cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pelvas
Käyttö
Kategourii:Kazvimuailmu
Das Kuhn
thumb|right|300px|alt=Rok-joukko Das Kuhn|Rok-joukko Das Kuhn Das Kuhn — karjal-suomelaine rok-joukko.
Vuonnu 2011 sen perustettih endizen Cyanide(Rus-Fin) - rok-joukon muzikantat.
Joukkoh kuulutah:
Joukko soittau neo-glem-muuzikkua.
Enzimäine al'bom nimel «Poet of the fallen leaves» nägi päivänvalgien sygyzyl vuonnu 2015 (”Kapkan Records” (Piiteri), Coon Records Oy-Ltd” (Suomi).
Joukon toine al'bom on «Burning bridges» (2019). Vuvvennu 2020 joukko piästi ilmoih «Poison»-pajon. Vuvvenu 2022 joukko tallendau maxi-single "Rock Generator". Vuvvenu 2023 "Flowers"-pajo piästi ilmoih.
Linkit
Kategourii:Karjalaine kul'tuuru Kategourii:Karjalan muuzikku Kategourii:Muuzikkujoukot
1822
Ken kuoli sinä vuon
1822
Lohi
Lohikalat on kalasugu.
L
Mändyselgy
Mändyselgy (sežo karj. Suvipiä) on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Čobinon kyläkunnas.
Se sijaiččou Semčojärven suvirannal.
Rahvahan lugumiäry
Vuvvennu 1905 kyläs eli 105 hengie.
Luanda
Luanda on Angolan piälinnu; valdivon suurin poliittine, kul’tuuru- sego raha- tevolližuskeskus.
Sen perusti portugalilaine valduaju Paulu Diaš de Novaiš (tundietun merimiehen sego löydöretkeilijän Bartolomeu Diašan bunukku) vuonnu 1575. Uuzi eländykohtu sai San-Paulu-di-Luanda- nimen (Luanda- nimen se sai vuonnu 1975).
L L
Tuhkala
Tuhkala on Karjalan tazavallan Louhen piirin kylä, kudai kuuluu Kiestingin kyläkundah.
Se sijaiččou Tuhkalanjärven päivänlaskurannal.
Rahvahan lugumiäry
T T Kategourii:Louhen piiri
Tonga
Tonga on Tyynenmeren valdivo, kudai sujoittuu Polinezies. Sen viralline nimi on Tongan kuningaskundu. Pohjazes se rajoittuu Samoan alovehvezilöinke, päivännouzus – Niuen alovehvezilöinke, päivänlaskus – Fidžin alovehvezilöinke. Randuviivan pitkevys on 419 km. Tonga sijoittuu samannimizen suariston 177 suarel. Yhtehine pinduala on 748 km². Rahvahan lugumiäry on 103 252 hengie (v. 2011). Piälinnu on Nukualofa.
Gollandielazet merimiehet Villem Shauten da Jakob Lemer v. 1616 lövvettih jevrouppalazile Tongan suaret.
T T
20. elokuudu
20. elokuudu — 232. vuvven päivy (233. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenderin mugah. Vuvven loppussah on 133 päiviä.
1802
Ken kuoli sinä vuon
1802
Ližmajärvi
Ližmajärvi (Лижмозеро, Лижемское) on Suvi-Karjalan järvi Kondupohjan piiris.
Tommy Ramone
thumb|Tommy Ramone Tommy Ramone (oigiel nimel Erdélyi Tamás/Thomas Erdelyi), 29. pakkaskuudu 1949 Budapest, Mad'arii – 11. heinykuudu 2014 New York, Yhtysvallat) oli Ramones-bändin toine barabuanistu. Kodvan aigua enne händy barabuanistannu ruadoi Joey Ramone. Sen jälles, ku Tommy rodih barabuanistakse, Joey rodih pajattakse da ruadoi sit roulas kogo bändin olemasolendan aijan. Tommy Ramone eroi joukkovehes vuvvennu 1978, da hänen sijah tuli Marky Ramone.
Ližmajärvi
Järven pinduala on 84,8 km², piduhus – 18,6 km, levevys – 9,4 km, randuviivan piduhus – 56 km. Sen keskisyvys on 4 m, syvin kohtu on 12 m.
Tommy Ramone
Tamás Erdélyi rodihes jeyriläzile vahnembile, kudamat ruattih fotukuvuajinnu. Hänen vahnembat oldih piästy hengih Holokostas susiedoin piettyy heidy peitos, ga äijät hänen rod'nis tapettih. Pereh muutti Mad'ariespäi vuvvennu 1956, da vuvvennu 1957 hyö tuldih Yhtysvaldoih.
Ližmajärvi
Järven suurimat lahtet ollah Käppäsellänsuu, Vikšjärvensuu, Suvisuu.
Tommy Ramone
Tommy oli Ramonesan jälgimäine elos olluh alguperäsjäzen. Ramones-jäzenis ollah vie elos Ramonesas 1989-1996 soittanuh basistu C.J. Ramone, barabuanistu Marky Ramone (1978-1983, 1987-1996) da barabuanistu Richie Ramone (1983-1987).
Tommy Ramone sanoi vuvvennu 1978 Ramonesah näh: "Ramones ei tarkoittanuh vaiku muuzikkua, se oli ideju. Se tarkoitti tundehen tuomistu rockmuuzikkah, kudamas sidä ei olluh. Sit opittih sanuo midätah uuttu da erijyttysty. Allusalgajen se oli taidehtu, da sit tundui ku se oli hyvä kaikile."
Ližmajärvi
Järves on läs 30 suardu, kudamien yhtehine pinduala on 19,2 km², suurimat suaret ollah Suuri, Senäg, Koštom.
Järven kauti vurduau Ližmajogi. Rannat ollah madaloi, da sie on meččii. Pohju on muvakas, randuozis se on kivine da čuuruine.
3. ligakuudu
3. ligakuudu - 281. vuvven päivy (282. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenderin mugah. Vuvven loppussah on 84 päiviä.
Soudärvi
Soudärvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Jessoilan kyläkundah.
3. ligakuudu
Ken kuoli sinä piän
L
Ližmajärvi
Järves kazvau kažl’ua. Sie löydyy riäpöidy, särgii, ahvendu, lahnua, siigua, haugii, kiiškoidu, matikkua.
L L L
Soudärvi
Järven pinduala on 0,99 km², vezibasseinan ala on 34,6 km². Järven pindu on 114,5 metrii korgiembi meren pindua.
Liidehes järvespäi lähtöy jogi, kuduan nimi on Soudu. Tämä jogi laskeh Lakšjärveh. Luodehes järveh laskeh oja. Järves voibi pyydiä haugii, lahnua, ahvendu, matikkua da kiiškoidu.
S S S
Ontajärvi
Ontajärvi (Ондозеро) on Karjalan tazavallan Segežan da Mujejärven piirilöin järvi.
Järven pinduala on 182,4 km², piduhus – 30,8 km, levevys – 13,2 km, randuviivan piduhus – 154 km. Sen keskisyvys on 3,3 m, syvin kohtu on 8 m.
Suurimat lahtet ollah Ontajärvensuu, Kallivolahti, Korguba da vie äijy piendu suudu.
Järves on 54 suardu. Niilöin pinduala on 10,6 km². Suurimat suaret ollah Teronšari (4,86 km²), Voišari, Laidašari, Sunašari, Ulja-Šari, on sežo kaksi piendy suaristuo: Purutšaret da Šalamašaret.
Järven rannat ollah madaloi, enimyölleh kivizii, paikoitellen čuuruzii, harvah suohizii. Päivänlaskurandu on korgiembi päivännouzurandua.
Järveh laskeh mondu jogie, ezim. Onda, Jelma da Hargo.
Järves kazvau kažl’ua. Pohju on muvakas. Järves löydyy riäpöidy, siigua, harjustu, haugii, särgii, säyniä, lahnua, matikkua, ahvendu da kiiškoidu.
