivännouzupuoleine piälinnu”) on Japounien piälinnu da suurin linnu. Hallindollizesti ”Tokio”-nimisty linnua ei ole olemas, vai on Tokion metropolii libo Tokion prefektuuru on yksi Japounien 47 prefektuuras. Se sijaiččou Kantōn alovehel Japounien piäsuaren Honshūn keskiozas Tyynenmeren da Tokionlahten rannal. Suur-Tokio on Japonien da muailman suurin yhtenäine metropoliialoveh, da se on Japounien politiekan, talovuon da kul'tuuran keskuksennu sego Japounien imperatoran eländykohtannu.
Tokion prefektuuran eläjien miäry on läs 13 230 000 (2012), erillisalovehien eläjien miäry 8 802 000 (2009) da Suur-Tokion eläjien miäry on 36 094 000 (2010). Suur-Tokiol on vie muailman suurin linnan talovus, sen arvo oli vuonnu 2008 1 479 miljardua dollarua.
Lähtehet
Kategourii:Linnat
Sortavalan pajopruazniekku
Sortavalan pajopruazniekku (suomekse Sortavalan Laulujuhlat) on vahnu karjalaine pruazniekku, kudai sai allun 1896 vuvvel Sortavalas da kudamua piettih linnas Vakkosalmen pajolaval. Se oli kanzonväline kul’tuurupido. Pajopruazniekkua ruvettih uvvessah pidämäh Sortavalas vuvvennu 2012. Tämän jälgeh sidä pietäh kezäl eri Karjalan da Suomen linnois Karjalaine pajopruazniekku (suomekse Karjalaiset laulujuhlat) –nimel.
Histourii
Pajopruazniekkua piettih Sortavalas vuozil 1896, 1906, 1926 da 1935. Vuvvennu 1896, konzu piettih enzimäine pruazniekku, Sortavalan Vakkosalmen puustoh oli azetettu pajolava, sen luadijannu oli Yrjo Blomstedt.
Vuvvennu 1906 pajofestivualin hantuzis piettih kandelehelsoittajien kilvat. Iivana Bogdanov tuli niilois voittajakse.
Valentina Libertsova
Naine vuvves 2006 algajen on Oma Mua -lehten alalline lugii da kirjuttai. Inehmine on Brendojavan nimen palkindon laureattu, kirjuttau runuo, prouzua, kirjutuksii lehtih, oučerkoi da literatuurukriitiekkua.
Sortavalan pajopruazniekku
Histourii
Vuvven 1926 pruazniekkah niškoi Jean Sibelius kirjutti kantuatan ”Vainon virzi”.
Valentina Libertsova
Rodivundu
Valentina Vasiljevna Libertsova on rodivunnuh vuvvennu 1957 Anuksen piirin Mačarves.
Kadai
Kadai on on ainosivihandu havvutuhjo, kudai kuuluu Kiparisoin  pereheh. Kazvau havvumečikkölöis, segamečikkölöis, kuattuloin meččien kohtal, meččyaholoil, kazvoitunnuzien mägilöin rindehil, jogiloin rannoil, toiči luadiu tuhjožikot.
Ulgonägö
Kadai voi olla kolme metrii korgevuttu. Kukkiu oraskuul. Marjat (käbymarjat) kypsetäh tossuvuon sygyzyl.
Sortavalan pajopruazniekku
Histourii
Vuvven 1935 pruazniekan aigah oli avattu tundietun suistamolazen runonpajattajan Petri Šemeikan mustopačas. Paččahan luadijannu on Alpo Sailo.
Sortavalan laulujuhlat ainos kerättih äijy rahvastu. Sortaval hos oli pieni linnu da eläjiä sie ei olluh äijiä, ga muuzikkuelos linnas oli kehitynnyh. Kai rahvas: liäkärit da bankoin ižändät, opastajat da ofitsierat, muanruadajat da virgumiehet oldih muuzikas kiini. Silloi pikoi pienes kyläsgi oli oma pajojoukko. Sortavalan pruazniekku oli hyvä mahto rahvahal toizii kaččuo da iččie ozuttua.
Kadai
Tervehyöle hyvä
Kadaimarjois luajittu juomine on hyvä tervehyöle, se on kustuvedäi da hyvä nahkua parandai. Kadajas luajittuu voidu käytetäh revmatizmah, nevralgieh, sivuloin kiviständäh. Juurii käytetäh keuhkoloin taudiloih. Oksilois keitetty juomine avvuttau allergies.
Kategourii:Puut Kategourii:Suomen puut Kategourii:Kazvimuailmu
Sortavalan pajopruazniekku
Histourii
Vuvvel 1935 piettyy pruazniekkua – suurdu Kalevalan pruazniekkua – Suomes pietäh merkittävimänny pajotapahtumannu. Silloi kezäkuul Sortavalan linnan rahvaslugu kazvoi viideh kerdah. Vakkosalmen puustoh tuli vähiä vajai kahtukymmendy tuhattu hengie. Eläjiähäi linnas oli vai nellipuolenke tuhattu.
Elävytetty perindö
Uvvessah pidämäh pajopruazniekkua Sortavalas ruvettih vuvvennu 2012 Reijo Pajamon da Reino Konozen kehoitukses. Reijo Pajamo on filosoufien douhturi, perindöllizen muuzikkukul’tuuran tutkii. Mies piästi ilmah kirjan ”Sortavala, Laatokan laulava kaupunki”. Reino Kononen on Suomes ruadajan Suojärven pitäjäseuran piälikkö.
Vuvven 2012 pruazniekku kesti kaksi päiviä. Sidä piettih Sortavalan linnan päivien hantuzis. Pruazniekan enzi piän oli seminuaru, kudamas paistih Suomen da Karjalan tutkijat: Reijo Pajamo, Tapio Hämynen, Irina Semakova, Oman Pajon johtai L’ubov’ Nikitina. Seminuaran teemannu oli Raja-Karjalan pajoperindö.
Tämän jälgeh pajopruazniekkua piettih:
Tarkoitus
Pajopruazniekan suurennu ruavonnu paiči pajojoukkoloin da horien yhteh keriämisty on karjalan kielen ezile tuondu pajolois, paginas da seminuarois da mollembien puolien rajoin rahvahien yhteisruavon kehittämine.
Linkit
https://web.archive.org/web/20170420221034/http://www.karjalaisetlaulujuhlat.net/historia.html
S S S
29. kevätkuudu
29. kevätkuudu - 88. vuvven päivy (89 päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 277 päiviä.
Kirjalližuon histourii
Aigaine kirjalližus
Enne kirjutustu ristikanzu tallendettih suarnoi da starinoi suullizennu perindönny. Myöhembäl aijal starinoi ruvettih kirjuttamah muistih. Nämmii tekstoi on ezimerkikse Gilgameš-eepossu da Bibliin Vahnu sana.
