cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kondii
thumb|300.px|alt=Kondii|Kondii
Muzavanruskei kondii on kondien rodukunnan imettäi pedoelätti, yksi suurimis da varattavimis mual eläjis pedoelättilöis.
Ulgonägö
Muzavanruskiel kondiel on moni alalajii (muantiedoroduu), kudamil on eri suurus da väri. Pienimät kondiet eletäh Jevroupas, suurimat – Al’askas da Kamčatkas, da net painetah 500 kiluo da enämbi. Tavalline jevrouppalaine muzavanruskei kondii on 1,2–2 metrin piduhus, läs yhten metrin korgevus säjäs da painau 300–400 kiluo. Grizli-kondii on äijiä suurembi, erähät grizlit, gu nostah tagakäbälih voijah olla 2,8–3 metrin korgevus. Ven’an keskialovehes eläjät kondiet painetah 400–600 kiluo. Täyziigäzet uročut ollah tavan mugah 1,6 kerdua suurembii emäččilöi.
Eländytaba da syömine
Muzavanruskei kondii on meččyelätti. Sen tavalline eländykohtat Ven’as ollah loppumattomat meččymassiivat kondožikonke da palatekset rigielöin lehtipuuloin, tuhjožikon da heinänke. Kondii sattuu tundras da korgeivuorumečisgi. Jevroupas se eläy tavan mugah vuorumečis, Pohjazes Amerikas – avvonazis kohtis: tundras, Alpien niittylöis da rannikkolois. Muzanruskei kondii syöy kaikkie, ga sen syömizen ¾ oza on kazvisyömine: muarjat, tammin oriehat, oriehat, juuret da heinykorret. Kondii syöy sežo böbökköi (kudžoloi, liipoilinduzii), madozii, čičiliuškoi, šlöppölöi, jyrzijii (hiirilöi, murmeliloi, susliekkoi, siberinmuaoravoi), kalua da pedoelättilöi. Kondii on jallas kogo päivän, ga puaksumbah huondeksel da ehtäl. Talvekse kondii voi suaja nahkualahastu razvua (180 kiloh sah) da sygyzys menöy maguamah pezäh. Kondienpezä sijaiččou kuivis kohtis, enimyölleh havvois, kuduat ollah kondožikos libo puujuurien al.
K K
Hartum
Hartum on Sudanan piälinnu. Se on Valgei Nil- da Taivahankarvaine Nil -joven yhtymyskohtas. Siepäi Nil virduau pohjazeh, Egiptan da Välimeren puolehpäi. Hartum on perustettu vuonnu 1823.
H H
Päivänlaskunkaglustrappi
Päivänlaskunkaglustrappi (Chlamydotis undulata) on trappiloin heimoh kuului lindu.
P
Kiimanvuaru
Kiimanvuaru on Karjalan tazavallan Mujejärven piirin Lendieran kyläkundah kuului vahnuaigaine karjalaine pos'olku. Pos'olku on sijoitannuhes Kargeijärven rannal.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Mujehjärven piiri
Panama (linnu)
Panama on Panama –valdivon piälinnu, kus eläy 1,3 miljonua hengie (2010). Linnu on sit kohtas, kudamas Panaman kanualu laskeh Tyynehmereh. Panama –linnu on muan poliittine, haldivolline sego kul’tuurukeskus. Se on perustettu 15. päivänny elokuudu vuonnu 1519.
P P
Bern
Bern on Šveicuarien piälinnu. Se on muan keskiozas, Al'pi-mägiharjandehen pohjazes, Aare-joven rannoil. Bernas eläy 131,5 tuhattu hengie (2015), Bern on muan viijendekse suurin linnu.
Bern on Šveicuarien poliittine keskus, kus ollah haldivo, parluamentu da keskusbanku. Sie ollah sežo Kogo muailman poštuliiton piäkontoru sego Šveicuarien raudutiet.
Linnu on perustettu vuonnu 1191. B B
1795
Ken kuoli sinä vuon
1795
Danii
Kategourii:Jevroupan muat *
Bamako
Bamako on Malin piälinnu. Sie eläy 1 809 106 hengie (2009). Linnu on Nigeran rannoil, muan lounasozas. Yhten versien mugah bambara-kielel Bama -sana merkiččöy ”krokodiilua”. Bamako -nimie kiännetäh ”krokodiiloin jogie”. Bamakon valdivonmerkil on kolme krokodiilua. Rahvas elettih sie vie kiviaigukavven aigah, ga linnakse se rodih XVII. vuozisual.
B B
Jangozero
Jangozero on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Puudogan piirin Päl’män kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 6,2 km², vezibasseinan ala on 30,3 km². Järven pindu on 171,2 metrii korgiembi meren pindua.
Järves läbi virduau Jan’ga-jogi, kudai lähtöy S'ar’gozero-järvespäi da laskeh Uikujogeh.
Järves voibi pyydiä haugii, särgii, lahnua, ahvendu, matikkua da kiiškoidu.
J J J J
Besoučču
Besoučču on Karjalan tazavallan Oniegan rannikon piirin Šuojun kyläkunnan kylä. Se kuuluu Šuojun kyläh.
25. kezäkuudu
25. kezäkuudu - 176. vuvven päivy (177. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 189 päiviä.
Besoučču
Kylä on sijoitannuhes Karjalan piälinnan rinnal, Šuojun jovel. Kyliä myöte matkuau dorogu Petroskoilpäi Suojärveh. Kylän rinnal ollah Petroskoin lendoazemu, garnizounu da petroskoilaine kalmužin.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Oniegan rannikon piiri
25. kezäkuudu
Ken kuoli sinä piän
K
Josif Stalin
Josif Vissarionovič Stalin, tovvelline sugunimi – Džugašvili (Иосиф Виссарионович Джугашвили, Иосиф Сталин) (9. (21.) talvikuudu 1879 Gori,Tiflisan gubernii, Ven’an imperii – 5. kevätkuudu 1953 Volinskoje, Moskovan aloveh, Ven’an SFNT, Nevvostoliitto) oli ven’alaine vallankumovusmies, nevvostolaine valdivomies, poliitiekku, generalissimus. Stalin oli Nevvostoliiton kommunistizen partien enzimäine piäsekretari (1922-1953) da Vladimir Leninan jatkai Nevvostoliiton johtol. Stalinal oli rajatoi valdu.
Jungozero
Jungozero on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Puudogan piirin Krivcoin kyläkunnan alovehel.
Josif Stalin
Roinduperiä myöte Stalin oli gruuzielaine da hänen muaman kieli oli gruuzii. Nuorennu häi tuttavui marksilaižuoh, sendäh hänet eroitettih školas. Hänes rodih aktiivine kommunistu. Häi toimi Ven’an syväinvoinan aigua sego poliittizennu sego vojennoinnu komandirannu. Nevvostoliiton enzimäzen johtajan Leninan kuolduu algavui valdutora, kuduan Stalin voitti.
Jouhelo
thumb|300.px|alt=Jouhelo|Jouhelo Jouhelo (Anas acuta) on sorzien heimoh kuului lindu.
Jungozero
Järven pinduala on 2 km², vezibasseinan ala on 49,7 km². Järven pindu on 83,2 metrii korgiembi meren pindua.
Jouhelo
Lähtiet
J J
Josif Stalin
Stalinan aigua Nevvostoliitos oli ičevaldu. Valdivo kovah tarkasti yhteiskunnan elaijan kaikkii puolii. Sil aigua rikottih ristikanzoin oigevuksii da vällii, muaspäi työnnettih kanzat. Monet ristikanzat työnnettih tyrmäh da pakkoruadoh. Oli perustettu gulag-järjestelmy. Monet ristikanzat kuoltih nälgäh vuozinnu 1932-1933 da repressielöih. Stalin pidi tevvollistamizen da muatalovuon kollektivoičemizen. Suuren kodimualazen voinan jälgeh Nevvostoliitos rodih Yhtysvaltoin rinnal muailman vedäi supervaldu, mi vei kylmäh voinah.
