cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Maidopyhälasku
Maidopyhälasku on suuri pruazniekku karjalazil. Se on ainos nedälii enne Suurdu pyhiä. Kui muuttuu Suuren Pyhän piendyaigu, mugai Maidopyhälasku on čislas liikkuu pruazniekku.
Ruspakkosotku
Ruspakkosotku (Aythya nyroca) on lindu.
Maidopyhälasku
Maidopyhälaskunedäli on jälgimäine nedäli enne Suurdu pyhiä, konzu suau syvvä argie. Täl nedälil joga talois emändät pastetah val’l’oidu, kyrziä, čupukkua. Kerran ku et pastanne, ga ei ni Maidopyhälasku tunnu. Pastettu čupukku rahvahan mielen mugah on kui kevätpäiväine. Maidopyhälaskunedälilhäi kaimatat talvie da vastatah kevätty.
Ruspakkosotku
R R
Keskine divizii
Keskine divizii (angliekse Central Division), (nygöi sponsorunimenny Discover Central Division) on yksi Pohjas-Amerikan NHL-hokkeiliigan divizionois, kudai perustettih vuvvennu 1993 vuitikse Päivänlaskukonferensiedu.
Maidopyhälasku
Enne karjalazet Maidopyhäslunedälil čurattih da ajeltah heboloil, uskottih sit pitkiä pelvastu kazvau.
Keskine divizii
Vuozinnu 2013–2020 divizionus oli seiččie joukkovehtu, da nenga se eruou muis divizionois, kudualois on kaheksa joukkovehtu. Arizona Coyotesin tarkoituksennu on liittyö divizionah kavvel 2021–2022, konzu sen sijahizekse Tyynenmereh divizionah rodih ližäjoukkoveh Seattle Kraken. Kategourii:Sportu Kategourii:Jiäkur'oi
Maidopyhälasku
Joga Maidopyhälaskunedälin päiväl on oma nimi da omat ruavot ruattavannu. Enne ezmässargen vastattih gostii, tossargen čurattih regyzil, ajeltih hebozil, suksiteltih. Kolmanpiän tavoitettih enämbän pastua. Nellänpiän da piätteniččän piettih anopin da muatuškan illaččuloi, suovattan – navon päivy- da ildukeččoloi. Pyhäpäivy oli prošken’n’upyhäpäivy. Sinä piän kyzyttih dai kyzytäh nygöi prošken’n’ua, sanotah: ”Prosti minuu, gu midä lienne pahua puutui ruadua libo sanuo konzu”. ”Jumal prostikkah! Dai sinä minuu prosti!”, kuuluu vastah.
M M
Platon
Platon (427–347 eaa.) oli antičnoin Grecien filosoufu da Akademien perustai, kuduadu pietäh yhtenny antičnoin da kogo histourien vaikutusvaldavinnu filosoufois. Häi oli Sokratan kuulužu opastui da Aristotel'an opastai. Filosoufannu Platon oli ratsionalistu, realistu, idealistu da dualistu. Häi kirjutti mones filosoufizes aihies da kaččeli tarkembah etiikkua, politiekkua, metafiziekkua da tiedoteoriedu. Platonua tundietah ideiopis, hänen kirjutettulois dialogois (ezimerkikse Pivot, Faidros da Valdivo) sego Sokratan puolustuspagin. Platonan dialogat ollah antiikkiaijoin ainavot kogonah säilynyöt tekstat. Erähät tekstat kirjutettih Platonan opastujat myöhembä.
Platonan stiil'u oli kaunokirjalline. Kirjutuksis on kerdomustu, verdavuskuvua da miiffua, kuduat liitytäh käzittehien tutkimizeh. Platon kirjutti vie Sokratan opastukset mustoh, da Platonan dialogois Sokrat on puaksuh piäroulis.
Kirjalližuttu
Diogenes Laertios: Merkittävien filosoufoin elaigu da opit:
1913
Ken kuoli sinä vuon
1913
8. kezäkuudu
8. kezäkuudu - 159. vuvven päivy (160. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 206 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
K
Lehta
Lehta on kylä Karjalan tazavallas Belomorskan piiris. Se kuuluu Sosnovetsan kyläkundah.
Se sijaiččou Suikujärven päivänlaskurannal, 12 kilometrin piäs Pušnoispäi.
Kyläs on histourien mustomerki – Suuren voinan aigua tapettuloin Nevvostoliiton saldattoin velleskamu.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Belomorskan piiri
Enska Jakobson
Enska Jakobson (peittonimi, Jevgenii Viktorovič Bogdanov) rodivui 2. kezäkuudu 1973. Runoilii, muuzikko, kiändäi, literatuurutiijon alan kirjutuksien valmistai. Vuvvennu 1995 loppi Petroskoin valdivonyliopiston Baltiekkumeren suomelas-ugrilazien kielien da kul'tuuran tiedokunnan. On kirjutannuh da piästänyh ilmah kolme runokogomustu da d'AIROT-muuzikkujoukon viizi muuzikkual'boumuda (runot da muuzikan pajoloih niškoi kirjutti iče). Enska Jakobson on kiändänyh ven'akse Suomen nygyaigazen literatuuran eri romuanat.
J
Nuožarvi (kylä)
Nuožarvi on vahnu karjalaine kylä Karjalan tazavallas Priäžän kanzallizes piiris. Se on Nuožarven kyläkunnan haldivolline keskus.
Se sijoittuu Nuožarven liidehrannal, 76 kilometrin piäs Petroskoispäi.
Kylä muanitah enzimäzen kerran piscovolois kniigois XVI vuozisual.
Voinan aigua Nuožarven alovehel oli Nevvostoliiton vangiloin luageri.
Nuožarven rahvahan lugumiäry
Enne Nuožarves joga perehes oli heboloi da muudu žiivattoi. Piäruado oli muanruado: rahvas kazvatettih ruistu da ozrua. Vie kalastettih äijän. Leibiä ei täydynyh kogo vuvvekse. Sendäh keviäl syödih kalua.
Kvartsitni
Kvartsitni (Кварцитный, Šokšunranta, Lomka, Louhos) on Karjalan tazavallan Oniegan rannikon piirin pos’olku. Se on Šokšan vepsäläzen kyläkunnan haldivolline keskus.
Pos’olku sijoiččou Oniegujärven rannal, 63 kilometrin piäs Petroskoispäi.
Pos’olkan alovehen karjeraspäi XVIII vuozisual ruvettih kaivamah kvarcittua.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Oniegan rannikon piiri
F’odor III
F’odor III Aleksejevič (30. oraskuudu (9. kezäkuudu) 1661 - 27. sulakuudu (7. oraskuudu) 1682) oli Ven’an tsuari Romanovan suvuspäi. Hänen valdukauzi jatkui vuvves 1676 vuodessah 1682. F’odor III rodivui 30. oraskuudu (9. kezäkuudu) vuonnu 1661. Häi oli tsuarin Aleksei Mihailovičan da tsuarittaren Marija Iljinična Miloslavskoin poigu. F’odor III oli tsuariloin Ioann V:n da Pedru I:n vahnembi velli. F’odor III kuoli 27. sulakuudu (7. oraskuudu) vuonnu 1682.
Mogžozero
Järven pinduala on 1,8 km². Järven pindu on 166 metrii korgiembi meren pindua.
Kiestingi
Kiestingi (Кестеньга) on Karjalan tazavallan Louhen piirin pos’olku, kudai sijoittuu Tuoppajärven rannal. Se on Kiestingin kyläkunnan haldivolline keskus.
Mogžozero
Lahtespäi järven pohjaspuolel lähtöy Ylä-Ohtoma -jogi. Järveh laskeh Čikša-jogi, kudai tulou Čikšozero-järvespäi. Järves voibi pyydiä ahvendu, haugii da särgii.
