cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Louhijärvi
thumb|500.px|alt=Louhijärvi|Louhijärvi
Pekka Zaikov
thumb|Pekka Zaikov pidämäs Studia Generalia -luvenduo Itä-Suomen yliopistos Jovensuus sygyzyl 2013. Pekka Zaikov (roinnuhes 16. ligakuudu 1946) on karjalan kielen professoru, kielentutkii da opastai.
Louhijärvi
Louhijärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan da Pitkänrannan piirin Pitkänrannan linnukunnan alovehel.
Pekka Zaikov
Biogruafii
Vuozinnu 1975—1978 on olluh Karjalan tiedokeskuksen Ven'an Tiedoakademien aspirantu. Vuonnu 1979 väitteli filolougien kandiduatakse Babino-kylän saamen kielen murdehes.
Louhijärvi
Järven pinduala on 1 km². Järven pindu on 67 metrii korgiembi meren pindua.
Pekka Zaikov
Biogruafii
Vuonnu 1996 väitteli filolougien doktorakse aihies Verbit karjalan kieles.
Louhijärvi
Ojien da lambiloin kauti järvi on yhtistetty Ressinlambeh, kuduaspäi lähtöy oja, kudai laskeh Uuksunjogeh.
Pekka Zaikov
Biogruafii
Vuozinnu 1997—2009 oli Petroskoin yliopiston itämerensuomelazien kielien da kul'tuuran tiedokunnan karjalan da vepsän kielen laitoksen johtajannu.
Kainasjärvi
Kainasjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kyläkundah.
Pekka Zaikov
Biogruafii
Vuozinnu 2009—2014 Pekka Zaikov on olluh karjalan kielen professorannu Itä-Suomen yliopistos Jovensuus. Vuvves 2014 hänes rodih samazen yliopiston emeritusprofessoru. Nygöi Pekka Zaikov on eläkkehel da eläy Jovensuun linnas Suomes.
Kainasjärvi
Järven pinduala on 6,1 km², vezibasseinan ala on 66,1 km². Järven pindu on 92,9 metrii korgiembi meren pindua.
Pekka Zaikov
Biogruafii
Vuozinnu 1990—1999 da 2002—2009 oli Karjalan Rahvahan Liiton paginanvedäjänny.
Modest Musorgskii
Eloskerdu
Vuvvennu 1952 Modest Musurgskii piäzi opastumah podpraporščiekoin gvardienškolah. Vuvvennu 1856 häi loppi sen. Musorgskii kodvazen aigua sluužii Preobraženskoin polkas, sit piälimäzes inženieruhaldivos, valdivon omažuon ministerstvas da valdivon tarkastuksen elimis.
Pekka Zaikov
Biogruafii
Vuvves 2006 Pekka Zaikov on Suomen Kalevalaseuran kunnivojäzen. Zaikov on Oulun yliopiston kunnivodoktoru.
Kainasjärvi
Rannoil on hiekkua da kivie, paikoitellen rannat ollah suodunuot. Kaidu salmi yhtistäy Kainasjärven lähäl olijan Nälmärvenke. Nälmärvespäi lähtöy Nälmänjogi, kudai laskeh Vieljärven järveh. Kainasjärves voibi pyydiä haugii, särgii, lahnua, ahvendu da kiiškoidu.
Modest Musorgskii
Eloskerdu
Mosorgskii, sendäh ku händy ei tunnustettu da ei ellendetty, sai hermosäräityksen, kudai 1870-luvun toizel puoliškol enämbäl yldyi. Tämän periä häi harjavui juondah.
Pekka Zaikov
Tutkimukset
Zaikoval piäzi ilmah piäl 110 tutkimusruaduo. Niilöin joukos ezimerkikse nämmä:
Kainasjärvi
K K K
Modest Musorgskii
Eloskerdu
Musorgskii kuoli Nikolajevskois voinugospitalis Piiteris. Sie setämä päivy enne hänen kuolendua Ilja Repin oli piirustannuh ainavon säveldäjän portrietan hänen eloksen aigah. Musorgskii oli pandu muah Tihvinän Aleksandr-Nevskoin lavran kalmužimale.
Pelikuanu
thumb|300.px|alt=Pelikuanu|Pelikuanu Pelikuanu on suuri lindu. Se on tavattu Suomes kaksi kerdua: Karjaal keviäl 1839 da Pyhäjovel 7.5.1925.
Lähtiet
P P
Modest Musorgskii
Muuzikkukirjutukset
M M
Pekka Zaikov
Aihies muijal
Z
Luhtukana
Luhtukana (Rallus aquaticus) on lindu.
L L
1665
Ken kuoli sinä vuon
1665
Petrovskoi hora
Petrovskoi hora on karjalan kielel pajattai pajojoukko Munjärvenlahtespäi. Hora on Karjalan vahnimii pajojoukkoloi. Horan perustajannu on tundiettu muuzikkumies Ivan L'ovkin.
Perustandu
Petrovskoi hora on perustettu 20. kevätkuudu vuvvennu 1936 Törökän kyläh kui kolhozan hora. Se oli enzimäine kolhouzan hora Karjalas. Enziallus horas oli 20 pajattajua kolhouzan ruadajua.
Pajot
Petrovskoin hora pajattau perindöllizii karjalazii pajoloi da uuzii kirjutettuloi.
Palkindot
On monien palkindoloin da kunnivokirjazien suannuh.
Vuvves 1951 horal on rahvahan hora -arvonimi.
Festivuali
Vuvves 2003 Kondupohjan piiris pietäh Ivan L'ovkinale omistettuu festivualii ”Karjalan mändylöin pajot”, kudamas alalleh pajattau Petrovskoi hora.
Kategourii:Muuzikkujoukot Kategourii:Karjalan muuzikku
Dubrovo
Dubrovo on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Segežan piirin Vojačun linnukundah.
Kylä on sijoitannuhes Šobajärven liidehrannal avtodorogal 86К-310 (Vojačču – Polga – Uikujärvi – Vuožmajärvi).
Rahvahan lugumiäry
D D Kategourii:Segežan piiri
Al'umiinii
Prostoi aineh al'umiinii on kebjei paramagnitnoi metallu. Sen väri on valgei da hobjankarvaine. Al’umiiniespäi on kebjieh luadie erilazii muodoloi, sidä on kebjieh valua. Al'umiiniel on korgei lämmön- da sähkösiirdo, se ei varua korroziedu.
Histourii
Enzikerran al'umiiniedu sai duanielaine fiiziekku Gans Ersted v. 1825. Alguainehen nimi perustuu latinan nimeh ”alumen”, kudai merkiččöy ”kvastsi” («квасцы»).
Ennen al'umiinien tevolližussuamizen löydämisty tämä metallu oli kuldua kallehembi. V. 1889 britanielazet lahjoitettih Mendelejevale viesat kullas da al'umiiniespäi, hyö tahtottih ozuttua omua kunnivoičustu suurele ven'alazele hiimiekale.
Nekrasov Nikolai Alekseevič
Nekrasov Nikolai Alekseevič (28. kylmykuudu (10. talvikuudu) 1821 - 27. talvikuudu 1877 (8. pakkaskuudu 1878)) - ven’alaine runoilii, kirjuttai. Lapsus da nuorizo aigu suuren ven'an runoilijan Nikolai Aleksejevičan Nekrasovan mini Volga-joven rannoil.” Suuri jogi- rahvahan syöttäi!”- saneli häi Volga- jogeh näh. Vaiku tiä jo pienyössäh nägi häi burlakoin ylen jygielöi ruadoloi, kuduat, kiändynyöt puolekkai, kulgiettih joven randua myö da viettih peräh ylen jygiedy baržua. Toiči kaččojen heijän rudoh, igävöičči kyynälissäh.
Tuattah hänen oli oficierannu ylen julgiennu da kovasydämellizenny. Kniigoi nikonzu ei luvennuh, suvaičči mečästiä da ainos oli pahalleh käskyläien ruadajienke.
