cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Benin
Benin (Beninan Tazavaldu, enne vuottu 1975 — Dagomei) on valdivo päivänlaskupuolizes Afriekas. Sen rajal on Gvineinlahten Benin-lahti. Susiedumuat ollah: Burkina-Faso da Nigeru — pohjazes, Nigerii — päivännouzupuoles, Togo — päivänlaskupuoles. Piälinnu on Porto-Novo, ga halličus on Beninan suurimbas Kotonu-linnas. Muan pinduala on 112 622 km². Sie eläy (vuvven 2013 tiedoloin mugah) 9 740 417 hengie.
B B
Kuala-Lumpur
Lähtehet
Kategourii:Malaizii Kategourii:Linnat
Vanuatu
250px|right|thumb|Vanuatu
Vanuatu on Tyynenmeren valdivo, kudai sijoittuu Melanezies. Sen viralline nimi on Vanuatun tazavaldu. Pohjazes se rajoittuu Solomonan suariloin alovehvezilöinke, päivänlaskus – Avstrualienke, lounuas – Uvven Kaledonien alovehvezilöinke, päivännouzus – Fidžin alovehvezilöinke. Randuviivan pitkevys on 2528 km. Vanuatun tazavaldu sijoittuu Uuziloin Gebridoin suariston 83 suarel. Muan yhtehine pinduala on 12 190 km². Vanuatun rahvahan lugumiäry on 234 023 hengie (v. 2009). Piälinnu on Port-Vila.
Tervulambi
Tervulambi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Čalnan kyläkundah.
Järven pinduala on 1 km². Järven pindu on 105,4 metrii korgiembi meren pindua.
T T T
Šoltarven vepsäläzien etnogruaffine muzei
pienoiskuva|Muzei on perindöllizes vepsäläzes talois. Tänäpäi muzein johtajannu on Natalja Anhimova.
Šoltarven vepsäläzien etnogruaffine muzei (vepsäkse Vepsän kul’turan muzei, Šoutjärven vepsläine etnografine muzei) on ainavo moine muailmas vepsälästy kul’tuurua säilyttäi da akkiloiččii. Seiččenäzenny ozastonnu kuuluu Karjalan Kanzallizeh muzeih. Muzei on Oniegan rannikon piirin vepsäläzes Šoltarven kyläs Karjalan tazavallas.
Perustandu
Šoltarven muzeile algu oli pandu vie vuvvennu 1967. Vuozinnu 1967-1980 muzeil oli rahvahan muzei -stuatussu. Sen perustajannu oli tundiettu vepsäläine oman muan tutkii, kirjuttai, vepsäläzen rahvahanrunohuon keriäjy R’urik Lonin.
Enziallus muzei oli kylän kirjaston tilois. Sie muzeil oli kaikkiedah kaksi pertisty da kaksi ozutteluu. Enzimäzeh oli pandu kačottavakse vepsäläzien vehkehty. Toine oli omistettu Vepsän muan ruadoloile.Sit muzei oli kylän školan internuatas. Sit laitoksele suadih oma taloi, kus se on tänäpäigi, perindöllizes vepsäläzes talois. Ravei kaksikerroksine taloi saraipordahien kel enne kuului vepsäläzele Melkinan perehele.
Syväindö
Tänäpäi Šoltarven muzeis on enämbi 8 0000 eri vehkehty, niilöis 3 000 ollah Loninan kerätyt. Nämä vehkehet on kerätty Karjalan, Voulogdan da Leningruadan alovehen vepsäläzis kylis.
Muzeis on mondu pertii da ozutteluu. On kogonazet perindöllizet eländypertit da saruat.
Ruado
Pietäh eri ekskursieloi vepsäkse da ven’akse. Kävyjöile taritah eri master-kluassoi vepsäläzien perindöllizis käzinerolois.
Aihiesta muijal
Ližiä suau lugie: https://web.archive.org/web/20160927060215/http://nmrk.karelia.ru/site/section/45
Kategourii:Karjalaine kul'tuuru Kategourii:Karjalan nähtävykset Kategourii:Muziet
Viiksjärvi
Viiksjärvi on kylä Karjalan tazavallas Kondupohjan piiris Kendärven kyläkunnas.
Jandomjärvi
Jandomjärvi on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Suurlahten kyläkunnas.
Viiksjärvi
Se sijaiččou Pertjärven pohjasrannal.
Jandomjärvi
Se sijoiččou Oniegujärven pohjasozas Jandomjärven rannal.
Viiksjärvi
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Kondupohjan piiri
Jandomjärvi
Enzimäzen kerran poselenii muanittih piscovois kirjas vuvvennu 1563.
Rahvahan lugumiäry
Vuvvennu 1905 kyläs eli 221 hengie.
Kategourii:Karhumäin piiri
1856
Ken kuoli sinä vuon
1856
Male
Male (mald. މާލެ) on Mal’diivien piälinnu sego suariston suurin eländykohtu. Sen pinduala on 5,8 km². Linnas eläy 133 019 hengie (2014).
M M
Käl’gjärvi (Segežan piiri)
Käl’gjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Segežan piirin Idelin kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 2,5 km², vezibasseinan ala on 72,7 km². Järven pindu on 74,1 metrii korgiembi meren pindua.
Järves läbi matkuau Kočkoma-jogi, kudai lahtöy Syndärvespäi da laskeh Ala-Uikujogeh.
K K K K
Karjalan Sanomat
Karjalan Sanomat on joga nedälii ilmah piäzii suomenkieline lehti Karjalan tazavallas. Lehti on Karjalan vahnimii lehtilöi. Lehten toimitus kuuluu Periodika-julguamoh, kudai on kanzalliskielizien lehtilöin da kirjoin ilmah piästäi julguamo Karjalas Petroskois.
Perustandu
Lehti on perustettu 5. ligakuudu vuvvennu 1920.
Tiluandu
Karjalan Sanomat voibi tilata poštan kauti, Karjalan Sanomien toimitukses da saital, Periodika-julguamon saital. Tilavuksii Suomen puolele hommuau Suomes ruadai Ruslania da Karjalan Sivistysseura.
Linkit
Kategourii:Kul'tuuru Kategourii:Suomen kieli Kategourii:Karjalan sanomulehtet
Belomorsku
Belomorsku (Беломорск; vien. Šuomua, ) on linnu Ven’al, Karjalan tazavallas. Se on Belomorskan piirin hallindolline keskus.
Belomorskah kuulutah Vodnikov-pos’olku, Gorelyi Most–razjezdu da 19. salbavon pos’olku.
Paavo Haavikko
Paavo Haavikko (25. pakkaskuudu 1931 Helsinki, Suomi – 6. ligakuudu 2008 Helsinki, Suomi) oli suomelaine runoilii da kirjuttai. Haavikko piästi ilmoih läs 70 tevostu. Hänen runokogomukset kiännettih 12 kielele. Haavikkuo pietäh yhtenny Suomen merkiččijöis kirjuttajis da runoilijois. Runoilijannu Haavikko kehittyi jevrouppalazen modernizman sunnas. Häneh ylen vaikutti T. S. Eliot. Vuonnu 1984 hänet palkittih rahvahienvälizel Neustadt-palkindol da vuonnu 1994 taijon akadiemiekan arvonimel. Sen ližäkse vuonnu 1963 häi sai Eino Leinon palkindon. Vuonnu 1969 Haavikos rodih Helsingin yliopiston kunnivodouhtori. Haavikon tekstoile kirjoitettih muuzikkua Aulis Sallinen, Tapani Länsiö, Čin Insuk. Paavo Haavikko meni kirjoih 2 kerduo: kirjoittai Marja-Liisa Vartionke vuvvennu 1960, kuduanke heil oli lapset Johanna (1956-1996) da Heikki (r.1960). Marja-Liisan kuolendan jälles Haavikko meni kirjoih kirjalližuontutkii Ritva Haavikonke vuvvennu 1971. Haavikko kuoli pitkyaigazeh taudeh Helsingis ligakuus 2008. Haavikol jäi monien miljonoin jevroloin perindö, kuduah kuului läs 800 000 jevruo vuittiozua. Haavikko oli paiči kirjuttai da ilmoihpiästäi, sežo biznesmies da yrittäi. Haavikon kuolendan jälgeh hänes rodih kaksi eloskerdua. Mauno Saari piästi ilmoih vuvvennu 2009 kirjan Haavikko-niminen mies. Vuvvennu 2015 Heikki Haavikko piästi ilmoih mustelmukirjan tuatas.