Kiestingi
Histourii
Se on ylen vahnu pos’olku, kudai perustettih XV – XVI vuozisual. Se muanitah enzimäzen kerran vuvvennu 1547. XVII vuozisual Tuoppajärven rannal oli manasteri.
Mogžozero
M M M M
Kiestingi
Histourii
1927 vuodessah pos’olku oli piirin haldivollizennu keskuksennu. Sih kuului Murmanskan alovehen Kandalahten piirin puoli da kogo Louhen piiri.
Suuren voinan aigua pos’olkas oli germuanielastu saldattua. Kiestingis sijoittui germuanielaine gospitali (sanatourii).
Lähäl pos’olkua oli germuanielaine kalmisto, kudamua ozittain kiškottih da ozittain tuodih Germuanieh.
Vuozinnu 1955 – 1956 Kiestingin piiri hävitettih, sen aloveh yhtistettih Louhen piirih.
Ilmasto
Vuvven keskilämbötila on 0,6 °C.
Mustomerkit
K K Kategourii:Louhen piiri
Floran da Lavran kirikkö
Floran da Lavran kirikkö Mägriel on Karjalan vahnimii kirikkölöi. Kirikkö on nostettu kivikirikkölöin jyttyöh vuvvennu 1613 Ven’an voiton kunnivokse Ven’an da Ruočin välizel voinal.
Olendu
Kirikkö on pedäimečikös dorogan huruas puoles, konzu lähtet Mägriespäi. Kirikön vieres on kalmužin.
Nimi
Kirikkö kandau Floran da Lavran nimie. Nämmien pyhien mustopäiviä pietäh 18. (31.) elokuudu. Ven’an pohjazes Florua da Lavrua kunnivoittih muanruadajat kui žiivatoin da muanruadajan talovuon akkiloiččijoi da vardoiččijoi. Nämmien pyhien obrazat enne oldih joga talois.
Ulgonägö
Floran da Lavran kirikkö on pieni puuhine kuvvikkomuodoine kirikkö. Kirikkö on salvettu parzis, vuozisuan XIX aigah on obšivoittu hoikkazil lavvoil sen aijan arhitektuuru-uvvistuksien myödäh. Kirikkö on ainavoluaduzii Novgorodan tyyppizii Ven’an puuhizen arhitektuuran mustomerkilöi. Sit on tundietun Novgorodan F’oudor Stratilatan kirikön piirdehii.
Ruado
Mägrien kirikkö on ruadai kirikkö. Sit alalleh pietäh sluužboi.
Kategourii:Karjalan kiriköt
17. elokuudu
17. elokuudu — 229. vuvven päivy (230. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenderin mugah. Vuvven loppussah on 136 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
E
Munjärvi
Munjärvi libo Mundärvi on kylä Karjalan tazavallas Kondupohjan piiris Petrovskin kyläkunnas.
Se sijaiččou samannimizen järven rannal.
Rahvahan lugumiäry
Vuvvennu 1905 kyläs eli 56 hengie.
XIX vuozisuan toizen puolen arhitektuuran mustomerki - Serginan kodi – tuodih Munjärvespäi Kižin muzeih.
1999
Ken kuoli sinä vuon
Kategourii:1999
Čirka-Kem'
Čirka-Kem’ (Чирка-Кемь, Чирко-Кемь) on Pohjas-Karjalan jogi. Se laskeh Kemijogeh (Vienanmeren ala).
Munjärvi
Kuulužat ristikanzat
Kategourii:Kondupohjan piiri
Čirka-Kem'
Joven piduhus on 221 km. Se ottau allun kohtas, kus Kemijogi da Čirkajogi yhtistytäh. Se virduau moniloin järvilöin kauti da laskeh Jyškyjärveh.
Joven syvys on ei enämbiä 3 m.
Jovel ei kulgieta laivat, sendäh gu täs on äijy koskie. Monet kosket ei jiävytä. Suurin koski on Tahko-Padun. Jogi jiädyy tavan mugah ligakuun lopus – kylmykuus, avavuu sulakuun lopus – oraskuus.
Vezi on muzavu. Kazvi- da eläinmuailmu on tavalline Karjalan jogiloile da järvilöile.
Se on kuulužu jogi ristikanzoile, kuduat innostutah sportumatkailuh. Joven rannal on vai kaksi kyliä: pos’olku Borovoi da kylä Jyškyjärvi.
Č Č Č
Strasserizmu
Strasserizmu on nazismin muodo kudai ei vihau juudui heijän uskon tai rodun däh tokko vihau vai yläkluassu juudui. Strasserizmu on soze enembi huraistos, on tozi ižänmualline da vihau kapitalizmua. pienoiskuva|284x284px Strasserizmun luoadi strasser vellit otto da grego strasser.
Hitler tappuoi otto strasserin ga grego straser selvizi.
nygypäivynä strasserizmu on pieni
kaččou soze Kanzallisbolševizmu
Lähtiet
Sruugu
Sruugu on ruadajes käis piettävy ruadobruja vestämizeh niškoi. Sruugua käytetäh, konzu tahtotah luadie puupinnas silei libo tietys miäräs karhakko, pienendiä mitah čuasti libo azuo se koverakse.
Sruugu on ylen vahnu ruadobruja, sidä on löytty Pompeis da net kuulutah I vuozisuan aigah. Yhtelläh suureh käyttöh net tuldih XV-XVI vuozisavoil. Tänäpäi tevolližuos käytetäh sähkösruugii. S S
Ruskeisotku
Ruskeisotku (Aythya ferina) on lindu.
R R
Tedri
thumb|Tedri
Tedri (Lyrurus tetrix, enne Tetrao tetrix) on keskisuuruine lindu. Ižätedret voijah painua 1,5 kiluo, niilöin rungan piduhus sit on läs 60 sentii. Emätedret ollah vähästy pienembi. Ižä- da emätedret erotahgi värin puoles. Ižätedren sullat ollah mustat, emätedren – ruspakonkirjavat. Karjalas tedrie on kaikkiel, yhtelläh suvipuoles niidy on enämbi.
Syöndy
Talvel tedri syöy koivun, pajun da lepän urvua da lehtenkandua. Lumettomannu aijannu se rubieu syömäh muarjutuhjoloin lehtii da andimii, eriluaduzii siemenii da vezoi. Kui toizil kanalinduloil, tedrel pidäy olla mahas kvartsukivyzii. Net avvutetah linnule kovien syömizien suluandas. Sendäh tedri alalleh lainuou nämmii kivyzii.
Kiimuaigu
Keviäl tedret kiimuijah. Kiiman aigah kuuluu omaluaduine ižätedrilöin kukerdandu. Kiimuaigu loppuu oraskuun lopus. Tedri haudou 5-13 jäiččiä, enimyölleh 8. Havvondu kedtäy läs kolmie nedälii. Poigazet roitah kezäkuun toizel puoliškol libo heinykuun allus.
Lugu Karjalas
Tedriloin luguh vaikuttau meččuičendu kiiman aigua, pahat siät poigazien havvonduaigah da pedoelätit. Tedri on kallis mečästyslindu. Virrallizien tiedoloin mugah Karjalas vuvvennu 2014 oli 500 tuhattu tedrie.
Lähtiet
T T
Kanzallisbolševizmu
pienoiskuva|nazbol Kanzallisbolševizmu libo nazbol on ideolougii kudai yhvistäy nazismin da bolševismin
Kallivokabuoju
thumb|600.px|alt=Kallivokabuoju|Kallivokabuoju Kallivokabuoju on lindu.
Karjalankieline nimi
K
Gvatemala (linnu)
G G
Kuotilampi
Kuotilampi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Porajärven kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 0,7 km². Järven pindu on 181 metrii korgiembi meren pindua.
K K K K
Voldjärvi (järvi)
Voldjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Segežan piirin Papinkosken kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 2,3 km². Järven pindu on 106,1 metrii korgiembi meren pindua.