Muamah oli ihan toine: hyväsydämelline älykäs da opastunnuh ristikanzu. Äijis runolois Nikolai Aleksejevič kirjuttau omassah muamah näh.
Konzu hänel täydyi 16 vuottu tuattah vedi händy Peterburgah opastumah oficierakse Dvor'anskoih polkah. Muamah tuatan mielien vastah, käski poijal valmistuo universitiettah. Tuattah konzu sen tiijusti, katkai kai maksut poijale. Häi jäi ihan yksin, vierahas linnas, kopeikattah kormanis.
Nygöi hänen eländy aijas tapahtui kaikkie: 3 vuottu oli ainos nälläs, ei voinnuh ostua lämmii sobii, ainos ečii ruaduo. Ottihes joga ruadoh: kirjutti kirjazii gruamottomil, tallendi tekstoi akt'oroil, opasti perehis lapsii. 1838 vuvvel algai kirjuttua omii runoloi. Kirjutti vaiku venän kielel, kuduadu ylen äijäl suvaičči. Äijät runot ylen terväh muututtih pajoloikse, kudualoi pajatetah nygözelgi aijal. ”korabeiniekat”, ” Korgieloin leibien keskes..” Poemas ”Raudu dorogu” – kerdou, kui nälgy gonii rahvastu stroimah raudu dorogua da sie jygies ruavos loppemah omii eländy aigoi. Nekrasov oli piämiehenny ” Sovremenniekku”- lehtes., kuduadu algai vie A.S Puškin. Kirjuttajat Černiševskii, Dobrol'ubov,  Turgenev da Lev Tolstoi, kirjutettih enzimäzii  kerdomuksii hänen lehtih. N N
Siämärvi (Puudogan piiri)
Siämärvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Puudogan piirin Avdejevon da Päl’män kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 3 km², vezibasseinan ala on 21,9 km², järven pindu on 145,9 metrii korgiembi meren pindua.
Järvespäi vezi piäzöy ojah nimel Gavručei.
Gian Lorenzo Bernini
thumb|right|Omakuva, 1630–1635. Gian Lorenzo Bernini (Giovanni Lorenzo Bernini, 7. talvikuudu 1598 Napoli Italii– 28. kylmykuudu 1680 Roma ) oli italielaine kuvanvestäi, arhitektoru da taidehmualuaju. Bernini on barokan kuvanvestostiil'an luadii, da händy on kučuttu stiil'an kaikkii merkittävimäkse evustajakse. Häi luadi tärgevimät hänen tevoksis Romas.
Kuivujärvi
Kuivujärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Segežan piirin Valdain kyläkunnan alovehel.
Eino Karhu
Eino Genrihovič Karhu (27. heinykuudu 1923 - 15. sulakuudu 2008, Petroskoi) oli tiedomies, filoulogu, literatuurantutkii, kiändäi, filolougien douhtoru, professoru, Ven’an federatiivizen nevvostotazavallan tiedoalan arvostettu ruadai, Karjalan nevvostotazavallan tiedoalan arvostettu ruadai (1969), Karjalan nevvostotazavallan valdivonpalkindon suannuh (1983), Karjalan tazavallan valdivonpalkindon suannuh (2002), Karjalan tazavallan kunnivoittu eläi (1999).
Kuivujärvi
Järves läbi juoksou Kuivuoja, kudai laskeh Vuožmajärveh, sit läbi matkuau Vuožmajogi, kudai laskeh Uikujärveh.
K K K K
Eino Karhu
Eloskerdu
Vuozinnu 1946-1950 Karhu opastui Petroskoin valdivonyliopistos suomen kielen da literatuuran ozastol. Vuvvennu 1956 häi loppi mainitun yliopiston aspiirantuuran.
Vuvves 1956 algajen Karhu ruadoi Karjalan Tiedokeskuksen Kielen, literatuuran da histourien instituutas. Vuozinnu 1960-1988 mies oli tämän instituutan literatuuran ozaston johtajannu, piälimäzenny tiedoruadajannu.
Eino Karhu pidi suomelazen literatuuran luvendoloi Suomen, Ruočin da Germuanien yliopistolois. Karhuu tietäh suomen- da ruočinkielizen kaunehliteratuuran kiändäjänny. Vuvves 1964 Eino Karhu kuului Nevvostoliiton kirjuttajien liittoh. Eino Karhu oli Suomen Jovensuun yliopiston Kunnivoitunnu douhtorannu, Suomen kirjallisuusseuran jäsenenny (Helsinki), Kalevalaseuran, runoilijan Eino Leinon da Kanzoinvälizen kanzanrunohuon tutkijoin seuran jäsenenny.
Eino Karhul piäzi ilmah enämbi 300 tiedoruaduo.
Eino Karhu kuoli 15. sulakuudu vuvvennu 2008.
Victor Hugo
200px|thumb|Victor Hugon allekirjutus
Victor Marie Hugo (13px| audio [viktɔʁ maʁi yˈɡo], 26. tuhukuudu 1802 Besançon – 22. oraskuudu 1885 Pariižu Francii) oli francielaine kirjuttai da runoilii romantiekan aijal. Victor Hugo oli sežo innokas ristikanzan oigevuksien puolistai.
Salvador Dalí
Salvador Domingo Felipe Jacinto Dalí i Domènech (11. oraskuudu 1904 Figueres, Katalunii, Ispanii – 23. pakkaskuudu 1989 Figueres) oli katalunielaine taidehmualuaju, kuvanvestäi da kirjuttai. Dalí tundietah parahite hänen surrealistizis tevoksis, kudamis kuuluzimii on vuvvennu 1931 valmistunnuh Muston pyzyvys.
Arto Rinne
Arto Rinne on petroskoilaine Karjalan Ruadivon toimittai da folk-muzikantu. Häi soittau da pajattau Santtu Karhu & Talvisovat, Myllärit da Sattuma –joukkolois.
Vuonnu 2006 yhtes Peter Coonanke valmisti enzimäzen pajodiskan. Kiireen kääntöpuoli –nimine al’boumu nägi päivänvalgien vuonnu 2007. Arton tytär Eila (on rodinuhes 19. sulakuudu vuonnu 1990) sežo on muzikantu, häi soitti viulul Sattuma-joukos.
R R R R R
1931
Ken kuoli sinä vuon
1931
Tallinn
Tallinn on Estounien piälinnu, sen suurin meriportu. Tallinn on Estounien poliittine, ekonoumiekku- sego kul'tuurukeskus. Sie on Tazavallan valdivovaldu, Tallinas on äijy keskiammatti- da korgiedu opastuslaitostu.
Kategourii:Linnat
Kendärvi
Kendärvi (Кончезеро, Kentjärvi) on kylä Kondupohjan piiris Karjalan tazavallas Ven'al. Se on Kendjärven kyläkunnan haldivolline keskus. Kylä sijoittuu samannimizen järven da Pertjärven välis. Kendjärvespäi Petroskoissah on 50 km, Kondupohjassah on 25 km.
Histourii
Vuvvennu 1706 kyläs rakendettih Kendjärven čugunzavodu. Rudua kaivettih järvispäi da suoloispäi, a čugunua tuodih XIX vuozisuan puolivälissäh viel Petroskoih. Myöhembäh sidä ruvettih tuomah mual, tavan mugah talvel. Zavodu ruadoi vuodessah 1905.
Yhteiskunnalline ymbäristö
Kylän koit (80%) ollah kunnostettuloi. On olemas kirpičču- da puukodiloi.
Kyläs ruadau lapsienpäivykodi, Kendjärven keskiškola, Kendjärven kyläkunnan Kul’tuuran da joudoaijan keskus, kylän kirjasto.
Jemen
250px|right|thumb|Jemen
Kendärvi
Uskondo
Kylän keskukses on Sroičankirikkö (ven. Троицкая церковь). Se on kirpiččukirikkö kellojalloinke. Se rakendettih vuozinnu 1865 – 1866 zavodan rahvahale.
