cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Etnine joukko
Kirjalližuttu
*
Penelope Cruz
Penélope Cruz Sánchez (28. sulakuudu 1974) on ispuanielaine kino-ozuttelii da modeli. Ozuttelijan ruavon häi algoi vuvvennu 1991 TV:s. Häi on ezitynnyh äijis filmois da sai Oscar-palkindon. Ispuanielazis ozuttelijattaris on enzimäine tämän palkindon suannuh. Händy nominiiruittih Gold Globe Award -palkindon suajakse. Hänel on oma tiähti Holliwood Walk of Fame:s (Holliwoodan Kuulužuon kujol).
Paiči ozuttelijan ruaduo Cruz ruadau modelinnu. Häi oli yhteisruavos Ralph Laurenanke, Mango- da L’Oreal -kompanieloinke. Cruz alalleh auttau dengal mualoi hyvyönluadiiruavos, on ruavos AIDS:ua vastah.
Ozuttelijan ruado
Vuvvennu 1992 Cruz enzi kerdua ezityi kinos. Se oli ispuanielaine komeedine druamu “Jamon, jamon”. Jo vuvven peräs händy nominiiruittih ispuanielazen Goya- da Spanish Actors Union Award -palkindoloin suajakse parahan naizien roulis. Vuvvennnu 1998 häi enzi kerdua ezityi amierikkalazes William Gaitheran filmas “Mägyriččöin da alangoloin mua”. Tämän jälgeh oli äijy filmua, erähäs kudamas häi sai Oscar-palkindon.
C C C C
1690
Ken kuoli sinä vuon
1690
4. elokuudu
4. elokuudu — 216. vuvven päivy (217. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenderin mugah. Vuvven loppussah on 149 päiviä.
1689
Ken kuoli sinä vuon
1689
Sri Lanka
250px|right|thumb|Sri Lanka
Sri Lanka, virrallizesti Sri Lankan demokruattine sosialistine tazavaldu on valdivo Suvi-Azies. Vuozinnu 1948-1972 Sri Lanka tundiettih nimel Ceylon (portug.  Ceilão). Se sijaiččou Sri-Lanka-nimizes suarel Indostanan rannikon liidehes. Virrallizet kielet ollah sinigalan da tamilan kielet. Piälinnu on Šri-Džajavardenepura-Kotte. Muan pinduala on 65 610 km². Rahvahan lugumiäry on 21 675 648 hengie.
S S
Ylä-Kälkänjärvi
Ylä-Kälkänjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Naistenjärven kyläkunnan alovehel.
Järves voibi pyydiä haugii, matikkua, ahvendu da kiiškoidu.
Y Y Y Y
Suikka
Suikka on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Kaalamon kyläkunnan meččykylä. Se on sijoitannuhes Sortavala-Värtsilä -raududorogan tyveh.
Rahvahan lugumiäry
S S S
Valletta
Valletta on Mal’tan Tazavallan piälinnu, valdivon ekonoumiekku- sego poliitiekkukeskus. Linnu sai oman nimen Mal’tan ritarikundah suuren kuulunuon Žan Parizo de la Valletan kunnivokse. Häi perusti Valletta –linnan da puolisti sidä turkilaizis. Valletta –linnas eläy 5719 hengie (vai 0,7 % kogo muan eläjis), yhtelaigua linnan ymbäristös eläy läs 394 tuhattu hengie.
Kategourii:Linnat Kategourii:Muantiedo
1687
Ken kuoli sinä vuon
1687
Argivoi
Argivoi (сливочное масло) on maidotuoteh, kuduadu luajitah pieksijes lehmän maijos suaduloi sliuhkoi.
Argivois on äijy kaloriedu (perindöllizes argivois on 748 kkal/100g).
Argivoi voi olla suolaine da suolatoi (se riippuu, ongo argivois suolu libo ei ole).
Hirvi
thumb|300.px|alt=Hirvi|Hirvi
Argivoi
Argivoi ližättehenke luajitah tuorehis sliuhkois ližätes kakaodu, metty, vanilinua, zuaharii, fruktu- da muarjumehuu.
Hirvi
Hirvi (Alces alces) on šuarukabjaine elätti, se on suurin pedroin perehes.
Argivoi
Tavan mugah argivoidu luajitah lehmän maijos, ga monis mualois sidä luajitah lambahan, kozan da muuloin žiivattoin maijos.
Hirvi
Ulgonägö
Hirvihäkin rungan piduhus on läs 3 metrii, korgevus – 2,3 metrii, see painau 360-600 kiluo, Ven’an Loittozes Päivännouzupuoles da Kanuadas eläjät hirvet painetah 655 kiluo. Hirvilehmät ollah pienembät. Hirvi äijäl eruou toizis pedrois. Rungu da kaglu ollah lyhyöt, nišku on korgei, gurvanjyttyine. Jallat ollah ylen pitkät, sendäh gu juomizekse hirvel tulou lähtie syvembäh vedeh libo heittiäkseh ezijalloin polvilleh. Hirvilöil on suuri piä gurbunenän kel, ylähuuli on rippui da lihavu. Karvu on karju, muzavanruskien mustu, jallat ollah valgien harmuat.
Argivoi
A A
Šuminozero
Šuminozero on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Segežan piirin Mustankosken kyläkunnan alovehel.
Hirvi
Syöndy
Talvel hirvet syvväh havvu- da lehtipuuloin kuordu da huavan, pajun, pedäjän vezua. Kezän aigua hirvilöin syömizenny ollah vihandat kazvit: filipendula, hormu, vil’l’ukazvit, čuloi, šaraheiny, bretkoi, buolu da muut.
Šuminozero
Järven pinduala on 2,2 km², vezibasseinan ala on 15,4 km². Järven pindu on 123,4 metrii korgiembi meren pindua.
Hirvi
Kiimuaigu
Kiimuaigu hirvilöil on elokuun lopus ligakuun algussah. Hirvel rodieu yksi libo kaksi, harvah kolme poigua. Emähirvi rubieu kandamah sulakuun lopus da poijat voijah eliä muamanke vie silloi, konzu niilöil menöy toine vuozi. Emähirvi voi imettiä poigii nelli kuudu, ga jo kahten kuun ijäs net iče maltetah syvvä heiniä.
Šuminozero
Järvespäi lähtöy Kondi-nimine oja, kudai laskeh Pugljärveh, sit läbi matkuau Pajudež- jogi, se laskeh Ylä-Onihmanjärveh, täs järvespäi vezi piäzöy Ala-Onihmanjärveh. Täs järvespäi lähtöy Onihmanjogi, kudai tulou Ondan viensäilytändykohtah, sit läbi virduau Ondajogi, kudai laskeh Ala-Uikujogeh.
Hirvi
Arealu
Hirvie voi nähtä pohjazen muan puoliškon mečis. Jevroupan ozas sidä voi nähtä Polšas, Balties, Čehies, Vengries, Valgoven’al, Ukrainan pohjazes, Skandinuavies sego Ven’an jevroupan ozas. Azies hirvi eläy Mongolien pohjazes da Kitain koillizes sego Sibirien koskemattomis mečis. Eletäh hirvet Pohjazes Ameriekasgi – Al’askal, Kanuadas sego Kolorados.
Šuminozero
Š Š Š Š
Hirvi
Arealu
Ven’al on läs 730 tuhattu hirvie, kaikkiedah muailmas niidy on läs puoldutostu miljonua.
Hirvet eletäh mečis, jogi- da järvirannoin pajukkolois, tundran koivikkolois da huavikkolois. Kezäl niidy voi nähtä loitton mečispäi.