Järven rannal on sijoitannuhes samannimine kylä.
V V V V
Čirkajogi
Se laskeh Čirka-Kem’ah. Joven piduhus on 16 km.
Č Č Č
Pokrovan kirikkö Priäžäs
Pokrovan kirikkö Priäžäs on nostettu 2001 vuvvel. Kirikkö nostettih rahvahan da sponsoroin den’goih.
Histourii
Priäžäs kirikkö avattih Pokrovan pruazniekannu, 14. ligakuudu. Enzi kerduahäi Priäžän kirikkyö mainitah vuvvennu 1762. On tietty, ku se oli puuhine. Nevvostoliiton vallan aigua se oli kogonah hävitetty. Uvvessah kirikkö nostettih rahvahan da sponsoroin den’goih.
Ulgonägö
Pokrovan kirikkö on pieni puuhine kirikkö, valgien da sinizien seinienke.
Ruado
Kirikkö on ruadai kirikkö, sit alalleh pietäh sluužboi. Kirikös vuvves 2009 ruadau pappi Konstantin Kukuškin. Kirikös ruadau pravoslavnoin literatuuran kirjasto, Pyhäpäivän škola lapsih niškoi da luvendo-kluubu aiguzih niškoi.
Kategourii:Karjal
Leo Tolstoi
Leo Tolstoi (Лев Толстой) (9. syvyskuudu 1828 Jasnaja Pol'ana – 20. kylmykuudu 1910 Astapovo) oli tundiettu ven'alaine kirjailii. Leo Tolstoin kaikis tundiettuloi tevoksii ollah Voinu da rauhu (1865–1869) da Anna Karenina (1875–1877). Kirjutustavan mugah häi evustau realizmua. Tolstoi oli vie merkittävy yhteiskunnalline da uskondolline ajattelii.
Imbilahti
thumb|300px|alt=Imbilahti|Imbilahti Imbilahti sijaiččou Luadogan pohjazel rannal Karjalan Tazavallas Pitkänrannan piiris. Pindualua on 427,2 km2. Vuonnu 2012 eläjiä oli 1000 hengie.
Nälmärvi
Nälmärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kyläkundah.
Järven pinduala on 10,5 km², vezibasseinan ala on 140 km². Järven pindu on 92 metrii korgiembi meren pindua. Järven suviagjaspäi lähöy Nälmäjogi, kudai laskeh Vieljärveh. Järves voibi pyydiä haugii, särgii, lahnua, matikkua, ahvendu da kiiškoidu.
N N N
Imbilahti
1930-luvul, konzu Imbilahti kuului Suomeh, eläjiä oli 14500, kudamis puolet oldih l'uterilazii da puolet pravoslavnoloi. Agrotalohus da meččytalohus oldih piäelinkeinot. Pitkäsrannas oli pila- da sellulouzutevolližuttu.
Leo Tolstoi
Jasnaja Poljana muzei
Leo Tolstoin kodi-imenies Jasnaja Pol'anas on nygöi kodimuzei. Kaksikerroksizes kodimuzeis, kudai oli imenien (kardanon) piärakendus, on Tolstoin aigazii pertikaluloi da kirjoi.
Baltiekan meri
thumb|300px|alt=Baltiekan meri|Baltiekan meri
Leo Tolstoi
Muudu
Tolstoin mugah on nimetty Tolstoi-juna, kudai ajau Helsingin da Moskovan välii.
Baltiekan meri
Baltiekan meri on Atlantiekan valdumeren meri Pohjazes Jevroupas.
Leo Tolstoi
Tevokset
Tolstoi herätti suurdu huomivuo omal enzimäzel avtobiogruafiellizel tevoksel, trilogiel Lapsus, brihaigä, nuorus (1852–1857). Trilogii sanelou bohatan muanomistajan poijas da sen ajatuksis, kudamien kauti häi ellendäy, mittumua eruo on hänen da köyhien muanruadajien välis.
Baltiekan meri
Baltiekan meren peräpohjaine rajakohtu on n'abapiirin lähäl, peräsuvine kohtu – Vismaran linnan lähäl. Peräpäivänlaskukohtu on Flensburgan lähäl, peräpäivännouzukohtu – Piiterin lähäl. Meren pinduala (ilmai suariloi) on 415 tuhattu km². Vien miäry on 21,5 tuhattu km³.
Harjus
Jevropan harjus on suolattoman vien kala, harjus da lohi perehjoukkoloispäi. Leviesti siirdyy Jevroppua myö - Suuri-Britaniespäi Frantsiessah da Urualan mägilöissäh Ven’al.
Leo Tolstoi
Aihies muijal
T T
Rouzu
300px|pienoiskuva|oikea|alt=Rouzu|Rouzu
Baltiekan meri
Baltiekan meri on Ven'an, Estounien, Latvien, Litvan, Pol’šan, Germuanien, Danien, Ruočin sego Suomen mualoin rajal. Baltiekan meren suurimat lahtet ollah: Suomenlahti, Pohjanlahti, Riijanlahti, Kuršinlahti (suolatoivezine lahti, kuduan Kuršin hiekkuniemimua eroittau Baltiekan meres). Erähät tutkijat erikseh sanotah Saaristomeres, kudai on Baltiekan meren ozannu. Suurimat saaret ollah: Gotland-, Öland-, Bornhol'm-, Volin-, Rygen-saaret, Ahvenanmua da Suarenmua. Jovet, kuduat langetah Baltiekan mereh, ollah: Neva, Narva, Daugava, Neman, Pregol'a, Visla, Oder sego Venta.
Rouzu
Rouzu on šipouniekan roduu olii kukkulaji.
Baltiekan meri
B B
Harjus
Nägö
Suurim pitkevys jevropan harjusal on 60 sm., a surembi paino 6,7 kiluo. Eländän pitkevys voibi olla 14 vuottu. Harjusat eletäh vilulois da puhtahis jogiloin, ojien vezilöis, harvembi – järvilöis.
Rouzu
Rouzutuhjon korgevus on kolmeskymmenes yheksähkymmeneh santimetrissäh. Rouzan kukkua on eri luaduu da värii. Ei ole vaigu sinisty. Vihandat rouzat kiinitetäh vai tiedomiehien huomivuo. Rouzan kukku voi olla kui yksivärine, mugai erivärine. Erähien kukkien väri voi muuttuo kukindan aigua.
Harjus
Harjusoin syömine
Syvväh nämmä kalat kaikenmostu: ruakkoinroduhizii, böbökköi, hämähäkkilöi, mal’uskoi, pienembii kaloi, kui gol’janoi. Nimi Thymmalus tulou griekan sanas θύμαλλος, kudai merkiččöy (timjunan tuoksuu). Timjuanan duuhu on harjuskalois.
Rouzu
Lähtehet
R R
Harjus
Harjusoin syömine
H
Plotina
Plotina on Karjalan tazavallan Louhen piirin pos’olku. Se on Plotinan kyläkunnan haldivolline keskus.
Muantiedo
Pos’olku sijoittuu Louhijärven rannal, 78 kilometrin piäs Louhespäi.
Rahvahan lugumiäry
Vuvvennu 1989 pos’olkas eli 779 hengie.
Nähtävykset
P P Kategourii:Louhen piiri
Bad Balance
Bad Balance on vuvvennu 1989 perustettu ven'alaine rap-joukkoveh  Moskovaspäi. Sen toine nimi on Bad B..
Joukkoh kuulutah Vlad "Master ŠeFF" Valov, Roman "Kuper" Aleksejev, Al'bert "Al Solo" Krasnov dai Gleb "DJ LA" Matvejev.
Lähtehet
Kategourii:Muuzikkujoukot
Rikki
Rikki Mendelejevan sistiemallizen järjestyksen mugah on kuvvendentostu joukon kolmanden periodan alguaineh. Sen atomunoumer on 16. Se ei ozuta metalluominažuksii. Sidä merkitäh S. Se luadiu äijy kislottoi da suoloi. Monet suolat, kudualois on rikki, vähän suletah vies.
