cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vegarus
Vegarus on on pos'olku Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kunnas Ven'al, se sijoittuu Aittojoven rannal. Pos'olkas on kaksi histourien mustomerkii: Jatkovoinan (1941-1944) aigannu tapettuloin Nevostoliiton saldattoin kalmu da leitenantu N. Idrisovan kalmu.
Rahvahan lugumiäry
V V Kategourii:Suojärven piiri
Välimäki
Välimäki on pos’olku Karjalan tazavallas Lahdenpohjan piiris Elisenvuaran kyläkunnas.
Se sijaiččou Soskuanjoven rannal.
Rahvahan lugumiäry
V V Kategourii:Lahdenpohjan piiri
Port-of-Spein
Port-of-Spein on Trinidad da Tobago –tazavallan piälinnu, sen poliittine, ekonoumiekku- sego kul’tuurukeskus. Port-of-Spein on Trinidad –suaren luodehozas. Ispuanielazet perustettih linnan XVI vuozisual ennevahnallizen indeicoin Konkerabija –nimizen elӓndykohtan tilah.
P P
Kaisa Mäkäräinen
Eloskerdu
Kaisa Mäkäräinen on roinnuhes opastajan da autobusan šouferin pereheh Suomen Ristijärvele. Nellän vuvven ijäs häi enzi kerdua yhtyi hiihtokilboih. Lähtie hiihtoambujan ”leibih” Kaisa piätti 16 vuvven mendyy, vuvvennu 2003. Sinä vuon häi enzi kerdua yhtyi hiihtoambujien kilboih. Hänen tulokset oldih hyvät da häi puutui muan joukkoveheh.
M M
Heččul
Heččul (Савиново) on kylä Priäžän piiris Vieljärven poselenies Karjalan tazavallas Ven'al.
Kylä
Heččulan kylä on sijoitunnyhes 58 kilometrii Priäžäspäi päivänlaskupuoleh. Kyläs on 94 eläjiä (2013). Kyläs on ortodoksine časounu.
Endine kylähalličusaloveh
Heččulas oli aijemba oma kylähalličusaloveh, Heččulan poselenien keskus, ga aloveh liitettih Vieljärveh vuonnu 2006. Heččulas ymbäri ollah kylät: Akimovo, Kuččeselgy, Kaskiselgy, Lamminselgy, Majaselgy, Pogoil'a, Punččoila, Simanovanselgy, Syssoila, Hlebozero (Heččula) da Čornaja Lamba.
Henry Ford
Henry Ford (30. heinykuudu 1836 Greenfield, Mičigan, Yhtysvallat – 7. sulakuudu 1947 Dearborn, Mičigan) oli yhtysvaldaine tevolližusmies da biznesmies, mašinoin valmistamizen zavodoin Ford Motor Companyn perustai. Se firmu toimi nygöigi. Henry Ford oli keksii da hänel oli 161 patentua Yhtysvallois. Hänen louzungu oli «mašinu kaikile». Fordan zavodu valmisti huogehimat mašinat avtotevolližuon aijan allus.
Henry Fordan Minun elaigu, minun suavutukset – kirju on tiijollizen ruavon ohjuamizen kluassine tevos. Ford vaikutti modernukul’tuurah da sit vaikutustu sanotah nimel fordizmu. Henry Fordan eloskerdua kuvaillou Epton Sinkleran Mašinan kuningas - tevokses.
Henry Ford rodivui irlandielazien emigruantoin perehes, kudai eli fermas Detroitan ymbäristöl. 16-vuodehizennu häi lähti koispäi ruadamah Detroitah. Vuozinnu 1891-1899 Ford ruadoi inženieru-mehaniekkannu, a sen jälles Edison Illuminating Companys piäinženierannu. Vuvvennu 1893 joudoaijal keksi oman enzimäzen mašinan. Vuozinnu 1899-1902 häi oli yksi Detroitan mašinukompanien omistajis, ga erimielen täh häi lähti täs firmas. Vuonnu 1903 Ford perusti Ford Motor Companyn, kudai allus valmisti mašinoi Ford A-merkil.
Henry Ford oli naizis. Hänel oli ainavo poigu Edsel Ford, kudai oli Ford Motor Companyn prezidentannu vuozinnu 1919-1943.
F
Kukonvaara
Kukonvaara on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Kaalamon kyläkunnan pos’olku. Se on sijoitannuhes Sortavala-Värtsilä -avtodorogal, lähäl Suomen rajua.
Rahvahan lugumiäry
K K K
Kokkoilu
Kokkoilu on Karjalan tazavallan Priäžän kanzallizen piirin kylä. Se kuuluu Nuožarven kyläkundah.
Kylä on sijoitannuhes Kaskesniemen järven rannal. Kyläs on säilynyh XIX-vuozisual nostettu Pyhän Varvaran časounu, kudai kuuluu federuallizeh arhitektuurumustomerikilöin luvetteluh.
Vie yksi puuarhitektuuran mustomerki – XIX-vuozisuan lopus azuttu puuhine aittu, on vietty Kižin suarele.
Natsi-Germuanii
pienoiskuva|Natsi-Germuanien flagu pienoiskuva|Gerbu Natsi-Germuanii (germ. Nazi Deutschland) libo Germuanien valtakundu (germ. Deutsches Reich) oli vuozinnu 1933–1945 fašistu diktatuuru Germuanias. Kategourii:Histouriellizet valdivot
Kokkoilu
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Priäžän kanzalline piiri
Montevideo
Montevideo on Urugvain suurin da piälinnu. Sen alovehen pinduala on 540 km². Montevideo on Atlantin valdumeren La-Plata –lahten rannal. Linnu on mättähikkähäs kohtas, korgevin kohtu on 136 -metrine mӓgi. Vuonnu 2011 Montevideo –linnas eli 1,3 miljonua hengie.
M M
Vuaččel
Vuaččel on kylä Karjalan tazavallas Kondupohjan piiris Petrovskin kyläkunnas.
Rahvahan lugumiäry
Vuvvennu 1905 kyläs eli 84 hengie.
Kategourii:Kondupohjan piiri
KHL
KHL (ven. Континента́льная хоккейная ли́га (КХЛ), Kontinental'naija hokkeinaija liga (KHL), angl. Kontinental Hockey League, karj. "Kondinentalline hokkei liigu") on rahvahienväline euraazine jiäkur'oin ammattiliigu, kuduan kai 22 joukkovehtu kižatah piäaziellizesti Ven'al, a myös ližäkse yksi joukkoveh Kazuakstanas da Valgo-Ven'al. KHL:iä pietäh generalisesti muailman toizekse parahimbannu jiäkur'oisarjannu, NHL:in jälgeh. Joukkovehet on juattu kahteh konferensieh, kuduat on ielleh juattu kaikkiedah nelläh divizieh. Leviemispluanoi on myös muijale Jevrouppah da Kitaijah.
Joukkovehet
Päivänlaskukonferensii
Päivännouzukonferensii
Kubovskaja
Kubovskaja on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Puudogan piirin Kubovon kyläkundah. Kylä on histourien mustomerki. Se on sijoitannuhes Vodlajoven rannal.
KHL
Endizet seurat
Sarjutazon alendetuh
KHL:n premiet da kunnivonindikatsiet
KHL-kavven piättiekse juatah premiet kavven parahimile kižuajile, treniroile da joukkovehile.
Efiopii
250px|right|thumb|Efiopii
Kubovskaja
Kyläs on säilynyh Kolmen pyhittäjän da Smolenskoin Jumaldoman kirikkö. Se oli nostettu XIX-vuozisual. Arhitektuuran mustomerkilöinny ollah vie muanruadajan Bel’ajevan kodi da Grišinan aittu. Net mollenbat viettih Kižin suarele.
