cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Outokumpu
pienoiskuva|Outokummun vahnu kaivos pienoiskuva|Outokumpu Outokumpu (vuodeh 1968 sah Kuusjärvi) on linnu Suomen Pohjas-Karjalas. Outokummus eläy nečilleh 7000 ristikanzua. Outokummun eländyalovehii ollah ezimerkikse Jokipohja, Kaasila, Kalaton, Kyykeri, Mustikkakorpi, Mustola ja Partalanmäki.
Histourii
Outokummus ruadoi vuozinnu 1913-1989 Outokummun kaivos.
Aihies muijal
Kategourii:Suomen linnat
20. talvikuudu
20. talvikuudu - 354. vuvven päivy (355. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 11 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
T
Valgeirožačiirakko
Valgeirožačiirakko (Chlidonias hybridus) on čiirakkoloin heimoh kuului lindu.
Karjalankieline nimi
Karjalan kieles tunnetah sana čiirakko, kudamal tarkoitetah tavallizeh kalačiirakkuo (Sterna hirundo) libo lapinčiirakkuo (Sterna paradisae). Valgeirožačiirakon karjalankieline nimi on täh artikkelih niškoi kiännetty suomenkielizes sanaspäi valkoposkitiira.
Aloveh
Valgeirožačiirakko peziy paikoitellen Suvi- da Keski-Europas sego siepäi Kitaih da Indieh täydyjäl alovehel. Yksi alaluadu peziy Australies da toine Päivännouzu-Afrikas. Europas da Aazies pezijät linnut talvehtitah Afrikas da Suvi-Aazies. Suomes valgeirožačiirakko on harvinaine gost'u, kudai tavattih enzimäzen kerran Vantaal heinykuus 1975.
Lähtiet
V V
Sumskii
Sumskii on pos’olku, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Segežan piirin Idelän kyläkundah. Pos’olku on sijoitannuhes avtodorogal Kočkoma-Kostamus.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Segežan piiri
Harmai rubišlöpöi
Harmai rubišlöpöi (karjalakse vie harmai rubilöpšöi libo harmai rubilötöi,, ) on rubišlöppölöin pereheh kuului elätti. Karjalas harmai rubišlöpöi on ainavo rubišlöppölöis. Šlöppölöih verratunnu täl rubišlöpöil ei ole hambahii da leikkavustu kieles, sil ollah lyhyöt tagasorkat da kuivu, sangei, erähis kohtis kovennuh nahku kai ruvis – kazvaimis.
Ulgonägö
Harmuat rubišlöpöit ollah aiga suuret elätit, enimälleh enämbi 80 millimetrii. Emäčyt voijah ollah 150 da kai 200 millimetrii. Niilöin sellän väri on eriluaduine: harmuattavu da rouno reduhine muzavanruskei libo mustanmaksankarvaine selgiettömien muzavien tačmoinke libo niilöittäh. Maha on rouno reduhine valgei, keldazettavu, pienien mustien pilkuloinke. Nahku on buguričču da sit on äijy myrkyrauhnua. Piän bokis on kaksi suurdu buguriččuu.
On olemas mieli, ku rubišlöppölöis ristikanzan nahkah voi roita kazvaindu, ga se ei ole tottu. Niilöin myrky ei ole ristikanzale paha. Sit vai voi čahluo nahkua, muudu nimidä, da silloi vaste, konzu se puuttuu silmih libo riibavukseh. Myrkyy nahkas rubišlöpöile pidäy pedoelättilöis puolistajes.
Leviendy
Karjalas harmuadu rubišlöpöidy on kaikkiel, ga sidä harvembah näet, migu heinyšlöpöidy, se ei ole vai sendäh, ku tädä rubišlöpöidy on vähembi, ga vie sendäh, ku se suvaiččou peittyö. Se eläy eri ololois: lehti-, kuuzi-, pedäi- da segamečis, peldoloin da niittylöin lähäl, puaksuh kylis ogrodois da sadulois. Toiči rubieu elämäh žiivattoin huonuksis. Se ei kui šlöpöi valliče märgii kohtii, sille pidäy kuivembat.
Taba
Harmai rubišlöpöi liikkuu yöl libo pimien aigah, päiväkse peittyy meččylevitekseh, pezih, juuriloin da kuadunuzien puuloin uale, luondaloih, vahnoih kuadunuzih huonuksih. Vai pilvežänny da vihmupäivänny sidä voibi nähtä päiväl. Harmai rubišlöpöi havaččuu talviunes sulakuun lopus libo oraskuun allus, myöhembi heinyšlöppölöi. Havaččuhuu net kerras mennäh kuduh vezistölöih, kus on seizoi vezi libo vähäzel virduaju.
Harmai rubišlöpöi, kui kai muavezielätit, vaihtau turkin, lykkiäy iäre ulgoketun. Edusorkil se kiškou sidä suurin paloin da kerras syöy, nenga täyttäy einehellizien ainehien vajavuttu, kudai rodieu ketunvaihtandan jälles.
Syöndy
Harmai rubišlöpöi syöy pienii böbökkii da niilöin toukkii, hämähäkkilöi, čyöttölöi. Niilöin joukos on äijy pahua mečile, saduloile da ogrodoile luadijua böbökkiä, sendäh harmuadu rubišlöpöidy pidäy pidiä hyödyy tuojannu elätinny.
H
1837
Ken kuoli sinä vuon
1837
Virma
Virma on vahnu kylä Karjalan tazavallas Belomorskan piiris Sumposadan kyläkunnas. Se on histourien mustomerki.
Se sijaiččou Virman jovensuus, 15 kilometrin piäs Sumski Posadaspäi.
6 kilometrin piäs kyläspäi, Vienan meres, on XIX luvun lopus rakendettu puučasounu.
Kieretti
Kieretti on Karjalan tazavallan Louhen piirin eländykohtu, kudai kuuluu Malinavarakan kyläkundah.
Rahvahan lugumiäry
K K Kategourii:Louhen piiri
Virma
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Belomorskan piiri
Tuhulindu
thumb|300.px|alt=Tuhulindu|Tuhulindu Tuhulindu (Fulmarus glacialis) on lindu.
Kogo da nägö
Piduhus: 45-50 cm Siibien agjuväli: 87-112 cm Paino: 550-750 g
T T
Matala Ruotausjärvi
Matala Ruotausjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel.
1839
Ken kuoli sinä vuon
Kategourii:1839
Matala Ruotausjärvi
M M M M
Kivačču (järvi)
thumb|500.px|alt=Kivačču|Kivačču
Kivačču (Ala-Kivačču) on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan suviozah, Suojärven piirih.
Järvi on piduličču, vezi sit on muzavu. Jiän nostau ligakuun lopus, a sulau oraskuun allus. Järven vezikazviloih kuulutah šaraheiny, järvikarvukorteh da vezilumoi.
K K K
Pihku
Pihku on Kotkatjärven voulostih kuului kylä Anuksen piiris Karjalan tazavallas.
Rahvahan lugumiäry
P P P
Typykki
thumb|300.px|alt=Typykki|Typykki Typykki (Fratercula arctica) on lindu.
Marija Melentjeva
Marija Vladimirovna Melentjeva (24. pakkaskuudu 1924 – 2. heinykuudu 1943) oli partizuanu, Kommunistoin puolovehen keskuskomitietan yhtevyksen pidäi da Karjal-Suomelazen nevvostotazavallan komsomolan keskuskomitietan instruktoru, Nevvostoliiton urhoi, Leninan ordenal da Ruskien tiähten ordenal palkittu.