Rikin luonnonminerualat
Rikki on kuvvestostu alguaineh (muankuores hiimiellizen leviendän mugah). Net voijah olla puhtahas (välläs) da sivotus nävös.
Rikki on neftis, kivihiiles, luonnonguazulois da slantsois. Rikki on kuvves alguaineh luonnonvezilöis miärän mugah. Se miäriäy suolattoman vien ”alallistu” kovuuttu. Se on tärgei alguaineh ylimäzien organizmoin elaigah niškoi. Rikki on monis valgijazis. Se kerävyy tukkis.
Lövvön histourii
Rikki puhtahas nävös da sežo rikkiyhtistehien nävös tietäh jo ammuzis aijois algajen. Ristikanzu tiedäy palajan rikin hajuu, rikkiguazun tukehtuttajua vaikutustu da serovodorodan ylen pahua haižuu histourieniellizes aijas algajen. Juuri nämmien ominažuksien täh valehjumalahuskojat käytettih rikkii uskondotavois. Rikkii piettih muanalazien jumalien libo hengien tevoksennu. Ylen ammui rikkii ruvettih käyttämäh erilazis poltosevoksis voinutarkoituksih niškoi.
Lähtiet
Kategourii:Hiimii Kategourii:Aineh
Muašjärvi
Muašjärvi on kylä Karjalan tazavallas Belomorskan piiris. Se kuuluu Sosnovetsan kyläkundah.
Se sijaiččou samannimizen järven liidehrannal.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Belomorskan piiri
Runoilii
Runoilii on ristikanzu, kudai kirjuttau runoloi.
17. heinykuudu
17. heinykuudu - 198. vuvven päivy (199. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 167 päiviä.
Runoilii
R
17. heinykuudu
Ken kuoli sinä piän
H
Johannes Huovinen
Johannes (Jussi) Huovinen (2. sulakuudu v.1924 Suomussalmi – 12. oraskuudu v. 2017) oli runonpajattai.
Suomes häi oli jälgimäine runonpajattai, kudai maltoi vienalastu runonpajatanduneruo. Sih häi opastui omas perehes. Vuonnu 2004 Jussi Huovizen pajoloin pohjal Juminkeko-fondu piästi ilmoih Vienan kansan lauluja –nimizen diskan. Sih on kerätty vuvves 1988 vuodessah 2004 talendettuu iänitysty. Vuonnu 2015 heinykuus Kaustizen fol’klourufestivualis Huovizel annettih mestaripelimanni-аrvonimi.
H H H
Pluto (kääpiöplaniettu)
Pluto (simvolu: eiga  ) on päiväzensistieman kääpiöplaniettu.
Telefon
thumb|Vanhu telefon. Telefon libo sanalangu on sähköhine iänensiirdovehkeh, kudaman vuoh kaksi libo enämbi ristikanzua voibi paista toine toizenke rippumattah sit, kui loitton toine toizes hyö ollah.
Lähtehet
Kategourii:Elektrouniekku
Nigižma
Nigižma on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Puudogan piirin Krasnoborskoin kyläkundah. Kylä on sijoitannuhes Murmozero-järven liidehrannal.
Kyliä myöte matkuau federualline avtodorogu А119 Voulogdaspäi Karhumägeh. 20. tuhukuudu vuvvennu 1935 Karjalan piälimäzen Toimehpanokomitietan käskyn mugah kyläs oli salvattu kirikkö.
Tundietut rahvas:
N N Kategourii: Puudogan piiri
Oriehunakkeli
thumb|600.px|alt=Oriehunakkeli|Oriehunakkeli Oriehunakkeli (Sitta europaea) on lindu.
Karjalankieline nimi
Linnun täs artikkelis käytetty nimi on kiännetty karjalan kieleh suomenkielizes nimespäi pähkinänakkeli.
O O
22. sulakuudu
22. sulakuudu - 112. vuvven päivy (113. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 253 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
S
Uuzi-Tuulos
Uuzi-Tuulos (Устье Тулоксы) on Karjalan tazavallan Anuksen kanzallizen piirin kylä, kudai kuuluu Alavozen kyläkundah.
Se sijoittuu Tuuloksenjoven suus Luadogan päivännouzurannal.
Kyläs läbi menöy raududorogu.
Tehniekku
Tehniekku tarkoittau metoudoi, kudamil ristikanzu vaikuttau omassah ymbäristöh da käyttäy sidä omassah hyväkse. Sit muvvos kui tehniekkua on opastettu 1800-luvun lopul algajen, tehniekku tarkoittau luonnon mahtollizuksien hyövyndämisty, semmite ainehellizien tuottehien valmistamistu da käyttyö luonnontiijon todevutandoih pohjuajien keinoloin vuoh. Sanua tehniekku käytetäh dai erilazis metoudois, ruandu- libo suavutandutavois da -nerolois ezimerkikse korgevushypyn tehniekku.
Rakendukset, konehet da vehkehet evustetah tehniekan tuloksii, kudamat ollah parannettu rahvahan hyvinvoindua.
Tehniekku-sanan alguperä on muinasgretsieläzes sanas τέχνη (tekhne), kudai tarkoitti neruo libo todevuttajua tieduo.
Lähtehet
*
Murmozero
Murmozero, Pogostanjärvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Puudogan piirin Krasnoborskoin kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 1,2 km². Järven pindu on 37 metrii korgiembi meren pindua.
M M M M
Kyläjärvi (Loimolan kyläkundu)
Kyläjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel.
L'udmila Ivanova
L’udmila Ivanova on karjalazen mifolougien tutkii, ruadau Karjalan tiedokeskuksen Kielen, literatuuran da histourien instituutas.
Kyläjärvi (Loimolan kyläkundu)
Järven pinduala on 1 km². Järven pindu on 170,8 metrii korgiembi meren pindua.
L'udmila Ivanova
Rodivundu
On rodinuhes Kolatselläl umbikarjalazeh pereheh.
Kyläjärvi (Loimolan kyläkundu)
Luodehes järvi on yhtistetty Ägläjärvenke. Järvespäi lähtöy Pojasjoki, kudai virduau Pojasjärves läbi da laskeh Aittojogeh.
L'udmila Ivanova
Opastundu
Loppi Vieljärven školan. Vuvvennu 1985 loppi Petroskoin valdivonyliopiston histourii-filolougizen tiedokunnan, sai filoulogan ammatin.
Kyläjärvi (Loimolan kyläkundu)
K K K K
L'udmila Ivanova
Ruado
Opastundan jälles vuvven ruadoi Segežan školas opastajannu. Vuvves 1986 ruadau Karjalan tiedokeskuksen Kielen, literatuuran da histourien instituutas. Instituutas on ainavo karjalazen mifolougien tutkii. Puaksuh kävyy karjalazih kylin pagizuttamah rahvastu.
Julgavot
On yhtynyh monih konferensieloih da kirjutannuh mondu tiedokirjutustu.
Linkit
Kategourii:Karjalazet
Raikonkoski
Raikonkoski on kylä da raududoroguazemu Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kunnas Ven'al. Se sijoittuu Uksunjoven rannal, kudai on tundiettu turistoin keskes. Kyläs on laukku, lapsienpäivykodi da škola, kuduas opastuu läs 100 lastu. Rahvas enimyölleh raudau raududorogal, louhimol libo Zapkarelles-meččylaitoksel. Kylän lähes on A131 Pitkäranta-Suojärvi-tie. Raikonkoskes on histourien mustomerki – Jatkovoinan (1941-1944) aigannu tapetun tiedämättömän Nevostoliiton lendäjän kalmu.