Lähtehet
Histourii Kategourii:Histourii
Suvenkoskelo
Suvenkoskelo (Mergus australis) on sugupuuttoh kuolluh lindu.
S
Počinbuolu
Počinbuolu (lat. Arctostáphylos úva-úrsi) on tuhjo, kudai kuuluu kanabron (Ericaceae) pereheh. Kazvau Ven’an Jevrouppuozas, Siberis, Loittozes Päivännouzus. Kazvai havvu- da lehtimečis, avvonazil hiekku- da kivikohtil, palateksil da kuattuloin meččien kohtal kazvau tukkunah.
Ulgonägö
Počinbuolu nägemäl on ku buolu. Sen varvat vai ollah lyhembät da marjan sydämes on luuhut. Se on ainosvihandu tuhjo, sen varzi kazvau muadu myöte da voi olla kaksi metrii. Počinbuolu kukkiu oraskuul. Marjat kypsetäh heinykuul-syvyskuul. Marjat ollah kuivaččimet, ei ole mehty niilöis.
Käyttö
Počinbuolua käytetäh mujuttamizes da tervehytty parandajes. Karjalazet počinbuolan kuoreh mujutettih langua, jupkan loimii, sit net roittih muzavansinizet. Niilöin marjoi syvväh mečästyslinnut.
Tervehyöle hyvä
Lehtilöis keitettyy juomistu juvvah kuzipuzurin taudiloih. Lehtilöi da varzii otetah keviäl enne kukindua libo sygyzyl, konzu jo marjat ollah kogonah kypsät. Niidy sit kuivatah.
Kategourii:Kazvimuailmu
Bizkaia
Bizkaia on yksi Baskimuan seiččemes muakunnas. Sen piälinnu on Bilbo.
Tollonjogi
Tollonjogi (Толлорека, Tollonjoki) on kylä Karjalan tazavallas Kostamukšen linnupiiris.
Se sijoittuu samannimizen joven rannal, dorogal Kostamuš – Vuokkiniemi.
Tallonjoven rahvahan lugumiäry
T T Kategourii:Kostamuksen linnupiiri
22. pakkaskuudu
Ken kuoli sinä piän
P
1110-lugu vuvvet
1110-lugu vuvvet:
Neon
Neon (, merkitäh Ne-merkil) on kymmenes elementu Mendelejevan alguainehien hiimiellizes sistiemallizes järjestykses. Neonan atomnoumer on 10. Se on sistiemallizen järjestyksen toizes periodas, 18. joukos. Yksi levittylöis alguainehis muailmas. Helpo aineh neon on jaloguazu, ineertine yksiatomine guazu ilmai värii da hajuu. Sidä avattih vuonnu 1898. Tiedomiehet suadih se notkies ilmas.
1629
Ken kuoli sinä vuon
1629
Voldjärvi
Rahvahan lugumiäry
V V Kategourii:Segežan piiri
Polkupyörä
Polkupyöry  (pyöry) (vahnu frantsien kieli vélocipède, latinan kieles vēlōx ravei da pēs jalgu) on ajonevvo rattahienke, kudai ajau ristikanzan lihaksien väin avul. Levitetyt ollah pyörät kahtan rattahienke. On olemas vie kolmerattahizet pyörät.
Histouri
Enzimäine pyöry, kudai on yhtenjyttyine nygyaigazen pyöränke, oli Rover. Se oli luajittu vuvvennu 1884 da sen luadii oli Džon Kemp Starli (John Kemp Starley). Moizel pyöräl oli čieppi, yhtenjyttyzet rattahat da ohjuaju istui rattahien keskkel.
Käyttämine
Pyöryä käytetäh:
Monien mualoin poštulaitokset käytetäh pyöriä XIX-vuozisuan loppupuoliškol. Britanian poštu (Royal Mail) käyttäy pyöriä vuvves 1880 algajen. Kaikkiedah Britanias ajetah pyöräl 37 000 poštankandajua, Germuanies - 27 500, Vengries - 10 500.
Pyörät nygöi
Nygöi pyörät ollah tundietut Jevroupas. Enimyölleh käytetäh pyöriä Danies. Sie tavalline eläi ajau vuvves läs 893 km, Gollandies - 853 km, Bel'gies da Germuanies - läs 300 km.
Ajamine pyöräl vähenöy mašinoi linnois, parandau ekolougien ololoi da ristikanzoin tervehytty.
Pyörän ylintazot
Vuvves 1995 Fred Rompel'berg (Gollandii) ajoi pyöräl vauhtil 268,83 km/č.
Vuvves 2009 18. syvyskuudu Sem Uittingem ajoi magavopyöräl vauhtil 133,28 km/č.
Vuvves 2010 Markus Štol'ts ajoi pyöräl vauhtil 210 km/č.
P P
Harlovskaja
Harlovskaja on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Puudogan linnukundah.
Kylä on sijoitannuhes Vodlajoven hurual rannal. Puudogassah on kaksi kilometrii.
Harlovan kylä löydyy Ven'an impeerien da lähäl olijoin mualoin kartas. Sidä vie sanotah Sadasivuzekse kartakse, sidä kerättih yhteh vuozinnu 1801—1804. Kartu nägi päiväzenvalgien vuvvennu 1816.
Rahvahan lugumiäry
H H Kategourii: Puudogan piiri
18. pakkaskuudu
18. pakkaskuudu on vuvven 18. päivy grigorianskoin kalenderin mugah. Vuvven loppussah on 347 (348. kargavusvuon) päiviä.
Muaselgy (kylä)
Muaselgy on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Čobinon kyläkunnas.
1653
Ken kuoli sinä vuon
1653
18. pakkaskuudu
Ken kuoli sinä piän
18. pakkaskuudu
Muaselgy (kylä)
Se sijoiččou Seesjärven suvirannal.
Kyläs on histourien mustomerki – Nevvostoliiton da Suomen välizen voinan aigua (1941 – 1944) tapettuloin Nevvostoliiton saldattoin velleskalmu, kudamah on pandu 754 saldattua.
Rahvahan lugumiäry
M M Kategourii:Karhumäin piiri
1110
Ken kuoli sinä vuon
Kategourii:1110
2. tuhukuudu
2. tuhukuudu on 33. vuvven päivy grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 332 (333. kargavusvuon) päiviä.
Ken kuoli sinä piän
-02-02
Tungjärvi
Tungjärvi (, vien. Kananaini) on Karjalan tazavallan Louhen piirin pos’olku, kudai kuuluu Kiestingin kyläkundah.
Se sijaiččou samannimizen järven koillisrannal, 8 kilometrin piäs Sohjanankosken pos’olkaspäi.
