cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Armienii
Se sijoittuu Lounas-Aazien pohjazes da Armenien mägilöin koillizes. Se on syväinmuavaldivo (se ei ole meren rannal). Se rajoittuu Azerbaidžuananke da Vuaru-Karabahan tazavallanke päivännouzus. Lounuas – Nahičevanan avtonoumizen tazavallanke, kudai kuuluu Azerbaidžuanah. Suves – Irananke, päivänlaskus – Turtsienke da pohjazes – Gruuzienke. Armenii tarkastau Azerbaidžuanan alovehen ozua, Azerbaidžuanu tarkastau Armenien alovehen ozua.
Armenien rahvahan lugumiäry on 2 milj. 998,6 tuh. hengie (1.01.2016), sen pinduala on 29  743 km².
Sen piälinnu on Jerevanu. Valdivolline kieli on armenien kieli.
5. oraskuudu
5. oraskuudu - 125. vuvven päivy (126. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 240 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
O
Kapajärvi
Kapajärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Naistenjärven kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 2,1 km². Järven pindu on 160,9 metrii korgiembi meren pindua.
Järvespäi lähtöy Kabozerskii-nimine oja, kudai laskeh Tetrozerko-ojah. Se tulou Tetrijärvespäi da laskeh Nurmijärveh. Sit järves läbi virduau Irstajogi, kudai laskeh Torasjogeh.
K K K K
David Woodard
thumb|220px|Woodard vuvvennu 2018 David James Woodard (6. sulakuudu 1964) on yhtysvaldulaine orkesterujohtai, säveldäi da kirjuttai.
Aihies muijal
W W W W W
Valkealampi
Järven pinduala on 0,7 km². Järven pindu on 102,4 metrii korgiembi meren pindua.
Lähin eländykohtu on Värtsilä, sissäh on 7,5 kilometrii.
V V V V V V
Kuldazet kukkizet, kaunehet kanazet
Kuldazet kukkizet, kaunehet kanazet on piästetty ilmah vuvvennu 2014. Kirjan luadijoinnu ollah Karjalan tiedokeskuksen Kielen, literatuuran da histourien instituutan tutkijat L'udmila Ivanova da Valentina Mironova. Hyö sanellah, kui nostua lembie da pidiä svuad’bu karjalazeh tabah.
Kirjan luadijat
L’udmila Ivanova da Valentina Mironovaollah karjalazen folklouran tutkijat. Hätken aigua ruatah yhtes, ollah piästetty ilmah mondu kirjua jogahine omas teemas. Kirju ”Kuldazet kukkizet, kaunehet kanazet” on tutkijoin enzimäine yhtehine kirju. Materjualua sih niškoi kerättih iče da otettih arhiivois. Kielen, literatuuran da istourien instituutan kollektsiet sit puoles ollah rikkahat.
Kirjan tarkoitus
Tämä ei ole enzimäine kirju kogonah täs teemas. Iče tutkijat, kirjan luadijat, sanotah, ku jo on olemas perinpohjaine tutkimus – Jurii Surhaskon kirju “Karjalazen svuad’ban piendytavat”. Sidä voibi sanuo karjalazen svuad’ban entsiklopediekse. Yhtelläh uvven kirjan luadijoil tarkoitus oli ozuttua omua, uuttu, luadie sit kirjas eruoju da enne kaikkie rahvahale pättävy. Ku olemas olluttu materjualua rahvas voidas käyttiä iččeh hyväkse, kengo ruadajes, kengo eläjes. Tänäpäihäi äijät on ruvettu pidämäh libo tahtottas pidiä svuad’bu karjalazeh tabah. Äijät folklourukollektiivatgi ruvettih elävyttämäh da ozuttamah vahnua karjalastu svuad’buperindyö. Pruazniekoisgi nygöi juohatellah rahvahale, mibo on lembi da kui karjalazet sidä nostettih.
Kirjan syväindö
Kirjan enzimäine puoli on kirjan luadijoin tutkimukset. L’udmila Ivanova tarkah kirjuttau lemmes. Tämä teemu karjalazes rahvahanrunohuos on vähäl tutkittu, sit ei ole äijiä kirjutettu. Paiči lemmen nostandua tutkii ottau paginale sen, kui viluškoitettih da pastutettih.
Lemmen kirjutustu jatkau Valentina Mironovan tutkimus karjalazes svuad’bas – kedä pidi olla svuad’bas, heijän roulis, svuad’ban piendäs iččenäh. Tutkii ližiäy täh svuad’bas pajatettavua: itkuvirty, runuo, liiristy pajuo, častuškua, tuou sananpolvie da sananpiädy, frazeologizmua.
Kirjan toine puoli on svuad’boin stsenaariet. Net ollah tovellizet stsenaariet, kudamii luajittih mennyön vuozisuan keskipuolel Karjalas, konzu vie nämä perindöt oldih elävät. Net stsenaariet oldih ruokos Kielen, literatuuran da istourien instituutan arhiivas. Niilöis on karjalaine svuad’bu kogonah, sen joga askel, neiskylys svuad’ban piendässäh ženihän talois.
Stsenaariedu on nelli, lugii tuttavuu Vieljärven, Pižin, Kalevalan da Imatjärven svuad’bah. On ozutettu pohjaine da suvi-karjalaine svuad’bu. Valentina Mironovan mugah ei ole äijiä eruo pohjazen da suven svuad’ban välis, enimytteh kai on yhtenjyttyine. Suves nägyy vai vähäine ven’alazen svuad’ban vaikutus, sie voidih pajattua ven’alaziigi pajoloi. Pohjazes, vastukarai, on säilynyh ennevahnallistu elementua. Pat’vaška – svuad’ban ohjuaju – on svuad’bas vaiku pohjazes.
Kirjan lopus on pieni sanakirjaine, kus on lugijoile tundemattomien sanoin sellitändy. Ližäkse kirjas on I.K. Inhan vahnua svuad’bukuvua. Kirju on piästetty ilmah Juminkeko-fondan vuoh ECHO-projektan hantuzis.
”Ei lembi lendoh lähte”
L’udmila Ivanova: - Tutkijes olen ovvostannuh, ku lembie ellendettih leviesti, se ei olluh kiini vaiku naizen libo miehen lembeh. Sanommo, XIX vuozisuan lopus lembie nostettih vaiku nuorile neidizile, harvah brihoile, ga sidä enne paistih mollemban sugupuolen lemmes igäh kaččomattah. Karjalan kieles on äijy sanua, kudamien juurennu on lembi-sana. Paistih naizien da miehien lemmettömyös, yhtelläh puaksumbah naizien: ”Lemmettömyön täh eräs jiäy ukottah”. Samua tarkoittau lemmetöi-sana. Lemmettömänny voi olla briha, miesgi. Suojärvel sanottih oli Muigei Peša, kudai oli lemmetöi, käi koziččemah kaksikymmen seiččie kerdua, ga mugai jäi naimattah. Lembi ei olluh vaiku naizen da miehen lemmenny, ezimerkikse, Siämärven kaupiččijat sanottih lemmetöi aigu. Se oli moine aigu, konzu ei myvvitännyh, ei olluh ostajua. Sanottih nengagi: ”Lemmettömys gu lähtöy kel, ga ei vedele nikus”. Puaksuh lembi tarkoitti samua kui oza, lykky. Sanottihhäi karjalazet, konzu rubei lykystämäh, konzu dielot ruvettih hyvin menemäh: ”lähtie lembeheze”. Täs merkičykses eigo olluh eruo sugupuoliloin välis, eigo se olluh kiini igäh: ”Ken syytä suuttuu, se lemmetä leppyy” libo ”Tuatal lembi langeni, ei poijat varata händy”. Karjalazet sežo sanottih: ”Tyttö lemmetöi, kui lindu siivetöi”. Lembie pidi kaččuo da akkiloija: ”Älä elosta lemmen ker, lembi pettäy, dai älä elostele ni tulen ker, tuligi voibi pettiä”. Lienne ku neidine noudanuh kaikkii kieldoloi, ruadoi kai kunnolleh, lembi oli hänen puolel, silloi sanottih: ”Ei lembi lendoh lähte”.