Belomorsku
Muantiedo
Linnu sijoittuu Vienanmeren päivänlaskurannal, Vyg-jovensuus, 376 km. Petroskoispäi pohjazeh Solovetskin suariloin lähäl.
Paavo Haavikko
Prouzu
H
Belomorsku
Muantiedo
Linnan suurin oza sijoittuu Vyg-piäjovenkulkun oigiel rannal.
Histourii
Enzimäzet kirjutusmainičukset Soroka-hierus (suom. ”saari” da ”joki”: ”Saarijoki”) ollah vuvvespäi 1419. Juuri tiäpäi vuvvennu 1429 lähtiettih Solovetskin suariloile kuulužan manasterin perustajat German da Savvatii.
Vuvves 1551 algajen Iivan Groznii –suarin käskyn mugah Sorotskaja-kylä tuli Solovetski manasterin omažusmuakse.
Vuvvennu 1869 Sorokan lähäl puutevolližusruadai M.P. Bel’ajev nosti höyrypuunhuavustuszavodan. Vuvvennu 1912 oli jo kolme mostu zavodua.
Talvikuus vuonnu 1915 avattih Murmanskan raududorogan Sorokskaja-azetuskohtan (kč. Kirovskaja-raududorogu).
Vuvvennu 1933 pandih käyttöh Belomorskan-Baltien kanualu. Tämä šeikku oli hyvä tevolližuon kehittämizeh pos’olkois, kudamat kuuluttih myöhembäh Belomorskah. Konzu rakendettih Belomorskan-Baltien kanualu, sie oli luageri (BelBaltLag), da myöhembäh roih Vodnikov-pos’olku.
Vuvvennu 1938 Soroka-hieru, V.P. Soluninan kunnivokse nimitetty meččymiehien pos’olku Vyg-joven oigiel rannal, Vodnikov-pos’olku da Sorokskaja-raudutieazetuskohtan pos’olku yhtistettih. Sit net suadih linnan stutusan da nimen Belomorsku.
Sovetskoin-Suomelazen voinan aigua (1941—1944) Belomorsku oli Nevvosto-Karjalan väliaigazennu piälinnannu.
Nähtävykset
Linnan lähäl, Šoirukšan-kosken rinnal, Vyg-jovensuus säilyttih kallivokaiverdukset (petroglifat) — ristikanzoin da eläimien kallivopiirrokset, mečästyksen kuvat dmi. (kaikkiedah läs 2000 piirrostu), kudamat oli luajittu vuozinnu 6000—5000 enne meijän aijanluguu. Besovy sledki –petroglifat enzikerran kuvaili vuvvennu 1926 Aleksandr Linevskii, kudai tuli myöhembäh fantastiekkukirjuttajakse.
Kategourii:Muantiedo Kategourii:Karjal Kategourii:Karjalan linnat Kategourii:Belomorskan piiri
Tukkukoskelo
thumb|300.px|alt=Tukkukoskelo|Tukkukoskelo Tukkukoskelo (Mergus serrator) on koskeloloin suguh da sorzien heimoh kuului lindu.
Kogo da nägö
Uročču on kirjavu, emäččy enimyttäh harmai a ruskeipäine. Mollembil sugupuolil on piäs töppyine, mi eroittau sen suurikoskelos, kudamal vai emäčyl on töppyine. Tukkukoskelol ei ole jyrkkiä värirajua kaglas muga kui suurikoskelol. Sil on sežo järiembi n'okantyvi migu suurikoskelol.
Piduhus: 52-58 cm Siibien agjuväli: 69-82 cm Paino: 0,8-1,1 kg
Pezoitundu
Tukkukoskelo azuu pezän hyväh suojah kadajan ual, heinikön peittoh libo konttoh da muniu oraskuus libo kezäkuus 7-12 jäiččiä. Emäččy haudou jäiččii yksin 26-32 päiviä. Poigazet opastutah lendämäh kahten kuun ijäs.
Aloveh
Tukkukoskelo eläy leviel alovehel Mua-planietan pohjazel puoliškol. Suomes se pezoittuu kogo muas. Suomes pezoittuu 25000-35000 puarua.
Muutundu
Sygyzymuutundu on kezäkuun da kylmykuun välizel aijal. Keviäl linnut tullah järilleh sulakuus libo oraskuus. Net talvehtitah Päivänlasku-Europas da Välimerel. Pieni miäry talvehtiu sežo Ahvenanmual.
Lähtiet
T T
1860
Ken kuoli sinä vuon
Kategourii:1860
Afanasjevskaja
Rahvahan lugumiäry
A A Kategourii: Puudogan piiri
Varattavu Iivananpäivy
Varattavu Iivananpäivy on Tove Janssonan kirjutettu Muumi-kniigu. Ruočikse kirjutettu alguperäine tevos piästettih ilmah vuvvennu 1954 da suomekse tevoksen kiändi vuvvennu 1957 Laila Järvinen nimel Vaarallinen juhannus. Karjalakse kirjan kiändi vuvvennu 2010 Natalja Sinitskaja.
Lähtehet
V]]
Neipjido
Neipjido (birm. နေပြည်တော်) on Mjanman piälinnu vuvves 2005 algajen. Siepäi on 320 km endizen Jangon-piälinnassah.
N N
Hallijärvi
Se sijaiččou samannimizen järven pohjasrannal.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Kondupohjan piiri
Tundruhanhi
thumb|300.px|alt=Tundruhanhi|Tundruhanhi thumb| Anser albifrons Tundruhanhi libo valgeioččuhanhi (Anser albifrons) on lindu.
Teemas muijal
T T
Kirjalližuontiedo Kirjalližusluvettelo
Веняляйзет рахвахан суарнат / сборникан луади М. Булатов ; переводан луади П. В. Лобская. - Петрозаводск : Карельской государственной издательства, 1939.
Beljakov, A. A. Literatura hrestomatja : Karielazin skolьlla varoin. Toine čuasti. – Moskva : Gosudarstvennoi učebno-pedagogičeskoi izdateljstva, 1934.
Gorškova, O. E. Karjalainen kansanrunous. – Petroskoi, 2002.
Jaakko Rugojev - Karjalan omatunto. – Petroskoi : Arhippa Perttusen säätiön julkaisusarja n:o 6, 1998.
Fazuanu
Fazuanu (Phasianus colchicus) on lindu.
Vička
Vička on pos’olku Karjalan tazavallas Karhumäin piiris. Se kuuluu Karhumäin linnukundah.
Kirjalližuontiedo Kirjalližusluvettelo
Karjalaisia sananpolvia / Joensuun korkeakoulu ; toim. S. L. Miettinen, P. Leino. – Helsinki : Suomalaisen Kirjallisuuden Seura, 1971.
Fazuanu
Lähtiet
F F
Vička
Se sijoiččou lähäl Karhumägie.
Kirjalližuontiedo Kirjalližusluvettelo
Karjalan kansan runot / SNTL:n Tiedeakatemian Karjalan filiaali. Kielen, kirjallisuuden ja historian instituutti. Tartu Riiklik ulikool ; kokoonpannut V. Jevsejev ; toim. E. Laugaste, A. Beljakov. – Tallinn : Eesti Ramat, 1976.
Tuli
thumb|TuliTuli on hapettumizen luja ilmivö, konzu palavas ainehes ilmestyy hiilavien guazuloin muvvostettuu lököttäjiä suvastustu.
Kirjalližuontiedo Kirjalližusluvettelo
Kulkua nyt lapsukaiset. – Kalevala, 1994.
