cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vieno Fedotova
Tutkimusruado
Vuvvennu 1971 Vieno Fedotova piäzi opastumah aspirantuurah suomelas-ugrilaine kielitiedo (karjalan kieli) -alale. Vuvvennu 1977 Tarton yliopistos Vieno Petrovna väitti väitöskirjan karjalan kielen frazeolougies da 19. sulakuudu vuvvennu 1978 hänes virrallizesti rodih filolougien kandiduattu. Vieno Fedotova ruadoi Karjalan tiedokeskuksen Kielen, literatuuran da histourien instituutasenämbi 40 vuottu. Täh aigah oli kerätty da sellitetty suuri ainavoluaduine materjualu, oli piästetty ilmah äijy tiedokirjutustu, kirjua, sanakirjua. Kielen, literatuuran da histourien instituutas on ruokos enämbi 100 tuhattu hänen kerättyy sanakartočkua, niilöin joukos frazeolougizmua, sanondua, deskriptiivusanua.
Julgavot
Kategourii:Karjalazet
Ilmu (joukko)
Ilmu on joukko, kudai soittau muuzikkua trip-hop da world music -tabah da pajattau karjalakse. Innostuksen omah tuotandoh pajattajat da soittajat suajah Karjalan luonnos, pohjazen muan suurenmoizes da mistizesti omah valdah ottavujas čomuos.
Ulgopuolizet linkit
Kategourii:Karjalazet Kategourii:Karjalan muuzikku Kategourii:Karjalaine kul'tuuru Kategourii:Muuzikkujoukot
Elmus
Elmus on pos’olku Karjalan tazavallas Kondupohjan piiris Hirvaksen kyläkunnas.
Se sijaiččou samannimizen järven päivännouzurannal.
Pos’olkas on histourien mustomerki – Suuren voinan aigua (1941 – 1945) tapettuloin Nevvostoliiton saldattoin velleskalmu.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Kondupohjan piiri
Viktor Pelevin
Victor Olegovič Pelevin (, r. 22. kylmykuudu v.1962) on ven'alaine kirjailii. Hänen tevokset ollah postmodernistizii.
Eloskerdu
Viktor Pelevin on roinnuhes 22. kylmykuudu v. 1962 Moskovah.
=Tevokset=
Kerdomukset
P
Ioann V
I I
Petusjärvi
Järven pinduala on 1,4 km². Järven pindu on 111,6 metrii korgiembi meren pindua.
Järvespäi vezi piäzöy Kivaččujogeh, kudai laskeh Siämärveh.
P P P P
Riepoi
Riepoi on nagrehes keitetty vuassu. Se on karjalazien perindölline juomine. Sih niškoi havvotut nagrehet – padahaudazet – kuivattih päčis näivöikse. Näivöit pandih puččih vedeh, kahtet suutkat piettih pučis, sit rodih näivöiriepoi. Sidä juodih vuasas azemiči.
Utjärven uljaat naiset
Utjärven uljaat naiset on Elina Karjalazen kirjutettu kniigu. Se piäzi ilmah vuonnu 2002. Kniigu sanelou Uutjärven kylän elokses. Kniigan kuvat on luadinuh Vesa Takala.
Kniigan juoni
Kniigas tarinan tabah kirjuttai sanelou uutjärveläzien naizien elokses, eloksen argi- da pyhäpäivis. Suomespäi tulluole ristikanzale vahnu karjalaine kylä oli elämys. Vesa Takalan kuvat tallendettih kylän menuo 1990- da 2000-luvun allus.
Pitkyrandu
Pitkyrandu (Питкяранта, ) on linnu, linnukundu da Pitkänrannan piirin haldivolline keskus Karjalan tazavallas Ven'al. Se sijaiččou Luadogan koillisrannikol 281 kilometrii Petroskoispäi päivännouzupuoleh. Linnas on 11400 da piiris 11800 eläjiä (vuonnu 2010). Enne talvi- da jatkovoinua Pitkyrandu oli oza Suomen Nevvostoliitole luovutettuu Imbilahten kundua.
Utjärven uljaat naiset
Lähtehet
Karjalainen, Elina & Takala, Vesa 2002: Utjärven uljaat naiset. WSOY: Helsinki. ISBN 951-0-27303-1.
Pitkyrandu
Muantiedo da ilmasto
Pitkyrannan linnukunnan pinduala on 559 neliökilometrii. Se rajoittuu pohjazes Suojärven piirin Loimolah, liidehes Pitkyrannan piirin Salmih da luodehes Impilahteh sego lounuas Luadogan kauti Sordavalan piirih. Pindualas 85,2 % on meččiä, 8,3 % vezialovehii, 2,6 % muatalovusmuadu da 2,5 % azutusalovehtu.
Aihies muijal
Kategourii:Muantiedo Kategourii:Karjal Kategourii:Karjalan linnat Kategourii: Pitkänrannan piiri
Latvii
Latvien tazavaldu libo Latvii  on yksi Baltien mualois. Latvien pohjasrajan tagan on Estounii, päivännouzus Ven'a da Valgo-Ven'a da suves Litvu. Muan piälinnu Riga on Baltien mualoin suurin linnu.
Vuvvennu 2011 Latvies oli 2 067 887 eläjiä, kudualois 1 284 194 (62,1 %) latvielastu, 556 422 (26,9 %) ven'alastu, 68 174 (3,3 %) valgoven'alastu, 45 699 (2,2 %) ukrainalastu, 45 783 (2,2 %) polšalastu, 24 426 (1,2 %) litvalastu, 6 452 (0,3 %) čiganua, 6 416 (0,3 %) jeyrilästy, 3 023 (0,1 %) germuanilastu da 2 000 (0,1 %) estounielastu.
Latvien kieli on ainavo virralline kieli, da sen stuatusua lujoitetah kielipoliitiekal, no ven'an kieldy käytetäh sežo äijy.
Kirjalližus
Enzimäine latvienkieline kirju piäzi ilmah vuvvennu 1525. Hätken sen jälles vaiku kirikölline tekstu oli arvospiettyy. Enzimäine latvielaine runoilii oli Jēkabs Ķikulis, kudai kirjutti vuvvennu 1777 oman aigah pajoloi. Andrejs Pumpurs kirjutti runokogomuksen Lāčplēsis da on yksi rahvahallizis muanivomiehis kui mugaže Eduards Veidenbaums, Jānis Poruks da Kārlis Skalbe.
1900-luvun allus algajen kanzallisrunoilii Jānis Rainis da toizet kirjailijat otettihes latvien kielen kehittämizeh.
Ližminjärvi
Ližminjärvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Pyhärven kyläkundah.
Järven pinduala on 3.8 km², vezibasseinan ala on 16.8 km². Järven pindu on 144 metrii korgiembi merenpindua. Järveh laskeh oja, koillizes järvespäi vezi lähtöy Pelduoženjärveh, kuspäi oman allun ottau Pyhäjogi, kudai sit laskeh Šuojuh. Järven rannal on Ližmin kylä. Järves voibi pyydiä riäpöidy, haugii, särgii, ahvendu, matikkua, kuhua da kiiškoidu.
L L L
Vaskisorzu
thumb|300px|alt=Vaskisorzu|Vaskisorzu
Vaskisorzu (Oxyura jamaicensis) on lindu.
Karjalankieline nimi
V V
Valgeivigli
thumb|300.px|alt:Valgeivigli|Valgeivigli Valgeivigli (Tringa nebularia) on lindu.
V V
Nikolai Abramov
Nikolai Viktorovič Abramov (24. pakkaskuudu 1961, Ladva (vep), Leningradan aloveh – 23. pakkaskuudu 2016, Petroskoi) oli vepsäläine da ven’alaine kirjuttai, runoilii, žurnalistu, kirjalližuskiändäi, Karjalan tazavallan arvostettu kul’tuururuavon ruadai.
