cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Kutižmu
Kutižmu on pos’olku Karjalan tazavallas Priäžän kanzallizes piiris Čalnan kyläkunnas.
Kutižman lähäl on samannimine raududorogustansii.
Pos’olkas läbi virduau Kutižmu-jogi, lähäl pos’olkua ollah pienet lammet – Läpärvi (Ляпозеро) da Čapailambi.
Kutižman lähäl on Čuvnoisuo.
Nagriskuaššu
Nagriskuaššu on karjalazien syömine. Nagriskuaššah pidäy:
1 stokan suurimua (perlouhkua)
2,5 stokanua vetty
4-5 nagristu
2 suurdu luzikkua pyhävoidu libo 2 suurdu luzikkua argivoidu
Nagrehet pidäy kuorittua, pestä da pilkuo palazikse. Sit net palazet panna kost’urkah da ližätä suolua. Kuaššah ližätäh vie valmehekse livotettuu perlouhkua da pannah se plitale kiehumah. Keittiä pidäy pienel tulel puolikypsäkse. Kuaššu otetah plitalpäi iäre da pieksetäh se, ližätäh pyhävoidu libo argivoidu. Syvväh nagriskuaššua vilun maijonke.
Tönčöi
Tönčöi on karjalazien perindölline magei syömine. Sidä on ylen helpo luadie da äijiä einehty sih ei pie. Tönčöikse sotkietah hyvin buolua, keskeh pannah talkunua. Vie kerran kai hyvin pieksetäh. Eräs ku tahtonou, ga ližiäy zuaharipeskuu. Čomenduksekse voibi ripoittua eräs toine buolumuarjua.
Retseptu
Muarjat voibi panna sotkiemattahgi.
Nagriskurniekku
Nagriskurniekku on karjalaine syömine. Karjalazet luajittih kurniekkua nagrehesgi. Nagriskurniekkah pidäy taigintahtas. Nagrehet pilkottih hienokse, ližättih niilöih rötkiä, pirahutettih piäle ruisjauhuo da suolua. Kai hyvin pieksettih da pandih päččih imittymäh. Päčispäi otettuu viluškoitettih da pandih taiginale – luajittih korgei umbinaine piirai, kalakurniekan jyttyine. Tädä kurniekkua pastettih pyhän aigua. Arren aigua ližättih syväimeh lihan da razvan palazii. Syödih kurniekku vilustunnuonnu.
Starije Bigi
Starije Bigi on udmurtielaine kylä, kudai vuvvennu 2013 sanottih enzimäzekse Suomelas-ugrilazen muailman piälinnakse. Suomelas-ugrilazen nuorižon MAFUN-yhtistysen kilvas, sen loppuozas, Starije Bigi jätti jällele karjalazen Veškelyksen da eestiläzen Obinitsan.
Rahvas
Starije Bigi on vahnoi udmurtielazii kylii. Eläjiä kyläs on 630 hengie. On yksi libo kaksi perehysty tulolastu, hyö vai ei malteta udmurtien kieleh. Dostalit ollah udmurtielazet da paistah omah kieleh. Paistah kaikin: vahnembua polvie rahvas, nuorižo da lapset.
Perustandu
Igiä kyläl on enämbi nelliäsadua vuottu. Enzimäzet eläjät tuldih nämmile mualoile Vužgurt-kyläspäi. Sit kyläs, sanotah, oli vai yksi silmykaivoine da naizile, kudamat tuldih viele, pidi hätki vuottua, kuni suajah rengit täyttiä. Sendäh rahvas lähtiettih kyläspäi iäre toizih vie eloittamattomih kohtih. Löyttih korbimečäs čoma kohtu, kus oli äijy silmykaivuo da jiädih sinne elämäh. Sil kohtua, sanotah, kazvoi pitkähkö da ylen pehmei sammal – big-big žui. Se andoigi nimen kyläle. Kylä endizelleh on čomal kohtua da kui kyläs, mugai sit ymbäri on puhtahus, nikus ni yhty toppastu ei nävy. Se sendäh ku rahvas ollah moizet, eigo čällätä, eigo rikota omua eländykohtua.
Kul’tuuran akkiloiččii
Jo enämbi kahtukymmendy vuottu kyläs ruadau kul’tuurutaloi, kudai on oman rahvahan kul’tuuran akkiloiččii. Talois ruadau mondu kerhuo da joukkuo. Kävväh niilöih aiguzet da lapset. Školas opastujua lastu on enämbi sadua, enimät kävväh kul’tuurutaloingi opastuksih. Kul’tuurutalois pietäh kaikenmostu piduo oman rahvahan kielen da kul’tuuran kehittämizekse. Niilöi vie enämbäl ruvettih kehittämäh Piälinnoin kilvan jälles. Kilbuhäi oli reknattu pidiä sikse, ku sit kohtas, kudai tulou piälinnakse, olis iellisty kehitysty, ku voittajan selgäh lähtiettäs toizet kylätgi da heil rodis himuo ruadua oman kylän libo linnan hyväkse. Bigis sidä ellendettih hyvin. Kilbu endisty enämbäl yhtisti kyläläzii. Kyläs tiijustettih muijal da sih rubei tulemah turistua.
Turistoile
Midä tänäpäi voijah tarita turistoile kyläläzet? Eländysijat. Kyläs ruadau mondu gostindutaloidu. Kul’tuurutalois ruadau Baba Lidan paja, kus nevvotah, kui pidäy kuduo, punuo, pieksiä voidu, varustua perindöllizii udmurtielazii syömizii, sikse pihah on salvettu päčči. Gostienke kižatah perindöllizih kižoih da gostitetah magiel heinyčuajul piirualoinke. Tämän vuoh kyläläzet voijah suaha ližiä varua oman ruavon kehitändäh.
Piiri da kylä
Kategourii:Muantiedo
Sirkka Rikka
Eloskerdu
Sirkka Rikka on Amerikan suomelaine. Rodivui Yhtysvallois Mičiganas 4. heinykuudu vuvvennu 1912. Hänen tuattah oli lehtimies, Yhtysvaldoih muuttunuzien suomelazien profsojuzuliikkehen eräs johtajis. Lapsennu da nuorete eli Detroitas.
Vuvvennu 1932 yhtes ukkohke muutti Nevvostoliittoh.
Vuvvennu 1937 loppi Petroskoin liečetiijon politehnikuman.
Vuvves 1939 on Valdivollizen Kantele-ansamblin solistu.
Vuvvennu 1948 loppi jatko-opastuksen kursat Leningruadan konservatouries.
Vuozinnu 1952-1965 on Karjalan valdivollizen filarmounien artistu.
Vuozien 1990 keskipuoles eli Suomes.
Pajatandu
Sirkka Rikal oli omaluaduine, helei da puhtas iäni, sendäh rahvas ruvettih sanomah händy ”karjalazekse soloveilinnukse”. Sirkka Rikka pajatti muailman rahvahien pajoloi, niilöin joukos suomelazien, karjalazien, vepsäläzien, Nevvostoliiton rahvahien, irlandielazien, anglielazien, šotlandielazien, frantsielazien, germuanielazien, espanielazien da äijien toizien. Häi pajatti myös ouperoin arieloi da romansoi.
Pereh
Ukko – Toivo Vainonen (1918-1985), nevvostolaine muuzikkumies, Karjal-Suomelazen nevvostotazavallan arvostettu artistu (1947), Karjalan nevvostotazavallan rahvahan artistu (1971).
Palkindot
Leninan ordenu (22.09.1959)
Ruskien Ruadoflavun ordenu.
Ven’an nevvostotazavallan rahvahan artistu (1957).
Kategourii:Karjalan muuzikku
1681
Ken kuoli sinä vuon
1681
Podgorskaja
Podgorskaja on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Šun’gan kyläkunnas.
Se sijaiččou Putkozero-järven päivännouzurannal.
31. talvikuudu
31. talvikuudu - 365. vuvven päivy (366. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah.
Ken kuoli sinä piän
T
4. pakkaskuudu
4. pakkaskuudu - Vuvven 4. päivy grigorianskoin kalenderin mugah.