KHL
KHL:n premiet da kunnivonindikatsiet
Joukkovehien premiehet
Efiopii
Efiopii (virralline nimi on Efiopien Demokrattine liittotazavaldu, endine Abissinii) on valdivo Päivännouzupuolizes Afriekas, kuduan rajal ei ole merdy (sen jälles, konzu Eritrei eroi Efiopiespäi vuvven 1993 oraskuun 24. päivänny). Rahvahan lugumiäry on 90 miljonua hengie, muan pinduala on 1 104 300 km². Efiopii on toine Afriekan mua (Nigerien jälles), kus eläy suurin rahvahan lugumiäry. Rahvahan lugumiärän mugah Efiopii on n'elländeltostu sijal muailmas, pindualan suuruon mugah - kahtendelkymmenendel seiččemendel sijal. Piälinnu on Addis-Abeba. Valdivolline kieli on amharan kieli. Efiopien rajasusiedumualoinnu ollah: Eritrei – pohjazes, Džibuti – koillizes, Somali da iččenäine Somalimua – päivännouzupuoles, Kenii – suves, Sudan – luodehes da Suvi-Sudan – lounazes. Efiopies on etnokul'tuuroin eriluadužus. Läs 60% muan eläjis uskou Hristossah.
KHL
KHL:n premiet da kunnivonindikatsiet
Hengikohtallizet premiehet
Efiopii
E E
Kubovskaja
Rahvahan lugumiäry
K K Kategourii: Puudogan piiri
Kotku
300px|thumb|right|alt=Kotku|Kotku
Kotkatjärvi (järvi)
thumb|500.px|alt=Kotkatjärvi|Kotkatjärvi
Kotku
Kotku (lat. Aquila) on haukoin rodukunnan suuriloin linduloin rovun lindu.
Ulgonägö
Kotkan rungu on 75-88 sm piduhuttu, händy on lyhyt, siivet ollah leviet, siibilöin väli on 2,4 m. Jallat ollah sulgies varbahissah.
Eländytaba
Kotkat pezoitutah mual, kallivolois libo puuloil. Syvväh pienii selgyranguelättilöi. Kotkat liijelläh taivahas kačellen elättilöi libo vuotetah niilöi istujen korgielois kohtis. Toinah syvväh haškoi. Kotkien lugumiäry vähenöy.
Kotkatjärvi (järvi)
Järven pinduala on 4,9 km², piduhus – 6,8 km, levevys – 1,2 km, randuviivan piduhus – 19,3 km (suariloinke). Sen keskisyvys on 11,9 m, syvin kohtu on 30 m.
Kotku
Levittämine
Kotkat eletäh Jevruazies, Afriekas, Pohjois-Ameriekas meččytundras hiekkumualoissah.
Kotkatjärvi (järvi)
Järves on 3 suardu. Rannat ollah korgieloi, kivizii da čuuruzii.
Kotku
Levittämine
K K
Kotkatjärvi (järvi)
Kanzozerka-jogi laskeh järveh päivännouzus. Koillizes järveh laskeh Bojeranoja. Pohjas on vihandua mudua.
Järves kazvau karvukortehtu. Järves voibi suaja haugii, ahvendu, särgii, lahnua, kuhua, kuor’oidu, kiiškoidu, matikkua.
K K K K
Kaalamo
Kaalamo on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin pos’olku. Se on Kaalamon kyläkunnan haldivolline keskus.
Pos’olku sijoiččou 35 kilometrin piäs Sortavalaspäi pohjazeh. Tiäpäi voi piästä Ruskealan mramorukarjierah. Pos’olku sijoittuu 12 kilometrin piäs rajaspäi Suomenke.
Nähtävykset
Pos’olkas on histourien mustomerki – Nevvostoliiton da Suomen välizen voinan aigah (1941 – 1944) tapettuloin Nevvostoliiton saldattoin kalmu.
K K K
Vladislav Tretjak
Vladislav Tretjak (25. sulakuudu 1952) on nevvostolaine jiäkur’oihkižuaju (vratari), harjaittelii, Ven’an valdivonvallas da poliitiekas ruadai, Ven’an Valdivon Duuman IV-VII kučundukerähmölöin deputuattu Yhtenäine Ven’a -puolovehespäi. Vuvves 2006 on Ven’an jiäkur’oihkižuajien federatsien piämies.
Lapsestus da nuorusaigu
Tretjak on roinnuhes Orudjevo-kyläh Moskovan alovehel. Vie lapsennu rubei harjaittamah sportua. Vahnemban vellen peräh rubei uidelemah Dinamo-uinduallikos, sit kiinnostui vedeh hyppävyksih (hyppäi 5-metrin korgevuos). Yhtes vahnembienke joga pyhiäpäiviä kävyi luistelikole.
Kižuamah jiäkur’oih Tretjak rubei 11-vuodizennu Armien keskuskluuban lapsien da nuorižon sportuškolas. Sinne händy vedi muamah. Ezmäi häi oli hyökkiäjänny, sit vratarinnu.
Tuatto ei kannatannuh poijan kiinnostustu, sanoi, ku jiäkur’oihkižuaju on ku pihankabrastai vastanke. Lauhtui, konzu poijale oli jo 15-16 vuottu igiä. Silloi Vladislav rubei tuomah kodih enzimäzii dengoi, kudamii hänele maksettih kižois.
Kezäl 1967 nuordu vratarii huomai kuulužu Armien keskuskluuban harjaittelii Anatolii Tarasov. Tretjak rubei harjaittelemah yhtes ammatillizien sportumiehienke. Heinykuun puolivälis joukkoveh lähti suveh, a Tretjak tuli järilleh nuorižon joukkoveheh. Yhtes joukkovehenke häi rodih Moskovan čempoinakse, sai parahan vratarin palkindon. Tädä enne Jevroupan kilvois Nevvostoliiton nuorižon joukkoveh, kus Vladislav oli toizennu vratarinnu, piäzi toizele sijale. Tädä joukkovehen ezitysty ei sanottu lykykkähäkse. Ga vuvven peräs Nevvostoliiton sportumiehet roittih jo voittajikse.
Kavven 1968/69 aigah Tretjak enzi kerdua kižai Armien keskuskluuban puoles Spartak-kluubua vastah.
Enzimäzen kerran Tretjak kižai Nevvostoliiton joukkovehes Izvestija-lehten kilvas vuvvennu 1969 Suomen joukkovehtu vastah.
Sportukarjieru
Vuvvennu 1970 Tretjakua otettih Nevvostoliiton joukkoveheh kižuamah Muailman kilvois. Silloi häi enzi kerdua rodih Muailman čempionakse.
Sirii
250px|right|thumb|Sirii
Vladislav Tretjak
Sportukarjieru
Vuvvennu 1972 häi enzi kerdua rodih Olimpiadukižoin čempionakse, kižai kaikis mačois da vähembi kaikkii sai šaibua omih vorotoih. Sil aigua häi oli jiäkur’oihkižuajis nuorin Olimpiadukižoin voittai.
Sirii
Sirii libo Sirien arabien tazavaldu on valdivo Lähizes Päivännouzus. Lounuas Sirii rajoittuu Livananke da Izrailanke, suves Jordanienke, päivännouzus Irananke, päivännouzus Turtsienke. Päivänlaksus Sirii rajoittuu Välimerenke. Piälinnu on Damask. Muan pinduala on 185 180 km². Sirien ravahan lugumiäry on 18 502 413 hengie. Virralline kieli on aruabien kieli.
Vladislav Tretjak
Sportukarjieru
Vuvvennu 1976 Olimpiadukižoin avajazis Tretjak kandoi Nevvostoliiton lippuu da toizen kerran rodih niilöin voittajakse. Vuvvennu 1981 Tretjak da Nevvostoliiton joukkoveh suadih voitto Kanuadan sportumal’l’an kilvois.
