cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Aleksandr Gorškov
Sportuelos
Vuvvennu 1977 Pahomova da Gorškovan loppiettih sportukarjieran. Pahomova rodieh harjaittelijakse, Gorškov – sportutoimijakse. Suuret nerot da kogemukset avvutettih heidy uvven ruavon allus. Nuori harjaittelii Pahomova loppi ližäkse baletmeisteroin tiedokunnan Teatrutaijon valdivoninstituutas da sai kazvattua omii opastujii. Uskottih, ku terväh häi kazvattau uuzii čempionoi, ga tapahtui pahua: häi pahasti voimatui. Häi vastusti voimattomustu ihan kui kogo eloksen torai sportas. Häi ruadoi jälgipäivissäh da jätti ičen jälles kogonazen joukon nuorii tansijoi, kudamat tuliel roittih hyvinruadajikse harjaittelijoikse.
Yhteiskunnalline ruado
Jälles sportua Gorškov vuozinnu 1977-1992 ruadoi Valdivon harjaittelijannu luistelendas Nevvostoliiton valdivollizes sportukomitietas. Vuvves 1992 oli Ven’an Olimpiadukomitietan Kanzoinvälizien yhtevyksien hallindon piälikönny. Vuvvennu 2001 händy vallittih tämän komitietan toimehpaniikomitietan jäsenekse. Vuvves 2000 häi on Moskovan alovehellizen luistelijoin federatsien piämiehen sijahizennu da L’udmila Pahomovan nimizen Alovehellizen hyvyönluadijan Taido da Sportu -fondan piämiehenny. Vuvven 2010 kezäkuus Aleksandr Gorškovua vallittih Ven’an luistelijon federatsien piämiehekse.
Palkindot
Vuvvennu 1988 Pahomova da Gorškov jiäl tansiloin kehittämizes da suavutuksis sportas vallittih Yhtysvalloin luistelijoin federatsien Kuulužuon muzein kunnivojäsenikse. Ku kuuzi kerdua hyö oldih Muailman čempionoinnu (1970-1974, 1976) da kuuzi kerdua Jevroupan čempionoinnu (1970-1971, 1973-1976), heijän suavutukset on kirjutettu Ginnesan rekordoin kniigah. Heijän yhtes Čaikovskajanke vuvvennu 1973 luajittu originualutansu ”Tango Romantiekku” on otettu da tässäh kuului kilvoin vältämättömien tansiloin luguh sportutansilois jiäl.
Aleksandr Gorškov on Nevvostoliiton arvostettu sportumuasteri (1970), Nevvostoliiton arvostettu harjaittelii (1988), Ven’an Federatsien fiskul’tuuran alan arvostettu ruadai (1997). On palkittu monil kunnivomerkil. Eläy da ruadau Moskovas.
Moskovan alovehen Odintsovo-linnah on avattu Gorškovan da Pahomovan nimine luistelendukeskus.
G G
Edvard Ahtia
Edvard Vilhelm Ahtia (12. kylmykuudu 1867 – 15. kevätkuudu 1953) oli suomenruoččilaine kielentutkii, opastai, kirjuttai, karjalan kielen kehittäi da tutkii.
Eloskerdu
Ahtia oli roinnuhes Dragsvikas umbiruoččilazes perehes. Hänen tuattah, konsulu Edvard Vilhelm Stark oli Tammisaarespäi. Muamah Emma Constance Elodie Ljungberg oli Suvi-Ruočin Kristianstadaspäi rodužin. Tuatan kuoltuu Ahtial pidi jo školavuozinnu muuttua omahizien luo Viipurih, kus häi lähembä kiinnostui suomalažuoh da karjalažuoh. Tämä kiinnostus vai lujeni opastundan aigah Helsinkin yliopistos da Wiipurilazes Ozakunnas.
Opastundu da ruado
Ahtia piäzi opastumah Helsinkin yliopistoh vuvvennu 1886. Hänen opastundan piäainehennu oli histourii, sivuainehennu – suomen da ven’an kielet. Yliopiston loppiettuu vuvvennu 1892 händy miärättih ruadoh ven’an kielen opastajakse hänen endizeh školah, Viipurin ruoččilazeh klassizeh litseih.
Viipuris Ahtia aktiivizesti ruadoi kul’tuurualal. Häi oli alguhpanemas Suvi-Karjalan Nuorižoseurua da rubei senaigazen karelianizman henges käymäh tutkimusmatkoih päivännouzupuoleh Karjalah tuttavumah sen kieleh da rahvahah. Oman enzimäzen matkan aigah häi oli yödy Suojärvel kauppumiehen Trofimovan perehes. Hänen tyttäres Irinjas Ahtia sit nai. Hänes rodih innostunnuh karjalan kielen suvaiččii da tutkii.
Ahtiadu tundietah enne kaikkie karjalan kielen anuksenmurdehien tutkijannu. Suojärven murdehen ližäkse, kudaman materjualoi häi rubei panemah tallele vuvvennu 1898, häi keräi tiedoloi sežo Ven’anpuolel olijois karjalasmurdehis. Ga vuvven 1907 jälles Ahtiale ei annettu enämbiä matkustuslubua Ven’ale: ven’alazet virguniekat varattih suomelastu separatizmua levittäjiä miesty. Tämän jälgeh Ahtia syvendyi Suomen puolen karjalan kielen murdehien da rajan taguapäi Suomeh tulluzien pagolazien kielen tallendamizeh.
Suojärven da Ven’anpuolizien Siämärven da Nekkula-Riipuškalan murdehis häi keräi 1930-luvun mennes ylen suuren sanastokeräilemän, kaikkiedah 256 000 sanalippuu. Ahtian kerätty sanasto on otettu vuozinnu 1968-2005 jullattuh Karjalan kielen sanakirjah. Sanaston keriämizen ližäkse Ahtia valmisti karjalan kieliopit. Sen alguoza, iäni- da sanaoppi, nägi päivänvalgien vuvvennu 1938; juondo- da virkehoppi ei oldu painettu hänen eloksen aigah, kui Ahtiangi kerätty karjalan kielen sanakirju.
Ahtia ei olluh vaiku tutkii, häi oli kirjuttai da karjalan kielen ezipuolistai. Hänen ruavon tarkoituksennu oli kehittiä karjalan kielele oma anuksenmurdehih pohjavujua kirjukieldy. Häi kiändi karjalakse ”Uvven Sanan”, kudaman ozat jullattih vuozinnu 1907-1921. Häi kirjutti karjalakse runoloi da piästi ilmah karjalastu rahvahanrunohuttu. Ahtian aigah da vie myöhembigi karjalan kieldy piettih Suomes suomen kielen murdehennu. Jälgivuozinnu, konzu Suomes karjalan kielen tila muutui da kieli sai virrallizen stuatusan, Ahtian ruado karjalan kielen hyväkse rodih tärgiekse da Karjalan Kielen Seura on jullannuh hänen tevoksii.
27. heinykuudu
27. heinykuudu - 208. vuvven päivy (209. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 157 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
H
Afon Elwy
Afon Elwy on jogi Kymrinmuas. Se laskou suurembah Afon Clwyd -jogeh.
Kategourii:Kymrinmuan jovet
Kosalmi
Kosalmi on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Puudogan piirin Kuganavolokan kyläkundah. Kylä on sijoitannuhes Kanzaniemen suaren koillizeh da kuuluu Karjalan tazavallan Vodlajärven kanzallizeh puustoh.
Kahteskymmenes kilometris rannaspäi on gost’utaloi. Sie on ven'alaine päčči da XX-vuozisuan allun perilomuu. Vie on Dmitrii Solunskoin časounu.
Rahvahan lugumiäry
Vuvvennu 1905 kyläs eli 44 hengie.