Rahvahan lugumiäry
R R Kategourii:Suojärven piiri
Kingston
Kingston on Jamaikan piälinnu da suurin linnu. Se on Karibien meren rannal. Kingston on suurin linnu Karibien alovehel – sie on portu, hyvin kehitetty ombelemis- sego syömistevolližus. Linnu on perustettu vuonnu 1693. Vuonnu 1872 sie oli Jamaikan haldivo. Linnu sai piälinnu –stuatusan vuonnu 1962, konzu suari sai iččenäžyön.
Trenčtaun –nimine linnan ozua pietäh reggi –muuzikan roindumuannu.
K K
Nuožjärvi
Nuožjärvi, Nuožarvi (Крошнозеро) on Ven’an järvi Karjalan tazavallan suviozas (Priäžän piiri).
Järven pinduala on 8,9 km² (suariloinke), piduhus – 10,4 km, levevys – 1,3 km, randuviivan piduhus – 25,8 km. Sen keskisyvys on 5,7 m, syvin kohtu on 12,6 m.
Rannat ollah kivizii. Järven pohjasozas on savirandoi, suviozas – hiekkurandoi.
Järveh laskeh seiččie jogie, suurin niilöis on Holma-jogi. Lähäl järvie on Nuožarven silmykaivo.
Läs 85% pohjan yhtehizes pindualas peittäy muzavanvihandu muda. Randupohjas on hiekkua, kivie, savie da rudua. Vien läbinägyvys on 1,5 m.
Järvi jiädyy kylmykuus, avavuu oraskuun puolivälis.
N N N
Čiučoilinnut
Čiučoilinnut (suvikarjalakse varbuslinnut, vienankarjalakse varpuslinnut; Passeriformes) ollah suurin linduloin lahko. Sih kuuluu enämbi 5 000 luaduu (eri lähtielöis mainitah luguloi 5 100 – 5 700), libo enämbi ku puolet kaikis muailman linduluadulois.
Familiae
Kategourii:Linnut
8. oraskuudu
8. oraskuudu - 128. vuvven päivy (129. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 237 päiviä.
Listozauru
300px|pienoiskuva|oikea|alt=Listozauru|Listozauru
8. oraskuudu
Ken kuoli sinä piän
O
Listozauru
Listozauru on täyzin hävinnyh, dikinodontoih kuului terapsidisugu, kudai eli permikavven lopus da triaskavven allus nenga 252,3–215,3 miljonua vuottu tagaperin. Sen eländyaloveh parahimuolleh leveni läs kogo muailmah, konzu kai muailman manderehet muuvvostettih Pangea-jättiläsmanderehen. Listozauru on yksi harvois tetrapodoin sugulois, kuduat selvittih permikavven lopun joukkolajinhäviendäs. Aigazen triaskavven lopus se oli ylehizin mual elänyh, selgyrangalline elätti.
17. kezäkuudu
17. kezäkuudu - 168. vuvven päivy (169. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 197 päiviä.
Listozauru
Ominažuot
Listozauru oli kazvinsyöjy. Sil oli lyhyt turbu, suuret silmykuopat da dikinodontoile tipičnoih luaduh buiteku sarvekse kovennuh n’okku da kaksi kulmuhammastu ylälevvas. Nämmien kahten hambahan lizäkse elätil ei olluh hambahii. Suurin -laji kazvoi 2,5 metrin piduhizekse da pienin 0,6 metrin piduhizekse. Listozauru vadrastui täyzigäzekse ravieh da on mahto sih, gu se avvutti sidä permikavven joukkolajinhäviendäs selviendäs.
17. kezäkuudu
Ken kuoli sinä piän
K
Listozauru
Ominažuot
L
Bangladeš
125px|right|thumb|border|Bangladešan flagu 250px|right|thumb|Bangladeš kartual
Bangladeš, viralline nimi Rahvahan Tazavaldu Bangladeš on valdivo Suvi-Azies. Rahvahan lugumiäry on 142 miljonua hengie (v. 2010), muan pinduala on 144  000 km². Bangladeš on 8:l kohtal vägiluvun mugah da 92:l kohtal pindualan mugah.
Piälinnu on Dakka. Valdivolline kieli on bengali. Unituarine valdukundu, parluamentutazavaldu.
Kaikis puolis Bangladeš rajoittuu Indienke, paiči pienii muapaloi, kuduat rajoitutah Mjanmaranke liidehes da Bengalin lahtenke.
Bangladešas on eri kul'tuuroi da kanzoi. Läs 88% rahvastu on islamilazii.
B
Reikjavik
Reikjavik on Islandien piälinnu. Sie eläy läs 118 814 hengie.
Kategourii:Muantiedo Kategourii:Linnat
Dekunniemi
Dekunniemi on kylä Karjalan tazavallas Kondupohjan piiris Petrovskin kyläkunnas.
Se sijaiččou Munjärven rannal.
Ynys Amlwch
thumb|250px|right|Ynys Amlwch
Ynys Amlwch on pikkaraine suari Kymrinmuan suuriman suaren Ynys Mônan pohjaspuolel. Suari sijaiččou pienen Amlwchan linnan lähäl da sendäh se tunnetahgi nimel Ynys Amlwch, kudai on kymrin kieldy da merkiččöy "Amlwchan suari".
Kategourii:Ynys Mônan suaret
8. pakkaskuudu
8. pakkaskuudu - 8. vuvven päivy grigorianskoin kalenduaruan mugah.
Mämmi
Mämmi - Suomen perindölline äijänpäivän syömine.
Historii:
Mämmin valmistamine da sen tehnolougii siirdyy myöhyaigazeh Persieh. Suomeh Mämmi-mageisyömine tuli alus XVIII sadavuottu. Ihan allus sidä maltettih valmistua vaiku Suomen lounazespäi. Jo jällelpäi sen valmistamine siirdyi kogo Suomen muadu myö. Ennevahnas mämmii valmistettih Karjalasgi, kus enimät päivymiärän syömizet keittävyttih hiilavis päččilöis.
Valmistamizen tehnolougii:
Valmistuu mämmi rugehizes idujauhos suolanke da zuaharinke. Idujauhokuaššua keitettih moniičuassuloi ei ylen hiilavas päčis. Mämmi on magei da vähäkalorilline syömine, suas grammas on vaiku sadaviizitostu kaloriedu (115kkal-100g). Mämmis on äijy valgijaistu, kuiduu da mikroelementoi (raudua). Mämmii syvväh vilunnu, piäle valetah sliuhkua libo vaniilikremua da ripoitetah zuaharii.
M M
Meänkieli
thumb|right|Ruočin kartu: taivahansinine aloveh - suomen kieli, sinine - suomen da meänkieli, valpahanvihandu - suomen da saamelazien kieli, vihandu - suomen, saamelazien da meänkieli.
Meänkieli libo torniojogialangonsuomi on yksi suomen kielen murdehis libo baltiekkusuomelaine kieli. Ruočis se on viralline vähembistökieli.
Meänkieli da suomen kieli
Jälgivuozinnu meänkieldy pietäh Ruočis erillizennu kielenny. Ga Suomes sidä pietäh suomen kielen murdehennu.
Histourien tiijot
12. vuozisuas algajen Tornionalangon alovehes ruvettih elämäh suomelazet Päivännouzu- da Päivänlasku-Suomespäi. Vuonnu 1809, konzu Suomi liitettih Ven'ah, Tornionjogii myö menii raja jagoi Tornionlaakson kahteh ozah.
Vuonnu 1888 oli hyväksytty se piätös, kuduan mugah školis opastettih vaigu ruočin kieldy. Suomen kielen pagizemine kiellettih školis. Ajan roduteourit sanottih tože, ku suomelazet ollah alembastu ei-germuanielličstu rahvastu. Vuonnu 1957 voimah astui käsky, kudaman mugah niken ei voi kieldiä lapsii suomen kielel pagizemas. Sendäh gi äijät Tornionlaakson eläjät paistih ruočikse ku muamankielel, ga ei voidu lugie eigo kirjuttua suomekse. Opastajien mugah, lapsile olis kebjiembi opastuo ruočin kieleh, gu hyö parembi tiettäs muamankieldy. Ga äijät oldih tostu mieldy. Sendäh gi enne vuozii 1970 Tornionlaakson eläjil ei olluh omua kirjukieldy.