Tuli
Tuli on palamizen piävaihennu. Hos pidäy huomata, gu erähät hiimiellizet ainehet palatah tulettah.
Kirjalližuontiedo Kirjalližusluvettelo
Kultapiälintu : vienalaisie suarnoja / luat. S. Remsujeva, P. Zaikov. – Petroskoi : Karjala, 1994.
Tuli
Tulen virittämizeh da piendäh pidäy olla kolme komponentua: poltoaineh, hapetin da lämmy. Poltoainehennu voijah olla äijät materjualat. Hapettimennu puaksumbi on happi, toiči hluoru da fluori. Vois merkitä, gu vezi palau fluoris valpahanfioletovoil tulel, täs ezimerkis vezi on polttoainehennu da palamizen aigua erittyy happi. Toizin sanojen, nimidä ei sua sytyttiä ilmai hapetindu. Gu mittuinetahto ezineh lämmittiä da moizel taval andua sil energiedu suurembua migu molekuloin yhtevyksien energii, se jagahes poltoaineksih. Ezimerkikse, puun ilmattah lämmittäjes se ezmäi jagahes puuhiileh da pihkah, sen jälles poltoguazuloih (vezikarbonoih). Kolmas komponentu on lämbötila, se rippuu poltoainehen da hapettimen ominažuksis. Ezimerkikse, hiilen pala nesteytetys hapis pienes lämmäs ei pala, vaigu kydöy, ilman hapis päinvastoin se palau lököttäy.
Kirjalližuontiedo Kirjalližusluvettelo
Literaturnoi hrestomatja : Karielan nepolnoilla srednjoilla i srednjoilla skolalla varoin. 5 klassa / sostuavi A. Beljakov. - Moskva : Gosudarstvennoi učebno-pedagogičeskoi izdateljstva, 1936.
Tuli
Histourii
Ven`alazen tutkijan Poršnevan mugah tuldu ruvettih käyttämäh jo paleoliittizen kivikavven aigua. On tiijollistu tieduo, gu sinantropat (Homo erectus pekinensis, eli 600- 400 vuottu tagaperin) jo maltettih suaja tuldu. Alunperin tulen savul karkoitettih (pöllätettih) lendäjii böbökkii, vaste myöhembäh tuldu ruvettih käyttämäh syömizien valmistajes: ezmäi einehty ahavoittih, sen jälles opastuttih žuarimah avotulel da pastua hiilavas tuhkas, neoliitan aigua totuttih keittämähgi. Sidä paiči tulen avul ristikanzu lämmitti omii eländypaikkoi da andoi valgiedu. Ristikanzat käytettih tuldu astieloin valmistukses, metallien sulattamizes da kaskien ajandas. Myöhembäh tuli on ollut tiedoloin välittäjänny daigi hävittämisbrujannu.
Tulen virittämistavat
Algukandazes yhteiskunnas tuldu suadih moizil tavoil:
Vička
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Karhumäin piiri
Lumatjärvi
Lumatjärvi (Лумбозеро) on Kotkatjärven voulostih kuului kylä Anuksen piiris Karjalan tazavallas. Kotkatjärvespäi kyläh on läs 6 kilometrii matkua. Kyläs on roinnuhes kuulužu karjalaine kirjuttai Zinaida Dubinina.
Tuli
Tulen virittämistavat
1.Hierondal. Kovembal puupalal hierottih pehmiembiä puudu.
Lumatjärvi
Sijaičendu
Kylä on sijoitunnuhes Lumatjärven suvirannikol.
Tuli
Tulen virittämistavat
2.Poruamal. Kova terävy puunpala liitettih pehmien puun loukkoh da pyörittih käzil. Gu tuli syttys teriämbi loukkoh pandih kuivua puunkojua libo kuivua heiniä.
Kirjalližuontiedo Kirjalližusluvettelo
Literaturnoi hrestomatja : Karielan nepolnoilla srednjoilla i srednjoilla varoin, 6 klassa / sostuavi S. Sokolov. - Moskva : Gosudarstvennoi ucebno-pedagogiceskoi izdateljstva, 1936.
Tuli
Tulen virittämistavat
3.Iškemäl. Kaksi kivie iškiettih toine toizeh da suadih kyven, kudai sytytti edukädeh valmistettuu kuivua heiniä. Käytettih kovii kivii, moizii kui piikivi da kvartsu.
Lumatjärvi
Eläjät
Vuonnu 2013 kyläs on elänyh 4 hengie.
Kirjalližuontiedo Kirjalližusluvettelo
Literaturnoi hrestomatja : Karielan nepolnoilla srednjpillai srednjoilla skolalla varoin, 7 klassa / sostuavi A. Beljakov. - Moskva : Gosudarstvennoi učebno-pedagogičeskoi izdateljstva, 1936.
Tuli
Tulen virittämistavat
4.Tuleniškus. Ajatellah, gu enzimäzen kerran ristikanzu sai tuldu mečän tulipalos, kudaman syynny oli tulenišku.
Kirjalližuontiedo Kirjalližusluvettelo
Mikä jokaisella on? Petroskoi, Karjala, 1987.
Tuli
Tulen virittämistavat
Nygöi ristikanzat viritetäh tuldu spičkoil (tulitikkuloil) da sytyttimil.
Kirjalližuontiedo Kirjalližusluvettelo
Peksujeva, I. Kotikyläni Kostamus / Iro Peksujeva. - Kalevala : [б. и.], 1993.
Tuli
Tulen virittämistavat
T
Tulomdjärvi
Järven pinduala on 14,5 km², piduhus – 11,1 km, levevys – 3,1 km, randuviivan piduhus – 45,4 km. Sen keskisyvys on 24,4 m, syvin kohtu on 24,4 m.
Kirjalližuontiedo Kirjalližusluvettelo
Remsu, M. Karjalais-suomalaisia kansansatuja. – Petroskoi : Karjalais-suomalaisen SNT:n valtion kustannusliike, 1945.
Tulomdjärvi
Järven suvi- da pohjasozis on mondu lahtie. Keskiozas on niemi.
Kirjalližuontiedo Kirjalližusluvettelo
Sarala, A. Suistamolaisia sananparsia. – Helsinki : Suomalaisen Kirjallisuuden Seura, 1968.
Tulomdjärvi
Rannat ollah enimyölleh korgieloi da kivizii. Pohju on muvakas, lähäl randoi se on kivine da čuuruine. Vien väri on muzavanmaksankarvaine. Järves kazvau kažl’ua da muudu liivua.
Kirjalližuontiedo Kirjalližusluvettelo
Väinämöisen paluu : lähialueantologia / toim. T. Tuominen. – Petroskoi : Verso, 2002.
Tulomdjärvi
Järven rannal sijoittuvat Kolatselgy, Lahti, Pažala, Mandera, Palalahti, Kohtuselgy, Gilkoža.
Kirjalližuontiedo Kirjalližusluvettelo
K
Lumatjärvi
Eläjät
L L L
Tulomdjärvi
T T T
Ogoreliši
Ogoreliši on Karjalan tazavallan Karhumäin piirin Čolmužin kyläkunnan pos’olku.
Se sijaiččou Uikujoven rannal.
1861
Ken kuoli sinä vuon
1861
Ogoreliši
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Karhumäin piiri
Lumihanhi
thumb|300.px|alt=Lumihanhi|Lumihanhi thumb| Anser caerulescens
Pablo Picasso
Pablo Picasso rodihes Málagas Ispanies. Hänen kogo nimi oli Pablo Diego José Santiago Francisco de Paula Juan Nepomuceno Crispín Crispiniano de los Remedios Cipriano de la Santísima Trinidad Ruiz Blasco y Picasso. Hänen tuatto oli José Ruiz y Blasco da muamo Maria Picasso y Lopez. Nuoruos häi otti nimekse Ruiz Blasco tuattah mugah, no rubei käyttämäh muamah sugunimie n. vuvves 1901 lähtijen.