Rahvahan lugumiäry
T T Kategourii:Louhen piiri
Dinas a Sir Abertawe
Dinas a Sir Abertawe (angliekse City and County of Swansea) on Abertawen linnan da Gŵyran niemimuan muvvostettu muakundu Suvi-Kymrinmuas.
Kemi (selvendyssivu)
Kemi voi ollah seuraavii:
Dinas a Sir Abertawe
Kategourii:Kymrinmua
Pohjas-Korea
250px|thumb|Pohjas-Korea
Korean demokruattine rahvahantazavaldu, ei virrallizesti Pohjas-Korea libo Pohjas-Korei, on valdivo Päivännouzu-Aazies. Se sijaiččou Korean niemimuan pohjasozas. Pohjazes Pohjas-Korea rajoittuu Kitainke, koillizes Ven'anke, suves Korean tazavaldanke, päivänlaskus Keldazen merenke, päivännouzus Japounienmerenke. Pohjas-Korean piälinnu on Pjongjang. Muan pinduala on 120 538 km². Rahvahan lugumiäry on 24 851 627 hengie. Valdivuo johtau kommunistizennu pidetty ruadorahvahanpartii. Pohjas-Koreas paistah korean kieldy.
thumb|Pjongjang
Aigaine histourii
Korean niemimuan aijembat eläjät kulgiettih sinne Azien luodehpuolespäi. Saman joukon rahvastu kulgi sežo Kitain koillispuoleh, da Mantšurias eletähgi ielleh rahvahii, kudamat mustoitetah ulgonävönpuoles koreilazii. Ei myöhembä enzimästy vuozisadua niemimua jagavui kolmeh kuningaskundah: Goguryeoh,Baekjeh da Sillah. Vuvvennu 660 Silla valdai Baekjen da 668 Goguryeon da yhtisti Korein yhtekse kuningaskunnakse. Silla-dinastien aigu kesti vuoteh 935 sah, konzu valdu siirdyi Goryeo-dinastiele 300 vuvvekse. Mongolien oppimizet miehittiä Korei allettih 1200-luvul da kestettih 1300-luvun loppupuolessah. Voinat heikennettih Goryeo-dinastiedu, da vuvvennu 1392 valdu siirdyi Joseon-dinastiele. Japouniigi oppi miehittiä muan 1592–1598, a Korein joukot estettih valduamine. Joseon-dinastien aigu oli Korein pizimbäh jatkui iččenäzyön periodu vuozinnu 1392–1910. Dinastii eroittautui aigah loppupuolel muga voimakkahasti ymbäröijäs muailmas, što se sai liigunimen ”erakkokuningaskundu”.
Korein jagamine
Vuvvennu 1910 Japounii miehitti Korein kuningaskunnan. Japounii oppi hävittiä koreilazien kul´tuurua da traditsieloi vuoteh 1945 sah, da zastuavii koreilazet toruamah puolellah toises muailmanvoinas. Gu vuvvennu 1945 voinas hävivöh puutui Japounii jälgimäi vedi joukkoloih iäres Koreispäi, voinan voittaivaldivoloih kuulujat Nevvostoliitto da Yhtysvallat juattih mua kahtie 38. levevyspiirin kohtal. Pohjaine miehitysaloveh oli Nevvostoliiton haldivos da suvipuoli Yhtysvalloin valvondas. Nevvostoliiton miehitetyle alovehele perustettih 9. syvyskuudu 1948 Korein demokruatielline rahvahantazavaldu, da Korein ruadorahvahanpuolovehen piäsekretariis Kim Il-sungas tuli muan valdivonpiämies. Kim Il-sung julgi sanoi Pohjas-Korein sotsialistisekse valdivokse.
Josef Stalinan aigannu Nevvostoliitto kannatti Kim Il-sungan halličustu da avvutti Pohjas-Korein valdivuo talovehellisesti da puolistuksellisesti. Kim Il-sung rahvahallisti japounielazil jiänehet ulgomualazet yritykset da yhtisti eri puolovehet yhtekse Korein ruadorahvahanpuolovehekse. Päivännouzu-Jeuroupan sotsialistisien valdivoloin tabah Pohjas-Korei pani alguh talovuspluanan, kudai luajittih jugien tevollizuon, kyläalovehien kollektivisatsiin da armien voinuvehkehvarustandan ymbärile.
Korein voinu
Kim Il-sungan ohjattu Pohjas-Korei julgi sanoihes allus lähtijen kogo Korein niemimuan virallizekse halličuksekse, kudaman tavoitehennu oli Korein yhtistämine. 25. kezäkuudu 1950 Korein rahvahanarmii ylitti 38. levevyspiiril oliin Koreiloin keskeizen rajan, da Suvi-Korein heikosti varustettu armii kuadui lyhyves aijas. Yhtistynnyöt Kanzukunnat (YK) työndi Yhtysvalloin johtol joukkoloi Suvi-Korein tuvekse. Piätös oli mahtolline, gu Nevvostoliitto boikotoi YK:n kerähmölöi. Syy boikotah oli, što Kitaidu ezitettih YK:s Kitain rahvahankeskeizen voinan häviäjät, Taiwanin suarele pajennuot natsionalistat. Korein rahvahanarmii perävyi suvipuoles, YK:n liitto tungevui Pohjas-Korein muaperäle, da piälinnu Pjongjang miehitettih. Kylmykuus 1950 Kitain rahvahantazavaldu liittyi voinah Pohjas-Korein puolele da työndi sadoituhanzii omatahtozii saldattoi ajamah liittuo iäres pohjazespäi Suvi-Korein puolele. Korein voinu loppieh kolmen vuvven bojuloin jälgeh 27. heinykuudu 1953 välirauhah, kudai kesti 56 vuottu.
Lähtehet
Kategourii:Aazien muat
Proletarku
Proletarku on pos’olku Karjalan tazavallas Kondupohjan piiris Käppäsellän kyläkunnas.
Se sijaiččou lähäl Käppäsellän raudutieazetuskohtua.
9. syvyskuudu
9. syvyskuudu — 252. vuvven päivy (253. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 113 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
S
Pii
Pii libo Kremnii (, merkitäh Si-merkil) on 14. elementu Mendelejevan alguainehien hiimiellizes sistiemallizes järjestykses. Piin atomnoumer on 14. Se on sistiemallizen järjestyksen kolmannes periodas, 14. joukos.
Histouri
Vuonnu 1811 fransielazet tiedomiehet Žozef Lui Gei-Lussak da Lui Žak Tenar suadih se puhtahannu ainehennu.
Vuonnu 1825 ruoččilaine hiimiekku Jens Jakob Bertselius metallukaliuman ftorpiih SiF4 vaikutuksen vuoh sai elementarizen piin. Uvvele elementale pandih Silicii-nimi (lat. Silex – pii libo kremnii).