Rodivundu da opastundu
Rodivui Priäžäh muanruadajien pereheh. Kanzua myöte oli karjalaine. Loppi školan Priäžäs. Ruadoi Segežas gospitalis.
Melentjevan mustokse
Melentjevan mustokse on azetettu mustopaččahat Priäžäh da Petroskoih Marija Melentjevan pihale, kaksi mustolaudua Petroskoih da yksi Priäžäh taloile Sovetskaja-pihal, kus eli häi. Melentjevan nimi on voinal surman suannuzien priäžäläzien memoriualas. Hänen kuva on Karjalaspäi rodužin olijoin Nevvostoliiton urhoi -arvonimen suannuzien kuvagallereis Petroskois. Gallerein rinnale on istutettu puu Meletjevan kunnivokse.
Marija Melentjevan nimi on annettu Priäžän školale, Petroskoin pihale, buksiirulaivale, Petroskoin kalakombinutan seinerale, Belomor-Onežskoin laivaston buksiirulaivale, pionierujoukkoloile da družinoile.
Marija Melentjevan roindukyläh Priäžäh on avattu muzei. Hänele da Anna Lisitsinale on omistettu Aleksandr Ivanovan ozutelmu ”Se oli Karjalas” da Gennadii Fišan Ystävättäret-oučerku. M M M
Ulitina Novinka
Ulitina Novinka on kylä Karjalan tazavallas Kondupohjan piiris. Se on Novinkan kyläkunnan haldivolline keskus.
Kylä sijaiččou 13 kilometrin piäs Kondupohjaspäi.
Kyläs ruadau alguškola, lapsienpäivykodi, feršalipunktu, kluubu, žiivatankazvatandukompleksu.
Vuvvennu 2006 tänne rakendettih kirikkö.
Šilt’a
Šilt’a on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Suurlahten kyläkunnas.
Ulitina Novinka
Rahvahan lugumiäry
Vuvvennu 1905 kyläs eli 274 hengie.
Valentina Kondratjeva
Valentina Kondratjeva on karjalankieline kirjuttai da runoilii, pajoloin tekstoin luadii. Häi kirjuttau karjalan kielen livvin murdehel. Hänen kerdomuksii da runoloi alalleh painetah karjalankielizeh Oma Mua -lehteh da Taival-almanakkah.
Ulitina Novinka
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Kondupohjan piiri
Valentina Kondratjeva
Kirjuttamah tartundu
Valentina Kondratjevan on anuksenkarjalaine kirjuttai. Hänen enzimäzii kerdomuksii painettih Oma Mua -lehteh vuvvennu 2009. Nämmä kerdomukset oldih “Akoin päivy”, “Tönčöi” da “Ni puččih, ni päččih”. Tämän jälgeh Valentina Kodratjeva on alalline Oman Muan kirjuttai da lugii.
Šilt’a
Se sijoiččou Putkozerka-joven rannal.
Valentina Kondratjeva
Juuret
Valentina Kondratjeva on roinnuhes vuvvennu 1950 karjalazes Issoilan hierus, tänäpäi se kuuluu Immalan kyläh. Enne sil čupul oli mondu pikkarastu hieruu: Issoilu, Liettii, Niemi, Päččil. Pereh oli aiga suuri, tuatal da muamal oli kaheksa lastu. Valentinan tuattah oli karjalaine, muamah – inkeriläine. Muamal oli Rikkinen sugunimi, tuatal – Rikkijev. Pakkaskuul 1947 vuvvel Valentinan vahnembat mendih yhteh.
Šilt’a
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Karhumäin piiri
Valentina Kondratjeva
Juuret
Perehes, hos emändän muamankielenny oli inkerinmurreh, ijän kaiken paistih livvikse. Valentinan muamah – Hilda Petrovna on Leningruadan alovehel rodivunnuh. Karjalah tulduu terväh opastui pagizemah livvikse da sit ven’aksegi. Lapset školah lähtiettih, nikudai ven’an kieldy ei maltanuh. Vie Valentinan omassah poigugi, konzu rubei käymäh päivykodih ei maltanuh ven’akse ni yhty sanastu.
Opastundu
Školan loppiettuu Valentina Kondratjeva lähti opastumah Sortavalah buhgalterikse. Buhgalterinnu ruadoigi enimät vuvvet. Nygöi on penziel. Penziel toizekse ruavokse rodih omal karjalan kielel kirjutandu. Se ruado on mieleh da ainos korgiel tazol ruattu.
Gladkina
Kylän agjah on sijoitannuhes Sviižoin časounu. Se on nostettu XIX-vuozisual.
Rahvahan lugumiäry
G G Kategourii: Puudogan piiri
20. oraskuudu
20. oraskuudu - 140. vuvven päivy (141. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 225 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
O
Ol’kinjärvi
Ol’kinjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Anuksen piirin Kotkatjärven kyläkundah.
Järven pinduala on 1 km², vezibasseinan ala on 209 km². Järven pindu on 70,8 metrii korgiembi meren pindua.
Järvespäi vezi piäzöy Uut’arveh, täs järves oman allun ottau Anusjogi.
O O O O
Panezero
Panezero on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Puudogan piirin Puudogan linnukunnan alovehel.
Järven pinduala on 2,3 km². Järven pindu on 36 metrii korgiembi meren pindua.
Järveh laskeh Poikručei-nimine oja, järvespäi lähtöy Panezerskii-oja. Järves voibi pyydiä haugii, särgii, ahvendu da lahnua.
P P P P
Kriptounu
Kriptounu on Dmitrii Mendelejevan alguainehien sistiemallizen järjestyksen 18. joukon, nelländen riävyn alguaineh. Sen atoman noumer on 36. Sen kirjutusmerki on Kr. . Kripton on inertnoi yksiatomahine guazu, kudamal ei ole värii, maguu da hajuu.
Histourii
Vuvvennu 1898 anglielaine tiedomies U. Ramzai eritti notkies ilmas (enzimäi vai otti iäre sit kisloroudan, azotan da argonan) sevoittehen, kudamas spektrumetoudan vuoh löyttih kaksi guazuu: kriptounu (”peitolline”) da ksenounu (”oudo”, ”omaluaduine”).
Huabuvezi
Huabuvezi (suomekse Haapavesi) on linnu Pohjas-Pohjanmuan muakunnan suvialovehel. Huabuvezi sijaiččou Pyhäjoven varrel. Huabuviel on 6 613 eläjiä (31.12.2021). Pinduala on 1086,53 km2, kudamas vezistyö on 35,94 km2 (1.1.2022). Nuaburikunnat ollah Huabujärvi, Kärzymägi, Nivala, Oulainen, Ruahe, Siigulatvu da Ylivieska. Huabuvien kundu perustettih vuvvennu 1866, vuvves 1996 algajen Huabuvezi on olluh linnu. Huabuvetty kučutah Pohjanmuan helmekse.
Huabuvezi on kirkei kul’tuurulinnu. Huabuviel pietäh folkmuuzikkufestivualii Haapavesi Folk Music Festival joga keziä Iivananpäivän jälgeh. Festivualin yhtevykses pietäh folkkursii. Justimus-joukko on roindua myöte Huabuvielpäi.
Huabuvezi on sežo školalinnu. Perusškolah jälgeh Huabuviel voibi opastuo gimnuazies, Opastuskeskučču JEDU:s (Koulutuskeskus JEDU) da Huabuvien Opistos (Haapaveden Opisto).
Huabuvien Kytökyläs on časounu. Huabuvien pravoslaunoit kuulutah Kuopion pravoslaunoih prihodah. Jatkovoinan jälgeh Huabuviele tuli karjalazii evakkoloi, enimyölleh Soanlahtelpäi.