Järvi jiädyy kylmykuun allus, avavuu oraskuun allus.
O O O
Ala-Nafarroa
Ala-Nafarroa (baskikse Nafarroa Beherea, ) on yksi Baskimuan seiččemes muakunnas. Sen piälinnu on Donibane Garazi.
Kategourii:Muantiedo
19. tuhukuudu
19. tuhukuudu on 50. vuvven päivy grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 315 (316. kargavusvuon) päiviä.
Ken kuoli sinä piän
Kategourii:Päivät
Otovozero
Otovozero on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Puudogan piirin Krivcoin kyläkunnan alovehel.
O O O O
1521
Ken kuoli sinä vuon
Kategourii:1521
Ruahto
thumb|300.px|alt=Ruahto|Ruahto
Baskimua
Baskimua (baskikse Euskal Herria libo Euskadi) on aloveh, kudamal eletäh baskit da paistah baskin kieldy. Baskimua on juattu kahten valdivon, Ispanien da Francien, kesken, ga äijät baskit himoitah iččenäžytty. Baskimua jagavuu seiččemeh muakundah, kudamis kolme (Lapurdi, Ala-Nafarroa, Zuberoa) sijaitah Pohjas-Baskimuas libo Francien hallitul alovehel da nelli (Bizkaia, Gipuzkoa, Araba, Ylä-Nafarroa) Suvi-Baskimuas libo Ispanien hallitul alovehel. Suvi-Baskimuan muakunnis Ylä-Nafarroa muvvostau yksin oman ičehallindoalovehen da kolme muudu kuulutah Baskimuan ičehallindoaloveheh.
*
Ruahto
Ruahto libo rahto on maidoeineh, kuduadu käytetäh Päivännouzu- da Pohjazes Jevroupas. Sidä suajah hapattajes maiduo da sit hävitetäh ruahtomaijonvetty. Ruahtuo lajitellah razvan miärän mugah. On olemas moizet ruahtolajit: ilmai razvua, razvatoi, klassiilline (perindönmugaine) da razvaine.
Anglienkielizes kul’tuuras ruahtuo pietäh nuoren pehmien juuston lajinnu, a ven’ankielizes sidä tavan mugah ei pietty juuston lajinnu.
Varustandutavan mugah
On olemas kaksi ruahton varustandutabua: perindönmugaine (tavalline) da erikseh luajittu.
Kislotnoidu ruahtuo luajitah tavan mugah maijos, kudai on ilmai razvua. Maidoh ližätäh hapatustu, sit maido happanou. Kislotno-sičužnoi ruahto eruou kislotnois sil, gu täs käytetäh sičužnoidu fermentua (pepsinua) da maijon bakteerieloin hapatuksii.
Erikseh luajittu ruahto eruou tavallizes sil, gu puhtastu maiduo eroitetah, štobi suaja mauduo da sliuhkoi ilmai razvua. Maijos, kudamas ei ole razvua, suajah ruahtuo ilmai razvua. Tädä ruahtuo vilustutetah da sevoitetah sliuhkoinke.
Varustandu
Tevolližuslaitoksil ruahtuo luajitah nenga: luajitah pättävy maijon razvus, pasterizuijah da valetah vannoih. Vannois on miärätty lämbötila (28-30 °С). Lämmäh maidoh ližätäh hapatustu da pepsinua. Sen jälles (hapatuksen aigu on läs 8 čuassuu) vannas roitah ruahtojyvät. Sit roih ruahtomaijonvezi – läbinägyi keldaine vezi. Varustandan lopus suurdu ruahtopalua leikatah kielilöil pienikse paloikse, ku ruahtomaijonvezi lähti iäre parembi. Sit ruahtojyvät puristetah da vilustutetah.
Käyttämine kulinuaries
Enne käyttyö ruahtuo ainos t’orkatah libo laskietah lihanpilkoimelličäs läbi. Syömisty keitetäh, pastetah, žuaritah, annetah voinke, zuaharinke libo magien sousanke.
R R
1803
Ken kuoli sinä vuon
1803
Porto-Novo
Porto-Novo on Benin –valdivon virralline piälinnu. Täh šeikkah huolimattah, muan halličus ei ole ainos sie.
1804
Ken kuoli sinä vuon
1804
Porto-Novo
P P
1473
Ken rodihes sinä vuon
19. tuhukuudu Nikolaus Kopernikus - pol’šalaine tiähtientiijustelii
Ken kuoli sinä vuon
1473
Latvajärvi (Suojärven piiri)
Latvajärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 0,6 km², vezibasseinan ala on 4,1 km². Järven pindu on 187,3 metrii korgiembi meren pindua.
Järvespäi lähtöy oja, kudai laskeh Koverojärveh. Siepäi vezi virduau Muannonjärves läbi da piäzöy Muannonjogeh.
L L L L
Irina Andrejevna Fedosova
Elaijan kerdomus
Irina Fedosova oli roinnuhes Andrei Jefimovičan da Jelena Petrovnan Julinoin perehes. Kuuzi -vuodehizennu Irina lähti ruadoh, 12 -vuodehizennu rubei itkemäh iänel svuad'bois. Vuozien 1840 lopus Zaonežje-alovehes tyttyö tiettih hyvänny iänel itkijänny. Vuonnu 1864 yhtes perehen kel lähti elämäh Petroskoih. Vuozinnu 1880 runonpajattai käi Moskovah, Piiterih, Nižni Novgorodah. Vuvves 1895 naine eli Piiteris valdivollizen peittonevvojan T.I.Filippovan fatieras (Moika-joven randupiha, 74). Keviäl vuonnu 1899 tuli järilleh Karjalah. Häi on pandu muah Kuuzirannan kirikön kalmoil Jusova Gora-kylän lähäl (Oniegan rannal).
Rahvahan runohuon tutkijat tallendettih enämbi 30 000 Fedosovan runuo, niilöin joukos ollah itkut-runoelmat, iänel itkut, liirizet pajot, starinat, balluadat, suarnat, sananpolvet, histouriellizet da hengellizet pajot.
Vuozinnu 1895-1896 Fedosova ezitti runoloi Piiteris, Moskovas, Nižni Novgorodas da toizis linnois. Silaigua ruvettih sanomah, gu hänen taido maagizesti vaikuttau toizih ristikanzoih. Omis matkois Fedosova vastavui äijien vuozien 1890 Ven'an taido- da literatuurualoin ruadajien kel, kudamien joukos oldih M.Gorki, F.Šal'apin, N.Rimski-Korsakov, M.Balakirev. Kirjailii M.Gorki (Voplenica- sego Žizn' Klima Samgina -nimizis tevoksis) hyvin kuvaili Irina Fedosovua.
Vuonnu 1896 hänen iäni oli tallendettu ennevahnallizeh fonogruaffulaitteheh, sidä voi kuulta tässäh.
1643
Ken kuoli sinä vuon
1643
Irlandii
250px|right|thumb|Irlandii Irlandii libo Irlandien tazavaldu on Pohjas-Jevroupan valdivo, kudai täyttäy Irlandien suaren suuriman ozan. Pohjazes se rajoittuu Velikobritanienke. Pinduala on 70,2 tuh. km². Muan nimi tuli irlandien sanaspäi ”Éire”, kudai merkiččöy valdivuo. Muan piälinnu on Dublinu, kudamas eläy kogo muan rahvahan läs nelländesoza (1,4 milj. hengie). Valdivon rahvahan lugumiäry on 4 857 000 hengie (2018).
Topasjärvi
Topasjärvi (Топозеро) on Suvi-Karjalan järvi (Priäžän piiris).
Järven pinduala on 6,2 km², piduhus – 9,1 km, levevys – 2,5 km, randuviivan piduhus – 35,1 km. Sen keskisyvys on 10 m, syvin kohtu on 35 m.