Eloskerdu
Häi rodihes da kazvoi Leningradan alovehen vepsäläzes hierus Ladvas. Häi on vepsäläine.
Abramov oli Ven’an kirjuttajoin liiton ozanottai vuvves 1998 algajen da Ven’an žurnalistoin liiton ozanottai vuvves 2003 algajen. Suomelasugrilazien kirjuttajoin XI rahvahienvälizes kongresas, kudai oli elokuus vuvvennu 2010 Oulus (Suomes), Abramovan vallittih Suomelasugrilazien kirjuttajoin liiton hallindoh. Abramov oli Karjalan tazavallan žurnalistoin liiton ozanottai.
Häi kuoli 23. pakkaskuudu vuvvennu 2016 Petroskois jugien lyhytaigazen voimattomuon jälles. Abramovan pandih muah hänen roindumuas Ladvan-hierus.
Luomisruado
Abramovan ezmäine runokogomus on «Koumekümne koume» (”Kolmekymmen kolme”). Se piäzi ilmoih vuvvennu 1994 da tuli enzimäzekse taidotevoksekse vepsän kielel.
Runoilii kiändi vepsän kieleh muailman da Ven’an kirjalližuon klassiekkoi. Häi kiändi Omar Haijaman, Rabindranat Tagoran, Uil’jam Šekspiran, Pol’ Verlenan, Aleksandr Puškinan, Lev Tolstoin, Sergei Jeseninan, Nikolai Kl’ujevan, Boris Pasternakan, Nikolai Rubtsovan, Jevgeni Jevtušenkon, Vladimir Vysotskin da muuloin kirjuttajien tevoksii. Häi kiändi sežo Kalevipoeg- estounielazen rahavahan eeposan ozii, Komin rahvahan suarnoi, Ven’an suomelasugrilazien kirjuttajoin runoloi da prouzua. Sidä paiči Nikolai Abramov kiändi sežo muailman rokmuuzikan tekstoi: ezim. Yesterday (The Beatles) da We Are The Champions (Queen), kuduat pajatetah vepsän kielel Anna Vasiljeva (Jusne) da Karjalan pajo- da tansi- kanzallisansambl’u ”Kantele”.
Nikolai Abramovan runot piästettih ilmoih erilazis kogomuksis, runovalliteksis, niidy kiännettih vepsän kielespäi ven’akse, suomekse, virokse, ruočikse, frantsien, norviegien, vengrien kielikse, Ven’an suomelasugrilazien rahvahien kielikse.
Nikolai Abramovan kniigu «Kurgiden aig» (”Kurgiloin aigu”) on V.S. Vysotskin muzeis ”Vysotskin taloi Tagankal” («Дом Высоцкого на Таганке»).
Abramov otti ozua ”Vepsäläine pyhä”-dokumentufilman kuvuamizeh (prod’usserukeskus ATK-studio, Pietari). Ligakuus vuvvennu 2009 tämä filmu sai II alovehienvälizen multimediakilvan palkindon (”Siberin kuldaine kedruoksu”-palkindo) Kemerovos.
Palkindot da tunnustus
A A A A A
Karjalaine perti
thumb|Karjalazen pertin ruadajat da alguhpanijat (hurualpäi oigiele): Jelena Kononova, L’udmila Zaharova, Margarita Tselebrovskaja da Irina Polevaja
Karjalaine perti on karjalazen kul'tuuran muzei Petroskois. Se on Karjalan tazavallan Lapsien da nuorižon turizmukeskukses Tolstoin pihal, 4.
1506
Ken kuoli sinä vuon
1506
Karjalaine perti
Syväinpuoli
Karjalaine perti on luajittu karjalazen XIX vuozisuan lopun-XX vuozisuan allun pertin tabah. Sydämes kai on puus, seinii nareko mustendettih, ku oldas ku vahnas talois. On pertis ruskei čuppu, naizien da miehien puolet, päčči da kai midä pidäy olla karjalazes talois.
Vehkehistö
Pertis on enämbi 500 eksponuattua da saman verran pertih niškoi luajittuu uuttu vehkehty da makiettua. Perti piädykauti luajittih moine, kudamas suas kai ottua kädeh da käyttiä tarbehen mugah. Ollou ku kangaspuut, ga sil kuvotah. Ollou kuožali, sil kezrätäh. Ollou huuhmar – survotah. Karjalaine perti pidäy pertinny olla, ei muzeinnu, kus eksponuatat ollah st’oklien tagan, lujoitetah pertin ruadajat.
Enzimäine vehkeh
Enzimäine vehkeh oli tuodu karjalazes Kinnermän kyläspäi. Turizmukeskukses, vie karjalastu pertii enne, ainos käydih lapsienke karjalazih kylih. Käydih huogavopäivinny da lomien aigah. Toiči nedäliluguh elettih kylis. Niilöis Petroskoih tuodih kaikenmostu vahnua veššii. Erähät iče löyttih, ku oldih pädemättömät, erähät annettih rahvas.
Enzimäzii moizii löyttylöi vehkehii oli tuohes luajittu komšaine luzikkoih niškoi. Ezmäi ni ovvostettu ei, mih niškoi se pädöy. Ga rahvas nevvottih. Se komšaine pidi vie hyvin pestä, ku kai oli muas da saves. Se komšu oli tuodu Kinnermälpäi, nenga matku sinne da sie löytty vahnu vešši roittih tulien karjalazen pertin alustakse.
Ekskursiet
Karjalazen pertis pietäh ekskursieloi, luajitah pruazniekkoi, pietäh kursiloi opastajih niškoi. Rahvastu tulou Karjalan eri čuppulois da sen ulgopuolelpäigi. Konzu perti rubei ruadamah, oli yksi ainavo ekskursii karjalastu taloidu myöte. Tänäpäi on jo kaksikymmen viizi eri ekskursiedu.
Mečästyselättilöin da linduloin lugu Karjalan tazavallas vuvvennu 2016
Mečästyselättilöin da linduloin lugu Karjalan tazavallas vuvvennu 2016
Kategourii:Elättimuailmu
Karjalaine perti
Tutkimusruado
Pertin ruadajat kävväh tutkimusmatkoih da iče tutkitah vahnua karjalazien kul’tuurua da perindölöi. Irina Polevaja da Jelena Kononova vuvvennu 2010 jullattih kirju ”Died’oin perindö”, kudai on karjalazis perindölöis da tavois. Kirjas varzinazien tiedoloin ližäkse on kaikenjyttymiä kižua da sanaristikkyö omien tiedoloin tarkastamizekse.
Kategourii:Muziet Kategourii:Karjalan nähtävykset
Maršallansuaret
250px|right|thumb|Maršallansuaret
Maršallansuaret libo Maršallansuariloin tazavaldu on Tyynenmeren valdivo, kudai sijoittuu Mikronezies. Yhtysvallat avuttau Maršallansuarile den’gu- da puolistusdielolois (niilöil on den’gu- da puolistusliitto).
Päivänlaskus da lounuas se rajoittuu Mikronezien liittovaldivon alovehvezilöinke, suves – Kiribatin alovehvezilöinke, muulois ozis – Tyynenmeren neitrualizien vezialoinke. Randuviivan pitkevys on 370,4 km. Muan pinduala on 181,3 km². Rahvahan lugumiäry on 53 158 hengie (v. 2011). Piälinnu on Madžuro.
M M
1510
Ken kuoli sinä vuon
1510
Matematiekku
Sana matematiekku (grets. μαθηματικά, ’mathēmatiká’) tulou gretsien sanas μάθημα (máthēma), kudai tarkoittau tiijonalua, tieduo libo opastundua. Matematikkua merkiččii gretsienkieline sana μαθηματικός (mathematikós) tarkoittau ”himokas opastumah”.
M
Meččäl
Meččäl (Метчелица) on kylä Karjalan tazavallas Priäžän kanzallizes piiris. Se kuuluu Jessoilan kyläkundah.