Jemen
Jemen (اليمن‎), virralline nimi on Jemenan tazavaldu (الجمهوريّة اليمنية‎) – valdivo Lounas-Azies, kudai sijaiččou Arabien niemimual. Vuvven 2011 tiediloin mugah muan rahvahan lugumiäry on 25 miljonua hengie. Muan pinduala on 527 970 km². Piälinnu on Sana.
Kendärvi
Uskondo
Kategourii:Kondupohjan piiri
Jemen
Virralline kieli on aruabien kieli. Jemen on unituarine valdivo, prezidentan tazavaldu. Jemen sijaiččou Arabien niemimuan suves, Merel se rajoituu Indien valdumeren Ruskien da Arabien merilöinke. Mual Jemen rajoittuu Omananke da Saudi-Arabienke.
Jamusukro
Jamusukro on Kot-d’Ivuaran haldivolline piälinnu. Vuonnu 2010 sie eli 242 744 hengie. Muan suurimas Abidžana -linnaspäi Jamusukrossah on 240 km.
J J
Kivasjärvi
Kivasjärvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Petrovskoin kyläkunnan da Priäžän piirin Jessoilan kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 1,2 km², vezibasseinan ala on 11 km². Järven pindu on 146,5 metrii korgiembi meren pindua.
Saarijärvi (järvi, Koirinjoven jovenala)
Saarijärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel.
Kivasjärvi
K K K
Saarijärvi (järvi, Koirinjoven jovenala)
Järven pinduala on 1 km². Järven pindu on 77 metrii korgiembi meren pindua.
Pohjazes järveh laskeh nimetöi oja, kudai tulou Kaitalammespäi. Suves järveh laskeh vie yksi nimetöi oja, kudai tulou Hallinlammespäi. Luodehlahtespäi lähtöy Rautajärvenoja, kudai laskeh Rautajärveh.
S S S S
1662
Ken kuoli sinä vuon
1662
Kniigoin luvettelo
Karjalankielizien kniigoin luvettelo
Meččy-Regijärvi
Meččy-Regijärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Pitkänrannan piirin Harlun kyläkundah.
Järven pinduala on 0,5 km², vezibasseinan ala on 3,1 km². Järven pindu on 73,4 metrii korgiembi meren pindua.
Järvespäi lähtöy Kattiloja, alahembi vienvirdua myöte se on jo Suistamonjogi, kudai laskeh Kulismajärveh.
M M M M
Luhtuhuitti
Luhtuhuitti (Porzana porzana) on lindu.
L L
Borovoi
Borovoi on Karjalan tazavallan Kalevalan kanzallizen piirin pos’olku. Se on Borovoin kyläkunnan haldivolline keskus.
Pos’olku perustettih vuonnu 1964.
Se sijoittuu 141 kilometrin piäs Kalevalaspäi, Čirka-Kem’an joven rannal. Pos’olkan alovehel on raududorogustansii Borovaja.
Histourien mustomerkit
Pos’olkas on Nevvostoliiton da Suomen välizel voinal (1941 – 1944) tapettuloin partizuanan M.O. Lazarevan (1913 – 1942) da Nevvostoliiton tundemattoman salduatan kalmu.
Tervehyönhoido
Pos’olkas ruadau bol’ničču.
Opastundu da kul’tuuru
Pos’olkas on Borovoin keskiškola (se perustettih v. 1965), lapsienpäivykodi, muuzikkuškola, kirjasto-muzei, Kul’tuurutaloi, sportuškola da lapsien luomisruavontaloi.
Uskondo
B B Kategourii:Kalevalan kanzalline piiri
Vätikkä
Vätikkä on pos’olku Karjalan tazavallas Lahdenpohjan piiris Kurgijoven kyläkunnas.
Se sijaiččou lahten rannal Luadogan luodehozas.
Rahvahan lugumiäry
V V Kategourii:Lahdenpohjan piiri
Logmajärvi
thumb|500.px|alt=Logmajärvi|Logmajärvi
Logmajärvi on Karjalan tazavallan järvi, kudai on sijoitannuhes Petroskoin Solomennoin eländykohtan da Onieganrannikon piirin rajal.
Järven pinduala on 16,1 km², vien tilavus on 0,053 km³. Järven pindu on 33 metrii korgiembi meren pindua.
L L L
MMS
MMS on pos’olku Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Šun’gan kyläkunnas.
Se sijaiččou lahten rannal Oniegujärven koillisozas.
1932
Ken kuoli sinä vuon
1932
Luzikku
Luzikku – syöndyvehkeh, ozutahes ihan pienenny labjazennu, vehkeh-kuppine, kudual suau ottua suuppua libo kiiselii. Pitkembie luzikan vartu suau pidiä kais, konzu syöt.
Luzikan suurus on ihan moine, kudai syndyy ristikanzan suuh.
Luzikku voibi olla syöndyvehkehenny da laboratornoinnu vehkehenny.
Ennevahnas luzikkoi luaitti puulois, luulois da sarvlois. Griekkalazet piettih luzikoinnu merirakuškoi, ihan muga kui ylen vahnan aigua primitivnoit rahvas.
Jegiptas luzikkoi luaittih slonan luulois, kivilöis da puulois. Puaksuh niilöin piäle piirustettih Uskon piirustuksii. Konzu tuli parembi aigu Riimas da Grecies, ilmestyttih bronzu da hobjuluzikat. L
Kl'ona
thumb|300px|alt=Kl’ona|Kl’ona
Kl'ona — puu- da tuhjokazviloin Sapindaceae-heimon Hippocastanoideae-alaheimoh kuului puu. On hyvin levitetty Jevroupas, Azies da Pohjazes Ameriakas.
Ulgonägö da ominažuot
Tavan mugah kl’onupuu on 10-40 metrii piduhuttu, ga tuhjožikot on 5-10 metrii piduhuttu, kudualoil on moni rungon pohjas kazvajua piendy oksua. Tavan mugah kl’onan lehtet pakutah, ga sen puun erähät lajit Suvi-Azies da Välimeres ollah ainosvihandat.
Uvven Valamoin monasteri
Yksi pravoslavnolois monasterilois Suomes on Uvven Valamoin Spaso-Preobraženskoi monasteri. Se kuuluu Konstantinopol'skoih Patriurhuattah, sijoitunnuhes on Heinävien kunnas, Pappiniemen kyläs.
Kl'ona
Ulgonägö da ominažuot
Kukil on 5 symmetristy kukanterästy. Kukat ollah kerätty skänčäh libo sarjah. Niilöil on 5 čuaškulehtie, 5 kukanterästy 1-6 mm piduhuttu, 12 tyčinkua 6-10 mm piduhuttu da 2 eriluadistu pestikua. Kl’onat kukitah talven lopus libo keviän allus, monet lajit kukitah hedi lehtilöin ilmestymizen jälles, erähät lajit enne sidä. Kukat ollah vihandat, keldazet, kelduruspakot libo ruskiet.
Uvven Valamoin monasteri
Historii
1939 vuvel evakuacien aigah, konzu oli Ven'an-Suomen voinu, läs 190 monuahua Luadogan Valamoin monasteris, tahtottih kerätä uuzi pravoslavnoi obitel', Suomes. 24.07.1940 vuvvel Valamoin vellestö ostettih usuad'bu Pappiniemen kyläs, Heinyvien kunnas, kuduan ižändänny oli Yrjö Saastomoinen.
Kl'ona
Ulgonägö da ominažuot
Siemen on kahtes ozas, kudai kypsäy 2-6 nedälii kukindan jälles.