Järves on enämbi 20 suardu, järven keskiozas sijoittuu suurin suari Dubrov. Pohju on muvakas. Vien väri on valpahanmaksankarvaine. Järvi jiädyy kylmykuus, avavuu oraskuun puolivälis.
Järves kazvau kažl’ua, enimyölleh pohjasozas. Täs löydyy riäpöidy, ahvendu, särgii, matikkua, haugii, kuor’oidu, lahnua da kiiškoidu. Enämbi kaikkie on riapöidy. Haugii da lahnua sežo löydyy äijy.
Topasjärven lounasrannal XX-luvun puolivälissäh oli samannimine kylä.
T T T
Kipru
125px|right|thumb|border|Kipran flagu 250px|right|thumb|Kipru
Kipru libo Kipran tazavaldu on suarivaldivo Välimeren päivännouzuozas. Se on Jevroupan liiton ozanottai vuvves 2004 algajen.
Kipran tazavaldu täyttäy 98% Kipran suaren alovehes da lähäl olijat suaret Agios, Georgios, Geronisos, Gl’ukiotissa, Kila, Kiedes, Kordilia da Mazaki.
Tazavallan virrallizet kielet ollah griekan da turtsien kielet. Piälinnu on Nikosii. Valdivon pinduala on 9250 km². Rahvahan lugumiäry on 1  142  575 hengie.
K K
Noževo
Noževo on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Puudogan linnukundah. Kylä on sijoitannuhes Vodlajoven oigiel rannal.
On’kul
On’kul (Онькулица) on Karjalan tazavallan Anuksen kanzallizen piirin kylä, kudai kuuluu Mägriän kyläkundah.
Noževo
Kyläs on säilynyh Smolenskoin Jumaldoman puuhine časounu. Se oli nostettu XIX-vuozisuan lopus. Nygöi časounu ei toimi.
On’kul
Se sijoittuu Mägriänjoven rannal.
Noževo
Rahvahan lugumiäry
N N Kategourii: Puudogan piiri
Internet
Internet on muailmanlajuine tiedoverko, kudai yhtistäy paikallizet tiedoverkot toine toizeh. Internet ei ole yksi tiedoverkolois, a nimitys tarkoittau kaikkien yhteh liitettylöin tiedoverkoloin kogonažuttu. Internet on avvonaine kaikile, ket tahtotah sih liittyö. Pidäy novvattua sen tehniellizii viestindysiändölöi libo protokoloi.
On’kul
Kuulužat rahvahat
Kategourii:Anuksen piiri
Internet
Internetan kehitys
Internetan perustu oli luodu vie 1960-luvul Yhtysvallois.
Frantsien kieli
thumb|300px|Frantsien kielen malto Eu-mualois Frantsien kieli (fr. français) kuuluu romuanizih kielih. Muamankielenny frantsien kielekse pagizou läs 75,9 miljonua hengie da toizennu kielenny 87 miljonua hengie. Frantsien kielen pagizijoi kučutah frankofonizikse. Frantsien kieli on yksi Jevroupan liiton da Yhtistynnyzien Kanzukundien virrallizis kielis da rahvahienvälizen poštan ainavo kieli, sego toizien järjestölöin kieli. Net järjestöt ollah: Jevrouopan nevvosto, Jevroupan yleisradivoliitto, Rahvahienväline olimpiuadankomitiettu, Muailman kauppujärjestö, Nato dmi. Fransien kielen kirjaimikkoh kuulutah 26 latinalastu kirjaindu, kaksi ligaturua, da viizi diakrittistu merkii.
Internet
Internetan kehitys
1990-luvul Internet-palvelut oli siirretty firmoile. Jälles sidä se rubei terväh leviämäh rahvahan käyttöh.
Frantsien kieli
Murdehet
Frantsien paginkieles on suurii alovehellizii eroloi. Standartufrantsien kieli perustuu Pohjois-Frantsies paistuh kieleh. Pohjois-Frantsien da Suvi-Frantsien välil eroloih kuuluu sego Pohjois-Frantsien uvuluarine r sego espuanien, kataluanan da oksituanan vaikutus Suvi-Frantsieh.
Internet
Tehnolougiet
TCP/IP perustuu sih ajatukseh, gu tiedoliikendeh verkos tapahtuu käyttäjen yhtenjyttymii tiedosähkielöi, IP-pakiettoi. Työndäjän da vastahottajan välile muvvostetut yhtevyöt vaikutetah vai piätehlaittehih, dai pakietoin syväindön tulkindu tapahtuu vaigu piätehlaittehis. Iče tiedoliikendehverko siirdäy vai tietyntyyppizii pakiettoi. Jogahizen pakietan käytettävy reitti voi olla erilaine.
Frantsien kieli
Virralline stuatusu Frantsies
Frantsien konstitutsien mugah kieli sai virrallizen stuatusan vuvvennu 1992. Kai virrallizet dokumentat da sobimukset pidäy kirjoittua frantsien kielel. Gu rekluamas on vieraskielizet sanat, net pidäy kiändiä.
Internet
Yksityzet ristikanzat
Internetan käyttö viestilöin välittämizeh oli allus algajen suosittu. Vahnembii taboi ollah sähköpoštu, uutisjoukot sego sähkopoštan kauti käytettävät poštulistat. WWW-sivuloin kehittämizes roittih tavallizinnu chatat da keskustelualovehet. Nygöi Internetua käytetäh vie pikaviestindäh, Internet-soittoloih da videonevvotteluyhtevyksih.
Tiijon ečindän kannal Internetan kazvamine merkičči vallankumovustu.
Frantsien kieli
Virralline stuatusu Kanuadas
Frantsien kieli on Kvibek-muakunnan virralline kieli. Sežo se on yksi toizes Kanuadan da New Brunswick-muakunnan virrallizes kieles.
Internet
Yksityzet ristikanzat
Internetua käytetäh vie tiijostoloin jagamizeh. Nygöi tiijostojago tapahtuu tavan mugah WWW:n välityksel. Javos on ezimerkikse eriluadustu kirjutustu, muuzikkua, ohjelmistoloi da fil’moi. Tiijostoloi voi tallendua ičelleh libo andua tiijostoloi toizien tallendettavakse, ga autoranvalduzakonoin suojatun materjualan jagamine luvattah on zakonanvastastu.
Frantsien kieli
Stuatusu toizis mualois
Virralline kieli: Yksi toizes virrallizes kieles Yksi kolmes virrallizes kieles: Yksi nelläs virrallizes kieles
Kategourii:Romuanizet kielet Kategourii:Jevroupan kielet Kategourii:Amerikan kielet Kategourii:Afriekan kielet
Internet
Firmat
Suuri vuitti tuottehien myöndäs on siirdynyh Internetah (verkolaukkoih). Monil tuottehii myöjil firmoil on oma verkolaukku. Suurimii Internetas ruadajii verkolaukoi ollah Amazon.com da eBay.
Verkorekluamu kazvoi terväh 1990- da 2000-luvul, da vuonnu 2013 rekluamah Internetas käytettih ezmästy kerdua Yhtysvallois enämbän d’engua migu tv-rekluamah. Rekluamah internetas käytettih 31 miljardua jevruo da tv-rekluamah 29 miljardua jevruo.
Internetan probliemat
Internetan kuadumistu on toiči ennustettu vagavien tiedoteknillizien probliemoin täh (ezimerkikse toppupoštu, virusat, haittu- da špioninduohjelmat sego käytös olijoin ohjelmistoloin tiedoturvupuuttehet).
Argielokses Internet aiheuttau sotsiualistu riippuvuttu, kuduas realimuailman aktivitietat on korvattu virtualizel tovelližuol.
Nimitys
Nimitys internet on roinnuh kahtes anglienkielizes sanas inter da net, kudualoin merkičys tarkoittau verkoloin väline.
Lidmah
Lidmah on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Porajärven kyläkunnan alovehel.
Järvespäi vezi virduau Judozerka-jogessah. Tämä jogi laskeh Bola-jogeh.