K K Kategourii: Puudogan piiri
Jurmalu
thumb|Jurmalu
Jurmalu on suurin Latvien kurortu-linnu, se on Riigaspäi 25 (kahtenkymmenen viijen) kilometrin piäs. Jurmalas linnan ozat (Priedaine, Lielupe, Bulduri, Dzitari, Majori, Dubulti, Jaundubulti, Pumpuri, Melluži, Asari, Vaivari, Sloka, Kauguri, Kemeri) sijoituttih toine toizele jälles Baltiekkumeren randua myöte. Kogo linnu on 32 (kolmiekymmendy kahtu) kilometrii piduhuttu da 3 (kolmie) kilometrii levevytty. Kaikkien linnan ozien kauti menöy raudutie, ajellah autobusat, menöy merenrandua myö čoma kävelystie. Jurmalah rahvastu muanittau meren valgei hiekkurandu, pedäikangahan veres ilmu da minerualuvien dai minerualulijan nouzemat. Ennevahnas sil merirannal oldih kalastajien eländykohtat. Jällespäi nygözen Dubultin kohtah ruvettih nostamah kezämökkilöi da luadimah kezoituskohtii. Kemerin minerualuvien nouzeman rinnal avavui ven’an kurortu. Nygöi Jurmalu on čoma nygyaigaine linnu. Kaikin tietäh Dzintarin kontsertuzualan, kuduas pietäh muuzikku-da juumorufestivualiloi.
J
Heinysorzu
thumb|300.px|alt=Heinysorzu|Heinysorzu
Heinysorzu (Anas platyrhynchos) on lindu.
Muut nimet
Lindu on tunnettu karjalan paginluadulois sežo nämmil nimil:
Kogo da nägö
Piduhus: 50-60 cm Siibien agjuväli: 79-87 cm Paino: 0,9-1,3 kg
Lähtiet
H H
1785
Ken kuoli sinä vuon
1785
Gallium
Gallium (, merkitäh Ga-merkil) on 31. elementu Mendelejevan alguainehien hiimiellizes sistiemallizes järjestykses. Galliuman atomnoumer on 31. Se on sistiemallizen järjestyksen 4. periodas, 13. joukos. Kuuluu kebjielöin metalloin joukkoh.
Helpo aineh gallium on hobjankarvas-valgei (libo valpahanharmai) rapakko metallu.
Histouri
D.I.Mendelejev ennusti galliuman olemistu. Vuonnu 1869 kun häi luadi alguainehien hiimiellisty sistiemallisty järjestysty, häi jätti tyhjiä paikkua kolmandeh joukkoh tiedämättömih elementoih niškoi – alumiinien da kremnien analogoih. Hyvin tutkittuloin susieduelementoin ominažuksien pohjal Mendelejev tarkah kuvaili galliuman fiiziellizii da hiimiellizii ominažuksii da ennusti avuamizen tutkimustabua – spektroskopia.
Vuonnu 1875 20. syyskuudu fransielaine tutkii Pol’ Emil’ Lekok de Buabodran sai helpon ainehen galliuman, tutki da nimitti sidä. Galluim latinan kielel on Gallia (Fransii).
Niva
Niva on pos’olku Karjalan tazavallas Lahdenpohjan piirin pohjazes Miinalan kyläkunnas. Pos’olku sijaiččou Nivanjoven rannal.
Histourii
Nimen alguperä on saamelaine.
Sur'ma
Sur'ma on puolimetallu, sen merki on Sb. Hiimiellizien elementoin sistiemas se kuuluu viijendehtostu joukkoh da on viijendes rivis. Elementan noumer on 51. Sur'ma voi olla kahtes muvvos: kovannu hobjanvärizenny metellizennu ainehennu sego harmuannu poroškannu. Sur'ma on tundiettu ammuzis aijois. Päivannouzupuolen mualois sidä käytettih astieloin luadijes XXX vuozisual enne Iisusan roindua. Muinas-Jegiptas XIX vuozisual enne Iisusan roindua sur'mas luajitul poroškal mustikse mujutettih kulmii.
S S
Niva
Histourii
9. heinykuudu vuvvennu 1940 perustettih Kirgijoven piiri, kuduah liittyi Jaakkima.
N N Kategourii:Lahdenpohjan piiri
Välimerenliidäi
Välimerenliidäi (Calonectris diomedea) on valgeiliidäjien suguh kuului lindu.
V
Koskelot
Koskelot (Mergus) on sorzien heimoh kuului lindusugu.
Luavut
Suguh kuuluu nelli nygöi eläjiä luaduu da yksi hävinnyh luadu:
Enne suguh luvettih lizäkse:
Aloveh
Suurikoskelo da tukkukoskelo eletäh leviel alovehel Mua-planietan pohjazel puoliškol. Net ollah sežo ainavot koskelot, kudamat pezoitutah Suomes. Amurankoskelo eläy Päivännouzu-Aazies da Brazilienkoskelo Suvi-Amerikas. Suvenkoskelo eli Uvves Zelandies.
Jukagiri kielet
pienoiskuva Jukagiri kielet ollah kielijoukko, sie oli äijy enämbi kielii kui tänäpäi, nygöi vai 2 jukagiri kieldy eletäh kuduat ollah Suvi-Jukagiri da Tundra-Jukagiri. Jukagiri kielii malttau paista vai 80-85 inehmisty da net kielet ollah kuolemas. On teurii ku Jukagiri kielet ollah suguu suomelas-ugrilaizien kielienke a se on vie vai teurii da myö emmö tiijä vie.
Kategourii:Kielet
Afon Gele
Afon Gele on jogi Kymrinmuas. Se laskou suurembah Afon Clwyd -jogeh.
Kategourii:Kymrinmuan jovet
Senegalu
250px|right|thumb|Senegalu
San-Sal’vador
San-Sal’vador on Sal’vador -valdivon piälinnu da muan suurin linnu. Se on valdivon lounasozas, Amakas -joven rannal, San-Sal'vador -tulimäin tyves. Ispuanielazet perustettih linnan sulakuus vuonnu 1525 Pedro de Al'varadon käskyn mugah.
Senegalu
Senegalu, virrallizesti Senegalan tazavaldu on valdivo Päivänlasku-Afriekas. Se sijaiččou suvehpäi Senegalu-jovespäi. Päivänlaskus se rajoittuu Atlantan valdumerenke, pohjazes Mavritanienke, päivännouzus Malinke da Gvineanke, suves Gvinea-Bisaunke. Senegalan alovehes on Gambii-valdivo. Virralline kieli on frantsien kieli. Piälinnu on Dakar. Muan pinduala on 196 722 km². Rahvahan lugumiäry on 13 300 410 hengie.
San-Sal’vador
S S
Senegalu
S S
Koivuselgy (kylä)
Koivuselgy on Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kyläkundah kuului kylä. Se on sijoitannuhes Koivujärven päivänlaskurannal.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Priäžän kanzalline piiri
1600
Ken kuoli sinä vuon
1600
Bagossy Brothers Company
pienoiskuva|Bagossy Brothers Company 2017 Bagossy Brothers Company on vuvvennu 2013 perustettu vengrielaine pop-rok-joukko.
Histourii
Yhtyveh perustettih 11. kezäkuudu 1926 Transil'vanijan Gyergyószentmikloissa -nimes kyläs säveldäjien avulla, kumpaset soitettih yhtes jo moni vuottu. Bändin nimen pohjannu on velleksien Bagossin (Norbert Bagossy da László Bagossy) perehnimii.