Rahvahan lugumiäry
50 Cent
50 Cent on yhtysvaldulaine  räppäri.
1520
Ken kuoli sinä vuon
1520
11. pakkaskuudu
11. pakkaskuudu - 11. vuvven päivy grigorianskoin kalenduaruan mugah.
Ken kuoli sinä piän
P
Uskondo Kirjalližusluvettelo
Ярославский, Е. Кирикко и государства. – Петроской : Карельской государственной издательства, 1937.
Apostolijen toiminta. – koittelupain. - Helsinki ; Stokholmi : Piiplijan kiännnösinstituutti, 2004.
Biblii lapsile livvikse. – Helsinki ; Stokgol`m : Biblien kiänändüinstituuttu, 1995.
D`umalan Poig : D`umalahizen lugendan kird` kard`lana lüüdin kielel / kiändänü da kogonnu M. Pahomov. – Helsingi : LÜÜDILÄINE SIERB, 1999.
Ehtsluužb : arkipäivän ehtoopalvelus ja rukouksia lyydin ja karjala-aunuksen kielellä : käännösehdotus / lüüdin da kard`al-anuksen kielele kiändänu Miikul Pahomov. - Helsinki : Lüüdilaine siebr, 2005.
Enzimäine Moisein kirju / Biblienkiännändyinstituuttu. - Helsinki ; Петрозаводск : Кирья, 2010.
Jevanheli Iivanan kirjuttamana / Piiplijankiännösinstituutti. - Helsinki ; Петрозаводск : Карелия, 2006.
Jevangelii Lukan mugah. – Helsinki ; Stokgol`m : Biblien kiänändüinstituuttu, 1997.
Jevangelii Lukan mugah. – lizäpain. – [Петрозаводск] : Карелия, 2000.
Jevanheli Lukan kirjuttama. – koittelupain. - [Петрозаводск] : Карелия, 1999. Jevanheli Markin kirjuttamana / Piipliankiännösinstituutti. - Koittelupain. - Stokholm ; Helsinki : Piipliankiännösinstituutti, 1996.
Jevangelii Markan mugah. – Helsinki ; Stokgol`m : Biblien kiänänduinstituuttu, 1993.
Jevangelii Matfein mugah. – Helsinki ; Stokgol`m : Biblien kiänänduinstituuttu, 1997.
Jevanheli Matvein kirjuttamana / Piiplijankiännösinstituutti. - Helsinki ; Петрозаводск : Карелия, 2007.
Jiesuksen elaigu / Biblien kiännösinstituuttu. – 1991.
22. ligakuudu
22. ligakuudu - 295. vuvven päivy (296. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenderin mugah. Vuvven loppussah on 70 päiviä.
Kostamus (järvi)
Kostamus on suolatoivezine järvi, kudai on Karjalan tazavallan Suojärven piirin Porajärven kyläkunnan alovehel.
22. ligakuudu
Ken kuoli sinä piän
L
Lemijärvi (järvi)
thumb|500.px|alt=Lemijärvi|Lemijärvi
Uskondo Kirjalližusluvettelo
Jiesuksen eläntä / Piplien kiännösinstituutti. – 1992.
Matematikku
Matematikku on matematiekan tutkii da azientundii. Matematiekas opastunnuot ollah tavan mugah ruavos opastajannu, tutkijoinnu yliopistolois, it-alal libo tevolližuon palvelukses, ezimerkikse strahouhkumatematikkannu strahouhkuyhtivölöis. Puhtahat matematikat pyrritäh kehittämäh uuttu matematiekkua aijemban pohjale, ku tovendajat matematikat luajitah matemuatillizii malliloi käytändön probliemois da tutkitah nenga suaduloi malliloi. Mainittavu vuitti matematiekkua yliopistos opastunnuzis ruatah školis opastujinnu.
Lemijärvi (järvi)
Lemijärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Koverin kyläkundah.
Uskondo Kirjalližusluvettelo
Lühüt tieduoandai : kniigaine Uvven Sanan lugijoile / Biblien kiännändüinstituuttu (Helsinki). – Петрозаводск : Карелия, 2003.
Lemijärvi (järvi)
Järven pinduala on 0,7 km². Järven pindu on 33 metrii korgiembi meren pindua.
Uskondo Kirjalližusluvettelo
Malittusana karjalan kielen livvin murdehel / kiändi karjalakse T. Ščerbakova ; čomastai O. Ikkonen. - Petroskoi : Periodika, 2002.
Lemijärvi (järvi)
Järvespäi lähtöy Tuuksenjogi, kudai laskeh Anusjogeh. Järven päivännouzurannal on sijoitannuhes Lemijärven hieru.
Uskondo Kirjalližusluvettelo
Psaltiri / Biblienkiännändüinstituuttu. - Helsinki ; Петрозаводск : Карелия, 2006.
Lemijärvi (järvi)
L L L L
Uskondo Kirjalližusluvettelo
Uuzi Sana / Biblien kiännändüinstituuttu (Helsinki), Петрозаводск : Карелия, 2003.
Vieronvirzie / Suomen lähetysseura ; karjalan kieleh kiändänüh E. V. Ahtia. – Helsinki, 1923.
U
Nikolai Laine
Nikolai Grigorjevič Laine (tovelline sugunimi on Gippiev: 27. oraskuudu 1920, Rebol'a – 18. tuhukuudu 1984, Petroskoi) – nevvostolaine runoilii, kiändäi, Karjalan autonomizen sosialistizen nevvostotazavaldan arvostettu kul’tuuran ruadai (v.1974), Ven’an sosialistizen federatiivizen nevvostotazavaldan arvostettu ruadai (v.1978).
Luomisruado
Lainen enzimäzet tevokset piästih ilmoih vuonnu 1936. Sidä myöhembi piäzi ilmoih «Враги»-runoelmu. Vuonnu 1939 ilmestyi runoloin kogomus karjalan kielel. Tänä vuonnugi Karjala-žurnualah piästih runot karjalan kielel: «В лесу», «Играй, Кантеле». Laine kirjutti sežo runoloin kogomukset «Huondes», «Lieksan lauluja», «Punaiset pihlajantertut», «Из поколения в поколение». Omis runoelmis «Старый мастер», «У костра», «В новогоднюю ночь», «Три березы» Laine kirjutti oman muan suvaičukses da sen muan ahkeris ruadajis.
Häi enzimäzenny kiändi suomekse ven’alazien runoilijoin tevokset: N. Nekrasovan, V. Majakovskin, A. Tvardovskin, M. Svetlovan, Nikolai Gribačovan, Janka Kupalan, Taras Ševčenkon, Gevorg Eminan tevokset. Sežo häi kiändi estounielazien runoilijoin Juhan Smuulan da Paul’ Rummon tevokset
Laine on yksi kiändäjis, kuduat kiännettih ven’akse Kalevala-eeposan v. 1979 da v. 1973.
Laine Laine Laine L
Matrossu
Matrossu on pos’olku Karjalan tazavallas Priäžän kanzallizes piiris. Se on Matrosan kyläkunnan haldivolline keskus.
Se sijoittuu 28 kilometrin piäs Petroskoispäi päivänlaskuh. Pos’olkas on voinal (1941 – 1945) tapettuloin Nevvostoliiton saldattoin kalmu.
Pos’olku perustettih vuonnu 1929, konzu täs rakendettih tazavallan enzimäine Matrosan meččypunktu. Nygöi sidä ei ole. Kylännevvosto roih 5. pakkaskuudu v. 1932. Enne Matrosas eli suomelazii, kuduat muutettih täh Kanadaspäi.
Ravi Shankar
Lähtehet
S
Matrossu
Matrosan rahvahan lugumiäry
Vuonnu 1905 pos’olkas eli 14 hengie.
Pos’olkas on škola. Vie täs on Tazavallan mielitaudibol’ničču (920 koikkua). Se avattih vuonnu 1986. Se on suurin mielitaudibol’ničču Karjalan tazavallas.
