cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Töppytiaine
Karjalankieline nimi
Linnun täs artikkelis käytetty nimi on kiännetty karjalan kieleh suomenkielizes nimespäi töyhtötiainen.
T T
Merihanhi
thumb|300.px|alt=Merihanhi|Merihanhi thumb| Anser anser Merihanhi libo harmaihanhi (Anser anser) on lindu.
Kogo da nägö
Piduhus: 74-84 cm Siibien agjuväli: 150-170 cm Paino: 3-4,2 kg
Teemas muijal
M M
1642
Ken kuoli sinä vuon
1642
Savonlinnu
Savonlinnu on suomelaine linnu, kudai on sijoitunnuhes Suvi-Savos. Sie eläy 35 547 eläjiä (31.12.2015), da sen pinduala on 3 597,71 km², kudamas 1 358,65 km² on vetty. Savonlinnu tunnetah keskiaigazes Olavinlinnas da sie piettäväs Savonlinnan Ouperufestivualis. Savonlinnan nuaburikundii ollah Enonkoski, Heinyvezi, Kitee, Liperi, Parikkala, Randusalmi, Ruokolahti, Riäkkylä, Sulkava da Varkaus. Nämmis Enonkoski on kogonah Savonlinnan ymbäröity.
Histourii
Vuvvennu 1475 valmistui Olavinlinnu, kudaman viereh Kyrönsalmen päivänlaskupuolele Savonlinnu muvvostui. Savonlinnan malmi (Nyslotts malm), kudai kuului Siämingih da oli sijoitunnuhes Olavinlinnan vieres, ylendettih linnakse Pietari Brahen kuhkutuksel vuvvennu 1639. Savonlinnan malmis elettih linnas ruadajat käziruadajat da muu rahvas, kudamat ei synnytty elämäh linnas.
Muantiedo
Savonlinnan keskučču on sijoitunnuhes suaril, kudamat erotetah Saimuan sellät Pihl´aivien da Huabuvien toizistah. Linnan pindualas enämbi kolmannestu on vetty da suarii. Huabu- da Pihl´aivetty yhtistetäh kolme salmie, kudamat ollah päivänlaskupuoles päivännouzupuoleh Laitaatsalmi, Huabusalmi da Kyrönsalmi.
Lešozero
Lešozero on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Puudogan piirin Kuganavolokan kyläkunnan alovehel.
Järventaguine
Järventaguine (Заозерье, Järventakuinen) on Karjalan tazavallan Oniegan rannikon piirin kylä. Se on Järventaguzen kyläkunnan haldivolline keskus.
Savonlinnu
Aihies muijal
Kategourii:Suomen linnat
Lešozero
Järven pinduala on 1 km². Järven pindu on 137,3 metrii korgiembi meren pindua.
Järventaguine
Nähtävykset
J J Kategourii:Oniegan rannikon piiri
Lešozero
Järvespäi lähtöy Rimbasa, se laskeh Vodlajärveh. Järveh laskeh nimetöi oja, kudai tulou Navdozero-järvespäi.
L L L L
Ala-Puadjärvi
Ala-Puadjärvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Čalnan kyläkundah.
Nuokkijärvi
Nuokkijärvi (Нюк, Нюкозеро) on suuri järvi Luodeh-Karjalas.
Ala-Puadjärvi
Järven pinduala on 4,5 km², vezibasseinan ala on 188 km². Järven pindu on 74 metrii korgiembi meren pindua. Järven liidehagjaspäi lähtöy Tagajogi, kudai laskeh Čalnanjogeh. Päivänlaskus järveh laskeh Čevža-jogi. Järven luodehrannal on sijoitannuhes Puadjärven kylä.
Nuokkijärvi
Järven pinduala on 210,6 km², piduhus – 39,9 km, levevys – 22,5 km, randuviivan piduhus – 254,6 km. Sen keskisyvys on 8,6 m, syvin kohtu on 40 m.
Ala-Puadjärvi
A A A Kategourii:Priäžän kanzalline piiri
Nuokkijärvi
Järves on 126 suardu, kudamien yhtehine pinduala on läs 10,3 km². Suurimat suaret ollah Toraissari (1,13 km²), Vezansari, Kurčunsari, Papinsari, Keurunsari, Hernesari.
Järveh laskeh 12 jogie, suuri jogi on Nogeusjoki. Järvespäi otetah allun Rastas da Häme (Kem’an jovenala).
Pohju on enimyölleh muvakas. Lahtilois kazavau äijy kažl’ua da karvukortehtu.
Järves on riäpöidy, siigua, haugii, ahvendu, särgii, lahnua, matikkua da kiiškoidu.
N N N
Bahrein
Bahrein libo Bahreinan kuningaskundu (arab. مملكة البحرين‎) on suarivaldivo Bahrein-nimizes suaristos Persian lahtes Lounas-Aazies, pienin arabilaine valdivo. Bahrein on kolmas pienehkös suares da monis suurilois suaris, kuduat sijoitah 16 km päivännouzuhpäi Saudi-Arabian suarilois. Nämä muat yhdistäy mašinsildu.
Muan pinduala on 750 km². Rahvahan lugumiäry on 1  314  089 hengie (v. 2013). Bahreinan piälinnu on Manama.
Väzipuu
thumb|300.px|alt=Väzipuu|Väzipuu Väzipuu libo d’alai, libo ulmus on väzipuuloin pereheh kuului puu.
Käyttö
Väzipuun nuoret vezat da koja ollah hyvä syömine žiivatoile. Väzipuudu äijän istutetah linnoih da kylih – pihoile, puustoloih da saduloih, tielöin reunoile. Väzipuu hyvin kestäy oksien leikkavuksen da sen jälles hätken aigua pidäy luajittuu muoduo. Väzipuun kojua käytetäh mujuloin suandah.
Väzipuu on märgiä kestäi da happanendua vastustai. Sidä puun ominažuttu maltettih käyttiä Keskiaijan Jevroupas, kus sydämespäi kaiverdettulois puun rungolois luajittih vezibutket. Väzipuudu käytettih myös Londonan enzimäzen sillan tugipaččahien luadijes. Puu yhtelläh hävittäy vies happanendan vastustusominažuot, konzu sil roih kosketustu muanke. Väzipuudu käytetäh pertilomuloin luadijes, puuseppyruadolois da mašinoin rakendamizes.
V V
Suvenpuukabuoju
thumb|600.px|alt=Suvenpuukabuoju|Suvenpuukabuoju Suvenpuukabuoju (Certhia brachydactyla) on lindu.
Karjalankieline nimi
Linnun täs artikkelis käytetty nimi on kiännetty karjalan kieleh suomenkielizes nimespäi etelänpuukiipijä.
17. sulakuudu
17. sulakuudu - 107. vuvven päivy (108. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 258 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
S
Lapintiaine
L L
Hiirenherneh
thumb|300px|alt=Hiirenherneh|Hiirenherneh Hiirenherneh on monivuodehine heinykazvi, kudai kuuluu hernehen joukkoh da pabuloin pereheh. Hiirenherneh kazvau Ven’an Loittozes Päivännouzus, endizen Nevvostoliiton jevruoppuozas, Kavkuazal, Päivänlasku- da Päivännouzu-Siberis, Keski-Aazies, Skandinuavies, Atlantiekku- da Keski-Jevruopas, Mongoulies, Suvi-Aazies da Pohjas-Amieriekas.
Hiirenherneh kazvau niittylöil, paltieloil, mečänreunoil sego pitkin dorogoi. Kazvin piduhus on 120 santimetrii. Hiirenherneh kukkiu heinykuus da elokuus. Jogahizen hiirenpallos on 15-20 pabuu da 4-6 siemendy. Siemenet ollah mustat tačmoinke.