Jungozero
Järvesäi lähtöy Junga-jogi, kudai laskeh Somba-jogeh. Tämä jogi yhtyy Vodlajogeh. Vodlajogi laskeh Oniegan järveh.
Josif Stalin
Lähtehet
Stalin Kategourii:Nevvostoliitto
Persudušmanku
thumb|300px|alt=Persudušmanku|Persudušmanku Persudušmanku on monivuodine heinykazvi, kudai kuuluu jasnotkovien  (lat. Lamiáceae) pereheh da on dušmankoin roduu. Kai dušmankan lajit ollah duuhukkahat, sendäh ku enimis niilöis, persudušmankasgi, on äijy mentolua. Kazvi on kuulužu savunistuttajien keskes da sen kazvatandas rodih kogonaine tevolližus, semmite Ven’an Voronežan da Krasnoduaran alovehel.
Ulgonägö
Persudušmankal on oigei oksakas juurikko hoikkazien hivuskarvazien juuriloinke. Sen varzi on oigei, 30-100 sentii piduhuttu, ondo, ”nelliseinäine”, varbakas, lehtikäs da pal’l’as libo harvazien lyhyzien karvazienke. Lehtet ollah n’okas terävät, lehten varren kohtas – syväimen muodozet, reunois – terävypiihizet. Kukkazet ollah pienet, valpahanfiolietovoit
Kazvandu
Persudušmanku suvaiččou märgii da valgieloi kohtii. Istutetah sidä juuriloin palazien vuoh, kudamat ollah 6-10 sentii piduhuttu. Istuttua pidäy aijoi keviäl, muah 7-8 sentii syvevyöle. Voibi istuttuagi ligakuul da kylmykuul.
Kukindu
Persudušmanku rubieu kukkimah kezäkuun lopus da kukkiu syvyskuussah.
Käyttö
Persudušmankan lehtilöi kerätäh allus kukindua, huondespäiväl kuivan siän aigua. Liečetiijos ližätäh niilöi heinyčuajuloih, kudamat avvutetah vačan da sappitaudiloih, rauhoittumizeh. Sidä paiči persudušmankan lehtilöi da nuorii vezoi käytetäh mavustehennu.
P P
Rabat
Rabat on Marokko -valdivon piälinnu, sen kul’tuuru- da tevolližuskeskus. Se perustettih XII. vuozisual vierahien mualoin eläjii vastah puolistamiskohtannu. Enzimäi sen nimi oli Ribat-el’-Fath (arabien kielel ribat on ”voinuleiri”, ”rajavoinukohtu”, fath on ”voitto”, ”voitonleiri”). Tämän arvonimen linnu sai vuonnu 1170 oman voinumerkičyksen vuoh.
R R
Karjalaine (järvi)
K K K K
Järeijalgu
Järeijalgu (Burhinus oedicnemus) on lindu.
Lähtiet
J J
Mynydd Parys
thumb|250px|right|Mynydd Parys
Mynydd Parys on 147 metrii korgei vuori Kymrinmuas Ynys Mônan suarel. Vuorel ruadoi 1700-luvun loppupuolel algajen ruskeivaskikaivos, kudai rodih terväh muailman suurimbakse. Ruskeivaski viedih Amlwchan pristanih, kus se ruattih valmehekse da työttih ymbäri muailmua. Kaivosruandu loppiettih vuvvel 1917. Vuorelpäi on löytty merkilöi bronzukaudizehgi ruskienvasken kaivandah näh toinah jo 4000 vuottu tagaperin.
Lähtiet
Kategourii:Kymrinmuan vuoret
Suomelaine lindukoiru
Koiran mečästystaba
Rodutaban mugah suomelazen lindukoiran pidäy olla boikoi, kirkei da vägevy. Se on ylen uskolline ižändäleh. Tundemattomil ristikanzoile se on ebäuskolline, ga rodu on nygöi muuttunuh avoimekse da ystävällizemmäkse. Koiru vardoiččou ylen hyvin omat alovehet da räyräyttäy konzu tullah vierahat ristikanzat, sendäh tädä koirua ei pietä linnas. Tädä koirua voi pidiä perehen omannu, ga sendäh gu se ei suvaiče olla kois, se igävöiččöy meččäh. Mečästykses koiru on ylen myöndeine, hänen n'okkah puuttuh terväh kanoin duuhu da se kuulou hyvin mečän iänet.
S S
Aleksandro-Nevskoi soboru (Petroskoi)
thumb|300px|alt= Aleksandro-Nevckoi soboru| Aleksandro-Nevckoi soboru
Aleksandro-Nevskoi soboru (Александро-Невский собор) on nostettu 1774 vuvvel. Konzu jo meni 50 vuottu Aleksandr-Nevskoin jiännöksil, net piätetth siirdiä uudeh kohtah. Piävyttih kohtah, kudamas ruoččilazet hävittih voinas, Petroskoin zavodan slobodas. Sinne oli rakendettu Aleksandro-Nevskoi manasteri. Nimen manasteril andoi Jekaterina II, ku Aleksandr Nevskoi oli Novgorodan mualoin puolistai, mualoih kuuluttih myös karjalan muat. Zavodu ruadoi, sinne kerävyi äijy eläjiä, nygöi pideli rakendua uuzi kirikkö, ku rahvas voidas sinne kävvä molimahes Jumalal.
Algavui kirikön rakendamine rahoil, kudualoi annettih iče zavodan ruadajat. Joga rubl´as kaikin ruadajat annettih 2 kopeikkua kirikön rakendukseh. Monii vuozii kerättih d´engoi da viettih kirjutuksii, ken, konzu da min vastah maksoi dengua. Tsuari yhten kerran andoi 30 rubl´ua, sit ruvettih hänel peräh maksamah mägilöin inouniekat (?) da kuptsat.
Muasteri Čern´ajev Piiterispäi holmogorskoin ruadajien kel katettih ravval kirikön kuupolu. Kaikin oldih hyväs mieles, ku linnu sai nengoman hyvän kivesrakendetun kirikön, sinne sai mennä molimahes 1500 hengel da oli se rakennus 5 kuupolline. Aleksandr Nevskoin ikoonan kirjutti 1829 vuvvel Aleksandr Sergejevič Čižov, häi sil aigua opastui Hudožestvennois akademies. 1832 vuvvel ikoonu oli valmis, ruadolois oli maksettu läs 400 rubl´ua. No ei olluh sit rakennukses ainos kirikkö. 29 päivy kezäkuudu kirikkö pandih kiini, annettih se sit Krajevedčeskoil muzeil. Vaste talvikuul 1991 vuvvel uvvessah kirikkö oli annettu pravoslavnoloil uskojazil, Petroskoin jeparhiel. Suuri kodvu piettih restavratsiedu. A 2-4 päivy kezäkuudu 2000 vuottu Moskovskoi Patriarhu oli Karjalan mual da osvätii Soboran Aleksandr Nevskoin, kudai nygöi on kogo tazavallan Piäkirikönny.
A A
1650
Ken kuoli sinä vuon
1650
Kidžerpelikuanu
Kidžerpelikuanu (Pelecanus crispus) on lindu.
K
Kedozero
Kedozero on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Puudogan piirin Kubovon kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 1,7 km², vezibasseinan ala on 42,5 km². Järven pindu on 132,9 metrii korgiembi meren pindua.
K K K K
Pretourii
Pretourii on linnu Suvi-Afriekku -Tazavallas. Se on muan muga sanottu rahvahalline piälinnu. Pretourii on Afriekan yksi nygyaigazis linnois. Se on perustettu vuonnu 1855 da sai oman nimen Andries Pretoriusan kunnivokse.