Kostamus (järvi)
Järven pindu on 179,6 metrii korgiembi meren pindua.
Valgeipiäsorzu
thumb|300px|alt=Valgeipiäsorzu|Valgeipiäsorzu
Karjalan Kielen Kodi
Karjalan Kielen Kodi - yhtistys on pandu alguh Vieljärvel ligakuus 2012. Yhtistyksen piäruavonnu on karjalan kielen kehitändy da Vieljärven eläjien elaijan kohendamine. Vieljärven munitsipalitietas eläy läs 2000 hengie. Yhtistys piätti suaha oman Karjalan kielen koin Vieljärvele. Ezmäi tahtottih kohendua vahnan päivykoin, da se ozuttihes ylen pahakse. Kezäl 2013 yhtistyksen rahvas omal aijal riičittih vahnan päivykoin Vieljärvel, azuttih muaruavot, sygyzyl pandih aluzimet. Koin srojindu on zavodittu 9.12.2013. Koin srojindah niškoi yhtistys keriäy den´goi. Suurin vuitti den´gois on rahvahan den´goi. Vuvven 2015 allus Kodih suadih kaksi perttie lämmäkse. Talvel-keviäl 2015 Karjalan kielen kois ruadoi 4 kerhuo. Oma teatrugruuppu on luadinuh jo kaksi ozutelmua puoles vuvves. Sygyzyl 2015 Karjalan kielen kodi rubieu ruadamah joga päiviä. Piätavoiteh on kehittiä karjalan kielen maltandua kaikkien ruadoloin kauti.
Valgeipiäsorzu
Valgeipiäsorzu (Oxyura leucocephala) on lindu.
Kostamus (järvi)
Järves läbi virduau Irstajogi, kudai laskeh Saarijärveh, täs järves läbi virduau Torasjoki, kudai liittyy Šuojuh. Järven pohjasrannal on sijoitannuhes samannimine pos’olku. Sie menöy 86К-14 -dorogu (Suojärvi-Juustjärvi-Karhumägi).
Fallingwater
thumb|300px|alt=Fallingwater|Fallingwater
Valgeipiäsorzu
Karjalankieline nimi
V
Kostamus (järvi)
K K K K
Alasalmi
Alasalmi (Нижняя Салма) on vahnu karjalaine kylä Karjalan tazavallas Priäžän kanzallizes piiris. Se kuuluu Jessoilan kyläkundah.
Fallingwater
Fallingwater on yhtysvaldalazen arhitektoran Frank Lloyd Wrightan projektan mugah nostettu rakendus Pennsilvanies. Rakenduksen pohjukuavat valmistettih vuvvennu 1935 da se nostettih vuozinnu 1936-1939. Fallingwater kuuluu Wrightan tundietuimih ruadoloih. Rakendustu kučutah muailman kuulužimakse modernistizele eländtaloikse. Vuvvennu 1966 se sai National Historic Landmark-tunnuksen.
Alasalmi
Se sijoiččou Vahatjärven luodehrannal. Tiä eletäh liygiläzet.
Fallingwater
Rakendus sijaiččou Pelsinvanien ozavaldivon lounuas, čomas kohtas nimel Kondien oja, kudai sijaiččou Mill Runan da Ogajopailan kylin välis. Fallingwater-rakendus sai omam nimen sendäh gu se sijaiččou kosken piäl. Vuvvennu 1991 Ameriekan arhitektoroin instituutan ozanottajat kučuttih sidä kanzallizen arhitektuuran parahannu tevoksennu.
Zoarces
Zoarces on kivimatikkoin heimoh kuului kalasugu.
Vuožmajärvi (järvi, ylähäine)
Vuožmajärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Segežan piirin Valdain kyläkunnan alovehel.
Anglien kieli
Anglien kieli on allun perin Anglies paistu germuanine kieli, kudamua on levitetty äijih muuloihgi mualoih.
Vuožmajärvi (järvi, ylähäine)
Järven pinduala on 3,1 km². Järven pindu on 146,2 metrii korgiembi meren pindua.
Anglien kieli
Kategourii:Germuanizet kielet Kategourii:Jevroupan kielet Kategourii:Amerikan kielet Kategourii:Afriekan kielet Kategourii:Okeanien kielet
Vuožmajärvi (järvi, ylähäine)
Järves läbi virduau Vuožmajogi, kudai lähtöy Pelozero-järvespäi da laskeh Uikujärveh.
V V V V
Kuuzirandu
Kuuzirandu on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris. Se kuuluu Talviojan kyläkundah.
Lebeštšina
Lebeštšina on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris. Se kuuluu Talviojan kyläkundah.
Se sijoiččou Onieguniemel Oniegujärven koillisozas.
Rahvahan lugumiäry
L L Kategourii:Karhumäin piiri
1533
Ken kuoli sinä vuon
1533
Androidu
Androidu on robotniekku libo sintiettin'i organismu mi ruadau ta näyttäy kui inehmizel.
Stolakiža
Stolakiža — on moine kiža, kuduan ezinehet voijah sijoittua stolal libo kižuajoin kazis. Stolakižua ollah kižat, kudualoin kompliektas on kižakenty, kartit, kubiekat, fiškat da muudu.
Histourii
Stolakižan histourii algavui ei vähembi 5500 vuottu tagaperin. Histouriekat mietitäh, ku kaikil stolakižoil on yhtehine histourii, ku kai nygyaigazil kižoil on muinazet prototipat.
Androidu
Käytetäh myös termii ”mekuanizverduo” ta "inehmizverdoin'i robotniekku".
Stolakiža
Stolakižoin klassifikatsii
Kižuajan lugumiärän mugah:
Kižan luondehen mugah:
Stolakižat karjalan kielel
*
Nimijoki
Nimijoki libo Kimioja on Ven’an jogi, kudai virduau Karjalas.
Se laskeh Šuojogeh. Joven piduhus on 11 km. Jovenalan pinduala on 58,9 km².
N N N
Kazahan kieli
Kazahan kieli libo Kasahhin kieli libo Kazakin kieli (Қазақ тілі) on Kazahstanan virraline kieli. Kazahan kieldy pagizou 12 miljoonua ristikanzua.
Mars (planiettu)
Mars (simvolu: ) on päiväzensistieman planiettu. Päiväzes laskiettuu se on nel'l'äs päiväzensistieman planiettu. Planiettu on nimetty roumalazen mifolougien voinanjumalan Marsan mugah. Ruspakon Marsan läbimittu on läs puolet Muan läbimitas, da se on ristikanzale elinkelvotoi. Marsas on höyrynny, nestehenny da jiänny olijua vetty sego ylen ohut guazukehä, kuduas suurin oza on hiilidioksidua da loput enimyölleh azottua. Marsal on kaiken ližäkse ylen vilu. Marsal on kaksi piendy kuudu, Phobos da Deimos.
Marsal ei ole elaigua. Aijemba Marsan tulivuoriloin guazus sinne oli roinnuh tihei guazukehä, da silloi Marsal oli suurii merilöi. Nygözen Marsan pindu muistuttau Muan hiekkumuadu da Kuudu. Marsal on kruatteriloi, syvii alangoloi, kuivanuzii jovenuomii, peskud'uunua da pilvii. Marsua on tutkittu moneh kerdah. Tässäh todevuttamatoi lendo Marsah on yleine suunnittelun aihe.
Aijembat havaindot
Jo ammui huomattih, gu Marsa on yksi taivahal liikkujis tähtilöis libo planietois. Enzimäzinny oldih muinazet jegiptalazet.
Giacomo Maraldi huomai planietan pyörivän 1600-luvun lopul da 1700-luvun allus. Maraldi ei olluh varmu, oldihgo planietan tummembat piirdehet oza planietan pindua, vai pilvimuodostelmii.