H H
1706
Ken kuoli sinä vuon
1706
Časounu
pienoiskuva|250px|[[Heinävesi|Heinävien Uvven Valamoin monasterin Pyhän Nikolain časounu.]] Časounu on nimitys pienele malittukohtale ortodoksizes perindehes. Časounu-sana tulou ven'an sanas časovnja (часовня), kuduas omas puoles on čas-kandu. Se viittuau sih, gu časounas piettih čuasun kestävii sluužbii.
Časounat ollah tavan mugah puuhizet. Kivihisty časounua kučutah kappelikse.
Aihies muijal
Kategourii:Hristianskoi usko Kategourii:Rakendukset
Žil’čoinjärvi
Žil’čoinjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Koverin kyläkundah.
Järven pinduala on 0,9 km², vezibasseinan ala on 12,8 km². Järven pindu on 20,4 metrii korgiembi meren pindua.
Suvipuoles järvespäi lähtöy Hadarusoja, kudai laskeh Lindujärveh. Järven koillisrannal on sijoitannuhes Žil’čoin hieru.
Caçareilhos
Caçareilhos (portugaliekse Caçarelhos) on kylä Bumioson kunnas Kezäpäivännouzu-Portugalies. Kylä kuului 1800-luvun puolivälih sah Miranda de l Douron kundah da sie paistih mirandan kieldy 1900-luvule sah. Vuvvel 2013 Caçareilhosan da Angueiran kylät yhtistettih hallindollizesti yhtekse Caçareilhos i Angueiran kyläkse.
Kategourii:Portugalii
Čeehii
125px|right|thumb|border|Čeehien flagu 250px|right|thumb|Čeehii Čeehii on Keski-Jevroupan valdivo. Virralline nimi on Čeehien tazavaldu. Pohjazes se rajoittuu Pol’šanke (rajan pitkevys on 658 km), luodehes da päivänlaskus – Germuanienke (rajan pitkevys on 646 km), suves – Avstrienke (rajan pitkevys on 362 km), päivännouzus – Slovakienke (rajan pitkevys on 214 km). Rajan yhtehine pitkevys on 1880 km. Čeehien piälinnu on muan suurin linnu Pruagu.
Muan pinduala on 78  866 km². Rahvahan lugumiäry on 10  538  275 hengie.
Č Č
Padmojärvi
Padmojärvi on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris. Se kuuluu Talviojan kyläkundah.
Kuukkausjärvi
Kuukkausjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Naistenjärven kyläkunnan alovehel.
Padmojärvi
Rahvahan lugumiäry
P P Kategourii:Karhumäin piiri
Kuukkausjärvi
Järven pinduala on 1,2 km², vezibasseinan ala on 204 km². Järven pindu on 159 metrii korgiembi meren pindua.
Kevätjärvi
Kevätjärvi on kylä Karjalan tazavallas Belomorskan piiris. Se kuuluu Sosnovetsan kyläkundah.
Se sijaiččou samannimizen pohjasrannal.
Kuukkausjärvi
K K K K
Kevätjärvi
Histourii
1920-lugussah kylä kuului Tunguon voulostih, sit Tunguon piirih. Myöhembäh se kuului Tunguon kylänevvostoh, nygöi se kuuluu Sosnovetsan kyläkundah.
Infrastruktuuru
1960-luvul Kevätjärves salbavuttih poštu, škola da laukat, kylän rahvahan enimistö muututtih Uudeh Muašjärveh.
Kyläs on äijy karjalastu taloidu da časounu.
Kategourii:Belomorskan piiri
Uuksunjogi
Uuksunjogi on Luadogah laskii jogi Suojärven da Pitkyrannan piirilöis Karjalan tazavallan suviozas Ven'al. Jogi sijaiččou enne Suomeh kuulunnuol alovehel. Joven suu on n. 20 metrii levei.
Uuksunjogi lähtöy n. 3,5 kilometrua pitkäs Kuikkajärves endizen Soanlahten kunnan alovehel. Siepäi jogi virduau pienien jogiloin kauti kaakkoon. Tämän algupiän suurin koski on Ruhkankoski (178 metrii pitky, 1,5–2 metrii levei, 13 metrii korgei, 0,13 Megawattua). Endizen Suistamon kunnan alovehen pohjasozas Uuksunjogeh laskou pohjazespäi Muuannonjogi, kudai tuou vetty Suurijärves da Muuannonjärves. Muuannonjoven laskukohtan jälles joves on moni koskii, kudamis suurin on Roikonkoski. Roikonkosken jälles jogi laskou Salmenjärveh (24,9 km² da 16 m syvä), kuspäi viet virratah salmen kauti Uuksunjärveh, kudamah laskou ližäkse pohjazespäi Kartoinjogi.
Uuksunjärvespäi Uuksunjogi virduau ielleh kaakkoon, no kiändyy sit suveh. N. 20 kilometran jälles sih laskou pohjazespäi Sääksjärven reitti, kudai tuou vetty Kotajärvespäi, Ruokojärvespäi da Kivijärvespäi, Maitojärvespäi da Sääksjärvespäi, dai liidehespäi Loimolanjoven reitti (alajuoksun nimenny dai Pensasjogi). Loimolanjoven yhtymäkohtan jälles Uuksunjoves on moni koskii, kudamis suurimat ollah Jukokoski (250 m pitky, 4,4 m korgei, 0,66 MW), Sirnitsankoski (115 m pitky, 2,7 m korgei, 0,4 MW), Kivikulmankoski (320 m pitky, 5,1 m korgei, 0,76 MW), Ylä-Sahankoski (120 m pitky, 4 m korgei, 0,6 MW) da Uuksunkoski (4,8 m korgei, 0,72 MW). Tämän jälles Uuksunjogi laskou endizen Salmin kunnan (nygözin Pitkyrannan) Uuksun kylän lähäl Luadogah Uuksunlahteh.
Lähtehet
Kategourii:Karjal
Riukiukielet
Riukiukielet ollah japounielas-riukiulazien kielien alajoukko, kudamah kuulujii kielii paistah Japounien hallittuloil Riukiusuaril. Kielii on laskutavas rippujen viizi libo kuuzi da niidy kučutah niilöin suarien mugah, kudamil niidy paistah. Omakielizih suarien nimih perustujat kielien nimet ollah dunan, jaima , mjaaku , ucinaa da amami. Unesco miärittelöy Ucinaan suaren pohjasozas paistun kunigamin vie kuvvendekse riukiukielekse, ga erähät kielentutkijat pietäh ucinaadu da kunigamii saman kielen paginluaduloinnu.
Riukiukielet da japounii erottih yhtehizes kandukielespäi 200- da 600-luguloin välizenny aijannu. Hos kielentutkijat pietähgi riukiukielii nygöi iččenäzinny kielinny, Japounien valdivo on pidänyh niidy 1800-luvun lopulpäi algajen japounien kielen paginluaduloinnu da oppinuh hävittiä niidy eritengi japounienkielizen školan avul.
Sanasto
Ual on ezimerkilöi riukiukielien sanastos. Lähtienny on käytetty JLect-verkosanakirjua.
Lähtiet
Kategourii:Aazien kielet
Feofanan sanakirju
Feofanan sanakirju on enzimäine karjalan kielen sanakirju. Se on XVII vuozisuan aigaine pikkaraine karjal-ven’a sanakirju. Sen luadijannu oli Afonan arhimadrittu Feofan. Tämän tovestettih tutkijat Irma Mullonen da Oleg Pančenko.
Sanakirjan löydö
Sanakirju löyttih Solovetskoin manasterin kirjaston kirikkökirjas. Se kirju on ruokos Kazanis, ku XIX vuozisuan keskipuolel manasterin kirjasto oli vietty sinne. Sanakirjan kirjutekset on luajittu kirikkökirjan reunoile da rivilöin välih. Net löydi 1880-luvul professoru Ivan Porfirjev. Jällespäi niidy opittih arvata da sellittiä suomelaine tutkii J. Mikkola (vuvvennu 1901) da ven'alaine N. Meščerskii (vuvvennu 1960). Ga hyö ei maltettu kaikkie lugie da ei ni tiijustettu, kenen luajittu da konzu se luajittu on.