L L L L
Opastus
Opastus libo opastandu on didaktiekan keskeizin käziteh da tarkoittau kazvatustavottehien suundastu tavoittehellistu vuorovaikutustu, kudaman pyrgimyksenny on opastundu. Opastustu pietäh kazvatuksen tärgevimänny alovehennu. Opastamine on opastuksen alakäziteh da tarkoittau sidä, midä opastai ruadau opastukses.
1805
Ken kuoli sinä vuon
1805
1859
Ken kuoli sinä vuon
1859
Pihl'ai
Pihl’ai (lat. Sórbus aucupária) on puu, kudai kuuluu Rouzovien (Rosaceae) pereheh. Pihl’ai kazvau äijis kohtis, sen marjat ollah hyvin nägyjät – ruskiet. Net ei pakuta syvystalvessah, toiči talvelgi vie ollah puus.
Ulgonägö
Pihl’ai on talvekse lehtii langeilii puu, kudai voi kazvua 20 metrissäh. Kukkiu oraskuul-kezäkuul. Pihl’uan kukkazet ollah valgiet. Marjat kypsetäh elokuul-syvyskuul.
Leviendy
Kazvau läs kaikes Jevroupas, Ezi-Aazies, Kavkuazal. Ven’al pihl’ai kazvau Jevrouppuozas, Urualal, Pohjas-Kavkuazal. Se suvaiččou havvu- da segameččii, meččyaholoi veččikkölöin keskes.
Käyttö
Pihl’uan marjois on äijy C vitamiinua da karotinua. Marjois keitettyy čuajuu juvvah vitamiinoin vähyön profilaktiekkah. Kuivattu pihl’uan marju kuuluu heinykogomuksis, kudamii tarvitah vitamiinoin vähyös. Hyvä siroppu vitamiinoin vähyöh voibi luadie vereksis marjoisgi. Pihl’uan marjoi käytetäh vägevien viinoin luadijes. Luajitah niilöis n’amuloi, marmeluadua, varen’n’ua, povidlua. Pihl’uan puus luajitah pertilomuloi, čomnduksii da takardusvehkehii.
Kategourii:Puut Kategourii:Suomen puut Kategourii:Kazvimuailmu
Fermii
Fermii on keinolluajittu alguaineh, kuduan atomnoumer Mendelejevan taulukos on 100, kirjutusmerki on Fm. Fermii on radioaktiivine alguaineh, kudai kuuluu aktinoidoin jokkoh. Enzimäzenny sidä sai amieriekkalaine tiedomies A. Giorso (Albert Ghiorso). Händy autettih toizet Amieriekan Los-Alamosan laboratourien tiedomiehet. Uuzi alguaineh nimitettih fiiziekan Enriko Fermin (Enrico Fermi) kunnivokse.
Giatsintu
300px|pienoiskuva|oikea|alt=Giatsintu|Giatsintu Giatsintu on kazvilaji, kudai kuuluu Sparžan (Asparagaceae) rodukundah.
Kukan nimi on tulluh muinažugrecien starinas, kudai sanelou Spartan prinsas Giatsintas, kuduan petties kižan aigah tapoi Apollonu. Starinan mugah Giatsintan veres rodihgi tämä kukku.
Giatsintan kukat voijah olla eri värii: valgiet, keldazet, ruskiet, rouzovoit, sinizet, kai mustatgi. On eriväristy kukkua. Giatsintoi kazvatetah siemenis libo laukkazis. Konzu kylvät siemendy, sit kukan kazvoh menöy enämbi aigua. Kukat ruvetah kukkimah vai viijen-kuvven vuvven peräs. Enimyölleh siemendy kylvetäh sellektsionierat, nenga hyö suajah uuttu kukkulajii.
G G
Frantsii
125px|right|thumb|border|Frantsien flagu 125px|right|thumb|border|Frantsien gerbu 250px|right|thumb|Frantsii Frantsii on Päivänlasku-Jevroupan valdivo. Sen virralline nimi on Frantsien tazavaldu. Piälinnu on Pariižu.
Rahvahan lugumiäry on 64,7 milj. hengie (pakkaskuu, 2010), läs 90% ollah Frantsien kanzalazet. Vierolazet ollah katoliekat (80% vierolazien luvuspäi libo 43% kogo rahvahan lugumiäryspäi), 45% rahvastu sanotah, gu ei uskota jumalah.
Muan pinduala on 674  685 km².
F F
Ahvenjärvi
Ahvenjärvi on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Čobinon kyläkunnas.
Se sijäiččou samannimizen järven päivänlaskurannal.
Kyläs on histourien mustomerki – Nevvostoliiton da Suomen välizen voinan aigua (1941 – 1944) tapetun Nevvostoliiton tundemattoman saldatan kalmu.
Rahvahan lugumiäry
Vuvvennu 1905 kyläs eli 117 hengie.
A A Kategourii:Karhumäin piiri
Roger Español
thumb|oigei|Roger Español (2018)
Roger Español i Tor on katalunielaine muuzikko. Häi rodih tunnetukse, konzu Ispanien policien ammuttu kumibul'ku sovendi hänen toizen silmän Katalunien iččenästymizeh näh järrestetyn rahvahaniänenannon päiväl 1. ligakuudu 2017. Policii ambui iänenannon ozanottajii kumibul'kil, hos Katalunien parluamentu oli kieldänyh niilöin käytön Katalunies jo vuvvel 2014.
Lähtiet
Kategourii:Katalunii
Rečka
Rečka on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Suurlahten kyläkunnas.
Se sijoiččou Oniegujärven pohjasozas.
Rahvahan lugumiäry
R R Kategourii:Karhumäin piiri
Kuožali
Kuožali on rahvahan käziruadoloin vehkeh. Kuožzlin da vätinän vuoh kezrätäh villu da pelvas kuidoloi.
Värtinän vuoh tulou kezrävölangu, kudai on tartutettu kuožalin piäpuoleh. Konzu värtin ulou langoil tävvekse, sidä sanotah tainakse. Kuožali on kuaittu puulavvois: niidy on kaksi ozua, yläpuolel, kudai ozutahes labjazekse, ihan sih kohtah sivotah valmis villurukki, a ku naine vois hyvin kezrätä, toine laudaine on myös silei, sil suau kezrijäl istuo. Piäozua ainos vie čomendettih piirustuksil da vestämizel.
Rukki
On vie abukuožali – se myös on laudu, kuduan piäl on navedittu cilindru, virujan värtinänke.
Käil pyöritetäh rataspyöriä, se remenin vuoh pyörittäy värtiniä. Hurual käil annetah villua teräväh puoleh värtiniä, oigiel käil pyöritetäh ratastu. Muga kezrätäh villulangua. K
Neiskelloine
Neiskelloine (lat. Convallária majális, ven. Ландыш майский) on kukkii heinykazvi, kudai kazvau Pohjazen muanpuoliškos.
Ulgonägö
Neiskelloine on monivuodehine heinykazvi, kudai voi kazvua 30 sentissäh. Kukkiu oraskuul-kezäkuul, sen andimet kypsetäh kezäkuul-heinykuul. Neiskellozen kukkazet ollah valgiet.
Leviendy
Kazvau Ven’an Jevrouppuozas, paiči koillisalovehii, Krimal, Kavkuazal, Amuran alovehil, Sahalinal da Kuriloil. Neiskelloine kazvau lehti- da havvumečis, segamečis, mečän aholoil da niittylöil. Hyvin kazvau jogiloin rannoil.
Käyttö
Neiskellostu käytetäh lieččijes. Se on hyvä syväintaudiloih da sappitaudiloih. Neiskellostu istutetah saduloih kui hyvä čomendus. Käytetäh sidä duuhuloin luadijes.
Akkiloičendu
Karjalas neiskelloine on pandu Karjalan Ruskieh kniigah.
