cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Karjalazien mifolougizien kerdomuksien haldiet
Kerävöruado
Tutkijan mugah mifolougizii kerdomuksii vie tässäh suau kirjuttua rahvahas. Suurembii žanroi, kui runoloi da suarnoi, nygöi on jygiembi kirjuttua, ei joga toine musta niilöi. Ga kerdomuksii Synnys, meččähizes da vedehizes rahvas vie tässäh mustellah da sanellah.
Kniigaspäi otettuu
Kategourii:Karjalan kirjalližus
Ongimus
Järven pinduala on 1,7 km². Järven pindu on 64,2 metrii korgiembi meren pindua. Järveh laskeh oja Happamuksespäi. Järven suviagjaspäi lähtöy oja, kudai laskeh Pertijärveh.
O O O
3. talvikuudu
3. talvikuudu - 337. vuvven päivy (338. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 28 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
T
Hölmöitiaine
thumb|600.px|alt=Hölmöitiaine|Hölmöitiaine Hölmöitiaine on lindu.
Karjalankieline nimi
Karjalan kieles tundietah sana tiaine, ga kaikile eri tiazile ei olle olluh rahvahankieles omua nimie libo niidy ei tundieta enämbi. Täs artikkelis käytetäh suomenkielizes sanas hömötiainen kiännettyy nimie. Suomenkieline nimi liittyy linnun "hölmöih" ulgonägöh. Karjalan kieles eule sanua hömö samas muvvos ku suomen kielen murdehis, ga sana hölmö(i) löydyy. Se pädöy hyvin nimen kiännöksekse sendähgi, ku Päivännouzu-Suomen paginluadulois, vähimikse Kerimäil, lindustu on kučuttu nimel hölömötiiainen da karjalan kieli on lähembiä suguu Päivännouzu-Suomen paginluaduloile migu suomen yleiskielele. Tozin suomen yleiskieline nimi hömötiainen on allunperin tundiettu sežo nimenomah Päivännouzu-Suomen paginluadulois muga kui sežo sana hömö merkičykses 'hölmöi'.
Lähtiet
H H
Ynys Cribinau
Ynys Cribinau on pikkaraine suari Kymrinmuan suuriman suaren Ynys Mônan päivänlaskupuolel.
Kategourii:Ynys Mônan suaret
5. ligakuudu
5. ligakuudu - 283. vuvven päivy (284. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenderin mugah. Vuvven loppussah on 82 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
L
Gladiolussu
300px|pienoiskuva|oikea|alt=Gladiolussu|Gladiolussu Gladiolussu on monivuodehine kazvilaji, kudai kuuluu Iirisoin pereheh.
Latinakse gladius on ”miekku”, gladiolusan lehten muodo mustoittau miekkua.
Gladiolusan roindumuat ollah Afriekku, Keski-Jevruoppu, Keski-Aaziii da Päivänlasku-Siberi. Gladiolusan roduh kuuluu 280 kukkulajii, niilöis 163 ollah rodužin Afriekan suviozas, 10 – Jevruazies, 9 kazvau Madagaskuaral. Gladiolussu on 50 – 150 santimetrin pitky. Lehtilöin piduhus on 50-80 santimetrii.
G G
Mustumado
Mustumado ei ole myrkymadoloi, sidä enimyölleh on Jevruazien lauhkien ilmaston alovehil. Kuuluu mustumadoloin pereheh.
Ulgonägö
Mustumavon ylen helpoh tunnustat toizis madolois. Sil piäs bokispäi on kaksi valpastu: keldastu, kelduruspakkuo libo valgiedu tačmua. Sil on piduličču da hoiskei ruho, kudai kai on suomuksis. Ruhon väri voi olla eriluaduine, ihan mustas da muzavanruskies valpahanharmuassah da vihandanoliivuvärissäh. Maha on läpettämätöi da valgei. Mustumavol ei ole myrkyhambahii. Mustumavon piduhus yhtes hännänke on 130 sentissäh, ga enimyölleh 70-100 sentii. Mustumavon ižäčyt ollah emäččylöi suurembat.
Bogota
Bogota on Kolumbien piälinnu, se on juattu 20 ozah. Linnas eläy 7,4 miljonua hengie (2011) – 16% kogo muan rahvahas. Bogota on yksi suurimbis Suvi-Ameriekan linnois.
Mustumado
Leviendy
Mustumado enimyölleh eläy vetty lähäl: jogiloin da järvilöin rannoil, suoloin reunoil, märril tuhjožikol kazvoitunnuzil niittylöil, rannan lepikkölöis. Voi eliä ristikanzan kodikonduloil, ogrodois, kai nostettulois huonuksis. Karjalas mustumaduo ei ole äijiä. Niidy enimälleh nähtih suvipiirilöis, Pitkänrannan da Anuksen piiris, Sortavalua lähäl. On sidä Oniegantagavuos da Puudogan piirin suviagjal. Pohjazembis piirilöis sidä vikse ni ole ei.
Bogota
B B
Mustumado
Taba
Mustumado ei ole agrissiivine, ristikanzan nähtyy se kulgou iäre. Mustumado hyvin uidau. Se voi olla vies enämbi puoldu čuassuu da sih aigah ehtiy uidua hyvän palan. Mustumavot terväh da hyvin liikutah muadu myöte, nostah puuloih. Net ollah aktiivizet päivän aigua, yökse peitytäh puuloin juuriloih, kuivanuzien lehtilöin uale, kiviruoppahih, heinysuottoloih, kaikenmoizih hallelmuksih. Mustumado, kui harmai madogi, suvaiččou viruo päivypastos, se kiärihes kol’čalleh da voi čuassuluguh virui nenga lämmäzes.
Kiimuaigu
Mustumaduo talven jälles voibi nähtä jo oraskuun allus. Talviunes havaččuhuu net ei olla moizet aktiivizet, hätken virutah päivypastos. Sih aigah yhteh tukkuh toiči kerävyy mondu mustumaduo. Sit net uvvessah lähtietäh talvenvietändykohtah, lykätäh vahnu kettu iäre da sen jälles, enimyölleh kezäkuul, heil algavuu kiimuaigu. Heinykuul emäččy muniu 7-30 jäiččiä, kudamat suuruon da muvvon puolespäi ollah kui kyyhköin. Nuoret mustumavot jäičispäi lähtiettyy kerras levitäh da eletäh ičepiänneh.
Syöndy
Mustumado syöy enimyölleh šlöpöidy da rubišlöpöidy, niilöin toukkua. Toiči se syöy suurii böbökkii, hiirii, šižiliuhkuloi, pienii linduloi da linnunpoigazii.
M
8. sulakuudu
8. sulakuudu - 98. vuvven päivy (99. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 267 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
S
Gakugsa
Kyliä myöte matkuau federualline avtodorogu А119 Voulogdaspäi Karhumägeh. Gakugsan voulosti kuului Muroman manasterih. Enzikerdua kyliä da manasterii mainitah kniigas vuvvennu 1563.
Rahvahan lugumiäry
G G Kategourii: Puudogan piiri
Ol'ga Mišina
Mišina Ol'ga F'edorovna (ven. Мишина Ольга Федоровна, roinnuhes 23. pakkaskuudu 1933) - prouzukirjuttai, runoilii da kiändäi.
Kirjuttau karjalan kielen livvin murdehel. Enzimäzen kerdomuksen karjalakse oli painettu Karjalan Sanomat -lehtes vuvvennu 1989. Hänen tuottehet painettih sijallizen lehdistön sivuloih da kogomuksih. Häi kirjuttau erilazii kniigoi lapsile da aiguzile.