Feofan
Kanzua myöte Feofan oli moloross, čerkesskoin kazakoin roduu. Hengellizen opastuksen sai liennego Ukrainas, liennego Moldavies. Moldaviesgi vihjatah algoi oman kirikköruavon. Sit hänes tuli Afonan arhimandriittu. Moskovah häi tuli heinykuul 1663 da rubei elämäh Nikol’skois manasteris. Kirikködielolois silloi oli paha aigu. Feofan viäritettih sit, ku Ven’al häi tiijustelou vierahien mualoin hyväkse, Ven’an muan pahakse. Mies työttih ezmäi Kirillovan manasterih, kuspäi häi kahten vuvven mendyy pagei. Dorogas händy tavattih da työttih Solovetskoloile suariloile. Ga mies ei olluh tottelijannu. Suariloilgi, kus häi eli 1666-1668 vuozinnu, ainos duumaičči pagenendua. Häi ellendi vikse: konzu piäzöy meres poikki rannale, hänel tulou paista sigäläzien rahvahienke, kudamat ollah karjalazet. Sendäh manasteris Feofan opastui karjalan kieleh da luadi vie kirjutekset kirjah. Pajeta puutui, ga veneh pagenijoinke yhtes uppoi mereh.
Hyvä kieliniekku
Sanakirjas on 80 sanua. Se on pieni paginsanakirju rouno, ku sit on sanoi da erillizii frazoi da net on juattu teemoin mugah. On sobua, elättilöi, astieloi, elättilöi, linduloi, karjalan kielen opastukseh, tyrmäh dai pagenendah kuulujua sanua. Feofan oli hyvä kieliniekku, opastui latinan da grečeskoin kieleh, hyvin maltoi turetskoin, moldavien da pol’šan kielii. Sendäh opastuo vie yhteh kieleh da ruveta kirjuttamah sil hänel ei olluh vaigei.
”Häi tarkah eroitti kai karjalan kielen iänet, hänel jogahizeh oli oma kirjutus, oma kirjain (häi kirjutti kirillitsan pohjal). Häi oigieh kirjutti kai, yhtes kohtas vaiku hairahtui. Pete vedi, segoi verbin muodolois, “opaštat” häi kiändi kui “uču”. Meile puutui sellittiä kai sanat, sendäh ku saimmo käzikirjutuksen parembah kundoh. Avvutettih tämän päivän tehnolougiet”, sanoi Irma Mullonen.
Kirjan luadijat arvattih, ku Feofanan kirjutekset on luajittu vienankarjalan siirdymä- da suvimurdehien pohjal, niidy paistah Užmanas, Puan’arves, Tunguol. Endizis tutkimuksishäi vihjattih, ku sanakirjas on sanua eri murdehis.
Viidutiaine
thumb|600.px|alt=Viidutiaine|Viidutiaine Viidutiaine (Poecile palustris, enne Parus palustris) on lindu.
V V
Meritedri
thumb|300.px|alt=Meritedri|Meritedri Meritedri (Melanitta nigra) on sorzien heimoh kuului lindu.
Muut nimet
Linduu kučutah sežo nämmil nimil:
Kogo da nägö
Piduhus: 44-54 cm Siibien agjuväli: 70-84 cm Paino: 560-950 g
Lähtiet
M M
Angueira
Angueira on kylä Bumioson kunnas Kezäpäivännouzu-Portugalies. Kyläs paistah mirandan kieldy. Vuvvel 2013 Angueiran da Caçareilhosan kylät yhtistettih hallindollizesti yhtekse Caçareilhos i Angueiran kyläkse.
Kategourii:Portugalii
1927
Ken kuoli sinä vuon
1927
Pila
Pila on ruadobruja, kudamas on äijy hammastu, piidy. Pilal pilatah puudu, metallua, plastiekkua da muudu.
Pila on eräs ennevahnazii ruadobrujii. Pienii pilan jyttyzii olakiviruadobrujii käytettih vie neolitan aigah (7-3 tuhattu vuottu enne meijän aijanluguu). Enzimäzet raudupilat luajittih skandinuavat. Niidy valettih kiviformis, niilöin luadu ei olluh hyvä, sendäh puaksumbah käytettih kirvehii. Monien vuozisavoin mendyy Gretsies ruvettih luadimah piloi tagomizen vuoh, sendäh sai luadie ylen kovat metallat da luja ruadobruja.
Pilua on eri luaduu. Käytös ollah kaksikädehizet, sähköpilat da äijät muut. P P
Livozero
Livozero on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Puudogan piirin Päl’män kyläkunnan alovehel.
Järves voibi pyydiä ahvendu, särgii, haugii da kiiškoidu.
Merilohi
thumb|400.px|alt=Merilohi|Merilohi Merilohi (atlantiekanlohi, järvilohi) on lohirovun kala.
1678
Ken kuoli sinä vuon
1678
Merilohi
Sen piduhus voi olla 1,5 metrii, paino – 43 kiluo. Elaijan suurin aigu on 13 vuottu. Eläy Atlantiekan valdumeren pohjazes ozas. Lohi kudou Portugalien, Ispanien, Barencin meren jogilois.
Livozero
L L L L
Merilohi
Lohikaloin olenduala on suuri. Se eläy Atlantiekan valdumeren pohjazes ozas sego Pohjazen jiämeren päivänlaskupuoles.
Lohtu on Jevroupan rannikon suves Portugaliessah, koillizes – Karajogessah. Lohtu on Ven'an Murmanskan rannikon da Vienan meren jogilois, Pečoras, Baltien meren jogilois. Lohi hyvin kazvau meres, kus syöy kil'kukalua, salattii, seldii, kuor'oidu da tuulenkalua.
Lohi kudou jogilois. Sen kudupaikat ollah joven ylä- da keskiagjoin koskiloil. Atlantiekanlohen suurimbat luondokudupaikat ollah Šuojun joves, Umbajoves, Nivajoves da Kemijoves.
Merilohi voi olla rahvahan kazvattamizen objektannu.
M
Japounielas-riukiulazet kielet
Japounielas-riukiulazet kielet ollah kielikundu, kudamah kuulutah japounien kieli, hachijōn kieli da Riukiusuaril paistut riukiukielet. Riukiukielet erottih kielikunnan toizes piähuaraspäi 200- da 600-luguloin välizenny aijannu. Toine piähuaru jagavuu japounien kieleh (libo päivänlaskujapounieh) da hachijōn kieleh (libo päivännouzujapounieh).
Lähtiet
Kategourii:Aazien kielet
Mangan Jumaldoman rodivundan časounu
Mangan Jumaldoman rodivundan časounu on Mangan kyläs, kudai on 12 kilometrin piäs Priäžäspäi. Puuhine časounu on XVIII vuozisuan aigaine. Časounu on mägyričäl harvattavah kazvajien pedäjien da kuuzien keskes.
Valdivon akkiloittavu
Vuvves 1960 Mangan časounu kuuluu Karjalan tazavallan arhitektuuran mustomerkilöih.
Kohendusruavot
Časounu kohendettih vuozien 1970 aigah. Vuvven 2015 tarkastuksen jälles oli luajittu časounan restavratisen pluanu da algavui iče ruado. Kohendusruadoloin aigah nostettih salvo da vaihtettih alusvenčat, kohendettih oččua levon ual, vaihtettih levo da kohendettih kupolii ristoinke da ulgočomenduksii.
Obrazat
Časounas oli kaksi ylen vahnua obrazua: Znamenien da Pyhän Miikulan. Net ei oldu täl čupul luajitut. Vuvves 1957 obrazat ollah ruokos Ven’alazes muzeis.