Muudu tieduo
Hirvilöi mečästetäh nahkan da lihan suamizekse. Niilöin maido mustoittau lehmän maiduo, ga se ei ole razvaine eigo magei. Pedroin liha on magiembi hirven lihua, kudai on kova da ei ole razvatoi. Sidä käytetäh konservoin da savustettuloin kalbassuloin valmistamizes.
Leviendy da lugu Karjalas
Hirvi on Karjalan meččien suurin elätti. Hirvi on kallis mečästyselätti. Sen suandah on omat rajoitukset. Joga vuottu Karjalas meččuijah läs 700 hirvie. Hirvien luvun vähenemizeh vaikuttau suuri hukkien lugu da zakonatoi mečästys. Äijy hirvie sežo kuolou dorogal, ku puututah mašinoin uale. Karjalan tazvallas hirvie on enämbi suvipuoles, migu pohjazes. Talvilugemizien mugah vuvvennu 2014 Karjalas oli 21,5 tuhattu hirvie. Kondii da hukku voib hirvie syyvä.
H H
Stanley Kubrick
Stanley Kubrick (26. heinykuudu, 1928 – 7. kevätkuudu, 1999) oli yhtysvaldalaine kino-ohjuaju. Häi luadi eksperimentualizii da tundiettuloi kinoloi. Händy pietäh yhtenny muailman merkittävimis kino-ohjuajis.
Čudojärvi
Čudojärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Naistenjärven kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 1,2 km², vezibasseinan ala on 534 km². Järven pindu on 167,7 metrii korgiembi meren pindua.
Järveh laskeh Kontiojoki, järvespäi lähtöy jo Torasjoki. Vie järveh laskeh nimetöi jogi, kudai tulou Salmijärvespäi.
Č Č Č Č
Arheolougii
thumb|Arheolougizet lövvöt. Arheolougii (grets. archai’os, 'muinaine' + logos, 'tiedo') libo muinazuontutkimus on joukko tiijonaloi, kudamat tutkitah rahvahan mennytty aigua analiliziiruiččemal muinazii jiännöksii libo niilöi jälgii, kudamii rahvahan toimindu on jättänyh muaperäh libo vezistölöin pohjah. Nengozii ollah ezimerkikse vahnat rakendukset da niilöih fundamentat, azutehlövvöt libo artefaktat, rahvahan omassah hyväkse käytettylöin elättilöin da kazviloin jiännökset (muga kui makrofossiilat), kalmoit da ristikanzoin jiännökset sego rahvahan ymbäristöh aiheutetut muutokset. Arheolougizen tutkimuksen lähtehainehisto tavan mugah suahah arheolougizis kaivavuksis.
Arheolougii voi tutkie lähihistorieudu da muga tävvendiä histourientutkimustu, kudai pohjahes kirjallizih lähtehih. Puaksumbi arheolougii tutkiu loittostu mennytty aigua, aigastu histouriedu libo ezihistouriedu, kudamas ei ole kirjallizii lähtehii.
A
Judarvi
Judarvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Porajärven kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 2,6 km². Järven pindu on 186,1 metrii korgiembi meren pindua.
Järven lounaslahtespäi lähtöy jogi. Järven randua pitkin menöy 86K-7 -avtodorogu ”Mujehjärvi-Himol’a-Porajärvi”.
J J J J
Avgust Alkvist
Karl Avgust Engel’berkt Alkvist (Karl August Engelbrekt Ahlqvist, 7. elokuudu 1826, Kuopio – 20. kylmykuudu 1889, Helsinki) oli suomelaine runoilii, filolougien specialistu, itämerensuomelazien kielien tutkii, kirjalližusarvostelii, Ungarin Tiedoakadiemien arvokas tiedomies (1859), Aleksandr Keisarin yliopiston suomen kielen professor da rektoru (1884-1887).
Eloskerdu
Alkvist oli tuulel tuodu lapsi, hänen tuatto oli generualuad’utanttu, herru Johan Mauritz Nordenstam (k. 1882). Muamo Maria Avgusta Alkvist (k. 1886) oli kuopiolaine käskyläine. Brihaččustu kazvatti Karl Stenius, muanjavon komitietan johtai, varasud’d’u. Händy innosti Johan L’udvig Runeberg, kuduan kanzallis-romantiellizii idejoi Alkvist otti käyttöh.
Nuorennu Alkvist piästi ilmoih omat kirjutukset Saima-sanomulehtes, sih aigahdi häi rubei käyttämäh A. Oksanen – kirjalližuspeittonimie.
Vuvvennu 1847 Alkvist Daniel’ Evropeuksenke da Paavo Tikkasenke perusti Suometar – sanomulehten. Vuozinnu 1854-1859 Alkvist matkusti Karjalah da Siberih, vuozinnu 1877-1880 häi kävi hantiloin da mansiloin mualoih.
Alkvist piästi ilmoih kirjutukset vodin, vepsän, hantin, mansin da mordvan kieleh näh, estounien kirjalližuoh näh da tutkimukset suomen da ungarin kielien sugulaižuoh näh. Alkvist kirjutti Muistelmia matkoilta Venäjällä-kniigan da Savolaisen laulu:n sanat.
Omas Kalevalan karjalaisuus-kniigas Alkvist tovesti, gu Kalevalan kodimua on Karjala.
Vuvvennu 1847 Alkvist sai Aleksandr Keisarin yliopiston filosoufien magistran oppiarvon, vuvvennu 1860 - filosoufien tiedodouhturin oppiarvon.
Japounien kieli
Japounien kieli (janouniekse 日本語) on kieli, kudual paistah japounielazet. Japounien kieli on Japounien muan valdivolline kieli. Japounien kielel pagizijua on 140 miljonua hengie. 125 miljonua pietäh sidä muamankielenny. Japounien kieli on aggl’utinatiivine kieli.
J
Avgust Alkvist
Eloskerdu
A A
Ylä-Lavajärvi
Ylä-Lavajärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel.
Järvespäi lähtöy nimetöi oja, kudai virduau Keskinäzes järves läbi da laskeh Ala-Lavajärveh.
Y Y Y Y
Stoikku
thumb|Stoikku Stoikku on ruadobruja, kudai pidäy niittäjes. Sil on oigei, kebjei varzi huovas. Keskel vartu – ručkaine tuomes, niittäjän kazvon mugah luajittu. Terä stoikas on oigiembi, migu viikattehes. Stoikal niitettih lagieloil niittylöil. Mečäs, mečän reunoil da sie, kus oli paha niittiä, niitettih viikattehel (rouno ku kirvehel leikattih). Stoikal ei pie niittäjes selgiä painua, a viikattehel pidäy gryhnistiäkseh.
Aruabien kieli
Aruabien kieli (اللغة العربية) on kieli, kudai kuuluu afroaazielazeh kielipereheh. Täl kielel pagizijua on läs 240 miljonua hengie. Aruabien kieldy hyö pietäh muamankielenny. Vie läs 50 miljonua hengie pietäh sidä omannu toizennu kielenny. Aruabien kielel on kirjutettu Koran. Se on piäpyhäkniigu isluamas. Kogo muailmas sih uskojua on 1,57 miljardua hengie. Kirjukielen pohjannu on aruabien kirjaimikko. Aruabien kieli on valdivolline kieli kaikis Aruabien mualois. Vie sil on valdivollizen kielen stuatussu Izrail’as, Čadas, Eritrejas, Džibutis, Somalilendas, Somalis da Komorilois.