N
Mozambiku
250px|right|thumb|Mozambiku
Mozambiku libo Mozambikan tazavaldu on valdivo Liideh-Afriekas, endine Portugalien kolounii, iččenäine valdivo vuvven 1975 algajen. Päivännouzus se rajoittuu Indien valdumerenke, pohjazes Tanzanienke, luodehes Malavinke da Zambienke, päivänlaskus Zimbabvenke, suves Eswatininke da Suvi-Afriekan tazavaldanke. Virralline kieli on portugalien kieli. Piälinnu on Maputu. Muan pinduala on 801 590 km². Rahvahan lugumiäry on 25 727 911 hengie.
M M
1806
Ken kuoli sinä vuon
1806
Isaac Newton
thumb|GodfreyKneller-IsaacNewton-1689|Godfrey Knelleran mualattu kuva Isaac Newtonas vuvvennu 1689.
Isaac Newton (25. talvikuudu 1642 Lincolnshire, Anglii – 20. kevätkuudu 1727 London) oli anglielaine fiizikku, matematikku, tiähtitiedoilii, filozoufu da alhimiekku. Häi oli tärgei figuuru XVII vuozisuan tiijollizes revol’ucies. Häi ozutteli omat painovoimu- da liikunduzakonat tevokses Philosophiae Naturalis Principia Mathematica vuvvennu 1687.
Lähtehet
N
Potkurit
Potkurit on regyt, ga ei varzinaine, se on äijiä korgiembi da pitkembi. Sit on kaksi pitkiä jallastu, net ollah ravvas luajitut. On istuin yhtele hengele, ravvas da puus azuttu, nägemäl stuulu rouno.
Potkuriloil čuruandu
Potkuriloil čuratah kahtei libo yksinäh. Yksi čuruaju seizou istuimen tagan, piettelöy sidä mollembil käzil. Hänel yksi jalgu on potkuriloin yhtel jallaksel, toizel häi potkuau, työnnyttäy regyzii edehpäi. Toine čuruaju istuu istuimes, hänel ei pie nimidä ruadua.
Nimen alguperä
Potkata, potkie-sanois tulou potkuriloin nimi. Suomen kieles se on potkukelkka, suorah kiännetynny – potkuregyt. Ven’alazet da Ven’al eläjät sanotah nämmii regyzii suomelazikse regyzikse. Vikse sendäh, ku tuldih net Ven’ale Suomespäi, kus čuratah potkuriloil äijän.
Potkuriloin istourii
Yhtelläh potkuriloin roindumuannu pietäh Ruoččii, kus luajittih niidy vie 1800-luvul jiädy myöte suarespäi toizele liikundah niškoi. Silloi potkuriloil vedeltih tavarua. Niilöi käytettih kalastajat da t’ulieniloin pyydäjät. Poštankandajatgi vedeltih niilöil poštua.
Käyttö
Tänäpäi äijis mualois nämmii regyzii käytetäh talvel kalastajat. Jiädy da lundu myöte potkuriloil on hyvä vediä pyvvyksii, suaduu kalua da kalastajes ei pie seizuo, potkurit ollah hyvänny istuimennu.
Sportu
Pohjasmualois potkuriloil čuruandas voibi sanuo tuli sportu. Suomes enzimäine potkuriloil čuruajien yhtistys perustettih vuvennu 1890. Luguloin 1800-1900 rajal ruvettih pidämäh potkuriloil čuruajien kilboi da potkuriloil čuruandas Suomes rodih samanarvoine sportulaji hiihtändän da luistelendan rinnal.
Keli
Potkuriloil on hyvä čurata lagiedu muadu myöte, net sežo pätäh mägyričöis čurattavakse. Pidäy olla vai hyvä keli, syviä lundu myöte net pahoi mennäh. Yhtelläh paras on čurata jiädy myöte.
Moskovu
Moskovu libo Moskuvu (Москва́) on Ven'an federatsien piälinnu. Moskovan eläjienlugu on läs 11,9 miljonua, da se kuuluu Jevroupan suurembien linnoin joukkoh. Moskovu on Ven'an tärgevimii tevolližus- da liikendehlinnoi. Moskovan linnan johtajannu ruadau Sergei Sob'anin. Moskovua on enzimästy kerdua mainittu histourien hroniekas vuvvennu 1147. Sidä vuottu pietäh linnan perustamisvuvvennu.
Vägiluvun kehitys
Kategourii:Ven'an linnat Kategourii:Eländykohtat kirjaimikon mugah
1807
Ken kuoli sinä vuon
1807
20. tuhukuudu
20. tuhukuudu on 51. vuvven päivy grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 314 (315. kargavusvuon) päiviä.
Lohijärvi
thumb|500.px|alt=Lohijärvi|Lohijärvi
20. tuhukuudu
Ken kuoli sinä piän
Kategourii:Päivät
Lohijärvi
Lohijärvi (Лососинское, Лососинное) on Karjalan tazavallan Onieganrannan piirin järvi.
Järvespäi virduau Lohijogi. Järveh laskietahes Ilaksa-jogi, pienet ojat Perti, Petsi, Gaboja. Rannoil on havumeččii.
Pohju on šuorei da muvakas. Vien väri on muzavankeldaine, kudai muuttuu kezäl makzankarvazekse.
Järves kazvau karvukortehtu da šaraheiniä. Täs löydyy ahvendu, särgii, haugii, lahnua, kiiškoidu da matikkua.
L L L
1808
Ken kuoli sinä vuon
1808
Loimolanjärvi
Järven pinduala on 28,3 km², vezibasseinan ala on 199 km². Järven pindu on 150 metrii korgiembi meren pindua.
Järveh laskeh nelli joguttu. Net tullah meččyjärvilöispäi.
Järves voibi pyydiä ahvendu, haugii, särgii, salattii, matikkua, riäpöidy da karassii.
L L L L
Franz Kafka
Franz Anton Kafka (3. heinykuudu 1883 – 3. kezäkuudu 1924) oli XX vuozisuan tärgevimii germuanienkielizii kirjuttajii. Häi rodivui jevrieläzeh pereheh Prahas, Bohemies, kudai silloi vie oli oza Austro-Vengriedy. Suuri vuitti Kafkan tärgevimäs tuotandos piästettih ilmah vaste hänen kuoltuu.
Lähtehet
K
Ukki Väinämöinen
Ukki Väinämöinen (sežo Vasilii Leontjevič Sidorov, Василий Леонтьевич Сидоров, Vasilii Levonen, Василий Левонен) (Tunguda, Arhangel’skan gubernii, Ven’an Imperii, 1. elokuudu 1855 – Vuokatti, Suomi, 10. pakkaskuudu 1942) oli karjalaine da suomelaine yhteiskunnalline ruadai. Vuvvennu 1921 häi johti Karjalan rahvahannouzuu Nevvoston Ven’ua vastah. Ei virrallizesti häi johti vastahnouzijoi Päivännouzu-Karjalan rahvahannouzun aigua.
22. tuhukuudu
22. tuhukuudu on 53. vuvven päivy grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 312 (313. kargavusvuon) päiviä.
Ukki Väinämöinen
Nuorus
Vasilii Leontjevič Sidorov (Suomes tundietah nimel Vasilii Levonen) oli roinnuhes Vienan Karjalah Tungudan kyläh vuvvennu 1855. Turtsien voinah aigua vuozinnu 1877-1878 yhtyi Ven’an suomelazien voiskah.
Lomčarvi
Lomčarvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Porajärven kyläkunnan alovehel.
Valamoi (suari)
thumb|270px|right|Valamoin randukallivoloi.
22. tuhukuudu
Ken kuoli sinä piän
Kategourii:Päivät
Lomčarvi
Järven pinduala on 1,3 km², vezibasseinan ala on 1030 km². Järven pindu on 138 metrii korgiembi meren pindua.