Hyppösenmäki
Hyppösenmäki on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Haapalammen kyläkunnan pos’olku. Se on sijoitannuhes Karmalanjärven päivänlaskurannal da Hympölänjärven pohjasrannikol. Sortavalassah on viizi kilometrii.
Kuldazet kukkizet, kaunehet kanazet
Pastutandu
”Lemmen nostandua nikonzu ei vastustettu, pastutanduhäi oli riähky. Ylen paha oli kuolluon nieglu, konzu ezmäi pystytettih nieglu laučal virujan kuolluonsovan helmah taganpäi, sit peitoči pystettih se neidizele sobih, kudaman piäl tahtottih nagrua, sit ”höndy moien uni kuadui, hänenke sai hos midä ruadua”. Yhtelläh rahvas pastutettih, niilöis ei olluh suurdu vigua. Kaikelleh pastutettih. [[Category:Karjalan kirjalližus|K]
K
Hyppösenmäki
Rahvahan lugumiäry
H H H
Suuri Hanhijärvi
Suuri Hanhijärvi on Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Novinkan kyläkundah kuului kylä. Se on sijoitannuhes Hanhijärven suvirannal.
9. oraskuudu vuvvennu 1933 Karjalan piälimäzen toimehpanokomitietan käskyn mugah kyläs oli salvattu kirikkö.
Rahvahan lugumiäry
Vuvvennu 1905 kyläs eli 297 hengie.
Kategourii:Kondupohjan piiri
5. syvyskuudu
5. syvyskuudu — 248. vuvven päivy (249. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 117 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
-09-05
Suistamo
Suistamo (Sujstamo) on Karjalan tazavallan Suojärven piirin pos’olku. Se kuuluu Loimolan kyläkundah.
Pos’olku sijoittuu Suistamonjärven rannal. Pos’olkaspäi samannimizeh raududorogustansieh sah on 3 km. Suistamos on kirikkö.
Vuorio
Vuorio on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Haapalammen kyläkunnan pos’olku. Se on sijoitannuhes Luadogan luodehozas olijan Juhinlahten rannal, A 121-dorogal, Sortavalassah on viizi kilometrii. Joga vuottu Vuorios pietäh Valgiet yöt -nimizen Ven’an avtokilvan etuappua.
Suistamo
Histourii
Suistamo muanitah enzimäzen kerran XV - luvul.
Vuorio
Histourii
Vuozinnu 1916-1919 Vuorios yhtes oman perehenke eli ven’alaine taidoilii Nikolai Rerih. Vuvvennu 1992 kohtah, kus enne oli taidoilijan usad’bu, oli pystytetty mustoristu.
Suistamo
Histourii
Vuonnu 1721 Suistamo kuului Ven’an valdukundah Viborgan gubernieh. Vuonnu 1811 Viborgan gubernii liittyi Suomeh.
Vuorio
Rahvahan lugumiäry
V V V
Suistamo
Histourii
Vuonnu 1844 Suistamos rakendettih puukirikkö (arh. Karl L’udvig Engel’). Enzimäi uvves kirikös oldih kellojallat, ga nygöi niidy ei ole.
Vuonnu 1885 pos’olkas avattih rahvahalline škola.
Vuonnu 1924 Suistamos rubei ruadamah raududorogustansii.
V. 1928 – 1929 prihodas ruadoi 13 rahvahallistu školua. Vuonnu 1930 pos’olkas rakendettih kalankazvatuszavodu, kudai ruadoi 1980-vuozissah.
Konzu Talvivoinu loppui, prihodan kogo aloveh kuului Nevvostoliittoh. Suomen rahvahat työnnettih pagoh.
Jatkovoinan allus, kezäl vuonnu 1941, Suomen voiskat, kudualoin komandiirannu oli Paavo Talvela, suadih järilleh Suistamon alovehen.
Vuonnu 1944 Suistamo uvvessah kuului Nevvostoliittoh.
Vuonnu 1992 kalman alovehel pandih mustopačas suomelazile saldattoile, kuduat kuoldih v. 1939 – 1944 (alguperäzet kalmukivet ei säilytty). Kalmukivel on Toizel muailmanvoinal tapettuloin Suistamon rahvahan 270 nimie.
Runoilijat
Suistamon vahnal kalmistol ollah runoilijan Iivanan Onoilan da itkettäjän Mat’on Plattozen kalmat. Sevoittaret ollah runoilijoin Sotikaizien suvuspäi.
Onoila (kuoli v. 1924) on runoilii. Paiči runoi häi tiezi tiedohussanoi. Hänes tuli kuulužu ristikanzu vuonnu 1896 Sordavalas pietyl folklorupruazniekal ezityksen jälgeh.
Plattonen (kuoli v. 1928) on inkettäi, kudai tiezi svuad’ban da muahpanendan itkuvirzilöi da runoi. Hänelpäi kirjutettih enämbi 20 tiedohussanua. Vuonnu 1906 häi pajatti folklorupruazniekas Sordovalas. Vuonnu 1928 häi otti ozua rahvahienvälizes kul’tuurukongressas Budapeštas. Häi itketti Iivanan Onoilan muahpanendas.
Vie yksi runoilii on Petri Šemeikka (1819 – 1916), kudai tuli kuulužakse, konzu oli ezittänyh runoi folklorupruazniekas Helsinkis vuonnu 1900. Suomelazel säveldäjäl Jan Sibeliuksel oli mieldy myö Šemeikan ezitys kantelehel.
Suistamon rahvahan lugumiäry
S S Kategourii:Suojärven piiri
Sulakuu
Sulakuu on vuvven nelläs kuu. Sidä enne on kevätkuu da sen jälles tulou oraskuu.
Ylä-Tolvajärvi
Järven pinduala on 3 km², vezibasseinan ala on 110 km². Järven pindu on 174 metrii korgiembi meren pindua.
Sulakuu
Kategourii:Kuut
Ylä-Tolvajärvi
Ala-Tolvajärvespäi lähtöy Tolvajoki, kudai laskeh järveh nimel Viiksinselkä.
Y Y Y Y
Horvatii
Muan piälinnu da suurin linnu on Zagrebu. Luodehes Horvatii rajoittuu Slovenienke, koillizes – Vengrienke da Serbienke, suves – Bosnii-Hertsegovinanke da Černogourienke (Montenegronke), päivänlaskus – Adrianmerenke.
Kanzalline val'uuttu on kuna.
Muan pinduala on 56.594 km², rahvahan lugumiäry on 4.154.200 hengie (2017).