Liittolazet
Norbert Bagossy László Bagossy Szilárd Bartis Attila Tatár Zsombor Kozma
Nevvostoliitto
pienoiskuva|Nevvostoliiton fluagu pienoiskuva|Nevvostoliitto kartal Nevvostoliitto (ven'akse Сове́тский Сою́з), virrallizesti Sosialististen nevvostotazavaldoin liitto (ven'akse Сою́з Сове́тских Социалисти́ческих Респу́блик) oli kommunistine valdivo Aazies da Jevroupas. Nevvostoliiton luaji Vladimir Lenin da se perustettih 1922. Nevvostoliitto hajos vuvvennu 1991 da sen jälgeh moni mua suai ičenäisyvven da Nevvostoliiton piäle tuli Ven'a. Nevvostoliiton piälinnu oli Moskovu da sen piäkieli oli ven'a. Vuvvennu 1989 Nevvostoliitto oli piäliči 70% sluavilaine, 12% Turkkine da 15% muuloi. Vuvvennu 1991 Nevvostoliitos oli 15 nevvostotazavaldua da sen rahvahan lugumiäry oli läs 300 miljounua ristikanzua.
*
Säynäjärvi
Säynäjärvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 1,5 km², vezibasseinan ala on 342 km². Järven pindu on 160,1 metrii korgiembi meren pindua.
Järves läbi virduau Heinyjogi, kudai laskeh Salonjärveh.
Koskikana
thumb|300.px|alt=Koskikana|Koskikana Koskikana (Cinclus cinclus) on lindu.
Muzei
Enziallus muzeinnu oli vaiku taiduo da tieduo koskii vehkehien (ozutteluveššilöin) keräilemy. Vuozisuas XVIII algajen se on myös taloi, kudamas nämmii vehkehii pietäh. XIX vuozisual muzeilois ottavuttih tutkimusruadoh, 1960-luvul – opastanduruadoh (ruvettih kehittämäh erillizii projektoi lapsih, keskenkazvuhizih lapsih da aiguzih niškoi).
Koskikana
Karjalankielizet nimet
Karjalan kielen paginluadulois linnun tavallizin nimi on koskikana, ga toiziigi nimii tundietah:
Muzei
Vuvvennu 1946 perustettih kanzoinväline yhtistys ICOM (International Council of Museums) muzeiloin ruavon kannattamizekse da kehittämizekse. Yhtistykseh kuuluu enämbi 27 500 ozanottajua 115 muaspäi da se on kiingies yhteisruavos UNESCO:n da toizien kanzoinvälizien yhtistyksienke.
*
Koskikana
Karjalankielizet nimet
Suomen kielen päivännouzumurdehis tundietah sežo nämmät nimet:
Kogo da nägö
Piduhus: 17-20 cm Paino: 55-73 g
Lähtiet
K K
Särkkäjärvi
Särkkäjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 1,1 km², vezibasseinan ala on 103 km². Järven pindu on 174,3 metrii korgiembi meren pindua.
Järveh laskeh nimetöi jogi. Se samaine jogi lähtöy järvespäi, virduau Kotajärves da Itkajärves läbi da laskeh Koitajogeh.
S S S S
Soudarvi (järvi, koilline)
Soudarvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Porajärven kyläkunnan alovehel.
Dessoilu
Dessoilu on kylä Priäžän kanzallizes piiris Karjalan tazavallas Ven`al.
Soudarvi (järvi, koilline)
S S S S
Dessoilu
Sijaindu
Dessoilu on sijoitunnuh Siämärven suvirannal. Dessoilaspäi oman piirin piäkyläh Priäžässäh on läs 50 kilometrii, Karjalan piälinnah Petroskoissah läs 70 kilometrii. Dessoilas poikki menöy raududorogu da ajotie A133 Petroskois Suojärveh.
Nimi
Kylän nimi on ottanuh alguperiä ristikanzan ortodoksizes nimes Jessoi, Dessoi, kudamah liittyy paikkua merkiččii juondeh -lu. On olemas toiziigi nimen sellityksii, ezim. tarin P`otr Suures, ga niilöil ei ole tiijollistu pohjua.
Rahvaslugu
Rahvahanluvun tiedoloin mugah vuvvennu 2013 Dessoilas on elänyh 17421 hengie, vrd. v. 20103 oli 1790, v. 20092 - 2240 hengie.
Histourii
Alunperin Dessoilu oli ylen pienenny hierunnu, kudai kuului ezmäi Siämärven da sen jälles Ugmoilan prihodah. Kyläs oli pieni Pyhän Paraskevan časounu. Sen rinnal oli vahnu kalmisto. Vuonnu 1782 Dessoilas eli vai viizi suurdu perehty, kudamih kuului vähästy enämbi 50 hengie. V. 1926 kyläs oli jo 32 taloidu, a rahvahanlugu kazvoi 220:h. V.1924 Dessoilas tuli Petroskoin piirikunnan Siämärven voulostin piäkylä. V. 1959 Siämärven da Kungojärven kylänevvostoloin liitettyy ilmestyi Dessoilan kylänevvosto. XX vuozisuan loppupuolel Dessoilu on kazvanuh suureh pos`olkah yli 3000 eläjänke.
Kul'tuuru
Dessoilas on keskiškola. Kyläs on avattu opiston №14 ozasto, kus suajah omua ammattii svaršiekat, traktoristat dmi. Dessoilas kehitetäh da säilytetäh karjalan kieldy. Se on "Livvin keskuksen" piätehtävy.
Viittehet
1. [http://fulltext.library.karelia.ru/cgi-bin/ftretrans.pl?djwuuQHy9yRNJDSmcjY7xCPsNEAMO0TUNs7aYxzSVTtOTZ1eVuYXHZuHDwX6zGf9O5RjJ1vizcR8ltPsXF261OJq9sOrly5yoAYsb5yH+uV6H5ziiFuW2gCGFARL9m7DxcRjRQMnMsa3sBPGT+e2vlAoj51p344rUBs6uGuivDa2JLRbV/5FPLMTlwdjgnSDz2jc1xPrcIhHVHk0edPzqyd99foptw8hHOEv Численность населения в разрезе сельских населённых пунктов Республики Карелия по состоянию на 1 января 2013 года. Проверено 3 января 2015. Архивировано из первоисточника 3 января 2015.]
3. [https://web.archive.org/web/20160305041315/http://krl.gks.ru/wps/wcm/connect/rosstat_ts/krl/resources/dda916004ee2886182b1833467c8ff84/2_%D0%A1%D0%B5%D0%BB%D1%8C%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B5+%D0%BD%D0%B0%D1%81%D0%B5%D0%BB%D0%B5%D0%BD%D0%BD%D1%8B%D0%B5+%D0%BF%D1%83%D0%BD%D0%BA%D1%82%D1%8B+%D0%A0%D0%9A.docx Всероссийская перепись населения 2010 года. Сельские населённые пункты Республики Карелия]
4. http://syamozero.ru
Georgii Sedov
Georgii Jakovlevič Sedov (21. sulakuudu (3. oraskuudu) 1877 – 20. tuhukuudu (5. kevätkuudu) 1914) oli ven’alaine vezistöntutkii, pol’arniekku, vahnin leitenantu. Hommai tutkimusmatkan muanpohjazen n’aban luo, kudai ei ozitunnuh. Matkas Sedov kuoli, mugai ei ni piässyh sinne, kunne tahtoi. Hänel puutui mennä läs 200 kilometrii 2000 tarvittavas muanpohjazeh n’abassah.
Sedov on kalastajien pereheh rodivunnuh, vojennoloin merivägilöin ofitsieru (vahnin leitenantu), Ven’an muantiijon liiton jäsen, Ven’an tiähtientiijon liiton kunnivoittu jäsen.
Germanium
Germanium (, merkitäh Ge-merkil) on 32. elementu Mendelejevan alguainehien hiimiellizes sistiemallizes järjestykses. Galliuman atomnoumer on 32. Se on sistiemallizen järjestyksen 4. periodas, 14. joukos. Helpo aineh germanium on harmuanvalgei metallan kiillonke tyypilline puoliprovodniekku.
Georgii Sedov
Sedov oli tutkimusmatkois Vaigač-suarel, Kara-jovensuun alovehel, Uvves Muas, Karskoil merel, Kaspiiskoil merel, Kolima-jovensuun lohkol da Krestovaja guba -kohtas.