Nygyaigaine meänkieli
Vuvven 2002 sulakuus algajen meänkieli on yhtenny viijes vähembistökieles Ruočis. Sil paistah Jällivaaras, Haaparannas, Kiirunas, Pajalas da Ylitornios. Ga kielen uudeh stuatussah huolimattah, vai 50 % virgumiesty tiedäy hyvin suomen paginkieldy libo meänkieldy.
Enin oza heis eläy Norrbottenas. Meänkielel pagizijoin miäry on 40-70 tuhattu hengie. Sen lizäkse äijät pohjazen Ruočin rahvas vähäzel paistah tädä kieldy.
pienoiskuva|kus meänkieldy paistah Vuozis 1980 algajen oli kirjutettu äijän meänkielen opastuskniigua, meänkielekse kiännettih Biblii. Nygöi täl kielel valmistetah erähii televiidien lähetyksii. Meänkieldy opastetah Stokgol'man, Luulajan sego Uumajan yliopistolois.
Kategourii:Suomelas-ugrilazet kielet Kategourii:Jevroupan kielet
Matti Mazajev
Matti Mazajev (peittonimi, tovelline nimi on Mazajev Matvei Vladimirovič) (1926 - 2010). Runoilii, kirjuttai, kiändäi, stiil'an redaktouru, literatuuran arvostelii. Kiändi ven'an kieles karjalan kieleh. Sežo häi kiändi kodi- da ulgomualastu literatuurua suomenkielizeh lehdistöh niškoi (žurnualat "Carelia", "Kipinä"). Häi oli palkittu toizen astien medalil "Arvotegolois kodimuan iel", Karjalan tazavallan da Ven'an Arvostettu kul'tuuran ruadai.
Harmai mado
Harmai mado on myrkymadoloi, kuuluu harmualoin madoloin pereheh. Harmuadu maduo on Jevruazies da Aazies.
Ulgonägö
Karjalan tazavallas harmai mado on ainavo myrkymado, sendäh pidäy tiediä, kui se erovuu toizis madolois. Harmual mavol ei ole, kui mustumavol, keldazii tačmoi piäs. Sidä paiči harmuan mavon eričyksenny on sen piä, kudai on kolmikon da keijähän muodoine da selgieh erovuu kaglas, se kai on suomuksis. Harmual mavol on lyhyt (kuudeh-kaheksah kerdah ruhuo pienembi) da n’okas terävy händy. Sil on sangei da köhmiškö ruho, sellän puoles se on vähäzel lačakko. Harmual mavol on pysty yöl nägii silmyterä da kaksi suurdu myrkyhammastu, kudamat ollah ylimäzen leuguluun agjois da törčötetäh hyvin.
Kyläjärvi (Porajärven kyläkundu)
Kyläjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Porajärven kyläkunnan alovehel.
Harmai mado
Ulgonägö
Harmuan mavon ruhon piduhus yhtes hännänke enimyölleh ei ole enämbiä 70 sentii, puaksumbah – 40-60 sentii. Emäčyt ollah ižäččylöi pitkembät da sangiembat, händy niilöil on lyhembi da hoikembi.
Kyläjärvi (Porajärven kyläkundu)
Järven pinduala on 1,4 km², vezibasseinan ala on 97,9 km². Järven pindu on 150,7 metrii korgiembi meren pindua.
Harmai mado
Ulgonägö
Harmuan mavon väri on eriluaduine. On mustua, on harmuadu, on muzavanruskiedu maduo. Maha on selgiä valpahembi, toiči sit on keldastu da valpastu tačmua, hännän n’okku alapuolespäi on keldaine libo ruskiettavu.
Leviendy
Karjalas harmuadu maduo on kaikkiel, erähil alovehil kai liijakse. Harmai mado suvaiččou lehti- da segameččii, kus on ahuo da hyviä heiniä, vahnoi niittylöi kiviruoppahien da pitkän heinänke. Harvah konzu harmai mado eläy suoloin reunoil, jogiloin da järvilöin rannoil, kuattulois mečis, kudamat ruvetah kazvoittumah, havvumečis. Harmai mado ei ole ylen vuadiju eländykohtah niškoi, sil pidäy vaiku kohtii, kunne suau peittyö, tarbehekse syömisty da päiväzen valgiedu. Harmuat mavot enimälleh pyzytäh yhty kohtua da kaiken ijän eletäh sit. Liikutah net vaiku 50-100 metrin ymbäristöl.
Kyläjärvi (Porajärven kyläkundu)
K K K K
Harmai mado
Taba
Harmai mado on vähäzel lašku da hilly mado. Päiväl se suvaiččou viruo päivypastos, pimien aigua libo yöl lähtöy syömizien eččoh. Pohjazembil alovehil net valgien aigua kiirehtetäh löydiä ičelleh syvvä. Keviäl harmuat mavot havačutah aijoi, sulakuun lopus – oraskuun allus, konzu mečis vie kudakus on lundu. Ezmäi talven vietändykohtaspäi lähtietäh ižäčyt, sit sentämän päivän mendyy emäčyt da nuoret madozet. Kaksi enzimästy nedälii net pyzytäh yhtes, lämmis kohtis, liikutah ylen vähän, parembi virutah päivypastos. Kolmen-nellän nedälin mendyy niilöil algavuu kiimuaigu.
Maputu
Maputu on Mozambikan piälinnu da suurin linnu, se on muan suves. Linnu on suuri portu Indien valdumeren rannal, kus on ravei ekonoumiekkuelaigu. Maputu -linnas eläy läs 1,3 miljonua hengie.
Harmai mado
Syöndy
Nuoret harmuat mavot syvväh čirkoi da böbökkii, kudžoloi da toukkii, madozii da čyöttölöi. Jo jälles enzimästy talvie net ruvetah syömäh jyrzijöi, šlöppölöi, pienii linduzii, niilöin poigazii da jäiččii.
Maputu
Linnu on perustettu vuozinnu 1760. Maputu on samannimizen lahten päivännouzurannal, Temb -joven suus. Maputu -jogi laskeh lahten suviozah.
Harmai mado
Syöndy
H
Urosjärvi
Urosjärvi on eländykohtu, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Segežan piirin Papinkosken kyläkundah.
Maputu
Maputu -linnas on erilastu kul’tuurua: bantu - kul’tuurah ylen kovah vaikuttau portugalilaine kul’tuuru, voi nähtä indielastu sego kitailastu kul’tuurua. Sie suvaijah arabielastu da portugalilastu syömisty, on äijy meren andamua.
Urosjärvi
Vie sama nimi on Okt’abr’skoin raududorogan Petroskoin ozaston stansiel. Pos’olku on sen tyves. Stansii on sijoitannuhes raududorogal Piiteris Murmanskah.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Segežan piiri
Maputu
M M
Ladvu
Ladvu (Ladv, Latva, Ладва) on Karjalan tazavallan Oniegan rannikon piirin pos’olku. Se on Ladvan kyläkunnan haldivolline keskus.
Se sijoiččou 50 kilometrin piäs Petroskoispäi, pitkin Ivinka-jogie.
Histourii
Vuvves 1875 algajen Ladvu on Anuksen gubernien Ladvan voulostin keskus.
Nevvostoliiton da Suomen välizen voinan aigah (1941 – 1944) pos’olkas oli luageri Nevvostoliiton vangiloih niškoi.
Vuvvennu 2015 pos’olkas avattih juustozavodu.