H H
Kangasjärvi
Kangasjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Haapalammen kyläkunnan da Suomen puolel Pohjas-Karjalas olijan Kiteen alovehel.
Järven pinduala on 3,6 km², vezibasseinan ala on 388 km². Järven pindu on 67,4 metrii korgiembi meren pindua.
Järven kauti menöy Ven’an da Suomen raja. Järves läbi virduau Kiteenjogi.
K K K K
Kaitajärvi
Kaitajärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Naistenjärven kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 1,2 km², vezibasseinan ala on 1030 km². Järven pindu on 140 metrii korgiembi meren pindua.
Järves läbi virduau Torasjoki. Järven koillisrannal on sijoitannuhes Toivolan kylä, sit läbi menöy 86K-14 Suojärvi-Juustjärvi-Karhumägi -avtodorogu.
K K K K
Goliševa Novinka
Goliševa Novinka on Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Novinkan kyläkundah kuului kylä. Se on sijoitannuhes järven rannal.
Rahvahan lugumiäry
Vuvvennu 1905 kyläs eli 168 hengie.
Kategourii:Kondupohjan piiri
5. talvikuudu
5. talvikuudu - 339. vuvven päivy (340. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 26 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
T
Yläjärvi
Yläjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirih lähäl Suomen da Ven'an rajua.
Järvi kuuluu Luadogan basseinah.
Jerkojeva Novinka
Jerkojeva Novinka on Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Novinkan kyläkundah kuului kylä. Se on sijoitannuhes järven rannal.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Kondupohjan piiri
5. tuhukuudu
5. tuhukuudu on 36. vuvven päivy grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 329 (330. kargavusvuon) päiviä.
Ken kuoli sinä piän
-02-05
Juurikkajärvi
Juurikkajärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 2,2 km². Järven pindu on 174,2 metrii korgiembi meren pindua.
J J J J
Karmalanjärvi
Karmalanjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Sortavalan linnukunnan alovehel.
Järven pinduala on 2,4 km². Järven pindu on 6 metrii korgiembi meren pindua.
Järveh laskeh Kiteenjogi. Järvespäi lähtöy Helylänjogi.
Järves voibi pyydiä kuor´oidu, särgii, haugii, kuhua da ahvendu.
K K K K
Bangi
Bangi on Keski-Afriekan piälinnu da suurin linnu. Rahvahan enin oza eläy Tazavallan päivänlaskuozas Bangi –linnan lähäl. Linnu on perustettu vuonnu 1889 fransielazennu voinukohtannu Ubangi-Šari –vallatus muas.
B B
Atomu
Atomu (muinaskreikakse ἄτομος, atomos 'jagamatoi') on alguainehen hiimielline pienin oza. Nygöine tutkimus on tovistannuh, gu atomah kuuluu vie pienembiägi ozapuoldu.
Rakendeh
Atomu juatah ydimeh, kuduah kuulutah protonat da neitronat, da ydimehty kattavah elektronuriipukseh, kudamas on elektronua. Elektronuriipustu kučutah vie elektronupilvekse. Protonat da neitronat ollah oman massan mugah äijiä elektronoi suurembi, da atoman massa ongi keskitynnyh ydimeh. Atoman tovellistu rakendehtu on jygei tarkah kuvata da atomua kuvatahgi puaksuh yksinkerdazel taval. Rutherfordan atomumallis elektronu kuvatah kierdämäs tiettyy, puaksuh pyöryžiä ratua, tovelližuos tarkah sidä ei sua laskie.
Ydin
Atoman ydin sijaiččou keskel atomua da on pozitiivine. Ydin muvvostuu nukleonois: pozitiivizesti varautunnuolois protonois (p+) da varauksettomis neitronois (n0). Riippujen alguainehes ydimes on erilaine miäry nukleonoi, ydimes sijaiččijan palazien lugumiäriä sanotah massaluvukse.
Kaitajärvi (Loimolanjoven aloveh)
Kaitajärvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolanjoven alovehel.
Järven pindu on 78 metrii korgiembi meren pindua.
Järves läbi virduau Loimolanjoki, kudai laskeh Tulemajogeh. Luodehes Kaitajärvi on yhistetty Oravajärvenke, kuduah laskeh Oravaoja.
K K K K
Hoškil
Hoškil (Гошкила) on Kotkatjärven kundah (poselenieh) kuului kylä Anuksen piiris Karjalan tazavallas.
6. elokuudu
6. elokuudu — 218. vuvven päivy (218. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenderin mugah. Vuvven loppussah on 147 päiviä.
Hoškil
Perustieduo
Hieru on sijoitunnuhes Kotkatjärven järven rannal. Järven toizel puolel on Kotkatjärven kylä.
Astrid Lindgren
Anna Astrid Emilia Lindgren (omua suguu Ericsson; 14. kylmykuudu 1907 Vimmerby, Ruočči – 28. pakkaskuudu 2002, Stokgol'mu) oli muailmankuulužu ruoččilaine lapsienkirjuttai. Hänen kirjoi on kiännetty 99 kielele. Lindgrenan luadimii hahmoloi ollah Peppi Pitkysukku, Emil i Lönneberga, Ronja Rövardotter da Karlson på taket. Tunnettuloi kniigoi ollah sežo Mio, min Mio da Bröderna Lejonhjärta.
Hoškil
Eläjät
Vuonnu 2013 Hoškilas eli 7 hengie.
6. elokuudu
Ken kuoli sinä piän
E
Hoškil
Lähtehet
H H H
1680-lugu vuvvet
1680-lugu vuvvet:
Astrid Lindgren
Elaigu
Astrid Lingren kazvoi Näs-fermal lähäl Vimmerbyn hieruu Smålandas. Vanhembat oldih Samuel August Ericsson da Hanna Jonsson. Hänel oli kaksi sizärdy, Stina da Ingegerd, dai vahnembi velli Gunnar. Häi algoi školan Vimmerbys sygyzyl 1914.
Školan loppiettuu Lindgren rubei ruadamah harjaittelijannu Vimmerby tidning -lehtes. Häi rodih kohtuine. Lapsen tuatto oli lehten piätoimittai Reinhold Blomberg, ga Lindgren ei tahtonuh mennä hänele miehele. Häi muutti Stokgol’mah da 19-vuodehizennu rodih muamokse. Häi andoi omassah lapsen, Larsan, sijahispereheh Kopengagenah.
Lindgren ruadoi sekretarinnu Kungliga Automobilkubbenas da meni miehele Sture Lindgrenale vuvvennu 1931, 23-vuodehizennu. Lindgrenan lapsi tuli elämäh heijänke, da kolmen vuvves peräs rodivui toine lapsi Karin. Vuvvennu 1941 pereh muutti Dalagatanal olijah fatierah, kudamas Lindgren eli kuolemassah.
Toizen muailmanvoinan aigua Lindgren ruadoi cenzuriiruiččijannu tiijustelusluužbas. Hänen enzimäine kniigu Britt-Marie lättar sitt hjärta sai toizen palkindon Rabén & Sjögren -ilmahpiästämön kirjutuskilvas da piäzi ilmah vuvvennu 1944. Vuvven peräs häi voitti uvven kilvan omassah kirjal Pippi Långstrump. Paiči omua kirjutandua, vuvves 1945 lähtijen häi ruadoi ilmahpiästämös lastenkirjoin redaktorannu 25 vuottu.