Germanium
Histouri
Vuonnu 1886 germuanilaine hiimiekku avai germaniuman, kun oli tutkinuh argirodittu-mineralua. Elementu sai oman nimen tiedomiehen kodimuan kunnivokse.
Georgii Sedov
Nevvostoliiton aigah Sedovan ruadoh kiinnitettih huomivuo, sendäh ku roinduperän mugah häi oli köyhälistyö.
Sedovan mustokse
Sedovan nimen suadih:
Germanium
Histouri
Sidä käytetäh puoliprovodnikannu sähkötehniellizes tevolližukses tranzistorilois da toizis sähkökonehis. Vie germaniumua puaksuh käytetäh kuidu- da infraruskienoptikois.
Georgii Sedov
Sedovan mustokse
Vuvvennu 1974 Gor’koin nimizes kinostuudies nägi päivänvalgien fil’mu Sedovas. Sit on sanottu 1912-1914 vuozis, konzu varustettihes da lähtiettih matkah muanpohjazen n’aba-alovehile. Fil’mu kuvattih Arhangelis. Sen käzikirjutuksen kirjutti Sem’on Nagornii iččeh Sedov-kniigan pohjale.
Germanium
Histouri
Germanium on tärgei elementu elävih organizmoih. Sen yhtistehet vie tutkitah. Erähät yhtistehet ollah myrkyllizii.
Georgii Sedov
Sedovan mustokse
Nevvostoliiton poštu piästi ilmah poštumerkilöi Sedovan 75- da 100-vuozipäiväkse. Nevvostoliiton da Ukrainan poštat luajittih kanvertoi Sedovan kunnivokse.
Sedovan mustopačas on Moskovas, Rostov-na-Donu-linnas da Sedovo-kyläs. S S
1784
Ken kuoli sinä vuon
1784
Afon Ystrad
thumb|250px|right|Afon Ystrad
Afon Ystrad on jogi Kymrinmuas. Se laskou suurembah Afon Clwyd -jogeh.
Kategourii:Kymrinmuan jovet
Mikli
Mikli on pos’olku Karjalan tazavallas Lahdenpohjan piiris Miinalan kyläkunnas.
Se sijaiččou Miinalajoven rannal.
Rahvahan lugumiäry
M M Kategourii:Lahdenpohjan piiri
27. kezäkuudu
27. kezäkuudu - 178. vuvven päivy (179. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 187 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
K
Heinytavi
thumb|300.px|alt=Heinytavi|Heinytavi Heinytavi (Anas querquedula) on sorzien heimoh kuului lindu.
Kogo da nägö
Piduhus: 37-41 cm Siibien agjuväli: 59-67 cm Paino: 300-400 g
Teemas muijal
H H
1781
Ken kuoli sinä vuon
1781
Samojedi kielet
pienoiskuva|Samojedi kielet Samojedi kielet ollah kielijoukko kudai Suomelas-ugrilazien kielenke luajitah Uralilazet kielet. Samojedikielii pagizou läs 25000 inehmisty da suurin samojedi kieli on Nenetsan kieli, sežo äijän niilöi ollah nygöi kuolluh, ga kui Matoran kieli. Samojedi kielii paistah Pohjas ven'as da suurin vuitti ollah Jamalo-Nenetsaspäi
Samojedi kielet
Kategourii:Uralilazet kielet
Afon Aled
thumb|250px|right|Afon Aled [[Bryn Rhyd-yr-Arianan lähäl.]]
Afon Aled on jogi Kymrinmuas. Se laskou suurembah Afon Elwy -jogeh.
Kategourii:Kymrinmuan jovet
Afon Cegin
Afon Cegin on jogi Kymrinmuas.
Kategourii:Kymrinmuan jovet
Sent-Kits da Nevis
250px|right|thumb|Sent-Kits da Nevis
Sent-Kits da Nevis libo Sent-Kitsan (Sent-Kristoferan) da Nevisan Federatsii on valdivo Kariban meren päivännouzun ozas. Sih kuuluu kaksi suardu: Sent-Kits da Nevis, kudamat kuulutah Antilan Pienih suarih. Päivännouzus se rajoittuu Antiguan da Barbadanke, liidehes – Montserratanke, luodehes – Sint-Estatiuksenke, pohjazes – Sen-Bartel’minke. Kai rajat ollah meren. Merirannan piduhus on 135 km. Sent-Kits da Nevis on pienin valdivo päivännouzun muan puališkos. Se on Britanien Yhtymäh yhtynyh. Muan pinduala on 261 km². Rahvahan lugumiäry on 49 898 hengie (v.2010). Piälinnu on Baster. Virralline kieli on anglien.
Jyrgil
Jyrgil (Юргилица) on vahnu karjalaine kylä, kudai on Vieljärven poselenies Priäžän kanzallizes piiris Karjalan tazavallas.
Tiijot
Kylä sijaiččou Vieljärvi-järven pohjasrannikol, P21-dorogan varres.
Eläjät
Vuonnu 2013 Jyrgilän kyläs on virallizesti elänyh 37 hengie.
1601
Ken kuoli sinä vuon
1601
Juusto
thumb|Juustot laukas
Juusto on syömine, kudai on luajittu hapannuon fermentoin da hapanmajon bakteerieloin avul hapatetus maijos libo eriluaduzien maidoeinehien sulattamine sulattamizien suolien avul.
Syömisarvo
Juustos on korgei miäry proteinua (läs 25%), maidorazvua on (läs 60%) da minerualuainehii on (läs 3,5% paiči suolua). Juuston proteinat sulatetah parembi migu maijon proteinat. Juuston ekstraktuainehet hyvin vaikutetah syömizensulattamizien rauhnoih, kiihtetäh syöndyhimuo.
Syömiseinehet, kuduat ollah juustos, sulatah organizmal pošti kogonah (98-99%). Juustos ollah vitamiinua A, D, E, B1, B12, PP, C, pantotenoin happameh da muudu.
Juusto on kui vägevynnyh maido: sie ollah proteinua, razvat, minerualuainehet samas miäräs, kuigi maijos. Juustos on korgei miäry kaltsijua da fosforua, kuduat ollah hyvis välilöis.
Afon Carrog
Afon Carrog on jogi Kymrinmuas.
Juusto
Sičužnoit juustot
Luadimizen tehnolougien mugah juustot ollah kovat, pehmiet, rassalizet da sulatut. Sičužnoi fermentu (renninu, himozinu) on syömizensulattamizen fermentu, kudai on kui ristikanzas, mugagi žiivatois. Sičužnoi fermentu käytetäh, ku luajita maijos ruahtuo.
Afon Carrog
Kategourii:Kymrinmuan jovet
Juusto
Rassalizet juustot
Nämä juustot kypsetäh da säilytetäh rassalis. Niilöil ei ole kuordu, loukkozet ollah pienet, juuston taigin on rapakko, razvumiäry on 40-45%, suolua - 7% (Osetian juusto, suluguni, brinza da muudu).
Rassalizet juustot ollah pahmiet da kovat. Jevropas suvaijah gretsien Feta-juustuo, kuduas razvumiäry on 50% da enämbi. Nämmii juustoloi luajitah kozan maijos.
Sulatut juustot
Sulatut juustot ollah magiet, pastanmoizet, galbassuzet, konservoitetut, grigriboinke, laukanke, lohenke, gretsien oriehoinke.
Плавленые сыры, являясь продуктом вторичной переработки, упакованные в фольгу или в герметичные упаковки, имеют более долгий срок хранения, менее чувствительны к перепадам температур. Это позволяет увеличить сезон продаваемости плавленых сыров и районы его распространения.