Vuvvennu 1984 Sarajevos Tretjak uvvessah rodih Olimpiadukižoin čempionakse da Nevvostoliiton joukkoveh sai kuldumedalit.
6. kilometri dorogal Kemi-Kalevala
6. kilometri dorogal Kemi-Kalevala on Karjalan tazavallan Kemin piirin Kemin linnanaloveheh kuului kylä. Matku kyläspäi Kemissäh on kuuzi kilometrii.
Vladislav Tretjak
Sportukarjieru
Vuvven 1984 talvikuun 22. päivänny Tretjak jälgikerran tuli jiäle, häi lähti jiäkur’oispäi 32-vuodizennu, sendäh ku tahtoi enämbän aigua olla perehenke.
28. tuhukuudu
28. tuhukuudu on 59. vuvven päivy grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 306 (307. kargavusvuon) päiviä.
Vladislav Tretjak
Tretjak kinos
T T
6. kilometri dorogal Kemi-Kalevala
Rahvahan lugumiäry
6 6 Kategourii:Kemin piiri
28. tuhukuudu
Ken kuoli sinä piän
28. tuhukuudu
Vozn’esenn’u
Vozn’esenn’u – Jumalan Nouzendu Taivahah (, grek. Ἁνάληψις τοῦ Κυρίου, ) – tapahtumine da uvven zavietan historii, Iisusan Hristosan Nouzendu taivahah, se nygöi on merkitty mustettavakse da uskalmokse Tulendua muale tostu kerdua. Nygöi se on kaikil pravoslavnoloil tundiettavu pruazniekku, täyzi nimi sen on: Nouzendu Taivahah meijän Jumalua Spuassua Iisussua Hristossua, kudai pietäh 40(nelländelkymmenendel) päiväl jalles ÄijiäPäiviä, se on ainos nellänpiän.
V V
29. elokuudu
Ken kuoli sinä piän
E
Uuksujärvi
Uuksujärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 2,8 km², vezibasseinan ala on 495 km². Järven pindu on 96 metrii korgiembi meren pindua.
Järveh laskeh da järvespäi lähtöy Uuksunjoki. Liidehes järveh laskeh Kaartojoki. Järveh tulou vetty Polvijärvespäi.
U U U U
Hiidniemi
Hiidniemi (Гижино) on Karjalan tazavallan Anuksen kanzallizen piirin kylä, kudai kuuluu Kuujärven kyläkundah.
Se sijoittuu Lojanskoje-järven liidehrannal.
Hiidniemen rahvahan lugumiäry
Kategourii:Anuksen piiri
Koutajoki
Koutajoki (Ковда, Софьянга, Кундозерка, Кума, Ругозерка, Ковдочка, Иова) on jogi Murmanskan alovehel da Karjalas. Sen piduhus on 233 km. Jovenalan pinduala on 26 100 km². Jogi laskeh Kandalahten Koutasuuh (Vienanmeri).
Jovel on kolme vezivoimaluu. Se ottau allun Tuoppajärvespäi.
K K K
1610
Ken kuoli sinä vuon
1610
Kaivomäki
Kaivomäki on pos’olku Karjalan tazavallas Lahdenpohjan piiris Elisenvuaran kyläkunnas.
Se sijaiččou Vonkaojan rannal.
Rahvahan lugumiäry
K K Kategourii:Lahdenpohjan piiri
Karakas
Karakas on Venesuelan piälinnu. Se on läs 900-1000 metrii meren pinnan korgevuol. Ispuanielaine Dijego de Losada perusti Karakas- linnan 25. päivänny heinykuudu vuonnu 1567. Silaigua linnu sai Santjago-de-Leon-de-Karakas –nimen. Enne sie eli Karakas –nimine indeicoin heimo.
K K
Simanisto
Simanisto on Karjalan tazavallan Priäžän kanzallizen piirin kylä. Se kuuluu Pyhärven kyläkundah.
Kylä on sijoitannuhes Pyhärven suvirannal. 28. ligakuudu vuvvennu 1957 Karjalan Korgeviman nevvoston prezidiuman käskyn mugah Simanisto suureni, sih ruvettih kuulumah lähikyläzet.
Rahvahan lugumiäry
Vuvvennu 1905 Simanistos eli 194 hengie.
Villumägi (stancii)
Villumägi on raududorogustancii, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžan piirin Čalnan kyläkundah. Vie sama nimi on raududorogustancien tyves olijal pos'olkal.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Priäžän kanzalline piiri
Vodla (kylä)
Vodla on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Puudogan piirin Kubovon kyläkundah. Kylä on sijoitannuhes Vodlajoven rannal.
Kylän lähäl on Sroičan puuhine kirikkö, nygöi se ei rua.
Rahvahan lugumiäry
V V Kategourii: Puudogan piiri
Simanisto
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Priäžän kanzalline piiri
Jessunkylä
Jessunkylä on kylä Karjalan tazavallas Kondupohjan piiris Petrovskin kyläkunnas.
Se sijaiččou Ylälammen (ven. Верхнее Лампи) koillisrannal.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Kondupohjan piiri
Hoikkujärvi
Hoikkujärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Segežan piirin Idelin kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 0,7 km², vezibasseinan ala on 5,6 km². Järven pindu on 76,1 metrii korgiembi meren pindua.
H H H H
29. heinykuudu
29. heinykuudu - 210. vuvven päivy (211. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 155 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
H
14. ligakuudu
14. ligakuudu - 287. vuvven päivy (288. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenderin mugah. Vuvven loppussah on 78 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
L
Kovera
Kovera on pos'olku Anuksen piiris Karjalan tazavallas Ven'al.
Dimitrii Rostovskii
Pyhämies Dimitrii Rostovskii (11. (21.) talvikuudu 1651  - 28. ligakuudu (8. kylmykuudu) 1709) - pyhittäi on roinnuhes Kijevan lähäl, blagočestivois perehes da oli ylen äijäl suvaiččii Jumalua: opastui grekan da latinan kieldy da toizii klassikkalizii tiedoloi. Häi tuli monuahakse, sai nimen Dimitrii velikomučeniekan Dimitrien Solunskoin mustokse. Pyhämies Dimitrii maltoi kerduo Jumalan Sanua Ven'al, ylen äijis linnois, tiedäjät hänen koulutustu da korgieloi tiedoloi igumen Kijevo-Pečorskoin Lavran andoi käskyn luadie (Žitije Svätih) kirjuttua pyhittäjien monuahoin eländyaigah näh. Tädä ruaduo Dimitrii ruadoi kogo omassah ijän.
Pedru I käskyy myö svätitel'oli kučuttu Moskovah, kus hänel oli annettu Sibirskoin kafedran mitropolitan suanu. Vaiku hänen tervehys ei olluh hyvä da ruado oli vuažnoi, työttih Rostovo-Jaroslavskoil Kafedral. Nygözel aijalgi kaikin pravoslavnoit rahvas suajah tiedoloi Jumalan uskoh näh da hänen Hengen vägilöih näh. D D D
Parkinsonan taudi
Nygöine liečehtiedo ei malta parandua Parkinsonan taudii, ga lieččimizen konservatievizet da leikkavustavat autetah voimattomile parandua elaijan luaduu da hillendiä tavvin progressua. Parkinsonizmu-termin on yhtehine ellendys erilazile taudiloile da olotiloile, kudualoil on samat jälgimäzekse mainitut perussimptoumat. Yhtelläh parkinsonizmas merkičyksellizin muodo on Parkinsonan taudi, kudai on alguperäine, iččenäine, geneetiekkuhäirivölöil da toizil taudiloil ei ole nostatettu. Taudi sai oman nimen fransielazen nevrologin Žak Šarkon täh. Hän kehoitti nimittiä sidä anglielazen douhtorin da Kirjutus vabižijah hullavoh näh kirjuttajan Džeims Parkinsonan kunnivokse, kenen ruado ezmäzikse ei olluh arvostettu kunnolleh.