Uvven Valamoin monasteri
Historii
Sie ihan piätaloin čardakal, vellet löytti merkiikounu, kudai andoi ielleh nimen luostaril. Ikounu oli pyhittäjien Valamoin Sergien da Germanan. Monasterin nimi oli tiettävy: ”Uuzi Valamoi”. Ylen terväh nouzi Spaso-Preobraženskoi kirikkö, kudai oli kerätty da rakendettu kahtes ambaris. Enzimäzet ikoonat da kai altarin utvarit oldih Luadogan Valamoispäi. Alimazen riävyn ikonostuassu ihan alus oli trapeezan seinil. Vuozi pruazniekoinikkoonat oldih jo piäkirikös.
Igumenan kreslu, kudai nygöi on huruas puoles, oli luaittu 1869 vuvvel, Igumenal Damaskinal. Sil aigua oli evakoittu sizäret Pečenskois monasterispäi, heijän nastojuatel' puutui saldatoin käzih da oli tapettu 12.12.1940 vuvvel.
Kl'ona
Levittämine
Kl’onat ollah hyvin levitetty pohjazes muan puoliškos, Jevroupan pol’arnois alovehis da Pohjazes Ameriekas Keski-Ameriekkah da Suvi-Azieh. Tavan mugah kl’onat kazvetah lauhkielois levevysastielois, tropiekas kazvetah vaigu monet lajit. Suvizes muan puoliškos on vaigu yksi kl’onan laji – lavrukl’onu (Acer laurinum), kudai leviey Timor-suareh Indonezies (10° S). Afriekas kl’onat kazvetah vaiku pohjazes ozas, Välimeren rannikkuo myö, Suvi-Ameriekas da Avstralies kl’onua ei ole.
Uvven Valamoin monasteri
Historii
1956 vuvvel monasterih piästih monuahat Konevickoin monasterispäi, hyö tuodih Čudotvornoi Ikoonu Konevickoin Jumalan Muaman, kudai omal väil on piästänyh voimattomii rahvahii suuris goris. Nygöi tämä Čudotvornoi Ikkoonu on kives rakendetus Spaso-Preobraženskois Piäkirikös.
Jales Suurdu voinua Mitropolittu Leningradskoi da Novgorodckoi keräi yhteh Valamoin Vellestyö da tuldih hyö Moskovan Patriarhuattah. 1957 vuvvel, konzu oli 800 vuottu Suomen Pravoslaviel, vellestyö myös siirtih Suomen Arhijepiskoppah. Erähät vellet ei mendy elämäh uttu stiil'ua myö, hyö suadih luba mennä Pskovo-Pečorskoih monasterih.
Kl'ona
Levittämine
Ven’al on läs 20 kl’onupuun lajii. Enimistö niilöis kazvau Ven’an jevrouppalazes puoles, Siberias kl’onua ei ole. Ven’an Ruskieh kniigah kuuluu japounilaine kl'onu (Acer japonicum).
Levittämizen mugah suvizes ozas kl’onat kazvetah tavan mugah mägialovehis 3000 metrissäh meren pinnan al Gimalajah. Tazangolois kazvau pieni lugumiäry kl’onua. Kl’onupuut kazvetah yksin libo pienes joukos, iččenäzet mečät ollah harvat.
Uvven Valamoin monasteri
Historii
1997 vuvvel ihan järven rannal rakendettih časounu Nikolai Čudotvorcan nimel, a toizel puolel järven randua oli luaittu vellestön kalmižim. Sinne myös on rakendettu časounu prepodobnoin Germanan Alaskinskoin. Kezäl 2000 vuvvel, ihan kalmižiman ogruadan rinnal oli rakendettu časounu Iounal Krestiteläl.
Kategourii:Hristianskoi usko Kategourii:Suomen ortodoksine kirikkö
22. kezäkuudu
22. kezäkuudu - 173. vuvven päivy (174. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 192 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
K
Immanuel Kant
Immanuel Kant (22. sulakuudu 1724 – 12. tuhukuudu 1804) oli germuanielaine filosouffu, germuanielazen klassizen filosouffien alguhpanii, Tiijonandamisaijan da Romantizman rajal ruadanuh.
Opastus da tiedoruado
Kant opastui arvokkahas Collegium Fridericianum –gimnuazies. Vuvvennu 1740 piäzi opastumah Königsbergan yliopistoh. Tuatan kuolendan periä Kantal pidi jättiä opastundu da ruveta avvuttamah perehty, sendäh kymmenekse vuottu häi rodieu kodiopastajakse Judšenas. Juuri sil aigua, 1747-1755, häi kirjutti da julgai oman kosmogounizen ennustusmielen Päiväzen sistieman rodivundas alguperäzes uvus. Vuvvennu 1755 Kant väitti douhturikse, mi andoi hänele mahton opastua yliopistos. Kantal algavui sit 40 vuottu kestänyh opastajan ruado. Seiččeivuodizen voinan aigah (1758-1762) Königsberg, kus eli da ruadoi Kant, kuului Ven’ale. Se aigu filosouffah niškoi oli vähäproduktiivine, häi kirjutti vai erähii muansäräityksii koskijoi kuvauksii. Voinan jälgehine aigu, vastukarai, oli hyövykäs, Kant piästi ilmah äijän tiedokirjutustu.
Kantan ruavos vuottu 1770 pietäh ”kriittizen” kavven alguvuvvennu. Sinävuon 46 vuvven ijäs händy pandih Königsbergan yliopiston lougiekan da metafiiziekan professorakse, kus häi vuodessah 1797 pidi eriluaduzii luvendoloi – filosouffiedu, matemuatiekkua da fiiziekkua koskijoi.
Kant luadi pohjan elättimuailman sugupolvilajittelule, kehitti mielen rahvasrovun luonnollizes kehitändäs, tutki nouzu- da laskuvezilöi.
K K
Vanzjärvi
Vanzjärvi on pos’olku Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Pindušin linnukunnas.
Se sijoiččou lähäl Kola-dorogua.
Rahvahan lugumiäry
V V Kategourii:Karhumäin piiri
Levohaigari
Levohaigari (Ciconia ciconia) on lindu.
Pöllöhaukku
Pöllöhaukku (Surnia ulula) on lindu.
Lähtiet
P P
Sinihändy
Sinihändy (Tarsiger cyanurus) on lindu.
S S
Tuukkai
Tuukkai libo tuikkailindu (Bubo bubo) on hyybielöih kuului lindu.
T T
22. oraskuudu
22. oraskuudu - 142. vuvven päivy (143. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 223 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
O
Syndärvi
Syndärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Segežan piirin Idelin kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 4,1 km². Järven pindu on 81,6 metrii korgiembi meren pindua.
Järvespäi lähtöy Kočkoma-jogi, kudai laskeh Ala-Uikujogeh.
S S S S
Kalaallit Nunaat
Kalaallit Nunaat (karjalakse sežo Grönlandii libo Grenlandii) on mua da muailman suurin suari Atlantan valdumeren pohjasvuitis Islandien da Kanuadan välis. Suari kuuluu Danien valdivoh, ga sil on olluh vuvves 1979 algajen ičehallindo, kudamua levendettih vie vuvvel 2009. Ičehallindon myö kalaallisutan libo grönlandien kieli sai vuvvel 1979 virrallizen stuatusan danien kielen rinnal da vuvven 2009 uvvistukses se rodih jo muan ainavokse virrallizekse kielekse. Ičehallindosobimuksen mugah Kalaallit Nunaat suau iččenästyö, tahtotanneh suarelazet iče sidä. Suurin vuitti muan puolovehispäi tavoittelou iččenäžytty, ga konkretnoidu pluanua eule vie sendäh, ku ezmäi pidäy sellittiä iččenästymizen talovehellizet vaikutukset.
Lähtiet
Kategourii:Kalaallit Nunaat
Kinejärvi
Järven pinduala on 1 km. Järven pindu on 59,4 metrii korgiembi meren pindua. Kinejärves läbi juoksou Kuuroinjogi, kudai laskeh Videlenjogeh. K K K
Ala-Kuittijärvi
Ala-Kuittijärvi (Нижнее Куйто) on Ven’an järvi Karjalan tazavallan Kalevalan piiris. Se kuuluu Kuittijärvilöin joukkoh da sijoittuu Kemin jovenalas.