Lindgren kuoli grippah 94-vuodehizennu vuvvennu 2002. Vuonnu 2018 Monis mualois muisteltih suurdu kirjuttajua, ku häi olis täyttänyh 110 vuottu. Mennyt vuon ilmoile piäzi Astrid Lingrenin Peppi pitkä tossu kniigan karjalankieline kiännös, kudai sai nimekse Peppi pitkä sukku. Kiännöksen oldih luajittu karjalaine lapsienkirjuttai Tamara Ščerbakova da Suomen puolel kiändäjänny oli Aleksi Ruuskanen.
6. heinykuudu
6. heinykuudu - 187. vuvven päivy (188. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 178 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
H
Lukin Navolok
Lukin Navolok on Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Novinkan kyläkundah kuului kylä. Se on sijoitannuhes Oniegan järven lahten rannal.
Rahvahan lugumiäry
Vuvvennu 1905 kyläs eli 95 hengie.
Kategourii:Kondupohjan piiri
Kuhilaslampi
Kuhilaslampi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Kaalaman kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 0,6 km². Järven pindu on 64,8 metrii korgiembi meren pindua.
Järves läbi virduau Kiekuanjogi, kudai laskeh Jänisjärveh.
K K K K
Hronolougii
Hronolougii tarkoittau mennyzien da tulieloin tapahtumien aijallizien suhtehien miärittämisty arren da historien nägökulmaspäi. Aijanlaskentah käytettäviä sistiemua kučutah kalenduarakse. Aijanlaskennal on olluh suuri merkičys kaikile järjestäytynnyzile yhteskunnile.
H
Avdejevo
Se sijoiččou 34 kilometrin piäs Puudogaspäi luodeheh.
Kyläs ruadau keskiškola, kudai perustettih vuvvennu 1905 zemskoin opistonnu.
Enne Avdejevo oli Avdejevon voulostin keskuksennu, kudamas elettih kuulužat suarnansanelijat N.A. Remezov, I.T. Fofanov, N.V. Kigač’ov.
Nähtävykset
Kyläs on Nevvostoliiton saldattoin, partizuanoin da kylän aktivistoin kalmu.
Rahvahan lugumiäry
A A Kategourii:Puudogan piiri
Sumajärvi
Sumajärvi (Сумозеро) on Karjalan tazavallan Belomorskan piirin järvi.
Järven kulmis ollah suuret lahtet. Pohju enimyölleh on muvakas. Rannat ollah madaloi da kivizii. Järves on 35 suardu, kudamien yhtehine pinduala on 4,88 km².
Rannal ollah pos’olku Sumajärvi da kylä Vorenža (elämättömät), pos’olku Hvoinyi (2 km pohjazeh järvespäi).
Järveh laskitahes jovet Rodometskaja, Jalmas da Jenga. Järven kauti virduau Sumajogi. Järves kazvau kažl’ua, šaraheiniä da karvukortehtu.
Järves on riäpöidy, särgii, siigua, haugii, lahnua, ahvendu, kiiškoidu, matikkua.
Järvi jiädyy kylmykuus, avavuu oraskuus.
S S S
Moroni
Moroni on Indien valdumeres olijan Komoroin suarivaldivon suurin linnu, piälinnu. Moroni on puoli-iččenäzen Ngazidža –suaren haldivolline keskus. Vuonnu 2003 linnas eli 41 557 hengie.
M M
Hristianskoi usko
Hristianskoi usko (gretsien sanas Χριστός khristós ’voijeltu’) on avraamilaine, yksijumalaine uskondo, kudai perustuu Iisussan elaigah da opastukseh, kudamih näh saneltah Uvves sanas. Hristianskoit ristikanzat pietäh Iisussua piästäjänny da Jumalan poijannu. Hristianskoi usko on suurembi muailman kaikis uskondolois, da sil on nenga 2,3 miljardua kannattajua. Muailman jogahizes muas on vähimyölleh yksi hristianskoi kollektiivu.
Pieni Hanhijärvi
Pieni Hanhijärvi on Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Novinkan kyläkundah kuului kylä. Se on sijoitannuhes Hanhijärven liidehrannal.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Kondupohjan piiri
6. kevätkuudu
6. kevätkuudu - 65. vuvven päivy (66. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 300 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
K
6. kezäkuudu
6. kezäkuudu - 157. vuvven päivy (158. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 208 päiviä.
Kuokkaniemi
Kuokkaniemi on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Haapalammen kyläkunnan pos’olku. Se on sijoitannuhes Kuokkajärven rannal. Kuokkaniemes on yksi laukku, poštuozasto, keskiškola da lapsienpäivykodi.
6. kezäkuudu
Ken kuoli sinä piän
K
Kuokkaniemi
Kuokkaniemen nimi on vie raudutiestansiel, kudai on sijoitannuhes 239,9. kilometril Niva-Tuoksalahti-raududorogal. Kuokkaniemes Haapalammen kylässäh on 12 kilometrii.
Rahvahan lugumiäry
K K K
Karijärvi
Karijärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 0,6 km². Järven pindu on 78 metrii korgiembi meren pindua.
Järves läbi virduau Loimolanjoki.
6. kylmykuudu
6. kylmykuudu - 310. vuvven päivy (311. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 55 päiviä.
Karijärvi
K K K K
6. kylmykuudu
Ken kuoli sinä piän
K
Titikaka
pienoiskuva|[[Urut|Uru-rahvahan suari Titikaka-järves.]]
Kategourii:Amerikku Kategourii:Peru
Sulčinat
pienoiskuva|oikea|Sulčinat Sul’činat on perindölline karjalaine pruazniekkusyömine.
Receptu
Tahtahah pidäy: 250g hapainmaiduo, näppine suolua, nižu-da ruisjauhuo. Syväimeh niškoi pädöy mannoipudro. Hapainmaijos, jauhos da suolas sevoitetah tahtas. Tahtahas luajitah pienet keräzet, sit niilöis ajellah sul’činan pyöryzät kuoret, kui šipainiekkoih niškoi. Kuoret pastetah riehtiläl puoles dai toizes. Jälles net voijetah yhtes puoles sulatul voil da lad’d’atah piälekkäi. Syvves kuorele piäle pannah pudruo da kiäritäh kahtes puolespäi trubazelleh. Tavan mugah syvves sul’čin katkattih puolekkai da painettih sulattuh voih libo lämmäh kannatekseh. Syödih sul’činua vilun maijonke libo ruahtomaijonke.
S
Lavijärvi (pos’olku)
Lavijärvi on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Haapalammen kyläkunnan pos’olku. Se on sijoitannuhes Kuokkajärven rannal, nelli kilometrii on Kuokkaniemen raudutiestansiessah.
Rahvahan lugumiäry
L L L
Suojoki (pos’olku)
Suojoki on Karjalan tazavallan Suojärven piirin pos’olku da se kuuluu Naistenjärven kyläkundah.
Se sijoittuu Suojoven rannal.
1670-lugu vuvvet
1670-lugu vuvvet:
Suojoki (pos’olku)
Suojoven rahvahan lugumiäry
S S Kategourii:Suojärven piiri
6. oraskuudu
6. oraskuudu - 126. vuvven päivy (127. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 239 päiviä.