Hlor
Hlor (Χλωρός – vihandu, merkitäh Cl-merkil on 17. elementu Mendelejevan alguainehien hiimiellizes sistiemallizes järjestykses. Hloran atomnoumer on 17. Se on sistiemallizen järjestyksen kolmannes periodas, 17. joukos. Atommuassu on 35,446...35,457. Hiimiellizesti hlor on aktiivine ebämetallu. Se kuuluu halogeenoin joukkoh.
Pon’galahti
Pon’galahti (Ponkalahti, Поньгагуба) on vahnu kylä Karjalan tazavallas Kostamukšen linnupiiris.
Se sijoittuu lammen rannal, lähäl dorogua Vuokkiniemi – Kalevala.
Kylä on histourien da kul’tuuran mustomerki, histourielline poselenii.
Rahvahan lugumiäry
P P Kategourii:Kostamuksen linnupiiri
Ylä-Nafarroa
Ylä-Nafarroa (baskikse Nafarroa Garaia, ) on yksi Baskimuan seiččemes muakunnas. Se muvvostau yhtelläh oman ičehallindoalovehen, eigo kuulu Baskimuan ičehallindoaloveheh. Sen piälinnu on Iruñea.
Kategourii:Baskimua
1790
Ken kuoli sinä vuon
1790
Oniegujärvi
thumb|500.px|alt=Oniegujärvi|Oniegujärvi
Oniegujärvi on järvi Karjalan Tazavallas. Pieni oza järves kuuluu lounuas Leningruadan aloveheh da liidehes Vologdan aloveheh. Oniegu on Jevroupan toizekse suurin järvi jälles Luadogua. Sen pinduala on 9 800 km² da syvin kohtu 120 m. Oniegu laskou Syvärin kauti Luadogah. Oniegah laskijoi jogiloi ollah Vytegra, Suunujogi, Vodlajogi, Suoju, Lohijogi da Merga.
Varčoi
Varčoi (lat. Rúmex, livvikse vie barčoi libo suoluheiny) on monivuodehine kazvi, kudai kuuluu Greččupereheh (Polygonaceae).
Oniegujärvi
Lähtehet
O O O O
Varčoi
Ulgonägö
Varčoin kukat ollah pienet. Varčoi kukkiu oraskuul-heinykuul. Sen andimet ollah pienet, net roitah kezäkuus-heinykuus.
Leviendy
Varčoi ei ole čirčy kazvi, se kazvau läs kaikkiel, kaikis mualois da manderis. Se kazvau meččyaholoil, niittylöil, ojien rannoil, jogiloin, ojazien da järvilöin rannoil, suoloilluo.
Käyttö
Erähii varčoin lajiloi käytetäh kazvoksennu da tervehytty parandajannu. Varčoidu käytetäh mujutandas. Sen lehtet ollah hyvä syömine poččiloile, hanhiloile, kanoile da krouliekoile.
Kategourii:Kazvimuailmu
Kino (rock-joukko)
Joukon muzikantat
1981 1981-1983 1984 1984-1990
Kogomukset
Kategourii:Muuzikkujoukot
Rauduheiny
Rauduheiny (lat. Achilléa millefólium, ven. тысячелистник обыкновенный) on monivuodehine heinykazvi, Astroin (Asteraceae) pereheh kuului. Ven’al kazvau läs kaikkiel, paiči Siberin pohjazii piirilöi da Loittostu Päiväzennouzuu. Kazvau niittylöil, mečäs, tuhjožikkolois.
Ulgonägö
Rauduheinän varzi on oigei da voi olla 120 sentii korgevuttu. Rauduheinän juuri on levii da sangei, monien hoikkazien juuriloinke, muanalazien vezoinke. Rauduheiny kukkiu kezäkuus algajen ligakuussah. Sen kukat ollah pienet valgiet libo rouzovoit, kazvetah tukkunah. Rauduheinän andimet kypsetäh heinykuul-syvyskuul.
Sinamuksenjärvi
thumb|500.px|alt=Sinamuksenjärvi|Sinamuksenjärvi
Rauduheiny
Käyttö
Rauduheiniä käytetäh tervehytty parandajes, mavustehennu, metty andajannu da dekoratiivizennu kazvinnu. Mavusteheh niškoi otetah kazvin lehtii da kukkazii, ei oteta vartu. Kuivattuu pilkottu kazvii käytetäh viinua luadijes, pastoksis, ližätäh sidä kazvi- da kartohkurokkah, razvazih da kazvisyömizih, gul’ašših, soussih. Yhtelläh rauduheiniä mavustehennu käytettäjes pidäy olla tarkannu, pidäy tiediä miäry. Kerras liigu käytändy ei ole hyvä tervehyöle.
Sinamuksenjärvi
Sinamuksenjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kyläkundah.
Rauduheiny
Tervehyöle hyvä
Tervehytty parandajes käytetäh rauduheinän lehtii da kukkazii. Rauduheiny on verdy azettai. Sidä juvvah vačantaudiloih, kuzisistieman taudiloih. Rahvas käytetäh sidä unirohtonnu.
Sinamuksenjärvi
Järven pinduala on 5 km², vezibasseinan ala on 44,8 km². Järven pindu on 58,6 metrii korgiembi meren pindua.
Lounazes järvespäi vezi lähtöy Videlenjogeh. Järven rannal on sijoitannuhes Kin’alahten kylä.
S S S
Kipinä
Kipinä on lapsien žurnualu. Piäzöy ilmoih joga kuudu karjalan, suomen da vepsän kielel. Vuvvennu 2015 “Kipinä” sai Sampo-palkindon. Toimitukses ruadau kymmene hengie.
“Kipinän” piätoimittai on Jana Filimonkova, taidoilii – Ol'ga Demidova. Suomenkielezen noumeran toimittajinnu ollah Jana Filimonkova da Natajla Denisova, vepsänkielizen noumeran toimittajannu on Galina Baburova, karjalankielizen noumeran toimittajinnu ollah Jelena Ruppijeva, Ol'ga Smotrova, Maikki Sitsina.
K
18. sulakuudu
18. sulakuudu - 108. vuvven päivy (109. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 257 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
S
1647
Ken kuoli sinä vuon
1647
26. pakkaskuudu
26. pakkaskuudu - 26. vuvven päivy grigorianskoin kalenduaruan mugah.
Ken kuoli sinä piän
P
Bae Abertawe
Bae Abertawe (angliekse Swansea Bay) on Môr Hafren -meren lahti Kymrinmuas. Abertawen linnu sijaiččou sen rannal.
Kategourii:Kymrinmua
Afon Dyfi
Afon Dyfi (anglien kielel River Dovey) on jogi Kymrinmuas.
Kategourii:Kymrinmuan jovet
Limonuadu
thumb|300px|alt=Limonuadu|Limonuadu
Litvu
Litvu (lit. Lietuva) on Pohjas-Jevroupan valdivo. Virralline nimi on Litvan tazavaldu. Muan piälinnu on Vil’nussu.