Ukki Väinämöinen
Rahvahannouzu nevvostohalličustu vastah
Karjalan natsiolistizien partizuanoin yhtymän piämiehenny olles Levonen sai suuren kuulužuon. Muga sanottu Meččypartizuanat-yhtymy rodih Ven’an Rahvahienvälizen voinan aigua Karjalan ruadokommunan alovehel. Levonen vallittih piämiehekse sendäh ku häi oli bol’ševizmua vastah, antikommunistannu da ristitynny ristikanzannu. Sen ližäkse häi oli popul’arnoi karjalazien keskes. Levonen oli pieni kazvol, hänel oli pitky pardu, kuduan periä häi oli Kalevalan Väinämözen nägöine. Täs rodih Levozen peittonimi ‘’Ukko Väinämöine’’.
Lomčarvi
Järves läbi virduau Lomnezerka-jogi, kudai laskeh Seleckoje-järveh.
Ukki Väinämöinen
Rahvahannouzu nevvostohalličustu vastah
Vuvven 1921 lopussah vastahnouzijoin voiskat da sen piämiehenny olles Ukki Väinämöine, kudualoile autettih suomelazet omatahtozet, tarkastettih suuri pala Pohjois-Päivännouzu-Karjalua. Vaste sit nevvostolaine johto piätti luadimah Karjalan frontu, kuduan piämiehenny rodih A. Sed’akin. Sinne työnnettih läs 20 tuhattu voinumiesty. Vuvvennu 1922 tuhukuus Ruskei armii voitti jälgimäzen vastahnouzijoin voiskan Uhta-kyläs. Läs 30 tuhattu karjalastu, kuduan keskes oli Vasilii Levonengi, lähtiettih pagoh Suomeh.
Lomčarvi
L L L L
Islandien kieli
Islandien kieli libo islandii on skandinavienen kieli, kudai paistah ezipiäs Islandies.
1809
Ken kuoli sinä vuon
1809
Ukki Väinämöinen
Rahvahannouzu nevvostohalličustu vastah
Suomeh pajettuu Vasilii Levonen kogonah sogeni. Häi kuoli vuvvennu 1942.
Islandien kieli
Islandien lähisugukielet ollah ruočči, danii, norju da fiäri.
Islandien kirjaimikko
Kategourii:Germuanizet kielet Kategourii:Jevroupan kielet
Ukki Väinämöinen
Lähtehet
V V V
Valamoi (suari)
Valamoi on suaristo, kudai on sijoitunnuhes keskel Pohjas-Luadogua läs 40 kilometrii Sordavalaspäi suveh. Se kuuluu hallindollizesti Ven'an Karjalan tazavallan Sordavalan piirih.
Vuodeh 1940 asti suaristo kuului ozannu Sordavalua Suomeh.
Valamoin suaristoh kuuluu läs 50 suardu, kudamien yhteispinduala on 36 km². Suaristoalovehen suojelemizekse vuonnu 1992 Ven'an prezidentu andoi azetuksen, kudaman mugah perustettih Valamoin suariston luondopuusto. Luondopuuston piätehtävänny on säilyttiä suariston luonduo da tutustuttua matkailijoi ekotroppazien kauti alovehen kul'tuuruarvoloih, histourieh da luondopaikkoih. . thumb|250px|right|Sputniekkukuva Valamoin suaristos. Valamoi on kuvan huruas laijas olii suurin suari. Suariston suurin da tundietuin suari on Valamoi, da sen pinduala on 28,45 km². Suaren kaunis luondo da tunnelmu houkutellah matkailijoi kaikkielpäi muailmas. Valamoin suari on tundiettu ortodoksizes Valamoin manasteris. Manasteri rubei uvvessah ruadamah da manuahat tuldih suarele uvvessah vuonnu 1989. Manasteris kävyy äijy uskovastu (pyhilekävijiä). thumb|left|[[Valamoin manasterin piäkirikkö.]]
Aihies muijal
V V
Padun
Padun on pos’olku Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Čobinon kyläkunnas.
Se sijaiččou päivänlaskuh Karhumäispäi.
Torasjärvi
Torasjärvi (Торосозеро) on Kotkatjärven voulostih kuului kylä Anuksen piiris Karjalan tazavallas. Kotkatjärvespäi kyläh on läs 10 kilometrii matkua.
Islandii
250px|right|thumb|Islandii Islandii (isl. Ísland on jiämua) on suarivaldivo, kudai sijoittuu Pohjas-Jevroupan päivänlaskus Atlantien valdumeren pohjazas ozas. Valdivon aloveheh kuulutah samannimine suari, kudaman pinduala on 103 tuh. km², da sen lähäl olijat pienet suaret.
Torasjärvi
Sijaičendu
Kylä on sijoitunnuhes Torasjärvi-järven rannal. Kyläs läbi kulgou Piiteri-Murmansku-valdudorogu. Torasjärven kauti virduau Aunusjogi pohjazespäi Anuksen kauti Luadogah.
Islandii
Islandien piälinnu on Reikjavik. Muan rahvahan lugumiäry on 360 390 hengie (2019).
Padun
Rahvahan lugumiäry
P P Kategourii:Karhumäin piiri
Torasjärvi
Eläjät
Vuonnu 2013 kyläs on elänyh 22 hengie.
Islandii
I I
1895
Ken kuoli sinä vuon
1895
Oraskuu
Oraskuu on vuvven viijes kuu. Sidä enne on sulakuu da sen jälles tulou kezäkuu.
Kategourii:Kuut
1732
Ken kuoli sinä vuon
1732
Tounan
Tounan on Karjalan tazavallan Lahdenpohjan piirin Hiitolan kyläkunnan pos’olku.
Se sijoittuu 14 kilometrin piäs Hiitolaspäi luodeheh.
Pos’olkas enne ruadoi suuri zvierikazvatandusouhozu.
Rahvahan lugumiäry
T T Kategourii:Lahdenpohjan piiri
Sennaja Guba
Sennaja Guba on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Suurlahten kyläkunnas.
Se sijaiččou suarel Oniegujärven pohjasozas.
Torasjärvi
Eläjät
T T T
Sennaja Guba
Rahvahan lugumiäry
Vuvvennu 1959 kyläs eli 117 hengie, vuvvennu 1989 – 64 hengie.
Kategourii:Karhumäin piiri
Loimola
Loimola on Karjalan tazavallan Suojärven piirin pos'olku. Se on sežo raududorogustansii. Loimola on Loimolan kyläkunnan haldivolline keskus.
Muantiedo
Pos'olku sujoittuu samannimizen joen rannal. Loimola-jogi ottau allun Loimolanjärves da virduau Tulemajogeh, kudai sit virduau Luadogan järveh.
Loimolan rahvahan lugumiäry
Pos’olkas on Nevvostoliiton saldattoin (kuduat kuoldih v. 1941 – 1944 Nevvostoliiton da Suomen välizen voinan aigua) kalmu. Sežo sie on Nevvostoliiton muanivomiehen A.M. Kolesovan (1922 – 1978) kalmu.
Lähäl pos’olkua on histourielline kompleksu Kollasjärvi. Sidä luajittih Nevvostoliiton da Suomen välizil voinil (1939 – 1940 da 1941 – 1944) tapettuloin saldattoin mustokse.
Sežo lähäl pos’olkua sijoittuu Sulansuo, kudaman pinduala on 125, 1 gektuarua.
Loimolas enne oli luteransoin kirikkö, kudai ei säilynyh täh päiväh sah.
Spirovka
Spirovka on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Suurlahten kyläkunnas.
Muahpanendu
thumb|250px|Ruuhi matkal tuhkattavakse. Muahpanendu on toimenpido, kudamas ristikanzale libo elätile annetah jälgimäine panendukohtu kuolendan jälles. Tavanmugazii muahpanendutaboi ollah muahpanendu ruuhes da muut muah panendat, tuhkuandu, panemine kriptah, merehpanendu da ilmahpanendu. Muahpanendan yhtevyös tavan mugah pietäh muahpaniezet, pido, kuduah tavan mugah liittyy pokoiniekan mustelemistu da igävöimisty.
Spirovka
Se sijoiččou Putkozero-järven lounasrannal.