Ken kuoli sinä piän
P
12. heinykuudu
12. heinykuudu - 193. vuvven päivy (194. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 172 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
H
12. elokuudu
12. elokuudu — 224. vuvven päivy (225. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenderin mugah. Vuvven loppussah on 141 päiviä.
1755
Ken kuoli sinä vuon
1755
12. elokuudu
Ken kuoli sinä piän
E
Caernarfon
Caernarfon on linnu Kymrinmuas.
Kategourii:Kymrinmuan linnat
11. tuhukuudu
11. tuhukuudu on 42. vuvven päivy grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 323 (324. kargavusvuon) päiviä.
Ken kuoli sinä piän
11. tuhukuudu
Machynlleth
Machynlleth on pieni linnu Kymrinmuas.
M
Y Rhyl
Y Rhyl on linnu Kymrinmuas.
Kategourii:Kymrinmuan linnat
12. kevätkuudu
12. kevätkuudu on 71. vuvven päivy grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 294 (295. kargavusvuon) päiviä.
Bel'mopan
Bel’poman on Keski-Ameriekas olijan Beliz –valdivon piälinnu (vuvves 1970 algajen). Sie eläy 13 351 hengie (2010).
12. kevätkuudu
Ken kuoli sinä piän
12. kevätkuudu
11. sulakuudu
11. sulakuudu - 101. vuvven päivy (102. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 264 päiviä.
Wrecsam
Wrecsam on Kymrinmuan nelländekse suurin da samal Pohjas-Kymrinmuan suurin linnu.
11. sulakuudu
Ken kuoli sinä piän
S
Bel'mopan
B B
Wrecsam
Kategourii:Kymrinmuan linnat
2. pakkaskuudu
2. pakkaskuudu - Vuvven 2. päivy grigorianskoin kalenderin mugah.
1978
Ken kuoli sinä vuon
1978
3. pakkaskuudu
3. pakkaskuudu - Vuvven 3. päivy grigorianskoin kalenderin mugah.
Ken kuoli sinä piän
P
2. pakkaskuudu
Ken kuoli sinä piän
P
Sukre
Sukre on Bolivien piälinnu, sie on Korgevin Suudo. Bolivien halličuksen virrastoloin suurin oza on La-Pas –linnas.
Von’ga
Von’ga on kylä Karjalan tazavallas Kemin piiris Kuuzimuan kyläkunnas.
Brazilia
Brazilia on Federatiivizen Braziilien Tazavallan piälinnu sego Federuallizen piirikunnan halličuksen rezidensii. Vuonnu 2010 luajitun rahvahanluguhpanon tiedoloin mugah, linnas eläy 2 562 963 hengie. Brazilia on muan n’elläs suurin linnu.
Caerfyrddin
Caerfyrddin on Sir Gaerfyrddinan muakunnan piälinnu Kymrinmuas.
Brazilia
Vuvves 1987 algajen linnu kuuluu JUNESKO:n muailman perindön luvetteloh.
Sukre
Sukre –linnas eläy 295 455 hengie (2009).
1933
Ken kuoli sinä vuon
Kategourii:1933
Makrellit
Makrellit (Scombridae) ollah ahvenkaloin lahkoh kuului kalaheimo.
Kurów
thumb|200.px|alt=Kurów Puolassa kartal|Kurów Puolassa kartal
Kurów - Liideh-Puolas, Pulawyn da Lublinan välis Kurowka-joven varrel olii hieru (1442-1870 - linnu). Kuróws eläy 2 817 hengie (2015).
Hierun merkittävimmät nähtävykset ollah vuonnu 1452 srojittu renessanssikirikkö, kuduas on Santi Guččin luajittuloi veistoksii. Hieru on myös genirualan Wojciech Jaruzelskin synnyinkohtu (1923).
K
1819
Ken kuoli sinä vuon
1819
Makrelli
thumb|300.px|alt=Makrelli|Makrelli
Kanuadu
Kanuadu on valdivo Pohjas-Amerikas. Tämä on toizekse suurin valdivo muailmas. Sen randoi huuhtellah Atlantizen, Tyynimerien da Jiävaldumerien viet. Suves da luodehes Kanuadu rajoittuu AYV:n kel, koillizes ollah merirajat Danienke da päivännouzus Frantsienke. Muan pinduala on 10 991 km². Rahvahan lugumiäry on 2 930 050 hengie (2014). Piälinnu on Ottava. Virallizet kielet ollah anglien da frantsien.
Makrelli
Makrelli (Scomber scombrus) on makrelliloin heimoh kuului ahvenkala.
Kanuadu
K K
Makrelli
M
Brazilia
B B
Vuočaž
Vuočaž on pos’olku Karjalan tazavallas Kemin piiris Kemin linnukunnas.
Petri Šemeikka
Petri Šemeikka (Пётр Иванович Шемейкка, 1821 (1825) - 1915)) oli karjalaine runonpajattai.
Vuočaž
Kategourii:Kemin piiri
Petri Šemeikka
Häi oli roinnuhes muanruadajoin pereheh, roinduperiä myöte hänen tutttolointuatat oldih karjalazet Karjalan pohjazespäi. Matkas Luadogan Karjalua myöte vuozinnu 1841-1842 Elias Lönnrot kirjoitti, ku «Suistamon ymbäristös pajatetah vie Väinämözeh nähte». Šemeikka piettih eeppizien pajoloin parahannu pajattajannu. Vuvvennu 1900 Petri Šemeikka kučuttih pajopruazniekkah Helsinkih, kus suomelaine säveldäi Jan Sibelius arvosteli Šemeikan neruo soittua kandelehel. Vuvvennu 1935 Sortavalas Väinämözen lagevol azetettih Šemeikan mustopačas.
Sukre
S S
Rhiwabon
Rhiwabon (anglien kielel Ruabon) on pieni linnu Kymrinmuas.
R
Casnewydd
pienoiskuva|oikea|Casnewydd
Casnewydd on Kymrinmuan kolmandekse suurin linnu.
Kategourii:Kymrinmuan linnat
Vožma
Vožma on jogi Ven’al.
Se virduau Karjalan tazavallan Karhumäin da Segežan piiris da pieni oza on Arhangel’skan alovehen Oniegan rannikon piiris.
Joven piduhus on 93 km, jovenalan pinduala on 1330 km². Se ottau allun Pelozerospäi, virduau Vožmajärven kauti, laskeh Uikujärveh.
V V V
Kurgijogi
Se sijoittuu Luadogan rannal.
12. kylmykuudu
12. kylmykuudu - 316. vuvven päivy (317. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 49 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
K
Šuojogi
Šuojogi (Шуя, Suojoki) on Onieganjärven alan jogi Suvi-Karjalas. Se virduau Suojärven, Priäžän da Oniegan rannikon piiris.
Jovenalan pinduala on läs 10 100 km², piduhus on 194 km.
Jogi ottau allun Suojärvespäi. Se virduau kahten suuren järven kauti – Šotjärven da Vahatjärven kauti. Da sit laskeh Lohmoizenjärveh.
Jovel on Ignoilan vezivoimalu.
Šuojogi on kuulužu jogi ristikanzoile, kuduat innostutah sportumatkailuh. Se on lähäl Petroskoin linnua.
Š Š Š
Suojärvi (järvi)
Järven pinduala on 58,5 km², piduhus – 20,5 km, levevys – 4,7 km, randuviivan piduhus – 81,6 km. Sen keskisyvys on 3,5 m, syvin kohtu on 24 m.
Järveh laskeh Karatsalmi, kudai virduau Salonjärvespäi. Järven koillisozaspäi virduau Šuoju. Pohju on muvakas, lähäl randoi se on kivine da čuuruine. Löydyy järvirudua.
Järven lahtilois kazvau kažl’ua.
Suojärves on 11 kalalajii, ezim. kuha, ahven, särgi, haugi, matikku da lahnu. Sežo löydyy säyniä, kiiškoidu dmi.
Järven suvirannal on Suojärven linnu.
S S S
Vuohtjärvi
Vuohtjärvi (Вохтозеро, Вохто) on järvi Karjalan tazavallan Kondupohjan piiris.