Se sijoittuu Baltiekkumeren päivännouzurannal. Pohjazes se rajoittuu Latvienke, liidehes – Valgo-Ven'anke, lounuas – Pol'šanke da Ven'an Kaliningradan alovehenke.
Limonuadu
Limonuadu on magei alkogoulitoi juomine, puaksumbah guazanke. Se verestäy. Sidä luajitah limonas da vies (puaksumbah guazanke).
Litvu
Lähtehet
L L
Limonuadu
XVII-vuozisuan algajen limonuadannu kučuttih juomistu, kuduadu luajittih limonumehuspäi da vies. Sendäh sil on moine nimi ”Limonade” : se tarkoittau ”limonanke”.
Limonuadan valmistamizekse käytetäh zuaharii, limonumehuu libo limonhappamehtu da vetty. Sen juomizen väri voi olla erilaine.
Kategourii:Karjalan syömizet Kategourii:Juomizet
Puskujärvi
Puskujärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Koverin kyläkundah.
Valgei griba
Valgei griba on valgieloin grivoin roduu. Se on čoma kaččuo da gribaniekoin paras kerättävy. Valgiekse sidä sanotah sendäh, ku leikattuu se ei mustene, jiäy valgiekse.
Tolvajärvi
Tolvajärvi on Ven’an järvi, kudai sijoittuu Päivänlasku-Karjalas. Se on Vuoksan jovenalan oza.
Järven pinduala on 8,5 km², piduhus – 5,8 km, levevys – 2 km, randuviivan piduhus – 15,9 km. Sen keskisyvys on 4 m, syvin kohtu on 10 m.
Puskujärvi
Järven pinduala on 3,7 km², vezibasseinan ala on 47,6 km². Järven pindu on 54,4 metrii korgiembi meren pindua.
Valgei griba
Ulgonägö
Valgei griba voi kazvua suurekse. Sen jalgaine on 8-25 sentii korgevuttu da 7 sentii, harvah 10, järevytty. Šliäppy on 7-30 sentii diametras, toiči kai 50. Šliäppy syväinpuolespäi on valgei libo vähäzel keldazettavu, ulgopuolespäi väri voi muuttua valpahanmaksankarvazes muzavanmaksankarvazessah. Tämä griba voi painua kahteh kilossah.
Puskujärvi
Suvipuoles järvespäi lähöy Puskuoja, kudai laskeh Irzijärveh. Täs järves oman allun ottau Huškalanjogi, kudai laskeh Tuuloksenjogeh.
Filimonovskaja
Filimonovskaja on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Puudogan linnukundah. Kylä on sijoitannuhes Vodlajoven rannal.
Valgei griba
Ulgonägö
Nägemäl valgei griba on ku sil on kargei magu da leikattuu on rouzovoi
Šungiittu
Šungiittu on mägilaji, kudai kogonažuon da ominažuzien puoles on antratsitoin da grafiitan välis. Šungiittua on mustua, muzavanharmuadu da maksankarvastu värii.
Histouriellistu tieduo
Enzimäzenny lyhyzii kirjutuksii ”Anuksen muan mustas” mägilajis kirjutti vuvvennu 1792 akadiemikku Nikolai Ozeretskovskii da vuvvennu 1848 Mägi-inženieroin korpusan štabs-kapituanu N. Komarov.
Vuvvennu 1877 Aleksandr Inostrantsev andoi sille nimen – šungiittu Oniegantagavon kylän Šungan mugah, kus tädä mägilajii enzimäzekse löyttih da kus ruadoi kaivostunnelli.
Šungiitan suandukohtat
Puhtastu šungiittua luonnos on ylen harvah, enimälleh se on hoikkazinnu 30 sentissäh junozinnu. Puaksumbah se on sevoittehennu šungiittuslantsois da dolomitois, kudamii on kaikes Oniegantagavos – Hirvahan kyläspäi päivänlaskupuoles Šungassah päivännouzupuoles.
Filimonovskaja
Rahvahan lugumiäry
F F Kategourii: Puudogan piiri
Valgei griba
Valmistamine
Valgiel grival on hyvä da erinomaine magu. Valgiedu gribua keitetäh, žuaritah, kuivatah, marinuijah. Niilöi voibi pidiä vereksenny keittämättäh jiäškuapan pakastimes. Valgies grivois keitetäh rokkua, pannah sidä soussih. Tädä gribua ei vaiku Ven’al syvvä, suvaijah sidä frantsielazet da italielazet, da ylen suomalazed. Valgei griba on hyvä tervehyöle. Japounilazet tiedomiehet lujoitetah, ku valgies grivas on puhalduksii vastustajii ainehii.
Šungiittu
Šungiitan suandukohtat
Suurin vuitti šungiitan suandukohtii on Karjalas Oniegantagavon niemimual da Oniegujärven pohjasn’okas ymbäri. Vihjatah, ku nämmis suandukohtis on läs 1 miljardu tonnua tädä kivie.
Karzikkojärvi
Karzikkojärvi on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Čobinon kyläkunnas.
Šungiittu
Šungiitan suandukohtat
Täkse aigua on löytty yksi šungiittukohtu Kazahstuanas. Sit on 49 miljounua tonnua kivie.
Karzikkojärvi
Se sijaiččou Semčojärven da Karzikkojärven rannoil.
Šungiittu
Käyttö
Šungiittua käytetäh metallurgies da rakendamizes. Piiteris sil on čomendettu Isaakijevskoi da Kazanskoi kiriköt da Moskovas metron stansiet. Tänäpäi šungiittua käytetäh šungiziitan luadimizes, se on kebjei betonan vastineh.
Karzikkojärvi
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Karhumäin piiri
Šungiittu
Käyttö
Šungiziittua käytetäh sežo vien puhtastamizes vienpuhtastomolois. Šungiitas luajittuloil azuteksil sanotah rouno on parandusvägie, ga se ei ole tovestettu. Š
Valgei griba
Valgien grivan suuruot
Vuvvennu 1961 löyttih valgei griba, kudai painoi enämbi 10 kiluo da sen šliäppy diametras oli 58 sentii. Tämä uudine oli Moskovan raadivos 20. syvyskuudu vuvennu 1961.
Tolvajärvi
Järven muodo on pyöryžy. Järves on 23 suardu, kudamien yhtehine pinduala on 0, 82 km². Suurin suari on Kottisaari (0,52 km²). Rannat ollah korgieloi, kivizii da čuuruzii, niilöi peitetäh havumečät.
Irak
Piälinnu on Bagdad. Virrallizet kielet ollah aruabien kieli da sorani.