Jyrkinjärvi
Jyrkinjärvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel.
Järven pindu on 166 metrii korgiembi meren pindua.
Järves läbi virduau Heinyjogi, kudai tulou Vegarusjärvespäi da laskeh Salonjärveh.
Huabanovu
Huabanovu (Габановский Маяк) on Karjalan tazavallan Anuksen kanzallizen piirin kylä, kudai kuuluu Mägriän kyläkundah.
Jyrkinjärvi
Luodehes järveh laskeh Ilosjoki, kudai tulou Ilosjärvespäi.
Huabanovu
Se sijoittuu Luadogan Syvärin suun rannal.
Jyrkinjärvi
J J J J
Huabanovu
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Anuksen piiri
Huabalo
thumb|300.px|alt=Huabalo|Huabalo thumb| Mareca penelope Huabalo (Anas penelope) on sorzien heimoh kuului lindu.
Karjalankieline nimi
Lindu tundietah karjalan kieles nämmil nimil:
Kogo da nägö
Piduhus: 42-50 cm Siibien agjuväli:75-87 cm Paino: 600-850 g
Lähtiet
H H
Jeep
200px|thumb|Jeep
Jeep on yhtysvaldalaine mašinmerki.
Kategourii:Avtomašin Kategourii:Avtotevolližus
Čobalahti
Čobalahti on Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Novinkan kyläkundah kuului kylä. Se on sijoitannuhes Oniegan järven Čobalahten rannal.
XVIII-vuozisual kyläs oldih kazarmat, kus elettih ruadajat, kuduat louhittih rudua. Kylän lähäl kallivoh oli luajittu kanualu.
1660-lugu vuvvet
1660-lugu vuvvet:
Čobalahti
Vuozinnu 1972-1983 kyläs eli kuulužu ven’alaine kirjuttai da histourien tutkii Dmitrii Balašov. Häi kirjutti histouriellizii romuanoi.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Kondupohjan piiri
Lidečura
Lidečura on Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Kendärven kyläkundah kuului kylä. Se on sijoitannuhes Kendärven koillisrannal.
6. pakkaskuudu
6. pakkaskuudu - 6. vuvven päivy grigorianskoin kalenduaruan mugah.
Lidečura
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Kondupohjan piiri
Päivänlasku-Kendärvi
Päivänlasku-Kendärvi on Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Kendärven kyläkundah kuului kylä. Se on sijoitannuhes Kendärven luodehrannal.
6. pakkaskuudu
Ken kuoli sinä piän
P
Päivänlasku-Kendärvi
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Kondupohjan piiri
Meijeri
Meijeri on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Haapalammen kyläkunnan pos’olku. Se on sijoitannuhes Luadogan luodehozas olijan lahten rannal, A121 (”Sortavala”) -avtodorogal. Sortavalassah on 13 kilometrii matkua. Meijeris läbi menöy jogavuodezen Valgiet yöt -nimizen Ven’an avtočempionuatan kilbumatku.
Rahvahan lugumiäry
M M M
Astana
Astana (endizet nimet – Astana, Akmolinsk, Celinograd, Akmola) on Kazahstuanan Tazavallan piälinnu vuvven 1998 kezäkuun 10. päiväs algajen. Akmolinsk sai linnan stuatusan 26. päivänny syvyskuudu vuonnu 1862. Sie eläy 1 350 228 hengie (2022). Astana on toine suurin linnu Kazahstuanas Alma-Ata:n jälles.
Astana on muan pohjazes ozas.
Lähtiet
A A
Minsku
Minsku (Мінск, Менск) on Valgo-Ven’an piälinnu da suurin linnu. Se on Minskan alovehen da Minskan piirin hallindokeskus. Iče Minsku nimittumah aloveheh eigo piirih ei kuulu. Se on iččenäine kohtu, kudual on piälinnan stuatussu. Minsku on Valgo-Ven’an transportu-, poliitiekku-, ekonoumiekku-, kul’tuuru- da tiedokeskus. Eläjien lugumiärän mugah (täh luguh ei kuuluta linnoin ymbäristöalovehet) Minsku on kymmenendel sijal Jevruopas. Linnu on sijoitannuhes Svisloč-joven rannal. Linnan pinduala on 348,84 km². Rahvahan lugumiäry on 1 996 553, täh luguh ei kuuluta linnan ymbäristöalovehien eläjät.
M M
Atlantan valdumeri
thumb|300px|right|Atlantan valdumeri
Atlantan valdumeri sai nimityksen Atlas (Atlan)-nimizes atlantas griekan mifolougies. Nimitys ”Atlaksen meri” nägyy enzimäzen kerran Herodotoksan 400-luvul eaa. kirjutuksis
Yhtehizet tiijot
Atlantan valdumeri on toizekse suurin, sen pinduala on 91,66 miljonua km², vezimiäry on 329,66 miljonua km³. Se leviey subarktikizies levevysastielois Antarktidassah. Indian valdumeren välil raja on pitkin Igolni-niemen meridianas (20° E) Antarktidan rannikkossah (Kuningatar Maudan mua). Tyynen valdameren välil raja on Gorn-niemen meridianas 68°04’ W libo lyhyön matkan mugah Suvi-Ameriekas Antarktikan niemimuassah poikki Dreikan salmes Oste-suares Šternek-niemessah. Pohjazen jiämeren välil raja on Gudzonovan salmen päivännouzun sydämehpiäzyy myö da poikki Davisan salmes Grenlandia-suaren rannikkuo myö Bruster-niemessah, poikki Tanskan salmes Isalannin suaren Reidinupyr-niemessah, sen rannikon Grepir-niemessah, sen jälles Farerskien suariloissah, ielleh Šetlandien suariloissah da 61° N: mugah Skandinavian niemimuan rannikkoh. Toiči valdumeren suviozan pohjazen rajanke 35° S:späi (atmosfieran da vien kierron merkilöin mugah) 60° S:ssah (pohjan muanpinnan luavun mugah) kuulutah Suvi-valdumereh.
Meret da lahtet
Atlantan valdumeren meriloin, lahtiloin, salmiloin pinduala on 14,69 miljonua km² (16% valdumeren yleizes pindualas), tilavus on 29,47 miljonua km² (8,9 %). Kuulužimat meret da peruslahtet: Irlanninmeri, Pohjanmeri, Norviegienmeri, Baltianmeri, Välimeri, Mramoranmeri, Mustumeri, Azovanmeri, Karibanmeri, Meksikan lahti, Sargasonmeri.
Avstrii
250px|right|thumb|border|Avstrien flagu 250px|right|thumb|border|Avstrien gerbu thumb|Avstrii Avstrii, virralline nimi on Avstrien tazavaldu , on valdivo Keski-Jevroupas. Sen rahvahan lugumiäry on 8,902 milj. hengie (2020). Piälinnu on Venu. Valdivolline kieli on germuanien kieli. Pinduala on 83 871 km².
Atlantan valdumeri
Suaret
Atlantan valdumeren suurimmat suaret da suaristot: Britanian suaret, Suuret Antiilit, Newfoundland-suari, Islanti, Sitsilia, Sardinia, Pienet Antillit, Falklandinsaaret, Bahaman suaret, Bermudan suaret.
Avstrii
Se on federatiivine valdivo, parluamentutazavaldu. Se jagavuu 9 federuallizeh aloveheh.