Järven pinduala on 141,3 km², piduhus – 30,4 km, levevys – 7,5 km, randuviivan piduhus – 124 km. Sen keskisyvys on 9,4 m, syvin kohtu on 33 m.
Suvirandu on madal, pohjasrandu on korgei, niilöil kazvau havumeččii.
Järves on 48 suardu, kudamien yhtehine pinduala on 1,6 km². Suurimat niilöis on Vuopasari (0,15 km²) da Petrasari.
Vien väri on valpahanmaksankarvaine. Pohjas on järvirudua da harmuadu mudua. Järven lahtilois on kažl’ua da šaraheiniä.
Järves on riäpöidy, särgii, haugii, ahvendu, siigua, matikkua, kiiškoidu.
A A A
Kenii
250px|right|thumb|Kenii
Maseru
Maseru on Lesoto -valdivon piälinnu, samannimizen piirin haldivolline keskus. Se on Kaledon -joven rannal, rajal Suvi-Afriekan kel. Tämä on muan ainavo suuri linnu, sie eläy 227 880 hengie (2006). Vuvves 1869 Maseru oli Brituanien vallatun muan piälinnannu, vuvves 1966 – Lesoton piälinnu. Linnu on perustettu vuvvennu 1869.
Kenii
Kenii, virrallizesti Kenien tazavaldu on valdivo Päivännouzu-Afriekas. Kenii on endine Britanien kolounii, se sai iččenäžyön 11.talvikuudu v.1963. Pohjazes se rajoittuu Efiopienke, päivännouzus Somalienke, lounuas Tanzanienke, päivänlaskus Ugandanke, luodehes Suvi-Sudananke. Virrallizet kielet ollah anglien kieli da suahili. Piälinnu on Nairobi. Suurimat linnat ollah Nairobi da Mombasa. Muan pinduala on 582 650 km². Rahvahan lugumiäry on 44 037 656 hengie.
K K
Maseru
M M
Särgijärvi (Puudogan piiri)
Särgijärvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Puudogan piirin Kubovon kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 1,3 km², järven pindu on 100,6 metrii korgiembi meren pindua.
Kodirandaine
Kodirandaine on karjalan- da vepsänkieline ruadivoprogrammu, kuduadu luajitah "Karelia" tv- da ruadivokompuanies kanzalliskielizes toimitukses. Tavan mugah ohjelmu piäzöy kerran nedälis. Toimittajinnu ruatah Nadežda Bukina, Jelena Karpova, Larisa Smolina.
P’otr Sokolov
P’otr Petrovič Sokolov (16.(28.) tuhukuudu 1891 – 11. oraskuudu 1971) oli jalgumiäččyhkižuaju, Ven’an jalgumiäččyhkižuajien joukon reunimaine puolistai. Jälles vuvven 1917 Ligakuun Vallankumovustu oli vojennoi tiijustelii, torai nevvostovaldua vastah.
Eloskerdu
Jälles I Muailman voinua Sokolov piäzi opastumah Petergofan 3. praporščiekoin školah, kudaman loppi vuvvennu 1917. Portupei-junkeran čiinus jäi sluužbale školah. Hänele annettih praporščiekan čiinun. Sokolov oli kova monarhien kannattai. Suomen eččijän politsien tiedoloin mugah vuvvennu 1917 Sokolov oli vojennois vastutiijustelus Tornion lohkol.
Elokuul 1918 yhtyi valgieloin gvardeitsoin yhtistykseh, kudai oli yhtevyksis anglielazen tiijustelunke. Vuozien 1918-1922 ruadoi anglielazen tiijustelun hyväkse. Oli yhteisruavos kuulužan Pol D’uksonanke.
Vuvves 1919 Sokolov eli Terijovel, kus johti tiijustelukohtua. Kronštadtan vastahnouzun aigah kevätkuul 1921 Terijovel varusti matkah obozan jauholoinke da iče ajoi senke Kronštadtassah.
Vuvves 1923 voibi sanuo oli Suomes ven’alazien emigrantoin vastutiijustelun piälikönny. Ečii Nevvostoliiton Yhtehizen valdivollizen poliittizen hallindon (YVPH) agentoi. Oli eräs aktiivizis Ven’an yhtehizeh vojennoih liittoh kuulujis Suomes. Vuvvennu 1927 jälles anglielas-suomelazii špijonoi koskijua protsessua Piiteris nevvostovallan vuadimuksis Sokoloval tuli jätti Terijoven da muuttua Perkjärvele (nygöine Kirillovskoje). YVPH moneh kerdah sugulazien kauti opii suaja händy yhteisruadoh, ga ainos sai kieldovastavuksen.
Vuvvennu 1930 Sokolov lähti Helsingforsah. Ruadoi dabakkufabriekal ”Fennia” kuormittajannu. Ainos oli suomelazien vallasolijoin kačottavannu da akkiloittavannu. Vuvvennu 1936 sai Suomen valdivon kanzalližuon.
Talvivoinan allettuu kapituanan čiinus Sokolov sluužii Suomen armien Piäezikunnan propagandan ozastos. Sellitti da lugi frontalpäi tiedokirjutuksii. Korjaili plenah otettuloih niškoi luajittavua Severnoje slovo -lehtie (syvyskuussah 1944). Moneh kerdah ajeli nevvostolazien plenah otettuloin luageriloih Suomes da Karjalas. Kuhkutti toruamah bol’ševiekkoi vastah, valličči rahvastu Nevvostoliiton tagavoh suatettavakse. Hänen peittonimet ollah Kol’berg, Simolin, Sokolovskii. Opasti tiijusteluškolis monii ainehii. Boris Georgijevič Bažanov, endine Stalinan oma sekretari, vastavui hänenke Helsingforsas da muga ei voinnuh suostuttua yhteisruadoh vlasovskoin liikkehenke tiijustelijoin valmistamisruavos. Konzu sygyzyl vuvvennu 1944 Suomi ei ruvennuh jatkamah voinua, peitoči ajoi Suomespäi iäre (oli enzimäzien joukos Špijonat kuolemah! -luvettelos da Ždanovan komissies) da pohjazen kauti tuli Ruoččih. Eli Enköpingas, kus rubei ruadamah paikallizes sportukluubas. Nai ruoččilazes naizes. Pereheh rodih kaksi poigua (enzimäzen akanke hänel oli kolme tytärdy). Kuoli vuvvennu 1971 aivoloin puhaldukseh. On pandu muah paikallizele kalmužimale Paul (Peter) Salin -nimel.
Jalgumiäččyh kižuandu
Kižai jalgumiäččyh Udel’naja-joukos (1909-1911) da Unitas-joukos (1911-1917) (Piiteris). Oli Ven’an čempion vuvvennu 1912, Piiterin čempion vuvvennu 1912. Oli keviän sportumal’l’an suannuh vuozinnu 1911, 1912, 1913. Ven’an joukon puoles kižai nelläs mačas (niilöin luvus kaksi maččua Ven’an olimpiiskois joukos). Myös Ven’an puoles kižai yhtes ebävirrallizes mačas.
Yhtyi vuvven 1912 Olimpiiskoloih kižoih. S S S
Särgijärvi (Puudogan piiri)
Järven lahtespäi lähtöy Rubcov- nimine oja, kudai laskeh Korba-jogeh. Tämä jogi laskeh Salmozero-järveh. Siepäi lähtöy Piz’ma-jogi, kudai yhtyy Vodlajogeh. Vodlajogi laskeh Oniegan järveh.
Suuri Mužalo
Suuri Mužalo on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Onieganrannikon piirin Pain kyläkunnan da Leningruadan alovehen Podporožjen piirin Vuaženin linnukunnan alovehel.