Abertawe
Abertawe (angliekse Swansea) on Kymrinmuan toizekse suurin linnu. Se on azuttu Afon Tawe -joven suuh Môr Hafren -meren rannale, mi nägyy linnan kymrinkielizes nimesgi, kudamas sana aber merkiččöy jovensuudu libo kohtua, kus jogi laskou mereh. Yhtes Gŵyran niemimuanke Abertawe muvvostau linnan mugah nimetyn muakunnan Dinas a Sir Abertawe.
Vuohtjärvi
Järven pinduala on 3,2 km², piduhus – 4,9 km, levevys – 1,9 km, randuviivan piduhus – 17,6 km. Sen keskisyvys on 4,1 m, syvin kohtu on 10 m.
Abertawe
Kategourii:Kymrinmuan linnat
Vuohtjärvi
Rannat ollah korgieloi, kivizii da čuuruzii, koillisozas – suohizii. Pohju on muvakas, lähäl randoi – kivine da čuuruine.
Järveh laskietahes meččuojat, järven koillisozaspäi virduau Vuohtjogi.
Järven madalikkolois kazvau kažl’ua da šaraheiniä.
Järves on riäpöidy, särgii, ahvendu, haugii da kiiškoidu.
Y Fflint
Y Fflint on linnu Kymrinmuas.
Kategourii:Kymrinmuan linnat
Santo-Domingo
Santo-Domingo on Dominikuanizen Tazavallan piälinnu, sen kul’tuuru- da ekonoumiekkukeskus. Santo-Domingon perustamizes vuodessah 1502 linnan nimi oli Novaja Izabella, vuozinnu 1936-1961 linnan nimi oli Sjudad-Truhiljo.
Santo-Domingo on Dominikuanizen Tazavallan suves, Haiti –suaren liidehozas, Karibienmeren rannal. Sie on troupilline ilmasto. Ilman lämbötila on ymbäri vuvven +24…+27 gruadussua.
S S
Makarov, Grigori Nikolajevič
Grigorii Nikolajevič Makarov (23. pakkaskuudu 1918 - 21. sulakuudu 1972) – nevvostolaine tiedomies, filologu, etnougraffu, fennougristu, ven’a-karjalazen da karjala-ven’alazen (livvin murdehen) sanakniigan luadii.
12. oraskuudu
Ken kuoli sinä piän
O
Makarov, Grigori Nikolajevič
Bibliogruafii
Sanakniigu jullattih Makarovan kuoltuu. Sanakniigu voibi löydiä pdf-formuatas Karjalan tiedokeskuksen Kielen, literatuuran da histourien instituutan saital: http://resources.krc.karelia.ru/illh/doc/redkie/makarov_dict_ocr.pdf
1939
Ken kuoli sinä vuon
1939
Šun'ga
thumb|300px|alt=Šun’ga|Šun’ga Šun’ga on Karjalan tazavallan Karhumäin piirin kylä. Se on Šun’gan kyläkunnan haldivolline keskus.
Se sijoittuu kallivosuarel Putkojärven pohjasozas.
Lähäl kyliä on äijy šungitua.
Kyläs on škola, tervehyönpunktu.
Nimi
Karjalan paikannimilöin tutkijat duumaijah, gu nimi tuli saamelazes sanaspäi čuenn, kudai merkiččöy veziniittyy pitkin suodu.
Histourii
Šun’gan pogostu muanittih enzimäzen kerran vuonnu 1375.
XVII vuozisuan algajen kyläs piettih suuri jarmanku – Šun’gan jarmanku.
Histourien mustomerkit
Kyläs on Nevvostoliiton saldattoin da partizuanoin (kuduat kuoldih v. 1941 – 1944 voinan aigua) kalmu.
Šun’gan rahvahan lugumiäry
Š Š Kategourii:Karhumäin piiri
Kuujärvi
pienoiskuva|Kuujärvi Kuujärvi (Михайловское) on kylä Anuksen kanzallizes piiris Karjalan tazavallas Ven'al.
Makarov, Grigori Nikolajevič
Bibliogruafii
Jälles Grigorii Makarovan kuolendua nägi päivänvalgien vie kolme kniigua, kudamien pohjannu on Makarovan kerätty materjualu.
Kuujärvi
Sijaičendu
Kylä on sijoitunnuhes 52 kilometris Anuksenlinnaspäi.
Nagris
Nagris (lat. Brassica rapa) on yksi- libo kaksivuodehine ristikukkukazvih kuului juurikazvis. Nagris on ylen hyvä tervehyöle. Nagrehes on C-, B-, A-vitamiinua, kalien, natrien, kal’tsien, ravvan, magnien da fosforan suolua.
12. kezäkuudu
12. kezäkuudu - 163. vuvven päivy (164. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 202 päiviä.
2. kevätkuudu
2. kevätkuudu - 61. vuvven päivy (62. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 304 päiviä.
12. kezäkuudu
Ken kuoli sinä piän
K
Nagris
Se oli tärgevinny kylvökasviksennu 1800-luguh sah, kuni kartohku ei eistellyh sidä.
2. kevätkuudu
Ken kuoli sinä piän
K
Kuujärvi
Eläjät
Vuonnu 2013 Kuujärves eli 377 hengie.
Nagris
Karjalazet kylvettih nagristu äijän. Nagristu kylvettih puhujen, kuni oli pilvine siä. Talven aigua säilytettih vilulois kohtis, ezimerkikse kuopis.
Kuujärvi
Huomivot
Kategourii:Anuksen piiri
Nagris
Nagristu syödih vereksenny, sidä havvottih (pačoi), pastettih da kuivattih, azuttih sit riepoidu. Lapsih niškoi kuivattu nagris (näivöi) oli paras magevus Jelena Filippova. Kipinä 2015, №5. . Tänäpäi nagristu syvväh vähembän.
N
Vuokkiniemi
Vuokkiniemi (Вокнаволок) on vahnu kylä Karjalan tazavallan Kostamukšen linnupiiris.
12. syvyskuudu
12. syvyskuudu — 255. vuvven päivy (256. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 110 päiviä.
Vuokkiniemi
Se sijoittuu Ylä-Kuittijärven lounasrannal, 59 kilometrin piäs Kostamuksespäi pohjazeh.
12. syvyskuudu
Ken kuoli sinä piän
-09-12
Vuokkiniemi
Se on histourielline poselenii. Vuokkiniemes eläy äijy karjalastu: enämbi 90% rahvastu on karjalazii.
Kylä perustettih XVII vuozisual.
Vuonnu 1991 kyläs pystytettih mustopačas Miihkali Perttuzele (kuvanvestäi on Alpo Sailo).
Kyläs on Nevvostoliiton da Suomen välizel voinal (1941 – 1944) tapettuloin Nevvostoliiton saldattoin da partizuanoin kalmu.
Luodeheh kyläspäi on valdivolline kanzalline parku ”Kaleval’ski”.
12. sulakuudu
Ken kuoli sinä piän
S
Vojačču
Vojačču (Надвоицы, Vojatsu) on Karjalan tazavallan Segežan piirin pos’olku. Se on Vojačun linnukunnan haldivolline keskus.
Pos’olku sijoiččou Mainiemen niemimual. Täs ruadau raududorogustansii.
Histourii
Vuvvennu 1916 pos’olkan kauti ruvettih kulgemah poujezdat.
Vuvvennu 1954 rakendettih Vojačun al’uminiine zavodu.
Talovus
Pos’olkan piälaitos on Vojačun al’uminiine zavodu.
Lähäl pos’olkua on vezivoimalu.
Kuulužat ristikanzat
Vuvvennu 1906 täs oli ven’alaine kirjuttai M. Prišvin.
Vuodessah 1974 Vojačus eli da opastui keskiškolas ven’alaine valdivomies Rašid Nurgalijev. Vuvves 1979 vuodessah 1981 Nurgalijev ruadoi täs školas fiiziekan opastajannu.
Vojačus oli roinnuhes A.A. Kalinin (1975 – 2000), kudai on Ven’an muanivomies (kuolendan jälgeh).