Kategourii:Suomen linnat
Kirjaimikko
Kirjaimikko libo kirjaimisto on tietyn kielen iännehkirjutukseh vakiintunuh jälletetty kogomus kirjaimii. Iännehkirjutus on yksi muailman kirjutussistiemoin kolmes perusluavus tavukirjutuksen da sanakirjutuksen kel.
Kirjaimikko, kirjaimisto da merkistö
Kirjaimistuo voi pidiä kirjaimikon yläkäzittehenny. Kirjaimistos on tavan mugah enämbi kirjaimii, migu mintah yksittäzen kielen kirjuttamizeh pidäy. Kirjaimisto sežo ei miäritä kirjaimikon jälletysty.
Kirjaimien nimet
Hos seemiläine kirjaimikko kuva eri iändehii, kirjaimet oli alukse luajittu azuteksien da elättilöin kuvis. Jogahine kirjain ezitti kudamidä nengostu elementua, kudaman nimi seemiläzes kieles algoi sil kirjaimel. Ezimerkikse kirjaimikon nellän enzimäzen kirjaimen nimet, alef, beth, gimel da dalet, tarkoitettih varsinazesti häkkii, taloidu, verbl'uudua da ustu. Ku kirjaimikko tuli käyttöh kreikas, niilöin nimetgi otettih kreikan kieleh, kudamas net muututtih muodoh alfa, beeta, gamma da delta. Toizin kui seemiläzis kieleis, kreikas nämmä nimet tarkoitettih vaiku kirjaimii. Äijät latinalastugi kirjaimistuo käyttäjän kielen kirjaimikkuo tarkoittai sana (alphabet libo alfabet) on luajittu kreikan kirjaimikon kahten enzimäzen kirjaimen nimespäi.
Latinalazes kirjaimikos kirjaimien nimii yksikai ei jo käytetty. Tavan mugah vokalih viitatah iändäjen se pitkänny, da konsonantan edeh libo sen peräh pannah mitah iändämisty avvuttai vokali (h = hoo, l = el, ž = žee'').
Karjalan kielen kirjaimikko
Karjalan kieles käytetäh latinalastu kirjaimistuo, kudamah on ližätty erähii kirjaimii, kudamii latinas ei ole Ä, Ö, Č, Š da Ž.
Kačo sežo
Kategourii:Kirjutus
1840
Ken kuoli sinä vuon
Kategourii:1840
1910-lugu vuvvet
1910-lugu vuuvet:
Tundrumeččykana
thumb|300.px|alt=Tundrumeččykana|Tundrumeččykana
Leviendy
Tundrumeččykana eläy Euraazien da Pohjas-Amerikan tundral. Karjalas sidä ei tavata, ga Saamenmuas se eläy. Tundrua suvembas sidä tavatah erähil erillizil vuoristoalovehil.
Lähtiet
T T
Uuzi pos’olku
Se sijaiččou Tedjärven päivännouzurannal.
Merikeiju
Merikeiju (Hydrobates pelagicus) on lindu.
M M
1900-lugu vuvvet
1900-lugu vuuvet:
Istanbul
Istanbul on Turtsien suurin linnu, valdivon kauppu-, tevolližus- da kul’tuurukeskus, piäportu. Se sijaiččou Bosforan lahten rannoil, kudai jagau linnan jevrouppalazeh (libo piäozah) da aazieh ozah. Net ozat yhtistetäh sillat da metro. Rahvahien lugumiärän mugah Istanbul on enzimäzel kohtal Jevroupas (laskietah molembien linnan ozien eläjät). Se on endine Riiman, Vizantien, Latinan da Osmanskoin imperilöin piälinnu. Istanbul sjaiččou mättähikkähäs kohtas Turtsien luodehizes mollembien Bosforan rannoil da suves Mramoran merel. Linnan suurin oza sijaiččou Jevroupas, pienin – Aazies. Jevrouppalaize n ozan jagau kahtekse Kuldaine Sarvi –nimine lahti.Linnan pinduala on 5 343 km².
Istanbul sijaiččou subtroppizen ilmastoalovehen reunal, ga sih vaikutetah kovat tuulet pohjozespäi. Vuvves 2008 algajen Istambulan muakundah kuuluu 39 linnanalovehtu, kuduat perustetah Suuri Istanbul. Sen rahvahien lugumiäry on 13 483 052 hengie (vuvven 2011 tiedoloin mugah).
Istanbul on ylen popul’arnoi kohtu turistil. Turizman ala terväh kehittäy. Istanbulan piäturistukohatat sijoitetah linnan jevrouppalazes ozas. Täsgi on läs 90 % kaikis hotelilois. Linnas on äijy muzieloi, dvorčii, kirikkölöi da äijy muinastu nähtävysty.
Valgeihändymeččykana
Valgeihändymeččykana (Lagopus leucura) on lindu.
V
1841
Ken kuoli sinä vuon
Kategourii:1841
Pielusjärvi (järvi)
Pielusjärvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Puudogan piirin Krivcoin kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 6,1 km², vezibasseinan ala on 25,9 km². Järven pindu on 120,7 metrii korgiembi meren pindua.
Järven lahtespäi lähtöy Korba-nimine jogi. Järven pohjasrannal on sijoitannuhes samannimine kylä, nygöi se on hyllätty.
P P P P
Suomen Wikipedii
Suomen Wikipedii on Wikipedien oza Suomen kielel. Suomen Wikipedies on läs 500 000 kirjutuksii da se on suurin suomelas-ugrilazen kielen Wikipedii.
Kategourii:Wikipedii Kategourii:Suomen kieli
Rautajärvi
Rautajärvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel.
Järven pindu on 76,9 metrii korgiembi meren pindua.
Järveh laskeh Rautajärvenoja, kudai tuou vetty Ylä-Lavajärves da Saarijärvespäi. Järvespäi vezi piäzöy Ala-Lavajärveh, Sulasalmeh, Pyhäjärveh da Vuortanajärveh.
R R R R
Segežan piiri
Segežan piiri on piiri Karjalan tazavallas. Piirin keskuksennu on Segežan linnu. Piirii myöte virduau Segežan jogi.
Segežan piiri kuuluu peräpohjazen alovehien joukkoh.
Segežan piirin pinduala on 10723 nellikkökilometrii. Segežan piiris eläy 35854 hengie. Segežan piirin suurimii järvilöi ollah Vigjärvi (keskukses), Seesjärvi (lounasrajal) da Ondarvi (päivänlakun rajal). Segežan piirin susiedoinnu ollah Karjalan tazavallan Karhumäin piiri suves, Mujehjärven piiri päivänlaskus, Belomorskan piiri pohjazes da Arhangelin aloveh päivännouzus.
Piirin eländykohtat
S S S
Štšepino
Štšepino on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Suurlahten kyläkunnas.
Se sijoiččou suarel Oniegujärven pohjasozas.
Vahalaukku
Vahalaukku on Kuorisienien roduu. Se on syödävy sieni da syödävis sienis vikse magevimii. Karjalakse vie sidä sanotah vahoi. Vahalaukkuu on eri lajii.
P'otr Čaikovskii
P’otr Il’l’ič Čaikovskii (Пётр Ильи́ч Чайко́вский, 7. oraskuudu, 1840 – 6. kylmykuudu, 1893) oli ven’alaine säveldäi. Händy pietäh yhtenny muailman suurimis säveldäjis muuzikan histouries. Häi luadi enämbi 80 tevostu, niilöin joukos kymmene ouperua da kolme baliettua.
