cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Karjalan Kielen Seura
Suurimat suavutukset
On luajittu muudugi suurdu ruaduo. Itä-Suomen yliopistos rubei ruadamah karjalan kielen professuuru da karjalan kielen enzimäzenny professorannu oli vienankarjalaine filolougien douhtoru da Petroskoin valdivonylipiston professoru Pekka Zaikov. Itä-Suomen yliopistos ruvettih opastamah karjalan kieldy sivuainehennu. Opastettavannu ollah karjalan kielen kaksi piämurrehtu: liygi da vienankarjal.
Vanadium
Histourii
Vuonnu 1801 minerualogien professoru Andres Manuel Del’ Rio avai vanadiuman tinaruvas. Vuonnu 1830 ruoččilaine hiimiekku Nil’s Sefström uvvessah avai sen rauduruvas. Bercelius da Sefsröm annettih sile nimen.
Karjalan Kielen Seura
Suurimat suavutukset
Karjalan Kielen Seuran hyvyös Nurmekseh oli suadu karjalankieline kielipezä. Vuvvennu 2015 kevätkuul Yle:l rubei kuulumah uudizii karjalan kielel. Tämä ruado sai ruaduo läs 20 vuottu kestänyzien nevvotteluloin jälles. Uudizien vedäjänny on liygiläine Natalja Gilojeva.
Vanadium
Nimen keksimine
Täl elemental on ylen čoma väri, sendäh sidä sanottih suvaičuksen da čomuon Freija-jumalattaren kunnivokse (vahn. skand. Vanadis – Vanoin tytär).
Karjalan Kielen Seura
Suurimat suavutukset
Nämmih suavutuksih sai piästä enne kaikkie yhtistyksen piälikön hyvyös. Arhijepiskoppu Leo on aktiivine karjalazien da karjalan kielen puolistai. Händy kunnivoijah da kuullah.
Kirjutuskilvat
Karjalan Kielen Seura alalleh pidäy kirjutuskilboi karjalazien keskes. Tuolleh livutetah kirjutusruaduo, kehitetäh da pannah karjalazii kirjuttamah omal muamankielel. Täh aigah on pietty jo mondu kirjutuskilbua, joga kilvas oli oma teemu da joga kilvan jälles painettih kniigu kilbuniekoin kirjutuksienke, kudamat ollah kaikil karjalan kielen murdehil. Omua kirjutusneruo jiävittih liygiläzet da lyydiläzet, vienalazet da tverinkarjalazet, rajakarjalazet.
Julguanduruado
Karjalan Kielen Seuran julguanduruado on vuvves 2005 algajen on olluh seuran suurimii ruadoaloi. Yhtistys on jullannuh enämbi 60 kniigua da enämbi 10 iänikniigua, piästänyh ilmah pajodiskuagi. Jullattuloin kniigoin joukos on kotkatjärveläzen Zinaida Dubininan livvikse kiännetty ”Kalevala”, on Natalja Sinitskajan kiännettylöi kniigoi Muumilois, on kielioppii, sanakirjua da paginsanakirjua, kerdomuksien da runoloin kogomuksii. Tämän kaiken ližäkse Karjalan Kielen Seura piästäy ilmah Karjal-žuarnualua lehtenny da verkoversienny.
Kniigulaukku da digikirjasto
Karjalan Kielen Seural on kniigulaukku internetas. Jogahine voi tilata seuran jullattuloi kniigoi ičelleh. Kniigulaukku ruadau seuran sivuloil: www.karjal.fi. Samal saital ruadau seuran digikirjasto, kus voibi löydiä, kui vahnua, mugai uuttu kniigua karjalan kielel.
Toimisto
Karjalan Kielen Seuran toimisto ruadau Jovensuus Pohjoiskatu, 6 -adresil.
Linkit
http://www.karjal.fi
Kategourii:Karjalan kieli K
1. pakkaskuudu
1. pakkaskuudu - Vuvven 1. päivy grigorianskoin kalenderin mugah.
Ken kuoli sinä piän
P
Roger Moore
Roger George Moore (14. ligakuudu 1927 – 23. oraskuudu 2017) oli brinuanielaine kinon ozuttelii, käzikirjutuksien kirjuttai, prod’usseru. Enimäl tundietunnu Moore on James Bondan roulis.