Atlantan valdumeri
Muudu tieduo
Histourien suurin höyrylaivu RMS Titanic uppoi Atlantin ladumereh 15. sulakuudu 1912. Turmas kuoli läs 1 500 matkustajua.
Avstrii
Pohjazes se rajoittuu Čeehienke (362 km), koillizes – Slovuakienke (91 km), päivännouzus – Vengrienke (366 km), suves – Slovenienke (330 km) da Itualienke (430 km), päivänlaskus – Lihtenšteinanke (35 km) da Šveitsarienke (164 km), luodehes – Germuanienke (784 km).
A A
Atlantan valdumeri
Muudu tieduo
A A
Ägläjärvi
Ägläjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirih.
6. talvikuudu
6. talvikuudu - 340. vuvven päivy (341. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 25 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
T
Ägläjärvi
Järves voibi pyydiä ahvendu, haugii, särgii, matikkua da kiiškoidu.
6. syvyskuudu
6. syvyskuudu — 249. vuvven päivy (250. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 116 päiviä.
Ägläjärvi
Ä Ä Ä Ä
6. tuhukuudu
6. tuhukuudu on 37. vuvven päivy grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 328 (329. kargavusvuon) päiviä.
Ken kuoli sinä piän
-02-06
Niemelänhovi
Niemelänhovi on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Haapalammen kyläkunnan pos’olku. Se on sijoitannuhes Luadogan luodehozas olijan lahten rannal, Sortavala-Lahtenpohju -avtodorogal. Niemelänhovis ruadau Luadogan usad’bu -nimine turizmu- da hotelikompleksu.
Äimäjärvi
Äimäjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel.
Oulun yliopisto
Oulun yliopisto on Oulus toimii yliopisto. Yliopistos oli vuvvel 2018 läs 13 000 opastujua da 2 900 ruadajua.
6. sulakuudu
6. sulakuudu - 96. vuvven päivy (97. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 269 päiviä.
Äimäjärvi
Järven pinduala on 2,5 km², vezibasseinan ala on 23,6 km². Järven pindu on 91 metrii korgiembi meren pindua.
Järves läbi virduau oja, kudai tuou vetty Koitonjärves da Haugilammespäi. Äimäjärvespäi lähtiettyy oja virduau Aramajärves läbi da sen jälles laskeh Sarkajogeh. Tämä jogi laskeh Suistamonjärveh.
Äimäjärves voibi pyydiä haugii, särgii, matikkua, ahvendu da kiiškoidu.
Ä Ä Ä Ä
6. sulakuudu
Ken kuoli sinä piän
S
Rautalahti (Sortavalan piiri)
Rautalahti on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Haapalammen kyläkunnan pos’olku. Se on sijoitannuhes Luadogan luodehozas olijan lahten rannal, Sortavala-Lahtenpohju -avtodorogal. Pos’olkan lähäl on sijoitannuhes Luadogan pohjasrannikon luonnonvardoičusaloveh.
Rahvahan lugumiäry
R R R
Oulun yliopisto
Kategourii:Yliopistot Kategourii:Suomi
Huškal
Se sijoittuu Huškalan joven rannal.
Niemelänhovi
Rahvahan lugumiäry
N N N
Huškal
Huškalan rahvahan lugumiäry
Kategourii:Anuksen piiri
Härkin
Härkin on enne vahnas joga kois käytetty nuores pedäjän libo kuuzen šuarakkahas kohtas luajittu sevoitusvehkeh, kudamal voibi ezimerkikse kalaittua libo sevoittua tahtastu. Sih pidäy katkata puus pala moizes kohtas ladvustu, kudamas on 5-7 šuarua, kuorittua da siduo nuoral kuivumah, ku oksanšuarat ei oijettas.
H
Sumskii Posad
Sumski Posad (Сумский Посад, Сума, Сумский острог) on kylä Karjalan tazavallas Belomorskan piirin liidehes. Se on Sumposadan kyläkunnan haldivolline keskus. Kylä on histourien mustomerki.
Se sijoiččou Suman joven rannal 2 kilometrin piäs Vienanmerespäi.
Histourii
Kylän perustettih Novgorodan muuttolazet XV vuozisual. Tämä poselenii kuului Marfa Boreckajale (Марфа Борецкая, Марфа-посадница). Vuvvennu 1452 Marfa Boreckaja andoi kylän Soloveckoi manasterile. Vuvvennu 1576 Livonien voinan aigua kylä hävitettih da poltettih. Vardoiččemizekse manasteri rakendi linnan kyläh. Vuvvennu 1613 Ruočin salduatat tuldih kyläh käzin, ga ei otettu sidä.
Vuvvennu 1838 kyläs avattih ammattiopisto, kudamas oli kaksi luokkua. Vuvves 1868 algajen täs ruadau merikulguluokku, kudai valmistau kuulužii kapitanoi, ezim., kylän eläjiä, kuulužua pol’arniekkua Vladimir Voroninua.
Arhitektuuran mustomerkit ollah Soloveckoin manasterin aittu (v. 1757), kaksikerrokselline kalanaittu (XIX vuozisuan toine puoli), taloi № 79 (XIX vuozisuan loppu).
XX vuozisuan 30-luvussah kyläs oli kivikirikkö (Никольская церковь) (v. 1693), puukirikkö (Успенская) da puukellojallat.
Vuvven 2005 kylmykuus miärättih kohtu da azetettih ristu, a vuvvennu 2013 nostettih puukirikkö Jelisei Sumskin mustokse, kudai oli Soloveckoi čuvvonluadii. Se on enzimäine da ainavo kirikkö hänen mustokse.
Kyläs on Nevvostoliiton da Suomen välizel voinal (1941 – 1944) tapettuloin Nevvostoliiton saldattoin kalmu.
Kuulužat ristikanzat
S S Kategourii:Belomorskan piiri
Hukku
thumb|300.px|alt=Hukku|Hukku
Hukku, harmai hukku libo tavalline hukku on pedoimettäjien lajii, koirueläimien rodukundua. Koijotan (Canis latrans) da šakalanke yhty hukkualalajii (Canis). Tädä paiči harmai hukku on tavallizen koiran tuattolointuatto. Hukku on yksi suurimis nygyzis eläimis omas rodukunnas, sen rungan piduhus (ilmai händiä) voibi olla 160 sm, hännän piduhus on 52 sm:ssah, hukan korgevus on 90 sm:ssah, massan miäry on 80 kg:ssah.
Enne hukan levittämine Jevruazies da pohjazes Amerikas oli suurembi. Meijän aijas nämmien eläimien eländypaikan alovehet vähettih enimyölleh ristikanzan toimindah näh: luonnon nägöalan muutokseh, urbanizatsieh da hukkien hävittämizeh näh. Monis mualois hukku on kuolemizes, hos pohjazes Jevrazies da Amerikas niilöin popul’atsii vie on suuri. Kaččomattah sidä, ku hukan lugumiäry on hävittämizes, monis mualois hukkii mečästetäh, sentäh ku vardoijahes nämmien eläimien käzintulendua libo iloituksekse.
Piäpedoeläimienny olles hukku on ylen tärgei eläin mečis, taigas, tundras, stepis da vuoriloin alovehil. Hukkua sanotah ”mečän liäkärinny”. On olemas läs 32 hukan alalajii, niilöi eroitetah massan miärän da karvan värin mugah. Ven’an Federatsien alovehil enimyölleh eletäh tavallizet (C.l.lupus) da tundruhukat (C.l.albus).