J
Mirella Cortès
Mirella Cortès i Gès on Katalunien tazavaldalastu hurualistuo evustai katalunielaine poliitikku. Häi ruadoi Sallentan munitsipalititetan piälikönny vuozil 2003–2007 da vuvvennu 2016 häi oli Katalunien parluamentan nimitetty evustai Ispanien senuatas. Vuvvennu 2018 händy nimitettih uvvessah senuattah. 8. oraskuudu 2018 häi oppi vannuo virguvalan nelli kerdua kataluanakse, ga senuatan paginanvedäi keskusti Cortèsan joga kerral da vuadi händy pagizemah ispanien kieldy Ispanien rahvahanpuolovehen (kat. Partit Popular, isp. Partido Popular) evustajien möngyjes samah aigah Cortèsile da aplodiiruijes paginanvedäjän vuadimuksele. Lopukse Cortès myöndyi vannomah valan ispaniekse ga lugijen sen yksikai vie kerran kataluanakse enne ispanienkielisty kiännösty. Häi sežo kuuloitti valas, ku häi uskaldau ruadua sih niškoi, ku "poliittizet tyrömšiekat piästettäs tyrmäspäi, poliittizet pagolazet voidas tulla järilleh da Katalunien tazavaldu azuttas".
Lähtiet
Kategourii:Katalunii
Helene Schjerfbeck
Helene (Helena Sofia) Schjerfbeck [šärvbek] (10. heinykuudu 1862 Helsinki, Suomi – 23. pakkaskuudu 1946 Saltsjöbaden, Ruočči) oli suomelaine taidehmualuaju. Häi on yksi Suomen arvospiettylöimbis modernizman taidehmualuajis.
Uran allus Schjerfbeck mualai moni histouriellistu tevostu, muga kui Ruanittu saldattu hangel (1880) da Wilhelm von Schwerinin surmu (1886).
Soudärvi (järvi, lounaine)
Soudärvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Porajärven kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 2 km². Järven pindu on 174,8 metrii korgiembi meren pindua.
Järveh tulou vetty Käisijärves da Tumasjärvespäi.
Järvespäi lähtöy Soudärvenjogi, kudai laskeh järveh nimel Kinaspuoli. Täs järvespäi vezi piäzöy Suunujogeh.
Afon Adda
Afon Adda on jogi Kymrinmuas.
Kategourii:Kymrinmuan jovet
Mander
Mander on Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kyläkundah kuului kylä. Se on sijoitannuhes Tulomjärven päivännouzurannal.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Priäžän kanzalline piiri
Alfred Nobel’
Alfred Bernhard Nobel’ (ruoč. Alfred Bernhard Nobel, 21. ligakuudu 1833, Stokgol'mu, Ruočči-Norviegii – 10. talvikuudu 1896, San-Remo, Italian kunigaskundu) oli ruoččilaine hiimikku, inženieru, keksii, yrittäi da filantroppu.
Irina Rodnina
Irina Konstantinovna Rodnina (12. syvyskuudu 1949) on nevvostolaine luistelii, kolme kerdua oli Olimpiadukižoin voittajannu, kymmene kerdua oli Muailman kilvoin voittajannu. Rodnina ruadau yhteiskunnallizel alal da valdivonvallas, on Valdivon Duuman V-VI kučundukerähmölöin deputuatannu, ezittäy Yhtenäine Ven’a -puolovehtu, on tämän puolovehen Piälimäzen nevvoston jäsen.
Eloskerdu
Rodnina on roinnuhes Moskovah. Lapsennu hänel yksitostu kerdua oli keuhkoloin kylmändy, liäkärit sendäh nevvottih harjaittua sportua da parembi pihal, sendäh vahnembat tuodih tytärdy vuvvennu 1954 luistelikole. Sit kirjutettih händy sportukerhoh. Hänen enzimäzenny harjaittelijannu oli Jakov Smuškin. Vuvvennu 1960 Irina puutui Keskusarmien kluuban luistelijoin sportukerhoh da 15-igässäh luisteli yksinäh. Puaras Oleg Vlasovanke häi piäzi kolmandele sijale Kogo nevvostoliiton nuorižokilvois vuvvennu 1963.
S. A. Žukan johtol
Vuvves 1964 Rodninan harjaittelijakse rodih S. Žuk, kudai pani händy luistelemah Aleksei Ulanovanke. Talvikuul 1966 hyö enzimäzen kerran luisteltih I Kanzoinvälizes Moskovan luistimet -kilvas da jo tulien 1967/68 kavven aigua heijän puaru piäzi Nevvostoliiton parahien joukkoh. Talvikuul hyö voitettih Moskovan luistimet -kilvas da pakkaskuul 1968 piästäh kolmandele sijale Nevvostoliiton kilvois. Sen jälgeh hyö puututtih muan joukkoveheh. Jevroupan kilvois enzimäzen lyhyön programman jälles hyö oldih kolmandet, ga jälles tostu programmua oldih jo vaiku viijendel sijal. Žuk vie vaigiembakse luadi heijän programmat, enzi kerdua luistelijoin puaroin histouries otti sih kaksinazen paralleliakselin da hyppävyksien yhtymän. Moskovan luistimet -kilvas puaru oli sit toizel sijal, Nevvostoliiton kilvois vagavas kilbailus piäzi kolmandele sijale. Jevroupan kilboih vuvvennu1969 Rodnina da Ulanov tuldih harjaittelijattah (Žukale ei annettu lähtie) da yllätytti kaikkii. Kaččomattah sih, ku enzimäzen lyhyön programman jälles heidy enne oldih L’udmila Belousova da Oleg Protopopov, jo toizen programman jälles hyö piästih enzimäzele sijale luajittuloin vaigiembien elementoin da suuren vauhtin hyvyös. Heidy enzimäzele sijale pandih kaheksa arvostelijua yheksäs. Tämän jälles Rodnina sai Nevvostoliiton arvostettu sportumuasteri -arvonimen.
Vuvven 1969 Muailman kilvois Rodnina da Ulanov jätettih jällele kaikkii, voitettih mollembis programmois da suadih kaikis arvostelijois enzimäzet sijat. Hyö suadih voitot joga kilvois, yhtelläh vuvvekse 1972 vagavuu kilbailendu Nevvostoliiton toizen puaranke L. Smirnova – A. Suraikin. Olimpiadukižois vuvvennu 1972 Rodnina da Ulanov ennitettih heidy vai kahten arvostelijan arvosanal. Sit voitos Rodnina oli palkittu Nevvostoliiton Korgeviman nevvoston prezidiuman käskys Ruskien ruadoflavun kunnivomerkil.
Päivy enne vuvven 1972 Muailman kižoi harjaittelun aigah Irina pakui ylänostos da puutui gospitalih aivolointanaituksenke da syväingematoumanke. Lyhyön programman puaru ozitti hyvin, sai kai 6,0 ballat, toizes programmas Irinale rodih paha da loppi programman odva jalloilleh pyzyjen. Nämmien kilvoin jälles Rodnina eroi Ulanovanke. Ulanov, ku oli naizis Smirnovanke, jatkoi luistella hänenke. Rodnina rubei duumaimah sportas iäre lähtendiä. Nevvostoliiton vuvven 1972 kilboi häi kačoi kaččojienlavalpäi.
Sulakuul 1972 Žuk kehitti Rodninua luistelemah piiteriläzen Aleksandr Zaitsevanke. Häi hyvin hypii, terväh opastui kaikkih vaigieloih elementoih. Toine toizen ellendysty da yhtenjyttyzytty ruavos uvves puaras kaikkie myö nägyy oli äijiä enämbi, migu endizes. Se kerras huomattih arvostelijat – Jevroupan kilvas 1973 Kölnas Rodnina da Zaitsev ennitetäh Smirnovua da Ulanovua da suajah voiton kaikis arvostelijois da kaksitostu 6,0 -ballua kaheksastostu mahtonalazes. Vuvven 1973 Muailman kilvois Bratisluavas rodih kummua, kudamua luistelendan histouries vähä konzu rodieu. Rodninan da Zaitsevan toizen programman aigah katkei muuzikku. Jällespäi tiijustettih, ku sen piädykauti luadi čeehieläine ruadai, kudai nenga tahtoi tazata Nevvostoliitole Pragan keviän hävitändäs vuvvennu 1968. Žuk ozutti, ku pidäy jatkua progammua da puaru luisteli loppussah muuzikattah kaččojien käzipläkytyksien myödäh. Vuvvennu 1974 Rodnina loppi Fiskul’tuuran keskusinstituutan.