Järven pinduala on 5,8 km², vezibasseinan ala on 48,9 km². Järven pindu on 137,0 metrii korgiembi meren pindua.
Särgijärvi (Puudogan piiri)
S S S S
Suuri Mužalo
Järves läbi juoksou Mužala-jogi, kudai laskeh Vuaženinjogeh.
S S S
1934
Ken kuoli sinä vuon
1934
Mustujogi
Mustujogi on Karjalan tazavallan Louhen piirin kylä, kudai kuuluu Malinavuaran kyläkundah.
Rahvahan lugumiäry
M M Kategourii:Louhen piiri
Muljana
Muljana on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Pitkänrannan piirin Salmin kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 0,8 km². Järven pindu on 77 metrii korgiembi meren pindua.
Bosnii-Hertsegovinu
125px|right|thumb|border|Bosnii-Hertsegovinan flagu 250px|right|thumb|Bosnii-Hertsegovinu
Muljana
Järvespäi lähtöy Muljanaoja.
Bosnii-Hertsegovinu
Bosnii-Hertsegovinu on Liideh-Jevroupan valdivo, kudai sijoittuu Balkanan niemimuan päivänlaskus.
Muan rahvahan lugumiäry on 3,79 milj. hengie (2013). Sen pinduala on 51,2 tuh. km². Pohjazes, päivänlaskus da suves se rajoittuu Horvatienke, päivännouzus – Serbienke, liidehes – Černogourienke (Montenegronke), lounuas – Adrianmerenke. Virallizet kielet ollah bosnien, serbien da horvatien kielet. Piälinnu on Sarajevo.
B Kategourii:Bosnii-Hertsegovinu
Muašjärvi (Oniegan rannikon piiri)
Kylä on sijoitannuhes Muašjärven koillisrannale.
Vuozinnu 1890 kyläs eli 207 hengie. Oli kaksi puuhistu kirikkyö. Yksi, Pyhän Vuasil’l’an kirikkö, oli järvirannas. Toine, Pyhän Il’l’an kirikkö, oli suarel. Pyhän Il’l’an kirikkö kuului manasterih. Muašjärven Pyhän Il’l’an kirikkö oli perustettu vuvvennu 1563. Allun manasterile pani Ioasaf Muašjärveläine. Manasteri heitti ruandan vuvvennu 1764. Kirikön uvvisti kupču E. G. Pimenov vuozinnu 1860. Kirikön piärikkahuksinnu oldih Pyhän Il’l’an obrazu da XVI-vuozisuan Jevangelii.
Šorpikku
Šorpikku – syöndyvehkeh, kuduas on varzi da 2-4 pitkyččiä piidy, yhtes n'okkupuoles. Konzu serviruijah stolua, šorpikku pannah hurual puolel, piidoit alahpäi. Syvves šorpikkua pietäh huruas käis, a veiččie – oigies, sentäh, ku oigiel käil on parembi leikata syömisty. Vaskišorpikkoi tietäh jo ammui (vilicat) Moisein Faraonien aijas (ish.27:3). Luušorpikkoi arhiologat löyttih kalmois Kiinalazien kul'tuuras. Ciczä bronzusadavuozil 2400-1900 enne nygöstyaigua. Š
Videl
Videl (Видлица) on kylä Anuksen kanzallizes piiris Karjalan tazavallas Ven'al.
Sijaičendu
Kylä on sijoitunnuhes 40 kilometris Anuksenlinnaspäi.
Eläjät
Vuonnu 2013 Kuujärves eli 1632 hengie.
Huomivot
V V Kategourii:Anuksen piiri
Jeroilu
Jeroilu on Karjalan tazavallan Anuksen kanzallizen piirin kylä, kudai kuuluu Alavozen kyläkundah.
Nähtävykset
Kategourii:Anuksen piiri
Aleksandru II
Aleksandru II (17. (29.) sulakuudu 1818, Moskovu – 1. (13.) kevätkuudu 1881, Piiteri) on Romanovien suguh kuului Kogoven’an imperuattoru, Pol’šan da Suomen kniäzikunnan suuri kniäzi. Aleksandru II on imperuattorumolodoloin Nikolai Pavlovičan da Aleksandra F’oudorovnan poigah.
Eloskerdu
Aleksandru II oli roinnuhes 17. (29.) sulakuudu vuvvennu 1818 yhtentostu čuasun aigah Moskovan Kremlin Miikulan dvorčas, kunne kai imperuattorupereh tuli sulakuun allus Äijäksepäiviä. Aleksandru oli ainavo Moskovas rodivunnuh Ven’an haldivoiččijois vuvves 1725 algajen.
Vuvvennu 1837 Aleksandru II:l oli suuri da pitky matku Ven’ua myöte. Tämän matkan aigah häi kävyi Jevroupan ozan, Kavkuazan tagavuon da Päivänlasku-Siberin 29 gubernieh. Vuvvennu 1838-1839 Aleksandru II kävyi Jevrouppah. Häi oli Ven’an enzimäine halliččii, ken kävyi Siberih.
Aleksandru piäzi valduistumele tuattah kuolendupäivänny 18. tuhukuudu (2. kevätkuudu) vuvvennu 1855. Aleksandru II:n tärgienny ruavonnu oli Pariižan rauhusobimuksen ualekirjuttamine. Se pani loppuh Kriiman voinan kevätkuul vuvvennu 1856.
Sal’vador
250px|right|thumb|Sal’vador
Aleksandru II
Eloskerdu
Aleksandru II halličusaigah oli suurdu enneolemattomua da -kuulumattomua uvvistustu. Erähih niilöih kuulutah:
Sal’vador
Sal’vador, virralline nimi on El’ Salvadoran Tazavaldu on valdivo Keski-Amerikas. Päivännouzus da pohjazes rajoittuu Gondurasanke, päivänlaskus – Gvatemalanke, suves Sal’vadoran randoi huuhtellah Tyynenmeren viet. Puaksuh Sal’vadorua sanotah Järvien da tulimägilöin muakse. Muan pinduala on 21 040 km². Rahvahan lugumiäry on 6 460 000 hengie (2015). Piälinnu on San-Sal’vador. Virralline kieli on ispanien.
Aleksandru II
Eloskerdu
Aleksandru II opittih kaheksa kerdua tappua.
Sal’vador
S S
Aleksandru II
Eloskerdu
Kevätkuun 1. (13.) päivänny vuvvennu 1881 päiväl 3.35 aigah Aleksandru II kuoli Talvidvorčas jälles surmallistu räjähtysty. Sinäpiän Piiteris Jekaterinan kanualan randu-uuličal 2 čuasun 25 minuutan mail hänen jalloin uale lykkäi bomban rahvastahtolaine Ignatii Grinevitskii.
A A
Karjalazien perindehellizet ruutat
pienoiskuva|324x324px|I.K. Inhan fotos "Kaunis Toarie" on karjalazel tytöl perindehellizet ruutat piäl. Karjalazien perindehellizet ruutat ollah niilöi sobii, kudamat on perindellizii karjalazile. Ennevahnas karjalazet käytettih läs vaigu perindehellizii ruuttoi, ga nygöi niilöi kävtetäh enemikseh pruazniekois da karjalazien omis tapahtumois.
Karjalazii ruuttoi on ezimerkikse čäpsä, räččin, čubit da tuohizet virzut.
Karjalazien ruutois on äijyn vaikutuksii eri rahvahien, ezimerkikse ven'alazien da suomalazien ruutoispäi.
Ruuttien histourii
Karjalazien perindehellizet ruutat oldih enzin vaigu käziruadol luojittui, ga myöhembäl ajjal karjalazet ruvettih ostamah eriluaduzii materjualoi.
Uskomukset ruuttoin näh
Karjalazes rahvahanuskos ussotah, ku sovat voibi suojata ristikanzoi. Ruskei on ylen vägevy väri, da sen täh parahimbii.