H H
Reuskula
Reuskula on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Haapalammen kyläkunnan pos’olku. Se on sijoitannuhes Ahvenjärven päivänlaskurannal, Sortavala-Lahtenpohju -avtodorogal. Reuskulas läbi menöy jogavuodezen Valgiet yöt -nimizen Ven’an avtočempionuatan kilbumatku.
Rahvahan lugumiäry
R R R
Mustu frontu
Kategourii:Politiekku
Ližmi (stansii)
Stansieh liittyy kaksi vedokohtua: Ližmi – Uuzi pos’olku da Ližmi – Tedjärvi. Vuvven 2019 tiedoloin mugah joga päiviä Ližmin raududorogustansien kauti ajau sähköjuna Petroskoilpäi Karhumägeh.
Kategourii:Kondupohjan piiri
7. elokuudu
7. elokuudu — 219. vuvven päivy (220. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 146 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
E
Tuokslahti
Tuokslahti on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin pos’olku, kudai kuuluu Haapalammen kyläkundah. Tuokslahti on sijoitannuhes Kiteenjoven rannal.
Rahvahan lugumiäry
T T T
Pitkänrannan piiri
Pitkänrannan piiri on piiri Karjalan tazavallas. Piirin keskuksennu on Pitkänrannan linnu. Pitkänrannan piiri on Karjalan lounazes da Luadogan koillisrannikol. Pitkänrannan piiri kuuluu peräpohjazen alovehien joukkoh. Pitkänrannan piiril on yhtehine raja Suojärven, Priäžän, Anuksen da Sordavalan piirilöinke.
Ilmasto
Pakkaskuus keskimiäräine lämbötila on 9,4 gruadussii pakkastu, heinykuun keskimiäräine lämbötila on 16.1 gruadussii lämmiä.
Piirin eländykohtat
P P P
7. heinykuudu
7. heinykuudu - 188. vuvven päivy (189. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 177 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
H
Hympölä
Hympölä on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Sortavalan linnukunnan pos’olku.
Valgoven'an kieli
thumb|right|300px|Valgoven’an kielen levitändy Valgoven’an kieli libo beloruussien kieli on yksi päivännouzuslavjuanoin kielispäi. Se on valgoven’alazien kanzalline kieli. Valgo-Ven’al tämä kieli kui ven’an kieligi on valdivolline kieli. Pol’šan erähis kunnis se on abukieli da on Yhtysvaldivon viralline kieli. Valgoven’akse pagizou läs 7 miljonua hengie. Valgoven’alazet kirjutetah kiriličäl, ylen harvah kirjutetah latinalazil kirjaimil. Aruabiikirjutustu käytettih vaigu Pol'šu-litvalazet tatuarat, konzu kirjutettih päivänlaskuven’alazien kielel.
Lähtehet
V V
Hympölä
Se sijoiččou Hympölänjärven koillisrannal.
Rahvahan lugumiäry
H H H
Mänselgy (pos’olku)
Mänselgy on Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Tedjärven kyläkundah kuului pos’olku. Vie sama nimi on raududorogustansiel. Se on 472. kilometril raududorogal Kondupohju - Karhumägi.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Kondupohjan piiri
Huabu
300px|thumb|right|alt=Huabu|Huabu
Huabu on lehtipuun laji, toppolin roduu, pajun rodukundua. Huabu löydyy Jevroupan da Aazien piirilöis, kudamis on lauhkei da vilu ilmasto.
Huavan rungo voi olla 35 m korgevuttu da 1 m deametras.
Se eläy 80-90, harvah 150 vuottu. Huabu kazvau ylen terväh, ga se voi voimattuo. Vahnat, suuret da tervehet puut lövvytäh harvah.
Huavan juuret ollah syväh muan al.
Nuoriloin puuloin kuori on silei, valpahanvihandu libo vihandu-harmai. Iče puu on valgei vihandanke.
Huavan lehtet ollah pyöryžii libo niilöil on vinonellikön muodo. Niilöin pitkevys on 3-7 sm. Net ollah terävii libo tylčii yläpuolel. Sygyzyl lehtet tullah erivärizikse: kuldazikse, ruskieloikse dmi.
Se löydyy mečän da tundran rajal, vezistölöin rannoil, mečis, mečänreunois, harvah kuivil hiekkoil, rotkolois, suoloil da mägilöil.
Se löydyy Jevroupas, Kazahstanas, Kitais, Mongoulies, Koreas, Ven’an kogo alovehel.
Kategourii:Puut Kategourii:Suomen puut Kategourii:Kazvimuailmu
7. kezäkuudu
Ken kuoli sinä piän
K
Tarulinna
Tarulinna on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Haapalammen kyläkunnan pos’olku. Se on sijoitannuhes Luadogan luodehozas olijan lahten rannal. Tarulinnas on säilynyh arhitektuuran mustomerki – liäkäri Vinteran kezämökki.
Rahvahan lugumiäry
T T T
Keskimäinen Kaarijärvi
Keskimäinen Kaarijärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 1,5 km². Järven pindu on 177,2 metrii korgiembi meren pindua.
Järvespäi lähtöy Keskimjoki, kudai laskeh Tolvajogeh. Järveh laskeh nimetöi oja, kudai tulou järvespäi nimel Iso Sakkalinjärvi.
K K K K
Raiguba
Raiguba on Karjalan tazavallan Kondupohjan piirin Hirvahan kyläkundah kuului pos’olku. Se on sijoitannuhes järven rannal.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Kondupohjan piiri
Beringraja
Beringraja on rauskoin heimoh kuului kalasugu.
Kaukojärvi
Kaukojärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 0,6 km², vezibasseinan ala on 45,1 km². Järven pindu on 92 metrii korgiembi meren pindua.
K K K K
Hörppäl
Hörppäl (Герпеля) on Karjalan tazavallan Anuksen kanzallizen piirin kylä, kudai kuuluu Alavozen kyläkundah.
Se sijoittuu Anuksenjoven hurual rannal.
Kyläs on ainavo uuličču Novaja Gerpelä (Uuzi Hörppäl).
Hörppälän rahvahan lugumiäry
Kategourii:Anuksen piiri
7. kylmykuudu
7. kylmykuudu - 311. vuvven päivy (312. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 54 päiviä.
Ukrainan kieli
thumb|right|300px|Ukrainan kielen levitändy Ukrainan kieli on yksi sluavjuanoin kielispäi. Se on ukrainalazien valdivolline kieli. Ukrainan kieli on ven’an da valgoven’an sugukieli da kuuluu päivännouzuslavjuanoin kielien joukkoh. Ukrainan kielel paistah Ukrainal sego Valgo-Ven’al, Ven’al, Kazahstuanas, Pol’šas, Slovakies, Ruminies, Molduavies, Vengries, Serbies da ližäkse vie Kanuadas, Amieriekas, Argentinas, Avstrualies sego toizis mualois, kunne tuli elämäh ukrainalastu. Ukrainan kieli on Ukrainan valdivolline kieli. Keski- da Päivännouzu-Jevruopan mualois, kus eläy äijy ukrainalastu, ukrainan kielel on alovehelline libo vähembistökielen stuatussu. Eri tiedoloin mugah ukrainan kielel pagizou 36-45 miljonua hengie, Ukrainal muamankielenny sidä pidäy 31 971 000 hengie (85,2%), täh luguh kuuluu 328 tuhattu ven’alastu (2001). Ukrainan kirjukielen pohjannu on kiriliččy.