1842
Ken kuoli sinä vuon
Kategourii:1842
Roger Moore
Karjieran alguvuvvet (1946-1959)
Vuozien 1950 aigah Moore ruadoi modelinnu trikotuažan painandurekluamah niškoi, mindäh sendäh händy ruvettih kuččumah ”Suuret reituzat” (”The big knit”). Häi ezityi toiziengi tavaroin, ezimerkikse, hammaspastan rekluamas. Äijät arvostelijat lujoitetah, ku juuri nenga Moore sai hyvän pohjan artisturuadoh.
Moore sih aigah rodih kuulužakse TV:s, häi sminaiččihes sarjufilmas “Aivengo” da toizis kinolois.
Karjieran 1960-1969 vuvvet
Muailman kuulužakse Moore rodih Pyhäžy-filman jälles, kudamas hänel oli Saiman Templaran rouli. Tädä sarjafilmua ezmäi ozutettih Brituanies, sit ostettih Yhtysvaldoih. Filmu rodih kuulužakse kogo muailmas da piäzi kymmenen kuulužan filman joukkoh. Sarjan enzimäzet filmat oli ozutettu vuvvennu 1961. Kaikkiedah oli luajittu kuuzi ozutuskauttu. Brituanies se oli yhtenjytyi pitky kui Tazuajat (The Avengers) -sarjufilmu.
James Bondan rouli (1973-1985)
Moore rubei ozuttamah Bondua vuvvennu 1973 da loppi vuvvennu 1985. Kaikis Bondan roulin ozuttelijois Moore oli hätkembän kaikkii ozutannuh sidä.
Moore on ainavo Bondois, ken nikonzu ei ajelluh kadras Aston Martin -mašinal da ainavo Bondois, ken sai filman käzikirjutuksen mugah Leninan ordenan.
Kaksitostu vuottu Bondan ozutandua luajittih Moore kuulužakse detektiivoin suvaiččijoin keskes.
Ruado jälles 1985 vuottu
Moore snimaiččihes kinolois, ga nenne roulit nivouse ei tuodu hänele kaččojien tunnustustu. Moore tovesti Sunday Telegraph -žurnualale sulakuul 2009, ku kogonah jätti ruavon. Londonan vuvven 2012 Olimpiadukižoin rekluamas häi uvvessah snimaiččihes Bondan roulis.
Hyvyönluajinduruado
Vuvvennu 1983 hänen elos muutui, konzu Bondan kuvvenden filman kuvuandan aigah Indies händy kovah liikutti tämän suuren muan köyhys. Moore kiinostui Kolmanden muailman mualoih da tuli hyvyönluajinduruadoloih. Omas ruavos täl alal häi oli äijän kerdua palkittu.
M M M M M M
Louis de Funès
Louis de Funès (tävvelline nimi Louis Germain David de Funès de Galarza, 31. heinykuudu 1914 – 27. pakkaskuudu 1983) oli frantsielaine kino-ozuttelii, kino-ohjuaju, käzikirjutuksien kirjuttai, muailman kinon eräs kuulužimis komiekois.
Eloskerdu
Lapsete Louis de Funès hyvin tiezi frantsien, ispuanien da anglien kielii. Nuorete harjaitti piirustandua da fortepianol saitandua. Ei petties sit hänes roinnuh pianol soittai, enimyölleh Louis de Funès soitti džazua.
Jälles voinua Louis de Funès oppie iččie kinematogruafan alal. Enne sidä häi opastui druaman kursiloil. Vuvvennu 1945 häi snimaiččihes Barmizonskoi kiuzavus -filmas, ga kuulužakse vie ei roinnuh.
Vuvvennu 1958 oli luajittu Tabuamatoi ei ole varras -filmu, kudamas Louis de Funèsal oli peitočipyydäjän Bleron piärouli. Tämän filman jälgeh ozuttelii rodih kuulužakse kogo muailmas. Tämän jälgeh toizetgi Louis de Funèsan ruavot oldih hyvin otettu vastah da suadu kaččojien tunnustustu.
Vuozien 1970 aigah Louis de Funès endizelleh on kuulužu da kaččojien suvaittavu ozuttelii. Vuvvennu 1973 sulakuun 15. päivänny Louis de Funès sai Fratsien korgeviman palkindon – Kunnivolegion ordenan.