P P
Saturnus
Saturnus (simvolu: ) on päiväzensistieman planiettu.
Harlu
thumb|Harlu
Harlu (Харлу) on kylä Pitkänrannan piiris Karjalan tazavallas Ven'al.
Sijaičendu
Kylä on sijoitunnuhes 45 kilometris Pitkäsrannaspäi da on Jänisjoven rannal.
Eläjät
Vuonnu 2013 Harlus virallizesti eli 871 hengie.
Huomivot
H H Kategourii: Pitkänrannan piiri
Kapor
Kapor – bidermejeran aigukavven naizen piähine, kudai yhtistäy ičes čäpčän da šliäpän ominažuksii. pienoiskuva|Neidizet kaporois Franc Krygerin kuval
Kaporal on korgei šliäpän tulju (niškah kabrastetale hivuksile) da leviet kovat šliäpänkentät, kuduat kaijetah niškan luo. Kapor pyzyy piäl manton’jerkan – levien lentoin – avul. Sidä sivotah bantah levvan alle. Enzikse se ilmestyi Jevroupas 1800-luvun rajal, se oli virgunaizien sovis, ga myöhembä tuli tundietukse sežo niilöin emändöil. Sen naizen piähizen kuulužuon mäinharju oli 1815:s 1840:h. Kapor tuli ebämovvokkahannu 1890-luvun alus.
Tambitsi (Puudogan piiri)
Tambitsi on pol’olku, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Puudogan piirin P’alman kyläkundah. Pos’olku on sijoitannuhes Žilaja Tambitsa -joven rannal.
25. oraskuudu
25. oraskuudu - 145. vuvven päivy (146. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 220 päiviä.
Tambitsi (Puudogan piiri)
Kahtes kilometris on vardoittavu aloveh, luonnon mustomerki – Tambitskoje suo. Sen pinduala on 51 hektuarua.
Rahvahan lugumiäry
T T Kategourii: Puudogan piiri
Kijev
Kijev (Київ) on Ukrainan suurin linnu da piälinnu. Se on Dnepr-joven rannal, Ukrainan keskiozan pohjazes. Kijev on muan kul'tuuru-, poliittine, sociualu-, ekonoumiekku-, transportu-, tiedo- da uskondokeskus. Kijevas eläy Jevroupan suurin oza rahvastu Stambulan, Moskovan, Londonan, Piiterin, Berlinan da Madridan jälles. K Kategourii:Ukrainu
Viärykoski
Viärykoski (Кривой Порог) on Karjalan tazavallan Kemin piirin pos’olku. Se on Viärykosken kyläkunnan haldivolline keskus.
Pos’olku sijoiččou Kemijoven rannal.
Kyläpiäčköi
Kyläpiäčköi (Delichon urbicum) on lindu.
Karjalankieline nimi
Linduine tundietah karjalan eri paginluadulois nimil kyläpiäčköi (Siämärves), kodipiäčköi (Siämärves da Suojärves) da pihapiäčköi (Suojärves da Suistamol). Kahtel jälgimäzel nimel voijah Karjalan kielen sanakirjan mugah yksikai tarkoittua sežo tostu Hirundo rustica -luavun lindustu. Nenga ezmäine nimi ollou paras yleiskieleh sendäh, ku se on yksisellitteine.
Viärykoski
Pos’olkas on Nevvostoliiton da Suomen välizel voinal (1941 – 1944) tapettuloin Nevvostoliiton saldattoin kalmu.
Kyläpiäčköi
Lähtiet
K K
Ikšozero
Ikšozero on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Puudogan piirin Päl’män kyläkunnan alovehel.
Viärykoski
Viärykosken rahvahan lugumiäry
V V Kategourii:Kemin piiri
Ikšozero
Järven pinduala on 8,4 km², vezibasseinan ala on 19,9 km². Järven pindu on 171,1 metrii korgiembi meren pindua.
Järvespäi lähtöy Ikša-jogi, kudai laskeh Uikujogeh. Järves voibi pyydiä särgii, kiiškoidu, haugii, lahnua, matikkua da ahvendu.
I I I I
Yläristioja
Yläristioja on kylä, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Pitkänrannan piirih da kuuluu Pitkänrannan linnukundah. Kylä on Luadogan järven rannal. Enne sie oli suomelaine eländyohtu Ristioja. Sih kuului kaksi ozua: Ala-Ristioja da Ylä-Ristioja. Oman nimen kylä sai Ristiojan joven nimen mugah. Vuodessah 1940 se oli Salmin ujezdu.
Y Y Kategourii: Pitkänrannan piiri
1596
Ken kuoli sinä vuon
1596
Afrikanpelikuanu
Afrikanpelikuanu (Pelecanus rufescens) on lindu.
A
Val de Ròia
thumb|Ròian notko sygyzyl.
Val de Ròia (oksituanakse Val / Vau / Vath de Ròia, liguurikse Val Reuia, itualiekse Val Roia, franciekse Vallée de la Roya) on notko Oksituanien da Ligurien rajal. Alovehel paistu kielimuodo roiasc on oksituanan da liguurin kielen välimuodo, ga miäritelläh enimyölleh oksituanan paginluavukse. Notko sijaiččou Al'poin mäistös da on nimetty Ròia-joven (oks. Riu de Ròia) mugah. Alovehen suurimas kyläs Brelh de Ròias vietetäh kerran nellis vuvves heinykuun kolmanden pyhänpiän A Stacada -nimisty perindehpruažniekkua.
Francien valdivo sulgi elokuus 2015 Itualien Ventemiglian kohtal olijan rajanylityspaikan pagolazilpäi, min jälles Val de Ròia rodih terväh pagolazien uvvekse kulgutiekse da alovehen eläjät perustettih Ròia Ciutadana (fr. Roya Citoyenne) -kanzalasjärrestön avvuttamah hiäs olijoi. Vuvvel 2017 järrestön jäzen Cedric Herrou suudittih nellikse kuukse tyrmäh pagolazien avvuttamizen täh, ga suudo purrettih myöhembi. Herrou oli tarinnuh yösijua pagolazile da kuvannuh Francien policien zakonanvastastu toimindua alaigähizii pagolazii kohtah.
Lähtiet
Kategourii:Muantiedo
Kelkozero
Kelkozero on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Puudogan piirin Kuganavolokan kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 7,2 km². Järven pindu on 140,2 metrii korgiembi meren pindua.
Järvespäi lähtöy Kelka-jogi, järveh laskeh jogi nimel Ukša.
K K K K
Dante Alighieri
Dante kirjutti hänen tevokset rahvahankielel, itualiekse. Hänen itualienkielizen tuotandon täh Dantie pietäh "itualien kirjukielen tuatannu", ku kieli oli sih aigah vie nuori, enzimäine tundiettu italienkieline tekstu on 900-luvulpäi. Tavan mugah keskiaijan kirjailijat da runoilijat käytettih heijän tuotandon piäkielenny latinua rahvahan kielen sijah.
Danten kuva on itualielazes kahten euron dengas.
thumb|250px|Dante Alighieri [[Andrea Del Castagnon freskos (1450)]]
Lähtehet
D
Oyme
thumb|Oyme-tytöt Oyme on ven’alaine muuzikkujoukko, kudai ezittäy perindöllisty suomelas-ugrilastu kul’tuurua sego Pohjas-Kavkuazan kanzoin fol’klourua. Muuzikkujoukko on perustettu vuvvennu 2011. Nygöi ”Oyme” soittau muuzikkua perindöllizeh sego world music – tabah. Ohjelmiston pohjannu on erzän da mokšan muuzikkufol’klouru, ližäkse naizet pajatetah šokšan rahvahan pajoloi. Joukon ohjelmistoh kuulutah rahvahan pajot, itkuvirret sego sävelmät erzän da mokšan omaperäzil soittimil.