Enzimäzii aiga tarkoi kartoi oli piirretty vaste 1800-luvun loppupuolel. Johann Hieronymus Schröter oli piirdänyh Marsan kuvan 1700-luvun lopus da nägi planietan napalakit da erähii pinnan piirdehii. Hänen mieles planietan tummembat kohtat oldih pilvilöi.
Myöhembi tutkimus
Vuonnu 1877 Asaph Hall löydi Marsan kuut Phoboksen ja Deimoksen, da samannu vuonnu italielaine tähtitiedäilii Giovanni Schiaparelli väitti, gu nägi kanualoi Marsan pinnal.
Veziihöyryy da kislorodua ečittih 1900-luvun allus Marsan guazukehäs, ga niidy ei lövvetty.
NASAn vuvven 2015 syvyskuus ilmahpiässyön tutkimuksen mugah Marsan pinnal voit olla juoksevua vetty.
Pindu da geologii
Kaugoputkel kačotunnu Marsal nävytäh tummembat da valgiembat alovehet (manderehet da meret) sego napalakit, kudamien kogo vaihtelehes vuvvenajan mugah. Tunnetuin Muaspäi nägyi pinnanmuodo on tummu Syrtis Major, kudai ollou tulivuoren tummembua ainehtu. Marsan pindu mustoittau ozakse Kuudu, ozakse Muadu. Pohjazel pallonpuoliskol on enimyölleh valgiembua endisty merenpohjua. Suuremban ozan Marsan suvipallonpuoliskos peitetäh kruatterit. Avarusluotaimet löyttih Marsan pinnal suurii tulivuorii, kuadualois korgevin on Tharsiksan ylängön Olympus Mons da suurin Alba Patera. Se on enämbi 4000 km pitky, 200 km levei da erähis kohtis enämbi 9 km syvä notko Valles Marineris. Hellas da Argyre ollah suurembii muinazii törmävyskruatteriloi.
Planietan pinnal on virdanuh vetty.
Kotajärvi (järvi)
Kotajärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel.
pinduala on 2,3 km². Järven pindu on 80 metrii korgiembi meren pindua.
Järves voibi pyydiä riäpöidy, haugii, särgii, ahvendu da kiiškoidu.
K K K K
Kuikan peldo
Kuikan peldo on Pentti Saarikosken kirjutettu ozutelmu Suomes. Livvikse suomen kielespäi sen kiändi kuulužu karjalaine rock-pajattai Santtu Karhu. Kiännöksen piästi ilmah vuvvennu 2013 Suomes ruadai Karjalan Kielen Seura.
Algu
Allus algajen Pentti Saarikosken “Kuikan peldo” oli luajittu kuunneltavakse. Tämä on kirjuttajan enzimäine Köyhän filosoufii -trilougieh kuului kirju. Suomes se voitti sogieloin raadivospektakliloin palkindon vuvvennu 1981.
Syväindö
“Kuikan pellos” on köyhien ristikanzoin elostu, nälgiä, kurjuttu, oigiedu da viäriä, voinan aijan kajahtustugi. Endine saldattu suurdu hädiä varrastau huavon kartohkua elokkahemban talois. Midä hänele rodieu, kui muututah hänen mielet da elos selgenöy lugiettuu.
Pieni ozutus
Vuvvennu 2013 Kinnermäl pietys teatrualizes Nerokaššali-festivualis Suomen puolen aktivistat Timoi Munne da Risto Salmela luajittih pieni ozutus livvinkielizen kiännöksen mugah.
Kategourii:Kirjalližus
Vieno Kettunen
Vieno Kettunen on Karjalan rahvahalline da Ven’an arvostettu artistu. Vieno Kettunen ruadau Karjalan Kanzallizes teatras enämbi 60 vuottu. Kettunen on vienankarjalaine.
12. pakkaskuudu
12. pakkaskuudu - 12. vuvven päivy grigorianskoin kalenduaruan mugah.
Vieno Kettunen
Rodivundu
Vieno Kettunen on roinnuhes 5. kevätkuudu vuvvennu 1937 Kuusiniemes Kalevalan piiris.
Opastundu
Viizitostu vuodizennu piäzi opastumah Karjalan Kanzallizen teatran (sillozen Karjalas-suomelazen druamuteatran) stuudieh.
Ruado
Karjalan Kanzallizes teatras Vieno Kettunen ruadau piäle kuvvenkymmenen vuvven. Täh aigah on ozutettu monii kymmenii rouliloi karjalan, suomen da ven’an kielel, suadu kaččojien da suurien kriitiekoin arvostus. Vieno Kettuzen rouliloin luvus on karjalazen naizen roulii.
Pereh
Ukkoh – Pekka Mikšijev, Ven’an rahvahalline da Karjalan arvostettu artistu, Karjalan Kanzallizen teatran artistu.
Yhteiskunnallizel alal
Omis juuris da omas kieles karjalaine Vieno Kettunen on pyzynyh ainos. Häi on pannuh äijän vägie oman rahvahan kielen da kul’tuuran kehittämizeh. Juuri Vieno Kettunen da hänen ukkoh Pekka Mikšijev, oldih suamas Petroskoile oman rahvahan Oma Pajo -horua, oldih panemas rattahile Karjalan Rahvahan Liiton ruaduo.
Vuožmajärvi (järvi, alahaine)
Järven pinduala on 1,9 km², vezibasseinan ala on 590 km². Järven pindu on 145,1 metrii korgiembi meren pindua.
Järveh laskeh Kuivuoja, kudai tuou Kuivasjärvespäi. Vuožmajärves läbi virduau Vuožmajogi, kudai lähtöy Pelozero-järvespäi da laskeh Uikujärveh.
Alasalmi
Rahvahan lugumiäry
Vuvvennu 1905 kyläs eli 107 hengie.
Ignoila
Ignoila on pos'olku Karjalan tazavallan Suojärven piirin Veškelyksen kunnas Ven'al, se sijaiččou Šuojoven rannal. Pos'olkas on pieni vuvves 1936 algaen toimii vezivoimalu Ignoila.
Rahvahan lugumiäry
I I Kategourii:Suojärven piiri
Fallingwater
Perusrakenduksen da gost’ukoin rakendamine maksoi 155 000 yhtysvalloin dollarua. Arhitektoran palku oli 8 000 yhtysvalloin dollarua.
Vuozinnu 1937-1963 Kaufmanan pereh käytti Fallingwater-kodii mökinny. Hyö vietettih sie lebopäiviä da pruazniekkoi. Vuvvennu 1963 Edgar Kaufman-nuorembi andoi koin lahjakse Western Pennsylvania Conservancy-organizaciele. Vuvvennu 1964 kois rodih muzei da se avattih rahvahale. Vuvven 2008 tiijon mugah Fallingwater-kodih kävi enämbi 6 miljonua hengie. Joga vuottu sih kävyy enämbi 150 000 hengie.
Wrightan kodi kučutah nygyaigazen Ameriekan tundietuikse koikse. Yhtysvalloin prezidentan Franklin Ruzvel’tan kävyndy ližäi koile kuulužuttu. Sežo Fallingwaterah käydih Albert Einštein, Ingrid Bergman, Marlen Ditrih da muut.
Kategourii:Rakendukset
1571
Ken kuoli sinä vuon
1571
Karjalan Rahvahan Liitto
Karjalan Rahvahan Liitto (Karjalan Kansanliitto) on Karjalan paikalline yhteiskunnalline kanzallisjärjestö, kudai säilyttäy da kehittäy karjalazien kul'tuurua da kieldy. KRL ruadau Karjalan tazavallas da on yhtevyksis karjalazien kul'tuurujärjestölöin kel.