Muahpanendu
Tuhkuamine on roinnuh tavanmugazekse semmite linnois. Vuvvennu 2013 Suomes kaikis pokoiniekois 46 % tuhkattih. Tuhkuamizes ruuhi muahpanendan sijah poltetah libo tuhkatah.
Spirovka
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Karhumäin piiri
Muahpanendu
Tiibetas käytetäh sežo ms. ilmahpanendua, ku muas ei ole äijiä poltettavua lomuu, da kivihine mua ei päi pokoiniekan rungan muah panemizeh. Sežo zarathustralazet käytetäh tädä tabua: pokoiniekan rungu pannah ms. hil'l'ažuon bašn'ah da annetah zvierilöin syvvä sen.
Ilemselgy
Ilemselgy on kylä Karjalan tazavallas Kondupohjan piiris Tedjärven kyläkunnas.
Se sijaiččou Ilemjärven päivänlaskurannal. Vuvvennu 1878 kyläh rakendettih Floran da Lavran kirikkö, nygöi sidä ei ole.
Rahvahan lugumiäry
Vuvvennu 1905 kyläs eli 210 hengie.
Kategourii:Kondupohjan piiri
Franz Schubert
Franz Peter Schubert (31. pakkaskuudu 1797 Himmelpfortgrund, Avstrii-Vengrii – 19. kylmykuudu 1828 Wien) oli avstrielaine varhazen romantizen muuzikan säveldäi. Schubertua pietäh yhtenny muuzikkuhistourien kuulužïmannu säveldäjänny. Schubert säveldi kaikkii oman aijan tevoslajiloi paiči koncertoi. Schubertan piäsäveldystuotanduo evustetah liedat, sinfoniet, jousikvartetat, pianosonuatat ja muu kamari- da pianomuuziikku. ]
1811
Ken kuoli sinä vuon
1811
Ankara
Ankara on Turtsien piälinnu. Sie eläy enämbi 4,9 miljonua hengie. Vie enämbi rahvastu eläu Stambulas. Linnu on Anatoliiskoin ylätazangol keskimiärin 938 m merenpinnan ual.
Ankara on Anatolien yksi ennevahnallizimis linnois. Sida tiettih vie VII. vuozisual enne Iisusan roindua. Se on kaupputiešuaras, kudai yhtistäy Evrouppua da Aaziedu.
Kategourii:Turtsii Kategourii:Linnat
Tr'osku
Tr'osku libo tresku on kala.
Lähtiet
Kategourii:Suomen kalat
Kalajärvi
Kalajärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Koverin kyläkundah.
Järven pinduala on 1,2 km², vezibasseinan ala on 2,3 km². Järven pindu on 17,3 metrii korgiembi meren pindua.
Luodehen puoles järvespäi lähöy nimetöi oja, kudai laskeh Tuuksenjogeh, kudai yhtyy Anusjogeh.
K K K K
1810
Ken rodihes sinä vuon
1. kevätkuudu Frédéric Chopin — pol'šalaine säveldäi
Lapurdi
Lapurdi (oksituanakse Labord,, ) on yksi Baskimuan seiččemes muakunnas. Sen piälinnu on Baiona.
1810
Ken kuoli sinä vuon
1810
Lapurdi
Kategourii:Muantiedo
Muahpaniezet
thumb|250px|Avvonaine kalmu yhtysvaldulazen betonukuuranke vuottamas muahpanendua. thumb|250px|Kuva [[Hugh Trenchard, 1. Viscount Trenchard|Hugh Trenchardan muahpaniezis.]] thumb|250px|Muahpanenduseremounii [[Perus.]]Muahpaniezet on ristikanzan libo ristikanzoin kuolendan täh piettävy seremounii libo pruazniekku, kudai pietäh muanpanendan yhtevyös. Muahpaniezih tavan mugah kuuluu ritualu, kuduan kauti pokoiniekan rungu annetah iäre. Rippujen kul'tuuras da uskondos, sih voi kuului rungan hävittämine (ezimerkikse polttamine) libo sen säilyttämine (ezimerkikse muumifitsiroičendu).
Eri kul'tuuroi
Ezihistouriellizii kul'tuuroi tutkittajes muahpaniezien pidämine on yksi kul'tuuran kehitykses sanelii merki: kanzu libo heimo, kudai välittäy kuolluzis, on kehittänyh uskomuksii sih näh, midä rodieu kuolendan jälles. Erijyttyzii uskomuksii
Egiptalazes kul'tuuras merkittäjien ristikanzoin rungat bal'zamiriiruittih, ku net kestettäs aigua.
Lähtehet
Kategourii:Pruazniekat
1869
Ken kuoli sinä vuon
1869
20. heinykuudu
20. heinykuudu - 201. vuvven päivy (202. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 164 päiviä.
1812
Ken kuoli sinä vuon
1812
Kumčarvi
Kumčarvi (sežo karj. Kumsarvi, ) on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Čobinon kyläkunnas.
Se sijaiččou Kumčarven päivännouzurannal.
Kyläs on XIX vuozisuan puučasounu.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Karhumäin piiri
London
thumbnail|right|250px|[[Westminsteran dvorču — heinykuu 2008]] London on Yhtistynnyön Kunigaskunnan piälinnu.
Muantiedo
London on sijoitunnuhes muan keskiozas. Linnas poikki virduau Temza (Thames)-jogi.
Linnan ozat
Londonan suurembii rajonoi on London City. Sie eläy läs 8,3 miljonua hengie.
Virallizesti London jagavuu 32 aloveheh.
Karjalan tazavallaspäi Londonah on 5000 kilometrii.
Lähtehet
Kategourii:Anglien linnat
1813
Ken kuoli sinä vuon
1813
Palozero
Palozero on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Puudogan piirin Krivcoin kyläkunnan alovehel.
Ismo Alanko
Ismo Kullervo Alanko (12. kylmykuudu 1960 Helsinki, Suomi) on Jovensuus hänen lapsus- da nuorusaijan elänyh pajattai-pajonluadii. Alangon bändilöi ollah oldu mm. Hassisen Kone, Sielun Veljet da Ismo Alanko Säätiö.
Palozero
Järven pinduala on 1,1 km². Järven pindu on 187,4 metrii korgiembi meren pindua.
Ismo Alanko
Diskogruafii
Hassisen kone
Sielun Veljet
Pelvaskangas
Pelvaskangas – on moine kangas, kuduan yläpuoli on silei da muatovoi.
Tambitsi
Se sijoiččou Oniegujärven pohjasozas.
Palozero
Järvespäi lähtöy Palo-oja, kudai laskeh Koloda-jogeh.
Tambitsi
Kyläs on arhitektuuran mustomerki – puučasounu (XVIII vuozisada).
Rahvahan lugumiäry
Vuvvennu 1905 kyläs eli 309 hengie.
Kategourii:Karhumäin piiri
Pelvaskangas
Pelvahan kuidu tulou kazviksen piälysnahkazes. Pelvas kazvau yhten vuvven, ihan ku kai pelvahien perehis.
Pelvahan kangahal on pitky histourii, kudual on jo yli viittytuhattu vuottu. Pelvahan kangahas omeltut perehen sovat, ozutetti bohatstu. Vaiku bohatat voidih ostua moizii sobii Jegiptas da Päivännouzu puoles. Piettih pelvaskangastu parahannu kangahannu eläjät Kaspien da Mustan meren rannoil.
Gaborone
G G
Pelvaskangas
Pravoslavnoit enne dai nygöi ommeltah sobii vaiku pelvahan kangahas, muudu nimidä ei ližätä. P
Ismo Alanko
Diskogruafii
Ismo Alanko
Aitniemi
Aitniemi on kylä Karjalan tazavallas Kondupohjan piiris Tedjärven kyläkunnas.
Ismo Alanko
Diskogruafii
Ismo Alanko Säätiö
Aitniemi
Se sijaiččou Oniegujärven pohjasozas lahten rannal.