Histourii
Vuvvennu 2018 ”Oyme” kävyi Maluazieh yhtymäh kogo muailmas kuulužah Rainforest World Music -festivualih. Vuvvennu 2019 muzikantat oldih Suomes, kus yhtyttih suureh kanzoinvälizeh WOMEX-muuzikkujarmankah.
Vuvvennu 2019 “Oyme” piäzi enzimäzele sijale Unsigned Only -kilvan World music -nominacies.
Vuvvennu 2020 mordvalazen muzikantan Serge Bulatan da Oyme-joukon yhtehine sävelmy nimel Yehy Vaya kilbaili amieriekkalazes Ima-palkindos Dance/Electronica -sarjas.
Zoroastrianizmu
pienoiskuva Zoroastrianizmu ( sežo mazdalaizus ) on uskondo. Se on yksi enzimmäine uskondo. Net uskotah, ku on vai yksi jumal da sen nimi on "Ahura Mazda". Zoroastrianizmu suai alun Persias. Zoroastrianizmas duumaijah, ku konzu olet hyvä suat hyviä tagazin da konzu olet huono tulou huonuo. Heijän pyhä kniigu on Avesta. Hyö uskotah, ku kai on tazaarvoizii da ezimerkikse sukupuolel ei ole merkičysty. Zoroastrianizman luadi Zarahustra. Tänäpäi on vai 150.000 kuduat uskotah zoroastrianizmah, hos se voibi olla izombi konzu äijän nuorii Iranis da muis mais on kiändyny zoroastrianizmah da ezimerkikse äijän kurdistanilaizii on kiändyny zoroastrianizmah. Zoroastrianistat voijah jagah kahteh eri joukkoh, reformistat da traditsionalistat. Reformistat himoittelou, ku ristikanzat voijah kiändyö zoroastrianizmah da traditsionalistat ei.
Oyme
Oyme -muuzikkujoukkoh kuulujat:
Kategourii:Muuzikkujoukot Kategourii:Mordvan muuzikku
Zoroastrianizmu
Kategourii:Uskondot
Vizakoivu
Vizakoivu - sybläkkähän koivun erimuodo (Betula pendula Roth var. carelica (Mercklin), Betula pendula f 1.0 carelica) Sen rungos on omaluaduzii sangelmukii (pahkat), kudamil on kuvakas puupindurakendeh. Vizakoivu on omakuvaine, luja da kova. Vizakoivun puus roihes čoma väri: valpahankeldaine muzavumaksankarvazien kohtien kel.
Histourii
Čoman ulgonävön da hyvälujuon täh vizakoivua pietäh suures arvos.Vladimir Dal’ muga musteli sidä: «Vizakoivu, koivupuun monikerdažus, pahku, solmet» «Arheolougiellizien lyödölöis mugah XIII vuozisuan algajen vizakoivua käytettih erilazien čomenduksien da elosvehkehien valmistamizeh näh....sil puul karjalazet heimot maksettih veroloi. Enzimäzet tiijot vizakoivus Ven’alazes literatuuras ilmestyttih vuvvennu 1766, konzu «mečän tiedäi» Fokel kuvaili Ven’an Karjalan da sen rinnakazien alovehien meččii. Ven’alaine arhitektoru V.P. Stasov on «yksi enzimmäzis ristikanzois, kudai käytti vizakoivas da toppolis luajittuu pertilomuu». Vizakoivu sai oman nimen ven’alazen tiedomiehen K.E. Merklinan tutkimukses vuvvennu 1857.
Jouhikko
thumb|right|200px|Jouhikko [[Karjalan tazavallan Kanzalline muzei|Karjalan tazavallan Kanzallizes muzies.]] thumb|right|200px|Jouhikko. thumb|Kelttiläisstiil'aine jouhikko crwth Jouhikko on vahnu jouzisoitin. Jouhikos on olluh perindöllizesti kahtes nelläh kieldy, da sen iäni on aiga hil'l'aine. Se viritetäh tavan mugah kui viulu (g, d1. a1. e2). Altojouhikko on viritetty tavallistu jouhikkuo oktaavin madalembale.
Vizakoivu
Vizakoivun puukuvan roindu
«Nygyzes aijas ei ole yksimieližytty puukuvan roinnan syylöis. On olemas mieli, gu puukuva roihes minerualusyömizen vajavuos da se on läžindy, kuduan syy on viirussu- libo perindötaudi. On tiettävy, gu dekoratiivine puupindurakendeh on perindölline, ga sen ilmivö ei ole vie selvitty. Puuloil, kuduat suadih kahten vizakoivun sevoituksen avul, toiči ei ole dekoratiivizii merkilöi. Sen ližäkse tarvitah 5-10 vuottu, gu vois miärätä, roihesgo puukuva libo ei.
Jouhikko
Kai jouhikot ollah tavan mugah oldu soittajien ičen luajittuloi, mugai net ollah oldu eri kogozet da muodoizet. Piduhuttu on olluh 40-80 cm, levevytty 14-19 cm da sangevuttu 4-9 cm. Materjualoinnu on olluh koivu, leppy, pedäi da kuuzi. Jouhikkolois on käytetty jouhi-, jiändeh-, plastiekku- da metallukielii. Harakternoin jouhikon šuhizijan iänen suau hevon händyjouhis azuttuloil kielil.
Lähtehet
Kategourii:Soittimet
Vizakoivu
Levitändy da kazvatandu
1980-vuozien lopus Nevvostoliiton Tiedoakadiemien Meččyinstituutan Karjalan ozaston tiedomiehet V. I. Jermakov, L.V. Vetčinnikova da Z. D. Bumagina luajittih vizakoivun tervähkazvatandan taba, kuduan voijah kazvattua äijy vizakoivuu. Sih niškoi tavallizen koivun nuoreh rungoh oksastetah vizakoivun oksat. Tiedomiehien mugah, oksastuksen periä suajah vizukoivun erilazet arvoyksilöt. Siemenii kylväjen vaigu 30-40 prosentua kazvoksii säylytetäh vizakoivun merkilöi, ga oksil kazvattajen kaikis koivulois roitahes vizakoivut. Vuvvennu 1984 Karjalas perustettih 4 vizakoivun rauhoitettuu alovehtu: Kondupohjan alovehen «Utuki» (yhteisala 5,7 ga), Oniegurannan piirin «Kokkorevo» da «Tsareviči» (yleisala 28,9 ga) da Karhumäin «Anisimovščina» (yleisala 6,1 ga). Karjalan luonnos on läs 3 000 vizakoivuu. Karjalan tazavallas on hyväksytty alovehelline miärätty ohjelmu, kuduan avul vizakoivuu säilytetäh da kazvatetah.
Käyttö
Vizakoivun puudu käytetäh škatuliloin, tabakkuvakkazien, čomenduksien da sežo pertilomun valmistamizeh näh. Nygöi puaksumbah käytetäh šponua, sendäh gu vizakoivun puu on vähyös. Vizakoivun eriluaduzen puustruktuuran periä se ei pystele, da sendäh vizakoivun puus valmistetah iškusoittimien puolii. Vizakoivun puul on kaksi vigua – pahku da monikerdažus.
Kategourii:Puut Kategourii:Suomen puut Kategourii:Kazvimuailmu
Flamingo
Flamingo (Phoenicopterus roseus) on lindu.
F
Babje (järvi, Segežan piiri)
Babje on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Segežan piirin Papinkosken kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 2,9 km², vezibasseinan ala on 35,6 km². Järven pindu on 89,3 metrii korgiembi meren pindua.
Järvespäi vezi piäzöy Lindärveh, sit läbi virduau Segežanjogi, kudai laskeh Uikujärveh.