Kategourii:Karjalan kiriköt Kategourii:Pravosluavii
Wilhelm Röntgen
Wilhelm Conrad Roentgen (27. kevätkuudu 1845 — 10. tuhukuudu 1923) oli germuanienjevrieläine fiizkku. Häi sai Nobelan fiizekanpalkindon vuvvennu 1895.
R
Pinisjärvi
Pinisjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 1,7 km². Järven pindu on 165,3 metrii korgiembi meren pindua.
Järvespäi vezi virduau erähis järvilöis läbi da tulou Muntaanjärveh. Täs järves läbi virduau Tolvajoki, kudai laskeh järveh nimel Viksinselkä.
P P P P
Vožjärvi
Vožjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Segežan piirin Valdain kyläkunnan da Arhangelin alovehen Oniegan piirin alovehel.
Bolbokku
thumb|300px|alt=Bolbokku|Bolbokku Bolbokku on monivuodehine heinykazvi, kudai kuuluu iivananheinän pereheh.
Vožjärvi
Järven pinduala on 2,4 km², vezibasseinan ala on 27,7 km². Järven pindu on 173 metrii korgiembi meren pindua.
Bolbokku
Bolbokku kazvau Jevruopas, Aazies da Pohjas-Amieriekas. Päivänlasku-Jevruopas bolbokku kazvau vuaroil. Päivännouzu-Jevruopas - niittylöil, jogiloin rannoil da aholoil. Aazies bolbokku kazvau kaikkiel paiči suvialovehtu.
Vožjärvi
Järvespäi lähtöy Zajačka-jogi, kudai laskeh N’uhčanjogeh.
Bolbokku
B B
Vožjärvi
V V V V
1997
Ken kuoli sinä vuon
1997
Nouzemjärvi
Nouzemjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Videlen kyläkundah.
Järven pinduala on 1,5 km². Järven pindu on 36,1 metrii korgiembi meren pindua.
Järves läbi matkuau Nouzemjogi, kudai laskeh Videlenjogeh.
N N N N
26. kylmykuudu
26. kylmykuudu - 330. vuvven päivy (331. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 35 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
K
1680
Ken kuoli sinä vuon
1680
Merkurius
pienoiskuva|Merkurius Merkurius (simvolu: 16px|☿) on päiväzensistieman planiettu.
Kategourii:Päiväzensistiemu Kategourii:Tiähtitiedo
Ynys Aberteifi
Ynys Aberteifi on Kymrinmuan kymmenendekse suurin suari. Se sijaiččou Ceredigionan muakunnas Afon Teifi -joven suus Gwbertan kylän vastalpäi. Aberteifin linnugi eule loitton. Suari on nygöi elämätöi, ga siepäi on lövvetty bronzukaudine kalmistomägi. On duumaittu, ku manuahat oldas käytetty suardu keskiaijan algupuolel libo myöhembi, ga tädä eule voidu tovendua da nygözen tiijon mugah suarel eule olluh ni yhty pyzyjiä pertii ezihistouriellizen aijan jälles. Suarel on merkilöi muan muokkuamizes, a niilöi ei enämbi pietä ristikanzoin, ga krolikkoin luajittuloinnu sendäh, ku alovehen muuloil suaril tiijetäh kirjallizien lähtielöin perustehel olluon krolikkoi da hos Ynys Aberteifih näh ei moizii lähtielöi olegi, alovehen rahvahan zuakkunat vihjatah, ku siegi olis olluh krolikkoi. 1800-luvul suardu käytettih karjumuannu, ga ymbärivuodizekse karjan syöndysijakse se ei päinnyh. Nygöi suari on luonnonsuojelualoveh da sie ruadau sežo gostile avvoi žiivattutila.
Kezäjärvi
Kezäjärvi on kylä Karjalan tazavallas Belomorskan piiris. Se kuuluu Sosnovetsan kyläkundah.
Se sijaiččou samannimizen järven koillisrannal.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Belomorskan piiri
Karjalan kielen murdehet
thumb|300px|Karjalan kielen murdehet. 1. Varzinkarjalan vienalazet murdehet. 2. Varzinkarjalan suvikarjalazet murdehet. 3. Lyydi. 4. Liygi (livvinkarjala). 5. Tverinkarjala.
Murdehien tutkimuksen histouries
Karjalan kielen tutkimuksen alguhpanijannu oli suomelaine kielentutkii Arvid Genetz. Vuozinnu 1871–1872 Genetz keräi kielitiijollistu da kanzanperindöllisty ainehistuo karjalazien eländyalovehil. Nämmien ainehistoloin pohjannu oli painettu ezmäzet karjalan kielen piämurdehii kuvailijat tutkimukset. Omis tutkimuksis Genetz ezmäzien joukos jagoi karjalan kielen kolmeh murdeheh: varzinkarjalah, livvinkarjalah da lyydih.
Ven'an tutkijois ezmäzenny suomelaz-ugrilazien kielien tutkijois karjalan kielen murdehii rubei tutkimah D.V. Bubrih. Vuonnu 1937 häi luadi karjalan kielen murrehainehiston keriändyohjelman murrehatlasah niškoi. Ohjelmah oli pandu läs 2000 kyzymysty. Ainehisto oli kerätty 150 eländykohtas. Vuonnu 1938 tädä ainehistuo käyttäjen Bubrih oli luadinuh läs 200 murrehkartua. Täl pohjal Bubrih tovesti, gu karjalan kieli on iččenäine itämerensuomelaine kieli. Bubrih miäräi alovehellizet karjalan kielen rajat: varzinkarjalan alovehii ollah Karjalan tazavallan keski- da pohjaspuolii da Tverin, Piiterin da Novgorodan alovehien erähät kylät. Livvinkarjalazii alovehii ollah Luadogan järven päivännouzurannikon da Anuksen kannaksen alovehii (Karjalan tazavallan Anuksen da Priäžän piirit da Leningruadan alovehen Kondušin karjalazet). Lyydin murrehtu paistah Anuksen piirin Kuujärven kyläs, erähis Priäžän piirin kylis (Pyhäjärvi, Priäžy, Viidan), Kondupohjan piirin kylis (Tivdii, Mundjärvi).
Murdehien histourielline kehitys
Karjalan kielen murdehien kehitys (1100–1600-luvul) kuvastau karjalazien etnosan muvvostamizen protsessua, muinaskarjalazien da muinasvepsäläzien sego muinaskarjalazien da saamelazien keskenästy vuorovaikutustu da rahvahien migratsien eriaigazii ualdoloi, kudamat jatkuttih 1800-luguh asti. Livvin da lyydin murdehet roittihes Anuksen kannaksen muinasvepsäläzien da muinaskarjalazien etniellizen vuorovaikutuksen tuloksennu. Varzinkarjalan murdehen kehitys liittyy korela-heimoh, kudai I-II vuozituhandel eli Luadogan rannikol. Tverin karjalazet ollah Luadogan rannikol eläjien karjalazien jälgiläzii, kudamat siirryttih elämäh Keski-Ven'ale 1600-luvul Ven'an da Ruočin välizien voinien periä. Nygözel aijal enimistö karjalazis eläy Ven'al: Karjalan tazavallas, Tverin alovehel, Piiteris da Leningruadan alovehel. Karjalastu eläy Suomen puolelgi. .
Karjalan kielen murdehien lajittelu
Lyydinmurreh voibi jagua kolmeh joukkoh: pohjaslyydi, keskilyydi da suvilyydi. Oman murdehen muvvostau Kuujärven lyydin murreh. Suomelazet karjalan kielen tutkijat pietäh varzinkarjalan väli- da suvikarjalan murdehii omannu, nelländenny murrehjoukkonnu. Lyydin murrehtu puaksumbah sanotah omakse kielekse, eigo karjalan kielen murdehekse. Gu eroittajannu kriteriennu ollou kirjukielen kehitys jogahizele murdehele, sit voibi paista iččenäzis kielis, a ei murdehis. Täs nägökulmas on sanottavu, gu omua kirjukieldy on kehitetty livvin-, vienan-, lyydin-, tverin- da varzinkarjalan murdehile.