Stoikku
Uskomukset da sananpolvet
Kategourii:Brujat
Kišin’ov
Kišin’ov on Molduavien piälinnu, Dnestran sivujoven Bik – nimizel jovel olii suuri ekonoumiekku- sego kul’tuurukeskus. Kišin’ov –linnal on linnanhaldivosto -stuatussu. Enzikerdua Kišin’ovua muanittih vuonnu 1436. Linnu –stuatusan se sai vuonnu 1818, konzu rubei kuulumah Ven’an valdukundah, linnanhaldivosto –stuatusan Kišin’ov sai vuonnu 1995.
Aruabien kieli
A A
4. heinykuudu
4. heinykuudu - 185. vuvven päivy (186. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 180 päiviä.
Apel'siinu
Muodo
Apel'siinu on pyörei, da toizien sitruspuunandimien jytyi se on jagavunnuhes sektoih. Kypsät apel'siinat ollah hyvä C-vitamiinan lähteh. Kuoritus apel'siinas on 100 grammua kohti 51 mg C-vitamiinua.
Tavan mugah apel'siinan sangei kettu poistetah enne syömisty da fruktas syvväh vaiku fruktuliha. Apel'siinas voibi sežo puzerdua apel'siinumehuu libo käyttiä sen ketun piälimäzindy vuittii mavustehennu.
Ylä-Mielunjärvi
Ylä-Mielunjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel.
Apel'siinu
Muudu
Apel'siinat ollah tavan mugah oranževoit. Apel'siinu on erähis kielis andanuh nimen oranžile värile. Värin nimi tulou francien sanas orange (se sana allun algajen tulou hindin da urdun kielilöin apel'siinua merkiččijäs sanas narangi), kudai merkiččöy sego apel'siinua sego sen värii. Erähät luavut yhtelläh ollah syväindön puoles ruskieloi, da niidy kučutah veriapel'siinoikse.
4. heinykuudu
Ken kuoli sinä piän
H
Ylä-Mielunjärvi
Järven pinduala on 1,6 km². Järven pindu on 133,8 metrii korgiembi meren pindua.
Järves läbi virduau Sytiviermänjoki, kudai laskeh Korpijärveh.
Apel'siinu
Muudu
Kategourii:Puunandimet Kategourii:Kazvimuailmu
Ylä-Mielunjärvi
Y Y Y Y
4. kevätkuudu
4. kevätkuudu - 63. vuvven päivy (64. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 302 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
K
Sunajärvi
Sunajärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Segežan piirin Valdain kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 22,4 km², vezibasseinan ala on 109 km². Järven pindu on 170,1 metrii korgiembi meren pindua.
Järves läbi virduau Sumajogi, kudai laskeh Vienanmeren Oniegan lahteh (Vienanmeren rannikko).
S S S S
Kuldu
Kuldu Mendelejevan sistiemallizen järjestyksen mugah on yhtendentostu joukon kuvvenden periodan alguaineh. Sen atomunoumer on 79. Sidä merkitäh Au. Prostoi aineh kuldu on keldaine hyväluaduine metallu.
Fiiziellizet ominažuot
Puhtas kuldu on pehmei keldaine metallu. Erähät keldazet valmistehet, ezimerkike, kuldujengat, ollah ruskiehkot, sendäh gu niilöih ližätäh muuloi metalloi, ezim. vaskie. Hoikis pl’onkis läbi kuldu kačotah vihandakase. Kullal on korgei lämmönsiirdo da madal sähkölujavus.
Kuldu on ylen jugei metallu: puhtahan kullan tihevys on 19,32 g/sm³ (kerä puhtahas kullaspäi, kudaman diametru on 46,237 mm, painau 1 kg).
Stokgol'mu
Aihies muijal
Kategourii:Linnat Kategourii:Ruočči
Ylä-Torasjärvi
Ylä-Torasjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Naistenjärven kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 1,4 km², vezibasseinan ala on 988 km². Järven pindu on 148,7 metrii korgiembi meren pindua.
Järves läbi virduau Torasjoki.
Y Y Y Y
4. kezäkuudu
4. kezäkuudu - 155. vuvven päivy (156. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 210 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
K
26. ligakuudu
Ken kuoli sinä piän
L
Griekan kieli
Griekan kieli on kieli, kudai kuuluu indojevrouppalazeh kielipereheh. Toiči griekan kielen cakonskoidu, kappadokiiskoidu da pontiiskoidu alamurdehii pietäh iččenäzinny kielinny. Nygöi nämmä alamurdehet ollah häviemäs. Griekan kirjukielel on läs 3,5 tuhattu vuottu. Eri vuozinnu rahvas paistih mikenoin, muinasgriekan, vizantien da nygygriekan kielel. Nygygriekan kieldy muamankielenny pidäy 14 miljonua hengie. Enimät heis ollah griekkalazet. Vie Gretsies täl kielel paistah aruminsat, mglenoruminsat, čiganat, albuanielazet, slavjuanat sego muan pohjasalovehes eläjät isluamelazet. Gretsies sego Kipran tazavallan griekkalazes ozas (sil on 63% suaren pindualua) nygygriekan kielel on valdivollizen kielen stuatussu.
G
Hanki
Hanki on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Kaalamon kyläkunnan eländykohtu. Se on sijoitannuhes meččyjärven suvirannal.
Rahvahan lugumiäry
H H H
Jogi (Dessoilan kyläkunnas)
Jogi on Karjalan tazavallan Priäžän kanzallizen piirin kylä, kudai kuuluu Dessoilan kyläkundah.
Kylä on Šuojun joven rannal, kohtas, kus Šuoju laskeh Šotjärveh.
Vuozinnu 1900 kyläs ruadoi hiilenpoltanduzavodu. Sen ižändänny oli Stal’-nimine vuitinomistaiyhtymys. 15. kylmykuudu vuvvennu 1935 Karjalan piälimäzen toimehpanokomitietan käskyn mugah kyläs oli salvattu časounu.
Rahvahan lugumiäry
Vuvvennu 1905 kyläs eli 180 hengie.
Kategourii:Priäžän kanzalline piiri
Ylisenjärvi
Järven pinduala on 2,6 km². Järven pindu on 137 metrii korgiembi meren pindua.
Järvespäi lähtöy Ylisenoja, kudai laskeh Suojärveh.
Järves voibi pyydiä haugii, lahnua, ahvendu da kiiškoidu.
Y Y Y Y
Er-Rijad
Er-Rijad on Saudi-Arabien piälinnu sego suurin linnu. Sie eläy 7 676 655 hengie (2017). Hiekkumuan Er-Rijad on yksi lämmimis muailman linnois. Keskilämbötila pakkaskuus on +14,4; heinykuus +36,6.
E E
Damask
Damask on Siirien piälinnu da toine suurin linnu (Aleppo -linnan jälles). Se on ennevahnalline muailman linnu. Enzikerdua se muanittih vuonnu 2500 enne Iisusan roindua. Linnu on suuri kul’tuuru- sego uskokeskus Lähi-Päivännouzuozas.
D D
Imanjärvi
Imanjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Porajärven kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 2,5 km², vezibasseinan ala on 361 km². Järven pindu on 165,4 metrii korgiembi meren pindua.
Järves läbi virduau Jangozerka-jogi, se laskeh Seleckoje-järveh.
I I I I
4. ligakuudu
4. ligakuudu - 282. vuvven päivy (283. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenderin mugah. Vuvven loppussah on 83 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
L
Kuokkajärvi
Kuokkajärvi on Sortavalan piirin järvi, Lounas-Karjalas.
Järven pinduala on 2,8 km², piduhus – 3 km, levevys – 1,8 km.
Järven rannal ollah pos’olkat Kuokkaniemi da Lavijärvi. Järves virduau Härkijoki, kudai laskeh Lavijärveh, da sit Pol’akovo-järven kauti Luadogah.