Suistamo (stansii)
Suistamo on eländykohtu (raududorogustansii), kudai kuuluu Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimoin kyläkundah. Eländykohtu on sijoitannuhes Okt’abr’skoin raududororogan samannimizen azetuskohtan tyveh. Pos’olkassah vedäy avtodorogu 86К-365.
Rahvahan lugumiäry
S S Kategourii:Suojärven piiri
Piäčköit
Piäčköit, piäsköit libo čiäräzet (Hirundinidae) ollah linduheimo. Suomes on tavattu viizi sih kuulujua luaduu:
Lähtiet
P
Oksituanii
Oksituanii (oksituanakse Occitània) on kul'tuuralline aloveh, kus paistah oksituanan kieldy. Poliittizesti suurin vuitti sitpäi kuuluu nygöi Francien valdivoh, ga aloveh on äijäl suurembi migu Oksituanien hallindolline aloveh.
Kategourii:Muantiedo
1794
Ken kuoli sinä vuon
1794
11. ligakuudu
11. ligakuudu - 284. vuvven päivy (285. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenderin mugah. Vuvven loppussah on 81 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
L
Sattuma
Sattuma on tundiettu pajojoukko Karjalas, kudai pajattau suomen, karjalan da ven'an kielel.
Perustandu
Sattuma on perustettu vuvvennu 2003. Sen alguhpanijoinnu ollah Arto Rinne da Dmitrii D’omin, endizet Myllärilöin da Talvisobien pajattajat da soittajat. Allus algajen joukos oli vaiku nelli hengie: tuatae lapsienke. Eilal Rinne, Arton tyttärel, silloi oli kaksitostu vuottu igiä, Vladik D’ominal, Dmitrien poijal, yheksä vuottu kaikkiedah.
Nimen sellitändy
Sattuma on suomenkieline sana, se tarkoittau, enzikse, midägi petties roinnuttu, toizekse, pualih ozuandua. Joukos allettih suomelazes muuzikas, sendäh nimigi pandih suomen kielel.
Alkogoulijuomine
Alkogoulijuomine on juomine, kuduas on etanolua (etiiluspirtu, alkogouli).
Alkogoulijuomizen lajit
Kategourii:Juomizet
Sattuma
Matkustandu
Joukko on kuulužu Karjalas, Ven’al da rajan tagua. Pajattajat äijän matkustetah. Käydih karjalazih kylih, Karjalan tazavallan ulgopuolele, rajan tuakse: Suomeh, Niderlandoih, Germuanieh, Amerikkah da Kanuadah.
Pajodiskat
”Sattuma” piästi ilmah kuuzi diskua. Net ollah ”Folk music from Karelia and Finland”, ”Kudelma”, ”Palapeli”, ”Kinofilmi”, ”JOO, KYLLÄ” da ”Uuzi kodi” lapsile.
Kategourii:Muuzikkujoukot Kategourii:Karjalan muuzikku
Port Lui
Port-Lui on Mavrikien suurin linnu, tärgei portu sego piälinnu. Se on Indien valdumeren rannal. Linnas eläy 156 720 hengie (vuvven 2010 tiedoloin mugah). Port-Lui -nimen linnu sai Fransien kuningas L’udovikan XV kunnivokse.
P P
Afon Efyrnwy
Afon Efyrnwy (kymrikse) libo River Vyrnwy (angliekse) on jogi Suuren-Britanien suarel. Se algau Llyn Llanwddyn -tegojärvespäi Kymrinmuas da laskou Afon Hafren -jogeh Anglien puolel.
Kategourii:Kymrinmuan jovet Kategourii:Anglien jovet
Chicago
thumb|Nägymät Chicago Chicago, viralline nimi City of Chicago, on Yhtysvaldoin Illinois ozavaldivos olii linnu. Linnas eli vuonnu 2017 arvion mugah 2,716,450 ristikanzua. Chicago on muailman tärgevimii talovus da kul'tuurukeskuksii da Globalization and World Cities Study Groupin mugah yksi muailman nelläs tärgevimis muailmanlinnois Tokion, New York Cityn, Pariižan da Londonan ohel. Linnu on vie YK:n da monien toizien kanzoinvälizien järjestölöin kodipaikku.
Lähtehet
Kategourii:Yhtysvaldoin linnat
1929
Ken kuoli sinä vuon
1929
25. pakkaskuudu
25. pakkaskuudu on vuvven 25. päivy grigorianskoin kalenderin mugah. Vuvven loppussah on 340 (341. kargavusvuon) päiviä.
Ken kuoli sinä piän
25. pakkaskuudu
Kräkäččy
Kräkäččy (Turdus pilaris) on raččoloin heimoh kuului lindu.
Karjalankieline nimi
Lindu tundietah karjalan kielen paginluadulois perindöllizesti nimil korbiračoi (Siämärves da Suojärves) da kräkäččy (Tverin Karjalas). Suomengi kielen paginluadulois korpirastas on perindöllizesti tarkoitannuh Turdus pilaris libo Turdus philomelos -luavun račoidu, ga nygöi sil tarkoitetah suomen yleiskieles Catharus ustulatus -luavun linduu. Sendäh karjalangi yleiskieles voidas käyttiä nimie korbiračoi täh luaduh näh, ga nimie kräkäččy sit Turdus pilaris -luaduh näh.
Lähtiet
K K
2000-lugu vuvvet
2000-lugu vuvvet:
Kiimasjärvi
Kiimasjärvi on Karjalan tazavallan Mujejärven piirin Liedmajärven kyläkundah kuului kylä. Kylä on sijoitannuhes Kimasjärven suvirannal.
Harmaikulkuračoi
Harmaikulkuračoi (Turdus obscurus) on raččoloin heimoh kuului lindu.
Kiimasjärvi
Tundietut rahvas:
Kiimasjärves rodivui piiteriläine kupču M. T. Minin. Kuolendan jälles häi jätti äijän dengua dorogan Rebol’assah azundah sego uvven školan nostandah. Vuonnu 1885 škola tuli M.T. Mininan nimie kandajakse kyläopistokse.
Harmaikulkuračoi
H H
Kiimasjärvi
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Mujehjärven piiri
Saudi Arabii
250px|right|thumb|Saudi-Arabii
Saudi-Arabien kuningaskundu on suurin valdivo Arabien niemimual. Pohjazes se rajoittuu Jordanienke, Irakanke da Kuveitanke, päivännouzus Kataranke da Yhtistynyzien arabien emiruatanke, liidehes Omananke, suves Jemenanke. Päivänlaskus se rajoittuu Ruskien merenke da koillizes Persien lahtenke. Piälinnu on Er-Rijad. Muan pinduala on 2 149 610 km². Rahvahan lugumiäry on 31 521 418 hengie. Virralline kieli on aruabien kieli.
Dili
Dili on Päivännouzu-Timoran piälinnu da suurin linnu. Se on Timoran suaren pohjasrannal. Dili on Pävännouzu-Timoran piäportu da kauppukeskus. Sie eläy 193 563 hengie. Vuonnu 1520 portugalielazet perustettih linnan, kuduas vuonnu 1769 tuli Portugalien Timor. 20. päivänny oraskuudu vuonnu 2002 Dilis on tulluh Timor-Leštin Demokruattizen Tazavallan (uvven iččenäzen valdivon) piälinnu.
Kategourii:Päivännouzu Timor Kategourii:Linnat
Pihapiäčköi
Pihapiäčköi (Hirundo rustica) on lindu.
Karjalankieline nimi
Linduine tundietah karjalan eri paginluadulois nimil pihapiäčköi (Suojärves da Suistamol) da kodipiäčköi (Siämärves da Suojärves). Mollembil nimil voijah Karjalan kielen sanakirjan mugah yksikai tarkoittua sežo tostu Delichon urbicum -luavun lindustu. Ezmäzen nimen kohtal mollembat luavut mainita tazaverdazesti, ga jälgimäzen nimen kohtal mainitah, ku nimie käytetäh vai "harvah" Hirundo rustica -luavun nimenny. Nenga ezmäine nimi pädöy parem linnun nimekse yleiskieles. Sen sijah Delichon urbicum -luaduu voijah kuččuo nimel kyläpiäčköi, kudamua käytetäh sanakirjan mugah vai täh luaduh näh.