Tatjana Tarasovan johtol
Vuvvekse 1974 puaran da harjaittelijan välit roittih vaigiembat, sendäh luistelijat ligakuus 1974 ruvetah harjaittelemah nuorel harjaittelijal – Tatjana Tarasoval, kudai opastujienke oli yhtenarvoine, kui partn’ouru, ruavos. Tämän ližäkse Tarasova opii tuvva programmoih enämbän taidoilmekkähytty. Vuvven 1975 Rodnina da Zaitsev voitettih Muailman kilvois.
Vuvvennu 1975 Rodnina rubei kuulumah Nevvostoliiton kommunistoin puoloveheh. Samannu vuon piettih Rodninan da Zaitsevan svuad’bu, kudamas oli äijy rahvastu, kuvuamah sidä tuli Yhtysvalloin TV. Rodnina da Zaitsev voitettih Olimpiadukižois vuvvennu 1976 da 1980, Muailman kilvois 1973-1978, Jevroupan kilvois 1973-1978, 1980.
Suavutukset
Rodnina on kaikis paras puarois luistelijois naizis. Häi kolme kerdua oli Olimpiadukižoin voittajannu, kymmene kerdua Muailman kižoin voittajannu (1969-1978), yksitostu kerdua Jevroupan kilvoin voittajannu (1969-1978, 1980), kuuzi kerdua Nevvostoliiton kilvoin voittajannu (1970-1971, 1973-1975, 1977), vuozinnu 1969-1980 häi voitti joga kilvas, kudamah yhtyi.
R R
27. oraskuudu
27. oraskuudu - 147. vuvven päivy (148. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 218 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
O
Sent-Lusia
250px|right|thumb|Sent-Lusia
Sent-Lusia on valdivo Sent-Lusia-suarel. Se kuuluu Vest-Indien Tuulipuolizih suarih. Sent-Lusia sijaiččou Sent-Vinsent da Martinika suarien välil. Pohjazes suaren randoi pestäh Sent-Lusian salmen viet, suves on Sent-Vinsent salmi. Nämä salmet yhtistetäh Kariban meri Atlantizen valdumeren kel. Muan pinduala on 616 km². Rahvahan lugumiäry on 160 145 hengie (v.2002). Piälinnu on Kastri. Virralline kieli on anglien.
S S
Anna Tulla
Anna tulla on petroskolaine bändi, kudai pajattau nygypajoloi suomen, vepsän da kaikil karjalan kielen murdehil (vienakse, livvikse da lyydikse). Muziikan stiil'u on elektron-tansine.
Anna tulla –joukko oli perustettu vuonnu 2007 Nuori Karjala –nuorižojärjestön Karjalan kandukielien kehittämizen projektan mugah. Perustamizen aijois pajojoukko uvvistui. Nygöi bändis on kaksi pajattajua – Darja Kuznecova (karjalaine) da Julija Maksimova (vepsäläine). Muuzikan keksijat ollah Darja Kuznecova da Daniil Trofimov. Pajoloin tekstoi kirjutetah Petroskoin Valdivon Yliopiston filologizen tiedokunnan Itämerensuomalazien kielien da kul’tuuran ozaston opastujat da yliopiston loppennuot (joukon ozanottajatgi opastuttih täl ozastol: Darja loppi yliopiston vuonnu 2009, Julija vuonnu 2010) da runoilijat (ezim. Zinaida Dubinina, Miikkul Pahomov da Katri Korvela).
Suomenkielizii tekstoi kirjutetah Inna Nippolainen da Kristina Korotkih, livvikse kirjuttau Natalja Antonova, vienakse – Darja Kuznecova da Marija Kundoz’orova, vepsänkielizien tekstoin kirjuttai on Ol’ga Žukova. Repertuarah on otettu karjalankielizien runoilijoin tevoksiigi. Nygyaijas joukol on jo kaksi stuudipajokogomustu. Vuonnu 2008 oli kirjutettu enzimäine Onnen tähti – stuudipajokogomus, toine Lembi-kogomus nägi muailmua vuonnu 2010.
Lähtehet
Kategourii:Karjalan muuzikku Kategourii:Muuzikkujoukot
Baster
Baster on linnu Sent-Kits -suaren suvirannal, se on Sent-Kits:an da Nevis:an valdivon piälinnu. Baster on yksi ennevahnazis Päivänlasku-Indien linnois, se on perustettu vuonnu 1627. Sie eläy 11 tuhattu hengie (2003). B B
Asila
Asila on pos’olku Karjalan tazavallas Lahdenpohjan piiris  Hiitolan kyläkunnas.
Se sijaiččou lahten rannal Luadogan luodehozas.
Rahvahan lugumiäry
A A Kategourii:Lahdenpohjan piiri
Kosmolougii
Kategourii:Tiedo Kategourii:Tiähtitiedo
Afon Anafon
Afon Anafon on jogi Kymrinmuas.
Kategourii:Kymrinmuan jovet
Tavaskainen
Tavaskainen on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 0,6 km². Järven pindu on 169,9 metrii korgiembi meren pindua.
Lähin eländykohtu on Loimolan kylä, sissäh on 14 kilometrii.
Afon Conwy
Afon Conwy on jogi Pohjas-Kymrinmuas.
Kategourii:Kymrinmuan jovet
Baku
Baku (Bakı) on Azerbaidžuanan suurin linnu da piälinnu. B B
Animacii
thumb|270px|Kuvasarju animacieh niškoi. thumb|270px|Animacii piäl olijas kuvasarjas. Animacii (, elävöittämine) on tehniekku, kudamas kino todevutetah kuva kuval. Animacien voibi luadie kuvuamal fil'male piirrettylöi kuvii pienien muutoksienke libo azujen pienii muutoksii fiiziellizeh mallih (ezimerkikse azutekseh, animaciityttih libo vahah) da fotokuvuamal muutokset. Konzu kuvattu fil'mu ozutetah normualiravevuol, toine toizen jälles vaihtujis kuvis rodieu il’l’uuzii liikkeheh näh. Animacii voijah todevuttua sežo tiedokonehenvuoh.
Sulalambi
Sulalambi on silmykaivospäi roittu järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirih.
Animacii
Animacien histourii
Ammuzien kallivoloukkomualavuksien elättilöil voi olla moni piädy da jalgua, da on duumaittu, ku nengozis toinah rodih liehujan tulen vallos kuva nel'l'uojas elätis. Erähis francielazis da Pireneilpäi lövvettylöis luupliitois on eri puolil kuva elätis eri azendolois. On ehtotettu, ku nengozii azuteksii pyöritettih nuorazes da rodih liikkehen il'l'uzii. Iranas Šahr-e Sukhtehan linnas enämbi nellän tuhanden vuvven tagua on lövvetty savimal'l'u, kudaman pinnale oli mualattu koza liikkehen eri vaihielois. Ravieh pyöritettynny nengoine mal'l'u olis suanuh kozan hyppimäh yhtes kohtas.
Sulalambi
Se on vardoitavu aloveh, kuuluu Karjalan luonnonvardoičuskohtien listah.