Ylä-Vuottojärvi
Ylä-Vuottojärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Porajärven kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 5,7 km², vezibasseinan ala on 108 km². Järven pindu on 169,5 metrii korgiembi meren pindua.
Järves läbi virduau Vuottojoki, kudai tulou Retajärvespäi da sit virduau Vuottojärvehpäi. Vie järveh laskeh nimetöi oja.
27. ligakuudu
27. ligakuudu - 300. vuvven päivy (301. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenderin mugah. Vuvven loppussah on 65 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
L
Kuolendanjälgehine elos
Kuolendanjälgehine elos (toizenilmaine) on monis uskondolois olii uskomus, kuduan mugah ristikanzu jatkau olemasoluo kuduastahto olotilas kuolendan jälgeh. Käzitykset toizesilmas vaihtellahes äijäl eri uskondoloin da kai samah uskondokundah kuulujien ristikanzoin välil.
Lähtehet
K
Arhippa Perttunen
Arhippa Iivananpoika Perttunen (1769 – 7. talvikuudu 1841) oli vienankarjalaine runonpajattai. Häi eli Latvajärven hierus, Vuokkiniemes.
Perttunen sanelih runoloi Lönnrotalle vuonnu 1834. Häi pajattih runoloi myös J. F. Cajanul da M. A. Castrénil. Kolmasvuittu Kalevalan runolois ollah häin sanelemih.
Perttuse poigu Miihkali Perttunen maltoi myös pajattua rahvahanrunoloi hyvin.
Ylä-Vieksjärvi
Järveh laskietahes Heinyjogi, Valkiajoki da Hirvijoki. Järvi on yhtistetty Pojasjärvenke. Täs järvespäi lähtöy Pojasjoki.
Y Y Y Y
Suarimägi
Suarimägi (Сармяги) on Karjalan tazavallan Anuksen kanzallizen piirin kylä, kudai kuuluu Mägriän kyläkundah.
Ylä-Sulkiojärvi
Ylä-Sulkiojärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel.
Suarimägi
Kyläs on mustokohtu, kus 25. kezäkuudu vuonnu 1944 Karjalan frontan 7. armien saldatat katkattih suomelazien puolistus.
Ylä-Sulkiojärvi
Järven pinduala on 0,6 km². Järven pindu on 144,4 metrii korgiembi meren pindua.
Suarimägi
Suarimäin rahvahan lugumiäry
Vuonnu 1905 kyläs eli 100 hengie.
Ylä-Sulkiojärvi
Järves läbi virduau Muannonjoki. Anasojanlahteh laskeh Anoksenjoki.
Suarimägi
Suarimäin rahvahan lugumiäry
Kategourii:Anuksen piiri
Ylä-Sulkiojärvi
Y Y Y Y
Uhtuon Tazavaldu
300px|thumb
Šri-Džajavardenepura-Kotte
Šri-Džajavardenepura-Kotte (Kotte) on Sri Lanka –muan piälinnu (vuvves 1982), sie on muan parluamentu. Kolombo on muan suuriman linnan lähilinnu. Linnu roittihes Kotte –linnas ymbäri, se rakendettih XIII vuozisual.
Uhtuon Tazavaldu
Uhtuon tazavaldu on valdivo, kudai oli olemas vuozinnu 1919 - 1920. Sih kuului Arhangelin gubernien viizi voulostii. Tänäpäi se on Karjalan tazavallan aloveh. Tazavallan piälinnannu oli Uhtuon kylä (nygöine Kalevala).
Vienan Karjalan väliaigaine halličus (Arhangelin Karjalan väliaigaine halličus) perustettih Uhtuon kyläs pietyl nevvottelul 21. heinykuudu vuonnu 1919. Nevvotteluh yhtyi bohattua muanruadajua da yrittäjiä Arhangelin gubernien viijes pohjasvoulostispäi. Paginanvedäjänny oli A. Tihonov. Paikallizet rahvas kieldävyttih Vienan Karjalan liittämizes Suomeh. Arhangelin Karjalan väliaigaine halličus piätti perustua oman vienankarjalazen valdivon. Halličus piätti erota Ven’as, nevvostosaldatat työttih iäre Vienan Karjalaspäi. Sen ližäkse kiännyttih ulgomualoin puoleh, gu net hyvästyttäs uvven valdivon perustamizen. Halličus piätti siirdiä puolet mualois muanruadajien omažuoh. 25% mualois siirdyi voulostin ičehallindole, dostalit 25% annettih valdivole. Arhangelin Karjalan väliaigaine halličus varusti da pidi Uhtuol kerähmön. Se oli 21. kevätkuudu - 1. sulakuudu vuonnu 1920. Kerähmön aigah halličus uvvistettih. 25. kevätkuudu paginanvedäjäkse tuli H. Tihanov. Kerähmöl hyväksuttih Arhangelin Karjalan väliaigazen halličuksen ielline ruado. Halličuksen valdua tahtottih levittiä kogo Karjalua myö. Arhangelin Karjalan väliaigaine halličus sai 8 miljonua markua abudengua Suomespäi. 18. oraskuudu, konzu tiijustettih Ruskien armien saldatoin lähestymizes, Arhangelin Karjalan väliaigaine halličus muutui Vuokkiniemeh. Sie piätettih kerätä oma armii. Kezäkuun lopus Arhangelin Karjalan väliaigaine halličus muutui Suomeh. Suomen halličus pidi paginoi Nevvostoliiton halličuksenke. Rauhusobimus solmittih vuonnu 1920. Arhangelin Karjalan väliaigaine halličus heitti oman ruandan 10. talvikuudu vuonnu 1920, konzu sih kuulujat yhtyttih Karjalan halličukseh. Tunnusmerkit
29. kevätkuudu vuonnu 1920 hyväksyttih rippumattoman Karjalan valdivonmerki da lippu. Projektat valmisti suomelaine taidoilii Akseli Gallen-Kallela (1865-1931).
Kategourii:Histouriellizet valdivot Kategourii:Karjalan histourii
Aristoteles
Aristoteles libo Aristotel’ (m.grec. Ἀριστοτέλης, Aristotélēs; 384–322 eaa.) oli filosoufu da tiedomies antičnois Gretsies. Händy pietäh omassah opastajan Platonan ližäkse erähänny kaikkii tärgevimis filosoufois, kudai perusti erähii nygöziigi tiijonaloi, ezimerkikse matematiekku da biolougii.
4. oraskuudu
4. oraskuudu - 124. vuvven päivy (125. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 241 päiviä.
Joutsenjärvi
Joutsenjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel.
Hannukkalanmäki
Hannukkalanmäki on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Kaalamon kyläkunnan pos’olku. Se on sijoitannuhes Kaalamon raudutieazeman lähäl.
Joutsenjärvi
Pohjazespäi järveh tulou nimetöi oja, kudai tulou Saarijärvespäi da virduau Latvajärves läbi.
Hannukkalanmäki
Rahvahan lugumiäry
H H H
Joutsenjärvi
Joutsenjärvespäi lähtöy oja, kudai laskeh järveh nimel Plotina-Mustajärvi, täs järvespäi oja lähtöy jo uvvel nimel - Salmilammenoja.
J J J J
Arhitektuuru
thumb|250px|[[Frank Lloyd Wright, Vesiputoustalo.]] thumb|250px|Itsukishman pyhäkkö, [[Hiroshimassa, Japanissa.]] Arhitektuuru libo rakendustaideh on taidehen da tehniekan muodo, kudamas yhtyskundii, rakenduksii da niilöih liittyjii ozii planiruijah mones nägökulmas. Arhitektuuru eruou monis toizis taidehis mm. sendäh, ku arhitektuuran todevuttamizekse pidäy ainos joukkoruaduo, nevvotteluloi, kompromisoi da julgine hyväksyndy (rakendusluba) sego virguniekoin valvondua enne ku arhitektuuru (ezimerkikse rakendus) voijah todevuttua (rakendua).