Lähtiet
P P
Kodozero
Kodozero on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Puudogan piirin Päl’män kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 1,5 km². Järven pindu on 166 metrii korgiembi meren pindua.
Järves voibi pyydiä särgii, ahvendu, haugii, kiiškoidu.
K K K K
Alli
thumb|300.px|alt=Alli|Alli Alli (Clangula hyemalis) on lindu.
Lähtiet
A A
Nuakšot
Nuakšot on Mavrituanien piälinnu. Sie eläy 760 tuhattu hengie (2001), vuozien 1960 lopus sie oli läs 20 tuhattu eläjiä. Berberskoin kielel linnan nimi merkiccöy ”kohtu, kus tuulou”.
N N
Pitkyjärvi
Pitkyjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Kuujärven kyläkundah.
Järven pinduala on 7 km², vezibasseinan ala on 181 km². Järven pindu on 79,6 metrii korgiembi meren pindua.
P P P
Suuri Kotajärvi
Suuri Kotajärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 0,5 km². Järven pindu on 139 metrii korgiembi meren pindua.
Järves läbi virduau Kaartojoki, kudai laskeh Uuksujärveh. Täs järves läbi virduau Uuksunjoki.
S S S S
Rimoilu
Rimoilu on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Puudogan piirin Pälmän kyläkundah.
Joučen
thumb|300.px|alt=Joučen|Joučen
Joučen on sorzien heimoh kuului suuri valgei lindu. Jouččenii ei sua mečästiä, ili tulou riähky.
Rimoilu
Kylän lähäl on Puudogu-Karhumägi -avtodorogu. Kolme kilometrii on Pudožgorskii-pos'olkassah. Nelläs kilometris kyläs suvehpäi on ruvan louhindupaikku.
Rahvahan lugumiäry
R R Kategourii: Puudogan piiri
Joučen
Kogo da nägö
Piduhus: 140-160 cm Siibien agjuväli: 220-240 cm Paino: 6,5-11,5 kg
Teemas muijal
J J
Irzijärvi
Irzijärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Koverin kyläkundah.
Järven pinduala on 2,1 km², vezibasseinan ala on 114 km². Järven pindu on 46,9 metrii korgiembi meren pindua.
Koillizes järveh laskeh Puskuoja, kudai tulou Puskujärvespäi. Lounazes järvespäi lähtöy Huškalanjogi, kudai laskeh Tuuloksenjogeh.
I I I
Kodifialku
thumb|300px|alt=Kodifialku|Kodifialku Kodifialku on yksi- libo kaksivuodine fialkoin pereheh kuului heinykazvi.
Ulgonägö
Kodifialkal on hoikku, pystöi kazvai vähäl oksakas juuri. Sen varzi on oksakas, ”kolmeseinäine”, pal’l’as libo vähäzel karvakas, ondo sydämes, 10-45 sentii pitky. Puaksuh juures lähtöy kazvamah mondu oigiedu libo muadu vaste leviejiä vartu. Lehtet kazvetah toine toizele peräh lehtivarres. Kukas on viizi kukanterästy. Ylähäzet kukanteräzet ollah keskimäzii suurembat da ollah muzavanfiolietovoit libo valpahanfiolietovoit. Kaksi keskimästy kukanterästy ollah samua värii libo valpahembat, libo keldazet. Alahaine kukanteräine on valgiettavu.
Kazvandu
Kodifialkua kazvau Jevroupas da Aazien lauhkielois alovehis. Muah niškoi kazvi ei ole čirčy, suvaiččou vaiku märgii kohtii. Istutetah sidä siemenil aijoi keviäl muah 1-2 sentin syvevyöle. Kuivan aigua kazvi pidäy valella.
Kukindu
Kodifialku rubieu kukkimah kuun peräs orahile mendyy da kukkiu enzimäzih halloissah.
Käyttö
Kodifialkua käytetäh rohtukazvinnu. Kerätäh da kuivatah lestittylöi kazvin varzii. Leikatah net kukindan aigua da kuivatah pihal pilvekses libo hyvin tuulatettavas pertis. Kuivattuloi kazviloi voibi pidiä ruokos puolentostu vuvven aigua. Net ollah kustu vedäjät da rygijes logua vedäjät. Kodifialkua istutetahgi dekoratiivizennu kazvinnu. K K
25. syvyskuudu
25. syvyskuudu — 268. vuvven päivy (269. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 97 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
S
Kallivopiäčköi
Kallivopiäčköi (Ptyonoprogne rupestris) on piäčkölöin heimoh kuului lindu. Se on tavattu Suomes nelli kerdua – vuozil 1988, 2003, 2009 da 2018.
Karjalankieline nimi
Linnun täs artikkelis käytetty nimi on kiännetty karjalan kieleh suomenkielizes nimespäi kalliopääsky.
Alfred Hitchcock
Sir Alfred Džozef Hitčkok (Sir Alfred Joseph Hitchcock) (13. elokuudu 1899 – 29. sulakuudu 1980) oli britanielaine da ameriekkalaine kino-ohjuaju, kinovalmistai da käzikirjuttai. Vuodessah 1939 häi ruadoi Brituanies da Yhtysvallois.
Kallivopiäčköi
Lähtiet
K K
Alfred Hitchcock
Hichcock on kino-ohjuaju, kuduan nimi yhtistetäh trilleru-kinolajih. Omis fil’mois häi maltoi luadie rauhattomua atmosfierua. Hitčkok sai Ameriekan kinoinstituutan palkindon, a kuningatar Elizabeth I sanoi hänet ritarikse.
Hitčkok suvaičči iče ozutella omis fil’mois, enne kaikkie jägimäzis fil’mois. Huomatah, ku ohjuaju suvaiččou andua piäroulit “kylmile” valgeitukkazile naizile (Marlene Dietrich, Grace Kelly, Vera Miles, Kim Novak).
H H
Ventemiglia
thmb|100px|right|Ventimiglia. thumb|Taloloi Ventemiglias.
Ventemiglia (liguurikse), Ventemilha (oksituanakse) libo Ventimiglia (itualiekse) on linnu Liguries.
Kategourii:Linnat
Verhovje
Kylä on sijoitannuhes Šuojun joven rannoil. Kahtes kilometris päivänlaskuhpäi on Kola-nimine avtodorogu.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Oniegan rannikon piiri
Harmaisorzu
thumb|300.px|alt=Harmaisorzu|Harmaisorzu
Harmaisorzu (Anas strepera) on lindu.
Kogo da nägö
Piduhus: 46-56 cm Siibien agjuväli: 78-90 cm Paino: 850-1000 g
Alvar Aalto
thumb|300px|alt=Alvar Aalto|Alvar Aalto Alvar Hugo Henrik Alto (, 3. tuhukuudu 1898, Kuortane – 11. oraskuudu 1976, Helsinki) on Suomen arhitektoru da dizaineru, suurin hahmo Suomen arhitekturas. Alto on "modernizman tuatto" Pohjazes Jevroupas.
Eloskerdu
Vuvvennu 1916 piäzi Gel'singforsan Politeknillizeh instituuttah, kus händy opastui Armas Lindgren.
A
Scandinavian Music Group
Scandinavian Music Group eli SMG on suomelaine vuvvennu 2002 perustettu pop-rock-folk-joukkoveh. Gituaristu Joel Melasniemi on säveldänyh da pajattai Terhi Kokkonen kirjuttannuh läs kai joukkovehen pajot.