Tavvin algu da leviemine
Parkinsonan taudi on Al’cgeimeran tavvin jälgeh toine puaksuin neirodegeneratievine voimattomus. Taudii löydyy kaikkiel. Tavan mugah enzimäzet simptoumat ilmestytäh 55-60 – vuodehizila. Miehet läževytäh taudih vähästy puaksumba, migu naizet.
Kabo Verde
250px|right|thumb|Kabo-Verde
Kabo-Verden tazavaldu on valdivo Päivänlasku-Afriekas. Se sijaiččou Atlantan meren Vihandas niemes. Vihandan niemen suaristoh kuulutah 10 suurdu da 8 pindy suardu, kuduat sijoitetah Atlantan valdumeren keskiozas päivänlaskuhpäi Senegalaspäi. Virrallizet kielet ollah portugalien kieli da kaboverdianu. Valdivon piälinnu da suurin linnu on Praja. Muan pinduala on 4033 km². Rahvahan lugumiäry on 523 568 hengie.
K K
1817
Ken kuoli sinä vuon
1817
Koufei
thumb|Koufein jyviä
Koufei on juomine, kudai on luajittu monien koufein rovun kazvoksien lajilois.
Koufein dielon histourii
Enne XIV-vuozisadua koufei kazvoi Efiopias luonnonkazvoksennu. Sen jälles koufeipuu työnnettih Aravian niemimuale. Koufei XVI-vuozisual algoi levitämäh Osmanan imperiees. XVI-vuozisuan lopus Jevroupan myöjät allettih ostamah koufeidu aruabien portis da työndiä sidä Jevrouppah 1600-luvul. Legendan mugah XVII-vuozisuan keskel islamsan pyhilekävyi peitoči vedi koufein jyvii Suvi Indiah. Indiaspäi XVII-vuozisuan lopus Gollandien myöjät peitoči viettih koufeipuun Java-suarele da Sumatrale. Tämä rodih arabian koufeimonopoulien lopukse. Sit, vuvvennu 1706 Gollandien vallatun muan eläjät työndih koufien istuttajazen Amsterdaman kazvitiedosaduh, täs rodih koufein kazvattamine Amerikan vallatulois mualois. Monien vuvven peräs Frantsien kuningas sai lahjakse koufeipuun istuttajazen gollandilazil. Sen jälles frantsielazet viettih mokko-lajit Jemenaspäi Burbon-suarele. Muga algai arabika-lajin histourii, kuduadu nimitetäh "burbonakse". Vuvvennu 1721 istutettih plantatsiet Gvianas da Martinikal, vuvvennu 1721 - Brazilias, 1730 - Jamaikal (tundietun Blue Mountain -lajin algu), 1748 - Kubal, 1760 - Gvatemalas, 1779 - Kosta-Rikas.
thumb|Koufei čuaškas
Koufein lajit
Muailmas on enämbi 90 kazvoksien lajii, kuduat ollah koufein roduu. On olemas kaksi koufeipuun peruslajii, kuduadu käytetäh tevolližusmiäris: Coffea arabica L. — arabika da Coffea canephora Pierre ex Froehn., eli robusta, kuduadu toiči nimitetäh kongolezan koufeikse. Nämä kaksi koufein lajii ollah läs 98% koufeidu. Muailmas luajitah arabikua 70%, robustua - 30%. Levittävin koufein laji on arabika, se kazvau 900-2000 metrin korgevuol meren pinnan piäl. Koufein jyvät ollah piduličat, siliet, niilöin keskel on S-muvvon viivu, kuduas jiäjäh koufein marjan palazii.
Ekvador
Ekvador (, kečua  Ikwadur), virralline nimi on Ekvadoran Tazavaldu (, kečua Ikwadur Republika)  on valdivo Suvi-Amerikan luodehozas. Ekvadoran päivänlaskus on Tyynimeri, pohjazes rajoittuu Kolumbienke, päivännouzas da suves Perunke. Galapagossien suaret kuulutah Ekvadoran aloveheh. Muan pinduala on 283 560 km². Rahvahan lugumiäry on 16 412 703 hengie (2016). Piälinnu on Kito. Virralline kieli on ispuanielaine.
E E
1983
Ken kuoli sinä vuon
1983
29. kezäkuudu
29. kezäkuudu - 180. vuvven päivy (181. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 185 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
K
Einehsuolu
Suolu libo einehsuolu (natrien hloridu, NaCl) on syömiseineh. Hienondettuna suolu on valgieloin kristualoin muvvos. Luonnon suolas ylen puaksuh ollah toizien minerualusuolien ližäainehii, kuduat annetah suolale eriluaduzii värilöi (tavan mugah harmai libo muzavanruskei). Suolua luajitah eriluadustu: karjan da hienon jauhondua, puhtas, jodal rikostettu, nitritan suolu imi. Suolal on kolme lajii: korgein, enzimäine da toine.
Suola syömizenny
Syömizen valmistamizes suolua käytetäh tärgienny mavustehennu. Suolal on tundiettu kaikile omaluaduine magu, ilmai kuduadu syömine tunduu suolattomannu. Puaksuh ristikanzu syöy suolua enämbi, migu tarviččou hänen fiziolougizin protsessoih näh. Suolal on vieno antiseptizet ominažuot, 10-15% suolan miäry vastuau hapanbakteerieloin kehittämisty. Suolua käytetäh syömizen da toizien orguanizien ainehien (nahku, puu, klei) konservantannu. Nygöi on olemas äijy ekzouttistu suolan lajii (fransien savustettu, perulaine rouzovoi, Gimalajan  rouzovoi kivisuolua suajah Gimalajan mägilöis, enimyölleh Pakistanas). Erähis restoruanois (ezimerkikse Tailandan Phuketas) on kai suolan somelje -ammatti.
Suolan viärinkäyttämine
Muailman tervehyönhoijon organizatsien tiedoloin mugah suolan syömizen liijakse verenpaine nouzou da sit voijah kehittyö syväimen da počkin tavvit, mahan ruakku da osteoporozu. Ristikanzan fiziolougizen normannu on viizi grammua suolua päiväs. Jevroupas da Ameriekas keskimäine ristikanzu syöy läs 10 grammua.
Во многих странах Европы и штатах США развёрнуты программы по разъяснению губительных последствий злоупотребления солью. В Англии принят закон, требующий сообщать в этикетках пищевых продуктов о содержании в них соли. В Финляндии удалось снизить потребление соли на треть, благодаря чему смертность от инсультов и инфарктов уменьшилась на 80 %[9].
Lantanu
Lantanu on alguaineh, kudai hiimiellizien elementoin sistiemas kuuluu kolmanden joukon sivujoukkoh da sijaiččou kuvvendes rivis. Lantanan atomnoumer on 57, atommassu on 138,9055. Alguainehen merki on La. Lantanu on hobjanvärine läpettäi metallu. Hiimiellizenny elementannu Lantanua ei voidu avata 36 vuottu. Vuonnu 1803 24-vuodehine ruoččilaine hiimiekku Jons Jakob Bercelius (Jöns Jacob Berzelius) tutki minerualua, kuduadu tänäpäi sanotah ceriitakse. Vuonnu 1839 Karl Mozander (Carl Gustav Mosander) eroitti täs minerualas uvven elementan. Bercelius ehoitti nimittiä sen Lantanakse. Nimen pohjannu on muinasgriekkalaine λανθάνω-sana, kudai livvikse on «olla peitos» libo «peittyö».
Ketrovaara
Ketrovaara on pos’olku Karjalan tazavallas Lahdenpohjan piiris Elisenvuaran kyläkunnas.
Se sijaiččou Pajuojan rannal.