Puskujärvi
P P P P
Irak
I I
Oravangriba
Oravangriba on Lekcinuman grivoin roduu. Se on syödävy griba. Oravangrivakse sidä sanotah vikse sendäh, ku sen šliäpän väri on yhtenjyttyine kui oravan väri.
Tolvajärvi
Pohju on muvakas da čuuruine. Järves kazvau kažl’ua, šaraheiniä, vezilumoidu.
Oravangriba
Ulgonägö
Oravangrivan šliäppy on ruspakko. Leikattuu leikavuskohtas se siništyy. Diametras se voi olla 30 sentii. Oravangrivan jalgaine on harmai mustis ”suomuksis”. Grivan jalgu lehmängribah verratunnu on sangiembi da kovembi, šliäppy sežo on lehmängrivan šliäppiä kovembi.
Valgei griba
Valgien grivan suuruot
Kategourii:Grivat_da_sienet
Tolvajärvi
Täs löydyy särgii, ahvendu, haugii, lahnua, riäpöidy da matikkua.
Talvivoinan aigua lähäl järvie oli Suomele tärgei tora.
Rinnalolijat järvet:
T T T
Oravangriba
Kazvandu
Oravangribua kazvau lehti- da segamečis, kai tundrasgi. Oravangriba suvaiččou märgii huavikkoloi.
Valmistamine
Oravangrival on hyvä magu. Sidä keitetäh, žuaritah, kuivetah, marinuijah da suolatah. Sit on äijy valgijastu, oravangribua voibi syvvä lihas tuači. Oravangriba on hyvä tervehyöle. Se puhtistau verdy, ajau iäre jygielöin metalloin suolii, toksiinoi da myrkylöi, lujendau immunitiettua (tavvinvastustu), on hyvä šuoliston ruadoh niškoi.
Kategourii:Grivat_da_sienet
Livanu
250px|right|thumb|Livanu
Livanu (arab. لبنان‎), virrallizesti Livanan tazavaldu (الجمهورية اللبنانية) on pieni valdivo Lähizes Päivännouzus. Se sijaiččou mägialovehes Välimeren päivännouzus rannas. Päivännouzus Livanu rajoittuu Sirienke, suves Izrailanke. Livanan rahvahan lugumiäry on läs 4 miljonua hengie. Muan pinduala on 10 452 km². Virralline kieli on arabien kieli. Piälinnu on Beirut.
L L
18. syvyskuudu
18. syvyskuudu — 261. vuvven päivy (262. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 104 päiviä.
Radonica
Radonica libo radunica – kevät pruazniekku, kuduan aigua mustellah da molitahes kuollužien puoles. Se on slav'anskoi mustopäivy, kudai Karjalas ainos on tossarren, nedälinjälles Äijiäpäiviä, sidä vie sanotah «kuollužien Äijäksepäiviä» Jälles kallistu Äijänpäivän nedälii, algavuu Foman nedäli. Pravoslavnoi kirikkö myös sidä nedälii pidäy nedälinny, konzu molitahes da mustellah niidy ket ollah jo kuolluot.
Ju.Laucuten mielii myö, sana «Radunica» on otettu baltoispäi: lit. «raudine»- sana merkiččöy malittuu itkunke kuoolužien puoles, lat. « iänehitku luvettelemizenke». M. Mirko da V. Desnicki sanotah, sana Radunica on tulluh grekaspäi da merkiččöy «ruuzutuhjo». Rozalija – ruuzupäivy myös merkiččöy kuollužien mustopäiviä.
Lähtehet
R R
Tirana
Tirana on Albuanien piälinnu. Sie eläy läs 610 050 hengie. Tirana on perustettu vuonnu 1614.
T T
Teräžin
Teräžin on kirvesmiehen da puusepän leikkuaju ruadobruja. Sidä käytetäh puus pienii haudoi kaiverdajes. Teräžimes on varzi da terä terendetyn agjanke. T T
Novgudozero
Novgudozero on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Puudogan piirin Kuganavolokan kyläkundah. Järvi on Vodlajärven kanzallizen puuston alovehel.
Järven pinduala on 1,8 km², vezibasseinan ala on 91,7 km². Järven pindu on 155 metrii korgiembi meren pindua.
Järvespäi lähtöy Novguda-nimine jogi, kudai yhtyy Ileksa-jogeh. Ileksa-jogi laskeh Vodlajärveh. Novgudozero-järveh laskeh Megeda-jogi.
Joulupukki
Joulupukki on suomelaine Pakkasukko, kudai jagau lapsile lahjoi Rastavakse. Suomen kielespäi suorah kiännetynny Joulupukki on Rastavan kozabošši. Suomes Joulupukin ielolijannuhäi pietäh kozabošin nägösty Rastavan piähengii. Tänäpäi Joulupukki on kui ymbäri muailmua kuulužu Santa Claus. Hänel on harmaipardu, ruskei turki da šuapku, očkat silmis.
Histourii
Joulupukin suomenkielizen nimen pohjannu vikse on vahnu suomelaine perindö nuuttipukkih da kegripukkih. Nuuttipukit, kudamat oldih enimyölleh kozabošin nahkah šurivunnuot, käydih taloispäi taloih Nuutinpäivänny (13. pakkaskuudu, Rastavan aijan loppupiän, vuodessah 1708 pakkaskuun 7. päivässäh). Hyö pajatettih da suadih pajatandas pienii lahjoi. Ihan kui Ven'al smuutat.
Vahnas valehjumalahuskondollizes Suomes nuuttipukki oli mies, kudai šuorivui kozabošikse. Häi pani kozabošin sarvet piäh, ku suas muuttuo šamanistizen perindön mugah kozabošikse. Hänel piäl oli tuohimuasku da muurin kiännetty turki. Kozabošši käveli taloispäi taloih da ryyppäili hänele tarittuu viinua. Häi sai pöllätellä lapsii da olla humalas. Toiči kozabošši jagoi lahjoi sanankuulijoile lapsile da viččua kuulemattomile.
Eländykohtu
Markus Rautio sanoi Lapsien čuassu (suomekse Lastentunti) –raadivo-programmas Yleisradios vuvvennu 1927, ku Joulupukki eläy Korvantunturil Suomen Lapis. Sit Joulupukil on oma kodi.
Nygöine Joulupukki
Tänäpäi suomelaine Joulupukki on ristikanzu. Häi on vessel harmaipardu mies. Suomelaine Joulupukki rubei šuorivumah ruskieloih sobih 1960-luvul. Häi on ijäkäs, sadoi vuozii elänyh mies. Toiči hänel käis näet puuhisty keppii. Joulupukin akku on Joulumuori da joulutontut (gnoumat) avvutetah Joulupukkii lahjoin luadimizes. Tontut myös kačotah, ket lapsis ollah hyvät da sanankuulijat.