Lumihanhi
Lumihanhi libo valgeihanhi (Anser caerulescens) on lindu.
Pablo Picasso
Lähtehet
P
Lumihanhi
Kogo da nägö
Piduhus: 66-84 cm Siibien agjuväli: 132-165 cm Paino: 132-165 kg
Teemas muijal
L L
Pajo
thumb|Gusl'arat V.M.Vasnetsovan kuva Pajo on yksinkerdaine da levitetty vokalien muuzikan muodo, kudai yhtistäy runuo meloudienke. Pajo on kai, midä pajatetah. Pajuo on kaikil kanzoil. Pajoloil ollah erot lajit, rakendehet da toizet merkit. Pajuo voibi pajattua yksi libo enämbi ristikanzua - hora. Pajoloi pajatetah muuzikanke libo ilmai muuzikkua (a cappella). Pajon meloudii da tekstu ollah otetut yhtenjyttyzis rakendehis - stroufus libo kuplietois (puaksuh refrenanke - toistosanoinke libo kerdavosävelenke).
Kategourii:Muuzikku
Karjalazien ristindy
Kniäzän käskyy myö karjalazet oli ristitty pravoslavnoloikse, se tuli hyväkse rahvahal yhtes puoles: tiijustettih äijy uuttu muan da kylvöruadoloih näh. Tiijustettih ven´alazispäi kui parembi rakendua kodiloi da ruvettih opastumah lugemah da kirjuttamah.
1415 enzimäzenny Jepiskopannu vallittih prostoidu Hutinskoin monasterin inokkua Sampconua, hänes tuli Arhipastir´ Simeon, kudai enzimäine Novgorodan Vladikois 1419 vuvvel kävyi Karjalah.
1598 vuvvel karjalas oli jo oman karjalan muan Jepiskopii, Jepiskopannu oli Sil´vestor, kuduan kaafedru oli Korela-linnas, nygöi sen nimi on Priozersk. Puolen vuottu Silvestor puolisti Korelua ruoččilazis, no sit tuli rauhalline sobimus Karjalan ujezdu oli otettu Ruočin puolel. Karjalan Jepiskopstvu oli pandu kiini. Sil´vestor siirdyi Vologdan Jepiskopstvah.
Käytetyt tiijot
Kategourii:Hristianskoi usko Kategourii:Karjalan histourii
Basshunter
Basshunter, Jonas Erik Altberg (22. talvikuudu 1984, Halmstad), on ruoččilaine pajattai, tuottaja da DJ.
Naruhito
thumb|200px|Naruhito
Naruhito (徳仁; 23 tuhukuu 1960, Tokio) on Japounien 126. keisari alkaen 1. oraskuudu 2019.
Itualii
250px|right|thumb|Ukrainu Itualii on Suvi-Jevroupan valdivo, Välimeren keskiozas. Virralline nimi on Itualien tazavaldu.
Luodehes mua rajoittuu Frantsienke (rajan pitkevys on 488 km), pohjazes – Šveitsarienke (740 km) da Avstrienke (430 km), koillizes – Slovenienke (232 km). Itualii ymbäröiččöy kahtu valdivuo: Vatikanua (3,2 km) da San-Marinuo (39 km).
Mua sijoittuu Apennien niemimual, Balkanan niemimual (pienes ozas), Padanan tazangol, Al’poin suvipuoles, Sitsilien da Sardinien suariloil da moniloil pienilöil suariloil.
Itualien piälinnu on Riimu. Muan pinduala on 301 340 km², rahvahan pinduala on 60 359 546 hengie (2018).
1. sulakuudu
1. sulakuudu - 91. vuvven päivy (92. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 274 päiviä.
Itualii
I I
Ludwig van Beethoven
250px|thumb|Joseph Karl Stieler, Beethoven, 1819 libo 1820. Tämä kuva on kaikis Beethovenas luajittulois kuvis kaikkii tunnetuin.
1. sulakuudu
Ken kuoli sinä piän
S
Ludwig van Beethoven
Ludwig van Beethoven (16. talvikuudu 1770 Bonn – 26. kevätkuudu 1827 Wien) oli germuanielaine säveldäi. Beethoven rodihes vähäzel kuurnis, ga sih huolimattah häi ruadoi eloksen loppussah.
Beethovenan vahnembat oldih viinanjuojii. Hänen tuatto oppi luadie omassah poijas Mozartan jyttysty lapsigeniedy da käski häbel jo nellivuodizennu soittua joga päiviä čuasučotal. Siiričikulgijat nähtih poiguraškan pianon vieres, toiči itkemäs väzymykses. Školas dorvarišat piettih Beethovenua rauhallizennu, no eristäytyjänny sego himottomannu opastuo. Sežo školan ulgopuolel häi oli ujo, pahoi hoijettu da ligahine. Lapsennu häi oli ozakas vai silloi, konzu hänet oli jätetty ičekseh, gul'aičemah libo kaččomah hänen vuiškalpäi lövvetyl teleskopal Siebengebirgie, kudai oli vuarujoukko Reinin toizel puolel. Nuori Ludwig ozutteli julgizesti enzimäzen kerran jo seiččievuodizennu.Täs ozutukses tuatto väitti poiguah kahtu vuottu nuorembakse, ku Ludwigan nerokkus luadis suuremban vaikutuksen. Beethoven sai iče tiediä dielos vaste 40-vuodizennu.
Beethovenan mielialat vaihteltih ravieh da hänel oli depressiedy. Beethovenan kuurnizuole on ezitetty sellityksii. Myöhembi on tutkittu, ku hänen tukan lyijypidohus oli kai sada kerdua normualii korgiembi. Lyijyy käytettih Beethovenan aijannu - tiedämättäh sen haittuvaikutuksis - daže liečehis da viinan magevuttamizes. Beethoven sai lyijyy sežo hänen voimattomuksien hoijoin aijannu. Lyijyn tiijetäh aiheuttajan mielialoin vaihtelendua, vuottamattomii uravuskohtavuksii da kai kuurnizuttu.
Hänen ner'os huolimattah Beethoven ei nikonzu olluh yhtenjyttyine muuzikan lapsigenii kui Mozart, da säveldämine oli hänele jygiembiä. Häi kohendeli omiidah sävellyksii alalleh da tavan mugah turvautui uvven luadimizes vahnoih idejoih. Hänel oli tavannu säveldiä moni tevostu yhtelaigua, hyvin vaihtelijas sego segavas ruadoymbäristös. Ozin hänen kuurnizuontäh häi kehitteli tevokset omassah mieles valmehekse. Beethovenan ruadovauhti oli ravei, eigo häi enimyölleh välittänyh ni huogavundas ni omas hyvinvoindas.
Muuzikkunäyttehii
left|50px
Lähtehet
B
Frédéric Chopin
right|100px Frédéric François Chopin (enne nimel Fryderyk Franciszek Chopin; 1. kevätkuudu 1810 Żelazowa Wola Pol'ša – 17. ligakuudu 1849 Pariižu Francii) oli pol'šalaine säveldäi da pianovirtuoužu. Chopin omaksui francienkielizen nimen muuttajes Pariižah 20-vuodehizennu.
Mualoin luvettelo
Avstrualii da Okeanii‎
M M
1968
Ken kuoli sinä vuon
1968
Frédéric Chopin
Elos
Chopin rodiihes Żelazowa Wolan kyläs n. 50 kilometua Varsovas päivänlaskuh. Hänen tuattah oli Pol'šah vuonnu 1787 muuttanuh francielaine da muamo pol'šálaine. Chopinua allettih verrata Mozartah hänen muuzikallizen nerokkuon täh. 7-vuodizennu häi oli säveldänyh kaksi poloniezua. Vuozinnu 1816-1822 häi sai pianon opastustu viulistu Vojtěch Živnýspäi (1756-1842), kuni opastujan nerot ylitettih opastajan nerot. Tämän jälles händy opasti Varsovan yliopiston professor Wilhelm Würfel. Sygyzyl 1826 häi algoi opastuo mm. säveldysty da muuzikanteoriedu säveldäi Józef Elsneran (1769–1854) opastettunnu.
thumb|125px|right|Eugène Delacroix: Frédéric Chopin, 1838. Vuvvennu 1829 Chopin meni Wienah da Dresdenah, kudualois sai hyvät arvostelut hänen ozuttelulois. Vuvvennu 1830 häi lähti myös Wienah da siepäi Münchenan kauti Pariižah, kus eli suuriman vuitin elostu.