Pitkänrannan piirin linnoin da kylien luvettelo
Kategourii:Pitkänrannan piiri Kategourii:Karjalan linnoin da kylien luvettelot piirien mugah
Karjalan Rahvahan Liitto
Histouri
Petroskois vuvvennu 1989, 25. oraskuudu Karjalazet: etnossu, kieli, kul'tuuru, talovus, probliemat da kehittämine -tiijollispraktikkallizen konferensien ruavon aigah oli perustettu Karjalan kul'tuuran järjestö, kudai sit nimitettih Karjalan Rahvahan Liitokse. Vuvvennu 1989 järjestö oli registriiruittu.
Projektat
K K
Kiss
Kiss on New Yorkas vuvvennu 1973 perustettu rock-joukkoveh.
Kuuzirandu
Se sijoiččou Oniegujärven koillisozas.
Enzimäzen kerran poselenii muanittih vuvvennu 1563.
Kyläs on histourien mustomerkit:
Sežo kyläs on muzei.
Rahvahan lugumiäry
K K Kategourii:Karhumäin piiri
K’arzino
K’arzino on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Suurlahten kyläkunnas.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Karhumäin piiri
1564
Ken kuoli sinä vuon
1564
Tuvan tazavaldu
pienoiskuva|tuva kartal Tuvan tazavaldu on yksi Ven´an tazavaldu. Se on Mongoulien pohjaspuolel. Vuozinnu 1921-1944 aluve oli ičenäine kommunistine valdivo nimeltäh "Tannu Tuva". Tuvas paistah tuvakse da ven´akse. Tuva on 77% tuvalaine da 20% ven´alaine. Nevvostoliiton murendan jälgeh Tuvaspäi lähti äijän ven´alaizii iäreh, Nevvostoliiton aigah sie oli 33% ven´alaizii.
Geogruafii
Aazien geogruafiiline keskikohtu on Tuvas. Luondo Tuvas on pyzyny hyvänny. Piäliči 80% Tuvastu on mäistyö da Tuvas on piäliči 400 järvie.
Demogruafii
Tuvas paistah Tuvan kieldy.
Kategourii:Ven'a
9. pakkaskuudu
9. pakkaskuudu - 9. vuvven päivy grigorianskoin kalenduaruan mugah.
Jygeitina
Jygeitina on hiilijoukkoh kuului alguaineh, kudai Mendelejevan taulukos kuuluu nelländehtostu joukkoh da sijaiččou kuvvendes rivis. Jygeitinan atomnoumer Mendelejevan taulukos on 82, merki on Pb. Jygeitina on kebjieh sulatettavu, jygei, hobjanvärine da myrkylline metallu. Se on tundiettu vie ammuzis aijois.
9. pakkaskuudu
Ken kuoli sinä piän
P
Zir'ankomin kieli
Zir'ankomin kieli (zir'ankomin kieleh коми кыв) kuuluu uralilaizen kieliperehen suomelas-ugrilaizen kielijoukkuon permiläizeh oksuh. Zir'ankomin kieli on Komin tazavallan valdivolline kieli. Zir'ankomin kielen voibi jagua murdehile.
1577
Ken kuoli sinä vuon
Kategourii:1577
Lehmängriba
Lehmängriba on Lekcinuman grivoin roduu. Se on syödävy griba.
Zir'ankomin kieli
Kirjamikko
Kategourii: Suomelas-ugrilazet kielet
Lehmängriba
Kazvandu
Lehmängribua kazvau lehti- da segamečis, enimyölleh koivualoin ual. Sidä löytäh mečän reunoil, aholoil, troppazien vieres, ojien rannoil, sie, kunne pastau päiväine. Lehmängribua rodieu jo kezäkuus da kazvau niidy ligakuussah. Lehmängriba kazvau terväh, ga terväh se rodieu vahnaksegi.
Muumipeigoi da händytiähti
Muumipeigoi da händytiähti (suomekse "Muumipeikko ja pyrstötähti") on nelläs Tove Janssonan kiännöskirju muumilois karjalan kielele. Tämän, kui iellizien da tulieloin kniigoin, kiändäjänny on Oman Muan piätoimittai Natalja Sinitskaja. Kiännöksien ilmahpiästäjänny on Suomes ruadai Karjalan Kielen Seura.
Lehmängriba
Valmistamine
Lehmänngribua keitetäh, žuaritah, kuivetah. Sen magu ei ole pahembi valgien grivan libo oravangrivan maguu. Yksi paha puoli on sit, ku se mustenou keittäjes, žuarijes da kuivates. Grivan väri rodieu ihan mustu, ga maguh se nikui ei vaikuta.
Muumipeigoi da händytiähti
Syväindö
Muuminotkos tiijustetah: muale lendäy händytiähti – komiettu. Se tulou terväh da hävittäy muan dai Muuminotkon. Muumipeigoi Nipsunke tahtotah iče sellittiä se, tiijustua roinnougo midä pahua vai ei. Sendäh lähtietähgi eččimäh loittostu tiähtibašn’ua, ku omin silmin yhtes tiähtitiedäjienke kaččuo taivahah. Matkas mih vai ei jovvuta hyö, heijän šeikkailulois da sit kui kai ozakse loppuu hyvin, lugijat tiijustetah uvves kirjas Muumilois.
Lehmängriba
Valmistamine
Kategourii:Grivat_da_sienet
Kiss
Stuudiial'bomat
Kategourii:Muuzikkujoukot
Muumipeigoi da händytiähti
Kiännösruado
Kirjan kiändäi Natalja Sinitskaja sanou, ku tämän kirjan s’užiettu on mieldykiinnittäi da terväh pyörii, ei vigelöittäi. Kirjua on helpo lugie da ellendiä. Sendäh oli helpo kiändiägi. Kieligi, kudamas kiändi kiändäi, ozuttihes helpokse, ei olluh sidä, midä ei suannus ellendiä da midä pidi kodvu duumaija.
Kategourii:Muumit
Čkalovski
Čkalovski on pos’olku Karjalan tazavallas Louhen piiris.
Rubčoilu
Rubčoilu (Рубчейла libo Рубчойла) on vahnu karjalaine kylä Karjalan tazavallas Priäžän kanzallizes piiris. Se kuuluu Jessoilan kyläkundah.
Čkalovski
Se sijaiččou tazavallan koillizes, Vienanmeren Čuupan lahten rannal, 88 kilometrin piäs Louhespäi.
Histourii
Pos’olku perustettih vuvvennu 1929 kaivoksennu.
Rubčoilu
Kyläs on XIX vuozisuan arhitektuuran mustomerki – časounu.
Čkalovski
Histourii
Nygöine nimi pos’olkale annettih vuvvennu 1939 kuulužu Nevvostoliiton lendäi Valeri Pavlovič Čkalovan kunnivokse. Legendan mugah häi lendi Nevvostoliitospäi Yhtysvaldoih da tervehti pos’olkan eläjii luadijen kierrostu.
Kotajärvi (Porajärven kyläkundu, koilline)
Kotajärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Porajärven kyläkunnan alovehel.
Rubčoilu
Rahvahan lugumiäry
Vuvvennu 1905 kyläs eli 90 hengie.
Kotajärvi (Porajärven kyläkundu, koilline)
Järven pinduala on 1,8 km², vezibasseinan ala on 168 km². Järven pindu on 150,9 metrii korgiembi meren pindua.
Suves järveh laskeh nimetöi jogi, kudai tuou vetty Särkkäjärves da Aittojärvespäi. Järvespäi lähtöy se samaine nimetöi jogi, kudai virduau Itkajärves läbi da laskeh Koitajogeh.
K K K K
1598
Ken kuoli sinä vuon
1598
1984
Ken kuoli sinä vuon
1984
Čkalovski
Histourii
Vuvves 1969 vuodeh 1992 Čkalovski oli linnanjyttyine pos’olku.
Talovus
Č Č Kategourii:Louhen piiri
Nikolai Zaitsev
Nikolai Zaitsev (16. talvikuudu 1938) on tundiettu karjalaine kirjuttai da taideilii. Häi kirjuttau omii tevoksii karjalan kielen livvin murdehel.