*
Oniegan rannikon piiri
Oniegan rannikon piiri on piiri Karjalan tazavallas. Piirin haldivo on Petroskoil. Yhtelläh iče linnu piirih ei kuuluu. Oniegan rannikon piiri kuluu peräpohjazen alovehien joukkoh. Piiri on Karjalan tazavallan liidehes.
Oniegan rannikon piiril on yhtehine raja Oniegan järven da Petroskoin linnan alovehenke koillizes, pohjazes da luodehes – Kondupohjan da Karhumäin piirilöinke, päivänlaskus – Priäžän piirinke, päivännouzus – Puudogan piirinke, suves – Leningruadan alovehen Podporožjen piirinke. Oniegan rannikon piirin pinduala on 4475 nellikkökilometrii.
Piirin eländykohtat
O O O Kategourii:Oniegan rannikon piiri
Irutjärvi
Irutjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Porajärven kyläkunnan alovehel.
Järveh laskeh kolme piendy ojua, yhten niis nimi on Sargilemmenoja. Järvespäi lähöy Irstajogi, kudai laskeh Torasjogeh.
I I I I
Seul
Seul on Korean Tazavallan päilinnu. Sie eläy 10,1 miljonua hengie (2015). Se on Tazavallan luodehozas Keldazen meren lähäl, Hangan –joven rannoil. Sit ymbäri ollah mäit.
S S
4. sulakuudu
4. sulakuudu - 94. vuvven päivy (95. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 271 päiviä.
Sudal
Sudal (Судалица) on Karjalan tazavallan Anuksen kanzallizen piirin kylä, kudai kuuluu Anuksen linnukundah.
Se sijoittuu Mägriänjoven rannal.
Vuonnu 1955 Anuksen kylänevvoston keskus muutettih Sudalah.
Kuulužat rahvahat
Kategourii:Anuksen piiri
1677
Ken kuoli sinä vuon
1677
Jevgenii Morgunov
Jevgenii Morgunov (27. sulakuudu 1927 – 25. kezäkuudu 1999) oli nevvostolaine da ven’alaine teatran da kinon ozuttelii, kino-ohjuaju, Ven’an federatiivizen nevvostotazavallan arvostettu artistu (1978). Enimäl kuulužannu häi on Bivaloin roulis nevvostoaijan Leonid Gaidain komiedieloin sarjas.
Eloskerdu
Morgunovan tuattah da muamah aijoi erottih. Muamu kazvatti poigua yksinäh, ruadoi zavodal, sit abuhoidajannu lapsiensuandukois. Morgunov 14-vuodizennu lähti ruadamah zavodale “Frezer”. Voinan da voinan jälles perehel puutui kestiä nälgiä. Kerran muamah toin puačkan voidu, Jevgenii ei voinnuh tirpua da söi sen kaiken leivättäh. Hänele rodih paha, händy odva suadih hengih. Sit aijaspäi lähtijen hänel rikkovui einehainehien sulavundu. Vuvven 25 ijäs hänel löyttih diabettu. Tämän periä häi ylen äijäl sangeni. Ruavahembas ijäs se andoi nivelih, hänel ainos kivisti jalgoi.
Vuvvennu 1943 nuori Morgunov kirjutti kirjazen Stalinale da kyzyi, ku händy otettas opastumah teatrualizeh opistoh. Opastumah händy otettih Tairovan teatran tyves ruadanuoh opistoh. Ga Morgunov opastui sie vaiku vuvven da lähti opastumah Sergei Gerasimovalluo Kogoven’an valdivollizeh kinematogruafien instituuttah ozuttelijoin tiedokunnale. Vuvvennu 1948 häi loppi sen. Vuozinnu 1948-1951 häi ruadoi Kino-ozuttelijoin teatrustuudies. Vuozinnu 1951-1953 oli Pienen druamuteatran ozuttelijannu. Sit uvvessah kiändyi Kino-ozuttelijoin teatrustuudieh.
Ozuttelijan ruado
Jo toine Morgunovan rouli luadi händy kuulužakse. Se oli petturin rouli Sergei Gerasimovan Nuori gvardii -filmas. Nuori Morgunov sissäh painui rahvahan mieleh, erähäs linnas kai pihal händy atakuittih brihačut, duumaittih, ku löyttih petturi. Rahvahan suvaičuksen Morgunov sai Leonid Gaidan 1960-vuozien komiedieloin sarjas. Sih aigah Morgunov oppi ičegi luadie kinuo, se oli Šolohovan kerdomuksen mugah luajittu filmu “Konzu itkietäh kazakat”.
Vuozien 1970-1980 aigah Morgunovua harvah kučuttih snimaimahes. Nevvostoliiton jälgezinny vuozinnu hänel oli enämbi roulii filmois, migu iellizien kahtenkymmenen vuvven aigah. Ga piärouliloi ei olluh. Kaččojih niškoi häi mugai jäi Bivaloinnu. Morgunov ylen äijäl pidi pahua mieldy sendäh, ku ei päinnyh artistannu. Argielokses häi oli hyvä iloniekku da suvaičči šuutkua. Hänel ainos oli äijy dovariššua. Morgunov suvaičči stolas istundoi, ga liigua nikonzu ei ryypännyh.
Morgunoval oli diabettu, sendäh hänel oli trombouzu, kaksi infarktua da insul’tu. Häi kuoli vuvvennu 1999 toizeh insul’tah.
M M M M M M
Bisau
Bisau on Gvinea-Bisaun Tazavallan piälinnu. Sie eläy 492 004 hengie (2015). XVI. vuozisual portugalielazet rakendettih sinne linnan. Se sai sen suaren nimen, kudual oli nostettu.
B B
4. syvyskuudu
4. syvyskuudu — 247. vuvven päivy (248. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 118 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
-09-04
Čuiniemi
Čuiniemi on vahnuaigaine liygiläine kylä, kudai on Karjalan tazavallan Priäžän kanzallizes piiris da kuuluu Dessoilan kyläkundah.
Kylä on histourien mustomerki. Čuiniemi on sijoitannuhes Siämärven koillisrannal.
Kyläs on säilynyh federualline arhitektuuran mustomerki – XVIII-vuozisuan puuhine časounu. Toine arhitektuurumustomerki - XVIII-vuozisuan toizen puoliškon kumardusristu, oli vietty Kižin suarele.
Rahvahan lugumiäry
Vuvvennu 1905 Čuiniemes eli 136 hengie.
Kategourii:Priäžän kanzalline piiri
Jaakkima (Sortavalan piiri)
Jaakkima on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Kaalamon kyläkunnan eländykohtu. Se on sijoitannuhes Tohmajoven rannal.
Rahvahan lugumiäry
J J J
4. tuhukuudu
Ken kuoli sinä piän
4. tuhukuudu
Konoi Kyöttinen
Konoi Kyöttinen kuoli sygyzyl vuonnu 1935 Kyminlinnan pagolazien hoidolas. Händy pandih muah Kyminlinnas. Konoi Kyöttizen poigu Pekka Kyöttinen Suomeh siirryttyy oli muanruadajannu. Häi eli Kontiolahten Lehmos. Vuvves 1915 vuodessah 1921 Pekka Kyöttinen oli Rebol’an nevvoston paginanvedäjänny. Vuonnu 1921häi oli Rebol’an iččenäžystoimikunnan paginanvedäjänny. Vuonnu 1920 Pekka Kyöttinen oli Karjalan edustajannu Kanzoinliiton kerähmöl, kuduadu piettih Ženevas.