Lähtehet
Č
Štšepino
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Karhumäin piiri
Vahalaukku
Syväinpuoli
Vahalaukku on ylen hyvä tervehyöle. Sit on C, B6 vitamiinua, gl’ukozua, fruktozua, foliihappamehtu da äijy minerualuainehtu. Vahalaukul on kylmändyksii, kivistyksii, bakteerieloi, tavvintuojii mikrouboi vastustajii ominažuzii. Se lujendau imunitiettua da auttau loppullizes tervehtyndäs taudiloin jälles, andau vägie jälles älyllisty da fiizisty väzyndiä, parandau nägyö, kynzii, hibjua, tukkii.
Kazvandu
Ven’al vahalaukku on tundiettu sieni, sidä kazvau kaikkiel da hyvin. Se vikse sendäh, ku vahalaukku suvaiččou kazvua koivuloin uale. Yhtelläh sidä on segamečisgi. Enimilleh vahalaukkuu kazvau vahnoin puuloin uale. Erähät sienen lajit ruvetah kazvamah kezäkuun lopus da vie ligakuus voibi kerätä niidy. Enin siendy rodieu heinykuun lopus elokuun loppussah.
Valmistamine
Vahalaukkuu suolatah, marinuijah da kuivatah. Enne valmistandua vahalaukut pidäy livottua da hätken pidiä vies, kargei magu niilöis lähtöy iäre. Sit sienet pidäy keittiä da enzimäzet viet, kudamis net kiehuttih, kuadua iäre. Sit äski vahalaukkuu voibi suolata libo marinuija. Vahalaukkuu voibi kylmätägi, ga temperatuuru pakastimes pidäy olla ei enämbiä migu 18 gruadussii pakkastu. Sit vuvven aigah vahalaukule ei rodei nimidä, sienen hyvät puolet säilytäh. Yhtellah paras on syvvä niidy enzimäzes puoles vuvves.
V
Provoslavien siiryndy karjalan mual da Novgorodckoi lehodnoi valdu
Provoslavien siiryndy karjalan mual da Novgorodckoi lehodnoi valdu.
1828 vuodessah pravoslavnoin rahvahan uskolline valdu oli Novgorodan linnas. Muat kahten järven keskel: Oniegan da Luadogan oldih perimäzet, kus jo elettih novgorodckoit slav´analazet rahvas. Hyö allattih sie eliä XI vuozisual, no sinne rahvas kerävyttih elämäh hill´azeh. Vaste toizel puole XII vuottusadua kerävyi «Obonežskoi riädy» eländykohtii, kudualoi oli jo XIV, a Aunuksenlinnu oli pohjozespäi ihan reunimäine. Nämmil mualoil da rahvahil enzimäzil tuli Pravoslavnoi usko. 1137 vuvvel oli enzimäine kirjaine kniäzin  Sv´atoslav Olegovičan  Novgorodskoil Jepiskopal, kus oli kirjutettu bumuagal kai kylät da rahvas, ken maksoi obrokkoi.
Gruamottukirjazes oli kirjutettu: Obonežskoi riädy: Aunuksenlinnu – 3 grivnua, Svir´-1 grivnu, Juskola – 3 grivnua, Terveničis – 3 grivnua, Vjunitsas – 1 grivnu. Tiä elettih vesi da čudi rahvas, kuduat oldih jo pravoslavnoit da hyvin maksettih maksuloi Novgorodskoil Vladikal. Pravoslavnoi kirikkö jazičniekois maksuloi ei kerännyh.
Enimät karjalan muan rahvas Lavrentjovnoin spiskua myöte ristittih pravoslavnoih uskoh 1227 vuvvel. Aleksandr Nevskoin tuatto Jaroslav Vsevolodovič työndi ristimäh karjalan rahvahii, sanoi: (malo ne vse lydi). Sil aigua ruoččilazet tahtottih kirjuttua karjalazii  katoliekoin uskoh. Sentäh oli tulluh  sellitys ristie karjalazii Pravoslavnoih uskoh. No vägeh rahvastu niken sinne ei vedänyh, ristindy rahvahan meni 1-2 kuuh, vastah ristindäl karjalazet ei mendy.
P Kategourii:Karjalan histourii P
Nemino
Se sijaiččou Nemina-joven rannal. 1930-luvul tiä oli Belomorskan-Baltien kanualan ruadajien pos’olku.
Vorenža
Vorenža on kylä Karjalan tazavallas Belomorskan piiris Sumposadan kyläkunnas.
Se sijaiččou lahten rannal Sumajärven suviozas.
Kylä kuuluu Belomorskan piirin histourien da kul’tuuran mustomerkilöih, histourielline poselenii.
Kyläs on Il’l’an puukirikkö (XIX vuozisada).
Rahvahan lugumiäry
Vuvvennu 1905 kyläs eli 171 hengie.
Kategourii:Belomorskan piiri
Puanajärvi (pos'olku)
Puanajärvi (Панозеро, Paanajärvi) on Karjalan tazavallan Kemin piirin Viärykosken kyläkunnan pos’olku.
Pos’olku sijoiččou Keminjoven rannal.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Kemin piiri
P'otr Sem'onov
thumb|300.px|alt=Sem'onov P'otr Mihailovič|P'otr Sem'onov vuvvennu 2005 Sem'onov P'otr Mihailovič (on roinnuhes 11. heinykuudu 1934 - 17. kevätkuudu 2019) oli Karjalan kirjuttai, kiändäi. Häi kirjutti karjalan kielen livvin murdehel.
Viiriäine
Viiriäine (Coturnix coturnix) on lindu.
P'otr Sem'onov
Eloksenkerdomus
Kirjuttai on roinnuhes Nuožarven kylän lähäl Rodinjärven kyläs karjalazes perehes.
Viiriäine
Karjalankieline nimi
V V
P'otr Sem'onov
Eloksenkerdomus
Suuren Ižänmuallizen voinan aigah P'otr muaman da sizären kel oli suomelazien valloitetus omas kyläs. Voinan jälles häi loppi Nuožarven seiččiekluasan školan, myöhembi opastui Mončegorskan kaivos-metallurgien opistos. Sluuži armies. Vuvves 1956 algajen ruadoi Oniegan traktorzavodal da yhtelaigua opastui Petroskoin valdivon yliopistos meččyinžinieroin tiedokunnas. Vuvves 1964 algajen oli T’ažbummaš- laitoksen keskuslaboratourien johtajannu. Nygöi Sem’onov eläy Petroskois.
Hänen enzimäzet runot ven’an kielel piästih ilmoile vuonnu 1956 (Onežec-lehti). Vuonnu 1992 päivänvalgien nähtih hänen karjalankielizet tevokset. P’otr Sem’onovan kerdomustu voi lugie kerävökniigas sego antolougies (”Omil pordahil”, ”Karjalan pagin”). Häi kiändi Ven’an kirjailijoin tevoksii karjalakse. Sem’onovan kerdomustu da kiännösty on painettu Carelia- žurnualas da Oma Mua- lehtes. Vuvves 2006 häi kuuluu Ven’an kirjailijoin Liiton Karjalan ozastoh. Vuonnu 2007 Sem’onov sai Karjalan Tazavallan palkindon korgeitazoizis karjalankielizis literatuurutevoksis sego suures ruavos rahvahallizen kielen elvyttämis- da kehittämisalal.
Literatuurutoimindu
P'otr Sem’onov kiändi karjalakse A.S.Puškinan Kapituanan tytär- tevoksen sego A.Ostrovskoin, L.Tolstoin, Arkadi Averčenkon, M.Zoščenkon da toizien kirjuttajien tevostu.
S S S S S
Valamoin manasteri
300px|thumb|Valamon manasteri|Valamoin manasteri.