Eloksenkerdomus
Nikolai Zaitsev on roinnuhes 16. talvikuudu vuvvennu 1938 Alavozen alovehen Antilan kyläs, Anuksen piiris. Školan jälles ruadoi Alavozen meččyzavodal. Jo lapsennu olles ylen suvaičči piirustua. Vuvvennu 1960 Nikolai loppi Moskovan Rahvahallizen Taidoyliopiston. Omah mučoih Galinah N. Zaitsev tuttavui vuvvennu 1963 Alavozen kluubas, nuoret kerras miellyttih toine toizeh, nenga sovus da rakkahuos eletäh 45 vuottu. Yhtes hyö kazvatettih kaksi poigua, nygöi autetah kazvattua bunukkoi. Nikolai Petrovič sanou, ku pereh kannattau händy kaikis ruadolois. Nikolai Zaitsev ruadoi meččyzavodal. Nygöi on eläkkehel da eläy Anuksenlinnas. Vuvves 2005 algajen rubei kirjuttamah kerdomuksii, novelloi. Novellois Nikolai Petrovič kuvaillou omua muadu, Karjalan hieruloin histouriedu. Novelloin piäaihiennu on karjalaine ristikanzu, hänen hengi, mielet, duumat, tahtot, ilot da igävät.
Toimindu literatuuran alal
Vuvvennu 2006 Nikolai Zaitsev kirjutti oman enzimäzen Čuajumagari-kerdomuksen. Sen jälles päivänvalgien nägi vie 14 piendy da suurdu kerdomustu. Viizi niilöis on kerätty kirjuttajan enzimäzeh Omat ikkunat- kniigah, kudai piäzi ilmah vuvvennu 2009. Vuvvennu 2014 Petroskois piäzi ilmah kerdomuksien kogomus Katkattu oza. Nikolai on sen kniigan taidoilii. Hänen tevoksien piätiemannu on ristikanzu, kudaman kauti kirjuttai sanelou vaigielois histouriellizis tahahtumis: voinis, kollektivizatsies, repressielois sego voinan jälgehizes vuozis. Tevokset on kirjutettu iče Nikolai Zaitsevan, hänen buaban da died`oin elaigufaktoin pohjal. Nikolain Zaitsevan kerdomukset äijäl kosketah syväindy. Kirjuttai nerokkahasti, kielastamattah da liijoittelemattah ozuttau karjalazien elaigua da tabua.Vuozinnu 2008 da 2011 on suannuh Vladimir Brendojevan nimizen palkindon.
Toimindu taideilijannu
Paiči kirjutusruaduo N. Zaitsev on nerokas taideilii. Piirustua häi algoi školas, konzu opastui kolmandes kluasas. Piirustuskerhos hänel oli nerokas opastai Leonid Korhonen; kuduas häi äijäl mih opastui. Sit nämmä tiijot päittih hänele Moskovan taidoyliopistos opastujes. Mondu vuottu Nikolai Zaitsev ruadoi mainostaidoilijannu. Kogo elaijas hänel suitui suan kuvua. Erähät niilöis pandih ozutettavakse Anukses, Alavozes sego Petroskois.
Lähtehet:
1. Kniigu "Katkattu oza" (Verso, 2014)
2. Kuzmina Olga. Luonnon helmas kazvanuh kirjuttai //Oma mua №50/2013.-s.3
3. Libertsova.V. Pädis tarattua livvikse// Oma mua №13/2012. -s.5
4. Libertsova V. Nikolai Zaitsevan kirjavu muailmukuva //Taival-almanakku 2013. -s.44 -47
Kategourii:Karjalan eläjät Kategourii:Kul'tuururistikanzat Kategourii:Karjalan kul'tuururistikanzat Kategourii:Karjalan kirjalližus Kategourii:Kirjalližus
Korbijärvi (Puudogan piiri)
Korbijärvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Puudogan piirin Krivcoin kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 2,3 km², vezibasseinan ala on 170 km². Järven pindu on 113,8 metrii korgiembi meren pindua.
Järves läbi virduau Korba-jogi. Järven pohjasrannal on sijoitannuhes Steševskaja-kylä.
K K K K
Karjalan jogiloin luvettelo
Karjalan jogiloin luvettelo:
*
Sitar
Sitar on pohjasindielazes kanzanmuuzikas käytetetty kielisoitin. Tavan mugah sih on kielii 19.
Lähtehet
Kategourii:Soittimet
Äynyäkoski
Äynyäkoski (Авнепорог) on Karjalan tazavallan Kemin piirin Viärykosken kyläkunnan pos’olku.
Pos’olku sijoiččou Kemijoven rannal.
Rahvahan lugumiäry
Ä Ä Kategourii:Kemin piiri
Malaja Niva
Malaja Niva on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris. Se kuuluu Talviojan kyläkundah.
Se sijoiččou Onieguniemel Oniegujärven Poventsan lahten päivänlaskurannal.
Rahvahan lugumiäry
M M Kategourii:Karhumäin piiri
Karjalan flagu
thumb|Karjalan tazavallan flagu (on hyväksytty 1993) Karjalan tazavallan valdivolline flagu - virralline valdivon Karjalan tazavallan tunnusmerki, kui gerbu da gimnu. Flagu oli käyttöh Karjalan tazavallan Piälline Nevvosto 16. tuhukuudu vuvvennu 1993.
Simvolizmu
Vihandu - luonnon, kazvoksien, Karjalan tazavallan piäeloksen viäri, ozuttau luottamus da usko ozah.
Valpahansinine - järvilöin da jogiloin väri, ozuttau suuruttu da čomuttu.
Galina Fedulova
Galina Fedulova on karjalaine aktivistu, Anuksen Kanzallizen kirjaston kanzallizen da kodialovehliteratuuran ozaston emändy, Anuksen karjalažet -yhtistykseh kuului.
Karjalan flagu
Simvolizmu
Ruskei - rahvahan väin da miehekkähyön väri. Vie ruskei on perindölline karjalan kirjondehen väri - valgei paltin da ruskei langu.
Galina Fedulova
Juuret
Galina Fedulova on rodinuhes 23. pakkaskuudu vuvvennu 1959  Sudalan kyläh. Se on kahten kilometrin piäs Anuksespäi.
Karjalan flagu
Simvolizmu
thumb|Karjalan valdivon flagu (1918 - 1920)
Lambazoja
Lambazoja on pos’olku Karjalan tazavallas Karhumäin piiris. Se kuuluu Suurlahten kyläkundah.
Mavriki
250px|right|thumb|Mavriki
1986
Ken kuoli sinä vuon
1986
Lambazoja
Se sijoiččou Oniegujärven päivännouzurannal.
Mavriki
Mavriki, virrallizesti Mavrikin tazavaldu on suarivaldivo Päivännouzu-Afriekas. Se sijaiččou Indien valdumeren lounasozas. Valdivoh kuulutah Maskarenoin suariston suurin Mavriki-suari, Kargados-Karahos-suaristo, Alagelan suaret da monet pienet suaret. Piälinnu on Port Lui, kudai sijaiččou Mavrikin suarel. Muan pinduala on 2040 km². Rahvahan lugumiäry on 1 295 789 hengie.
Lambazoja
Opastundu
Pos’olkas on škola da lapsienpäivykodi.
Galina Fedulova
Opastundu
Ruadoh Anuksen kirjastoh Galina Fedulova tuli hedi Karjalan kul’tuuruopiston loppiettuu, kus opastui kirjaston ruavon neroloih.
Karjalan flagu
Simvolizmu
thumb|Uhtuan tazavallan flagu (1920 - 1922)
Lambazoja
Opastundu
Kategourii:Karhumäin piiri
Galina Fedulova
Ruado
Enämbi kolmiekymmendy viitty vuottu Galina Fedulova ruadau Anuksen Kanzallizes kirjastos da enämbi kahtukymmendy vuottu on tämän kirjaston kanzallizen da kodialovehliteratuuran ozaston emändänny.