Šura-Lambina
Šura-Lambina on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Segežan piirin Mustankosken kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 1,2 km², vezibasseinan ala on 252 km². Järven pindu on 111,5 metrii korgiembi meren pindua.
Iso-Pyhäjärvi
Iso-Pyhäjärvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Suojärven linnukunnan alovehel.
Järven pinduala on 8,6 km², vezibasseinan ala on 67 km². Järven pindu on 139,2 metrii korgiembi meren pindua.
Šura-Lambina
Järves läbi matkuau Bistrica-jogi, kudai ottau oman allun Kučarves da laskeh Ondajogeh. Ondajogi laskeh Ala-Uikujogeh.
Š Š Š Š
Iso-Pyhäjärvi
Järves läbi virduau Pyhäjoki, kudai laskeh Šuojuh. Täs järvespäi suajah vetty Suojärven linnah.
I I I I
Zadelje
Zadelje on Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin eländykohtu, kudai kuuluu Jänišpellon kyläkundah.
Eländykohtu on samannimizen raududorogustancien tyves.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Kondupohjan piiri
427 eaa.
Ken kuoli sinä vuon
427 eaa.
Iso Sakkalinjärvi
Iso Sakkalinjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 0,6 km², vezibasseinan ala on 3,9 km². Järven pindu on 182,4 metrii korgiembi meren pindua.
Järvespäi lähtöy nimetöi oja, kudai laskeh Keskim-Karijärveh.
Sudan
250px|right|thumb|Sudan
Sudan libo Sudanan tazavaldu on valdivo Päivännouzu-Afriekas. Pohjazes se rajoittuu Jegiptanke, luodehes Livienke, päivänlaskus Čadanke, lounuas Keski Afriekan Tazavaldanke, suves Eritreinke, liidehes Efiopienke. Sudan rajoittuu Ruskien merenke. Piälinnu on Hartum. Muan pinduala on 1 886 068 km². Rahvahan lugumiäry on 40 234 882 hengie. Virrallizet kielet ollah arabien da anglien kielet.
S S
Praja
Praja on Kabo Verde –suarivaldivon piälinnu da suurin linnu. Se on Atlantanvaldumeres, Senegal –valdivon rannikon lähäl, Santjagu –suarel.
Linnu on perustettu XV. vuozisuan lopus. Praja –nimi merkiččöy portugalien kielel ”randu” –sanua. Vuonnu 2017 sie eli 150 059 hengie, tämä on puoli suarel eläjiä rahvastu da enämbi 25 % kogo Kabo-Verden rahvastu.
P P
Vasilii Keynäs
Vasilii (Vuassila) Keynäs, vuodessah 1897 sugunimi oli Kondratjev (3. sulakuudu 1884 Vuokkiniemi, Vienan Karjal – 9. ligakuudu 1964 Suomi, Helsinki). Vasilii Keynäs oli vienankarjalaine, ruadoi školan opastajannu.
Hänen vahnembat oldih muanruadajat. Enzämäzet vuvvet Vasilii Keynäs eli omas roindukyläs, Vuokkiniemes. Sie häi kävyi ven’ankielizeh školah. 9-vuodehizennu Keynäs lähti elämäh diädän luo Suomeh. Sie brihačču autoi diädiä, kudual oli laukkua Vyöril da Munsalas. Vuonnu 1903 Vasilii Keynäs siirdyi elämäh tuatan luo Amieriekkah. Vuodessah 1907 häi eli De-Kalb -linnas Illinoisan ozavaldivos. Sit linnas eli äijy siirdolastu Vienan Karjalaspäi. Vuonnu 1906 De-Kalb -linnas vienankarjalazet avattih Vienan Karjalazien Liiton. Täl liitol oli oma lehti. Keynäs kirjutti kirjutustu sih lehteh. Häi suvaičči opastuo uudeh, iče tuttavui amieriekkalazeh opastussistiemah da opastundutaboih. Vuonnu 1907 Keynäs lähti elämäh järilleh Suomeh. Vuvves 1908 vuodessah 1912 Keynäs opastui Jyväskylän seminuaries školan opastajakse. Vuodessah 1918 häi ruadoi opastajannu Alavus-linnan Rantatyösän školas. Suomen rahvahallisvoinan aigah Keynäs oli ”valgieloin” joukos. Päivänlaskufrontal häi oli ammunduvehkehien varaston hoidajannu. Keynäs yhtyi vuonnu 1917 perustettuh Karjalan Sivistysseurah. Kezäl vuonnu 1918 häi pidi seuran kezäpruazniekkua Uhtuol. Rebol’as Keynäs ruadoi opastajannu seminuaries. Vuvves 1919 vuodessah 1920 häi oli tämän seminuarien johtajannu. Keviäl vuonnu 1920 piettih Vienan muakundupäivii. Keynästy sie vallittih Vienan Karjalan väliaigazeh halličukseh. Tämä halličus ruadoi vuodessah 1921. Konzu väliaigaine halličus heitti oman ruandan, syvyskuus v. 1921 syvyskuussah v. 1922 Keynäs kuului Karjalan keskushalličukseh. Sygyzyl vuonnu 1922 häi yhtyi Karjalan ulgomualazien vallittuloin joukkoh. Sil aigua Keynäs äijän kirjutti Päivännouzu-Karjalan tilas, pidi yhtevytty suomelazien poliitiekoinke. Vuonnu 1924 Keynäs piästi ilmoih Itä-Karjala –nimisty nedälilehtie. Täs lehtes nostettih Päivännouzu-Karjalan rahvahallizen poliitiekan kyzymyksii. Vuvves 1924 vuodessah 1933 Keynäs oli tarkastajannu kaičuslaitoksel. Sen jälles penziessäh häi ruadoi školan opastajannu Helsinkis. Vuvves 1932 vuodessah 1935 Vasilii Keynäs oli Karjalan Sivistysseuran paginanvedäjän sijahizennu. Vuonnu 1931 händy sanottih kunnivoitetukse seurah kuulujakse. Vuonnu 1938 Keynäs tuli Karjalan Sivistysseuran sekretarikse. Vuodessah 1938 häi oli Karjalan Heimo –nimizen lehten piätoimittajannu. Tämän lehten painajannu on Karjalan Sivistysseuru.
Vuonnu 1905 Vasilii Keynäs nai. Hänen enzimäzenny mučoinnu oli Amalia Lämpimäki. Vuonnu 1926 Keynäs nai toizen kerran. Hänen toizen mučoin Anni Maurazen juuret oldih Rebol’aspäi. Vasilii Keynähäl oli viizi lastu: kolme poigua da kaksi tytärdy. Nuorin poigu Kalevi Keynäs (1934-2018) ruadoi abuniekannu Helsinkin yliopiston Tvärminnen tutkimusazemal. Kalevi Keynäs oli kunnivoitettu Suomen luonnonvardoičusliittoh kuului. Vie häi autoi todevuttua Baltiekkumeren vardoičusprojektoi. Vasilii Keynähän vie yksi poigu Pentti Keynäs (1929-2016) oli Neles Oy –nimizen laitoksen varatoimitusjohtajannu. Vuvves 1991 vuodessah 2001 Pentti Keynäs oli Karjalan Sivistysseuran paginanvedäjänny. Vie häi perusti Autizmufondan.
Kuopio
Kuopio on Suomen Pohjas-Savon muakunnas sijoitunnuhes linnu. Se on Päivännouzu-Suomen kaikkii suurembi linnu. Kuopios eläy nenga 112 000 hengie. thumb|Kuopion vuakuna thumb|Kuopio
Histourii
Nygyöine Kuopion linnu perustettih vuvvennu 1775. Kylmykuun 17. päivänny 1775 Ruočin kuningas Gustav III andoi käskyn Savo-Karjalan alovehen piälinnan perustamizeh.