Enziozuttelu Pariižas vuvvennu 1830 oli suuri menestys. Chopinas tuli terväh suozittu pianonopastai. Vuvvennu 1836 Chopin meni peitočči kihloih 17-vuodehizen pol'šalazen Maria Wodzińskan kel, no kihluandu peruttih terväh. Samannu vuvvennu säveldäi vastavui kirjailii Amandine-Aurore-Lucile Dupinan (1804–1876) kel, kudai parembi tunnetah peittonimel George Sand. Tavan mugah hyö vietettih talvet Pariižas da kezät Nohant-Vicas Keski-Francies, kus säveldäi sai valmehekse äijät hänen tevoksis.
thumb|120px|Frédéric Chopinan kalmu. Frédéric Chopin da George Sand piettih yhty ainos vuodeh 1847 sah, konzu hyö erottih. Tervehyöntilan pahetes Chopin sai ykskai vie säveldiä. Jälgimäzen tevoksen häi sai valmehekse vuvvennu 1849.
Chopin kuoli 17. ligakuudu vuvvennu 1849, da virrallizekse kuolinsyykse rodih tuberkuluožu. Runganavavukses lövvettih ližäkse merkilöi toizis kouhkoivoimattomuksis. Chopinal oli paha elävänny muahpannuokse rodiemizen foubii, da sendäh häi oli prižminyh hänen rungan avuandua, što se olis varmu ku häi toven oli kuolluh.
Chopin oli ližäkse toivonuh, ku hänen muanpaniezis ozutettas Wolfgang Amadeus Mozartan Requiem. Muahpaniezet, kuduat huavattih pidiä Madeleinen kirikös Pariižas, hätkestyttih läs kaksi nedälii, ku kirikkö ei allukse hyväksynyh tevokseh pidäjii naispajattajii kirikön horah. Jälgimäi kirikkö suostui. Chopin pandih muah Père-Lachaisen kalmoimuale, no hänen syväin on pandu muah Varsovan Pyhän Ristan kirikön kolonkah.
Chopinan mugah on nimetty asteroidu 3784 Chopin, pol'šalaine viinu Chopin, pol'šalazii purjehlaivoi dai Frederic Chopinan kanzoinväline lendoazemu.
Muuzikku
200px|thumb|Chopinan pačas, [[Żelazowa Wola|Żelazowa Wola, Pol'ša (Józef Gosławski, 1955/1969).]] Chopin oli yksi harvois 1800-luvun säveldäjis, kudai ei ottanuh vaikuttehii Ludwig van Beethovenan muuzikas. Sen sijah hänen stiil'as nägyy Johann Sebastian Bachan vaikutus. Toizii hänen ezikuvii oldih Carl Maria von Weber, Johann Nepomuk Hummel, Jan Ladislav Dusík, John Field da Vincenzo Bellini. Ližäkse Chopin sai innoitustu pol'šalazes rahvahanmuuzikas.
Koležma
Koležma on vahnu pomorskoi kylä Karjalan tazavallas Belomorskan piiris.
Frédéric Chopin
Muuzikku
200px|thumb|[[Henri Rousseau|Henri Rousseau, Chopinan pačas Luxembourgan puustos, 1909]]
Koležma
Kylä sijaiččou Koležman jovensuus Vienan meren Onieganlahtes, 30 kilometrin piäs Sumski Posadaspäi.
Kalastus on rahvahan piäruado kylän perustamizes algajen. Koležmas on pieni kalastusportu.
Nevvostoliiton aigua ruadoi vuvvennu 1930 perustettu kalastuskolhouzu. Kolhouzan enzimäzenny johtajannu oli Pakulin T.G.
Kyläs ruadau škola, feršalipunktu.
Histourii
Kylä perustettih XVI luvul.
Koležman voulosti sijoittui Vienan Karjalan päivännouzuozas. Voulostih kuuluttih Koležma, Pertojärvi, Ruiga da Virandajärvi.
Histourien mustomerkit
Kyläs on Suuren voinan aigua tapettuloin Karjalan frontan lendäjien velleskalmu.
Ulan-Bator
Kategourii:Mongoulii U U
Puatane
Puadane (Паданы, Paatene) on Karjalan tazavallan Karhumäin piirin kylä. Se on Puadanen kyläkunnan haldivolline keskus.
Muantiedo
Kylä sijoittuu lahten rannal, Seesjärven päivänlaskuozas, 92 kilometrin piäs Karhumäispäi.
Koležma
Histourien mustomerkit
Sežo Koležmas on žiivatankazvattajan J.I. Judinan rinduvestos (1879 – 1954).
Lapino
Lapino on kylä Karjalan tazavallas Belomorskan piiris Sumposadan kyläkunnas.
Koležma
Rahvahan lugumiäry
Vuvvennu 1907 voulostis elettih ven’alazet da niidy oli 1034 hengie. Vuvvennu 1926 Koležmas eli 1168 hengie, kudamis 1167 oli ven’alazii da yksi karjalaine. Vuvvennu 1996 kyläs eli 260 hengie, äijät oldih pomoriloin jälgeläzet.
Puatane
Histourii
Nikol’skoi Padanskoi Pogostu muanitah enzimäzen kerran XVI vuozisual.
Kul’tuuru
Vuonnu 1935 kyläs perustettih G. V. Savickin kunnivokse nimitetty Seesjärven rahvahalline hora. Se on ylen kuulužu Karjalas.
Lapino
Kylä sijaiččou Pustovskoje-järven pohjasozas, 16 kilometrin piäs Sumski Posadaspäi.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Belomorskan piiri
Koležma
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Belomorskan piiri
Puatane
Tevolližus
Vuonnu 1929 täs perustettih meččyruadolaitos – Puadanen lespromhouzu.
Kuulužat ristikanzat
P P Kategourii:Karhumäin piiri
Pudožgorski
Pudožgorski on Karjalan tazavallan Puudogan piirin Pälmän kyläkunnan pos’olku.
Perälahti
Se sijoiččou Oniegujärven koillisozas lähäl Karhumägie.
Rahvahan lugumiäry
Vuvvennu 1905 tiä eli 89 hengie.
Kategourii:Karhumäin piiri
Pudožgorski
Se sijoiččou Puudogujoven rannal.
Lumpenus
Lumpenus ollah elaskoin heimoh kuului kalasugu.
Pudožgorski
Rahavahan lugumiäry
P P
Lumpenus
Kategourii:Elaskat
1865
Ken kuoli sinä vuon
1865
Kamenicanjärvi
Kamenicanjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Segežan piirin Papinkosken kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 22,3 km², vezibasseinan ala on 192 km². Järven pindu on 98,18 metrii korgiembi meren pindua.
K K K K
Paavo Joensalo
thumb|Paavo Joensalo
Paavo Joensalo (rodivunnuh 23. pakkaskuudu vuvvennu 1942 Suomes Kauhaval) on suomelaine arhitektoru, säveldäi, ozutelmien kirjuttai da kul'tuurualal ruadai.
Eigu:n luadii
Karjalas Paavo Joensaluo tundietah Eigu-ouperan käzikirjutuksen da muuzikan luadijannu. Lapsile tarkoitettu ouperu ozutettih Karjalas vuvvennu 2013 Eeppizes fourumas. Silloi ouperua ozutettih karjalan kielel. Karjalakse sen kiändi Paavo Harakka.