Vuvvennu 1978 ozuttelijal oli kaksi infarktua. Liäkärilöin käskys häi jätti ruavon da muutti kyläkonduloile, kus ylen äijän kazvatti rouzua. Eräs rouzien rodu, kudaman kehitti Meilland International-firmu, sai ozuttelijan nimen.
Louis de Funès hos i jätti ruavon, ga ei voinnuh kieldävyö Claude Zidin kučundas da snimaiččihes hänen filmas «Siivyt vai sorkaine». Tämän jälgeh oli vie mondu filmua. Filmu «Žandarmu da žandarmetkat» rodih jälgimäine hänen karjieras. Louis de Funès kuoli syväimentabuamzieh vuvvennu 1983.
Kajoit
Alaheimo: Anoinae, 2 genera, 6 species
Louis de Funès
Eloskerdu
F F F F F F
Kajoit
Alaheimo: Rynchopinae
Alaheimo: Čiirakot - Sterninae
Alaheimo: Larinae
Väinämöine
thumb|right|280px|[[Akseli Gallen-Kallela: Sammon puolustus (1896). Väinämöine puolustau Sampo-melliččiä Louhelpäi.]]
Väinämöine on Kalevalan piähahmoloi, da suomelazen da karjalazen kanzanrunohuon da mifolougien tärgevimii hahmoloi. Väinämöine on runonlaulai da suuri tiedäi, kuduas on vie jumalallizii piirdehii. Hänes käytetäh Kalevalas puaksuh runuo
Väinämöine on monen tarinan hahmonnu, puaksuh piäozanottai. Merkittävii kerdomuksii (tarinoi) ollah:
Väinämözen laulu da soitto
250px|thumb|[[R. W. Ekman|R. W. Ekman: Väinämöisen soitto (1866)]]
Kalevalan Väinämöine
Kalevalas Väinämöine on Ilmattaren, ilman immen da meren poigu. Hän viettäy meres kellujan muaman kohtus kolmekymmen vuottu da algau jo syndyjes avvuttua maailman luomizes. Kalevalan tarinois Väinämöine oppiu ottua mučoikse Ainon, Joukahaizen sizären, ga Aino tappau oman ičen upottuu.
Suhteh toizih miifoih
150px|thumb|[[Orfeus soittau liirua eläimien keskes.]]
Väinämözes on huomattavua samankaldaižuttu kreikkalazen mifolougien suuren runoilijan da soittajan Orfeinke.
Pekka Mikšijev
Rodivundu
Pekka Mikšijev on roinnuhes 14. kevätkuudu vuvvennu 1935 Videlen kyläs.
Opastundu
Vuvvennu 1957 Mikšijev loppi Leningruadan teatrualizen A. Ostrovskoin nimizen instituutan.
Ruado
Karjalan Kanzallizes teatras Pekka Mikšijev ruadau piäle viijenkymmenen viijen vuvven. Täh aigah on ozutettu monii kymmenii rouliloi, suadu kaččojien da suurien kriitiekoin arvostus. Pekka Mikšijevan rouliloin luvus on äijy karjalazen miehen roulii. Erähät niilöis oldih karjalakse ezitetyt.
Yhteiskunnallizel alal
Omis juuris da omas kieles Videlen karjalaine Pekka Mikšijev on pyzynyh ainos. Häi on pannuh äijän vägie oman rahvahan kielen da kul'tuuran kehittämizeh. Juuri Pekka Mikšijev da hänen akkah Vieno Kettunen, kudaman kel on käzikkäi astuttu da eletty jo enämbi viittykymmendy viitty vuottu, oldih suamas Petroskoile oman rahvahan Oma Pajo -horua, oldih panemas rattahile Karjalan Rahvahan Liiton ruaduo.
1. syvyskuudu
1. syvyskuudu — 244. vuvven päivy (245. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 121 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
-09-1
1. talvikuudu
1. talvikuudu - 335. vuvven päivy (336. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 30 päiviä.
Pedru II
Pedrun I bunukku, tsuarin Aleksei Petrovičan da nemetskoin prinsesan Charlotte Christine von Braunschweig-Wolfenbüttelan poigu, Romanovoin rovun muužikan kohtinazen liinien jälgimäine ezittäi.