Valamoin manasteri on Ven’an pravosluavnoin kirikön manuahumanasteri, kudai sijaiččou Karjalas, Valamoin suariston suarilois.
Histourii
thumb|Valamoin manasteri on sijoitunnuhes Valamoin suarele. Starinan mugah ristimizen levitändän aigua apostolu Ondrei lähti pohjazeh kerdomah Jevangelies. Dnepran da Volhovan randoi myöte mendyy Hristosan opastui meni kouhujah da bauhujah Nevo-järveh da pani kiviristan Valamoin vuaroih. On olemas manasterin roindan kaksi variantua. Toizen mugah 900 vuottu jälles 2 inokua Sergei da Herman tuldih päivännouzupuolizis mualois (voi olla Gretsies) da yhteh suarilois perustettih manuahukunnan. Kirjallizet tiijot, kuduat kerrotah Sergien da Hermanan ruavos, hävittih. Toizen variantan mugah manasteri perustettih X–XI vuozisual. Tämä variantu roih Avruami Rostovovskin yhtes pyhäeloskerran ozis, kuduas mainitah Avruamin olemistu Valamois X vuozisual. Sežo täs pyhäeloskerras on kirjutettu, gu vuvvennu 1163 Sergien da Hermanan pyhäjiännykset siirrettih Valamois Novgorodah. Valamoin manasterin tovvelline histourii algau XIV-vuozisuas. «Tarina Valamoin manasteris» -kirjutuksen mugah manasteri perustettih vuvvennu 1407. XIV vuozisuan allus suaristos elättih läs 600 manuahua, ga ruoččilazien käzintulendoin täh suari köyhtyi.
Suuri Pohjan voinu
XVIII vuozisuan allus Pedru I algoi torata, gu piästäs Baltian mereh da suaja Ven’an ekspansien luodehozah. Vuvvennu 1702 (11. (22.) ligakuudu) Ven’a sai Noteborg-linnan (myöhembäh Pähkinälinnu), ga keviäl vuonnu 1703 sai Neva-joven suus olijan Nevanlinnan. 16. (27.) oraskuudu vuvvennu 1710 täh paikkah ruvettih nostamah Piiteri-linnua. Ga Redusuareh sijoitettih Ven’an merilaivaston keskus –Kronšlot (myöhembäh Kronštadt).
Vuvvennu 1710 voinukampuanieh näh ven’alazet suadih Viipuri-linnan. Sil aigua gubernien pohjal perustettih Pietarin gubernii. Vuonnu 1713 ven’alazet voiskat suadih Helsingfors da Åbo. Vuvvennu 1715 Kirilovan manasterin arkimandritan pakičuksen mugah Pedru I käski panna Valamoin manasterin endizeh kundoh. Manasteri ruvettih nostamah vaste suadah paikkah, konzu rauhansobimus vie ei ollut kirjutettu. Vuon 1719 puuhine Valamoin manasteri pyhitettih da nostettih erilazet abutilat.
Vuon 1719 suaduloih mualoih perustettih Viipurin muakundu, kudai liitettih Piiterin gubernieh. Uudeh muakundah liitettih Valamoin suaristogi, kudai liityi Kexholman gubernieh. Vuon 1721 Ruočči kirjutti Uuvvenlinnan rauhansobimuksen da tunnusti Inkarimuan, Kexholman gubernien da Karjalan ozan Viipurin gubernienke liittämizen Ven’ale.
Manasterin kehitys
thumb|left|320px|Valamoin manasteri XVIII vuozisuan lopus. Vuvven 1730 aigah nostettih Uspenskaja-kirikkö da puuhine aidu, ga net hävitettih tulipalos vuon 1754. Jelizaveta Petrovna avvutti panemah manasteri endizeh kundoh, ga vuon 1765 manasteris eli vai 11 manuahua. Vuon 1774 pyhitettih Jumalan uvvestuksen kirikkö. Kirikön ymbäri oli nellikön muvvos manuahoin pertit. Kirikön kulmih nostettih Uspenskaja-kirikkö (talvikirikkö, kudai lämitettih) da Nikolskaja-kirikkö.
Igumenu Nazari, kuduas roih manasterin piälikkö vuon 1781, algoi suuri kivisrojindu. Vuon 1805 nostettih pyhien apostoloin Pedrun da Puavelan kunnivokse kirikkö da bol’niččukirikkö Jumalan muaman obrazan kunnivokse. Täs aijas suarel on 72 metrin korgevuttu manasterin kellojallat. XIX vuozisual luajittih Valamoin kellojallois suurimbat Onderei-apostolan kunnivokse kellot. Net painettih läs 1,6 tonnua.
Suomen suuriruhtinaskundu
thumb|left|320px|Manasteri XIX vuozisual. Vuvvennu 1811 Suomen gubernii Valamoin suaristonke liityi Ven’an valdukunnan Suomen suuriruhtinaskundah. Gubernii sai endizen Viipurin gubernii-nimityksen. Vuonnu 1819 Aleksanderi I kävi manasterih. 1892 vuodeh sah manasteri oli Piiterin mitropolitoin vallas, ga myöhembäh liityi uudeh Viipurin da Suomen jeparhieh.
Manasterin paras aigu oli XIX vuozisual. Vuvvennu 1839 käskyhaldivoičijakse oli valittu Damaskin, kudai oli manasterin ohjuajannu 42 vuottu. Hänen ponnistuksen mugah srojindu suarel oli vaigu nerokkahien kirvesmiehien ohjuandal. Damaskin kučui srojindah Piiterin arhitektoran da akadiemiekan Aleksei Gornostajevan.
Damaskin mugah manasteris oli kova kuri: nuoret manuahat pietäh huoldu vahnois manuahois, kaikin kävväh jogahizih kirikkösluužboih. Igumenan Damaskinan kuolendan jälles manasterin ohjuajakse tuli Damaskinan jatkai Ionafan II, kudai maltoi nosta uvven suuren kirikön 3000 ristikanzah näh.
Valamoin manuahat tahtottih muuttua oman manasterin Uvvekse Ierusalimakse, sendäh XIX vuozisuan allus suares roitahes nimitykset, kuduat kerrotah Uuzi Sana-aijas: Kedron, Gefsimanija, Eleon-vuori, Voskresenski-skittu.
Enzimäzen muailmanvoinan algussah suares eli läs 1000 ristikanzua.
Iččenäzen Suomen ozannu
Ligakuun vallankumovuksen Valamoi liityi uvvessah luajittuh Suomeh, mi säilytti Valamoin manasterin. 1925 vuvven algajen ruvettih pidämäh sluužbat suomen kielel, suaret lujittih. Suomen pravosluavnoi kirikkö on uuvven stiil’an. Se otti päivänlaskumualoin Äijypäivän päivymiärän laskun, sendäh Valamoin manasterile pidi ottua grigourienkalenduaran julianankalendгaran sijah. 1920-luvul uvven stiil’an ottamine eroitti Valamoin manasterin. Kymmenen vuvven jälles riijan loppiettih Suomen erivoiskat, kuduat tuldih suaristoh. Suurin oza manuahois kieldävyi Suomen arhiepiskopan Hermanan vallas. «Vahnan stiil’an» manuahat lähtiettih Serbieh, Grecieh, Makedonieh, Germuanieh, Amierikkah da Marokkoh.
Vuozinnu 1939–1940 talvisovan aigua manasteri oli voinutoimien alovehes. Manuahat, kuduat jo oldih Suomen kanzalazinnu, tuhukuun alus vuvvennu 1940 lähtiettih iäres suares. Net otettih arvokkahat tavarat, ezimerkise Valamoin Jumalan muaman obrazan originualan da kellot. 18. kevätkuudu Valamoin manasterin suuret kellot soitettih 12 kerdua, mi tarkoitti manasterin elaijan loppuu. Manuahat sijoitettih Heinävies Suomes da perustettih Uusi Valamoi-manasterin Papinniemes.