Rahvahan lugumiäry
K K Kategourii:Lahdenpohjan piiri
1985
Ken kuoli sinä vuon
1985
Kutižmu (stancii)
Kutižmu on raududorogustancii, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžan piirin Čalnan kyläkundah. Vie sama nimi on endizen raududorogustancien tyves olijal pos'olkal.
Raududorogustancii oli avattu vuvvennu 1940.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Priäžän kanzalline piiri
Benlli
Benlli libo Benlli Gawr (Benlli-jättiläine) on keskiaigazis lähtielöis mainittu kymrinmualaine vikse mifolougine kuningas. Starinan mugah häi eli Moel Fenlli -vuorel, kudai olis suannuh nygözen nimengi hänelpäi.
Ulismaisenjärvi
Ulismaisenjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 0,7 km². Järven pindu on 143,9 metrii korgiembi meren pindua.
Leppäselkä
Leppäselkä on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Kaalamon kyläkunnan pos’olku. Se on sijoitannuhes Heinojan rannal.
Rahvahan lugumiäry
L L L
Rafael Orozco Maestre
Rafael José Orozco Maestre (24. kevätkuudu 1954 – 11. kezäkuudu 1992), oli Kolumbien pajattai.
Ulismaisenjärvi
Järvespäi lähtöy Ulismaisenjoki, kudai laskeh Loimolanjogeh. Järveh laskeh Mustuoja.
U U U U
Rafael Orozco Maestre
Aihies muijal
Kategourii:Muuzikku Kategourii:Kolumbien
Eigu
Eigu on ouperu lapsile, kudaman käzikirjutuksen da muuzikan luadijannu on Suomes eläi Paavo Joensalo. Ouperu ozutettih karjalakse vuvvennu 2013 Nurmeksen linnas, Helsingin linnas da Eeppizes fourumas Petroskois. Sen aigah artistat, kudamat ezitytäh ouperas, käydih ozuttamas sen lyhyes muovos sezo Veškelykses. Vuvvennu 2014 oupera ozutettih Joensuun Karjalazien pajopruazniekkoin ohjelmas.
Kiännösruado
Vuvvennu 2011 Suomes ruadai Karjalan Kielen Seura kiändyi Joensalon puoleh da kannusti tuottamah Eikun karjalakse. Paavo Harakka ottavui ouperan kiännändäh yhtes Joensalonke, kudamal sezo ollah karjalazet juuret da häi pagizou karjalakse hyvin.
Ouperan eričykset
Kaikkiedah Eigu-ouperas on 18 artistua, pajattajua da soittajua. Ozuttelijat ollah ammatillizet pajattamah hos kudual kielel.
Šestopsalmii
Šestopsalmii (grek. έξαψάλμα, έξ — kuuzi da ψαλμός — psalmi) – on minornoi oza Vsenočnoin bdenijen; sil aigua sammutetah tuohukset, kogo kiriköh heittyy pimei, loppietahes sluavindu pajot, ei kuulu nimittumii iänii. Nygöi kaikin molitahes oman hengen sydämeči. Se on buiteku iäni kaikkien hengien lugijoin malittuloi.
Šestopsalmii on ihan rajal ildu da huondes malittuloin, a simvoloi myö on rajal Vahnan da Uvven zavietoil da lopehes se ilollizel viestil Tulijah Jumalan Poigah näh.
Prazeodiimu
Prazeodiimu on lantanoidoin joukkoh kuului alguaineh. Sen merki Mendelejevan taulukos on Pr da noumer on 59. Prazeodiimu on hobjanvärine metallu. Oman nimen se sai griekkalazis  πράσιος- da δίδυμος- sanois, kuduat livvikse ollah «vihandu kaksoine». Mostu värii ollah Prazeodiiman suolat. Metallan löydi vuonnu 1885 avstrielaine hiimiekku Karl Auer fon Vel΄sbah (Carl Auer von Welsbach). Häi tiijusti, gu ruoččilazen hiimiekan Karl Mosanderan (Carl Gustav Mosander) löyttyh didiimu-elementah kuulutah neodiimu da prazeodiimu. Niilöil ollah samanjyttyzet omažukset.
Kostamojärvi
Kostamojärvi on pos’olku Karjalan tazavallas Lahdenpohjan piiris Elisenvuaran kyläkunnas.
Se sijaiččou Kostamojärven lounasrannal.
Rahvahan lugumiäry
K K Kategourii:Lahdenpohjan piiri
Ekvuatourielline Gvinei
250px|right|thumb|Ekvuatourielline Gvinei
Ekvuatouriellizen Gvinein Tazavaldu on valdivo Keski-Afriekas. Sen rajal ollah Kamerun, Gabon da Gvinein lahti. Ekvuatouriellizeh Gvineih kuulutah manner- (Rio-Muni – 26 tuhattu km²) da suariozat (Bioko-suari – 2 tuhattu km², Korisko, Annobon da toizet suaret). Piälinnu on Malabo-linnu Bioko-suarel. Valdivos eläy (vuvven 2013 tiedoloin mugah) 704 001 hengie.
E E
Sinine
thumb|Dragons Lair Sinine on yksi perusvärilöis. Sinizen vallon uallonpiduhus on n. 440–485 nanometrii. Sil on kaikis nägyjän vallon värilöis suurin uallonpiduhus.
Televizoras da tiedokonehekruanois käytettylöis RGB-värimallilois keldaine väriaistimus rodieu ozuttajen vihandua da ruskiedu valguo muga lähäl, što net ristikanzan nägösistiemas sevoitutah. Bumaugale pandajes käytetäh puaksuh CMYK-mallii, kudamas yksi mustehis on keldaine (Y-yellow).
Sinine
Ščanikovskaja
Ščanikovskaja on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Puudogan piirin Krivcoin kyläkundah.
Kylä on histourien mustomerki. Se on sijoitannuhes Koloda-joven rannal. Kyläs on säilynyh Zosima da Savvatii Solovetskoloin časounu. Se oli nostettu XIX-vuozisual.
Rahvahan lugumiäry
Š Š Kategourii: Puudogan piiri
Toros (järvi)
Toros on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Karhumäin piirin Povencan kyläkunnan da Segežan piirin Papinkosken kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 2,5 km², vezibasseinan ala on 671 km². Järven pindu on 95 metrii korgiembi meren pindua.
Järvi on oza Uikujärven viensäilytändykohtua. Järves läbi menöy Vienan- da Baltiekkumeren kanualu. Järven pohjasrannal on sijoitannuhes Vienan- da Baltiekkumeren kanualan 9. salbavon tyves olii pos’olku.
T T T T T T
29. oraskuudu
Ken kuoli sinä piän
O
Talvivoinu
pienoiskuva|Alueet jotka Suomi luovutustu Talvivoinu (suom. Talvisota) oli 30. kylmykuuloin 1939 – 13. kevatkuuloin 1940 Suomen da Nevvostoliitton välil voinu. Voinu kesti 105 päivää, da loppui Moskovan rauhannevvotteluloiksen kel. Voinun lopus Suomi luovutustu Viipurin, Luadogu Karjalan da Kuolajärven Nevvostoliittol.
Lähtehet
H S
Elaskat
Elaskat (Stichaeidae) ollah ahvenkaloin lahkoh kuului kalaheimo.
Moel Llanfair
Moel Llanfair on Bryniau Clwyd -vuorijunoh kuului vuori Pohjas-Kymrinmuas Sir Ddinbychan muakunnas. Sil on korgevuttu 447 metrii. Vuoren lähälpäi on lövvetty merkilöi bronzukaudizeh kaivosruandah näh.
Lähtiet
Kategourii:Kymrinmuan vuoret
Siämärvi (kylä)
Siämärvi (Сямозеро, Säämäjärvi) on kylä Karjalan tazavallas Priäžän kanzallizes piiris D’essoilan kyläkunnas.
Se sijoittuu samannimizen järven liidehrannal. 2 kilometrin piäs Siämärvespäi liideheh on raududorogustansii.