Vikšjärvi
Vikšjärvi ( libo ) on eländykohtu Karjalan tazavallas Kondupohjan piiris Käppäsellän kyläkunnas.
Leonardo da Vinci
Leonardo di ser Piero da Vinci (Leonardo da Vinči) (15. sulakuudu 1452 Vinci, Toscana, Kirikkövaldivo – 2. oraskuudu 1519 Amboise, Indre-et-Loire, Frantsii) oli itualielaine tutkii, matematiekku, inžinieru, keksii, anatomu, taidehmualari, kuvanveistäi, arhitektoru, kazvistiedäi, muzikantu da kirjailii. Häi on kaikis tundiettu taidehmualarilois da toinah kaikkien aijoin lahjakkahannu ristikanzannu. Leonardo tundietah enimyölleh taidehmualarinnu. Hänen kaksi kuulužua tevostu ollah Mona Liza da Pyhien otandu. Inžinierannu Leonardon ajatukset oldih äijiä ielpäi hänen aigua. Häi kehitteli vertol'ottua, tankua, päiväzen energien voimulaitostu, laskendu. Hänen pluanois harvat olis voinnuh todevuttua hänen elaijan aigua.
Vikšjärvi
Rahvahan lugumiäry
Vuvvennu 1905 täs eli 409 hengie.
Leonardo da Vinci
Tevokset
thumb|Leonardo da Vinci - Mona Lisa Omat tevokset:
Vikšjärvi
Kuulužat ristikanzat
Kategourii:Kondupohjan piiri
Leonardo da Vinci
Tevokset
Leonardo yhtes toizen taideilijanke:
Aihies muijal
Vinci Vinci Vinci
Sanna-Riikka Knuuttila
Sanna-Riikka Knuuttila on suomelaine karjalan kieldy tutkii.
Ruado
Ruadau Jovensuus Päivännouzu-Suomen yliopistos Karjalan tutkimuslaitoksel. Tutkiu karjalan kielen elävyttämisty, sidä midä karjalazet ollah ruattu, ku karjalan kieli eläs da säilys tuliel aigua.
Opastandu
On opastannuh karjalan kieldy Jovensuun rahvahanopistos da Päivännouzu-Suomen yliopistos.
Julgavot
K
17. oraskuudu
17. oraskuudu - 137. vuvven päivy (138. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 228 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
O
Vindhuk
Vindhuk on Namibien Tazavallan piälinnu da suurin linnu. Sie eläy 334 580 hengie (vuvven 2012 tiedoloin mugah). «Windhoek» -sana afrikaans -kielel merkiččöy ”tuuličuppustu”.
Rahvas ruvettih elämäh sie vie vuonnu 1800, täh šeikkah huolimattah virallizesti linnu perustettih vuonnu 1890, konzu se ilmoitettih Germuanien Lounas-Afriekan piälinnannu.
V V
Pikkulabasotku
Pikkulabasotku (Aythya affinis) on lindu. Se tavattih Suomes ezmäzen kerran vuvvel 2004.
Lähtiet
P P
Mua
thumb|right|Mua Apollo 17 -alukses kaččojen. Mua, muapallo libo Tellus (simvolu: 16px|🜨) on päiväzensistieman planiettu. Päiväzes laskiettuu se on kolmas päiväzensistieman planiettu. Muan keskimiäräine loittozus Päiväzes on noin 149,6 miljoonua kilometriä libo noin yksi astronominen yksikkö. Mua on päiväzensistieman tihein da viidenneksi suurin planiettu niin läpimitan kui massan mugah.
Mua syndyi noin 4,5 miljardua vuottu sitten. Mua on kiviplaniettu, jollah on metalleis koostui ydin, kiviainekses koostui sula vaippa sekä kiintei kuori. Mualla on myös atmosfieru, ja se on Marsan lizäksi ainua päiväzensistieman planiettu, jolla esiintyy varmistetusti nestemäisty vetty. Suurinda osua Muan pinnas peittäy meri.
Muassa esiintyy runsaasti elämää. Muassa eläy läs 7,8 miljardua ristikanzua. Muassa on läs 200 valdivuo.
Lähtehet
Kategourii:Tiähtitiedo Kategourii:Päiväzensistiemu
Barbados
250px|right|thumb|Barbados
Barbados on valdivo, kudai sijaiččou Kariban meren päivännouzus, Pienin Antilian suarin luvus Barbados-suarel. Ei loiton Suvizes Amerikas, 434,5 km Venesuelas. Muan pinduala on 439 km², rahvahan lugumiäry on 277 821. Piälinnu on Bridžtaun.
B B
4. talvikuudu
4. talvikuudu - 338. vuvven päivy (339. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 27 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
T
Pakkaine
Pakkaine on karjalaine, anukselaine Pakkasukko. Hänen kodi on Anukses. Joga vuottu talvel Anuksenlinnas pietäh Pakkazien kižoi.
Rodivundu
Tarinan mugah Pakkaine rodivui 1. talvikuudu kauppumiehien pereheh. Häi rodivui matkas, konzu hänen tuattah da muamah ajettih jarmankaspäi kodih Anukseh. Pihal oli kova pakkaine, ga brihaččuine oli terveh da kestäi. Pakkaine kui tuattah da muamah rodih kauppumiehekse, rubei šalgu selläs ajelemah linnoi da kylii myöte. Joga taloih, kunne häi azetteli da kačahtih zirkaloh, jäi hänen kuvahaine. Hänen lähtiettyy kuvahaine elavui da rodih vie yksi Pakkaine, sendäh joga vuottu Anuksenlinnas pietäh Pakkazien kižoi.
Pakkazien kižat
Pakkazien kižoi pietäh Anuksenlinnas joga vuottu talvel. Niilöih tulou Pakkasukkuo ymbäri Ven’ua, piälimäine Ven’an Pakkasukko Velikii Ust’ug –linnaspäi käi kižoih mondu kerdua.
Pakkazien kižoih kuulutah kižoin avajazet da salbajazet, Pakkazien kilvat, Pakkazien vastavundat lapsienke, ilonpiendät da jarmankat.
Oma dengaine
Pakkazel on oma tiedovoittu dengaine – yksi diivo. Sen omistajale se tuou lykkyy. Dengaine on luajittu vuvvennu 2016.
Linkit
https://web.archive.org/web/20161103081552/http://www.pakkaine.karelia.su/
Kategourii:Kul'tuuru Kategourii:Karjal
Podporožje
Podporožje on Karjalan tazavallan Puudogan piirin pos’olku, kudai kuuluu Puudogan linnukundah.
Kuivikkoiičäkki
thumb|Kuivikkoiičäkki
Oravujärvi
Oravujärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kyläkundah.
Nuottuvuaru
Nuottuvuaru on kylä Karjalan tazavallas Belomorskan piiris. Se kuuluu Sosnovetsan kyläkundah.
Nogiliidäi
thumb|300.px|alt=Nogiliidäi|Nogiliidäi
Nogiliidäi (Ardenna grisea) on lindu.
N N
Nuottuvuaru
Se sijaiččou Kola-dorogal.
Oravujärvi
Järven pinduala on 0,9 km². Järven pindu on 88,7 metrii korgiembi meren pindua. Oravujärvespäi ojan kauti vezi piäzöy Vieljärveh. Järven suvirannan lähäl on sijoitannuhes Kukkoilan kylä.
Nuottuvuaru
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Belomorskan piiri
Oravujärvi
O O O
Kuivikkoiičäkki
Kuivikkoiičäkki libo kuivikkokivilindu   (Oenanthe deserti) on iičäkkilöin suguh kuului lindu.