Pokonniekkoin niškoi on eriluaduzet sovat, kudamat ollah valgiet. Ussotah, ku matkal tuonilmazih ne hajotah, da peril suahah uvvet sovat.
= Lähtehet =
*
Kuudam
pienoiskuva|Kuudam Kuudam (simvolu: 20px|☾) on Muan ainua suuri kiertolaine, kudai kierdäy Muapallon yhden kuun aijal. Kuudaman loittozus Muas on noin 384 400 kilometriä da läbimittu noin 3 474,2 km.
Enzimmäine ristikanzu laskeutui Kuudaman pinnal vuvvennu 1969.
Kategourii:Päiväzensistiemu Kategourii:Tiähtitiedo
Nahkusiivet
Nahkusiivet (Chiroptera) ollah lendäjii imettäjii.
Karjalankieline nimi
Karjalan kieles tunnetah äijän nimii nahkusiivele: nahkusiibi, lievoi , yölievoi , yöläpöi , yöläpäkkö/yölepäkkö , yölieroi , yökkö , yölakko da yölielepäkkö. Yksikai kaikil nämmil nimil on kučuttu midätahto nahkusiibii, eigo rahvahankieles olle olluh eri nimii eriluaduzile nahkusiivile. Sendäh pidäy luadie uvvissanat kaikile eri luaduloile. Täs wikipediiartikkelis ezitetäh, ku nimet vois kiändiä suomen kielespäi muga, ku käytettäs luavun nimes sanua nahkusiibi silloi, ku suomenkielizes nimes on sana lepakko da sanua yölievoi silloi, ku suomenkielizes nimes on sana siippa. Suomenkieline nimi yökkö kiännetäh karjalaksegi samal sanal. Ezimerkkilöi nahkusiibiluadulois:
22. syvyskuudu
22. syvyskuudu — 265. vuvven päivy (266. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 100 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
S
Mustova
Mustova on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Šun’gan kyläkunnas.
Se sijaiččou Onieguniemel, Putkozero-järven pohjasrannal.
Kalaallisutan kieli
Lähtiet
Kategourii:Kalaallit Nunaat Kategourii:Kielet Kategourii:Amerikan kielet
Mustova
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Karhumäin piiri
1935
Ken kuoli sinä vuon
1935
Afiinat
Afini (Αθήνα) on Griekan muan piälinnu. Se on Keski-Grecies. Afini on Griekan muan ekonoumiekku-, kul'tuuru- da haldivolline keskus. Linnu sai oman nimen Afina -viizavuon Jumalattarespäi.
Afini-linnal on rikas histourii. Klassiekkukavven aigah (V vuozisual enne Iisusan roindua) valdivo oli ylen korgiesti kehitetty.
Vuvven 2001 tiedoloin mugah, Afini-linnas eläy kolmas oza kogo Gretsien eläjis - 3 361 806 hengie. Yhtes kvadruattukilometris on 8 160 hengie. Linnan keskuksen korgevus meren pinnan piäl on 20 metrii, linnan alovehes on lagevoloi sego mägilöi.
A
Veičči
Veičči – leikattavu vehkeh, sen ruadokohtu on terävyklinku, luaittu ylen kovas materiualas. Klinku on terävy yhtes libo mollembis puolis. Veičen konstruktsies on rukojatku da klinku, vie vois olla moizennu terävänny, ku suas sil pystiä. V
Kažihaukku
Kažihaukku (Strix aluco) on lindu.
Karjalankieline nimi
Linduu on kučuttu nimel kissahaukku vähimikse Salmin paginluavus.
Lähtiet
K K
Ruislindu
Ruislindu (Crex crex) on lindu.
Karjalankieline nimi
Lindu tundietah nämmil nimil karjalan paginluadulois:
Lähtiet
R R
Alan Turing
Alan Mathison Turing (23. kezäkuudu 1912 London, Anglii - 7. kezäkuudu 1954 Wimslow, Anglii) oli britanielaine matematiekku, logikan tutkii, kriptografu. Turing hyvin vaikutti informatiekan kehittämizeh. Häi on Britanien imperien ritarikunnan kavaleru (1945), Londonan kuningasseuran ozanottai (1951). Vuvvennu 1936 keksitty Turingan koneh avvutti tarkastella algoritmua. Tädä konehtu nygöigi käytetäh monis teouriettizis da praktiekallizis. Turingan tiedoruavot pietäh suurennu panoksennu sego informatiekan perustamizeh sego i tegoälyn teourieh.
Voinan jälles Turing ruadoi Kanzallizes fiziekkulaboratouries, kus hänen projektan mugah oli luajittu enzimäine tiedokoneh ACE-programmanke. Vuvven 1948 Turing liityi Mančesteran yliopistoh da otti ozua Mančesteran tiedokonehien keksimizes. Sežo Turing tutkii matematiekan biolougii. Vuvvennu 1950 häi keksii empiirine Turingan testu tiedokonehen tegoälyn arvosteluh niškoi.
Turing oli homoseksualu, sendäh händy vaivattih. Vuvvennu 1954 häi luadi ičetapon. Häi on yksi kuulužimis homofobien žertvois Britanies. Turingan kunnivokse on nimitetty muailman arvokkahin palkindo informuatiekan alal.
Kuudamanjärvi
thumb|500.px|alt=Kuudamanjärvi|Kuudamanjärvi
Kuudamanjärvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Jessoilan kyläkundah.
Veliko Tarnovo
Veliko Tarnovo (bul. Велико Търново) on Toizen Bolguarien impeerien piälinnu (1185-1393).
Kategourii:Eländykohtat kirjaimikon mugah
Kuudamanjärvi
Järven pinduala on 2,1 km², vezibasseinan ala on 107 km². Järven pindu on 109,5 metrii korgiembi meren pindua. Kuudamanjärves läbi jouksou Kuudamanjogi, kudai laskeh Siämärveh. Siämärves ottau allun Säpsänjogi, kudai laskeh Vahatjärveh. Vähatjärves läbi juoksou Šuoju. Järvespäi suveh on sijoitannuhes Kuudaman kylä. K K K
Mägrätjärvi
Mägrätjärvi (Мегрозеро) on Karjalan tazavallan Anuksen kanzallizen piirin kylä, kudai kuuluu Kuittizen kyläkundah.
Se sijoittuu Mägrätjärven suvirannal.
Kyläs on mustokohtu, kus vuonnu 1944 saldatat katkattih suomelazien puolistus.
Mägrätjärven rahvaham lugumiäry
Kategourii:Anuksen piiri
Kogo muailman suomelas-ugrilazien rahvahien kongressu
Kogo muailman suomelas-ugrilazien rahvahien kongressu on forumu, kudai yhtistäy eri suomelas-ugrilazih kanzoih kuulujua rahvastu. Foruman ruado ei ripu mualoin halličuksis da poliittizis partielois. Kangresan ruavon pohjannu on kogo muailman suomelas-ugrilazien rahvahien yhtesruadosobimus. Se solmittih enzimäzen kongresan aigah Siktivkaras vuonnu 1992.
Mägry
Sygyzyl mägrän paino voi olla enämbi 20 kiluo da rungan piduhus läs 90 sentii. Nahkan väri on harmuahko hobjankarvazen läpetyksen kel. Mägräl piäs kahtes puolespäi – korvis turvassah – on kaksi mustua junuo.
Leviendy Karjalas
Mägriä on kaikis Karjalas mečis. Suves vaiku sidä on äijiä enämbi.
Pezä
Mägry eläy sie, kus voibi luadie pezä muah da enimytteh vien lähäl. Mägry on ”kodiniekku”, se huoliu da akkiloiččou omua peziä. Pezäspäi se lähtöy enimytteh ei enämbiä kui 1,5 kilometrin piäh. Ku ollou äijy syömisty, sit mägrät voijah luadie pezät toine tostu lähäl. Net eletäh eriže, loitton toine toizes, konzu on vähä syömisty.