Luadijan juuret
Paavo Joensalon tuattah on Suojärven čupul rodivunnuh, muamah on suistamolazii karjalazii, tundietun runonpajattajien Härgözien suguo. Konzu voinu algavui, hänen tuatth da muamah elettih Korbiselläs. Muamo lähti evakkoh Päivänlasku-Suomeh. Tuatto kuoli voinas 1942 pakkaskuus Karhumäin čupul. Paavo rodivui kahtu nedälii myöhembi, sendäh nikonzu ei nähnyh tuattua. Joensalon muama pagizi karjalakse, didi da baba sežo, äijät omatgi malettih karjalakse. Paavo lapsennu opastui karjalua, sit unohti. Ouperan hyvyös uvvessah rubei opastumah kieldy.
Ruadotaival
Joensalo opastui Tehnillizes korgies školas, loppi sen vuvvennu 1967 da ruadoi Imatran linnanarhitektorannu 1975-1985. Jovensuun 2. linnanarhitektorannu 1985-1987, konsul'tanturuadolois Yritystaito Oy:s 1987-1995 da sen jälgeh toimitusjohtajannu iččeh perustetus Joensalo Oy:s.
Muuzikkuala
Tundiettuh runonpajattajien suguh kuulujannu Paavo Joensalo kirjuttau äijän muuzikkua, on monien ouperoin da muuzikkuteatroin ezityksien käzikirjutuksien kirjuttajannu. Joensalo ruadaa Liperih 2007 perustetun Eettisesti Innovatiiviset Kulttuurin Uudistajat EIKU ry:n ( www.eikury.com ) johtajannu.
Nuorennu Joensalo opastui soittamah pianinol da pajattamah da on ruadanuh monis horis.
J J
Voigriba
Voigriba on Boletaceae- grivoin roduu. Se on syödävy griba. Oman nimen voigriba on suannuh sendäh, ku sen šliäppy on voihine da koskettajes libieččäine rouno.
Ulgonägö
Voigrivan šliäpän muodo on mygyräs lačakossah. Šliäppy on silei da voihine rouno. Kuori kebjieh lähtöy šliäpäspäi. Grivan jalgaine yhtehine, silei libo ”jyväzilleh”, sidä ymmärdäjän rengahanke.
Syväinpuoli
Voigrivas on äijy B-joukon vitamiinua. Niilöis on kletčatkua, uglevodua, aminohappamehtu, razvanjyttysty ainehtu. Voigrivan kai ainehet ollah hyvät syömizien sulatukseh niškoi. Voigriboi nevvotah syvvä piänkivistykseh da podagrah. Paiči tervehellizii ainehii, voigrivas on eräs pahagi. Niilöis on äijy hetinua, kudai ei sulua rungas, sendäh nämmii griboi ei pie liijakse syvvä. Toizekse, voigriba ”imöy” ilmaspäi pahoi ainehii, sendäh kerätä niidy pidäy puhtahis kohtis.
Valmistamine
Voigriba on ylen magei griba. Marinuitut voigrivat ollah herkusyömine. Niidy syvväh keitetyn da žuaritun kartohkanke, lihan da kalanke, eriluaduzien saluatoinke. Sidä paiči voigriboi žuaritah, havvotah, keitetäh da kuivatah. Vereksis dai kuivattulois grivois keitetäh rokkua, ližätäh niilöi soussih.
V
Merimečoi
Merimečoi libo n'uorkuu (Phalacrocorax carbo) on lindu.
Lähtiet
M M
1867
Ken kuoli sinä vuon
1867
Beringanmeri
thumb|300px|alt=Beringanmeri|Beringanmeri
Beringanmeri on Tyynenmeren pohjazel olii meri, kudai eruou sit Aleutat- sego Komandor- suariloil. Beringansalmi yhtistäy meren Čukčimeren da Jiämeren kel. Beringanmeren randumuat ollah Ven'a da Ameriekan yhtysvaldivot.
Meri sai nimen merimiehen Vitus Beringan kunnivokse. Häi tutki merdy vuozinnu 1725—1743. Beringan nimen sai salmigi, kudai yhtistäy meren Jiämeren kel.
Meren pinduala on 2,315 mln km². Keskisyvys on 1600 metrii, suurin syvys on 4151 metrii. Meren jatkuvus pohjazes suveh on 1600 km, päivännouzupuolespäi päivänlaskupuoleh – 2400 km. Vien miäry on 3 795 tuhattu km³.
Šotjärvi
Šotjärvi (Шотозеро, Sotjärvi) on Suvi-Karjalan järvi (Priäžän piiris).
Beringanmeri
B B
Puikkola
Se sijoiččou Päl’kjärven päivännouzurannal.
Rahvahan lugumiäry
P P P
Šotjärvi
Järven pinduala on 74,04 km², piduhus – 15,6 km, levevys – 7,2 km, randuviivan piduhus – 54,2 km. Sen keskisyvys on 3,1 m, syvin kohtu on 10,1 m.
Järven suurin oza kuuluu Dessoilan kyläh. Se on piduličču, leviey luodehespäi liideheh. Vien väri on maksankarvaine.
Pohjas on rudua (enämbi 40% pohjan pindualaspäi) da muzavanvihandua mudua. Kivi- da čuurupohjua on läs 10% pohjan pindualaspäi.
Lähäl randoi da jovensuuloi kazvau kažl’ua, vezilumoidu, čuloidu dmi. Järves on äijy ruakkau.
Järven luodehrannal ollah pos’olkat Sodder da Liete, kylä Kiviniemi. Liidehrannal sijoittuu kylä Salmennišku.
Järves on 16 kalalajii, ezim. ahven, särgi, siigu, riäpöi, säyny, matikku, haugi, kuha, lahnu, kiiškoi dmi. Enämbi kaikkie Šotjärves on ahvendu.
Šotjärven suvirannal kazvau kuustu da segameččii, pohjasrannal – pedäjiä da segameččii.
Š Š Š
20. syvyskuudu
20. syvyskuudu — 263. vuvven päivy (264. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 102 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
S
Gorka
Gorka on kylä Karjalan tazavallas Kondupohjan piiris Novinkan kyläkunnas.
Kylä sijaiččou lahten rannal Oniegujärven koillisozas.
Muantiedo
Muantiedo (gret. geografia, ’muan piirdämine’) on tiijonala, kudai tutkiu Muan pindua da muan pinnal eziintyjii sego ristikanzan sego luonnon luajittuloi ilmivölöi.
Gorka
Rahvahan lugumiäry
Vuvvennu 1905 kyläs eli 244 hengie.
Muantiedo
*
Gorka
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Kondupohjan piiri
Homselgy
Homselgy on kylä Karjalan tazavallas Kondupohjan piiris Kendärven kyläkunnas.
Se sijaiččou samannimizen järven luodehrannal, 35 kilometrin piäs Petroskoispäi.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Kondupohjan piiri
Vienanmeren da Baltiekkumeren kanualan 11. salbavon pos’olku
'''Vienanmeren da Baltiekkumeren kanualan 11. salbavon pos’olku''' on pos’olku, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Segežan piirin Idelän kyläkundah.
Pos’olku on sijoitannuhes Ala-Uikujoven da Šavan’-järven rannal Vienanmeren da Baltiekkkumeren kanualan 11. salbavon tyveh.
Pos’olkan rinnal on nähtävys, histourien mustomerki – vienpiäständyplotin (plotin №23). Se oli luajittu vuozinnu 1932-1933, konzu azuttih Vienanmeren da Baltiekkumeren kanualua. Plotinan salvos on azuttu puus, seinät on täytetty kivil.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Segežan piiri
Kirjalližus
thumb|300px|Vahnoi [[Kirju|kirjoi.]]
Kirjalližus tarkoittau kirjutettunnu libo suullizennu perindönny säilynnyzii kirjallizii tuottehii muga kui romuanoi libo rahvahanrunohuttu. Puaksuh kirjalližuol viitatah kaunehkirjallizih tevoksih. Kirjalližus on levei ellendys da sen tyhjendäi miärittely on jygiedy. Etimolougizesti termi viittuau kirjumuodoh da kirjutettuh tekstah, no toizielpäi kirjalližuokse čotaijah erähis yhtevyksis dai sähköhizesti ilmah piästetyt tevokset, sarjukoomiksat da suulline rahvahanperindö, libo kai kirjutetut tekstat da paistut sanelendat.