Nevvoston aigua
Vuvvennu 1950 endizis manuahoin pertilöis sijoitettih ruavon voinan niistielöin kodi, kuduah myöhembäh vägeh pandih elämäh voinan niistiet manderes (sežo Pietaries). Siirrettih mandereh vuvvennu 1984.
Vaigu vuon 1950 suarele ruvettih tulemah enzimäzet höyrylaivat turistoinke. Vuvvennu 1979 suareh perustettih rahoitettu aloveh-muzei da vähästy myöhembäh ruvettih kohendamah mustomerkilöi.
Elvitys
thumb| 13. talvikuudu vuvvennu 1989, Ondrei Pervozvanni-apostolan muistopiän suareh tuli 6 manuahua, mi tarkoitti Valamoin manasterin elvitysty. 27. tuhukuudu vuvvennu 1994 arhimandrittu Pankrati pyhitti Valamoin manasterin časounua Sinopskaja-randupihal Piiteris. Časounu lopukse tuodih järilleh manasterih.
13. talvikuudu vuvvennu 2005 enzi kerran soitti «Onderei Pervozvanni» -nimine kello, kudai azetettih manasterin kellojalgoih vahnan kelloloin elvittämizen ohjelmanmugah.
Oraskuun lopus vuvvennu 2010 manasterih tuli Konstantinopolan kirikön patriarhu Varfolomei.
Vuvven 2011 aigua episkopan Pankrati tiedoloin mugah manasteris eläy 217 ristikanzua (sežo skitat da pihat): 37 ieromanuahua, 12 ierodiakonua, 89 manuahua, 79 poslušnikkua. Manasteris ruadau 30–40 ruadajua.
300px|thumb|Valamoin manasteri|Kaikkien pyhien skiittu Valamoin manasteris.
Manasterin siännöt
Valamoin manasteri on Ven’an da Moskovan patriarhan vallas. Patriarhan Aleksi II mugah Valamoin manasteris on igumenan ohajavo, kudai on Valamoin manaserin vahnan siännön mugah. Pyhän Valamoin manasterin siännöt ollah Afonskiloin manasteriloin mugah: nimidä ei sua luadie ilmai käskyhaldivoiččijoin da manuahoin nevvoloi. Sendäh ainos on manuahoin hengikerähmö.
Valamoin manasterin käskyhaldivoiččijat (patriarhan vallas)
V V
F’odor Dostojevskii
thumb|F'odor Dostojevski 1876 F’odor Mihailovič Dostojevskii (Фёдор Миха́йлович Достое́вский; 11. kylmykuudu 1821 Moskovu – 9. tuhukuudu 1881 Piiteri) oli ven’alaine kirjuttai. Dostojevskoidu pietäh enimyölleh yhtenny romuanutaijon suuris klassiekois.
= Elaigu da kirjalline ala =
Lähtehet
D
1849
Ken kuoli sinä vuon
1849
Gabon
G G
Valgeisiibičiirakko
thumb|300px|alt=Valgeisiibičiirakko|Valgeisiibičiirakko Valgeisiibičiirakko (Chlidonias leucopterus) on čiirakkoloin heimoh kuului lindu.
Karjalankieline nimi
Karjalan kieles tunnetah sana čiirakko, kudamal tarkoitetah tavallizeh kalačiirakkuo (Sterna hirundo) libo lapinčiirakkuo (Sterna paradisae). Valgeisiibičiirakon karjalankieline nimi on täh artikkelih niškoi kiännetty suomenkielizes sanaspäi valkosiipitiira.
Aloveh
Valgeisiibičiirakko peziy enimyölleh Liideh-Europas da Aazies. Linnut talvehtitah Afrikas, Suvi-Aazies da Australies. Suomes valgeisiibičiirakko on harvinaine gost'u, kudai tavattih enzimäzen kerran Hailuvvos oraskuus 1974. Suomespäi lugijen lähimäzet pezindykohtat ollah Estounies.
Lähtiet
V V
Kučarvi
Kučarvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Segežan piirin Mustankosken kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 41,5 km², vezibasseinan ala on 244 km².
Järven pindu on 113,6 metrii korgiembi meren pindua. Järven lahtespäi lähtöy Bistrica-jogi, kudai laskeh Ondajogeh. Tämä jogi laskeh Ala-Uikujogeh. Kučarveh laskeh Suurijogi.
K K K K
Jallahti
Jallahti (Ялгуба) on vahnu kylä Karjalan tazavallan Oniegan rannikon piirin Järventaguzen kunnas Ven'al, sil on histourillizen eländykohtan stuatussu.
Histourii
Enzimäzet elopaikat roittihes Jallahten aloveheh mezolitan aigah. Jallahti on enzikerran mainittu vuvvennu 1582. Kyläs ammussah elettih valdivon muanruadajii da pakolližuksis piästettylöi muanruadajii. Rahvahan piäruadoloinnu oli muanruado, kalastus, heinien myöndy da vuoziaijallizet ruavot.
Jallahti XIX vuozisual oli suurin kylä (160 taloidu), kuduaspäi piästettih Petroskoih kezil da talviloil.
Kyläs oli škola, pravosluavnoi prihodu, elettih sežo äijy raskol’niekkoi. XVII vuozisual Jallahtes oli kaksi puuhistu kirikkyö (ne molembat palettih tuhkakse), vuvvennu 1809 kyläh srojittih kivikirikkö, kudai paloi vuvvennu 1930.
Nevvostoliiton aigannu kyläs eli 50-100 perehty da sie oli souhozu, pahvikombinuattu da baržantuotando Jallahten lähil.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Oniegan rannikon piiri
Ber’ozovka
Ber’ozovka on  pos’olku Karjalan tazavallas Kondupohjan piiris Kondupohjan linnukunnas.
Pos’olku perustettih vuvvennu 1959. Vuvven 1960 heinykuus sille annettih pos’olkan stuatusan.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Kondupohjan piiri
Pil’masozero
Pil’masozero on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Puudogan piirin Kuganavolokan kyläkunnan alovehel.
Suulu
Suulu (Morus bassanus) on Pohjas-Atlantal pezoittui merilindu.
Pil’masozero
Järves läbi virduau Pil’masa-jogi, kudai laskeh Kelka-jogeh. Tämä jogi laskeh Vodlajärveh.
Suulu
Karjalankieline nimi
Täs artikkelis käytetty linnun nimi suulu (taivutetah: suulu-suulan) on suomenkielizen nimen suula pohjal karjalah luajittu uvvissana.
Pil’masozero
P P P P
Suulu
Karjalankieline nimi
S S
Jamka
Jamka on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Suurlahten kyläkunnas.
Oma Pajo
Oma Pajo on karjalazen pajon hora, kudai perustettih sygyzyl 1990. Horan repertuaras on enämbi 150 pajuo karjalan kielen eri murdehil da suomen kielel, karjalastu tansii da kižua. Oma Pajo on karjalazen pajon da karjalazen kul’tuuran säilyttäi da kehittäi. Horua tundietah ymbäri Karjalua da sen ulgopuolelgi: Ven’al da rajan tagua. Oma Pajo on yhtynyh monih kanzoinvälizih festivualiloih.
Jamka
Se sijoiččou Kižin suarel Oniegujärven pohjasozas.