Mägrän elämizekse on tärgei, ku sen pezä ei kylmäs da vezi ei upottas sidä. Mägry iče luadiu omua peziä, luajittuu ainos suurendau libo pienendäy, levendäy libo kaijendau sidä. Mägrän pezä on monimutkaine sydämes. Sit on tuuletusraguo da moni kerrostu. Pezä on kiemur, monis kohtis menöy umbikujoh libo syväle muah. Pezäs on varzinaine pezäkohtugi.
Kogo muailman suomelas-ugrilazien rahvahien kongressu
Histourii
Piätös pidiä suomelas-ugrilazien rahvahien kongressoi oli hyväksytty Udmurtien piälinnas Iževskas vuonnu 1992 kogo Ven’an suomelas-ugrilazien rahvahien enzimäzen kerähmön aigah. Kongresan piätarkoitukset ollah suomelas-ugrilazien kielien da kul’tuuroin säilyttämine da kehittämine, suomelas-ugrilazien rahvahien oigevuksien puolistamine sego suomelas-ugrilazien rahvahien yhtistämine. Kogo muailman suomelas-ugrilazien rahvahien kongressoi pietäh kerran nelläs vuvves, kui Olimpiuadoigi.
Mägry
Pezä
Mägrän muanalazen pezän piduhus voi olla 35-80 metrii. Omale pezäkohtale, kudai diametras voi olla enämbi metrii, mägry panou kuivua heiniä, lehtie da sammaldu. Mägry alalleh vaihtau levitekset. Mägry on puhtahuon pidäi da suvaiččii. Sen pezän lähäl nikonzu et näi jiännyzii syömispalazii libo ullostuksii.
Kogo muailman suomelas-ugrilazien rahvahien kongressu
Nevvonandokomietiettu
Kogo muailman suomelas-ugrilazien rahvahien kongresan ruaduo johtau Nevvonandokomietiettu. Sih kuuluu kaikkih suomelas-ugrilazih kanzoih kuulujua rahvastu. Komietiettu ei käske, midä suomelas-ugrilazile rahvahile pidäy ruadua, se vai andau nevvuo.
Mägry
Syöndy
Syömizien eččoh mägry lähtöy aijoi huondeksel libo ehtäl. Sen liikundutaba on kiirehtämätöi da hyvin kuului. Elätti hyvin uidaugi. Mägry syöy hiirijyrzijöi, böbökkii, pienii linduzii, čyöttölöi da edenölöi. Syöy sežo kazviloin juurii da niilöin vihandoi korzii da lehtilöi, muarjoi da griboi.
Ligakuul-kylmykuul elätit uinotah kaikekse talvie, sendäh sidä enne syvväh kylläzikse, ku vägie täydys hätkekse aigua.
Kogo muailman suomelas-ugrilazien rahvahien kongressu
Kogo muailman suomelas-ugrilazien rahvahien kongresat:
K
Mägry
Kiimuaigu
Mägräl kiimuaigu on kezän enzimäzel puoliškol. Mägry luadiu puaran monekse vuottu, toiči kaikekse eländyaigua. Pienet mägrät rodivutah pezäs tossuvuon keviäl. Mägräl enimytteh rodieu kolme poigastu. Sygyzyssäh mägränpoigazet eletäh muamanke, talvekse viertäh muate jo ičepiänneh.
Vienitkiilindu
Vienitkiilindu (Falco columbarius) on lindu.
Mägry
Meččuičendu Karjalas
Mägry on mečästyselätti. Joga vuottu sen suandua pietäh silmäl.
M
Vienitkiilindu
Lähtiet
V V
Koiru
thumb|Bokser-koiru
Koiru on kodielätti. Koiru on levitty, kuigi kaži, kodielätti. Koiru on sotsiualline elätti.
Enzimäi vuvvennu 1758 Karl Linnei otti kodikoirua erikseh elättilajih. Vuvvennu 1993 se oli ebälajitettu hukan alalajile.
Koiru on pedoeläimien joukon imettäi.
On kehitetty erillizet koirien kannat, kuduatruatah eriluadustu ruaduo: mečästetäh, vardojah, vietäh rahkistu da muudu. Ollahgi dekorativizii kandoi (ezimerkikse bolonku, puudeli).
K K
Pohjannahkusiibi
Pohjannahkusiibi (Eptesicus nilssonii) on muailman pohjazin nahkusiibiluadu.
Kategourii:Nahkusiivet
Raudu
Raudu Mendelejevan sistiemallizen järjestyksen mugah on kahdeksanden joukon nelländen periodan alguaineh. Sen atomunoumer on 26. Sidä merkitäh Fe. Se on yksi metallois, kuduadu on ylen äijy muankuores (toine sija al’umiinien jälles).
Prostoi aineh raudu on tavottu hobjankarvaine da valgei metallu, kudamal on korgei hiimielline reaksii: raudu terväh ruostuu, konzu on korgei lämbötila libo korgei ilman kostevus. Puhtahas kislorodas raudu palau, a hienos olotilas ičepäivil’l’eh viriey ilmalgi.
Käytökses puaksembah käytetäh ravvan da uglerodan segasulatehtu: teräsraudu da čugun da vie ruastumatoi teräsraudu metalloin ližienke (hrom, margansu, niikkeli imi.). Kaikin ravvan da sen segasulattehien ominažuot luajitah sidä ”metallakse №1” ristikanzale tärgevyön mugah.
Nietjärvi
thumb|500.px|alt=Nietjärvi|Nietjärvi
Botsvana
250px|right|thumb|Botsvana
Nietjärvi
Nietjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Pitkänrannan piirin Pitkänrannan linnukunnan alovehel.
Botsvana
B B
Kampala
Kampala on piälinnu Ugandu.
Jevroupan meriahvenet
Jevroupan meriahvenet ollah meriahvenien heimoh kuului kalasugu.
Giuseppe Verdi
250px|thumb|Säveldäi Giuseppe Verdi, n. vuvvennu 1850 thumb|250px|Verdin allekirjutus. Giuseppe Fortunino Francesco Verdi (10. ligakuudu 1813 Busseto – 27. pakkaskuudu 1901 Milano) oli italielaine romantiekan aijan ouperusäveldäi.thumb|200px|Giovanni Boldini: Giuseppe Verdi, maalaus, [[1886]] Verdin jälgimäine ouperu, Falstaff, oli Arrigo Boiton Shakespearen-librettoh säveldetty. Libretto perustui ozutelmih Windsoran iloizet naizet, Henrik IV da Henrik V. Otellon da Falstaffan jälles Verdi aigoi todevuttua hänen pitkyaigazen huavehen, säveldiä Shakespearen Kuningas Lear, no hänen igä da tervehys ei sidä andanuh.
Jevroupan meriahvenet
Lajit
Kategourii:Meriahvenet
Giuseppe Verdi
Iänittehii
V
Nietjärvi
Järven pinduala on 1,7 km². Järven pindu on 44 metrii korgiembi meren pindua.
Järveh laskietahes Kohto-oja, Rämeenoja da vie yksi nimetöi oja. Järvespäi lähtöy Nietoja.
N N N N
Monrouvii
Monrouvii on Liberien piälinnu. Se on Montserrado -alovehel, portu Atlantan valdumeren rannikol. Sie eläy 1 010 970 hengie (2008). Monrouvii on perustettu vuonnu 1822 piästettylöin välläle orjien eländykohtannu. Linnu sai oman nimen Ameriekan prezidentan Džeims Monron kunnivokse, hänen aigah algavui piästettylöin orjien siirdo Afriekkah. Monrouvii on ainavo piälinnu muailmas, paiči Vašington -linnua, kudai sai nimen ameriekkalazen prezidentan kunnivokse.
Suurlahti (pos’olku)
Suurlahti on pos’olku Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Pindušin linnukunnas.
Monrouvii
M M
Suurlahti (pos’olku)
Se sijoiččou Seesjärven liidehrannal.
Enne voinua tiä oli raududorogustansii.