Joukkovehen jäsenet
•	Terhi Kokkonen: pajo (2002-)
•	Joel Melasniemi: gituaru (2002-)
•	Antti Lehtinen: lyöndysoittimet (2002-)
•	Kyösti Salokorpi: gituaru, koskettimet (2003-)
•	Pauliina Kokkonen: tagapajo (2007-)
•	Miikka Paatelainen: lap steel (2007-)
•	Oskari Haisti: basso (2014-)
Endizet jäsenet
•	Tommi Saarikivi: basso (2002-2003)
•	Anssi Växby: basso (2003-2014)
Teemas muijal
Kategourii:Muuzikkujoukot
Kert, Georgij Martinovič
Georgij Martinovič Kert (1. tuhukuudu 1923 – 26. syvyskuudu 2009) oli nevvostoliittolaine da ven’alaine kielentutkii, Ven’an itämerensuomelazien da saamen kielien specialistu, Ven’an socialistizen federatiivizen nevvostotazavallan arvostettu tiedoruavon ruadai, monien kniigoin kirjuttai.
Eloskerdu
Georgij Kert rodivui 1. tuhukuudu vuvvennu 1923 Kamenkan hieruh Leningruadan alovehel. Häi oli Ižänmuallizen voinan ozanottai, Ižänmuallizen voinan 1. astien kunnivomerkin kavaleru.
Vuvvennu 1950 Kert loppi ruskien diplomanke Leningruadan valdivonyliopiston filolougiellizen tiedokunnan, vuozinnu 1950-1953 häi opastui aspirantuuras Nevvostoliiton Tiedoakadiemien kielitiijon instituutas, sit väitti kandiduattudissertacien (1953). Vuvves 1953 Georgij Kert rubei ruadamah Karjalan Tiedoakademien kielen, literatuuran da histourien instituutas. Vuozinnu 1959-1986 häi oli Kielitiijon ozaston johtajannu. Vuvvennu 1972 häi väitti doktorudissertacien. Kert opasti saamen da suomen kieldy Petroskoin da Piiterin yliopistolois.
Vuvves 1973 algajen Kert oli suomelasugrilazien Komitietan Nevvoston da Ven’an tiedoakadiemien paikannimistön Nevvoston ozanottajannu.
Georgij Kert oli Karjalan avtonoumizen socialistizen nevvostotazavallan (1973) da Ven’an socialistizen federatiivizen nevvostotazavallan (1983) arvostettu tiedoruavon ruadai, häi oli palkittu kunnivomerkil omas arvotegolois. Vuozinnu 1997 – 2004 häi toizien karjalazien tiedomiehienke projektiiruičči TORIS – Ven’an luodehen paikannimistön tiedoperustua, kuduan tiijot sit kerättih teidokonehen programmas da verkosivul toris.krc.karelia.ru.
Kert kuoli 26. syvyskuudu vuvvennu 2009 Petroskois.
Aleksis Kivi
Kiven tekstois on kui romuanttizii mugagi realistizii piirdehii. Kivi kygeni luomah monel kirjalližuon alal korgeitazozen tuotandon silloi, konzu suomenkielizen kirjalližuon perindyö, kanzanrunohuttu luguh ottamattah, ei olluh olemas. Kivi oli enzimäine suomelaine ammattikirjailii. 1900-luvun allus Kivi-renessansas algajen häi on olluh Suomen kanzalliskirjailii.
Äijy Aleksis Kiven runuo da tevoksih kuulujii pajotekstoi on sävelletty pajoloikse. Niidy ollah ezimerkikse "Ozakkahat" (”Onnelliset”), ”Keinu”, "Meččymiehen laulu" (”Metsämiehen laulu”), ”Oravan laulu”, "Minun sydämen pajo" (”Sydämeni laulu”), "Seiččemen miehen vägi" (”Seitsemän miehen voima”), "Midä minä huolin" (”Mitä minä huolin”).
Leppäsyrjä (stansii)
Leppäsyrjä on eländykohtu (raududorogustansien tyves olii pos’olku), kudai kuuluu Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimoin kyläkundah. Raududorogustansii on sijoitannuhes Sordavala – Suojärvi I – peregonal. Pos’olkassah on kaksi kilometrii liidehehpäi.
Rahvahan lugumiäry
L L Kategourii:Suojärven piiri
Ruozmeračoi
Ruozmeračoi (Turdus naumanni) on raččoloin heimoh kuului lindu.
R R
Scomber
Scomber on makrelliloin heimoh kuului kalasugu.
Dušanbe
Dušanbe on Tadžikistuanan piälinnu.Sie eläy 831,4 tuhattu hengie (2018).
D D
1793
Ken kuoli sinä vuon
1793
Martsial'noit viet
Martsial’noit viet -muzei (Музе́й «Марциа́льные воды») – on histourielline muzei da rauhoitettu aloveh Martsial’noit viet hierus, joga on perustettu vuvvennu 1946. Sen perusti rahvahan opastai da kodialovehentiedäi Vasilii Trošin. Ozuttelut nimitetih enzimäzen Ven’an «Martsial’noit viet» kurortan histouriele. Muzei on Karjalan tazavallan muzien ozasto.
Histourii
Muzien allun histourii on yhtistetty Dvortsi kylän kurortan perustamizen histourienke.
22. kevätkuudu vuvvennu 1946 Karjalan-Suomelazen sosialistizen nevvostotazavallan rahvahien komissuaroin nevvosto piätti perustua Petrovskoi muzien Dvortsi kyläs Petrovskoi piiris.
23. syvyskuudu vuvvennu 1946 enzimäzen Ven’an kurortan aloveh oli ilmoitettu rauhoitetukse alovehekse, kudai liitti iččeh: Pedru-apostolan kirikkö, Pedrun silmykaivon paviljon, uvven silmykaivon paviljon da kivivirraston talo.
Pedrun muzei oli avattu 25. heinykuudu vuvvennu 1948. Alguperäzekse ozuttelus oli kaksi ozua:
Vuvvennu 2008 ruvettih kunnostamah kahtu silmykaivon paviljonua. Net oldih riičitty da vietty kunnostandakse Sortavalah, kuduas oli firmu, joga voitti tazavallan kul’tuuruministerstvan kilvan. No palkas ilmestyttih vägevykset da vuvvennu 2013 paviljonat ei tuodu järilleh.
Vuvvennu 2011 kevätkuus muzei pidi 65. roindupäivän.
Kundu
Muzien da rauhoitettu alovehen kundah yhtytäh:
Linkit
M M
Ruozmepiäčköi
Ruozmepiäčköi (Hirundo daurica) on piäčkölöin heimoh kuului lindu. Se ei pezoitu Suomes, ga sidä tavatah muutunduaigah joga vuozi.
Karjalankieline nimi
Linnun täs artikkelis käytetty nimi on kiännetty karjalan kieleh suomenkielizes nimespäi ruostepääsky.
R R
1729
Ken kuoli sinä vuon
Kategourii:1729
Ruozmesiibiračoi
Ruozmesiibiračoi (Turdus eunomus) on raččoloin heimoh kuului lindu.
R R
Järvičakat
Järvičakat (Gerridae) ollah böbökkyheimo.
Lähtiet
J
Kalijärvi
Kalijärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Videlen kyläkundah.
Järven pinduala on 0,6 km². Järven pindu on 68,9 metrii korgiembi meren pindua.
Pohjazes järvespäi lähtöy oja, kudai matkuau Keddärves läbi da laskeh Videlenjogeh.
K K K
Sugulaine
Sugulaine on hengilö, kudai on sugua toizele hengilöle. Samah suguh kuulujail on yhteizii ezivanhembii libo hyö ollah tuldu suguh venčan libo ottolapsekse ottamizen kauti. Sugulaizet voijah kaččuo kui biolougizennu (geneettizenny) rodn'uksennu muga i nualoinnu sotsializennu roulinnu, kudaman mugah ristikanzat vietäh iččie toizih näh omas kollektiivas.