Pedru II Aleksejevič piäzi valduistuimile 6. (17.) oraskuudu 1727 11-vuodizennu olles da kuoli ruveh 14-vuodizennu. Faktoin mugah, Pedru iče ei haldivoinnuh valdivuo. Tovvelline valdu oli Korgeviman peittonevvostol, enimyölleh nuoren imperatoran favoritoil Menšikoval da hänen jälles Dolgorukovoil.
1. tuhukuudu
1. tuhukuudu on 32. vuvven päivy grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 333 (334. kargavusvuon) päiviä.
Lähtehet
Kategourii:Päivät
Suurikoskelo
thumb|300.px|alt=Suurikoskelo|Suurikoskelo Suurikoskelo (Mergus merganser) on koskeloloin suguh da sorzien heimoh kuului lindu.
Kogo da nägö
Uročču on mustuvalgei, emäččy enimyttäh harmai a ruskeipäine. Vai emäčyl on piäs töppyine toizin kui tukkukoskelol, kudamal on töppyine mollembil sugupuolil. Suurikoskelol on kaglas jyrkembi väriraja migu tukkukoskelol.
Piduhus: 58-68 cm Siibien agjuväli: 78-94 cm Paino: 1,3-1,9 kg
Pezoitundu
Suurikoskelo azuu pezän puunkoloh, uumeneh, huonukseh, talon ual libo tihien kadajan suojah da muniu sulakuus libo oraskuus 8-12 jäiččiä. Emäččy haudou jäiččii yksin 34-35 päiviä. Poigazet opastutah lendämäh kahten kuun ijäs.
Aloveh
Suurikoskelo eläy leviel alovehel Mua-planietan pohjazel puoliškol. Suomes se pezoittuu kogo muas. Suomes pezoittuu 20000-30000 puarua.
Muutundu
Sygyzyl muutundu on syvyskuun da talvikuun välizel aijal, keviäl kevätkuus da sulakuus, konzutahto jo tuhukuus. Suurikoskelo on yksi aigazimis keviäl muuttujis lindulois. Linnut talvehtitah Baltienmerel da Pohjanmerel. Niidy talvehtiu sežo Ahvenanmual da muijal Suvi-Suomes.
Lähtiet
S S
Uikujoki
250px|right|thumb|Uikujoki
Uikujoki (Выг) on Ven’an jogi, kudai virduau Karjalas.
Sih kuuluu kaksi ozua: Ylä-Uikujoki, kudai ottau allun Verhotinnoje-järvespäi da laskeh Uikujärveh; Ala-Uikujoki, kudai ottau allun Uikujärvespäi da laskeh Vienanmeren Oniegansuuh lähäl Belomorskua.
Ylä-Uikujoven piduhus on 135 km, Ala-Uikujoven piduhus on 102 km. Jovenalan pinduala on 27 100 km². Ylä-Uikujoki sijoittuu suohizel alovehel da virduau moniloin järvilöin kauti.
Lähäl Uikujokea löydyy kallivopiirrokset ”Besovy Sledki” (Бесовы Следки). Ennevahnas dai nygöigi Uikujoki on tärgei matku Vienanmerespäi Onieganjärveh.
U U U
14. sulakuudu
Ken kuoli sinä piän
S
Kupari
Histourii
Vaski on yksi käytettävimis metallois, sendäh ku sidä on kebjei suaha ruvas da sen sulatuksen lämbötila ei ole korgei. Vaski on seiččemes metallas, kuduadu rahvas tietäh ammuzis aijois. Se metallu vastavuu luonnos paksumpi, migu kuldu, hobju da raudu. Vaskikauzi oli moine aigu, konzu äijän levitettu oldih vaskituottehii. Enne vaskikauttu oli kivikauzi. Enne vahnas vaskistu käytettih sežo segasulatehennu yhtes tinan kel. Enzimäzen vasken da tinan segasulatehtu (bronzua) suadih jo enne 3000 vuottu eKr. Jälles kuparikauttu oli bronzukauzi. Bronzas enne vahnae luajittih orožua, astettu, čomendustu. Ven'al enzimäzet vaskikaivokset roittih 2000 vuottu eKr. Niilöin jiännyksii löytäh Urualas (kaikis tundiettu kohtu on Kargalat), Kavkazan mägielöin tuas, Siberias da Altajas.
10. elokuudu
10. elokuudu — 222. vuvven päivy (223. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenderin mugah. Vuvven loppussah on 143 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
E
Lamboi
Lamboi (Каскессельга, Kaskesselkä) on kylä Karjalan tazavallas Priäžän kanzallizes piiris Vieljärven kyläkunnas.