Murdehien verdailijat ominažukset
Varzinkarjalan murdehes nominoin, adjektiivoin da adverbilöin loppuvokali on a, ä, livvinkarjalas – u, y, lyydis – e, O (akka – akku – akk(e), kieltä – kieldy – kield). Poikkevuksenu täs siännös ollah kaksitavuhizet sanat, kudamien enzimäine tavu on histouriellizesti lyhyt da sen rakendeh on CV (kala, pezä). Konsonantuyhtymät sk, st, ht, hk, tk da rd, nd, ld, mb, kudamat ollah toizen da kolmanden tavun rajal, ei olla astevaihtelus livvin da lyydin murdehis (uson – uskon, isännän – ižändän). Varzinkarjalas tapahtuu astevaihtelu lk, rk ~ l, r. Livvinkarjalas vastinehennu on pitky konsonantu ll da rr (vrd. varzinkarjala jalka – jalat, livvinkarjala jalgu – jallat).
Livvin da lyydin murdehis inessiivan da elatiivan, adessiivan da ablatiivan piättehet ollah samanmoizet. Varzinkarjalas adessiival da allatiival ollah samat piättehet (ezim. livvi da lyydi: mečäs ’в лесу, из леса; metsässä, metsästä’; varzinkarjalas: järvellä ’на озере, на озеро; järvellä, järveltä’).
Verbilöin monikon 1. da 2. persounan piättehet erotah murdehis nenga: -mma/-mmä da -tta/-ttä (varzinkarjala), -mmo/-mmö da -tto/-ttö (livvi), -mme da -tte (lyydi). Nämmis muodolois erotah toine toizes kieldoverbin muvvot. Livvinkarjalas kieldoverbin muodo on tagavokaline eduvokalizen sijah: emmä, että (varzinkarjala), emmo, etto (livvi), emme, ette (lyydi). Livvin da lyydin murdehis verbin persounupiättehet prezensas da imperfektas ollah samat. Varzinkarjalas monikon 1. da 2. persounan piättehet prezensas ollah -mma/-mmä da -tta/-ttä, imperfektas - -ma/-mä da -ja/-jä. Varzinkarjalan murdehes imperfektan tunnus -i häviey o, u da y:n jälles yksikön 3. persounan muodolois da monikon 1. da 2. persounan muodolois. Livvis da lyydis imperfektan tunnus säilyy. Livvis da suvikarjalan välimurdehis ei ole imperfektan muodoloi tunnuksenke -zi- (magazi-n). Tämän sijah käytetäh diftongumuodoloi, ezim. magai-n. On mainittavu, gu konditsionualua livvis da lyydis käytetäh nelläs aigumuvvos, varzinkarjalas – kahtes. Imperatiivas eri murdehis on eruo kieldoverbin alguvokalis: varzinkarjalas se on e-alguhine (elä, elkyä, elkäh), livvis da lyydis -a/-ä-alguhine (älä, älgiä, älgäh, älgäheze).
Varzinkarjalan persounupronominoin mie 'я', sie 'ты', hiän 'он' vastinehet livvis da lyydis ollah minä, sinä, häi.
Varzinkarjalan murdehet
Varzinkarjalan murdehih kuuluu kolme alamurrehtu: pohjaskarjalazet murdehet (vienankarjala), välimurdehet da suvikarjalan murdehet. Pohjaskarjalazet murdehet muvvostetah yhtenäzen kogonažuon. Nämmis murdehis ei ole soinnillizii konsonantoi g, d, b, z, ž. Murdehis on käytös suhu-š, enne kaikkie tagavokalizis sanois. Välimurdehis s:n da š:n rinnal on myös soinillistu z, ž, soinnilizinnu ezitytäh myös konsonantat k, t, p. Suvikarjalan murdehis monikon 3. persounan kieldomuvvot loppiettahes diftongah (ei kačottua, ei mändeä), monikon 3. persounan preezensas da imperfektas piäteh on vokaliloppuine (kučutaa). Suvikarjalazih murdehih oman struktuuran puoles kuulutah sizä-Ven’al olijat karjalan kielen murdehet (Leningruadan, Novgorodan da Tverin murdehet).
Varzinkarjalan alamurdehil on piendy eruo toine toizeh. Nenga, Puadenen alamurdehes diftongas oa~ua on tulluh pitky vokali oo (Poadenessa ~ Poodenessa, moa ~ moo). Rebol’an da Porajärven murdehis aktiivan 2. partisiippu on -nut/-nyt-loppuhine. Tihvinän murdehes loppukonsonantat n da h muututah vokalikse (tule-e 'я приду'), indikatiivan prezensas yksikön 3. persounan piäteh on -h-loppuhine (hyppiä-h). D’oržan murdehen ominažuonnu on sananloppuhizien vokalien da tavuloin langemine (miäl, kuol´).
Lyydinkarjalan murdehet
Pohjas- da keskilyydin murdehis loppu-h muuttuu vokalikse. Muutos tapahtuu yksikön illatiivan piättehes da indikatiivan preezensan yksikön 3. persounas, silloi piäteh on -u (meččä-u, tuoda-u). Monikon illatiivan piättehenny da indikatiivan prezensan monikon 3. persounan piättehenny on -i (mečči-i, tuodi-i). Imperatiivan yksikön 3. persounan piäteh on -i (äl-gäi nagra-goi). Suvilyydin konsonantu h säilyy nämmis azemis.
Lyydin murdehien ominažuonnu ollah triftongat (kukuoi, tahtuoin) da loppuheittohizet muvvot (äi, akk, suai ombelmai). Lyydiä voijah sezo pidäy omannu kielenny.
Lähtiet
Kategourii:Karjalan kieli
Tuvan akşa
pienoiskuva|314x314px Tuvan akşa oli Tannu tuvan dengu. Sana tulou Tuvan kielen sanastu "Akşa" kudai tarkoittau dengua Tuvan kieles. Tuvan akşa korvatih ven´an rublʼul.
Tannu Tuva
pienoiskuva|Flagu pienoiskuva|Gerbu Tannu Tuva libo Tuvan rahvantazavaldu (tuvakse Тыва Арат Республик) oli kommunistine valdivo Päivännouzu- Aazies vuozinnu 1921-1944. Tuvan rahvahan lugumiäry oli 95.400. Vuvennu 1941 Tuva liityi Nevvostoliittoh da tuli mugah voinuh Nazi-Germuanii vaste. Tuvan dengu oli Tuvan akşa da piälinnu oli Kyzyl. Tannu Tuvan piäkielet oldih tuvan da ven´an kieli. Konzu Nevvostoliitto mureni tuli Tuvan tazavaldu.
Kategourii:Histouriellizet valdivot
Tedjärvi (pos'olku)
Tedjärvi (Кедрозеро) on Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin pos’olku, Tedjärven kyläkunnan haldivolline keskus.
Ilona Veikkolainen
V
Tedjärvi (pos'olku)
Se sijoittuu 30 kilometrin piäs Kondupohjaspäi, 2 kilometrin piäs samannimizes järvespäi.
Se rakendettih 1960-luvul meččypunktoin ruadajih niškoi.
Täs ruadau škola, lapsienpäivykodi, feršalipunktu, mečänhoidoala, kalazavodu.
Tedjärven rahvahan lugumiäry
Vuvvennu 1905 täs eli 123 hengie.
Vuvvennu 1989 pos’olkas eli 735 hengie.
8. kevätkuudu
8. kevätkuudu - 67. vuvven päivy (68. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 298 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
K
Savinskaja
Savinskaja on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris. Se kuuluu Talviojan kyläkundah.
Se sijoiččou Onieguniemel Oniegujärven koillisozas.