*
24. tuhukuudu
24. tuhukuudu on 55. vuvven päivy grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 310 (311. kargavusvuon) päiviä.
Ken kuoli sinä piän
Kategourii:Päivät
Lauri Kuntijärvi
Lauri Kuntijärvi (Lazar’ Kundozerov) (20. kevätkuudu 1906, Oulangan čupun Soukelo – 19. tuhukuudu 1988, Helsinki, Suomi) oli karjalaine da suomelaine kirjuttai da toimittai.
Konzu Karjalas loppiettihes taistelut vuvvennu 1922, Lauri Kuntijärvi yhtes omien da tuttavienke siirdyi elämäh Suomeh. Sie hänes tuli kuulužu kirjuttai da toimittai. Lauri Kuntijärvi kuului Itä-Karjala -lehten toimituskundah. Lehteh häi oli kirjutannuh äijän kirjutustu Karjalah näh.
Viittehet
K K K
1871
Ken kuoli sinä vuon
1871
Kärgärvi
Kärgärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Segežan piirin Papinkosken kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 2,5 km², vezibasseinan ala on 42,6 km². Järven pindu on 109,5 metrii korgiembi meren pindua.
Järves läbi matkuau Uroksa-jogi, se tulou Urosjärves läbi da laskeh Uikujärveh.
K K K K
Toivo Lankinen
Toivo Ivanovič Lankinen (1907—1970) – nevvostoaijan akt’ouru, Ven’an nevvostotazavallan rahvahan artistu, Karjalanarvostettu artistu, Stalinan nimizen kolmanden astien palkindon laureattu.
Rodivundu
Rodivui 5. (28.) kezäkuudu vuvvennu 1907 suomelazeh pereheh Piiterin gubernien Sestroretskah.
Opastundu da ruado
Loppi keskiškolan kuuzi kluassua. Vuvvennu 1928 muutti Karjalah. Nuorete ruadoi mečänkuadajannu, peräajol Rugajärven meččylaitokses, harjaitti mieliruadojoukkolois.
Vuvvennu 1932 loppi Piiterin teatrutehnikuman Karjalan enzimäzen ozastostuudien da rubei ruadamah Petroskois Suomelazes druamuteatras (nygözes Karjalan Kanzallizes teatras).
Roulit
Teatras ozutti enämbän sadua roulii da oli läs 20 spektaklin ohjuajannu.
Yhteiskunnallizel alal
Toivo Lankinen vallittih Karjalan nevvostotazavallan Korgeviman nevvoston deputuatakse.
Muhammad
thumb|Muhammadan nimi arabielaizel kaunehkirjutuksel. Muhammad oli islaman vieron prorokku. Islaman dogman mugah on vaigu yksi Jumal, kuduan ilmoituksen Muhammad välitti rahvahil. Muhammad rodiihes vuvven 570 aigoih Mekas Saudi-Arabies. Vuvves 610 algajen häi nägi jiävimizie, kudualois kerättih Koranu. Muhammad propovieduičči islaman vieruo Medinas, a vuvvennu 622 häi siirdyi lähäl olijah Mekan linnah. Muhammad kuoli vuvvennu 632 Medinas.
Tundrukuikku
thumb|300px|alt=Tundrukuikku|Tundrukuikku
Muhammad
M M
Tundrukuikku
Tundrukuikku libo tundruguikku (Gavia pacifica) on kuikkien heimoh kuului lindu.
Aloveh
Tundrukuikku pezoittuu Päivännouzu-Sibiris, Al'askas ja Pohjas-Kanuadas. Europas tundrukuikku tavattih enzimäzen kerran Suures-Britanies vuvvel 2007. Sen jälgeh sidä on tavattu sie uvvessahgi da vuvvel 2009 sežo Ispanies. Suomes se tavattih enzimäzen kerran Tuusulas Tuusulanjärvel kylmykuus 2010.
Lähtiet
T T
Toivo Lankinen
Pereh
Akku - Darja Karpova, kuulužu karjalaine artistu, ruadoi Karjalan Kanzallizes teatras.
Kuolendupäivy
Kuoli 8. talvikuudu vuvvennu 1970. On pandu muah Petroskoile Peski-kalmužimale.
Linkit
Kategourii:Karjal Kategourii:Kul'tuuru
Leo Närjä
Leo Närjä (09.06.1945 – 01.04.1993) on kuulužu karjalaine astistu, Karjalan nevvostotazavallan arvostettu artistu, monien vuozien aigah ruadoi Karjalan Kanzallizes teatras.
Pereh
Kategourii:Kul'tuuru
Varoi
thumb|300.px|alt=Varoi|Varoi Varoi (Corvus corone) on lindu.
Kogo da nägö
Piduhus: 44-51 cm Siibien agjuväli: 84-100 cm Paino: 410-675 g
Počonbon sähköine orkestru
Počonbon sähköine orkestru (kor. 普天堡電子樂團 Poch'ŏnbo-jŏnja-aktan, ang. Pochonbo Electronic Ensemble) on pohjas-koreilaine muuzikkuansambli. Asambli suai sen nimen vuvvennu 1937 Počonbon bojustu. Počonbon sähköinstu orkestruo voi kuulla raadivospäi da televiidenispäi, sego se on luajinuh piäliči 85 cd-diskuo.
Kategourii:Muuzikkujoukot
1872
Ken kuoli sinä vuon
1872
Runohus
thumb|Philippe-Laurent Roland, Homeros, 1812. Runohus libo liirikku on kirjalližuon muodo, kuduas kieldy käytetäh estettizesti sen merkičyksen da kieliopillizen oigeimugažuon mugah libo ei. Sih kuuluu suulline libo kirjalline tuotando, kuduas kieldy käytetäh eri tabah prouzah verrattunnu. Eräs runohuon alalaji on pajoliirikku, kuduas runomuodoine tekstu liittyy muuzikkah. Runoloin muodo nojuau puaksuh mielikuvitukseh, sana-mieliyhtymih da kielen soinnillizih ominažuoksih.
Runohus on vahnin kirjalližuon laji. Se algavui suullizennu sanataidehennu, kudai siirdyi yhten runonlaulajan mustos toizen mustoh da suattoi kaiken ližäkse muuttuo. Runot jiäjäh mustoh runomitan, algu- da loppusoinnun sego ritman avul. Kirjutusmalton kehitettyy runoloi ruvettih kirjuttamah mustoh, da kirjutetus runohuos kehityi uuttu taiduo. Modernu runohus hylgäi 1900-luvun allus runomitat, ga mitturunohus eläy da kehittyy yksikai.
Sanan runo alguperä
Sana runo tulou germuanizis kielis, kudamis sen vastinehet tarkoitetah ezimerkikse riimukirjutustu, opastustazuo da salatieduo.
Suomes sana runo liene tarkoittanuh allun perin kalevalastu runonlaulajua. Runoile ei liene olluh tädä enne suomenkielisty kattavua termii. Suomelazet kučuttih tavan mugah pajatettuloi kanzanrunoloi ezimerkikse nimityksil virsi, laulu, sanat da sanelu. Sanelijua runohuttu on kučuttu vie tarinoikse, kerdomuksikse, suarnoikse da taruloikse. Tiedovoičendah käytettylöi runoloi on kučuttu loitsuloikse.
Aihies muijal
R
Ladjärvi
Ladjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Belomorskan piirin Suman kyläkunnan, Segežan piirin Valdain kyläkunnan da Arhangelin alovehen Oniegan piirin alovehel.
Tuohi
pienoiskuva|Tuohi Tuohi on koivun piälimästy, valgiedu kuordu da pädöy ainehekse monenluaduzih käyttötarkoituksih. Tuohes luajitah ezimerkikse virzuloi, lippilöi da astieloi. Parastu tuohtu punondah on hoikku da vedrei, tuores tuohi. Levytuohi leikatah sarroikse syylöin myödäh, da sarrat punotah yhteh oigei- libo kalttoruudutekniikal. Tuohes voibi valmistua astieloi sežo levytekniikal.