Ismo Alanko
Diskogruafii
Ismo Alanko Teholla
Aitniemi
Rahvahan lugumiäry
Vuvvennu 1905 kyläs eli 206 hengie.
Kategourii:Kondupohjan piiri
1874
Ken kuoli sinä vuon
1874
Kirgizii
250px|right|thumb|Kirgizii
Kirgizii (virralline nimi on Kirgizan tazavaldu, Kirgistan kirg. Кыргызстан) – valdivo Azies. Muan pinduala on 199 952 km². Rahvahan lugumiäry on 7 miljonua hengie (v.2015). Kirgistan rajoittuu Kazahstananke pohjazes, Kitainke liidehes, Tadžikistuananke lounuas, Uzbekistuananke päivänlaskus. Kirgizii on syväinmua. Piälinnu on Biškek. Kirgizien virralline kieli on ven’a. Valdivolline kieli on kigizan kieli.
K K
Lubojärvi
Lubojärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Porajärven kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 22 km², vezibasseinan ala on 147 km². Järven pindu on 177 metrii korgiembi meren pindua.
Järveh laskeh Sapsanga-jogi. Päivännouzus järveh tulou vetty Särgijärves da Matkajärvespäi.
Järvespäi vezi virduau Vongarveh. Järves voibi pyydiä haugii, ahvendu, särgii, siigua, riäpöidy, matikkua da kiiškoidu.
L L L L
1685
Ken kuoli sinä vuon
1685
23. tuhukuudu
23. tuhukuudu on 54. vuvven päivy grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 311 (312. kargavusvuon) päiviä.
Ken kuoli sinä piän
Kategourii:Päivät
Šelta
Šelta on Ven’an jogi, kudai virduau Karjalan tazavallas. Se laskeh Uikujogeh. Joven piduhus on 15 km, jovenalan pinduala on 50,5 km².
Š Š Š
Frida Kahlo
thumb|200px|Frida Kahlo (1919) thumb|Frida Kahlo, 1932 Frida Kahlo (6. heinykuudu 1907 Coyoacán, Meksiko – 13. heinykuudu 1954 Coyoacán, Meksiko) oli meksikolaini taidehmualuaju.
Kahlo on mualannuh monie kuuluizie tevoksie kudamis on synkkie tiemuja kuni surmua, gor'uo da elon pimiedy puoltu.
Kategourii:Kuvataideh
Luglajärvi
Luglajärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Naistenjärven kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 2 km², vezibasseinan ala on 138 km². Järven pindu on 158,7 metrii korgiembi meren pindua.
Pohjazespäi järveh tullah nimettömät ojat. Suves järveh tulou vetty Tšitskoinjärvespäi. Järves läbi virduau Luglajoki, kudai tulou Keskijärves da Yläjärvespäi. Luglajoki laskeh Aittojogeh.
L L L L
Poventsa
Poventsa (Повенец) on Karjalan tazavallan Karhumäin piirin pos’olku. Se on Poventsan linnukunnan haldivolline keskus.
Se sijoittuu Oniegujärven rannal, 30 kilometrin piäs luodeheh on Karhumägi.
Se on Belomorsko-Baltien kanualan algupunktu.
Histourii
Ennevahnas Poventsa oli torgupos’olku. XVI vuozisual täs oli kupčoin aitat. Kupčat ostettih suolua, kalua da nahkua. Täspäi Oniegujärven läbi meni torgudorogu Vienanmerele.
XIX vuozisual Poventsa oli karkoituskohtannu.
Vuozinnu 1931-1933 se oli Belomorsko-Baltien kanualan rakendamizen keskus. Sen periä täs perustettih laivankohenduszavodu.
Talovus
thumb|300px|alt=Poventsa|Poventsa
Kuulužat ristikanzat
P P Kategourii:Karhumäin piiri
Louhen piirin linnoin da kylien luvettelo
Kategourii:Karjalan linnoin da kylien luvettelot piirien mugah Kategourii:Louhen piiri
Semčojärvi
Semčojärvi (sežo karj. Semsarvi, ) on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Čobinon kyläkunnas.
Se sijaiččou samannimizen järven koillisrannal.
Kuulužat rahvahat
Kategourii:Karhumäin piiri
Neilikku
300px|pienoiskuva|oikea|alt=Neilikku|Neilikku
Neilikku on monivuodine kazvilaji, kudai kuuluu Neilikoin (Caryophyllaceae) rodukundah.
Neilikat kazvetah niityl dai savusgi, kukat ollah eri värii. Monii kukkulajiloi kazvatetah myödäväkse kukkulaukois. Kukan nimi on tulluh griekkalazis sanois Δῖος (Zevsu) da ἄνθος (kukku). Toizin sanojen Dianthus on ”Zevsan kukku”. Moizen nimen kukale andoi K. Linei, hänen mugah neilikan kukat ollah ylen čomat, niilöile pidi andua čoma nimigi.
N N
1816
Ken kuoli sinä vuon
1816
Šamanizmu
250px|thumb|Ven'alaine poštukarti, kuva: S. I. Borisov, Naisšamuanu da barabuanu, Altai, 1911. Šamanizmu tarkoittau hengellisty kul'tuurua, kuduas šamuanal on keskehine rouli. Šamuanu on yhtehizön jäzen, kuduas uskotah, ku hänel on yliluonnollizii neroloi. Šamuanu tavan mugah on parandai da tiedäi, häi nevvou monenjyttymis probliemois da ruadau yhtyssivoksennu hengimuailman da yhtehizön välil.
Lähtehet
Kategourii:Uskondot
Tel’atnikovo
Tel’atnikovo on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Suurlahten kyläkunnas.
Vuvvennu 2008 kyläs rakendettih puukirikkö.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Karhumäin piiri
Vaskičču
Ulgonägö
Vaskičun ruho on kai silielois suomuksis. Hambahat ollah konusan muodohizet, terävät da tuaksepäi vinot. Vaskičul on aiga levei kieli. Sen ruhon piduhus voi olla 50 da 60 sentii, yhtelläh puaksumbah se on kahteh kerdah pienembi. Nuoril vaskiččuloil selgy on harmai, hobjaine, bokat da maha ollah mustanmuzavanruskiet libo mustat harmuan läpetyksenke. Kazvahuu selgy mustenou da rodieu muzavanruskiekse, vaskizekse libo maksankarvazekse.
Leviendy
Karjalas vaskiččuu on vaiku Keski-Karjalassah, Belomorskassah. Sidä enimälleh on vaiku suvipiirilöis. Vaskičču suvaiččou kuivii kohtii da eläy pedäjikkölöin reunoil da aholoil, lehti- da segamečis jogiloin da järvilöin randamil, tuhjožikkolois, kuattulois mečis. Vaskičču peittyy kivilöin uale, viččoin tukkuloih, kuivanuzih lehtilöih, hapannuzih kandoloih, juurikkoloih, kuadunuzien puuloin uale. Puaksuh peitokohtakse valliččou jyrzijöin da muamygrien pezii, toiči iče luadiu pezän meččylevitekseh libo pehmieh muah.
Taba
Vaskičču hos i on ihan suojatoi, ga Karjalas sil on paha sluavu. Sidä pietäh pahimannu madolois da myrkymavonnu, ainos tapetah. Ga se ei ole myrkymado da se ei rubie nikonzu n’okkuamah ristikanzua, kudai on ottanuh sen käzih.
Vaskičus ei ole nimittumua pahua, vastukarai on hyödyy. Se syöy äijii meččäh niškoi pahoi böbökkii.
V
Šalla
Pos’olku sijoiččou Vodlajoven suus, kus se laskehes Oniegujärveh. Šallaspäi Puudogassah on 32 km. Lähimäine raududorogustansii on Karhumäis, 229 kilometrin piäs Šalluspäi.
Šallun pogostu muanitah enzimäzen kerran vuvvennu 1391. XV vuozisual tiä oli Šallun Spuasan manasteri.