Nähtävykset
Pos’olkas on histourien mustomerki – Nevvostoliiton da Suomen välizen voinan aigah (1941 – 1944) tapettuloin Nevvostoliiton saldattoin kalmu.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Oniegan rannikon piiri
Jousijärvi
Jousijärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Mujehjärven piirin Rugarven kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 5.2 km², vezibasseinan ala on 254 km². Järven pindu on 129,9 metrii korgiembi meren pindua.
Järves läbi virduau Ondajogi, kudai laskeh Ala-Uikujogeh.
J J J J
Fidži
250px|right|thumb|Fidži
Fidžin tazavaldu sijoittuu Fidžin suaristos Tyynenmeren suviozas, päivännouzuh Vanuatuspäi, päivänlaskuh Tongaspäi, suveh Tuvaluspäi.
Valdivon piälinnu on Suva. Sen pinduala on 18 274 km². Rahvahan lugumiäry on 849 000 hengie.
F F
Kuujärvi (järvi)
thumb|500.px|alt=Kuujärvi|Kuujärvi
Kuujärvi (Лоянское) on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Kuujärven kyläkundah.
Järven pinduala on 3,4 km², vezibasseinan ala on 208 km². Järven pindu on 64 metrii korgiembi meren pindua.
Järven rannal on sijoitannuhes kolme kyliä: Hiidniemi, Tuaškal da Kuujärvi.
K K K K
1848
Ken kuoli sinä vuon
1848
Ottava
Ottava on Kanuadan piälinnu. Se on Ontario –muakunnan päivännouzupuoles, Ottava –joven rannal. Ottava on Ontarion toine suurin linnu.
O O
2. talvikuudu
2. talvikuudu - 336. vuvven päivy (337. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 29 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
T
Uuzi Muašjärvi
Uuzi Muašjärvi on pos’olku Karjalan tazavallas Belomorskan piiris.
Se sijaiččou Tunguonjoven rannal, 86 kilometrin piäs Belomorskaspäi.
Tämä pos’olku perustettih vuvvennu 1958.
Infrastruktuuru
Pos’olkas on laukat da liäkäripunktu. Rahvahan piäruado on meččytalovus.
Kategourii:Belomorskan piiri
Tulli lum
Tulli lum libo Tuļļi Lum on liivinkieline joukko. Nimi tarkoittau "lämmin tuli". Joukko luajittih vuvvennu 1999. Tulli lum on luadinuh 11 pajuo. Joukko on täh päiväh suate aktiivine. pienoiskuva
Kategourii:Muuzikkujoukot
Amerikantukkusotku
Amerikantukkusotku (Aythya collaris) on lindu.
A A
Natalja Antonova
Natalja Nikolajevna Antonova rodivui  7. heinykuudu vuonnu  1977. Opastui Petroskoin valdivonyliopistos Baltiekkumeren suomelas-ugrilazien kielien da kul'tuuran tiedokunnal. Toimittai, aktiivine yhteiskunnallizen alan ruadai, Nuori Karjala -järjestön yksii alguhpanijoi, Karjalan rahvahan liiton jäsen. Vuovvennu 2005 ilmoih piäzi Natalja Antonovan lapsile kirjutettu kniigu "Turu-turu-tušši". Naine kirjuttau pajotekstoi muuzikkujoukkoloih da yksinäzih pajattajih niškoi.
Kokkosalmi
Kokkosalmi on Karjalan tazavallan Louhen piirin kylä, kudai kuuluu Kiestingin kyläkundah.
Se sijaiččou lambiloin keskes, Karjalan pohjazes Kokkojärven rannal.
Histourii
Kokkosalmen kylän alovehel torattih 1920-luvun allus, sežo Nevvostoliiton da Suomen välizen voinan aigua (1941 – 1944) da Suuren voinan aigua.
Talovus
Nygöi kyläs kehittyy torputalovus, matkailu. Tiä on äijy mökkii.
K K Kategourii:Louhen piiri
Kiihtelysvuara
Alovehen omal paginluavul sego suvikarjalakse da vienankarjalakse Kiihtelysvuara (livvikse Kiihtelysvuaru, suomekse Kiihtelysvaara) oli kundu Suomes Pohjas-Karjalan muakunnas. Se yhtistettih 1.1.2005 Jovensuun linnah. thumb|Kiihtelysvuara
Aihies muijal
Kiihtelysvuara
Immal
Se sijoittuu Anuksenjoven rannal.
Immalan rahvahan lugumiäry
thumb|250.px|left|alt=Immal|Immal
Kategourii:Anuksen piiri
Ynys Arw
Ynys Arw on pikkaraine suari Kymrinmuan toizekse suuriman suaren Ynys Gybin pohjaspuolel. Suari kuuluu Treardduran kundah.
Kategourii:Ynys Mônan suaret
Nurmes
pienoiskuva|500.px|alt=Nurmes Suomen kartal|Nurmes Suomen kartal pienoiskuva|500.px|alt=Kuva Nurmeksen Bomban taloilpäi|Kuva Nurmeksen Bomban taloilpäi Nurmes on linnu Suomen Pohjas-Karjalas. Nurmekses eläy 8 046 hengie. Nurmes on myös virrallizesti "Jevroupan rastavupajolinnu" da nurmekselaine Pekka Juhani Hannikainen kirjutti "Karjalaisten laulu" -pajon sanat.
Nurmekses oli Suomen ezmäine karjalankieline kielipezä, ga se loppi oman ruavon. Nygöi ollah luadimas tostu kielipeziä Nurmekseh.
ELDIA-projektan mugah Nurmes da Valdimo (alovehii nimitetäh "Ylä-Karjalakse") ollah Suomen alovehii, kudamis eläy kaikis enämbän karjalankielisty rahvastu. Toizet ollah Muhos, Jovensuu, Helsingi, Lahti, Kuopijo, Jyväskylä, Kotku, Tampere da Oulu.
Nurmeksen hieruloi
Höljäkkä, Jokikylä, Jänislehto, Kohtavaara, Kopras, Kuikka, Kuohatti, Kuokanvaara, Kynsiniemi, Lipinlahti, Mujejärvi, Nurmes, Palojärvi, Petäiskylä, Porokylä, Porosaari, Salmenkylä, Saramo, Savikylä, Särkivaara da Ylikylä.
Aihies muijal
Kategourii:Suomen linnat
Händytiaine
thumb|600.px|alt=Händytiaine|Händytiaine Händytiaine (Aegithalos caudatus) on lindu.
Karjalankieline nimi
Linnun täs artikkelis käytetty nimi on kiännetty karjalan kieleh suomenkielizes nimespäi pyrstötiainen.
H H
Korsikannakkeli
thumb|600.px|alt=Korsikannakkeli|Korsikannakkeli Korsikannakkeli on nakkeliloin heimoh kuului lindu, kudai eläy vai Korsikan suarel.
K
Ristannostandu soboru (Petroskoi)
thumb|250px|alt=Ristannostandu soboru|Ristannostandu soboru Ristannostandu soboru (Крестовоздвиженский собор)
Nygyaigaine kives rakendettu kalmoin kirikkö, kuduan nimi on Vozdviženie Čestnago i Životvoräščego Kresta Gospodn´a sijoittihes Petroskoin Zaarekal, allattu oli sen rakennus puuhizen kirikön sijah 16 heinykuudu 1848vuvvel. Rahat kirikön rakennuksen andoi Petroskoin kuptsu Pimenov Jefim Grigorjevič da vie muutgi annettih ližäkse rahua uudeh kirikköh. Kirikkyö rakendettih 4 vuottu. 14 päivy heinykuuddu1850 vuvvel oli venčaittu enzimäzel Pyhä Ristal, jalles sidä rakennuksen ruado läheni jo lopukse, oli vietty 9 ristoinke kävelendiä, sil aigua Petroskoin eläjät tuodih kirikköh uuzii obrazoi. Jo 29 päiväl talvikuudu Arhijepiskoppu Arkadii vihmutti pyhäviel uvven kirikön. Kuuluttih täh kirikköh puuhine Sv´ato- Troitskoi kirikkö, kudai oli ihan lähäl da vie kivičasovn´u, kudai oli Kukkoin mäil, virstan peräs. Senaigazii dokumentoi jäi ylen vähä. Jugiet aijat mendih, ei olluh kirikös sluužboi, ku papit oli repressiruittu. Otettih 1930 vuvvel 9 kelluo, kudualoi paino oli 3,1 tonnu.