Lähtiet
K K
Podporožje
Se sijoiččou 11 kilometrin piäs Puudogaspäi koillizeh, Vodlajoven rannal.
Varhomie
Varhomie on kylä Karjalan tazavallas Kondupohjan piiris Petrovskin kyläkunnas.
Leppäsyrjä
Enne pos’olkas sijoittui luteransoin kirikkö, kudai ei säilynyh täh päiväh sah.
Leppäsyrjän rahvahan lugumiäry
L L Kategourii:Suojärven piiri
8. syvyskuudu
8. syvyskuudu — 251. vuvven päivy (252. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 114 päiviä.
Varhomie
Se sijaiččou Munjärven lounasrannal.
8. syvyskuudu
Ken kuoli sinä piän
-09-08
Varhomie
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Kondupohjan piiri
Podporožje
Rahvahan lugumiäry
Vuvvennu 1989 pos’olkas eli 1047 hengie.
Histourii
Podporožjes muaničči akadiemiekku N.J. Ozereckovski vuvvennu 1785. Ezmäi pos’olkan alovehel oldih kylät Afanasjevskaja da Zaharjevskaja, sit net yhtistettih Podporožje-pos’olkah. Suuren voinan aigah pos’olkan alovehel oldih luagerit vojennoloih vangiloih niškoi. Voinan jälles joven rannal perustettih leibyzavodu. Meččiä uitettih Vodlajogie myö.
Nähtävykset
P P
Kallivonakkeli
thumb|600.px|alt=Kallivonakkeli|Kallivonakkeli Kallivonakkeli (Sitta neumayer) on nakkeliloin heimoh kuului lindu.
Karjalankieline nimi
Linnun täs artikkelis käytetty nimi on kiännetty karjalan kieleh suomenkielizes nimespäi kallionakkeli.
K K
Käisijärvi
Käisijärvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Porajärven kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 1,1 km². Järven pindu on 82,2 metrii korgiembi meren pindua.
Ynys Dysilio
Ynys Dysilio on pikkaraine suari Kymrinmuas.
Meččyhanhi
Kogo da nägö
Piduhus: 68-88 cm Siibien agjuväli: 140-175 cm Paino: 3-3,6 kg
Meččy
thumb|250px|alt=Meččy|Meččy Meččy on ekosistiemu, biotoppu, kuduadu perustetah puurungozet kazvokset. Meččy on luonnon piäoza. Sil voi olla eri merkičukset: meččy on biosferan oza libo puuistutukset. Muan mečän pinduala on 38 miljonua km². Sen 7% istutti ristikanzu. Puoli meččyalovehes on troppine meččy.
Ynys Dysilio
Kategourii:Ynys Mônan suaret
Meččy
Meččy ekosistiemannu
Meččy on yhtyssistiemu. Sih kuulutah elävät organizmat da ilmu, muaperä, vezi. Paiči puuloi meččykazvistoh kuulutah heinät, sammalet, sienet da grivat, liivat da jägälät. Energian da ainehien virdu kierdäy ekosistiemas perustajen ymbärikierron da yhtistäjen yhteh kai luonnon komponentat.
Puuistutukset
Puuistutus on yksiluaduine meččyaloveh, kudai eruou toizis kazviston tavan mugah, kuduan piäkomponentannu on puusto. Sežo puuistutukset erotah toizis alguperän, ijän libo muvvon mugah. Piäero on korgeirungozien da madalrungozien puuistutuksien välil. On olemas sežo suojameččyistutukset, kuduat suojellah kuivuos, vezi- da tuulierozies.
Kuhmuhuahku
Kuhmuhuahku (Somateria spectabilis) on lindu.
Meččy
Levittämine
Kohtis, kudualois on pyzyi puuloin kazvo, kazvau meččy. Piäfaktoru, kudai vaikuttau mečän kazvamizeh on vihmumiäry (vähin miäry on 200 mm vuvves). Toizet faktorat, ezimerkikse, lämminmiäry da muaperän yhtisteh vaikutetah vaigu kazvilajih. Mečän lajittelu On olemas moni mečän lajittelua: alguperän, kunnon, levitändykohtan, ijän mugah dmi. Meččy voi olla harvu libo yhtistynnyh, alguperäine libo uvvessah istutettu. Nygöi suurin oza mečäs on luonnolline meččy.
M
Suvanto
Suvanto on Karjalan tazavallan Louhen piirin kylä, kudai kuuluu Kiestingin kyläkundah.
Se sijaiččou Suvantojärven päivännouzurannal.
Rahvahan lugumiäry
S S Kategourii:Louhen piiri
Karjalan kieli
Karjalan kieli on baltiekkusuomelaine kieli, kudai paistah Karjalas, Suomes da Ven'al. Sidä pagizou Karjalas 22 800 hengie (2002). Suurimbat karjalankielizet vähembistöt ollah Suomes da Ven'an Tveris.
Murdehet
Piäkirjutus: Karjalan kielen murdehet
Karjalan kieles eroitetah 3 piämurrehtu: liygi libo livvinkarjala (livvin kieli), lyydi (lyydin kieli) da varzinkarjal (varzinkarjalanmurreh), kuduah kuulutah vienankarjala, suvikarjala sego tverinkarjala (tiveri-karielan libo tverin karjalan kieli). Lyydin kieldy puaksuh pietäh omannu kielenny.
Livvikse paistah Karjalan Tazavallas enimyölleh Anuksen da Priäžän piirilöis sego Petroskois.
Lyydiläzien elopaikat ollah Oniegujärvin päivänlaskurannikol da Anuksen piiris.
Varzinkarjalastu piämurrehtu käytetäh Karjalan Tazavallan pohjazembil liygiläzis da lyydiläzis alovehil da sidä paici Tverin alovehil.
Kielenkäyttö
Joga kielen elokseh, mugaže i karjalan kielen elokseh, kuuluu kielele tarkoitettuloin tavoittehien täyttämine, kudamii on moni. Tärkimih niilöis kuulutah: olemine rahvahan kommunikatiivizennu välinehenny; olemine tiedovälinehenny; olemine esteetiekallizennu välinehenny.
Kuibo karjalan kieli täyttäy nämmii piätavoittehii?
Karjalazet ijän kaiken ollah paistu omah karjalan kieleh. Hyö jätettih oma kieli paistavakse nygyzile karjalazile sugupolvile. Tänäpäi karjalazet jatketah paista toine toizenke omal muamankielel. Sanottu merkiččöy sidä, gu karjalan kieli on ainos täyttänyh da jatkau kommunikatiivizen funksien täyttämisty.
Ku kerran karjalan kieldy opastetah kaikil opastustazoloil algajen päivykodilois yliopistoloih suate; ku kerran on olemas karjalankielizii lehtii da karjalan kieldy käytetäh raadivos da televiidenies; ku kerran karjalankielisty literatuurua on olluh enne da on nygöi, kudamua karjalazet lugietah da suajah tieduo lugemizen kauti, se merkiččöy sidä, gu karjalan kieli on täyttänyh da jatkau tiedofunksien täyttämisty.
Karjalan kielen rikkahus da kaunehus andau vallan kuvailla eloksen kaikkii puolii parahimah tabah. Sikse ei ole kummallistu, ku karjalan kielel on piästetty ilmah erilazii korgeitazozii da merkičyksen puoles syvii kirjutuksii. Se protsessu jatkuu tänäpäigi. Täs on kohtalleh mainita se, ku karjalazet lahjoitettih kul'tuurumuailmale verrattoman suuri da kallis lahju — oma suusanalline perindö — kalevalamittahizet runot. "Kalevala"-eepossua verdaillah muailmas Gomeran "Iliadah". Tämä kai merkiččöy sidä, gu karjalan kieli on täyttänyh da jatkau esteetiekallizen funksien täyttämisty.