Airanne
Airanne on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Sortavalan linnukunnan alovehel. Järven pinduala on 0,5 km². Järven pindu on 6 metrii korgiembi meren pindua. Järvespäi vezi piäzöy Karmalanjärveh. Vakkojogi yhtistäy järven Läppäjärvenke. Läppäjärvi laskeh Luadogah.
Kuopio
Muantiedo
Kuopio on sijoitunnuhes Kallavien rannal. Puijon mägi da Puijon bašn'u nävytäh kaikkiele Kuopioh.
Linnan alovehet
Kuopios on enämbi 70 alovehtu da hieruo.
Aihies muijal
Kategourii:Suomen linnat
5. heinykuudu
5. heinykuudu - 186. vuvven päivy (187. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 179 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
H
Hobju
Hobju Mendelejevan sistiemallizen järjestyksen mugah on yhtendentostu joukon viijenden periodan alguaineh. Sen atomunoumer on 47. Sidä merkitäh Ag.
Prostoi aineh hobju on tavottu, sitkei hyväluaduine hobjankarvaine da valgei metallu. Sulatuksen lämbötila on 962°C, tihevys on 10,5 g/sm³.
Histourii
Rahvas tietäh hobjan ammuzis aijois. Enne hobju, kui kuldugi, puaksuh löydyi puhtahas nävös – sidä ei pie sulattua ruvaspäi. Sendäh hobjal on merkiččii rouli erilazien kanzoin kul’tuuruperindölöis. Yksi vahnois hobjan suamizen da muokkuamizen keskuksis oli histourienielline Sardinii.
Assiries da Vavilonas hobjua piettih pyhänny metallannu da se oli Kuudaman merki. Keskiaijas hobju da sen yhtistehet oldih ylen tundiettuloi alhimikkoin keskes. XIII vuozisuan puolivälis algajen hobju on perindölline aineh astieloin valmistamizeh niškoi. Sidä paiči hobjua nygöigi käytetäh dengoin luadimizen niškoi.
Lučevoi
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Kondupohjan piiri
Arhijepiskoppu Leo
thumb|Arhijepiskoppu Leo Uspenskois kirikös Suomen iččenäžyön päivänny vuonnu 2004. Leo (siviilinimi Leo Makkonen; roinnuhes 4. kezäkuudu 1948 Pielavezi) on Suomen ortodoksizen kirikön johtai da Karjalan da kogo Suomen arhijepiskoppu. Häi loppi Pielavien školan vuonnu 1967 da suoritti ortodoksizen pappiskandiduatan tutkindon Kuopios Suomen ortodoksizes pappisseminaaries. Häi suoritti 1995 teologien kandiduatan tutkindon da sai teologien maisterin arvon. Häi on arhijepiskoppu Hermanan ohel arhijepiskopannu toine valgien papiston jäzen da leski. Hänel on yksi tytär da kaksi bunukkua.
Ruado
Leo Makkozes rodih diakonu da pappi vuonnu 1973 da piispu 1979. Häi on ruadanuh ortodoksizen uskon opastajannu Itä-Karjalan kanzanopistos 1972–1973, jälles sidä ezmäi Ilomančin da sit Turun piirin matkupapinnu 1973–1979. Vuonnu 1979 händy vallittih Suomen ortodoksizen kirikön abulaspiispakse nimikkehel Jovensuun piispu. Häi täytti kanonizen naimattomusehton, sendäh gu saman vuon häi jäi leskekse.
Händy vallittih vuonnu 1979 Oulun jeparhien piispakse nimikkehel Oulun metropoliittu 1.1.1980 algajen, da 1996 händy vallittih Helsingin jeparhien piispakse nimikkehel Helsingin metropoliittu. Ligakuus 2001 händy vallittih Karjalan da kogo Suomen arhijepiskopakse. Arhijepiskoppu Leo on olluh jäzenenny Suomen ortodoksizen kirikön kiriköllizes kerähmös vuvves 1975 da ortodoksizes kiriköllizes halličukses vuvves 1980.
Arhijepiskoppu Leo perusti vuonnu 2005 jo kolmanden ortodoksizen kul'tuurufondan, Karjalan jeparhien fondan.
Arhijepiskoppi Leo jo Oulun metropoliitannu ruadajes rubei kirjuttamah väitöskniigua arhijepiskoppu Paavalis.
Arhijepiskoppu Leo on leski da yhten tyttären tuatto.
Karjalan kieli
Arhijepiskoppu Leo on vuvves 1995 olluh Karjalan Kielen Seuran paginanvedäjänny. Arhijepiskopan muamankieli on karjalan kielen livvinkarjalan murreh. Arhijepiskoppu Leon juuret ollah Raja-Karjalan Salmispäi.
Aihies muijal
commons:Category:Leo (Makkonen)
Ahvenjärvi (järvi)
Ahvenjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Haapalammen kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 1,7 km². Järven pindu on 6 metrii korgiembi meren pindua.
Järves voibi pyydiä haugii, särgii, lahnua, matikkua, ahvendu da kiiškoidu.
Järvespäi vezi piäzöy Luadogah.
Hokusai
Hokusai (, 1760 — 10. oraskuudu 1849, Edo (nygöine Tokio)) oli japounielaine ukiyo-e-stiil'an puupiirrostaidoilii. Hänen tunnetuin tevos on värillizis puupiirroksis kerätty sarju nimel 36 kačondua Fujimägeh, kudaman enzimäine piirros Kanagawan suuri ualdo on yksi Japounien taidehen tunnetuimbis kuvis. Hänen tevokset ollah myöhembi vaikuttanuh sežo jevrouppalaizih taidoilijoih.
Nairobi
Nairobi on ekvuatoran lähäl olii linnu, Kenien piälinnu, suurin linnu Päivännouzu-Afriekas. Sie eläy 3-4 miljonua hengie. Eländykohtu on perustettu vuonnu 1899, konzu rakendettih raudutiedy. Linnu sai oman nimen vezistön nimespäi.
N N
5. kevätkuudu
5. kevätkuudu - 64. vuvven päivy (65. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 301 päiviä.
Hollandii
thumb|Pohjas-Hollandii thumb|Suvi-Hollandii Hollandii (myös Gollandii, nider. Holland, ven. Голландия) on histourielline aloveh Alangomualoin päivännouzupuolel, kuduah kuuluu kaksi muan provintsiedu - Pohjas-Hollandii da Suvi-Hollandii.
5. kevätkuudu
Ken kuoli sinä piän
K
Hollandii
Nimitys Hollandii lähtöy sanois holt land libo "puu mua". Erähis mualois nimitysty käytetäh kogo Alangomualoin kuningaskundua tarkoittajen, mi ei ole oigei (mugaže, ezimerkikse, konzu Angliekse kučutah kogo Suurdu-Britanniedu).
Kačo myös
Kategourii:Alangomuat
Sukkajärvi
Sukkajärvi (Суккозеро) on pos'olku Mujejärven piiris Karjalan tazavallas Ven'al.
Se on Sukkajärven kyläkunnan haldivolline keskus.
Se sijoiččou 3 kilometrin piäs samannimizes järvespäi. Lähäl on raududorogustansii.
Vuvvennu 1953 avattih meččypunktu, vuvvennu 1956 rubei ruadamah Sukkajärven lespromhouzu. Vuvvennu 1957 perustettih pos’olku.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Mujehjärven piiri
Suurijärvi (Sortavalan piiri)
Suurijärvi (vahnu nimitys on Ala-Vieremä) on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Haapalammen kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 0,6 km². Järven pindu on 78 metrii korgiembi meren pindua.