Lähtehet
U U
Karhupääjärvi
Karhupääjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Porajärven kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 1,2 km². Järven pindu on 167,6 metrii korgiembi meren pindua.
Järvespäi lähtöy pieni nimetöi oja, kudai laskeh nimettömäh jogeh. Tämä jogi virduau Itkajärves läbi da laskeh Koitajogeh.
K K K K
1650-lugu vuvvet
1650-lugu vuvvet:
Uusikylä (Sortavalan piiri)
Uusikylä on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Haapalammen kyläkunnan pos’olku. Yksi kilometri on Sortavala-Lahtenpohju -avtodorogassah.
Rahvahan lugumiäry
U U U
7. ligakuudu
Ken kuoli sinä piän
L
7. kevätkuudu
7. kevätkuudu - 66. vuvven päivy (67. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 299 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
K
Vača
Vača on Karjalan tazavallan Segežan piirin Mustukosken kyläkundah kuului pos’olku. Rinnal on Pieni lambi, kahtes kilometris pohjazehpäi on Kučjärvi.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Segežan piiri
Rauman murreh
pienoiskuva|367x367px Rauman murreh libo Rauman kieli (raumakse Rauman giäl) on suomen murreh kudai paistah Rauman linnas, hos erähät tahtotah kuččuo sidä kielekse. Rauman murrettu suomelazet ei voijah ellendie äijän, da tänäpäi sidä kirjutetah da luajitah kniiguloi raumakse. Se eruo äijän suomen yleiskieles da suomalaine ei ellendie äijän raumua. Raumas on äijän lainasanoi ruočin kielespäi da eestin kielespäi. Ezimerkukse "pokstaavi", 'Kirjain' libo "flikk", tyttö. Raumalazet iče kučutah sidä kielekse.
Aihiestu muijal
Kategourii:Suomen kieli
Sukset
Sukset on ajonevvo lundu myöte. Suksiloi on kaksi, net pannah jalgah. Sih niškoi joga sukses ollah kiinittimet.
Hiihtändy karjalazil
Enne karjalazil hiihtändy ei olluh talvi-ilo, eigo ni sportu. Se oli ajonevvo, kui toizilgi pohjazil kanzoil. Karjalas, järvien da meččien muas, hyviä dorogua oli ylen vähä. Hieruspäi hieruh sai puuttuo järvilöi da jogiloi myöte libo kaidazii troppazii myöte. Kezäl sendäh pidi veneh, talvel – rigi da sukset.
Karjalazet ruvettih hiihtämäh ammui, vie III vuozituhandel enne meijän aijanluguu. Pohjazes talvet ollah pitkät, sendäh enin aigua vuvves pidi liikkuo lundu myöte. Sih niškoi päittihgi sukset. Suksil käydihgi mečästäjät. Vahnois kallivopiirustuksis, kudamii on löytty kaikis pohjazis mualois, on heijän kuvua.
Tutkijat ollah sidä mieldy, ku muinazil kanzoil enzimäzikse käytös oldih lumikengät. Net oldih jallanpohjua suurembat da niilöil oli helpo astuo lundu myöte. Sen jälgeh jo käyttöh tuldih sukset. Vihjatah, ku suksien ”ezi-ižänny” on regi. Rien jallakset ollah yhtenjyttymät kui suksil. Karjalazet luajittih suksii koivus libo pedäjäs. Suksisavakot oldih tuomes. Suksiloin luajindas on sanottu karjalazis eeppizis runolois da Kalevalas:
”Ei vai huoli Lemminkäine,
Nengomat sanazet virkoi:
”Luaji vai minule sukset,
Vestä lyly, vestä kalho.
Lähten hirvie hiihtämäh,
Hiijen peldoloin perile.”
Lyyliky, lylylöin luadii,
Sustu vesti sygyzyn,
Talven tostu kaiverdeli,
Päivän vesti kepin vartu,
Toizen – kol’čua sih sivotti.” (Zinaida Dubininan kiännös)
Vozrici
Vozrici on Karjalan tazavallan Karhumäin piirin Čolmužin kyläkundah kuului pos’olku. Se on sijoitannuhes Vozrica-jovel. Rinnal on Oniegan koillisrannikko. Yhtes kilometris pos’olkaspäi on niemi. Enne sie oli suari, ga sissäh parzilois oli azuttu dorogu, kuduadu myöte vedeltih mecciä. Sie ruadoi lespromhouzu, kus ruattih kyläläzet.
Sukset
Suksien luajindan kehitändy
Aijan myödäh suksien luajindu kehityi. Suksii ruvettih azumah puus da plastiekas. Tänäpäi ku net hyvin mendäs, niidy voijetah nygyaigazil voidieloil. Niilöin luadijat ainos opitah luadie uuttu hyviä, ku hiihtäjät sportumiehet oldas parahat kilvois.
Vozrici
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Karhumäin piiri
Sukset
Sportu
Hiihtändäs äski XIX vuozisuan lopus – XX vuozisuan allus rodih sportu. Enzimäzet hiihtäjien kilvat piettih Norveegies. Täs muas hiihtändy on kuulužu sportulaji. Norveegielazii hiihtäjii tietäh kogo muailmas.
Ven’al enzimäzet hiihtokilvat oldih Piiteris vuvvennu 1894. Ladu hiihtändäh niškoi oli luajittu Neva-jovel. Enzimäine Kogo Ven’an hiihtäjien kilbu oli Moskovas tuhukuul 1910. Ven’an muan hiihtäjät äijän kerdua oldih voittajat Olimpiiskolois kižois.
Tundiettuu karjalastu hiihtäjiä
Olimpiiskoidu čempionua on karjalazien keskesgi. Tundiettu puadenelaine hiihtäi Terozen Huoti (F'odor Terentjev) sai kuldumedalin Olimpiiskolois talvikižois vuvvennu 1956. Petroskois Kurgan-kohtas on hänen mustopačas.
Keskijärvi (Suojärven piiri)
Keskijärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Naistenjärven kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 6,2 km², vezibasseinan ala on 109 km². Järven pindu on 164,4 metrii korgiembi meren pindua.
Järveh laskeh nimetöi oja, kudai virduau Särkkälammes läbi. Päivänlaskus järvespäi vezi piäzöy Pojaslambeh. Liidehes olijas Teronlahtespäi lähtöy Luglajoki.
Karmalankylä
Karmalankylä on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin Haapalammen kyläkunnan pos’olku. Se on sijoitannuhes Karmalanjärven suvirannal, Sortavalan lähäl.
Emma Goldman
Emma Goldman (1869–1940) oli legenduarine anarhistu da naizien oigevuksien da seksuallizen vällyön puolistai. Häi rodivui jevrieläzeh pereheh Litvas, kudai kuului silloi Ven’an suarikundah, da vaihtoi eloipaikan Amerikan Yhtysvaldoih 16-vuvven igähizenny, mis händy kuččuttih ”Ruskei Emma”-nimel.
Karmalankylä
Rahvahan lugumiäry
K K K