Yhtel aigua sluužbua piettih naizet-maatuškat. Yhten maatuškan nimi oli(arhivnoin dokumentoi myö) starostannu oli monahin´a Jevdokija Grigorjevna Mališeva, häi maltoi ahkerasti kuččuo rahvastu ristimäh lapsii da tulla kirikköh pokajaniel.
31 ligakuudu 1944 vuvvel oli annettu kirikkö uskojažien käzil, löydyi kirikön nastojately da papit. Djuakon Lev Gusarenko tuli sluužimah jällel voinua 1947 vuvvel. Tämä kirikkö pitkän aigua oli piäkirikönny Petroskois dai kogo Olonetskoin Jeparhies. Nygöi kirikös ollah jiänökset karjalan pyhittäjän prp. Jelisei Sumskoin, jiänöksien palazet pyhittäjän prp. Antonii Rimläninan da pyhittäjän velikomučenitsan Varvaran.
R R
Mečoi
thumb|300.px|alt=Mečoi|Mečoi thumb|Koppali
Mečoi – on peldokanoin rodukunnan, kanoin lajin suuri lindu.
Yhtehine tiedo
Mečoi on suurin tedrilöin rovus. Toizien tedrilöin linduloin verraten mečoil on pyöryžy händy da pitkät höyhenet kulkus. Se eläy Jevrazien havu-, sega- da lehtimečis.
Ulgonägö
Mečoi (ižäččy) voibi olla 110 sm da vie suurembi. Siibilöin väli on 1,4 metrii, massu on 4,1-6,5 kg. Koppali (emäččy) on pienembi, sen massu on 2 kg. Mečoi da koppali ollah eri värii: mečoin piä da kulku ollah mustat, kulkun tagapuoli on harmai mustien tačmoinke, ezipuoli on mustanharmai. Selgy on mustahko, maksankarvazien da harmualoin tačmoinke. Kubu on mustu vihandanmetallanläpetyksenke, rindu on vihandanteräsravvan värii, alapuolel ollah harmuat da valgiet tačmat. Siivet ollah maksankarvazet. Händy on mustu valgien tačmoinke. Alastoi nahku silmällyö on kirkahanruskei, n’okku on valgienruskei. Koppali on pienembi. Sen väri on kirkahambi (keldazien, ruskieloin, valgien junoloinke). Kulku, siiven kiännys da yläpuoli ollah ruostunnuonruskiet.
Syöndy
Tavel mečoi da koppali syvväh pedäjän havvuu, kezäl – siemendy, muarjua, böbökkiä, heinykazvii.
Kiimuaigu
Keviän tulduu linduloil algavuu kiimuaigu. Se jatkuu oraskuun puolivälissäh. Linduloin kiimukohtu on ainos sama. Koppali pezoittuu meččäh kiimukohtan lähäle. Se haudou 5-11 poigastu. Havvondah menöy läs nelliä nedälii. Kai poijat roitah yhtel aigua, toine toizele peräh, suutkien aloh.
Mečoin da koppalin lugu Karjalas
Mečoidu da koppalii on kaikis Karjalan mečis. Mečoin da koppalin lugu vaihteleh Karjalas. Sille vijannu ollah mečästäjät da pahat siät poigazien havvonduaigah.
Mečoi on kallis mečästyslindy. Karjalas vuvvennu 2014 oli läs 50 tuhattu tädä linduu.
Lähtiet
M M
Filippinat
250px|right|thumb|Filippinat
Filippinoin tazavaldu (tagalsk. Republika ng Pilipinas, angl. Republic of the Philippines, isp. Republica de Filipinas), Filippinat (tagalsk. Pilipinas, angl. The Philippines, isp. Filipinas)- tazavaldu Liideh-Azies. Filippinat sijaiččou monis suaris, kuduat ollah Tyynen valdumeres Indonezien da Taivanan välis. Muan pinduala on 299 764 km². Rahvahan lugumiäry on 101 562 306 hengie (v.2015). Piälinnu on Manila.
Kategourii:Filippinat Kategourii:Aazien muat
Piitsoinjärvi
Piitsoinjärvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel.
Järven lahtespäi lähtöy Piitsoinoja, kudai laskeh Saarijärveh. Täs järvespäi lähtöy Saarijärvenjoki, kudai laskeh Salonjärveh.
Järven pohjasrannal on sijoitannuhes Piitsijoven kylä.
P P P P
Sinikka Malmi
Sinikka Malmi on Karjalan Kanzallizen teatran artistoi. Häi ruadoi teatras läs 35 vuottu, ezitti kanzallizen, klassillizen, nevvostovallanaigazen da lapsien repertuarah kuulujua roulii.
Rodivundu
Sinikka Malmi on rodivunnuh 26. syvyskuudu vuvvennu 1930 Kondupohjas. Sinikka Malmi on Helmi Malmin tytär.
Opastundu
Vuvvennu 1952 Sinikka Malmi piäzi opastumah tundiettuh Leningruadan teatran, muuzikan da kinematogruafien instituuttah. Hänenke yhtel kursal opastuttih moizet hyvin tundietut artistat kui Pauli Rinne, Pekka Mikšijev, Grigorii Godarev, Toivo Haimi, Villiam Hall, Viola Malmi, Jelena Kornilova da Erna Berg.
Pitkäjärvi (järvi, Suojärven piiri)
Pitkäjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Porajärven kyläkunnan alovehel.
Sinikka Malmi
Ruado
Opastundan loppiettuu vuvvennu 1957 Sinikka Malmi otettih ruadoh Karjalan Kanzallizeh teatrah. Hänen ezmäine rouli teatran laval oli Ol’eg Lebedevan mugah luajitus Tuattoloin nuorus -ozutelmas. Jefimčikan roulis Sinikka ozutti omua iččie nerokkahannu artistannu.
Pitkäjärvi (järvi, Suojärven piiri)
Järven pinduala on 0,5 km². Järven pindu on 166,5 metrii korgiembi meren pindua.
Järves läbi virduau nimetöi jogi, kudai tulou Hullarinjärven, Kuotilammen, Jokilammen da Saralammen puolespäi. Ielleh nimetöi jogi virduau Roukkeenjärves da Varpajärves läbi da laskeh Koitajogeh.
P P P P
Sinikka Malmi
Ruado
Sinikka Malmil oli äijy roulii komeedielois. Teatras ruadajes Sinikka Malmi ezityi lapsien ozutelmisgi da suarnois, net hätkekse jiädih mustoh kaččojile.
Malmil oli kui piälimäzii, mugai sivurouliloi, joga hänen rouli oli lykykäs.
Kategourii:Karjalaine kul'tuuru
Karjalazien mifolougizien kerdomuksien haldiet
Karjalazien mifolougizien kerdomuksien haldiet on karjalazen mifolougien tutkijan, Karjalan tiedokeskuksen Kielen, literatuuran da histourien instituutan ruadajan L’udmila Ivanovan kirju.
Syväindö
Karjalazien mifolougizien kerdomuksien haldiet on enzimäine kirju, kudamas on tarkah tutkittu Kegri, Syndy, Vieristänakku, vien da mečän haldiet. Tutkimuksen ližäkse kirjas on enämbi nelliäsadua mifolougistu kerdomustu, kudamat ollah kahtel kielel: karjalakse da ven’akse.