Joulupukin poštu
Joga lapsi voi kirjuttua kirjazen Joulupukile hänen virrallizele adresile: Joulupukki, 99999, Korvatunturi. Joga vuottu Joulupukki suau vähimyölleh 500 tuhattu kirjastu da poštukartočkua joga muailman kolkaspäi.
Lahjoin jago
Joulupukki lähtöy jagamah lahjoi Rastavua enne, 23. talvikuudu. Häi ajau ries, kudamua vietäh pedrat. Suomelaine Joulupukki ajau muadu myöte, amerikkalazelhäi pedrat lennetäh. Suomes Joulupukki ei tule pertih päčin truvaspäi, häi tulou veriäs. Pertih tulduu, häi tavan mugah kyzyi: ”Ongo täs talois sanankuulijua lastu?”
Luve ližäkse
Nurmi, Timo: Gummeruksen suuri suomen kielen sanakirja. 3. tarkistettu ja päivitetty painos. Helsinki: Gummerus, 2004. ISBN 951-20-6541-X.
Kielitoimiston sanakirja. Kotimaisten kielten tutkimuskeskuksen julkaisuja 132. Internet-versio MOT Kielitoimiston sanakirja 1.0. Helsinki: Kotimaisten kielten tutkimuskeskus ja Kielikone Oy, 2004. ISBN 952-5446-11-5.
Pesonen, Hannu: Joulupukki tulee Barista. Tiede 12/2013, 2013, s. 47.
Karjalainen, Sirpa: Juhlan aika. Suomalaisia vuotuisperinteitä. WSOY, 1994.
Pesonen, Hannu: Joulupukki tulee Barista. Tiede 12/2013, 2013, s. 49.
Pesonen, Hannu: Joulupukki tulee Barista. Tiede 12/2013, 2013, s. 48-49.
Pesonen, Hannu: Joulupukki tulee Barista. Tiede 12/2013, 2013, s. 48.
Linkit
Kategourii:Suomi J
9. tuhukuudu
9. tuhukuudu on 40. vuvven päivy grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 325 (326. kargavusvuon) päiviä.
Ken kuoli sinä piän
-02-09
Pedäi
Ulgonägö
Pedäi voi olla 40 metrii korgevuttu. Sen rungo voi olla 0,5-1,2 metrii levevytty. Kaikis suurimat puut kazvetah Itämeren suvirannikol, net ollah 45-50 metrii korgevuot. Pedäi kukkiu kezäkuul, sen andimet kypsetäh tossu libo kolmandennu vuon.
Käyttö
Pedäjiä käytetäh rakendamizes. Valutetah sit tervua da d’oktii. Pedäi on hyvä tervehyöle. Lehtenkandazis luajittuu juomistu juvvah rygimizeh da bronhoin taudiloih. Lehtenkandazii otetah talvel libo kevättalvel da kuivatah niilöi. Pedäjän havus da käbylöis luajitah pedäjän voidu, kudai on kibuu da spazmoin vastah, käytetäh sidä maksankivitaudiloih. Pedäjän voidu vie käytetäh ingal’atsieloin luadijes. Pedäjän havus luajitah pedäiekstraktu, kudamua käytetäh rungua pestes ihon hyväkse.
Kategourii:Puut Kategourii:Suomen puut Kategourii:Kazvimuailmu
Punotalttu
Punotalttu libo otv’ortku on raudusepän ruadobruja, kudaman vuoh kierretäh pindah libo iäre otetah vintupindazii kiiniteksii. Punotaltas on varzi da terä. P P
Porajärvi
Porajärvi on Karjalan tazavallan Suojärven piirin pos’olku. Se on Porajärven kyläkunnan haldivolline keskus.
1300-lugu vuvvet
1300-lugu vuvvet:
Porajärvi
Pos’olku sijoittuu Suunujoven rannal. Porajärvespäi Suojärvessah on 80 km.
Vuozinnu 1868 – 1908 pos’olkas ruadoi čugunzavodu. Vuvves 1927 algajen Porajärvi kuului Petrovskin piirih, vuvves 1940 algajen – Suojärven piirih.
Porajärven rahvahan lugumiäry
Vuonnu 2009 lähäl pos’olkua rakendettih graniittuzavodu.
Lähäl Porajärvie (5 km pos’olkaspäi pohjazeh) on Akonjärvensuo, kudaman pinduala on 68,0 gektuarua. Sie on äijy garbaluo. Sežo lähäl pos’olkua (3 km pos’olkaspäi luodeheh) on vie yksi suo – Ozovoje, kudaman pinduala on 79, 0 gektuarua, täsgi on äijy garbaluo.
P P Kategourii:Suojärven piiri
Portugalii
250px|right|thumb|Portugalii
Portugalii on Päivänlasku-Jevroupan valdivo. Virralline nimi on Portugalien tazavaldu. Se sijoittuu Pirenei-niemimuan lounasozas. Pohjazes da päivännouzus se rajoittuu Ispuanienke, suves da päivänlaskus – Atlantien valdumerenke. Muan nimi tuli Portu-linnan nimes (lat. Portus Cale).
Muan piälinnu on Lissabon. Pinduala on 92 151 km², rahvahan lugumiäry on 10 799 270 hengie.
* Kategourii:Jevroupan muat
Kumsa
Kumsa on pos’olku Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Čobinon kyläkunnas.
Se sijaiččou Kumčarven suvirannal.
Pos’olkas on Nevvostoliiton da Suomen välizen voinan aigua (1941 – 1944) tapettuloin Nevvostoliiton saldattoin velleskalmu.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Karhumäin piiri
Livii
250px|right|thumb|Livii
Livii, virrallizesti Livien valdivo on valdivo Pohjois-Afriekas Välimeren rannikos. Päivänlaskus se rajoittuu Alžiranke, luodehes Tunisanke, suves Čadanke da Nigeranke, liidehes Sudananke, päivännouzus Jegiptanke, pohjazes Välimerenke. Virralline kieli on aruabien kieli. Piälinnu on Tripoli. Muan pinduala on 1 759 541 km². Rahvahan lugumiäry on 5 613 380 hengie.
L L
1645
Ken kuoli sinä vuon
1645
Livvin näppäimistö
Nygöi vie ei ole virallistu livvin näppäimistyö, ga ä, ö, č, š, ž kirjaimet ollah muijien kielien kirjaimikkolois, ezimerki eestin (viron) kieles.
Eestin näppäimistön azetandu Windowsas 7
Tiä on kirjutettu kui azettua eestin näppäimistö Windowsas 7.