Oma Pajo
Perustandu
Oma Pajo perustettih Karjalan Rahvahan Liiton kehoitukses sygyzyl vuvvennu 1990. Horan perustajien joukos oldih Karjalan kuulužat karjalazet artistat Vieno Kettunen, Pekka Mikšijev, Jelena Kornilova. Vieno Kettunen da Jelena Kornilova pandih lehteh ilmoituksen karjalazen horan perustamizes, sit kylmykuus 1990 oli enzimäine Oman Pajon harjaitus, kudamah tuli 18 hengie.
Jamka
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Karhumäin piiri
Oma Pajo
Soittajat
J. Išanin (1991—1997)
D. Muhorin (1997—1998)
I. Ledn’ov (1999-2017)
Pajattajat
Enimät Oman Pajon horalazet ollah karjalazet, heile karjalan kieli on muamankielenny. Monet horalazet iče kirjutetah pajoloin sanoi da kiänetäh pajotekstoi venän da suomen kielespåi.
Pajot
Hora pajattau perindöllizii karjalazii pajoloi da uuzii kirjutettuloi kaikil karjalan kielen murdehil da suomen kielel da kai udmurtien kielelgi.
Palkindot da arvonimet
Vuvvennu 1995 – Oma Pajo sai rahvahan horan arvonimen (hora tovendi sen vuvvennu 2000).
Oma Pajo on yhtynyh da suannuh diplomat monis kanzoinvälizis, Kogo Ven’an da tazavallan festivualilois.
Diskat
Vuvvennu 2009 Karjalan rahvahan VI kerähmyö vaste nägi päivänvalgien Oman Pajon CD-disku.
Linkit
Kategourii:Kul'tuuru Kategourii:Muuzikku Kategourii:Karjal
Suuri Voronovo
Suuri Voronovo on kylä Karjalan tazavallas Kondupohjan piiris Kendärven kyläkunnas.
Se sijaiččou Suunujoven rannal.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Kondupohjan piiri
Särgijärvi (järvi)
Särgijärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kyläkundah.
Järven pinduala on 0,6 km². Järven pindu on 118,8 metrii korgiembi meren pindua. Päivännouzus järvi on yhtistetty Kukkarvenke. Päivännouzus järvespäi lähtöy Raioja, kudai laskeh Turkolampeh.
S S S
Beirut
B B
Šokoluadu
thumbnail|right|250px|Eriluadustu šokoluadua Šokoluadu on syömine. Sidä luajitah enimyölleh ližäten kakaopabulois luajittuh kakaomassah tavan mugah zuaharii da maidošokoluadah sežo maiduo libo maidojauhehtu, eriluaduzii mavustehainehii da toizii ainehii.
Rajalampi
Rajalampi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel.
Šokoluadu
Putin šokoluadu valmistuu kakaomassas, kudamah ližätäh kakaovoidu da vaihtelii miäry zuaharii, vanil'l'ua da lezitiinua. Vanil'l'ua libo vanilliinua ližätäh mavun täh da lezitiinua käziteltävyön täh. Parahimis šokoluadulois ei ole muudu razvua migu kakaovoidu eigo ni vanil'l'ua nigo vanilliinua.
Rajalampi
Järven pinduala on 0,5 km². Järven pindu on 76 metrii korgiembi meren pindua.
Šokoluadu
Šokoluadu on väril maksankarvastu da se vaihtelou kakaopidoižuon mugah ylen mužavas valpahah. Kakao iččenäh andau kičkeräle. Sit vaiku kakaomassas da kakaovois luajitut mužavat šokoluadat ollah vägevän maguzet. Zuaharii da maiduo ližäten šokoluadus suahah magiembua da vähembi vägeviä. Šokoluadua voi sežo mavustua eri tavoin, oriehoin, kuivattuloin puunandimien, mintun libo koufein kel.
Rajalampi
Järves läbi virduau Uomasoja, kudai tulou Sääksjärvespäi da laskeh Uuksunjogeh.
R R R R
20. sulakuudu
20. sulakuudu - 110. vuvven päivy (111. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 255 päiviä.
Šokoluadu
Ms. valgies šokoluavus ei ole nivouze kakaomassua, sendäh se tarkah ottajen ei ole nivouze šokoluadua.
Šokoluadu-sanan alguperä on Mehikon atsteekkien xocolatl (šokolatl) -sanas.
Kategourii:Syömizet
20. sulakuudu
Ken kuoli sinä piän
S
Vahatjärvi
thumb|500.px|alt=Vahatjärvi|Vahatjärvi
Vahatjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirih.
Valgo-Ven'a
Valgo-Ven'a libo Beloruussii (Беларусь) on Päivännouzu-Jevroupan valdivo.
Vahatjärvi
Niilöin joukos ollah siigu, riäpöi, särgi, lahnu, haugi, kuha, ahven da matikku. Järven luodehrannal on sijoitannuhes kylä Ala-Salmi.
Valgo-Ven'a
Sen virralline nimi on Valgo-Ven'an tazavaldu (Рэспубліка Беларусь). Rahvahan lugumiäry on 9 498  700 hengie (vuvven 2016 allus), pinduala on 207  600 km². Se on 93. sijal muailmas rahvahan lugumiäryn mugah da 84. sijal pindualan mugah.
Sen piälinnu da muan suurin linnu on Minsku. Virrallizet kielet ollah beloruussien (valgoven'an) da ven'an kielet.
Suurit linnat: Minsku, Vitebsku, Hrodno, Homel', Mohil'ov.
Luodehes tazavaldu rajoittuu Litvanke, päivänlaskus – Pol'šanke, pohjazes – Latvienke, päivännouzus – Ven'anke, suves – Ukrainanke.
Lähtehet
Kategourii:Jevroupan muat
1853
Ken kuoli sinä vuon
1853
Cartoon Network
Cartoon Network (CN) on ameriekkalaine telekanualu, kudai keskittyy piirrettylöih. Programmat, paiči myöhäehtähizen Adult Swim -nimizen vuitin programmoi, on ohjattu lapsile da nuorile.
Lähtehet
Kategourii:Telekanualat
Karjalan tazavaldu
Karjalan tazavaldu libo Karjal (Респу́блика Каре́лия, Respublika Karelija) on avtonoumine tazavaldu Ven'an luodehpuoles.
Karjalan tazavallan muantiijot
Karjalan tazavaldu on sijoitunnuh Ven'an luodehes da kuuluu Ven'an Federatsien luodehfederaalizeh piirikundah. Pohjazes sen rajannu on Murmanskan aloveh, suves — Leningruadan da Vologdan alovehet, päivännouzus — Arhangelin aloveh. Koillizes Karjalan tazavaldu rajoittuu Vienanmereh. Päivänlaskupuoles Karjalal on 798 km rajua Suomenke.
Karjalan tazavallan piduhus pohjazes suveh on 660 km., levevys — 424 km. Korgevin kohtu on Nuorunen tunturi (mägi) — 576,7 metrii. Karjalan Petroskoi — piälinnas Moskovassah on 925 km., Piiterissäh — 401 km., Murmanskassah — 1050 km., Helsingissäh — 703 km.
Karjalan tazavallan pinduala on 180,500 nellikkökilometrii, se on 1,06% Ven’an Federatsien pindualas da läs puoldu Suomen pindualua. Enämbi puoldu Karjalan tazavallan alovehtu on mečät, nelläs vuitti on vienvallas, viijendes on suoloil. Niittymuadu on vai 1% pindualas.
Karjal sijoittuu 60-70 pohjazen levevyspiirilöin välil. Tazavallan ilmastuo vaikutetah Arktiekku da Pohjas-Atlantiekku. Talvel keskilämbötila on -13 °C, kezäl keskilämbötila on +14–16 °C. Pohjas — da Suvi-Karjalas vuvven vihmumiäry vaihteleh 450 da 740 millimetrien välil. Keskimiäräine ilmanpaino Karjalas on 748–758 elohobjumillimetrii.