Karjalazien da karjalan kielen hyväkse
Suuri vuitti ruadolois, kudamii luajitah Anuksen piiris karjalan kielen da karjalazien kul’tuuran säilyttämizekse da kehittämizekse, kuuluu tämän ozaston ruadajile. Suurin nämmis ruadolois on on Vladimir Brendojevale omistettu karjalazen literatuuran festivuali ”Täs synnyrannan minun algu”. Festivualin hyvyös äijät anukselazet ruvettih kirjuttamah omal muamankielel. Kategourii:Karjalazet
Kotajärvi (Porajärven kyläkundu, lounas)
Kotajärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Porajärven kyläkunnan alovehel.
16. elokuudu
16. elokuudu — 228. vuvven päivy (229. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenderin mugah. Vuvven loppussah on 137 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
E
Kotajärvi (Porajärven kyläkundu, lounas)
Järven pinduala on 0,5 km². Järven pindu on 143 metrii korgiembi meren pindua.
Suves järveh laskeh nimetöi oja, kudai laskeh Riihilambeh.
K K K K
Azerbaidžuanu
250px|right|thumb|Azerbaidžuanu
Azerbaidžuanu (Azərbaycan), virralline nimi on Azerbaidžuanan tazavaldu (Azərbaycan Respublikası), on valdivo Suvi-Kavkazas da vähän Päivännouzu-Jevroupas (0-10%). Sen rahvahan lugumiäry on enämbi 9 milj. hengie (vuvven 2013 pakkaskuu). Pinduala on 86  600 km². Rahvahan lugumiäryn da pindualan mugah se on Suvi-Kavkazan suurin mua.
Azerbaidžuanan piälinnu on Baku. Virralline kieli on azerbaidžuanan kieli.
Azerbaidžuanu on monikanzalline mua da täs eläy erilazii uskondoin mugah ristikanzoi. Tazavallan suurin oza eläjis on islamuvierolazii, vähän ristikanzua uskou Hristossah libo ollah iudaizmuvierolazet.
Azerbaidžuanu sijoittuu Kaspienmeren rannal. Se rajoittuu Ven'anke, Gruuzienke, Armenienke da Irananke.
Kategourii:Aazien muat
1676
Ken kuoli sinä vuon
1676
Grigorii Vvedenskii
Grigorii «Riigo» Jefimovič Vvedenskii (20. syvyskuudu 1782 – 23. talvikuudu 1865) oli karjalaine pappi. Händy pietäh karjalan kirjukielen perustajannu, sendäh gu häi kiändi Biblien Matvein jevangelin karjalakse vuvvennu 1820.
Elaigu
Grigorii Vvedenskoin tuatto oli karjalaine pappi Tveris Kozlovan hierus, muamo – Tresnan volostin Prudovan hieruspäi, sežo karjalaine. Hänel oli ven’alaine akku Matr’ona Mihailouna Gubokoin hieruspäi. Roittih heile šeiččei poigua da nelli tytärdy.
Vvedenskoi opastui Tverin seminuaras, kuduan loppi v. 1808. Häi ruadoi opastajannu ezmäi vuvven Ostaškovan Niilan manasteris, sit Duhounois učiliščas, kudai oli Kruasnoin Holman kaikis suurin škola da valmisti opastujii Tverin seminuarah. Pandih händy papikse 7. sulakuudu v. 1813, da sinä vuon häi tuli Kozlovale ruadamah papinnu omassah tuatos tuači. Karjalazet rahvas kučuttih händy Riigo-pappi. Heijän rovus kai miehet oldih papinnu, dai roittihgi pappiloikse sežo hänen kolme poigua.
Matvein jevangeli
1800-vuozisuan allus, konzu Ven’an Sinodan piämiehenny oli A. W. Galicyn, uskondollistu literatuurua kiännettih äijien Ven’an rahvahien kielile, ezimerkikse marikse, mordvakse, udmurtakse, komikse. Ruaduo tavan mugah ruattih rahvahan keskes eläjät papit da opastajat. Karjalan kielele Matvein jevangelin ezmäi kiändi latinan kielespäi Novotoržokin seminuaran opastai Matvei Zolotinskii. Häi työndi kiännöksen Sinodale 15. kevätkuudu v. 1817. Sinoda kyzyi Kozloval eläjiä pappii Grigorii Vvedenskoidu arvostella kiännös. Vvedenskii ei suvainnuh kiännösty, a rešši iče kiändiä sen uvvessah ven’an kielespäi. Jälgimäi Zolotinskii da Vvedenskii kahtei luajittih kiännöksen valmehekse. Vuvvennu 1819 Vvedenskii sai Sinodaspäi 200 rubl’ua. Konzu kiännös rodih valmehekse, sai häi vie i skufjan i barhatoin kamilafkan. Kirillical kirjutettu Matvein jevangelin kiännös «Герранъ мия̈нъ Шюндю-руохтынанъ святой ювангели Матвѣйста, карьялан кїелѣлля» nägi ilmua Piiteris 1820 vuvvennu.
Vvedenskoin Matvein jevangelin kiännös kiinitti sežo kielitiedoilijoin mielii. Vuvvennu 1864 estounielaine F. J. Wiedemann piästi kiännöksen uvvessah ilmah latinalazel kirjaimikol Londonas. Suomelastu kielitiedoilijua August Ahlqvistua myö Wiedemannan latinalazes tekstas oli äijän pahua, da häi luadi oman versien sanastonke da kielitiijollizien huomaičuksienke, kudai viidi Helsingis 1865 vuvvennu «Suomi»-kniigas. Vuvvennu 1990 Ahlqvistan versii piästettih uvvessah ilmah «Carelia»-lehten noumerois 11–12/90.
Markan jevangeli
Vvedenskii kiändi Zolotinskoinke karjalakse sežo Markan jevangelin, vaigu Sinodu nikonzu ei piästänyh sidä ilmah. Vuvvennu 1959 karjalaine kielitiedoilii Grigorii Makarov löydi kiännöksen käzikirjutuksen Leningradan arhiivaspäi. Jevangelin kiännöš nägi ilmua vaste vuvvennu 1971 «Прибалтийско-Финское языкознание» -lehtes.
Vvedenskoin ruavon merkičys
Vvedenskoidu pietäh karjalan kirjakielen perustajannu. Suomelaine etnolougu da arheolougu Theodor Schwindt kirjutti vuvvennu 1883, gu tiedomiehien tiijot karjalazien kieleh näh Tverin alovehel perustutah juuri Vvedenskoin Matvein jovangelin kiännökseh. 1800-luvul elänytty suomelastu tiedomiesty da kirjuttajua Carl Axel Gottlundua myö Matvein jevangelin karjalaine kiännös oli parembi suomelastu, kudaman uuzi versii oli jullattu v. 1819. Suomelaine kielitiedoilii Eino Leskinen mainiččou Vvedenskoidu erähänny kaikkii suurimis karjalažuon merkimiehis.
Viittehet
V V V
Matsuo Bashō
Matsuo Bashō (, tavan mugah vaiku Bashō, 1644, Ueno – 28. kylmykuudu 1694, Osaka Japounii) oli Edo-kavven Japounien kuulužin runoilii. Hänen eläjes händy tunnettih hänen haikai no renga -runotevoksis, no tänäpäi häi on tunnustettu lyhyön da selgien haiku-runohuon muasterikse.
Bashō ruadoi opastajannu, no hylgäi linnalazen eloksen da gul'aičči ymbäri muadu päivänlaskuh, päivännouzuh da loitos pohjazeh ku suaha innoitustu kirjutuksih.
Bashō voimatui da kuoli 50-vuodehizennu hänen opastujien ymmärdettynny. Hänen jälgimäine voimattomuon aigah mustoh kirjattu runo oli:
Tevokset
thumb|200px|[[Yosa Buson (1716–1783), Matsuo Bashō.]]
Lähtehet
B