Kielihistouries
Karjalan kieli on igivahnu kieli. Sen peräjuuret upotah syväle hämäräh muinažuoh. Kaikis suomi-ugrilazis kirjutettulois mustomerkilöis, midä on löydynyh täh aigah suate, karjalankielizet kirjutukset ollah toizekse vahnimat kogo suomi-ugrilazes kieliperehes (kaikis vahnimat ollah ungarinkielizet 1100-vuozisuan aigah kirjutetut tekstat). Karjalankielizet tuohikirjutukset, kudamii on löytty arheologat Suures Novgorodas, kuulutah 1200—1300 vuozisavoin aigoih. Kai toizet muinazet suomi-ugrilazet kirjutetut mustomerkit kuulutah myöhembih aigoih.
Lähtehet
* Kategourii:Suomelas-ugrilazet kielet Kategourii:Jevroupan kielet Kategourii:Википедия:Избранные статьи
Allihuahku
Allihuahku (Polysticta stelleri) on lindu.
Siligo
thumb|Panoraam. Siligo on küla maal Sardiinia saarel (Itualii).
Kategourii:Muantiedo Kategourii:Itualii
Ynys Gored Goch
Ynys Gored Goch on pikkaraine suari Kymrinmuas.
Kategourii:Ynys Mônan suaret
Kiimaisjärvi
Kiimaisjärvi (Кимасозеро) on Ven’an järvi Karjalan tazavallan Muujärven piiris.
Sen rannat ollah madalat, niilöil kazvau havumeččii da vičikkölöi. Järves on 21 suardu, kudamien yhtehine pinduala on 4,6 km².
Järven kauti virduau Kamennaja-jogi. Järves kazvau kažl’ua da šaraheiniä. Pohjas on mudua, löydyy järvirudua.
Järves on siigua, haugii, ahvendu, särgii.
Järvi jiädyy kylmykuun lopus, avavuu oraskuun allus.
K K K
Jeuropan riäpöi
Jeuropan riäpöi — Riäpöikalat ollah siigoin roduu, eletäh suolattomas vies.
Patrovo
Patrovo on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Suurlahten kyläkunnas.
Kuivikkojuoksii
thumb|Kuivikkojuoksii
Jeuropan riäpöi
Riäpöit eletäh enimyölleh järvilöis, harvah – jogilois. On niidy kalastajat pyvvetty Botniekan da Suomen lahtilois Baltiekan meres. Parembi eländykohtu riäppölöil on puhtas hiekku libo savi järvenpohju. Kalaparvi järvilöis pyzyy syväl kohtal, ei suvaiče lämmiä vetty. Riäppölöi enimyölleh pyvvetäh Ven´an pohjozes da Suomes (69%), Skandinaavies, Daanies, Litvas, Valgoven´al, Germuanies da Šotlandies.
Patrovo
Se sijoiččou Oniegujärven pohjasozas.
Kuivikkojuoksii
Kuivikkojuoksii (Cursorius cursor) on lindu.
Jeuropan riäpöi
Ven´al riäpöit eletäh suuris järvilöis: Oniegan, Luadogan, Čudskoin, Pleščevan da Valgies meres. Kalastajat ei kačota riäpölöin pienevyöh, niile ainos löydyy pyydäjiä. Riäpöi pädöy rahvahan syöndystolal tuorehennu, suolatunnu da savvutunnu. Kaikin kalanmuagarit suvaijah riäpölöin mähändöi. Riäpöit ongen ankuriloih puututah harvah. Enimyölleh niidy pyvvetäh kalastushommujat verkoloil.
Patrovo
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Karhumäin piiri
Jeuropan riäpöi
R
Kuivikkojuoksii
K K
24. sulakuudu
24. sulakuudu - 114. vuvven päivy (115. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 251 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
S
Ynys yr Halen
Ynys yr Halen on pikkaraine suari Kymrinmuas.
Kategourii:Ynys Mônan suaret
Barcelona
Barcelona on Katalunien alovehen piälinnu Ispuanies. Vuvvennu 2013 Barcelonas oli enämbi 1,6 miljounua eläjiä. Vuonnu 1992 Barcelonas piettih XXV Kezäolimpiadukižoi.
Lähtehet
Kategourii:Katalunii Kategourii:Ispuanien linnat
Ladva-Vetka
Ladva-Vetka (Latva-Vetka) on Karjalan tazavallan Oniegan rannikon piirin pos’olku. Se on Ladva-Vetkan kyläkunnan haldivolline keskus.
Pos’olku sijoiččou 54 kilometrin piäs suveh Petroskoispäi.
Ladva-Vetkan keskustas on raududorogustansii ”Ladva”. Pos’olkan kauti virduau Ivinka-jogi, kudamah laskeh Šapša.
Pos’olku perustettih vuvvennu 1924 mečänruadajoih niškoi. 1930-luvun allus pos’olkah rubei tulemah muuttolazii, enimyölleh Vologdan alovehelpäi. Silloi Ladva-Vetkas ruadoi Ladvan lespromhouzu, tulipalo-ozasto, mečänhoidoala, leibypastamo, ambulatourii.
20. kevätkuudu
20. kevätkuudu - 79. vuvven päivy (80. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 286 päiviä.
Ladva-Vetka
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Oniegan rannikon piiri
20. kevätkuudu
Ken kuoli sinä piän
K
Leppylindu
thumb|600.px|alt=Leppylindu|Leppylindu Leppylindu (Phoenicurus phoenicurus) on lindu.
Lähtiet
L L
Nurmoilu
Nurmoilu (Нурмойла) on kylä Anuksen kanzallizes piiris Karjalan tazavallas Ven'al.
Huomivot
Kategourii:Anuksen piiri
Plotina-Mustajärvi
Plotina-Mustajärvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel.
Järven pindu on 86 metrii korgiembi meren pindua.
Järves läbi virduau Salmilammenoja, kudai virduau Salmilammes läbi da lähtöy siepäi nimel Varpaoja.
Pohjazes järveh laskeh Varpaoja, kudai tuou vetty Kiimajärves da Valkamajärvespäi.
Päivännouzus järveh laskeh oja, kudai tuou vetty Saarijärves da Joutsenjärvespäi.
P P P P
8. talvikuudu
8. talvikuudu - 342. vuvven päivy (343. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 23 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
T
Čičiliusku (teatru)
Čičiliusku (suom. Sisilisko, ven. «Ящерка», «Чичилиушку») on karjalankieline nuorižotyttiteatru, kudai on perustettu Petroskois vuvvennu 2005 Karjalan Rahvahan liiton aloittehes.
Spektaklit
Teatran repertuarah kuuluu kuuzi spektaklii: Kuin hukka vasikalla muamona oli/Kui hukku vazikal muamannu oli (2005), Sinipetra/Sinipedru (2006), Varis/Varoi (2007), Samvuara/Samvuaru (2009), Koirien Kalevala (2012), Mie olen tipa, šie olet tipa (2014).
Toimindu
Teatru ozuttau omii spektaklii vaigu karjalan kielel, sen eri murdehil. Teatru aktiivizesti pidäy ezityksii Petroskoile, karjalazis kylis Karjalan tazavallas, toiči ajelou Suomeh. Teatran ohjuajannu ruadau Natalja Golubovskaja. Vuvvennu 2010 Čičiliusku-teatras tuli rahvahalline teatru. Arvon on myöndänyh Karjalan tazavallan Kul'tuuruministerstvu.