V V Kategourii:Segežan piiri
Sigovo
Sigovo on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Šun’gan kyläkunnas.
Kerkysorzu
Karjalankieline nimi
Lindu tunnetah nimel kerkkäšorža vähimikse Puadenen paginluavus. Tämä nimi on yhtelläh harvinaine karjalan paginluadulois da vähän probliemalline vie sendäh, ku lindu ei ni kuulu sorzien (Anatidae) heimoh. Sen ližäkse toizis paginluadulois sana kerkkä voibi tarkoittua telkiä (Bucephala clangula), kudai on eri lindu. Karjalan sanastuo uvvistajes vois yksikai käyttiä kerkysorzu-sanua Podiceps cristatus -luaduh näh da telky-sanua Bucephala clangula -luaduh näh. Toine vaihtoehto olis kiändiä linnun nimi ezimerkikse suomen kielespäi: silkkiuikku > šulku-uikku.
Sigovo
Se sijaiččou lahten rannal Oniegujärven koillisozas.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Karhumäin piiri
Mal'tu
250px|right|thumb|Mal'tu
Kerkysorzu
Kogo da nägö
Piduhus: 46-51 cm Siibien agjuväli: 59-73 cm Paino: 1,3-2 kg
Mal'tu
Mal'tu (mal't. da angl. Malta) libo Mal'tan tazavaldu (mal't. Repubblika ta' Malta, angl. Republic of Malta) on suarivaldivo Välimeres.
Kerkysorzu
Lähtiet
K K
Suokurmoi
Muut nimet
Lindu tunnetah karjalan eri paginluadulois nämmil nimil:
Vuozi
Vuozi on yksikkö, kudai pohjavuu Muan kierdoaigah Päiväzen ymbäri. Tavallizes paginas vuvvel tarkoitetah kalenduaruvuottu, kudaman piduhus nygöi käytetys gregorianizes kalenduaras on 365 kalenduarusuutkua, kargavusvuozinnu 366. Vuozi jagahes kahtehtostu kuuh, kudamien piduhus vaihteleh 28–31 suutkis.
Suokurmoi
Muut nimet
Päivännouzu-Suomen paginluadulois tunnetah lizäkse nimet:
Kogo da nägö
Piduhus: 48-57 cm Siibien agjuväli: 89-106 cm Paino: 415-980 g, emäččy on uroččuu suurembi.
Kuusiniemi
Kuusiniemi libo Kuušiniemi on Karjalan tazavallan Kalevalan kanzallizen piirin pos’olku, kudai kuuluu Kalevalan linnukundah.
Surku
Surku on pieni da abei koiru Tove Janssonin Muumi-tevoksis.
Peter Paul Rubens
250px|thumb|Omakuva thumb|180px|right|Hélène Fourmentan portriettu ([[Het Pelsken), n. 1638 Taidehhistourielline Muzei, Wien]]
Pieter Pauwel (Peter Paul) Rubens [ˈpitər 'pʌul 'rybə(n)s] (28. kezäkuudu 1577 Siegen, Westfalen, Germuanii – 30. oraskuudu 1640 Antwerpen) oli taidoilii, kuduadu pietäh yhtenny Europan suurimis taidehmualuajis. Rubens oli hyvin menestyi taidoilii. Portriettumualuajannu häi oli muga popularnoi, što hänen pidi palkata joukko abuniekoi stuudieh. Hänen piäabuniekku, Antoon van Dyck, kehittyi ičegi merkittäjäkse taidoilijakse.
Rubens tundietah enne kaikkie tevoksis, kudualois on alastomii naizii, kudualoin hibju on kuvattu ylen eläväh. Häi mualai sežo nägöaloi da portrietoi.
Pohjas-Makedounii
250px|right|thumb|Pohjas-Makedounii
Kuusiniemi
Se sijoittuu Kuittijärven koillisrannal.
Kuuzimua
Kuuzimua (Кузема, Kuusema) on Karjalan tazavallan pos’olku da Kemin piirin Kuuzimuan kyläkunnan haldivolline keskus.
Pos’olku sujoiččou 97 kilometrin piäs Kemispäi.
Rahvahan lugumiäry
Vuonnu 1989 pos’olkas eli 860 hengie.
K K Kategourii:Kemin piiri
Pohjas-Makedounii
Pohjas-Makedounii libo Pohjas-Makedounien tazavaldu, libo Makedounien tazavaldu on Liideh-Jevroupan valdivo, kudai sijoittuu Balkanan niemimual. Se on syväinmuavaldivo (se ei ole meren rannal). Pohjazes se rajoittuu Kosovon tazavallanke da Serbienke, päivänlaskus – Albuanienke, suves – Gretsienke, päivännouzus – Bolguarienke.
Kuukšoi
thumb|300.px|alt=Kuukšoi|Kuukšoi Kuukšoi (Perisoreus infaustus) on varoiloin heimoh kuului lindu.
Mal'tu
Tazavallan piälinnu on Valletta. Muan pinduala on 316 km². Rahvahan lugumiäry on 493 559 hengie (2019).
Kuusiniemi
Kuusiniemen rahvahan lugumiäry
Kategourii:Kalevalan kanzalline piiri
Timohovo
Timohovo on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Šun’gan kyläkunnas.
Aberteifi
Aberteifi (angliekse Cardigan) on pikkaraine linnu Kymrinmuas Ceredigionan muakunnas lähäl Sir Benfron muakunnan rajua. Se on Aberystwythan linnan jälgeh Ceredigionan toizekse suurin linnu. Vuvvel 2011 linnas oli 4184 eläjiä da 54,6% heis pagizi kymrikse.
Fedotovo
Fedotovo on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Šun’gan kyläkunnas.
Pohjas-Makedounii
Pohjas-Makedounien piälinnu on Skopje. Muan pinduala on 25 333 km². Rahvahan lugumiäry on 2 057 284 hengie.
Fedotovo
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Karhumäin piiri
Surku
Muumi-kniigois Surku on myödäi romuanas Kumman talvi (suomekse 1957, karjalakse 2014) da kuvakirjas ”Vaarallinen matka” (suomekse 1977). Jo enne Kumman talvie Surku oli myödäi Muumipeigoi-sarjukoomiksan starinas ”Kuvitteluleikki” (1956). Telesarjas ”Muumilaakson tarinoita” Surku on myödäi seeries ”Talven vieraita”, kudai perustuu Kumman talvi -kniigah.
Kurniekku
Kurniekku on pastos, kudaman syväimenny tavan mugah käytetäh kalua. Tavallizes kurniekas (ven. курник) oli kaksi suurdu kalua. Tämän pastoksen nimi vihjuau sih, gu, kui ven’alazesgi kurniekas, syväimenny olis pidänyh käyttiä linduloin lihua libo kogonazii linduloi. Yhtelläh karjalazet otettih laihinakse vaigu sanan da piiruan muvvon. Kurniekat jätettih toiči piälpäi avvoi, midä Suomen puolel ei tavan mugah luajittu, vaigu Kainuun rajakylis. Kurniekoin syväimenny käytettih nagristu, lantuu, gribua da eriluaduzii juureksii, piälpäi pandih izrua. Tämän ližäkse pastokseh ližättih kypsymizen aigua sliuhkua da voidu. Kurniekkoi havvottih da syödih päivän piäsyömizenny. Padazeh pandih pienet kalat, da taiginas luajitun kannen ual havvottih padakurniekku.
Kuukšoi
Kogo da nägö
Piduhus: 26-29 cm Paino: 75-95 g
Suovattu
Suovattu (suom. lauantai) on nedälin kuvves päivy. Suovattu-sana tulou ven'an kielespäi (Суббота, subbota), kudamah se on tulluh jeyrien kielespäi (‏שַׁבָּת, šabbát).
Kveni
pienoiskuva Kvenin kieli (kvenikse kainun kieli libo kväänin kieli) libo norviegiensuomi on suomen kielen murreh libo baltiekkusuomelaine kieli. Kvenin kieldy paistah piäaziellizesti pohjas-Norviegies. Sidä paistah läs 5000 hengie. Kvenin kieles on kirjain đ kudai ei ole suomes da sežo kirjain å voi olla yleiskieles harvinaizennu ezimerkinny: bokmål ( kniigunorviege ). .