Järvespäi vezi piäzöy Sahujogeh, tämä jogi laskeh Kiteenjogeh.
S S S S
Podgorica
Podgorica on Černogourien piälinnu. Sie eläy 150,9 tuhattu (2011) hengie - n’elläs oza kogo muan eläjis. Podgorica on Skadarjärven rannoil olijal lagevol, Morača -joven rannoil, linnaspäi Adrienmeressah on 30 km.
Podgorica on Černogourien muan tärgei poliittine, ekonoumiekku- sego kul'tuurukeskus. Sie ollah raudutieazemu, kanzoinväline lendoazemu, yliopisto. Linnas voi nähtä vuonnu 1879 hävitetyn turkielazien linnan jälgii. Toizii histouriellizii rakenduksii hävitettih Toizen muailman voinan aigah.
P P
Suistamonjärvi
Suistamonjärvi on Ven’an järvi, kudai sijoittuu Karjalan tazavallan Suojärven piiris.
Järven pinduala on 8,8 km², randuviivan piduhus – 14,1 km. Sen keskisyvys on 9,9 m, syvin kohtu on 27 m.
Rannat ollah korgieloi, kivizii da čuuruzii, niilöil kazvau havumeččii. Järves ei ole suariloi.
Päivännouzus järveh laskeh Sarkajoki, järvespäi virduau Ulmosenjoki. Pohju lahäl randoi čuuruine da kivine, syvis kohtis on vihandua mudua.
Vien väri on muzavankeldaine. Järves kazvau kažl’ua. Täs löydyy haugii, ahvendu, särgii, kiiškoidu, riäpöidy da matikkua.
S S S
Itkajärvi
Itkajärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Porajärven kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 0,8 km², vezibasseinan ala on 192 km². Järven pindu on 152,5 metrii korgiembi meren pindua.
Järves läbi virduau nimetöi jogi, kudai tuou vetty Kotajärves, Karhupääjärves, Särkkäjärves, Aittojärves da Petäjäjärvespäi.
Itkajärvespäi lähtiettyy nimetöi jogi laskeh Koitajogeh.
I I I I
Homal
Homal (Большаково) on Karjalan tazavallan Anuksen kanzallizen piirin kylä, kudai kuuluu Alavozen kyläkundah.
Se sijoittuu Anuksenjoven rannal.
Homalan rahvahan lugumiäry
Kategourii:Anuksen piiri
Artugu
Artugu (Hg, ) Mendelejevan sistiemallizen järjestyksen mugah on kuvvenden periodan alguaineh. Sen atomunoumer on 80. Se liittyy sinkin joukkoh. Prostoi aineh artugu on perehodnoi metallu, pertin lämbötilal se on jugei hobjankarvaine da valgei nesteh, kudaman höyryt ollah ylen myrkyllizet. Artugu on yksi kahtes hiimiellizes alguainehespäi (dai ainavo metallu), kudamien prostoit ainehet normal’noloil ololoil ollah notkies agregatnois olotilas (toine moine alguaineh on brom).
Histourii
Artugu tietäh muinazis aijois algajen. Puaksuh se lövvettih puhtahas nävös (notkiet pizaret kivilajiloil), ga puaksumbah suadih se, konzu poltettih luonnon kinovar’ua. Muinazet griekkalazet da riimalazet käytettih artugua kullan puhtastamizeh. Hyö tiettih artugan da sen yhtistehien myrkyllisyvyös. Äijät vuozisuat alhiimiekat piettih artugua kaikkien metalloin yhtistettynny ozannu da duumaitih, što ku notkiedu artugua luadie kovakse rikin libo mišjakan avul, roihes kuldu. Artugan eroittamine puhtahas nävös kuvaili ruoččilaine hiimiekku Georg Brandt v. 1735. Enne dai nygöigi käytetäh Merkuri-planietan merkii artugan merkiččemizeh niškoi. Ga vaigu Lomonosov da Braun tovestettih, gu artugu on metallu. Vuvvennu 1759 hyö voidih kylmättiä artugu da miärätä sen metalluominažuksii.
Löydö luonnos
Artugu on harvu alguaineh muankuores, sen väitytys 83 mg/t. Ga artugu pahoi ytistyy hiimiellizesti alguainehih, kudualoi on ylen äijy muankuores. Sendäh artuguruvat voidih olla ylen äijäl väitettylöi. Rudois voi olla 2,5% artugua. Luonnos artugua lövvetäh eri kohtis, vaigu 0,02% artugua on miärättylöis kaivandukohtis. Muailman valdumeren vezilöis artugua on 0,1 mkg/l.
Kategourii:Hiimii Kategourii:Aineh
Časounankylä
Časounankylä on Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Jänišpellon kyläkundah kuului kylä. Se on sijoitannuhes Suunan jovensuuh.
Kyläs on säilynyh federuallizeh luvetteluh kuului arhitektuuran mustomerki – XVII-vuozisuan lopus nostettu Varvaran puuhine časounu.
Rahvahan lugumiäry
Vuvvennu 1905 kyläs eli 294 hengie.
Kategourii:Kondupohjan piiri
Jaunde
Jaunde on Kamerunan piälinnu. Se on valdivon liidehozas, 730 metrin korgevuol merenpinnaspäi. Linnu on perustettu vuonnu 1888 (libo 1889) Germuanien protektoruatan aigah. Sie eläy enämbi 1 miljonua 800 tuhattu hengie.
J J
Alan Miln
Alan Aleksander Miln (18. pakkaskuudu 1882, London, Yhtys Kuningaskundu — 31. pakkaskuudu 1956, Hartfield, Yhtys Kuningaskundu) oli anglien kirjuttai.
Alan Milnua kogo muailmas tietäh kui kirjuttaju, kudai keksii suarnallizet kerdomukset Vinni-Puh-kondieh näh, kudual piäs ollah pilajauhot.
Alan Miln oli Enzimäzen muailman voinan ozanottajannu, ga sit kaiken ijän oli vastah voinua. Miln äijän vuottu ruadoi anglien jumoristizes žurnualas «Panč».
Kirjuttamah kerdomuksii Vinni-Puhah näh Miln rubei omah ainavoh poigah Kristofer Robinah niškoi (1920-1996). Kerdomuksii kondieh näh ruvettih lugemah kogo muailmas, sit toizet Milnan tevokset oldih unohtettu.
Lähtehet
Miln
5. kezäkuudu
5. kezäkuudu - 156. vuvven päivy (157. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 209 päiviä.
Göteborg
Göteborg on Ruočin toine linnu.
Aihies muijal
Kategourii:Linnat Kategourii:Ruočči
Sukkajärvi (järvi)
Sukkajärvi (Суккозеро) on Karjalan tazavallan Mujejärven piirin järvi.
Järven pinduala on 36,9 km², randuviivan piduhus – 57 km. Sen keskisyvys on 5 m, syvin kohtu on 28,4 m.
Järvi on kohtikulmikon muodoine, se leviey pohjazespäi suveh. Rannat ollah kivizii, pohjan palte on jyrky. Järves on läs 130 suardu, kudamien yhtehine pinduala on 1,4 km².
Järves löydyy riäpöidy, särgii, siigua, haugii, ahvendu, matikkua, kiiškoidu.
Järvi jiädyy kylmykuus, avavuu oraskuun puolivälis.
S S S
Armienii
250px|right|thumb|Armenii
Armenii ( [hɑjɑsˈtɑn]), virralline nimi on Armenien tazavaldu ( [hɑjɑstɑˈni hɑnɾɑpɛtuˈtʰjun]), on valdivo Suvi-Kavkazas.