Viittehet
Kategourii:Kul'tuuru Kategourii:Karjal
Smolenskoin Jumaldoman kirikkö Anukses
Smolenskoin Jumaldoman kirikkö Anukses on nostettu 1824-1830 vuozinnu klassitsizman tabah.
Olendu
Kirikkö on Mariam-suarel Anuksenlinnas keskučas. Mariam-suari on läs 160 metrii piduhuttu da ei ole ni 50 metrii levevytty. Se on Anusjoven da Mägrienjoven yhtytändykohtal.
Histourii
Se ku suarel kivikirikkyö enne oli puuhine kirikkö on sanottu vuvven 1646 kniigas. Sit kirikkö nostettih uvvessah da se rodih kivine. Arhiivas on säilynyh menoloin kirjutuskirju da luajittu kirjutus kirikön vuvven 1744-1749 nostatandumenolois. Mittuine se oli ulgonävöl ei tietä, on sanottu, ku sen suurus oli 18 x 7 syldy.
Vuvvennu 1819 Anuksenlinnan kirikköh kävyi molimahes tsuari Aleksandr I. Jo sih aigah kirikkö oli pahas kunnos. Tsuari sanoi andua 20 tuhattu rubl’ua uvven kirikön nostamizeh libo endizen kohendamizeh. Nostamah sidä ruvettih vuvvennu 1824.
Nevvostovallan aigua kirikkö hätken aigua oli salvas. Kellojallat oli murendettu. Talois ezmäi oli kinoteatru, sit vuvves 1974 algajen muzei. Vuvvennu 1989 taloi annettih järilleh kiriköle, kudamua ruvettih kohendamah.
Ulgonägö
Smolenskoin Jumaldoman kirikkö on kivine kirikkö viijen kuupolanke, sit on syöndyperti da kellojallat.
Ruado
Smolenskoin Jumaldoman kirikkö on ruadai kirikkö. Sit alalleh pietäh sluužoi.
Oskarvi
Oskarvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Jessoilan kyläkundah.
Järven pinduala on 2,1 km², vezibasseinan ala on 24,4 km². Järven pindu on 110,5 metrii korgiembi meren pindua. Järvespäi lähtöy jogi, kudai laskeh Siämärveh.
O O O
Sumeri
Sumeri on eländykohtu, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Segežan piirin Papinkosken kyläkundah.
Vie sama nimi on Okt’abr’skoin raududorogan Petroskoin ozaston stansiel. Stansii on sijoitannuhes 624. kilometril raududorogal Karhumägi - Segežu.
Suuren Žužmuin suari
Suuren Žužmuin suari on kylä Karjalan tazavallas Belomorskan piiris. Se kuuluu Sosnovetsan kyläkundah.
Kylä sijaiččou Vienanmeren Onieganlahten samannimizel suarel.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Belomorskan piiri
Telky
thumb|300.px|alt=Telky|Telky Telky (Bucephala clangula) on telkien suguh da sorzien heimoh kuului lindu.
Karjalankielizet nimet
Täs artikkelis käytetty nimi telky (libo telkky, tölkky, telkku) tunnetah karjalan paginluadulois vähimikse Siämärves da Suistamol. Tavallizembi nimi on sotku (libo sotka, šotka), a se on probliemalline sendäh, ku nimi voibi merkitä sežo sotkien (Aythya) suguh kuulujii linduloi. Telky sen sijah kuuluu telkien (Bucephala) suguh. Korbiselläs da Rebolas linduu on lizäkse kučuttu nimel kerkkä, ga Puadenel kerkkäšorža merkiččöy Podiceps cristatus -luavun linduu, kudai tunnetah suomekse nimel silkkiuikku.
Kogo da nägö
Piduhus: 40-48 cm Siibien agjuväli: 62-77 cm Paino: 0,5-1,1 kg
Kälkäjärvi
Kälkäjärvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Porajärven kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 1 km². Järven pindu on 190,6 metrii korgiembi meren pindua.
Vesa Koivisto
pienoiskuva|Koivisto vuvvennu 2016 Vesa Koivisto, filosoufien douhturi on karjalan kielen da kul'tuuran professoru Päivännouzu-Suomen yliopistos Jovensuus. Häi piäzi yliopiston professorakse 1.1.2016. Häi on sežo suomen da sen lähisugukielien docentannu Helsingin yliopistos.
Kälkäjärvi
Järvespäi lähtöy Megrioja, kudai laskeh Megrijärveh.
K K K K
Vesa Koivisto
Vesa Koivisto loppi Helsingin yliopiston, piäainehennu oli suomen kieli, da väitteli douhturikse vuvvennu 1995. Häi on tutkinuh omis tutkimuksis enimyölleh suomen kielen da päivännouzu-baltiekkumerensuomalazien kielien morfolougiedu, eritengi juondo-oppie.
Häi on kirjutannuh sananrodivunduopin ozan Iso suomen kielioppi -tevokseh. Jälgimäzinny vuozinnu häi on tutkinuh enimyölleh Suomes paistuloi rajakarjalasmurdehii.
Händy vallittih vuvvennu 2018 perustetun Karjalan kielen komissien paginanvedäjäkse.
Ynys Lawd
Ynys Lawd on pikkaraine suari Kymrinmuan toizekse suuriman suaren Ynys Gybin päivänlaskupuolel.
Indien valdumeri
thumb|300px|right|Indien valdumeri
Indien valdumeri ― muailman kolmas suurin da syvin valdumeri Tyynenmeren da Atlantiekan valdumeren jälles. Sen pinduala on 76,174 kvadruattukilometrii, tilavus ― 282, 65 miljonua kubokilometrii. Valdumeren syvin kohtu on Sundasalmes (7729 metrii).
I I
Näivöi
Näivöi on karjalazien da vepsäläzien perindöline syömine. Havvotut nagrehet – padahaudazet – kuivattih päčis näivöikse. Lapset nämmii kuivannuzii palazii syödih n’amuloin sijas. Niilöis keitettih vie riepoidu.
Kategourii:Wp/olo N
Pohjaine jiämeri
thumb|300px|right|Pohjaine jiämeri Pohjaine jiämeri on pindualan da syvyön mugah Muan pienin merialoveh. Se sijaiččou pohjazes muanpuoliškos Jevruazien da Pohjois-Ameriekan välis.
Pohjazen jiämeren pinduala on 14, 75 mlj km², vezimiäry on 18, 07 mlj km³. Keskisyvys on 1225 m, suurin syvys on 5527 m Grenlandien meres. Pohjazen jiämeren pinnan suurin oza on šel’fat (45 % valdumeren pohjas) da vienalazet manderien reunat (70 % pohjan pindualas). Merialoveh juatah kolmekse suurekse vezialovehekse: Arktikan veziala, Pohjois-Jevroupan veziala da Kanadan veziala. Pol’arnoin muantiijollizen olopaikan täh valdumeren keskiozan jiäpeite säilyy kogo vuvves, vaigu se ainos liikkuu.
Pohjazeh jiämereh liitytäh Danii (Grenlandii), Islandii, Kanuadu, Norviegii, Ven'a da Ameriekku. Läs kogo vuvven Pohjastu jiämerdy käytetäh merivedämizeh näh, kuduat luajitah Ven’a Pohjazel meritiel da Ameriekku da Kanuadu Luodehizel tiel.