Rahvahan lugumiäry
S S Kategourii:Karhumäin piiri
Caçareilhos i Angueira
Caçareilhos i Angueira (portugaliekse Caçarelhos e Angueira) on Caçareilhosan da Angueiran kylien muvvostettu hallindolline yksikkö Bumioson kunnas Kezäpäivännouzu-Portugalies. Se muvvostettih vuvvel 2013, konzu nämmä kaksi kyliä yhtistettih hallindollizesti yhtekse kyläkse. Angueiran kyläs paistah mirandan kieldy da Caçareilhosasgi sidä paistih 1900-luvule sah.
Kategourii:Portugalii
Syvyshehku
Ulgonägö
Syvyshehkan varzi on oigei, šuarakas, silei libo vähäzel karvaine, ondo. Se voi olla 2,5 metrii pitky. Kazvin lehtet ollah prostoit, puarakkai kazvajat, 10-40 sentii pitkät. Juuret ollah sangieččazet. Joga vuottu kazvin muan piäl kazvai oza kuolou, muah jiäy vai juuri. Kazvin kukat ollah suuret da čomat, värii myöte eriluaduzet. Syvyshehku kukkiu hätken.
Čiirakot
Lähtiet
Č
Syvyshehku
Kazvanduolot
Syvyshehku ei ole čirčy kazvanduololoih niškoi. Se voi juurduo da kazvua ihan pilvežäh kohtah. Yhtelläh tämä vaikuttau sit kukkazien suuruoh da värih. Ku oldas čomat kukkazet hätkembän, syvyshehkua pidäy istuttua puolipilvežäh kohtah. Vie yksi kazvatanduolo on novvettavu – mua ei pidäs olla liijakse märgy, eiga kazvin juuret hapatah. Sendäh alangomualoih syvyshehkua ei pie istuttua.
S S
Čevetjärvi
pienoiskuva|Čevetjärven ortodoksine kirikkö, Pyhittäjä Trifon Petsamolaizen kirikkö Čevetjärvi (suomekse Sevettijärvi, koltansaamekse Čeʹvetjäuʹrr, pohjassaamekse Čeavetjávri) on Anaran kunnas koltta-alovehel, Suomen Päivännouzu-Lapis olii kylä Jiämerentien varrel, läs 120 kilometrii pohjazeh Anaraspäi. Kyläspäi on Norviegien rajale N'auddamah matkua läs35 kilometrii. Kylän vihandu, no yhtelaigua keyhy mua muuttuu N'auddamua kohti lagiembakse.
Kylä on nossuh jiäkavven aigazele merenpohjale. Čevetjärven da N'auddaman välil järvien kivizet rannat kiinitetäh siiričikulgijan huomivuo omassah erinomazuol. Nämmii kivizii randoi paikallizet kučutah karunpelloikse.
Čevetjärven aloveh on yksi kolttasaamilazien piäelinalovehis. Suurin vuitti (n. 90 %) 350 eläjäs on koltansaamelazii, no joukos on sežo suvespäi muutannuzii suomelazii. Alovehel eläy sežo erähii anaransaamelazii da tundurinsaamelazii.
Aihies muijal
Kategourii:Suomi
Murmanskan aloveh
Murmanskan aloveh (ven. "Мурманская область") on Ven'an federatsiin kuului muakundu Pohjas-Jevroupas. Se rajautuu päivänlaskupuolel Norjan Finnmarkun alovehenke da Suomen Lapin muakunnanke, da suves Ven'an Karjalan tazavallanke. Alovehen piälinnu da suurin linnu on Murmansk.
Kategourii:Ven'a
Sent-Džordžes
Sent-Džordžes on Grenuadan piälinnu, sen poliittine da ekonoumiekkukeskus. Sie eläy 2982 hengie (2011). Linnu on Grenede –suaren päivänlaskupuolen rannal. Sent-Džordžes on tärgei transportukohtu. Linnas ollah meriportu, kanzoinväline lendoazemu, on kehitetty syömistevolližus. Sent-Džordžes on perustettu vuonnu 1650. Vuozinnu 1885—1958 se oli brituanielaizen - Windward Islands - siirdokunnan piälinnu, vuvves 1974 algajen on riippumattoman Grenuadan piälinnu. Linnu sai oman nimen Sent-Džordžes –kirikön kunnivokse.
S S
1530
Ken kuoli sinä vuon
1530
Uutjärvi
Uutjärvi (myös Uut'arvi, Утозеро) on karjalaine hieru, kudai on sijoitunnuhes Karjalan tazavallan Anuksen piiris. Kylä kuuluu Kotkatjärven voulostih.
Sijaičendu
Anuksenlinnaspäi Uutjärveh on läs 40 kilometrua, Kotkatjärvespäi - 8 kilometrii. Hieru on Uutjärven rannal.
Eläjät
Hierus eläy läs 20 hengie ymbäri vuon. Kezäl läs joga talois on eläjiä.
Hierun agjat
Hieru jagavuu nengomih agjoih: Tyhjäl, Kommun, Keskihieru, Kylän agju, Lahti.
Kalajogi
Kalajogi (Рыбрека, Kalajoki, Kalag’) on vahnu vepsäläine kylä Karjalan tazavallas Oniegan rannikon piiris. Se on Kalajoven kyläkunnan haldivolline keskus.
Uutjärvi
Nähtävykset
Uutjärves on oma kalmoi da vahnu časounu, kudai oli srojittu 1700-luvul.
Kalajogi
Kylä sijoiččou samannimizen jovensuus Oniegujärven rannal, 130 kilometrin piäs Petroskoispäi.
Uutjärvi
Muantiedo
Hierun kohtas Uutjärven järveh virduau Kirvesjogi, kahten kilometrin piäs on Kuhatsildu. Uutjärvi oza Aunusjogie, kudai virduau kylän kohtas pohjazespäi suveh.
Kalajogi
Kylä muanitah enzimäzen kerran piscovois kirjas vuvvennu 1496. Tiä enne oli kirikkö (церковь Варлаама Хутынского), kudai perustettih vuvvennu 1693, nygöi sidä ei ole.
Infrastruktuuru
Kyläs ruadau feršalipunktu, keskiškola, kul’tuurutaloi, sobienlaukku, 7 einehlaukkua, poštu.
Nähtävykset
Kalajoves on partizanoin K.P. Kočerinan da P.S. Man’kinan kalmu (heidy tapettih suomelazet saldatat vuvvennu 1942).
Audi
300px|thumb|Audi
Kalajogi
Nähtävykset
Vuvvennu 1959 kyläs azetettih mustomerki Anna Lisitsinale, kudai oli roinnuhes da eli Kalajoves.
Audi
Audi AG (audi-sana kiännetynny latinan kielespäi karjalakse on ”kuule”) on germuanielaine mašinoinazundulaitos, kudai kuuluu Volkswagen Group – laitoksien joukkoh. Audi AG azuu Audi-merkillizii mašinoi. Laitoksen piätaloi on Germuanien Ingol’štadtan linnas. Laitoksen tunnussanat ollah Vorsprung durch Technik (”Kehitys tehnolougienloin kauti”). Vuvvennu 2016 laitoksel azuttih 1 903 259 mašinua.
Kalajogi
Nähtävykset
Kategourii:Oniegan rannikon piiri
Audi
Kategourii:Avtomašin Kategourii:Avtotevolližus
Voickoje
Voickoje on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Segežan piirin Idelin kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 6 km², vezibasseinan ala on 18000 km². Järven pindu on 89 metrii korgiembi meren pindua.
Järves läbi menöy Vienan- da Baltiekkumeren kanualu.
V V V V
Vera Larionova
Vera Mihailovna Larionova on karjalaine kirjuttai, runoilii, nerokas käziruadai.