Aberteifi
Aberteifi on azuttu Afon Teifi -joven suuh Bae Ceredigion -lahten rannale, mi nägyy linnan kymrinkielizes nimesgi, kudamas sana aber merkiččöy jovensuudu libo kohtua, kus jogi laskou mereh. Linnu azuttih 1000-luvun lopus, konzu allettih Aberteifin linnoituksen srojindu. Vuvvel 1176 linnoitukses piettih istourien ezmäine Eisteddfod-pruazniekku, kudai on myöhembi roinnuh tärgiekse kymrinkielizen kul'tuuran simvolakse da levinnyh ymbäri Kymrinmuadu.
Suovattu
‏
Kveni
Kategourii:Suomelas-ugrilazet kielet Kategourii:Jevroupan kielet
Pohjas-Makedounii
P P
Aberteifi
Kategourii:Kymrinmuan linnat
Kurniekku
Kirjalližuttu
Vilho Jyrinoja 1965: Akonlahden arkea ja juhlaa. Kansanelämän kuvauksia 2. SKS: Helsinki. Ilmari Manninen 1932: Karjalaisesta ruokataloudesta. – Karjalan kirja (toim. Iivo Härkönen). WSOY: Porvoo. Roza Nikolskaja 1990: Karjalainen keittiö. Pohjoinen: Oulu. (Karelskaja kuhna,1986) Aino Lampinen 1953, 2. p. 1978: Karjalainen keittokirja. Maakunnallisia ruokia ja niiden valmistustapoja. Karjalaisen Kulttuurin Edistämissäätiö: Joensuu. Pirkko Sallinen-Gimpl 2000, 2. p. 2009: Karjalainen keittokirja. Tammi: Helsinki. Pertti Virtaranta 1958: Vienan kansa muistelee. WSOY: Porvoo.
H H
Kanuadanhanhi
thumb|300.px|alt=Kanuadanhanhi|Kanuadanhanhi
Timohovo
Se sijaiččou lahten rannal Oniegujärven koillisozas.
Kanuadanhanhi
Kanuadanhanhi (Branta canadensis) on lindu.
Mal'tu
M M
Meijän pajo
Meijän pajo on priäžäläine karjalakse pajattai pajojoukko, kudai perustettih vuvvennu 1992.
Perustandu
Meijän pajo luajittih sih aigah, konzu 1990-vuozil ottavuttih karjalazen pajon elavuttamizeh. Priäžän čupul jo ruadoi kuulužu Vieljärven da Pyhärven horat. Petroskoile oli suadu Oma Pajo.
Ohjuajat da soittajat
Enzimäzenny Meijän pajon ohjuajnnu oli Marija Matrosova.
Monien vuozien aigah horua ohjai Vera Ivanova.
Tänäpäi horan ohjuajannu on Julija Tolmačova, soittajannu Dmitrii Muhorin.
Pajot
Meijän pajo pajattau karjalan kielel uuzii kirjutettuloi pajoloi da vahnoigi. Priäžäläine Aleksandr Saveljev kirjutti Meijän pajoh niškoi pajoloin sanoi.
Matkustandu
Meijän pajuo hyvin tutah omal čupul, Karjalas da sen ulgopuolel. Pajojoukko kävyy pajattamah karjalazih kylih da monih festivualiloih yhtynyh.
20-vuozipäivy
Omassah 20-vuozipäiväkse, kudai piettih vuvvennu 2012, meijänpajolozet ombelutettih ičelleh uvvet ruutat. Niilöin dizainerannu on Karjalan tundiettu taidolii Irina Porošina.
Kategourii:Karjalan muuzikku
Suojärvi
Suojärvi on Karjalan linnu. Vuonnu 2015 Suojärven linnas on elänyh 9126 ristikanzua. Suojärven piiris on sahatoimindua, suuri rajavardivoston kazarmu da raududoroguazemu. Suojärven ližäkse azutustu on Naistenjärven azutushallindoalovehel, Suojoven da Piitsjoven kylähallindoalovehil sego Vegaruksen da Veškelyksen kylähallindoalovehil. Vahnois kylis eläjiä on Kaipaan- da Kaitajärven kylis. Raududoroguazemil on azutustu Piitjovel, Naistenjärves da Torasjovel. Se-tämä ristikanzu eläy Hyrsyläs, Hautavaaras da Ignoilas sego Kuikkaniemel da Lepänniemel. Nevvostoliiton aigazii kylii ollah Lahkolampi, Suojoki da Vegarus. Kai muut kylät ollah tyhjinny häviämäs.
Kylät
Suojärven piiris on libo on olluh 76 kyliä:
Suunujogi
Suunujogi (Суна) on jogi Karjalas.
Joven piduhus on läs 280 km, jovenalan pinduala on 7670 km². Se ottau allun Kivijärvespäi, sit virduau moniloin järvilöin kauti da laskeh Onieganjärveh.
Surinam
250px|right|thumb|Surinam
Suunujogi
Joves on enämbi 50 koskie, ezim. Kivačču da Hirvas, kudai nygöi on kuivunuh. Kivaččuu alemba Suunujovel kulgietah laivat.
Suunujogi on kuulužu da kebjei jogi ristikanzoile, kuduat innostutah sportumatkailuh.
Surinam
S S
Suunujogi
S S S
1796
Ken kuoli sinä vuon
1796
Kynzirausku
Kynzirausku (Amblyraja radiata) on kala.
Peskučiirakko
thumb|300px|alt=Peskučiirakko|Peskučiirakko
Peskučiirakko (Gelochelidon nilotica, enne Sterna nilotica) on čiirakkoloin heimoh kuului lindu.
Vuonnini
Voinnine (karj. Voinnini, Войница) on Karjalan tazavallan Kalevalan kanzallizen piirin pos’olku, kudai kuuluu Luusalmen kyläkundah.
Peskučiirakko
Karjalankieline nimi
Karjalan kieles tunnetah sana čiirakko, kudamal tarkoitetah tavallizeh kalačiirakkuo (Sterna hirundo) libo lapinčiirakkuo (Sterna paradisae). Peskučiirakon karjalankieline nimi on täh artikkelih niškoi kiännetty suomenkielizes sanaspäi hietatiira.
Maksankarvaine
thumb|right|Maksankarvazen sävylöi. thumb|right|Maksankarvazii koirii.
Vuonnini
Kyläh kuuluutah moizet ozat: Čärkälänlahti, Lammasaho, Tervasenlahti, Riikolanniemi, Hiirivuara, Teppananniemi, Rasinaho da Keskikylä. Kyläh virratah jovet Vuonnisjoki, Kursmajoki da Myllyjoki. Täs on äijy suardu, salmie, niemie da suudu. Vezistölöis on äijy kalua.
Peskučiirakko
Aloveh
Peskučiirakko peziy kaikil manderehil, ga ei Antarktidas. Sidä tavatah kuuttu eri alaluaduu eri puolil muailmua. Suomes peskučiirakko on harvinaine gost'u. Suomespäi lugijen lähimäzet pezindykohtat ollah Suvi-Europas da Germuanies.
Vuonnini
Kezäl Voinnizeh tulou äijy matkailijua da kezämökiseläjiä.
Peskučiirakko
Lähtiet
P P
Vuonnini
Histourien mustomerkit
Pos’olkas on kalmu, kudamah oli pandu 264 Nevvostoliiton salduattua, kudamat tapettih valgiensuomelazien intervencien aigua (1921 – 1922), Nevvostoliiton da Suomen välizel voinal (1939 – 1940) da Suurel Voinal (1941 – 1945).
Kylmykuu
Kylmykuu on vuvven yhtestostu kuu. Sidä enne on ligakuu da sen jälles tulou talvikuu.
Maksankarvaine
Maksankarvastu mualii voibi luadie sevoittajen mihtah kelduruspakkoh sävyh mustua pigmentua. Televiizoran da tiedokonehen näytöl maksankarvastu nägyy silloi, konzu RGB-värivalgolois ruskei (R) ja vihandu (G) ollah valgoarvol, sanommo, 150 da 75, da sinine (B) on 0. Maksankarvazen mužavus rippuu suuresti sežo sen ymbäril olijan alovehen valgoastehes.