P P
Nina Zaitseva
Nina Grigorjevna Zaitseva on rodivunnuh 25. oraskuudu vuvvennu 1946. Runoilii, kielentutkii, filolougizien tiedoloin douhturi, Karjalan tiedekeskuksen kielen, literatuuran da histourien instituutan kielilaitoksen johtai. Nina Zaitseva aktiivizesti otti ozua vepsän kirjukielen luadimizeh. Kiändi Lapsen Biblien, Jevangeliet da Uvven Zavetan kirjazet, enzimäzen vepsänkielizen Virantanaz-eeposan. Carelia da Kipinä -žurnualoin da Kodima-lehten tekstankorjailii, vepsäläzien opastuskniigoin kirjuttai, kaiken vepsänkielizen literatuuran kohendelii. Karjalan tazavallan tiedoloin arvostettu ruadai.
Petri
Petri on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Suurlahten kyläkunnas.
Se sijoiččou suarel Oniegujärven pohjasozas.
Rahvahan lugumiäry
Vuvennu 1905 kyläs eli 92 hengie.
Kategourii:Karhumäin piiri
Teolougii
Teolougii (grec. θεολογία teologia) on tiijonala, kudai tutkiu eri uskondoloi. Se oppiu sellittiä ristikanzoin uskondolližuoh liittyjii ilmivölöi gumanistizil da yhteiskundutiijollizil tutkimusmetodoil.
Pul’čoinjärvi
Järven pinduala on 0,6 km². Järven pindu on 64,3 metrii korgiembi meren pindua.
Teolougii
Kategourii:Muailmannägemys Kategourii:Tiedo
Pul’čoinjärvi
P P P
Ynysoedd y Moelrhoniaid
Ynysoedd y Moelrhoniaid on ryhjy pikkarazii kallivosuarii Kymrinmuan suuriman suaren Ynys Mônan pohjaspuolel.
Kategourii:Ynys Mônan suaret
Karjalan kul'tuuru
Karjalan kul'tuuru on Karjalan kul'tuurua.
Karjalan Kielen Seura on suomelaine yhtistys, mi on roinnuhes vuuvvennu 1995 eistyttämäh karjalan kielen da karjalankielizien azemua Suomen da Ven'an puolel. Seuru perustettih Jovensuus da paginanvedäi on arhijepiiskoppu Leo. Yhtistyksen tarkoitus on ližätä kiinnostustu da tieduo karjalan kieles, jullata karjalankielisty kirjalližuttu da kannattua karjalastu tutkimustu da opastumistu da luovie ozutelmie. Karjalan Kielen Seuru on alguhpanii karjalan kieldy kehittäis da eistäjänny suullizes da kirjallizes ruavos. Vuozien aigah seuru on levendännyh toimindua da nygöi se on emenembi putin kul'tuuruseuru karjalankielizele vähembistöle kui kielihtistys.
*
Telkät
Telkät on sorzien heimoh kuului lindusugu.
Luavut
Suguh kuuluu kolme luaduu:
Aloveh
Ainavo Suomen luonnos eläi telkyluadu on telky. Amerikantelky peziy Pohjas-Amerikas da Islandies. Muijal Jevroupas se on ylen harvinaine gost'u. Pikkutelky pezoittuu Pohjas-Amerikan pohjazimis vuittilois da segi yöksyy Jevrouppah vai harvah. Sidä kazvatetah ykskai tarhois, kudamis karkonnuzii linduloi voibi tavata toiči Suomesgi.
T
19. kylmykuudu
19. kylmykuudu - 323. vuvven päivy (324. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 42 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
K
Lesoto
250px|right|thumb|Lesoto
Lesoto, virrallizesti Lesoton kuningaskundu on valdivo Suvi-Afriekas, anklavu. Kaikis puolispäi se rajoittuu Suvi-Afriekan Tazavaldanke. Lesoto on Afrikan pienin valdivo. Sen pinduala on 30 355 km². Virrallizet kielet ollah sesoto da anglien kieli. Lesoton piälinnu on Maseru. Rahvahan lugumiäry on 2 031 000 hengie.
L L
Mustuleppylindu
thumb|600.px|alt=Mustuleppylindu|Mustuleppylindu Mustuleppylindu (Phoenicurus ochruros) on lindu.
M M
Mustukulku-uikku
thumb|300.px|alt=Mustukulku-uikku|Mustukulku-uikku
Mustukulku-uikku (Podiceps auritus) on uikkuloin heimoh kuului lindu.
M M
Jumalan tulendu Jerusalimah
Jumalan tulendu Jerusalimah on hristianskoi kallis pruazniekku, kai pravoslavnoit rahvas sidä pietäh ylen kallehennu. Tulou meijän muale se nedälii enne Äijiäpäiviä, voibi olla kuvves pyhäpäivy Suuriman Pyhänaigua.
Iisus Hristos Suurennu Herrannu tuli Jerusalimah, kus rahvas pal’moin oksil kevätkukkienke vastattih kallistu Gost’ua. Tämä pruazniekku on yksi kallehis Vuvven kahtestostu pruazniekois.
Toizet nimet
Pruazniekal ollah vie toizet nimet: Virboipyhäpäivy da Pal’mupyhäpäivy. Pravosavnolois Ven’an Pyhäkniigois vie on sanottu Kukkienkandajakse Nedälikse, a prostoi rahvas sanotah Virboinedälikse. Vilulois pohjois mualois da Ven’an mual pal’moin oksii muutettih virboloin viččoih.
Pruazniekan tiedot
Jevangelies Matvein (21:1-7) on kirjutettu, ku apostolat Iisusan käskyy myöte otetah Vifanies oslua sälgyzenke (sil niken ei tule vastah, ku muga ruadua on käskenyh Iče Iisus Hristos). Oslan selläs tulou Jerusaliimah Iisus Hristos, kus hänel tullah vastah rahvas, kuduat suurel ihalmol, hänen ies katetah dorogu sovil, mattoloil da pal’moin oksil.
J J
Čobino
Čobino (Чёбино) on Karjalan tazavallan Karhumäin piirin kylä. Se on Čobinon kyläkunnan haldivolline keskus.
Se sijoittuu 17 kilometrin piäs Karhumäispäi päivänlaskuh. Kyläs on alovehelline mečänhoidoala da feršalipunktu.
Čobinon rahvahan lugumiäry
Č Č Kategourii:Karhumäin piiri
Leskenlehti
thumb|300px|alt=Leskenlehti|Leskenlehti
Leskenlehti (lat. Tussilago farfara) on Astroin perehen kukkukazviloin monotiippulaji.
Ainavo laji on tavalline leskenlehti: monivuodehine heinykazvi, kuduadu voi puaksuh nähtä Jevruazies, Afriekas sego toizis muailman kohtis. Leskenlehten eričys on sit, gu se kukkiu aijoi keviäl, enne sen lehtilöin avavumistu. Ennevahnas algajen kazvii käytetäh rohtukazvinnu.
Nimi
Latinan nimi on tussilago – se voi kiändiä kui ”ajua rygimine”. Leskenlehti avvuttau rygimizen liečindäs.
Levittämine
Monivuodehine kazvi, kudai kazvau Jevruazies (Päivänlasku-Jevroupan alovehes, Urualal, Päivänlasku-Sibiries, Päivännouzu-Sibiries, Kazahstuanas, Keski-Azien sego Suvi-Sibirien vuaroil, Vähä-Azies), Pohjazes Afriekas da Pohjazes Ameriekas.