Livvin kirjaimet lad’d’uandu eestin näppäimistöl
Kategourii:Wp/olo Kategourii:Karjalan kieli Kategourii:Tiedotehniekku
1800
Ken kuoli sinä vuon
1800
Onneli ja Anneli
Onneli da Anneli on 17. pakkaskuudu 2014 enzi-illan suanuh Saara Cantellan ohjattu kino, kudai pohjuau Marjatta Kurenniemen kirjah Onnelin da Annelin talo (1966). Kino fil'mattih Loviisas kezäl 2013. Kylmykuul 2014 lapsien panielu valličči Onnelin da Annelin parahannu pitkänny fil'mannu Chicagon kanzoinvälizil lapsienkinofestivualoil.
Enzimäizen kluasan opastujat Onneli (Aava Merikanto) da Anneli (Lilja Lehto) löytäh pihal kirjaizen, kudai on täyzi dengua. Dengoil hyö ostetah dama Ruusupuul (Eija Ahvo) taloin, kudai on kui kahtele tyttözele luajittu. Talois hyö eletäh yhtes huavehien keziä, da tuttavutah samal uuzih ystävih, muga kui heijän uuzih susiedoih Tingelstiinah (Elina Knihtilä) da Tangelstiinah (Kiti Kokkonen).
Lähtehet
Kategourii:Fil’mat
18. tuhukuudu
18. tuhukuudu on 49. vuvven päivy grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 316 (317. kargavusvuon) päiviä.
Ken kuoli sinä piän
Kategourii:Päivät
Kirasjärvi
Kirasjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Segežan piirin Papinkosken kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 2,5 km², vezibasseinan ala on 53 km². Järven pindu on 105,9 metrii korgiembi meren pindua.
Järveh tulou vezi Voldjärvi-järvespäi, järvespäi vezi piäzöy Ondajogeh, kudai laskeh Ala-Uikujogeh.
K K K K
Pojasjärvi (Porajärven kyläkundu)
Pojasjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Porajärven kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 1 km², vezibasseinan ala on 201 km². Järven pindu on 148,7 metrii korgiembi meren pindua.
Järvespäi vezi piäzöy Ylä-Vieksjärveh. Järvespäi lähtöy Pojasjoki, kudai laskeh Ala-Vieksjärveh.
P P P P
Iran
Iranan islamikaine tazavaldu (Persien: جمهوری اسلامی ایران‎ ), lyhyesti Iran (pers. ایران‎ ), vuodessah 1935 sežo Persii- Ezi-Azien tazavaldu. Piälinnu on Tegeran.
Iran rajoittuu Irananke päivänlaskus, Azerbaidžananke, Armenienke, Turtsien da tundiemattoman Vuoristo-Karabahan tazavaldanke, Turkmenistuananke pohjazes, Afganistuananke da Pakistuananke päivännouzus. Iranan pohjazes puoles on Kaspien meri, suvizes puoles Indien valdumeren, Persien da Omanskan lahtet.
Muan pinduala on 1 648 000 km². Rahvahan lugumiäry on 78 408 412 hengie (v. 2015).
I I
Tartun bobien muzei
Tartun bobien muzei (Tartu Mänguasjamuuseum) on sijoitunnuhes Tartun linnan vahnas ozas.
Histourii
Tartun bobien muzei oli avattu 29. oraskuudu vuvvennu 1994.
Yhteistiijot
Tartun Bobien muzeis on enämbi 24600 eriluadustu bobua, on alalline da väliaigaine ozuttelut. Muzein kollektsies on perindöllizii estounielazii bobii, suveniirutyttilöi, suomelas-ugrilazien kanzoin rahvahallizi bobii, tyttitaloloi da äijy muudu kaikenmostu bobua.
Muzein ozutteluzualat
Enzimäine muzein ozutteluzualu mustoittau vahnan koin suuripertii, kuduas on divan, kaksi kreslua, komodu, kamin-päčči, lat’elampu, suuri hebo-boba, lattiele on piirustettu matto. Servantois da divanal ollah vahnat farfourutytit čomis pluat’ois. Ozutahes, ku pertih terväh tulou bobien ižändy da rubieu kižuamah.
Muzeis on zualu, kudamas on pikoi-pienii bobazii. Sie on kaikkie – mašinoi, tyttilöi, sobii, astieloi, zvierilöi, suarnallizii personuažoi, bobazii Kinder surprise -jäičäspäi. Muzein toizeh kerrokseh on kerätty bobazii, kudualoi suau nähtä Estounien eriluaduzis fil’mois da mul’tfil’mois.
Adressi
Lutsu-piha, 8. Tartu, Estounii, 51006.
tel. +372 7461 777
muuseum@mm.ee
Linkit
http://www.mm.ee/ru
Kategourii:Muziet
1801
Ken kuoli sinä vuon
1801
Pygäjärvi
Pygäjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Koverin kyläkundah.
27. sulakuudu
Ken kuoli sinä piän
S
Pygäjärvi
Järven pinduala on 0,9 km². Järven pindu on 39 metrii korgiembi meren pindua.
P P P P
Pelvas
Pelvas (lat. Línum usitatíssimum) on yksivuodehine heinykazvi, kudai kuuluu Pelvaspereheh (Linaceae).
Roindualoveh
Pelvahan roindualovehennu pietäh Välimeren rannikon, Indien da Kitain mägižikköalovehii. Ven’ale pelvas tuodih Aaziespäi.
Ulgonägö
Pelvas kazvau puolitostu metrissäh. Sen varzi on oigei, pystöi kazvaju, hoikku. Se kukkiu kezäkuul-elokuul. Pelvahan kukkazet ollah sinisty värii. Sen siemenet kypsetäh heinykuul-elokuul.
Kylvändy
Pelvastu kylvetäh siemenil 1,5-2 sentii syvevyöle muah, puaksuttavah, vagoloin välit ollah 7,5 sentii.
Pelvahan ruandu
Pelvahan kazvatandu da ruandu ollah ammuzet ruavot. Karjalazetgi ruattih pelvastu, se oli naizien ruado. Vuozisuan XIX aigua Anuksen gubernien korgiedu luaduu pelvastu viettih Ven’ale da ulgomuale. Vuozisuan XX keskipuoles Anuksen guberniespäi viettih Piiterih 15-20 tuhattu puudua pelvastu, siepäi sidä viettih ielleh Anglieh, Gollandieh, Frantsieh, Suomeh.
Käyttö
Pelvahan siemenis luajitah voidu. Sidä käytetäh syömizien varustajes, yhtelläh enne kaikkie pelvasvoi pidäy tehnizih tarkoituksih. Sit luajitah luakkua, oliifua, mujuu, vetty kestäjii kangahii da klejonkoi. Pelvasvoi on hyvä poltateksien lieččijes da ihole. Pelvassiemenii käytetäh tervehytty parandajes, se pädöy vaččutaudiloih da syömistorven tuadiloih. Pelvasvoidu käytetäh kui vaččua notkendai da kuzivedäi.
Pelvahan aiganot ollah hyvä syömine maiduo andajile žiivatoile.