Animacii
Animacien histourii
thumb|Émile Cohlan Fantasmagorie (1908) Karikaturistannu aloittanuh Émile Cohl oli yksi francielazen animacien perustajis. Häi aloitti vuvvennu 1908 luadijen mielanke kirjutuslauduanimacieloi, kudamat pohjattih figuuruhuahmoloin muutoksih. Sen jälles häi muutti Yhtysvaldoih da luadi sie animaciesarjua Newlyweds, kudamua imitiiruittih äijän.
thumb|[[Bambin (1942) traileri]] thumb Yhtysvaldulaine Walt Disney aloitti animaciiuran Alisas Kummanmuas (1924), kehitti Oswald-jänöin 1927 da lopukse tärgevimän, Mikki Hiiren. Disneyn Höyrylaivu Willie (1928) oli putin iänianimacii, kudai nosti animacien tunnustetukse teatruiloituksekse.
Nevvostoliitos kehitettih omaluaduine, pehmei taba kuvata liikehty, kudamas tuli muan animacien tunnusmerki.
Sulalambi
Järvespäi lähtöy oja.
S S S S
Animacii
Animaciitehniekkoi
Piirrosanimacii on kuva kuval piirrettyy animaciedu, kudai tavan mugah yhtistetäh tagamualavukseh. Tänäpäi piirrosanimacii tavan mugah luajitah tiedokonehel, konzu puhtahaksepiirretyt kuvat skanniruijah kuvankäzittelyprogrammah, kudamas net väritetäh da kerätäh kuvasarjakse. Enne tiedokonehii piirrosanimaciet luajittih tselluloidupl'onkoile, kudamien yhtele puolele piirrettih viivat da toizele puolele mualattih väripinnat. Piirrosanimuattoru piirdäy ezmäi piäkuvat libo liikkehen puoles tärgevimät piirrokset, kudamanjälles niilöinvälih piirretäh välikuvat. Piirrettylöis animacielois samua kuvasarjua libo sikluakäytetäh puaksuttavah sendäh, ku sih pidäy vähembi aigua.
Kielipezä
Kielipezän piämiäränny on kazvattua kaksikielizii lapsii nenga, ku vie enne školua hyö tiettäs paiči ven'an keildy geneettizesti oman kielen – karjalan. Sih opastettas koin ulgopuolel. Älgiä ajatelkua, ku kerran työ etto pagize lapsenke karjalakse kois, kielipezä ei ole teih niškoih. Kielipezän azutah sinne, kus on vahnembien kova tahto jalloittua häviemizilleh olijua kieldy. Meijän lapset ozutetah karjalan kielen tuliedu aigua, hyöhäi jiähän meile peräh. Meile maksau panna kai hyvät omih lapsih nygöi, heijän kauti piästä kielen elämäh ielleh da ottua sih niškoih kai tutut mieros metoudat. Olettogo samua mieldy?
Animacii
Animaciitehniekkoi
Stop motion -animacii on animacii, kudai fotokuvatah kuva kuval.
Kielipezä
Kielipezäs lapset harjavutah kieleh kuunelten da käyttäjen sidä jogapäiväzis hommis. Kieldy täs ei opasteta grammatiekan mugah kui školas, a eläitetäh luonnollizesti. Kielipezän kazvattajat paistah lapsienke karjalakse ihan alguudah myöte, kaikis tilantehis, huolimata sidä ku lapset ezmäi ei ellendetä heidy. Iče lapset paistah keskenäh ven'akse libo sidä kieldy, kudamua heil himoittau paista. Kazvattajat annetah tiediä lapsile, ku ellendetäh kaiken ven'akse sanotun da ei pagizuteta lapsii karjalakse vägehes. Hyö hil'l'akkazin autetah heidy, työnytetäh ezmäzis sanois algajen. Lapsienkazvattajat ollah hyväntahtozet, hyvänsanazet. Joukos on hyvä da lämmin olla. Lapset varavottah ollah tiä: heijänke kižatah, heidy syötetäh, juotetah, huogaitetah, talutah pihal. Lapsile annetah valdua bobastua keskenäh, kelle pidäy - olemah kodvazen yksin.
On tietois, ku pienien lapsien kielelline pohju on rajatoi da nimittuine uuzi kieli ei ole heile stressannu. Lapset voijah yhtelaigua ottua mustoh mondu kieldy. Se niyhty ei merkiče sidä, ku ezmäzen kielen malto (meijän tilas ven'an malto) rikkovuu. Lapset opastutah kielipezän kieleh teriämbi migu tavallizen opastundan kauti. Hyö ruvetah ellendämäh kieldy ylen terväh, jo sentämän kuun aigua mendyy. Ruvetannehgo hyö terväh pagizemah karjalakse? Se on jo individualine dielo. Yhtet ruvetah sanomah sanoi da lyhyizii virkehii jo ylen terväh, jo ezmästy vuottu kielipezäh kävves. Toizil pidäy olla aigua, voi olla erähii vuozii. Roiteh mostugi lastu, kudamat ei ruveta pagizemah aktiivizesti kielipezän kieldy, no ruvetah hyvin ellendämäh sidä da maltamah sellittiäkseh sanotus. Kaikkii nämii lapsii pietäh kaksikielizinny.
Animacii
Animaciitehniekkoi
Pala-animacies huahmot roitah bumuagaslibo sen jyttymäs materjualas leikattulois palazis, kudamii lekutellah kuvavusstolal da kuvatah ylähänpäi.
Kielipezä
Kazvattajile abuh kielijoukkoh kävväh muga sanotut etnotjutorat. Net ollah kylän ihan tavallizet eläjät, kui naizet mugai miehet, kudamat maltetah karjalan kieldy da hyväl mielel oldas valmehet auttamah kielipezän ruadajile pagizuttamah lapsii. Etnotjutorat voijah sanella zuakkunazii, pajattua lapsile, juohattua kazvattajile sen-tämän sanazen karjalakse. Vahnemban sugupolven kielinero vois olla suurekse avuke kielipezän ruandas.
Animacii
Animaciitehniekkoi
3D-animacies käytetäh 3D-tiedokonehprogrammoi, kudualois mallinnettuloil huahmoloil animacii todevutetah. Tiedokoneh čotaiččou animacien liikkehet, tulensuandan, kameran liikkehet da tekstuurat.
Kielipezä
Kielipezäs vahnembile sanellah midä lapset ruattih päivän aigah, mih opastuttih. Vahnembat voijah kaččuo materjualoi iče kois libo kazvattajat autetah heidy. Pietäh yhtehizii viettoloi. Vahnembat voijah kävvä karjalan kielen kursoil täs, Karjalan Kielen Kois. Kielipezä vaikuttau kylän elaigah, kielipezän kauti rahvas ruvetah enämbäl suvaimah karjalan kieldy da kiändymäh sih puoleh očin. Tiettäväine, kielen omaksumine lapsel roih teriämbi, ku häi suas kuulta sidä kielipezän ulgopuolel – kois, buaballuo da died'oilluo. Čotas oldas kai omat, kuduat maltetah karjalua. On tärgei, ku lapsi suas kuulta karjalua muisgi paiči omis kazvattajispäi.
Kielipezät ollah avvoi ei vai karjalazih niškoih, sinne voijah kävvä kaikkien kanzoin lastu. Kul'tuurizes yhteskunnas tiediä paikallizen kielen on arvožus. Kahten kielen malto pienete luadiu lastu aktiivizenny, tiijonhimozennu da mielevänny. Kaksikielizel lapsel školas opastundu andavuu kebjiembäh, hyö helpombal opastutah uuzih kielih.
Soitinjärvi
Soitinjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 1,1 km². Järven pindu on 176,3 metrii korgiembi meren pindua.
Järvespäi lähtöy Soitinjoki. Järven suvi- da lounasrandoi pitkin menöy kylädorogu. Se tulou Vegaruksespäi da menöy valdivonrajassah.