Leskenlehten käyttämine tervehyön parandamizes
Lekenlehten lehtilöi käytetäh rohtuainehennu. Niilöi keräilläh keviäl, kuivatah koin pertis libo kuivuškuapois, lämbötila kudamis on 40-50 gruadussua.
Käppäselgy (kylä)
Käppäselgy on kylä Karjalan tazavallas Kondupohjan piiris Käppäsellän kyläkunnas.
Leskenlehti
Leskenlehten käyttämine tervehyön parandamizes
Leskenlehten biolougiellizesti aktiivizet ainehet avvutetah kylmändytaudiloih voimatunnuzii. Leskenlehtes keitetyn čuajun avul voi piästä rygimizes.
Käppäselgy (kylä)
Se sijaiččou lähäl Käppäsellän pos’olkua.
Leskenlehti
Leskenlehten käyttämine tervehyön parandamizes
L L
Muuroman järvi
Muuroman järvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Puudogan piirih.
Se on kohtas, kus Muromka-jogi, kudai yhtyy Oniegan järveh, ottau omii vezii.
Järven vien tilavus on 0,0928 km³, pinduala on 38,5 km², vezibasseinan ala on 265 km². Järven pindu on 33,2 metrii korgiembi meren pindua.
M M M M
1727
Ken kuoli sinä vuon
Kategourii:1727
Navdozero
Navdozero on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Puudogan piirin Kuganavolokan kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 1 km². Järven pindu on 143,9 metrii korgiembi meren pindua.
Järven lahtespäi lähtöy nimetöi oja, kudai laskeh Lešozero-nimizeh järveh.
Ynys Badrig
Kategourii:Ynys Mônan suaret
Jengozero
Jengozero on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Segežan piirin Idelin kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 6,6 km², vezibasseinan ala on 63,2 km². Järven pindu on 106,1 metrii korgiembi meren pindua.
Järven lahtespäi lähöy Jenga-jogi, kudai virduau Lovžeozero-järves läbi da laskeh Ala-Uikujogeh. Järveh laskeh Ten’govo-oja.
J J J J
Uusi-Sohjanankoski
Uusi-Sohjanankoski on Karjalan tazavallan Louhen piirin pos’olku, kudai kuuluu Kiestingin kyläkundah.
Rahvahan lugumiäry
U U Kategourii:Louhen piiri
Närhi
Närhi (Garrulus glandarius) on varoloin heimoh kuului lindu.
Muut nimet
Tunguol da Puadenel närhii on kučuttu nimel meččäharakka. Puadenen paginluavus tundietah sežo nimi reäčky.
Virdualli
Lähtiet
V V
Närhi
Kogo da nägö
Piduhus: 32-35 cm Siibien agjuväli: 54-58 cm Paino: 140-185 g
Edel’veis
300px|pienoiskuva|oikea|alt=Edel’veis|Edel’veis Edel’veis on heinykazvi, kudai kuuluu astroin pereheh. Kazvau Jevroupas da Aazies.
Närhi
Lähtiet
N N
Edel’veis
Nimi tuli latinalazes sanas Leontopodium. Grecien kieles λέων (leon) on «leijon», ποδεών (podion) on «käbäl». Kukan muodo mustoittau leijonan käbäliä. Ven’ankieline nimi edel’veis tuli germuanielazis sanois edel (hyväluaduine) da weiß (valgei)
E E
Pleški
Pleški on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Suurlahten kyläkunnas.
Se sijoiččou suarel Oniegujärven pohjasozas.
Suveh kyläspäi on manasterin ruanivoloi.
Rahvahan lugumiäry
Vuvvennu 1905 kyläs eli 36 hengie.
Helium
Helium (, merkitäh He-merkil) on toinen elementu Mendelejevan alguainehien hiimiellizes sistiemallizes järjestykses. Heliuman atomnoumer on 2. Se on sistiemallizen järjestyksen enzimäzes periodas, 18. joukos. Helium johtau sistiemallizen järjestyksen guazuloin joukkuo.
Helium on yksi levittylöis alguainehis muailmankaikkevuos, se on toizel sijal vezisuajun (merkitäh H-merkil) jälles. Se on kebjei guazu, kudaman kiehundan lämbö on -268,94 °C — kaikkien tiettylöin alguainehien lämbölöin alahazin. Helium otetah luondoguazus jagavumizen vuoh alahazes lämmös, sidä sanotah fraktsiollizekse laskemizekse.
Anuksenjogi
Anuksenjogi – on Karjalan jogi, kudai virduau Anuksen piiris.
Oman allun jogi ottau Uutjärves, siepäi juoksou suvehpäi. Anukses jogi kiändyy päivänlaskuhpäi da juoksou Luadogah. Vuodessah 1975 Anuksenjogie myöte uitettih meččiä. Joves suadih žemčugua, kuduas luajittih čomendustu. Anuksenjoven tärgevimät sivujovet ollah Tuuksenjogi da Mägriänjogi. Kohtah, kus Anuksenjogi da Mägriänjogi yhtevytäh, on nostettu Anuksenlinnu.
Argeolougizien tiedoloin mugah III-II vuozituhandel enne Iisusan roindua Anuksenlinnan sijal oli muinazen ristikanzan eländykohtu.
A A A
Tennissu
Tennissu on sportulaji, kuduadu kižatah kaksi kižuajua libo kaksi joukkuo. Kilbailijoin tavoiteh on lykätä miäčyn toizen joukon puolele muga, gu vastustai ei voi vastustua miäčyn iškendiä. Pidäy, gu miäččy koskou vastustajan kortan puoldu yhten kerran. Miäččyy lykätäh mailua käyttäjen.
Nygyaigazel tennisal on virralline nimi – laun-tennissu ( - nurmikko). Real-tennissu on vahnembi nimi, sidä kižatah umbinazes pertis da toizel tennissukortal. Tennissu on yksi Olimpiadukižoin sportulajilois.
Tennissukortu
Tennissah kižatah kohtikulmikon muvvos šuoriel kentäl - kortal, kudual on erilazet viivat. Kortan keskikohtas on verko, kudai menöy pitkin kogo kortua. Verko jagau kortan kahtekse tazaizekse puolekse. Tennissukortu on 23,77 metrii piduhuttu da 8,23 metrii levevytty (kahtele kižuajule) libo 10,97 metrii (kahtele joukole). Pitkin lyhyzii puolii olijat viivat kučutah tagaviivoikse, pitkin pitkii puolii – bokkuviivoikse. Viivoin tagua on ližätila kižuajoin liikkumizeh niškoi. Kortal sežo miärätäh alovehet, kudamilpäi lykätäh miäččyy. Net miärätäh tagaviivoin da verkon parallelizien viivoin avul.
17. syvyskuudu
17. syvyskuudu — 260. vuvven päivy (261. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 105 päiviä.
1863
Ken kuoli sinä vuon
1863
17. syvyskuudu
Ken kuoli sinä piän
-09-17
25. sulakuudu
25. sulakuudu - 115. vuvven päivy (116. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 250 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
S
Natalja Sinitskaja
Kategourii:Karjalan kul'tuururistikanzat Kategourii:Rodivunnuot 7. heinykuudu Kategourii:Rodivunnuot vuvvennu 1974
Armas Hiiri
Armas Hiiri (peittonimi Armas Iosifovic Misin), karjalan rahvahan kirjuttai (15. tuhukuudu 1935 - 9. ligakuudu 2018). Runoilii, kirjuttai, kiändäi, literatuuran tutkii. On kirjutannuh äijän runokniigua ven'an da suomen kielel. Häi on Kalevala-eeposan kiändäjii. Ven'an kul'tuurualan kunnivoittu ruadai. Karjalan valdivollizen Perttuzen palkindon da Karjalan tazavallan piämiehen Sampo-palkindon omistai. On palkittu Druzba-ordenal.