Kotajärvi
Kotajärvi on Karjalan tazavallan Louhen piirin eländykohtu, kudai kuuluu Malinavarakan kyläkundah. Vie se on raududorogustancii.
Se sijaiččou Ala-Kotajärven päivännouzurannal.
Rahvahan lugumiäry
K K Kategourii:Louhen piiri
Karjalan tazavallan kanzalline pajo
Pajon kirjuttajat ollah Armas Mišin da Ivan Kostin. Livvikse kiändi Aleksandr Volkov. Livvin sanat ei olla virallizet.
Viittuamizet
Kategourii:Karjal
Kägmärvi
Kägmärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Segežan piirin Papinkosken kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 1,5 km², vezibasseinan ala on 175 km². Järven pindu on 111 metrii korgiembi meren pindua.
Järves läbi matkuau Kägma-jogi, kudai laskeh Segežanjogeh. Tämä jogi laskeh Uikujärveh.
K K K K
Nikolai Omelin
Nikolai Titovič Omelin (4. (17.) ligakuudu 1916 – 29. elokuudu 2001) on Nevvostoliiton urhoi, polkovniekku.
Eloskerdu
Rodivui Anuksen gubernien Poventsan ujezdan Sellin kyläh. Kanzua myöte oli karjalaine. Omas kyläs loppi kuuzi kluassua školua. Ruadoi mečänkuadajannu da peräajol Puadenen lespromhouzas.
Armies oli ligakuus 1937. Sluužii jalguväen voinujoukkolois (Siberin voinuokrugas). Vuvvennu 1939 loppi nuorimien leitenantoin kursit Krasnojarskas. Oli jalguväen joukon piälikönny Siberin voinuokrugas. Oli Talvivoinal, pakkaskuul-kevätkuul 1940 oli Suomen Rahvahan Armien 1. Ammundudiviizien komendanturoutan piälikkö. Voinan jälles jatkoi sluužbua jalguväenroutan piälikönny Leningruadan voinuokrugas. Oli Ižänmuallizel voinal. Kezäkuul-syvyskuul 1941 oli Pohjazen da Karjalan frontal 52. ammundujoukon routan piälikkö. Oli Karjalua puolistamas. 27. syvyskuudu 1941 oli ruanittu käzih da jalgoih, sit talvikuussah 1941 oli Belomrskas gospitalis.
Talvikuus 1941 – kylmykuussah 1942 oli 758. ammundujoukon routan piälikkö, bataljounan piälikön sijahine da piälikkö Karjalan da Luodehpuolen frontal. Vuvvel 1942 oraskuun 20. päivänny oli ruanittu piäh da oigieh kädeh, kuun virui gospitalis Kemis. Samannu vuon 29. kylmykuudu oli ruanittu oigieh jalgah da kevätkuussah 1943 oli gospitalis Šarja-linnas Kostroman alovehel. Heinykuul 1943 loppi Vistrel-kursit.
Heinykuus 1943 – elokuussah 1944 oli 10. gvardien ammundujoukon bataljounan piälikkö Keskifrontal da Enzimäzel Ukrainan frontal. Yhtyi Orlovan bojuh, Dnepran otandubojuh da äijih toizih. Semmite ozutti iččie Dnepran ottamizes. Syvyskuun 26. päivänny 1943 hänen bataljounu vihollizen vastustajes Kamenka-kylällyö Ukrainal hävitti viizi tankua, otti trofeinnu kaksi tankua da rynnäkkötykin. Samannu vuon 29. syvyskuudu oli pahasti ruanittu da kylmykuussah 1943 oli liečebataljounas.
Nevvostoliiton Korgeviman nevvoston käskys 16. ligakuudu 1943 Nikolai Omelinale annettih Nevvostoliiton urhoi -arvonimi urhakkahuos da urholližuos da palkittih Leninan kunnivomerkil da Kuldaine tiähti -medalil.
Vuvvennu 1948 Omelin loppi M.V. Frunzen nimizen vojennoin akadeemien.
Vuozinnu 1948-1956 häi oli Vojennoi-juriidizen akadeemien vojennoin neron histourien ozaston opastajannu da taktiekan ozaston vahnimannu opastajannu.
Vuozinnu 1956-1957 oli Moskovan suvorovskoin opiston maršuozaston piälikön abuniekku.
Vuozinnu 1957-1961 oli Moskovan valdivollizen konservatourien vojennoin ozaston opastai da vahnin opastai.
Vuvves 1961 oli Moskovan lendoinstituutan vojennoin ozaston vahnin opastai.
1854
Ken kuoli sinä vuon
1854
Nikolai Omelin
Eloskerdu
Eli Moskovas. On pandu muah Arm’anskoin kalmužimale Moskovas.
Omelinan mustokse
O
Karjalan tazavallan Muuzikkuteatru
thumb|Muuzikkuteatru Petroskois Karjalan tazavallan Muuzikkuteatru on valdivolline ouperan da balietan teatru, kudai ruadau Petroskoil. Teatran laval ozutetah kaikenmostu ouperua, baliettua, operiettua, muuzikkukomiediedu sego mjuziklua.
Teatran histourii
Muuzikkuteatran nostanduruavot Petroskoil Kirovan lagevol algavuttih vuonnu 1952. Enne Muuzikkuteatran sijal oli kirikkö. Se riičittih vuonnu 1936. Muuzikkuteatran projektan azuttih Nevvostoliiton Kul’turuministerstvan Giproteatr-nimizen instituutan arhitektorat S.G. Brodskii, A.P Maksimov da E.N. Čečik. Kuigi Moskovan Suurel teatral da Piiterin Aleksandran teatral, Karjalan Muuzikkuteatral on kuuzi suurdu kolonnua. Teatran sizätiloin, Kanzoin ystävys – vestoksen sego toizien pihavestoksien projektan azui Nevvostoliiton rahvahan taidoilii Sergei Kon’onkov. Muuzikkuteatran nostanduruavot loppevuttih vuonnu 1955. Kačonduzualah syndyy 607 hengie. Teatran kuulužimii ozutuksii ollah Ruvim Pergamentan ouperu «Kumoha» (vuozi 1959) sego Gel’mer Sinisalon «Sampo»-baliettu. Se on Karjalan enzimäine baliettu. Vuonnu 1959 nämmä spektaklit ozutettih Moskovas Karjalan taijon da lieratuuran päivien aigah. Sampo-baliettua ozutettih Leningruadas sego Ven’an monis toizis linnoisgi.
Vuonnu 1968 Karjalan Ministroin nevvoston käskyn mugah Muuzikku- da Druamuteatru jagavui Karjalan Muuzikkuteatrah da ven’alazeh Druamuteatrah.
Teatran nygypäivy
Vuvves 2006 vuodessah 2009 teatras piettih perusremontu. Rahvas äijäl suvaijah Dž. Verdin «Traviata», Ž. Bizen «Karmen», P. Čaikovskoin «Jevgenii Onegin», Dž. Puččinin «Madam Batterfl’ai», Dž. Rossinin «Sevil’skii Cir’ul’nik» nimizii ouperoi, P. I. Čaikovskoin «Ščelkunčik», Sergei Prokofjevan «Romeo da Džuljetta» sego A. Adanan «Žizel’» da «Korsar» nimizii baliettoi, I. Štrausan «Yöliivoi» da I. Kal’manan «Sil’va» operiettoi sego R. L’vovičan «Mustu kana» ouperua lapsile.
Muuzikkuteatru
Benin
250px|right|thumb|Benin