Histourii
V. 1926 Siämärven ujezdu hävitettih, a Siämärvi kuului Essoilanskoih piirih. Täs eli kaikkiedah 10215 hengie (99 % on karjalazii). Piirih kuului 159 kyliä. V. 1930 Essoilanskoi piiri hävitettih, kylä liittyi Priäžän piirih.
Siämärven rahvahan lugumiäry
Vuonnu 1905 Siämärven pogostas eli 338 hengie.
Hiiri
Hiiri voi merkitä eri dieloloi:
Siämärvi (järvi)
Siämärvi (Сямозеро, Säämäjärvi) on Suvi-Karjalan järvi.
Järven pinduala on 266 km², piduhus – 24,6 km, levevys – läs 15,1 km, randuviivan piduhus – 159,2 km. Sen keskisyvys on 6,7 m, syvin kohtu on 24,5 m.
4. kylmykuudu
4. kylmykuudu - 308. vuvven päivy (309. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 57 päiviä.
Ala-Viidan
Ala-Viidan on Karjalan tazavallan Priäžän kanzallizen piirin kylä. Se kuuluu Čalnan kyläkundah. Kylä on sijoitannuhes Šuojun rannal.
Siämärvi (järvi)
Randuviivan suurin oza kuuluu Priäžän piirih, järven päivänlaskurandu kuuluu Suojärven piirih.
4. kylmykuudu
Ken kuoli sinä piän
K
Ala-Viidan
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Priäžän kanzalline piiri
Siämärvi (järvi)
Petroskoispäi, Karjalan tazavallan piälinnaspäi, da Onieganjärvespäi Siämärvessah on 70 km. Siämärvi kuuluu Šuojan jovenalah.
Siämärves on äijy suardu, lahtie da salmie. Järvi ei ole syvä. Se jiädyy ligakuus-kylmykuus, avavuu sulakuus-oraskuus.
Päivännouzus järvespäi virduau Säpsy, Šuojan sivujogi. Järveh laskeh äijy jogie da piendy ojua. Suurimat niilöis ollah Pieni Suunujogi, Kuhajogi, Kivačču, Kuudamu, Soudu. Pienet jovet, kudamien piduhus on 10-40 km, laskietahes pohjazes.
Järvi on piduličču. Sen suurimat lahtet ollah Dessoilanlahti, Kurmoilanlahti, Särgilahti, Kuhasuu, Rugasuu, Lahti, Čuiniemenlahti. Järves on 80 suardu, kudamien yhtehine pinduala on 4,3 km². Suurimat niilöis ollah Ruočinsuari, Peldosuari, Kyčinsuari, Kudamsuari, Fokensuari. Rannat enimyölleh ollah madaloi; löydyy hiekkukezoirandoi da kivirandoi, paikoitellen – kallivorandoi. On äijy luoduo. Suurimua ozua pohjan pindualas peittäy vihandu muda. Madalikko on čuuruine da kivine. Järven pohjas on äijy järvirudua.
Prometii
Prometii on  lantanoidoin joukkoh kuului alguaineh. Sen merki Mendelejevan taulukos on Pm da noumer on 61. Luonnos prometiedu et vastua, sendäh gu sen kai izotopat ollah radioaktiivizet. Pitkyaigazin niilöis on Prometii-145, sen puolenemizen aigu on 18 vuottu. Enzikerdua Prometiedu suadih laboratouries vuonnu 1945.
Siämärvi (järvi)
Järves on 21 kalalajii, ezim. lohi, siigu, kuha, harjus, riäpöi. Sežo täs löydyy ahvendu, matikkua, särgii, haugii, säyniä, lahnua, kiiškoidu dmi. Nevvostoaigua täs oli Petroskoin kalakombinuatan kalapunktu.
Järves kazvau kažl’ua da muudu liivua.
Järven rannal on Rugankylä, Kuudamu, Lahti, Čuiniemi, Säpsy, Čuralahti, Šapniemi, Ahpoilu, Kärgäly, Siämärvi, Ol’okku, pos’olku Dessoilu, Uhmoilu, Angenlahti, Kiškoilu, Kurmoilu, Indžuniemi, Särgilahti, Pavšoilu, Vehkuselgy, Čalku. Järven rannal on äijy kezämökkii, tervehyönhoijollistu kezäluagerii da huagavokeskustu. Siämärvi on kuulužu lebävökohtu.
Siämärven rannan rahvahat ollah liygiläzii, äijät paistah karjalakse, livvikse.
Keppikävely
Keppikävely on kävelendiä keppilöinke. Indomus keppikävelendäh Suomes kestäy jo monien vuozikymmenien aigua. Ezmäzinny ”hiihtokävelijöinny” oldih tavallizet hiihtäjät, kuduat käveltin keppilöinke paltielois da suoloil. Ei suo tarkah sanuo keppikävelendän keksijiä, gu monet ristittyöt ollah pandu vägie sen kehittämizeh. Školahalličuksen piätarkastai Leena Jääskeläinen levitti tieduo keppikävelendäs opastajien ližäopastamizen aigua da työndi sih näh školih ližie materiualua. Paiči školahalličustu projektah yhtyttih Suomen Hiihtoliitto da Ruadoväen Sportuliitto. Jääskeläzen ohjuamizel YLE: n (Yhtehine ruadivo- da televiidenien) Väliaika- programmas Myyrmäen licei tytöt ozutettih keppikävelendiä. Toimittajannu oli Antero Karapalo. Enzimäine kaikile kuului keppikävelendän ozuttamine oli Tamperel Finlandia kävelyn aigua, kuduas Jääskeläinen oli ainavo kepinke astui 3000 ozaanottajan keskes. Läs 40 kilometrin matkan yhtes astui Tuomo Jantunen Ladusta (Suomen sportuliitospäi). Jääskeläinen kehitti Jantustu ottamah keppikävelendiä Ladun ohjelmah. Konzu vuvvennu 1998 Olympiastadionan lähäl avattih Tahko Pihkalan 130- vuozipäiväle omistettu da Nina Sailon luajittu mustopačas, sinne pidi tulla hiihtäjen Maunulan majaspäi. Vähäizen lumen täh Tuomo Jantunen ohjasi keppikävelendymatkan. Mustopaččahan avajaizis paginuo pidi Tahko Pihkala-seuran piämiehenny olii Leena Jääskeläinen. Suomes keppikevelendy tuli kuulužakse vuvvennu 1997. Silloi licenzien suadih Ehel-merkizet keppikävelendy kepit, libo Nordic Walking-kepit. Läs samal aigua Suomen sportuliitto Latu da Suomen sportuopisto otettihes kehittämäh keppikävelyn valmistehii da sen opastamistu. Sportuluavun kuulužus kazvoi ruttoh, piettih seminuaroi, luajittih opastusohjelmoi da videoloi. Vuvvennu 2004 tutkindoloin mugah Suomes oli jo 760 000 keppikävelijiä. 2000-luvin enzimäzen vuozikymmenen lopul kanzoinvälizes keppikävely federatsies (INWAs) oli 17 muadu, kaikkiedah muailmal keppikävelendäh innostui läs seiččiedy miljuonua ristikanzua. Kepin terä: hurual čural raudunieglu, oigiel – jalgu. Kävelendykepit ollah lyhyömbät migu hiihtäjijen kepit. Tavalline korgvus on 0, 7 riskkanzan korgevuos. Kynärbysnivelil pidäy olla kohtinaizes kulmus, konzu kepit ollah käis da kyynerbykset kiini kylles. Keppi voibi olla vähäzen lyhyömbi libo pitkembi; pitkembäl kepil askel on pitkembi, aktivizembat da enembäl hiihtämisty harrastannuot voijah käyttiä nengomiigi.