Kategourii:Rodivunnuot vuvvennu 1935 Kategourii:Kuolluot vuvvennu 2018 Kategourii:Kirjalližus
Käznyselgy
Käznyselgy on kylä Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kunnas Ven'al, se sijaiččou pienen Käznysenjärven rannal, Р21 Priäžä-Lemetti-tiel.
Kylän alovehel on äijy Talvivoinan (1939-1940) aigannu tapettuloin Nevostoliiton saldattoin kalmoi. Sežo kyläs on XIX vuozisuan lopun- XX vuozisuan allun muanruadajanusad'bu, kudual on histourii-arhitekturuarvo.
Rahvahan lugumiäry
K K Kategourii:Suojärven piiri
Kielitiedo Kirjalližusluvettelo
Анисимов, Н. А. Буквари. - Петрозаводска : Каргосиздатта, 1938.
Анисимов, Н. А. Буквари : уввестах луаитту колмас издания. – Петрозаводска : Карельской государственной издательства, 1938.
Анисимов, Н. А. Буквари : нелляс кохеннетту издания. – Петрозаводска : Карельской государственной издательства, 1939.
Анисимов, Н. А. Карельскойн киэлен грамматика : неполнойн среднейн и среднейн школан учебникка, Ч. 1, Фонетика и морфология / Н. А. Анисимов ; Карел. науч.-исслед. культур. ин-т. - Петрозаводск : Карельской государсвенной издательства, 1939.
Boiko T., Markianova L. Suuri ven`a-karjalaine sanakniigu – Petroskoi : Verso, 2011.
Браиловская, С. М. Лувендакнийга : начальнойн школан колманнел классал / С. М. Браиловская, М. А. Рыбникова. – Петрозаводск : Карельской государственной издательства, 1939.
Гурьев, Г. И. Карелиэн киэлен учебникка начальнолойлла школилла : 1-2 классат. 1 чуасти : Грамматика и ойгейн кирьютанда. – тойне издания. – Петрозаводск : Карельской государственной издательства, 1938.
Гурьев, Г. И. Карельскойн киэлен правописаниян упражнениейн сборникка начальнолойл школил : 1-2 классат. 1 чуасти. – тойне издания. – Петрозаводск : Карельской государственной издательства, 1939.
Дудкина, Е. И. Лувендакнийга. Ч. 3 : начальнойн школан 3-лла классалла. - Петрозаводск : Каргосиздат, 1938.
Žarinova O. Pagizemmo karjalakse - Petroskoi : Verso, 2012. - 179, [1] c. : ил.
Зайков, П. М. Карельско-русский словарь / П. М. Зайков, Л. И. Ругоева. – Петрозаводск : Периодика, 1999.
Карельскойн киэлен программа : начальнолойл школил. – Петрозаводск : Карельской государственной издательства, 1939.
Карельскойн киэлен упражнениейн сборникка : неполнололойл среднелойл и среднелойл школил. Тойне чуасти : Синтаксис. – Петрозаводск : Карельской государственной издательства, 1939.
Кариэлан киэлен программа : начальнолойлла школилла. – Петрозаводск : Карельской государственной издательства, 1938.
Кариэлан киэлен учебникка начальнолойлла школилла : Грамматика и ойгейн кирьютанда. 2 чуасти : III и IV классат. – Петрозаводска : Карельской государственной издательства, 1938.
Lingvistiekkuterminät : bülleteni № 1Petroskoi, 2000.
Макаров, Г. Н. Русско-карельский словарь : около 10 тыс. слов. – Петрозаводск : Карелия, 1975.
Никитин, В.И. Карельскойн киэлен учебникка и упражнениейн сборникка : Начальнойл школал : IV класса / В.И. Никитин, Н.А. Демина, Т.И. Вознесенская, III чуасти, Грамматика и правописания. - 2 изд., перераб. - Петрозаводска : Карельской государственной издательства, 1939.
Ühteiskunnallis-poliitiekalline sanasto : (livvin murdeh) - Petroskoi : Periodika, 2003.
Yhteiskunnallis-poliitini sanasto : (varsinais-karjalan murreh) - Petroskoi : Periodika, 2003.
Ühteiskunnallis-poliitiekalline sanasto : (livvin murdeh) - Petroskoi : Periodika, 2004.
Yhteiskunnallis-poliitini sanasto : (varsinais-karjalan murreh) - Petroskoi : Periodika, 2005.
Pankratjeva E. Karjalan kieli. 1 Petroskoi, Periodika, 2007.
Tule pakinoilla - Petroskoi : Periodika, 2010.
Ригоев, А. Е. Карельскойн киэлен грамматика : неполнойн среднейн и среднейн школан учебникка. Ч. 2. : Синтаксис / А. Е. Ригоев, М. Е. Сергеев. - Петрозаводск : Каргосиздат, 1939.
Русско-карельско-финский разговорник / [сост.: Е. Филиппова, С.-Р. Кнууттила]. - Petroskoi : PERIODIKA, 2012.
Русско-Корельский словарь / сост. учитель Святозерского одноклас. училища Михаил Дмитриев Георгиевский ; [предисловия сост. и ред. Ф. Фортунатова]. – СПб : Тип. В. Д. Смирнова, 1908.
Словарь карельского языка : [тверские говоры] / сост. А. В. Линжина. – Петрозаводск : Карелия, 1994.
Словарь карельского языка : около 20 000 слов : [ливвиковский диалект] / сост. Г. Н. Макаров. – Петрозаводск : Карелия, 1990.
Kuundelen karielasta paginatabua : Ďoržan da Valdain karelian murrehtekstat – Petroskoi, Periodika, 2001.
Смирнова, М. А. Лувендакнийга. Ч. 2 : 2 классалла. - Петрозаводск : Каргосиздат, 1938.
Фокин, В.П. Карельскойн киэлен учебникка и упражнениейн сборникка : начальнойл школал : III класса, Ч.2, (грамматика и правописания). - Тойне переработанной издания. - Петрозаводск : Карельской государственной издательства, 1939.
Školasanasto : bülleteni : № 2 : (livvin murdeh) – Petroskoi, Periodika, 2000.
Beljakov, A. Karielan kielen učebnikka : načaljnoiloilla školilla varoin. Toine čuasti. : Gramatikka i oigie kirjutanda / A. Beljakov, D. Bubrih. - 2. izdanja, kohennettu i lizättü. – Moskva : Gosudarstvennoi učebno-pedagogičeskoi izdateljstva, 1936.
Beljakov, A. Karielan kielen učebnikka : alguškolalla varoin : 3-s i 4-s opassundavuvvet. Toine čuasti. : Gramatikka i oigie kirjutanda / A. Beljakov, D. Bubrih. - Moskva : Gosudarstvennoi učebno-pedagogičeskoi izdateljstva, 1934.
Beljakov, A. Luvendakniiga : karielazin načaljnoiloilla skolilla varoin : 3. klassa. Enzimäine čuasti. / A. Beljakov, J. Dudkina. - 2. Kohennettu izdanja. – Moskva : Gosudarstvennoi učebno-pedagogičeskoi izdateljstva, 1936.
Beljakov, A. Luvendakniiga : karielazin načaljnoiloilla skolilla varoin : 4. klassa. - 2. kohennettu izdanja. – Moskva : Gosudarstvennoi učebno-pedagogičeskoi izdateljstva, 1936.