S S S S
Ole Einar Bjorndalen
Ole Einar Bjorndalen (27. pakkaskuudu 1974) on norviegielaine hiihtoambui, Olimpiadukižoin, Muailman kilvoin da Muailman sportumal’l’an kilvoin histouries kaikis enimäl arvonimie suannuh. Olimpiadukižois Bjorndalen sai 13 medalii, niilöin luvus kaheksa kuldumedalii, Muailman kilvois sai 20 kuldumedalii da kuuzi kerdua häi oli Muailman sportumal’l’an omistai. Vuvven 2002 Olimpiadukižois Salt Lake Citys Bjorndalen rodih voittajakse kaikes nelläs hiihtoammundan lajis da rodih ainavokse muailmas ehtottomakse Olimpiadukižoin čempionakse hiihtoammundas. Bjorndalen iče oli 96 kerdua voittajannu hiihtoambujien da hiihtäjien kilvois Muailman sportumal’l’an suamizekse (95 hiihtoammundas da kerran hiihtändäs). Kaikkiedah niilöis hänel on 133 voittuo, sih luguh kuulutah myös voitot joukkovehlajilois.
Vuozinnu 2014-2016 Bjorndalen kuului Kanzoinvälizeh Olimpiadukomitiettah.
Bjorndalen on hiihtoammundas ijäkkähin Muailman sportumal’l’an kilvoin da Olimpiadukižoin voittai (hänel oli 41 vuottu, 10 kuudu da 5 päiviä).
Kosmojärvi
Kosmojärvi (Космозеро) on Suvi-Karjalan järvi. Sen pinduala on 20,6 km², piduhus – 31 km, levevys – 2,2 km, randuviivan piduhus – 71,2 km. Sen keskisyvys on 6,9 m, syvin kohtu on 15 m.
Ole Einar Bjorndalen
Eloskerdu
Bjorndalen on roinnuhes Norviegien Drammen-linnah fermeroin pereheh. Opastundu ei ylen äijiä kiinnostunnuh händy, enin aigua häi vietti sportukerholois. Kižai jalgumiäččyh, kävyi käzimiäčyn harjaitteluloih, lykii keijästy, yhtyi pyörysportan da kebjien atletiekan (3000 metrin juoksu) kilboih. Hänen tuattah sežo harjaitti kebjiedy atletiekkua, ga hänel pidi jättiä sportu piän elättämizekse. Bjorndalenal on kaksi vellie da kaksi sizärdy. Vahnin velli Dag enzimäzenny perehes rubei harjaittamah hiihtoammundua, hänen jälgilöile sit lähti Ole Einar.
Tänäpäi Bjorndalen eläy Avstrien Obertilliachas Tirolin federualumuas.
Vuvvennu 2006 oraskuun 27. päivänny Bjorndalen nai belgielazes (itualielastu juurdu olii) hiihtoambujas Nathalie Santeras. Lastu heil ei olluh. Ligakuul 2012 oli ilmoitettu, ku Nathalie da Ole Einar erotah jälles kuuttu vuottu yhtehmendyy. Vuvvennu 2016 kezäkuun 16. päivänny Bjorndalen nai kuulužas valgoven’alazes hiihtoambujas Darja Domračevas. Heile rodih tytär 1. ligakuudu vuvvennu 2016 Minskas, kudamale annettih nimi Ksenija.
Kosmojärvi
Rannat ollah liuguloi. Järves on 6 suardu, kudamien yhtehine pinduala on 1 km². Pohju on muvakas.
Ole Einar Bjorndalen
Mieldykiinnittäjiä tieduo
Bjorndalen sissäh pidäy huoldu puhtahuos da omas tervehyös, sendäh keräl ainos ottau pölynimurin da harvah konzu andau kätty tervehtijes. Häi sanoi, ku pölynimurinke ajelendu ei olluh hänen idei, häi rubei ruadamah sidä joukkovehen ystävien peräh.
Kosmojärvi
Järven pohjasozas päivännouzurannal ollah kylät Kažma, Medvedeva da Gorskaja, keskiozas – Uzkije-kylä, suviozas – Kosmojärvi da Terehovo.
Ole Einar Bjorndalen
Joukkovehes hiihtoammundu
Bjorndalen oli 35 kerdua voittajannu joukkovehkilvois, kilbujuoksulois da naizien da miehien yhtehizis kilbujuoksulois. Se on rekordulugu.
Sportumiehen palkindot
B B
Georgijevskii, Mihail Dmitrijevič
Mihail Dmitrijevič Georgijevskii (20. ligakuudu 1860, Ostrečini – 8. kezäkuudu 1908, Pyhärvi) oli ven’alaine opastai, oman kodirannan tutkii, etnogruaffu, karjalan kielen lyydin murdehen enzimäzen painetun sanakniigan kirjuttai.
Kosmojärvi
Järves on särgii, ahvendu, haugii, matikkua, kiiškoidu.
Georgijevskii, Mihail Dmitrijevič
Mihail Dmitrijevič Georgijevskii oli Karjalas kuulužas opastajien suvuspäi. Hänen tuatto, Georgijevskii Dmitrii Nikiforovič, oli papinnu. Vuvvennu 1883 Petroskoin hengellizen seminuarien loppiettuu Mihail Georgijevskoidu työttih ruadamah opastajannu Pyhärveh. Vuvvennu 1908 Iäni Karjalaspäi -kirjutukses häi kirjutti nenga: "”24 puolenke vuottu tagaperin minä tulin Karjalah ruadamah opastajannu, olin umbiven’alaine, iginäh en kuulluh niyhty sanua karjalakse. Hämmästyksis duumaičin, midä da kui rubien ruadamah Karjalas”."
Kosmojärvi
K K K
Georgijevskii, Mihail Dmitrijevič
Kaikkih vaigevuksih huolimattah Mihail Dmitrijevič rubei keriämäh sanakniigastu, kuduah kirjutti karjalazii sanoi ven’alazil kirjaimil. Täs händy autoi karjalaine akku Leskova O.F. Nenga Mihail Georgijevskii rodih Ven’alas-karjalazen (lyydin murdehen) sanakniigan luadijakse. Hänen ruaduo korgiesti arvosti akadiemiekku Fortunatov F.F. Vuvvennu 1908 sanakniigu painettih Piiteris. Se työttih avukse ven’alazile opastajile kyläläzih alguškolih. Vuvvennu 1892 Pyhärveh oli nostettu enzimäine škola. Mihail Dmitrijevič pidi huoldu köyhis opastujis, andoi lapsile muatalovustiedoloi, opasti pidämäh ogrodua. Mies tutki karjalazien elostu, taboi da perindölöi.
Häi kirjutti Anuksen gubernien kazvilois da elättilöis. Mihail Dmitrijevičan kirjutustu painettih paikallizis lehtilöis. Vuvvennu 1988 painettih Georgijevskoin Pyhärvele omistetut etnogruafiellizet kirjutukset. Niilöih on kerätty äijy tieduo kylän histourieh da etnogruafieh näh. Vuvvennu 1908 oli painettu Karjalazet-nimine oučerku.
Se on parahii enne vallankumovustu kirjutettuloi tutkimuksii. Mihail Georgijevskii kirjutti synnynmuanaijan, mečästyksen da kalastuksen perindölöis. Kai nämmä kirjutukset ollah monivuodizen tutkimusruavon tulos. Georgijevskoin kerätty ainehisto on ylen kallis oman kodirannan histourien da perindölöin tutkijoile. 8. kezäkuudu vuvvennu 1908 Mihail Dmitrijevič kuoli. Häi on pandu muah Pyhärveh kirikkökalmužimal.
G G G
Afon Llwchwr
Afon Llwchwr on jogi Kymrinmuas.
Kategourii:Kymrinmuan jovet
Jyrgil (Anus)
Jyrgil (Юргелица) on Karjalan tazavallan Anuksen kanzallizen piirin kylä, kudai kuuluu Mägriän kyläkundah.
Se sijoittuu Mägriänjoven rannal.
Jyrgilän rahvahan lugumiäry
Kategourii:Anuksen piiri
Sent-Vinsent da Grenadinat
250px|right|thumb|Sent-Vinsent da Grenadinat