==Lähtehet Fi.wikipedia.org/wiki/sauvakavely
Neodiimu
N N
Hiilisuadu
pienoiskuva|Hiilisuadu atom Hiilisuadu libo ugleruodu (hiimielline merki on C, ) Mendelejevan sistiemallizen järjestyksen mugah on nellädentostu joukon toizen periodan alguaineh. Sen atomunoumer on 6. Sen atomumassu on 12,0107.
Ennevahnas ugleruodua käytettih puuhiilen muvvos metalloin sulattamizeh niškoi. Muankuores ugleruodua on 0, 15555555 % (massan mugah). Luonnos ugleruodu löydyy almuazan da grafitan muvvos. Se löydyy sežo poltokaivandahizien muvvos (94 – 97% C) – muzavanruskiet hiilet (64 – 80% C), kivihiilet (76 – 95% C), nefti (82 – 87% C), luonnon poltoguazat dmi.
Mariano Rajoy
Mariano Rajoy Brey (r. 1955) on ispanielaine poliitikku. Häi oli Ispanien piäministerinny 2011-2018.
Kairo
thumb|300px|Kairo|Kairo Kairo (القاهرة, al-Qāhira) on Jegiptan piälinnu. Se sijaiččou Niilan päivännouzurannal Pohjois-Jegiptas. Vahnu Kairo sijaiččou joven päivännouzus. Tämä linnan oza on hyvin eriluaduine. Päivylaskus Kairos sijoitetah haldivollizet taloit da nygyaigazet rakendukset. Päivännouzus ozas on äijy vahnua rakendustu da piäbuašn’u.
Linnu kazvau päivänlaskuh päi. Päivylaskus on muatalovusalovehet, kuduat liitytäh Nilah. Täsgi sijoitetah leviet kävelykujat da puistot.
Kairos Nilan keskel sijaiččou suari Roda, kudual on muan vahnimat isluamilazet rakendukset, dvorču Manial, Kairon yliopiston gospitali da Gezira-nimine suari, kudual on posol’stvat da ulgomualazien kompuanien ezitystöt da nygyaigazet rakendukset. Linnan rahvahien lugumiäry on läs 8 miljonua hengie, da se lugu ainos kazvau. Rahvas kylis muuttuu linnoih - Kairoh da sen lähizih suurih linnoih. Kiros on hyvin kehitetty turizmu. Suuri Kairo on Jegiptan turizman keskus. Kogo muailmas tundietut jegiptalazet piramidat sijoitetah Kairon linnanymbäristön lounuas Gizan reunal.
Kairo on yksi Lähizen Päivännouzun ruadokeskuksis. Täs sijaiččou läs kolmas oza Jegiptan tevolližuslaitoksis. Piäalat ollah metallan muokkamine, tsementu- da poligruafinetevolližus, pertilomun, jallaččiloin, tabakoin da tekstiil’an valmistamine.
Elasku
thumb|600.px|alt=Elasku|Elasku
Krasnoborski
Krasnoborski on Karjalan tazavallan Puudogan piirin pos’olku. Se on Krasnoborskin kyläkunnan haldivolline keskus.
Se sijoiččou 20 kilometrin piäs Puudogaspäi lounuah Murmozeron rannal.
Lähimäzet kylät ollah Nigižma (2 km pohjazeh) da Gakugsa (11 km suveh).
Vuodessah 2004 pos’olku kuului Karševon kyläkundah.
Rahvahan lugumiäry
K K
Ukon (järvi)
Ukon on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Segežan piirin Valdain kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 1,2 km. Järven pindu on 89,8 metrii korgiembi meren pindua.
Järvespäi lähtöy nimetöi oja, kudai laskeh Uikujärveh.
U U U U
29. pakkaskuudu
29. pakkaskuudu on 29. vuvven päivy grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 336 (337. kargavusvuon) päiviä.
Ken kuoli sinä piän
29. pakkaskuudu
Kalačiirakko
Kalačiirakko (Sterna hirundo) on čiirakkoloin heimoh kuului lindu.
Karjalankieline nimi
Karjalan kieles tunnetah sana čiirakko, kudamal voijah tarkoittua kalačiirakkuo libo lapinčiirakkuo (Sterna paradisae). Linnun tarkembi karjalankieline nimi on täh artikkelih niškoi kiännetty suomenkielizes sanaspäi kalatiira.
Kogo da nägö
Piduhus: 34–37 cm Siibien agjuväli: 70–80 cm Paino: 100-145 g
Lahkolambi
Lahkolambi on pos'olku Karjalan tazavallan Suojärven piirin  Naistenjärven kunnas Ven'al, se sijoittuu Suojärves pohjazeh, Suojärvi-Porajärvi-tiel.
Nevvostoliiton aigannu pos'olkas oli Nevvosto-Karjalan suurin puutevolližuskeskus. Lahkolammes on Jatkovoinan (1941-1944) aigannu tapettuloin Nevostoliiton saldattoin kalmu, löydyy sežo Sberbankan laitos, poštan laitos, škola, kul'tuurutalo, meččyruadokeskus, raududoroguazemu.
Rahvahan lugumiäry
L L Kategourii:Suojärven piiri
Puaddärvi (stancii)
Puaddärvi on raududorogustancii, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Čalnan kyläkundah. Vie sama nimi on raududorogustancien tyves olijal pos'olkal.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Priäžän kanzalline piiri
El Greco
thumb|right|El Greco, Omakuva, 1604 thumb|250px|El Greco, Kreivi Orgázan muahpaniezet, [[1586.]] thumb|right|250px|Neičyt Marian taivahahastumine (enne vuottu [[1567, 61,4 x 45 cm). El Grecon obrazutuotanduo.]] El Greco ("gretsieläine"), oigiel nimel Domínikos Theotokopoulos (1541 Kriti – 7. sulakuudu 1614) oli Krital roinnuhes, myöhembi Ispanies vaikuttanuh taidehmualuaju, manierizman aijan kuulužimii mualuajii. Hänen portrietois da uskondollisaihiellizis tevoksis on tavan mugah vägeviä valgokontrastua da pitkikse vönytettylöi huahmoloi.
29. sulakuudu
Ken kuoli sinä piän
S
Upoz
Upoz on on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Porajärven kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 1,3 km², vezibasseinan ala on 11 km². Järven pindu on 191,5 metrii korgiembi meren pindua.
Järven lahtespäi vezi piäzöy Megrijärveh.
U U U U
Ittrii
thumb|250px|alt=Ittrii|Ittrii Ittrii on Dmitrii Mendelejevan alguainehien sistiemallizen järjestyksen viijenden riävyn kolmanden joukon sivujoukon alajoukon alguaineh. Sen atoman noumer on 39. Sen kirjutusmerki on Y. Prostoi ittrii on metallu valpahanharmuadu värii.
Viiksinselkä
Viiksinselkä on aiga suuri järvi, kudai on sijoitannuhes Ven’an (Karjalan tazavaldu, Suojärven piiri) da Suomen rajal. Raja on menemäs Tarraassiinsuaren, Härkäsuaren da Kiteensuaren kauti.
Ittrii
Histourii
Vuvvennu 1794 suomelaine hiimiekku Juhan Gadolin (1760-1852) eroitti itterbitan minerualas tämän alguainehen oksiidan, kudamale häi pani nimen ittrien Ruočin Itterby-eländypaikan mugah. Se on Resarö-suarel, kudai kuuluu Stokgol'man suaristoh. Itterbitan löyttih sie tyhjäs karjieras.