Kylmykuu
Kategourii:Kuut
Vuonnini
Nähtävykset
Vuonnu 1995 pos’olkas, kohtas, kudamas enne seizoi kuulužan runoilijan Vaassilan Kieleväzen kodi, perustettih mustopačas runoilijoile – ”Vaassilan kivi” (kuvanvestäi on Martti Aiha, Suomi). Mustopačas pystytettih Karjalan Sivistysseura da Kalevalaseura.
Maksankarvaine
thumb|Lambahan maksu
Santjago
Santjago on Čilin piälinnu, haldivolline keskus. Se on juattu 37 haldivollizeh aloveheh, joga kudamis on oma johtai.
Santjagos eläy 5,4 miljonua hengie (2002) - 36% kogo muan rahvahas. Santjago on yksi suurimbis Suvi-Ameriekan linnois.
Santjago on Andi –mägilöin tyves, korgevus meren pinnaspäi on 540 metrii, Santjagospäi Tyyneh valdumeressäh on 100 km. Linnas on välimerenilmasto.
Ispuanielaine valloittai Pedro de Val’divija perusti Santjagon vuonnu 1541, linnu sai oman nimen Pyhän Iakovan kunnivokse. Vuvves 1818 algajen Santjago on iččenäzen Čilin piälinnu.
S S
Suuret kivet (pajo)
Suuret kivet on enzimäine Ilmu -joukon julgavo.
Suomen kieli
pienoiskuva|Suomen kielen pagizijain aloveh kartal
Voltaire
Voltaire [vɔl.tɛːʁ], oigiel nimel François-Marie Arouet [fʁɑ̃.swa ma.ʁi aʁ.wɛ] (21. kylmykuudu 1694 – 30. oraskuudu 1778), oli francielaine kirjuttai, kuduadu tundietah hänen filosoufizis kirjutuksis. thumb|180px|Voltairen Lettres sur les Angloisin kanzilehti, painettu 1735.
Suomen kieli
Suomen kieli (suomen kieleh suomi, suomen kieli) kuuluu uralilazen kieliperehen suomelas-ugrilazen kielijoukon baltiekkusuomelaizeh oksah. Sidä pagizou 5,5 miljounua hengie. Suomi on virraline kieli Suomes da vähembistökieli Ruočis da Norviegies. Äijän pagizijua eläy ližäkse Ven'al da Yhtysvallois. Suomen kieleh muodoloi pohjases Ruočis (meänkieli) da Norviegies (kveni) voijah pidäy omannu kielinny libo suomen kieleh murdehinnu. Suomen kieli on suurin baltiekku-suomelaine kieli.
Voltaire
Voltaire oli ylen produktivnoi kirjuttai da häi kirjutti tevoksii läs kaikil kirjalližuon alovehil. Häi kirjutti ozutelmua, runohuttu, novellua, essiedy, histouriellistu da tiijollistu tevostu da enämbi 20000 kirjastu.
Suomen kieli
pienoiskuva|vasen|200px|ABC-kniigu vanhakse suomekse
Maksankarvaine
M
Suomen kieli
* Kategourii: Suomelas-ugrilazet kielet Kategourii:Jevroupan kielet
Voltaire
Voltairen suurin filosoufine tevos on Dictionnaire philosophique, kudai oli kogomus hänen Encyclopédie'h luajittulois kirjutuksis da toizis lyhyölöis kirjutksis. Hos sen kritiekku oli suunnattu Frantsien poliitillizii institutsieloi da Voltairen vihaniekoi vastah, sen piäkohtehet yksikai oldih Biblii da katoline kirikkö.
Nimi Voltaire, kuduan häi otti vuvvennu 1718 paiči kirjailiinimekse sežo argikäyttöh, on anagrammu hänen sugunimen latinalazes kirjutusformas Arovet da liigunimen "le jeune" ("nuorembi") enzimäzis kirjaimis. Nimes on sežo yhtevytty perehen Poitoun alovehel sijaiččijan linnan nimen "Airvault" tavulois eri jälletykses.
Frantsielaine Ferneyn linnu, kuduas Voltaire eli jälgimäzet kaksikymmen vuottu, on tänäpäi nimetty Ferney-Voltairekse. Hänen linnu on tänäpäi muzei (L'Auberge de l'Europe). Voltairen kirjasto on pietty koskemattomannu Ven'an kanzalliskirjastos Piiteris.
Aihies muijal
Encyklopedii-kirjutustuː
Tevoksii:
Muudu:
Lähtehet
V
Vuonnini
Nähtävykset
Vie yksi nähtävys on Kumin koski. Se sijoittuu 12 kilometrin piäs kyläspäi Voinnizen joves. Sen korgevus on 14,5 m.
Aihies muijal
Vuonnisessa vuolahassa
V V Kategourii:Kalevalan kanzalline piiri
Caergybi
Caergybi on linnu Kymrinmuas Ynys Gybin suarel.
Kategourii:Kymrinmuan linnat
Ynys Môn
Kategourii:Ynys Mônan suaret Kategourii:Kymrinmuan suaret
Naistenjärvi
Naistenjärvi on Karjalan tazavallan Suojärven piirin pos’olku da Naistenjärven kyläkunnan haldivolline keskus.
Naistenjärvespäi Suojärvessah on läs 35 km. Pos’olku sijoittuu Irstan joven oigiel rannal.
Naistenjärven rahvahan lugumiäry
Pos’olkas on banku, keski- da muuzikkuškola. Naistenjärves on 25 uuliččoi. Pos’olkan suurin laitos on Naistenjärven meččyzavodu.
Histourii
Enne vuottu 1917 aloveh, kudamas sijoittuu Naistenjärvi, kuului Viborgan gubernieh. Vuozinnu 1917 – 1939 da 1941 – 1944 (okkupatsien aigua) Naistenjärvi kuului Suomeh. Vuvves 1944 algajen se liittyi Nevvostoliittoh.
Nähtävykset
Voinal tapettuloin Nevvostoliiton saldattoin kalmu.
Kuulužat ristikanzat
Oleg Riženkov (on roinnuh v. 1967) on Valgo-Ven’an biatlonistu.
N N Kategourii:Suojärven piiri
Kuu
Kuu on yksikkö, kudai pohjavuu kuudaman kierdoaigah Muan ymbäri. Tänäpäi sil enimyölleh tarkoitetah nygözen kalenduaran kuuloi (28–31 vrk). Toizis kalenduarois on sežo toizen piduhuzii kuuloi.
Y Drenewydd
Y Drenewydd on linnu Kymrinmuas.
Y Trallwng
Y Trallwng on linnu Kymrinmuas.
Kategourii:Kymrinmuan linnat
Kanzalline teatru (Petroskoi)
thumb|Petroskoin kanzalline teatru Petroskoin kanzalline teatru on vuvvennu 1932 perustettu ainavo suomenkieline teatru Ven’al. Teatran johtajannu on Irina Šumskaja.
Kuu
Kuu rodieu kudakui nelläs nedälis. Vuozi rodieu 12 kuus. Kuut ollah pakkaskuu, tuhukuu, kevätkuu, sulakuu, oraskuu, kezäkuu, heinykuu, elokuu, syvyskuu, ligakuu, kylmykuu da talvikuu. Kuut voibi jagua nelläh vuvvenaigah: talvikuu, pakkaskuu da tuhukuu ollah talven kuuloi, kevätkuu, sulakuu da oraskuu keviän kuuloi, kezäkuu, heinykuu da elokuu kezän kuuloi da syvyskuu, ligakuu da kylmykuu sygyzyn kuuloi.
Kanzalline teatru (Petroskoi)
Repertuaru
Teatras on ozutelmii suurel ozuttamol (300 kačondusijua) da pienel ozuttamol (60 sijua). Ohjelmistoh kuuluu suomelazii da ven’alazii, sežo toizien mualoin ozutelmii. Ozutelmii on suomen, karjalan da ven’an kielel. Suomenkielizis da karjalankielizis ozutelmis taritah ven’ankieline sinhronikiännös kuulokkehien avul.