Ladjärvi
Järven pinduala on 1,6 km². Järven pindu on 166,8 metrii korgiembi meren pindua.
Järvespäi lähöy nimetöi oja, kudai laskeh Hižozero-järveh, kuduas läbi matkuau Sumajogi, kudai laskeh Vienan meren Oniegan lahteh.
L L L L L
Ahvenlambi
Ahvenlambi on pos’olku Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Puadanen kyläkunnas.
Se sijoiččou samannimizen järven rannal.
Rahvahan lugumiäry
A A Kategourii:Karhumäin piiri
Itä-Suomen yliopisto
Itä-Suomen yliopisto, UEF, Päivännouzu-Suomen yliopisto on Jovensuus, Kuopios ja Savonlinnas toimii yliopisto. Yliopisto rubei ruadamah 1. pakkaskuudu 2010, konzu Kuopion da Joensuun yliopistot yhtistettih. Yliopistos on läs 15 000 opastujua da 2 800 ruadajua, mi luadiu sit yhten Suomen suurimbis yliopistolois. Opastustu on 13 koulutusala da läs suas piäainehes libo koulutusohjelmas.
Tunisu
250px|right|thumb|Tunisu
Itä-Suomen yliopisto
Kategourii:Yliopistot Kategourii:Suomi
Tunisu
Tunisu libo Tunisan tazavaldu on valdivo Pohjois-Afriekas. Päivänlaskus se rajoittuu Alžiranke da suves da päivännouzus Livienke. Piälinnu on Tunisu. Virralline kieli on arabien kieli. Muan pinduala on 163 610 km². Rahvahan lugumiäry on 11 516 189  hengie.
T T
Ivan L'ovkin
Ivan Ivanovič L’ovkin (1903—1974) nevvostiaijan karjalaine säveldäi, karjalazen rahvahanrunohuon keriäjy, Karjal-Suomelazen nevvostotazavallan arvostettu artistu (1949), Ven’an nevvostotazavallan kul’tuurualan arvostettu ruadai.
Rodivundu
Ivan L’ovkin on karjalaine. Rodivui muanruadajien pereheh 20. sulakuudu 1903 Munjärven kyläh. Perehes oli äijy lastu.
Festivualit
Kondupohjan piiris pietäh Ivan L’ovkinale omistettuu festivualii: ”Karjalan mändylöin pajot”.
Linkit
Kategourii:Kul'tuuru Kategourii:Karjalan muuzikku
1873
Ken kuoli sinä vuon
1873
Lindjärvi (järvi)
Lindjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Segežan piirin Papinkosken kyläkunnan alovehel.
Tilvajärvi
Tilvajärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kyläkundah.
2000
Ken kuoli sinä vuon
Kategourii:2000
Lindjärvi (järvi)
Lindjärveh laskeh Pezega-jogi. Järves läbi matkuau Segežanjogi, kudai laskeh Uikujärveh.
L L L L
Tilvajärvi
Järven pinduala on 0,5 km². Järven pindu on 106,9 metrii korgiembi meren pindua.
Suves järvespäi lähtöy oja, kudai laskeh Nälmärveh. Täs järvespäi lähtöy Nälmäjogi, kudai laskeh Vieljärveh.
Katalkupualikku
Katalkupualikku on vehkeh, kudamal kataloijah sobii libo toizii kangahii. Pualikku on n. käzivarren sangevus da sen piduhus on n. 50 cm.
Afganistuanu
Afganistuanu (puštu افغانستان‎, Persien افغانستان), viralline nimitys- Afganistuanan islamilaine tazavaldu on valdivo Keski-Azies. Afganistuanal ei ole piäzyy mereh. Vuvven 2013 mugah vägilugu on läs 31 miljonua, pinduala on 652 864 km².
Afganistan piälinnu on Kabul. Virallizet kielet – puštu da Persien.
Afganistuanu on unituarine valdivo, prezidentutazavaldu.
Afganistuanu rajoittuu Irananke päivänlaskus, Pakistuananke suves da päivännouzus, Turkmenistuananke, Uzbekistuananke da Tadžikistuananke pohjazes, Kitainke da Indienke päivännouzus.
Afganistuanu sijaiččou Iranan ylängömuan koillizes. Muan suurin oza on mäit da niilöin välis olijat alangot. Afganistanan pohjazes sijaiččou Baktriskoin alango, kudamas on savihiekkumua, kuduas jatketah Karakumat. Suves da päivännouzus täs on mägisistiemat: Paropamiz da Gindukuš.
Kivačču (pos'olku)
Kivačču on pos’olku Karjalan tazavallas Kondupohjan piiris Kendärven kyläkunnas.
Se sijaiččou Suunujoven rannal.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Kondupohjan piiri
Karševo
Karševo on Karjalan tazavallan Puudogan piirin Krasnoborskin kyläkunnan kylä.
Se sijoiččou 25 kilometrin piäs Puudogaspäi suveh.
Kyläs on puukirikkö (часовня Петрова Дня) (XIX vuozisada).
Kuulužat ristikanzat
K K
Tunguo
Tunguo (Тунгуда, karj. Tungut, Tunkuo, Tunkua) on Karjalan tazavallan Belomorskan piirin vahnu kylä. Se kuuluu Sosnovetsan kyläkundah. Enne se oli volost’an da kylänevvoston haldivollizennu keskuksennu.
Muantiedo
Se sijoiččou Vienan Karjalas Tunguonjoven rannal.
Tunguon rahvahan lugumiäry
1900-luvun allus kyläs eli 350 hengie.
Suopohju
Suopohju on pos’olku Karjalan tazavallas Kondupohjan piiris Kendärven kyläkunnas.
Tunguo
Histourii
Volost’ Tonguja (Волость Тонгуя) muanitah enzimäzen kerran vuvvennu 1578.
Suopohju
Se sijaiččou Kola-dorogal.
Tunguo
Nähtävykset
Kyläs järven rannal on arhitektuuran mustomerki – puučasounu, kudai rakendettih XIX vuozisuan lopus – XX vuozasuan allus.
Suopohju
Rahvahan lugumiäry
Vuvvennu 1905 tiä eli 199 hengie.
Kategourii:Kondupohjan piiri
Tunguo
Nähtävykset
Vuvvennu 2007 kyläs avattih Tunguon kyläntaloi G.I. Gužijevan mustokse, kudai oli opastajannu. Kyläntalois on äijy dokumentua, fotokuvua da muudu eläjien eloksentavan vehkehty.
T T Kategourii:Belomorskan piiri
Vasco da Gama
Vasco da Gama (nenga 1460, Sines — 24. talvikuudu 1524) oli portugalilaine tutkimusmatkailii da enzimäine ristikanzu, kudai piäzi merireittii pitkin Afriekan kauti Indieh.
G
Varkaus
pienoiskuva Varkaus on linnu Suomen Pohjas-Savos. Varkaus on perustettu vuvvennu 1929. Linnakse se rodih 1962. Varkaukseh liitettih 1. pakkaskuudu 2005 Kangaslammin kundu.
Linnanozat
Lehtoniemi, Käpykangas, Könönpelto, Puurtila, Kangaslampi, Kuoppakangas, Päiviönsaari, Kommila, Taipale, Repokangas, Häyrilä, Kaura-aho, Luttila, Hasinmäki, Pussilanjoki, Käärmeniemi, Taulumäki, Savonmäki, Akonlahti, Kosulanniemi
Nähtävykset
Histourielline da čoma Taipaleen kanualu on yksi merkittäi nähtävys Varkaukses. Alovehel on nähtävis 1800-luvul peräizin olii vahnu kanualu dai modernu kanualu. Varkaukses sijaiččou Mekaanisen musiikin museo (Mehanillizen muuzikan muzei).