Biografii
Vera Larionova synttyi Kotkatjärven kyläs 28. oraskuudu 1956 vuvvel muaalovehen ruadajien perehes. Pienete kaimai muaman, ga yksikai kazvoi hyvämielizenny lapsennu. Opastui Kotkatjärven školas, oli parahien joukos, suvaičči lugie, ottua ozua ozutelmois, kontsertois, kilvois. Konzu loppi školan opastundan, puutui Karjalazeh pedagougu yliopistoh, sen gi loppi ylen hyvin. Sit hāndy tyṏttih ruadamah Jeroilan alguṡkolah, kudai sijoitui kaksikerroksizeh hierun parzikodih. Lapset oldih hyvãt opastumah, ga oli heidy vähättäy, škola salvattih, a Vera Mihailovna vie äijän vuottu penziessãh ruadoi algukluassoin opastajannu Alavozen keskiškolas. Nygöi on eläköl, eläy Alavozen muatalovehen kyläs.
Toven karjalaine naine
"Minä suvajčen kaikkie karjalastu" sanoi kerran Vera Mihailovna. Se on ihan toven: naine mielihyväl tarattau livvikse, kirjuttau muaman kielel runuo, kerdomustu, ozutelmua, pajozii da kummakkahii častuškoi. Puaksuh pastau šipainiekkua, nižu da muarjupiirua, kui on harjaitettu karjalazis perehis. On ylen nerokas joga ruadoh, ei istu tyhjiä televiizoran ies, ainos midägi käzil čopottau:nieglou čomii alazii, ruuttii, šalipaikkoi, sumkii, ombelou, viišivoiččou. Pidäy kunnos duaččua Jeroilas, kazvattau äijän ouveššii, muarjua, kukkua. Suvaiččou vastata gostii, šeimie tävvet stolat, kehittiä, ku paras emändy. Ainos on varustuksis tulla abuh pivoloih karjalan kielen hyväkse. Joga kohtas azuu omii fotokuvii da videuo, sit niis keksiu omat kinot. Runot da kuvat painau omih käzikniigazih.
Runot
Naižen oza. Vačan hapatukset Mejan naižien ollah. Mužikat gu humalaže. Kodih ehtäy tullah. Lapsii syöttiä, sellittiä, Naižele pidäy. Mužikku ga murginajan Ylen hyvin tiedäy. Suovattoin gi aijembah Kyly lämmih panna. Ehtäkse vie laukaspäi Puolikkoine kanna. Heiniä niitiä, žiivattu syöttiä, Suabran piäle nosta. Kyzymättäh mužikaspäi Ruutua älä osta. Ižändy gu ehtät kai Kinuu kaččou, viruu, Emändäle ruavon täh Käden talmu rodieu. Mužikkaštu joga päiviä Akal pidäy ublažie. Tahtonet, vai et, Rinnal pidäu läžie. Eigo sua vai meijän miehil Tädä dieluo maltua. Kodi ruavot akoin sijas Ičen väile ottua. Akkua lujah sevätä, Ruveta gu žiäl'oimäh. Perehty suvaija – Hyvin rubiet elämäh. Äijän nygöi lad'd'ailin, Miehii kielel vedelin. Rahvas minuu prostikua, Älgiä äijäy suutukkua.
L L L L L L
Kulismajärvi
Kulismajärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 0,7 km². Järven pindu on 63 metrii korgiembi meren pindua.
Luodehes järveh laskeh Suistamonjoki, kudai tulou järvespäi nimel Metsä-Rekijärvi. Koillizes järveh laskeh Leppäoja, päivänlaskus – Pahaoja. Päivännouzus järveh laskeh nimetöi oja, kudai tulou Luuelammes da Mustaslammespäi. Järvespäi lähtöy Kulismajoki.
K K K K
Paikkarin Torppa
thumb|Paikkarin Torppa Sammatis
Paikkarin Torppa on Kalevala-eeposan keriäjän Elias Lönnrotan kodikondu, kudai sijaiččou Sammatis Uvvelmual, Helsinkin lähäl.
Yhteistiijot
Paikkarin Torpan ymbäri on kurrellizen aidu. Paikkarin Torppa on pieni puuhine kodi.
Koin lähäl, pienel kallivol, puuloin keskes seizou Elias Lönnrotan mustopačas.
Elias Lönnrotan kodi on pieni, ylen vahnu, seizou se kivilöil. Veriät kois ollah madalat, ikkunat - pienet.
Suuri perti
thumb|Suures pertis
Koin suures pertis on kaksi ikkunua, suuri päčči truvanke, stola laučoinke, škuappu, posudniekku, pieni stola lapsih niškoi, kravatti, kätkyt da kaksikerroksine puukravatti. Kätkyön rinnal seizou rukki. Monet vehkehet muzeis ollah alguperäzet. Toizet – koupiet, kuduat ollah luajittu Eliasan vellen tyttären Miina Lönnrotan mustoloin mugah.
Pienembi perti
thumb|left|Pienes pertis
Tostu pertii suau kaččuo vaiku uksespäi. Sie suau nähtä Elias Lönnrotan vanhusaijan kravatti, stola, zirkalo, kniigupualičču, Eliasan vellenn Henrik Juuhazen akan sundugu priduanoih nähte da kaksi douhturin šliäppiä – liečetiijon da filosoufien douhtorin.
Linkit
https://web.archive.org/web/20170324174949/http://www.paikkarintorpantuki.fi/pdf/paikkarin_torppa.pdf
Kategourii:Muziet Kategourii:Suomi
Sosnovi
Sosnovi on Karjalan tazavallan Louhen piirin pos’olku, kudai kuuluu Kiestingin kyläkundah.
Kyzyl
pienoiskuva|Kyzylin Rahvahan teatru pienoiskuva|Gerbu Kyzyl (ven. Кызы́л, tuvakse Кызыл) on tuvan tazavallun piälinnu. Kyzyl tarkoittau Tuvakse "Ruskei" Linnan rahvahan lugumiäry on 109.000 ( 2010 ) Sen vanha nimi oli Belotsarsk da Khem-Beldyr, Kyzyl on aazien keskikohtus da linnus on rakendus nimeltäh "aazien keskikohtu".
Sosnovi
Se sijaiččou lambiloin keskes.
Kyzyl
Kategourii:Ven'an linnat
Sosnovi
Histourien mustomerkit
S S Kategourii:Louhen piiri
1998
Ken kuoli sinä vuon
Kategourii:1998
Baikal
thumb|300px|alt=Baikal|Baikal Baikal on tektonine muan syvin järvi, kudai sijoiččou Päivännouzu-Sibirien suviozas. Se on yksi suolattoman vien suurembis luondovarois.
Järvel da sen randualovehil on eriluaduine kazvi- da eläinmuailmu. Tavan mugah, paikallizet eläjät sanotah Baikalua merekse.
Baikal sijaiččou Aazien keskukses Irkutskan alovehen da Bur’atien tazavallan välil Ven’al. Vezistön levevys on 24-79 km. Baikalan pohju on 1167 metrii alemba Muailman merdy. Baikalan vezipinduala on 31 722 km². Randuliniien piduhus on 2100 km.
Baikal on Muan syvin järvi. Nygyaigaine järven suurin syvys on 1642 m, keskimäine syvys on 744,4 m.
B B
Soanlahti
Soanlahti on kylä Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kunnas Ven'al, se sijoittuu Jänisjärven rannal. Kerran päiväs kyläh tulou avtoubussu Suojärvespäi. Enne Suurdu Izänmuallistu Voinua Soanlahtes oli luteransoin da pravosluavnoin kiriköt. Kyläs on histourien mustomerki – suomelazien saldattoin kalmisto.
Äijypäivy
Äijypäivy (,, ivr. פסח Pesaḥ), Voskresenie Hristovo – Kallis kogo rah vahal aigu Iisusan Yläh Nouzemine – on vahnanaigaine da ylen kallis Hristianskoi Pruazniekku.
Tuli se pruazniekku Iisusan Hristosan Ylähnouzenduaigua – se on ihan Bibleiskoin historien centru da funduamentu kogo hristianskoin opastundan.
Ortodoksilazet rahvas Äijänpäivän stuatussua pietäh kallehemban kallehennu pruazniekannu, kuduadu suau tunzie sanois «pruazniekoin pruazniekku da ilolline  ilo».