Petroskoin pihoin da lagevoloin luvettelo
Ž
Kategourii:Petroskoi Kategourii:Karjal
Kanzalline teatru (Petroskoi)
Sijaičendu
Teatru sijaiččou Petroskoin keskučas, Kirovin lagevol adressil Karl Marxin uuličču 19. Samas rakendukses sijaiččou tyttiteatru da Parižanka-koufeilu. Tyttiteatran levol ollah raudučomendukset, kuduat ollah ylen tutut petroskolazile.
Vottovaara
Vottovaara on kallivoaloveh da vuaru (mägi) Sukkajärven poselenies, Mujehjärven piiris Karjalan tazavallas Ven'al.
Ynys Gybi
Ynys Gybi on Kymrinmuan toizekse suurin suari. Se sijaiččou Kymrinmuan suuriman suaren Ynys Mônan päivänlaskupuolel.
Kategourii:Ynys Mônan suaret Kategourii:Kymrinmuan suaret
Vottovaara
Muantiijot
Vuaru on sijoitunnuhes 20 kilometris liideheh Sukkajärven kyläspäi, 35 kilometris koillizeh Himol'aspäi da 40 kilometris Seesjärvespäi. Vottovaara on kaikis korgevin kohtu Karjalan Päivänlaskupuolizen ylängöl, se on 417,3 metrii korgiembi meren pindua. Vuaran pinduala on 6 neliökilometrii.
Vottovaara on muvvostau piduličan sellän, se on läs 7 kilometrii pitky. .
Kiviobjektat
thumb|300px|right|Yksi seidois.
Kiviseidoil oli tärgei merkičys saamelazile. Tutkijoin mugah seidoi ei voinnuh luadie ristikanzu, net ollah luonnonmugazii. .
Elokuus 2011 Karjalan tazavallan halličuksen käskys Vottovaaran alovehes rodih luonnon mustomerki. Suojeltu aloveh on läs 1500 gektarua. Aloveheh kuuluu vuaru da aloveh sit ymbäri.
Vottovaara-nimen merkičykses
«Vottovaara»-nimi on kaksiozahine da saamelastu alguperiä.
«Vaara» tarkoittau mägie.
Vottovaaras ymbäri on vie muudu votto-algustu paikannimie: Vottojärvi, Vottomuks, Votto.
Linkit
Kategourii:Karjal Kategourii:Mäit
Kuveit
250px|right|thumb|Kuveit
13. ligakuudu
13. ligakuudu - 286. vuvven päivy (287. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenderin mugah. Vuvven loppussah on 79 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
L
Kuveit
K K
Pholis
Pholis on voikaloin heimoh kuului kalasugu.
Kanzalline teatru (Petroskoi)
Johtajat da nygytilandeh
Teatran johtajannu oli 2004-2010 Sergei Pronin. Vuvvennu 2010 teatral algoi jygei vaihe, konzu johtai Sergei Pronin oli työnnetty iäre. Se kuhkutti lähtemäh iäre merkiččijöi ozuttelijoi, kui Vieno Kettunen da Pekka Mikshijev, da muutgi ozuttelijat lähtiettih iäre. Uskottih, gu suomenkieline ohjelmisto on varavos, konzu uvvekse johtajakse pandih Arvid Zelandan. Ven’ankielizele Luova paja-ryhmäle annettih käyttöh kolmasoza aijas, da ohjelmistos otettih iäre kai suomenkielizet ozutelmat. Yhtelläh terväh Zeland kiändyi omah vahnah ruadoh, da heinäkuus 2011 johtajakse tuli enne sidä varajohtajannu olii Irina Shumskaja. Suomenkielizet ozutelmat jatkutah. Tilandehen kohendemizele avvutti silloi kul’tuuruministrannu olii Jelena Bogdanova, kudai pagizou suomekse da karjalakse.
Kategourii:Karjalaine kul'tuuru Kategourii:Rakendukset Kategourii:Petroskoi
1888
Ken kuoli sinä vuon
1888
Fominskaja
Se sijaiččou Putkozero-järven päivännouzurannal.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Karhumäin piiri
Šveitsarii
250px|right|thumb|Šveitsarii
Šveitsarii (, , ) on Päivänlasku-Jevroupan valdivo. Sen virralline nimi on Šveitsarien konfederatsii. Pohjazes se rajoittuu Germuanienke, suves – Itualienke, päivänlaskus – Frantsienke, päivännouzus – Avstrienke da Lihtenšteinanke.
Šveitsarien latinan nimi on Confoederatio Helvetica.
12. tuhukuudu
12. tuhukuudu on 43. vuvven päivy grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 322 (323. kargavusvuon) päiviä.
Aberystwyth
Kategourii:Kymrinmuan linnat
Šveitsarii
Šveitsarien virrallizet kielet ollah germuanien, frantsien, itualien da retoromanien kielet.
Valdivon piälinnu on Bern. Pinduala on 41 284 km², rahvahan lugumiäry on 7 996 026 hengie.
Š Š
Suomi
pienoiskuva|Pielinen
Suomen tazavaldu libo Suomi on valdivo Pohjas-Jevroupas Baltiekkumeren rannal. Suomen suziedoinnu ollah päivännouzupuoles Ven'a da sih kuului Karjalan tazavaldu, pohjazes Norviegii da päivänlaskus Ruočči. Suves lähin mua on Suomenlahten suvipuolel on Estounii. Suomen rahvahan lugumiäry on 5 509 717 hengie (v. 2017). Pinduala on 338 448,72 km².
Muan piälinnu on Helsinki (642 045 eläjiä). Suomen toizii suurii linnoi ollah Espoo (277 375 eläjiä), Tampere (230 537 eläjiä), Vantaa (221 821 eläjiä), Oulu (201 124 eläjiä), Turku (188 584 eläjiä), Jyväskylä ( 139 260 eläjiä), Lahti (119 395 eläjiä) da Kuopio (117 842 eläjiä).
Muakunnat
Suomes on 19 muakundua:
Lähtehet
* Kategourii:Jevroupan muat
UNESCO
250px|right UNESCO libo Yhtistynnyözien kanzukundien kazvatus-, tiedo- ja kul'tuurujärjestö (angl. United Nations Educational, Scientific and Cultural Organization) on yksi Yhtistynnyözien kanzukundien iččenäzis eričysjärjestölöis, kuduan tarkoituksennu on kazvatuksen, tiijon da kul'tuuran vuoh eistiä rauhua da kanzoinvälisty yhtesruaduo.
Tavoittehet da tehtävät
UNESCON tunnusvirkeh ”Building peace in the minds of men and women”, ”Rauhanluadimine miehien da naizien mielis” pohjuau järjestön toizen muailmanvoinan jälgehizes perussiännös, kudai algau sanoin: “ku roitah voinat ristikanzoin mielis, sežo rauhan puolistus pidäy luadie ristikanzoin mielih”. Perussiännön mugah UNESCOn tehtävänny on avvuttua eistiä rauhan luadimistu, keyhyön vähendämisty, kestäviä kehitysty da kul'tuuroinvälisty dialougua eistäjen rahvahien välisty yhtesruaduo kazvatuksen, tiijon, kul'tuuran da viestindän vuoh.
Muailmanperindö
UNESCO on vuvves 1972 algajen ylläpidänyh muailmanperindöluvetteluo. Tavoittehennu on eri kanzukundien ainavoluaduzen perindön arvostuksen ližiämine da sit koskijan tiijon levittämine. Elokuus 2015 muailmanperindöluvettelos oli 1 031 kohtettu, kudualois 802 on kul'tuurukohtehii, 197 luondokohtehii da 32 yhtistettyy kohtettu.
Organizatsii
UNESCO on kanzoinväline valdivoloin väline järjestö, kuduan korgevin piättäi elin on joga toine vuozi kerävyi yleiskerähmö, kudai vastuau politiekan perusliinielöis da hyväksyy programman da budžietan. Piätöksien todevuttamizes vastuau 58 jäzenmuas kerätty, kaksi kerdua vuvves kerävyi hallindonevvosto.