Gallejan händytiähti
Gallejan händytiähti Gallejan händytiähti (virralline nimi 1P/Halley) – kirkas lyhytilmestysaigaine händytiähti, kudai tulou järilleh Päiväzellyo joga 75-76 vuottu. Se on enzimäine händytiähti, kuduah niškoi miärättih ellipsurada da sen ilmestymizen aiguvälit. Nimi on pandu anglien tiähtientiijustelijan Edmund Gallejan kunnivokse. Händytiähtes kiini ollah eta-Akvaridan da Orionidan meteorukivivihmat. Sih kaččomata, ku joga sada vuottu vihjatah äijy kirkahembua pitkyilmestysaigastu händytiähtie, Gallejan händytiähti on ainavo lyhytilmestysaigaine händytiähti, kudai hyvin nägyy ilmai teleskoppua.
Viiksinselkä
Järven pindu on 145,1 metrii korgiembi meren pindua.
Gallejan händytiähti
Histourii
Kitain da Vavilonan histouriellizih dokumentoih kirjoile pandulois muinaisaigazis tarkastuksis algajen oli vihjattu vähimite 30 händytiähten ilmestymisty. Enzimäine tottu tovendettu Gallejan händytiähten tarkastus kuuluu vuodeh 240 enne Hristosan roindua.
Viiksinselkä
Järveh laskietahes Volgajoki, Tolvajoki da Kivioja. Suomes vezi järvespäi piäzöy Koitajogeh. Suomes järven tyveh sijoitettihes Mutalahten da Nehvonniemen kylät.
29. syvyskuudu
29. syvyskuudu — 272. vuvven päivy (273. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 93 päiviä.
Gallejan händytiähti
Histourii
Händytiähten jälgimäine perigelies kauti menendy oli 9. tuhukuudu 1986 Vezimiehen tiähtijoukos, tuliedu vuotetah 28. heinykuudu 2061, sen jälles – 27. kevätkuudu 2134.
29. syvyskuudu
Ken kuoli sinä piän
-09-29
Gallejan händytiähti
Histourii
Vuvvennu 1986 ilmestyjes Gallejan händytiähti oli enzimäine händytiähti, kuduadu tarkastettih kosmossuapparuatoin avul, niilöin luvus Nevvostoliiton apparuatat ”Vega-1” da ”Vega-2”, kudamien avul suadih tieduo händytiähten ydimes da sit, kui rodieu koma (pölyn da guazun pilvi, kuduan sydämes on händytiähten ydin. Koma da ydin ollah händytiähten ”piä”. Päiväzeh päi lähenijes ”piä” kazvau da toiči kazvau ”händy”) da händy.
Löydämine
Gallejan händytiähti on enzimäine händytiähti, kudual on tovendettu ilmestymizen väliaigu. Jevroupan tiijos ihan renessansukaudeh suate voitti Aristotel'an nägökandu, kuduan mugah händytiähtet ollah Muan atmosfieran kuohastukset. Yhtelläh enne Arestotel´ua dai hänen jälles äijät antiekallizet filousofat ovvostettih händytiähtien roinduperiä. Aristotel'an sanoin mugah Hiosan Gippokrat (V vuozisada enne Hristosan roindua) da hänen opastui Eshil ajateltih, ku ”händytiähten händy ei ole hänen oma, se rodieu toiči, konzu se harhailou kosmossualoi myöte, sendäh ku meijän nägösuvas kuvastuu kosties, kudai vieröy händytiähten peräh, da piäzöy Päiväzeh suate.Händytiähti toizih tiähtilöih verraten ilmestyy pitkien aiguvälien peräh sendäh la, ku se irdavuu (Päiväzespäi) ylen hil´l´ah, sendäh konzu se ilmestyy uvvessah sih samah kohtah, se meni jo tävven pyörähtyksen.
Kategourii:Tiähtitiedo
Unusjärvi
Unusjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Naistenjärven kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 6,5 km², vezibasseinan ala on 479 km². Järven pindu on 152,2 metrii korgiembi meren pindua.
Järveh laskeh Heinyoja da Mundoja, kudai tulou Mundarvespäi. Järveh laskeh da järvespäi lähtöy Irstajogi, kudai laskeh Torasjogeh.
U U U U
Virmajärvi
Virmajärvi on pieni järvi (piduhus on läs 1 km). Järvi on sijoitannuhes Ven’an (Karjalan tazavaldu, Suojärven piiri) da Suomen rajal.
Järvespäi lähtöy oja, kudai yhtistäy Virmajärven Koitajovenke.
Kristoffer Kolumbus
Kristoffer Kolumbus (roinnuhes elo−ligakuus 1451 – kuolluh 20. oraskuudu 1506) oli genovalaine tutkimusmatkailii. Kolumbus piäzi Atlantin yli vuonnu 1492 da astui Ameriekan päivännouzupuolizile suariloile enzimäzenny europpalazis.
Iselmar
Iselmar (päivänlaskufriizakse), Ysselmeer (alasaksikse) libo IJsselmeer (hollandiekse) on madal merenlahtespäi plotinanke eroitettu murdoveziallas Alangomualoin keskiozas.
Hiihtoammundu
thumb|Seizoiammundu biatlonas. thumb|Gabriela Soukalová naizien muailman kubkan voittai, kauzi 2015-2016. Hiihtoammundu (ammunduhiihto libo biatlon) on talvisportulaji, kuduas yhtistytäh muastohiihto da ammundu. Nengomii kilboi pietäh aiguhizien kesken.
Iselmar
Kategourii:Muantiedo
Kristoffer Kolumbus
Kolumbus ei eččinyh uuttu muanozua vai merireittii Indieh. Häi uskoi kaiken ijän, gu löydi Indien, a ei uuttu muanozua. Kolumbukses rodih uuzien alovehien gubernatoru da kaikkiedah häi ajeli Ameriekkah nelli kerdua.
Hiihtoammundu
Individualine kilbu
Individualizen kilvan matkan piduhus on miehil 20 kilometrii da naizil 15 kilometrii. Kilbailijat lähtietäh matkah yksitellen 30 sekundan välil. Individualizeh kilbah kuuluu nelli ammundua. Ezmäi ammutah virujen, sit seizoi, jälles sidä myöstin virujen da lopukse seizoi. Jogahizes siiriči ammundukerras hiihtoaigah ližätäh yksi štruafuminuuttu.
Kristoffer Kolumbus
Enne Kolumbustu Ameriekas ollah käydy viikingat, ga Kolumbukses algoi europpalazien käyndy manderehel.
Hiihtoammundu
Sprintu
Sprintan (libo pikamatkan) piduhus on miehil 10 kilometrii da naizil 7,5 kilometrii. Kilbailijat lähtietäh matkah yksitellen 30 sekundan välil. Sprintah kuuluu kaksi ammundua. Ezmäi ammutah virujen, sit seizoi. Jogahizes siiriči mennyös ammundukerras pidäy kierdiä yksi 150 metrin štruafukierros.
Niamiha
pienoiskuva|260x260px|Niamiha Niamiha (belor. Няміга, Niamiha) on Beloruussiin jogi Minskus.
Kategourii:Beloruussiin jovet
Kristoffer Kolumbus
Kristoffer Kolumbus
Jevroupii
Jevroupii on alguaineh, kuduan noumer Mendelejevan taulukos on 63, atommassu on 151,964. Jevroupii kuuluu lantanoidoin joukkoh. Se on hobjanvärine metallu, kudai ilmas ruostuu.
Hiihtoammundu
Taga-ajo
Taga-ajos kilbailijat lähtietäh matkah sprintan tuloksien da aigueroloin mugah. Vaihtoehtonnu voi olla individualizen matkan tuloksien puolitetut erot. Sprintan voittai lähtöy enzimäzenny, toine toizennu da muga ielleh. Kilbah piäzöy kaikkiedah 60 sprintan parastu kilbailijua. Matkan piduhus on miehil 12,5 kilometrii da naizil 10 kilometrii. Taga-ajoh kuuluu nelli ammundua. Kaksi enzimästy ammutah virujen da kaksi jälgimästy seizoi. Jogahizes siiriči mennyös ammundukerras kilbailijal pidäy kierdiä yksi 150 metrin štruafukierros.