Toine venču
Kategourii:Antropolougii Kategourii:Sugututkimus
25. talvikuudu
25. talvikuudu - 359. vuvven päivy (360. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 6 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
T
1774
Ken kuoli sinä vuon
1774
Uusikylä
Uusikylä on pos’olku Karjalan tazavallas Lahdenpohjan piiris Miinalan kyläkunnas.
Haugiračoi
Haugiračoi (Turdus philomelos) on raččoloin heimoh kuului lindu.
Uusikylä
Se sijaiččou lähäl Lahdenpohjua.
Rahvahan lugumiäry
U U Kategourii:Lahdenpohjan piiri
Haugiračoi
Karjalankieline nimi
Linduu on kučuttu nimel haugirastas vähimikse Suistamol da Korbiselläs. Suomen kielengi paginluadulois tundietah nimi haukirastas, eritengi Päivännouzu-Suomes. Nimi pohjavuu sih, ku haugiračoi algau pajattua keviäl samah aigah, konzu havvit kudietah da niilöi pyvvetäh.
Lähtiet
H H
Kuter'ma
thumb|300.px|alt=Kuter'ma|Kuter'ma
Kuter'ma (Кутерьма) on karjalaine rokjoukko. Pajattajat sanotah iččie Pozitiivizen muuzikan ansambl'akse. Pajojoukko avattih vuonnu 2005 Petroskoil. Pajoloin kirjuttajannu da muuzikan säveldäjänny on Dima "Bill" Romanenko. Joukko soittau reggae-, bossa nova- da fusion rock-muuzikkua.
Huomavukset
K K
1792
Ken kuoli sinä vuon
1792
Šoreihukankorendo
Šoreihukankorendo (Libellula fulva) on hukankorendoloin suguh kuului korendo.
Carelicum
pienoiskuva|Karelikum talvel
Šoreihukankorendo
Kategourii:Korendot
Carelicum
Carelicum (suom. Carelicum, iännetäh [karelikum]) on muzien, kul’tuuru- da turistukeskus, kudamas voi tuttavuo Pohjas-Karjalan muakunnan histourien da nygyaigazen eloksen kel. Carelicuman huonus sijaiččou Jovensuun piälagevol, sidä nostettih vuvvennu 1992. Carelicumas paiči muziedu on sežo tiijoituskeskus, konsertoih da teatran bilietöin myöndykeskus, avvutuspalvelukeskus Jovensuun linnalazile, Pohjas-Karjalan muzien arhiivu, lapsien čuppuine «Suarnulinnu Mukulakatu». Sežo Carelicumas pietäh erilazii kul’tuuru tapahtumii, kerähmölöi da pruazniekkoi.
Projektu:Wiki-kevät/2020
200px|right
Suuri Koukkulampi
Suuri Koukkulampi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel.
Projektu:Wiki-kevät/2020
WIKI-KEVÄT - 2020 on kanzoinvälizen Wikimedia CEE Spring 2020 -nimizen projektan karjalaine oza.
Carelicum
Muzei da ozuttelut
Carelicumas on Pohjas-Karjalan muzei, kuduas on alalline ozuttelu, kudai kuvastau alovehen histourii da sijallizet perindöt, da väliaigazet ozuttelut. Muzies on yksityskohtazet Sortaval-linnan makietat, kudai Talvi-voinan jälles rodihes Nevvostoliiton linnakse. Ne makietat ezitetäh erilazet Sortaval olemasolendan aiguvälit. Erillizis zualois voi tunnustuo Pohjas-Karjalan histourieniellizeh aiguvälih, Suomen avtonoumien kaudeh, perindöllizeh kul’tuurah da 19-20 vuozisadoin suomelazien da karjalazien eländytabah. Erilline ozutteluseinäl voi nähdä 14-18 vuozisadoin vahnoi kartoi, kuduat kuvastetah jevrouppalazien muantiedomielikuvii Pohjazen Jevropan alovehih näh. Väliaigazet ozuttelut kuvastetah toizien muzieloin keräilemät.
Suarnulinnu Mukulakatu
Suarnulinnu Mukulakatu on muzien oza lapsih näh. Se on mielužu čuppuine puukodiloinke, lagevonke, portanke da toizien Suomen linnan attribuutoinke. Sellazis dekoracielois lapsi voi kebjieh kuvitella iččie ongittajannu, laukan libo koufeilan ižändänny, miärätä šliäppii, nostua raudodorogan libo roita tyttiteatran ozuttelijakse. Suarnulinnu Mukulakatu on tundiettu pienile lapsile joudoaijan viettämizen kohtu.
Mustukagluračoi
Mustukagluračoi (Turdus atrogularis) on raččoloin heimoh kuului lindu.
Suuri Koukkulampi
Järven pinduala on 0,5 km². Järven pindu on 79 metrii korgiembi meren pindua.
Projektu:Wiki-kevät/2020
Projektan aigah kerätäh kirjutustu Wikipedieh. Projektu algavui 21. kevätkuudu da jatkuu oraskuun loppussah. Projektan tavoittehennu on parandua Jevroupan mualoin Wikipedien erikielizien ozastoloin yhtehisty ruaduo, suaja uuttu tieduo lähimualois sego levittiä tieduo Karjalas.
Carelicum
Suuri kerähmözualu da restoran
Carelicumas on restoran da suuri kerähmözualu, kuduas pietäh kerähmölöi, pruazniekkoi da seminuaroi.
Suuri Koukkulampi
Järvi kuuluu Heinyjoven basseinah.
Mustukagluračoi
M
Projektu:Wiki-kevät/2020
Kirjutukses pidäy kerduo suomi-ugrilazis mualois, Ven'an kanzallizis alovehis, niilöin piirilöis, linnois da kylis, suomi-ugrilazis rahvahis, heijän kielis da perindölöis. Yhtes kirjutukses pidäy olla piäl sadua sanua. Kirjutuksen tiemu pidäy olla tärgei da mieldykiinittäi. Ližäkse on merkittävy kai lähtehet, kudualoispäi on otettu tieduo kirjutukseh niškoi.
Suuri Koukkulampi
S S S S
Projektu:Wiki-kevät/2020
Kategourii:Projektu:Wiki-kevät
Carelicum
Linkit
Carelicuman sivu
Lähtehet
Кареликум Carelicum
Kategourii:Kul'tuuru Kategourii:Suomi Kategourii:Rakendukset
Harmai kondii
thumb|300.px|alt=Harmai kondii|Harmai kondii Harmai kondii (buuru) on kondieloin yksi lajilois. On moni eri harmuadu kondiedu, kuduat ollah erinormažet da erikarvazet. Kaikkien pienembät kondiet eletäh Europas, kaikkien suurembat – Al’askal da Kamčatkal – net painetah 500 da enämbiä kg; toiči puututah suuriškot viesankel 700-1000 kg. Vahnembat ižkäondiet keskimierus ollah 1,6 kerdua suurembi emäkondieloi.
Kuvavus
Harmai kondii on prostoi zvieri Kondien rodukunnas. Rungu sil on vägevy korginke sägänke; piä on suuri; korvat da silmät ollah pienet. Händy on pieni – 65 – 210 mm., vähäl nägyy karvaspäi. Käbälät ollah kovat; kynnet ollah vägevät, iččeh ei vedävyt, 8-10 sm. pitkät. Kondiel on viizi sormie.
Kondienpoigažil kaglal da rinnal toiči ollah valpakot tačmat, kuduat ijänken lähtitäh  iäre. Harmai kondii on meččyelätti. Toko Ven’al se eläy il’žes mečas kondožikonke. Jevroupas se suvaiččou mägimeččii.