UNESCOn piäjohtai vallitah nygözin nellivuodehizele kavvele. UNESCOn piäjohtajinnu ollah oldu:
Lähtehet
U
Žurnualu
Žurnualu  (fr. journal - päivykirju, frantsien kieles jour — päivy, suutkat) - on aijanmugaine painettu painos.
Žurnualas on alallizii rubriekoi, yhteiskunnalis-poliittizii, tiijollizii da toizii kirjutuksii da literatuurutevoksii.
Žurnualu, kui gaziettugi, ollah median piäainehet.
Žurnualan lajit
Žurnualat lajitellah:
Žurnualan mallit
Žurnualaat voijah olla:
Žurnualan ominažuot
Sendäh, ku žurnualat piästäh ilmoih harvembi, migu gazietat, net ei anneta aktualistu informatsiedu. Net ollah analitičeskoit.
Internet-žurnualu
Konzu Internetan ilmestyy, žurnualat ilmestyttih verkoh. Enzimäi saitale pandih žurnualan arhiivoi. Myöhembi ilmestyttih online-žurnualat. Net ei piästä ilmoih, a ollah vaiku Internetas. Nygöi erähil niilöis lugijua on enämbi, migu bumuagužurnualoil.
Suomen iččenäzyspäivy
thumb|Suomen flagu iččenäžyspäivänny 2011 6. talvikuudu on Suomen iččenäžyspäivy, sendäh gu Suomen senuattu Pehr Edwin Svihufvudan johtamannu julgai Suomen tazavallakse 6. 12. 1917. Vladimir Iljitš Lenin (Uljanov) hyväksyi netämän ruavon 31. 12. 1917 da vaigu yhten čertvertan vajai Uuttu Vuottu. Suomen pravoslavnoi arhijepiskoppukundu siirdyi Konstantinopol'an alazekse 1923. Sidä ennei kai Suomen pravoslavnoit prihodat oldih oldu čuasti Ven'an kirikkyö. Siirdymisty Konstantinopol'ah akkiloičči mm.Emil Nestor Setälä.
Malittu Suomen Tazavallan iččenäžyspäivänny
Hospodi Iisus Hristos, meijän Jumal, Sinä piäličimiäräzen armon da hyväsydämelližyön Jumal! Sinun armo on miärätöi da suvaičendu ristikanzoih näh on yhty syvä kui pohjatoi meri. Sinun suuruon edeh myö langenemmo da sualoittominnu sluužijoinnu nygöi varavos da säräitykses alistunnuzinnu kannammo passibuo sih valdivollizeh vällyöh näh, kudaman olet Suomen rahvahale andannuh. Sinule, Hospodile da Hyvyönluadijale, myö čestii da passibuo julgisanommo, Sinule yliständiä pajatammo da langenemmo Sinun ies da ielleh passiboičemmo Sinuu da alistunuzinnu molimmokseh Sinun iäretöindy da sanoil kuvuamatoindu hyväsydämellizytty. Muga kui nygöi olet tahtonnuh ottua vastah Sinule sluužijoin malitut da net armonke täyttiä, anna iellehgi niilöin, kudamat Sinuh uskotah, kazvua pravvakkahas suvaičendas Sinuh da omih lähimäzih näh, eistyö kaikis hyvyzis dai ottua vastah Jumalan annetut nerot. Vardoiče Sinun pyhiä uskojakundua, kogo meijän muadu da netämiä linnua kaikes pahuos, anna niilöile rauhu da rauhalline elaigu. Anna meijän dostoinnu, Sinuu passiboijen, käyttiä meijän muan kaikičimiäräzekse kehittymizekse da ylen äijän Sinun valdukunnan nostamizekse netämiä kanzallistu vällytty, kudaman Sinä olet armos meile andannuh. Da anna ainos passiboija Sinule da ijäniguzele Tuatale i kaikis pyhimäle, hyväle da yksiolendolizele Hengele - yhtes olendos ylistettäväle Jumalale - anna sanoin passoboija, anna virzilöinke ylistiä Sinuu. Kunnivo olgah Sinule Jumal, meijän Hyvänruadai, ilmazen ijän. Amin'.
1823
Ken kuoli sinä vuon
1823
Suomen iččenäzyspäivy
Kategourii:Suomi
Pielus
Pielus on pehmei, puaksuh muates piettävy piänallustu. Pieluksen tarkoituksennu on tugie maguajan libo virujan piädy, ku se pyzys bokalleh muates kohti. Sežo muates vačalleh libo sellälleh pieluksettah piä kaldavuu azendoh, kudai voi olla jygei harjavumattomale.
Ennevahnas pieluksen sydämeh pandih olgii.
Kapušta
Kapušta (livvikse "kalan otettavu", ven’akse – ”ribolovka”) on kalan otettavu. Se on suuri luzikku libo labjaine rouno. Sil on pitky varzi da sih luzikkah on vältämättäh luajittu loukko.
Tarkoitus
Karjalazet ollah kalamuagarit. Keitetäh kalarokkua puaksuh. Kalat da liemet hyö syvväh erikseh. Ezmäi särvetäh liendy, sit äski ruvetah sellittämäh kaloi. Kapuštan vuoh otetah kalat kalarokas, valutetah kalaliemi sen loukospäi. Syvvä otettuloi, kuivembii kaloi on äijiä parembi.
Uskomukset
Kalat pannah juodah da niilöin piäle ripoitetah suolua, ku tuliel aigua puuttus hyvin kalua. Sit ku karjalazet syödih kalua liemen syödyy sanou karjalaine sananpolvi: ”Ei kaloi liemeh jätetä”.
Hašezero
Hašezero on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Šun’gan kyläkunnas.
Se sijaiččou Onieguniemel, Haš-järven päivännouzurannal.
Kyläs on Jekaterinan puučasounu (XVIII vuozisada).
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Karhumäin piiri
Maldiivat
250px|right|thumb|Maldiivat
Maldiivat (mald.ދިވެހިރާއްޖެ) libo Maldiivoin tazavaldu (mald. ދިވެހިރާއްޖޭގެ ޖުމުހޫރިއްޔާ  [divehi raːɟɟeːge ɟumuhuːrijjaː]) on valdivo Suvi-Azies. Maldiivat sijaitah Indien valdumeren atolois, kuduat ollah suvehpäi Indiespäi. Maldiivoin tazavallan piälinnu on Male. Muan pinduala on 298 km². Rahvahan lugumiäry on 341  256 hengie. Virralline kieli on maldiivoin kieli.
M M
Čerkasi
Čerkasi on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Šun’gan kyläkunnas.
Se sijaiččou Onieguniemel, Ladmozero-järven suvirannal.
Kyläs on Ioann Bogoslovan puučasounu (v. 1914).
Rahvahan lugumiäry
Vuvvennu 1905 kyläs eli 47 hengie.
Kategourii:Karhumäin piiri
Žil’čoi
Žil’čoi (Новинка) on Karjalan tazavallan Anuksen kanzallizen piirin vahnu karjalaine kylä, kudai kuuluu Koveran kyläkundah. Tämä kyly on histourien mustomerki.
Se sijoittuu Žil’čoinjärven rannal.
Kyläs on Mihailan Arhangelan, Petran da Pavlan puučasounu (XVII vuozisada).
Rahvahan lugumiäry
Ž Ž Kategourii:Anuksen piiri
Pielizen Karjalan alovehkundu
thumb|500.px|alt=Pielizen Karjal Suomen kartal|Pielizen Karjal Suomen kartal
Pielizen Karjalan alovehkundu on yksi Suomen alovehkunnis. Se sijaiččou Pohjas-Karjalan muakunnas. Nygöi sih kuulutah Nurmeksen linnu, Valdimon kundu da Lieksan linnu. Enne Juuvan kundu sežo kuului Pielizen Karjalah, ga nygöi se on oza Jovensuun alovehkundua.
Pielizen Karjalan LAU "Local administrative unit" 1 (NUTS ”Nomenclature des Unités Territoriales Statistiques” 4)- noumer on 125.
P Kategourii:Karjal