Nygyaijal sana Äijypäivy joga vuottu laskehes kuun da päiväzen kalendarii myöte. Sentäh Pruazniekan Päivät ainos muututah.
Jevreiskoi sana Pesah merkiččöy iudeiskoidu Äijiäpäiviä. Se vie yhtevyy sanoinke siiriči menendy, kudai mustoittau sih näh, konzu Jumal meni siiriči Jevreilöin kodiloi, tappajen enzilapsii Jegiptas.
Čili
Čili, viralline nimi on Čilin tazavaldu on valdivo SuviAmerikan lounasozas, Tyynimeren da Andamien välil. Päivänlaskus on Tyynimeri, päivännouzus on Argentiinu. Pohjas Čili rajoittuu Perunke, koillisozas Bolivienke. Valdivon pinduala on 756 950 km², rahvahan lugumiäry on 17 216 945 hengie (2013). Piälinnu on Santjago.
Äijypäivy
Äijiäpäiviä pruaznuijah jälles keviän tävvellisty kuudu. Tävvelline kuu, kudai tulou enne keviän ravnodenctviedu.
Čili
Č Č
Äijypäivy
Ä Ä
Suglica
Suglica on Karjalan tazavallan Segežan piirin Papinkosken kyläkundah kuului eländykohtu. Vie sama nimi on raududorogustansiel. Se on 647. kilometril raududorogal Karhumägi - Segežu.
Gustav Rovio
Gustav Sem'onovič Rovio (Enne vuottu 1910 hänel oli sugunimi Ravelin) (11. pakkaskuudu 1887 – 21. sulakuudu 1938) – Nevvostoaijan poliitiekku, revol'uciiliikundah yhtynyh Ven'al da Suomes, Karjalan kommunistoin alovehkomitietan enzimäine sekretari (1929-1935).
Eloskerdu
Oli roinnuhes Piiteris ruadajan perehes, suomelaine. 12-vuodehizennu oli käskyläzenny ruadopertilöis, myöhembi ruadoi takardajannu Atlas -zavodas, häi käi marksistoin kerholoih. Vuonnu 1905 pakkaskuun 9. päivänny otti ozua kulguh Talvidvorčalluo. Talvikuus händy otettih Ven'an sociualudemokrattizeh ruadajien partieh. Vuonnu 1907 revol'uciiliikundah yhtymizen periä oli otettu kiini da ajettu iäre Vologdah, kuspäi häi pageni. Vuonnu 1910 uvvessah oli otettu kiini da ajettu Tulah. Samannu vuonnu pageni siepäi Suomeh, kus yhtyi Sociualudemokrattizeh partieh.
Vuozinnu 1913-1915 ruadoi Suomen nuorižon Sociualudemokrattizen liiton keskuskomitietan sekretarinnu. Tuhukuun revol'ucien aigah sociualudemokrattizet ruadajien järjestöt kehoitettih Rovion Gustavua Helsingforsan milicien piämiehekse.
Svečnikovskaja
Svečnikovskaja on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris. Se kuuluu Talviojan kyläkundah.
Pistojärvi (järvi)
Järven pinduala on 1,5 km², vezibasseinan ala on 93,2 km². Järven pindu on 174 metrii korgiembi meren pindua.
Svečnikovskaja
Se sijoiččou Onieguniemel Oniegujärven koillisozas.
Gustav Rovio
Eloskerdu
Vuvven 1917 elokuus, Okt'abrskoin revol'ucien kynnyksel, Rovion fatieras peityi Lenin.
Svečnikovskaja
Rahvahan lugumiäry
S S Kategourii:Karhumäin piiri
Gustav Rovio
Eloskerdu
Rahvahienvälizen voinan jälles Rovio pageni Suomespäi Nevvosto-Ven'ale. Vuozinnu 1920-1926 oli kommissuarannu Piiterin rahvahienvälizes ruskieloin oficieroin školas, Lännen (Päivänlaskun) vähembistökanzalližuksien Kommunistoin yliopiston Leningruadan ozaston johtajan sijahizennu.
Pistojärvi (järvi)
Järvespäi vezi piäzöy Avengenlambeh.
Gustav Rovio
Eloskerdu
Vuvven 1929 heinykuus algajen oli Karjalan kommunistoin alovehkomitietan enzimäzenny sekretarinnu.
Pistojärvi (järvi)
P P P P
Gustav Rovio
Eloskerdu
Vuvven 1935 pakkaskuus algajen ruadoi Moskovas (Nevvostoliiton Korgevimas suvvos).
Vuonnu 1937 heinykuun 10. päivänny händy otettih kiini.
Vuonnu 1938 sulakuun 21. päivänny oli suudittu surmah da tapettu.
Nuori Karjala
«Nuori Karjala» on yhteiskunnalline nuorižoliitto Karjalan tazavallas.
Gustav Rovio
Eloskerdu
Händy reabilitiiruittih vuonnu 1955.
Nurdasjärvi
Nurdasjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Kotkatjärven kyläkundah.
Gustav Rovio
Musto
Vuozien 1930 allus Petroskoin Junost' -stadional oli G.Rovion nimi. Petroskoin yhtel pihal on Rovion nimi.
Nurdasjärvi
Järven pinduala on 0,5 km². Järven pindu on 142,3 metrii korgiembi meren pindua.
Nuori Karjala
Histourii
Liitto oli perustettu 17. talvikuudu vuonnu 1993 (registriiruittu 9. tuhukuudu vuonnu 1994). Nuori Karjalan luadii oli Petroskoin Valdivon Yliopiston Itämerensuomelazien kielien da kul’tuuran tiedokunnan luomisnuorižon joukko, Nadežda Kalmikova (Kuznetsova) johti tädä joukkuo. Piätehtävänny oli Karjalan itämerensuomelazien (karjalan, vepsän da suomen) rahvahien kul’tuuran da kielien säilyttämine. Oman perustamizen vuonnu «Nuori Karjala» tuli Suomelas-ugrilazien rahvahien nuorižoliittoh (МАФУН). «Nuoren Karjalan» ozanottajat enimyölleh ollah nuoret ristikanzat: opastujat, Karjalan instituuttoin loppijat, ruadajat. Järjestön aktivistat ruatah karjalankielizis lehtis, radivos, teleohjelmis, kul’tuurukeskuksis, yliopistolois, istituuttois i m.i.
Gustav Rovio
Musto
Vuonnu 1974 Suomen opastusministerstvu andoi Leninan muziele (Suomi) Helsinki-linnas olijan endizen Rovion fatieran. Vuonnu 1976 fatieras luajittih Leninan memoriualuperti. Vuonnu 1995 memoriualufatieru salvattih.
Nurdasjärvi
N N N N
Nuori Karjala
«Nuori Karjala» on ulgomualaine agentu
Nuori Karjala – liitos ei suostunnuh Oigevusminiserstvan piätökseh da ilmoitettih, gu liitto ei ota ozua poliittizes elaijas da ei sua ulgomualazii den’goi. Petroskoin linnan suvvos liitto ei voitannuh dieluo. 27. elokuudu vuonnu 2015 «Nuori Karjala» piätti loppie omua toimindua. 22. syvyskuudu 2015 uuzi liitonjohtai Aleksei Tsikarev uvvessah perusti «Nuori Karjala» liiton. Uuzi «Nuori Karjala» on registriiruittu 27. pakkaskuudu 2016.
Toimindu
«Nuori Karjala» pidäy kul’tuuru-tiijonandamizii toimenpidoloi Karjalas: pruazniekkallizii ilaččuloi, sportupidoloi, folkmuuzikkumarafonoi, etnokul’tuuruluageriloi. Etnokul’ultuuru- da etnotiijonandamisproektoi on liiton piäruado. Liitto ottau ozua Muailman suomelas-ugrilazien rahvahien kongressois.
Liitonjohtajat:
N N N