Se sijoiččou lähäl Mikkelänjärvie.
Karhumägi
Karhumägi (ven. Медвежьегорск (Medvežjegorsk), suom. Karhumäki) on linnu (vuvves 1938 algajen) Ven’al, Karjalan tazavallas. Se on Karhumäin piirin hallindolline keskus.
Muantiijolline olopaikku
Karhumägi sijoittuu Oniegan järven rannal, 152 km Petroskoispäi pohjazeh, Karjalan tazavallan keskiozas, Suuren lahten (Bol’šaja guba) luodehel, Kumsan da Vičkan jovensuulois. Linnan ymbäri ollah čomat kallivot da čuuruvuarat, kudamil kazvetah havumečät.
Ilmasto
Pakkaskuun keskilämbötila Karhumäis 1961–1990 vuoziloin norman mugah on -13 astettu, uvven norman mugah se on -10,6 astettu. Kezäl vähän aigua ollah valgiet yöt.
Histourii
Vuonnu 1914 Ven’an valdukundu yhtyi Enzimäzeh muailman voinah. Pidi rakendua raududorogua Barentsan meren jiädymättömile lahtile. Vuonnu 1915 allettih rakendua Murmanskan portua Kol’skois lahtes, kaksi piendy portua Kemis da Sorokas da vie raududorogua, kudamal pidi yhtistiä Romanov-na-Murmane Petrogradanke.
Medvežja Gora –azetuskohtu nostettih Oniegan järven rannal, kudamal ei eletty rahvahat. Azetuskohtan lähäl rakendettih samannimine pos’olku. Vuonnu 1915 järven rannal rakendettih pristani. Rakendusainehet raududorogah niškoi ruvettih tuomah viel Petrogradaspäi Medvežja Gora –eländykohtah.
Vuonnu 1916 arhitektoran R.M. Gaben projektan mugah rakendettih puuvokzualu šatrovoin levonke da špil’anke. Tämä vokzualu säilyi täh aigassah pieniloin uvvistandoinke. Kylmykuus vuonnu 1916 lähtiettih enzimäzet junat. Täh aigah azetuskohtan lähäl eli jo 300 ristikanzua kahtes pos’olkas – Zaharjevskois da Železnodorožnois. Tämä azetuskohtu oli Povenetskoin ujezdan alovehel.
Vuonnu 1930 nevvostovaldu käski rakendamah Belomorskan-Baltien kanualan. Srojun da Belomorskan-Baltien luagerin (BelBaltLag) hallindolline keskus oli Medvežja Gora –azetuskohtu da pos’olku sen lähäl. Kanualu pandih käyttöh 2. elokuudu vuonna 1933.
Karhumäis oldih nahkan pieksändy- da kengien ombeluzavodat. Kombinuattu muokkai puudu 12 piloruamas, luajittih puusepän valmistehet da pertilomut.
Nähtävykset
Kategourii:Muantiedo Kategourii:Karjal Kategourii:Karjalan linnat Kategourii:Karhumäin piiri
Meri-Muaselgy
Meri-Muaselgy on pos’olku Karjalan tazavallas Karhumäin piiris. Se kuuluu Poventsan linnukundah.
Se sijoiččou Matkujärven suvirannal.
Rahvahan lugumiäry
Vuvvennu 1905 tiä eli 157 hengie.
M M Kategourii:Karhumäin piiri
Uikujärvi
Uikujärvi (Выгозеро) on Ven’an järvi, kudai sijoittuu Karjalan tazavallan Segežan piiris.
Järven pinduala on 1143 km², piduhus – 89,3 km, levevys – 23,5 km, randuviivan piduhus – 658 km. Sen keskisyvys on 6,2 m, syvin kohtu on 18 m.
Järves on 529 suardu, kudamien yhtehine pinduala on 126 km².
Rannat ollah kivizii, pohjasozas – korgieloi, suviozas – madaloi.
Järveh laskeh enämbi 25 jogie, suurimat niilöis ollah Ylä-Uikujoki, Vožma, Segeža. Järves ottau allun Ala-Uikujoki.
Pohju lähäl randoi on kivine, keskiozas – muvakas. Järves kazvau šaraheiniä, karvukortehtu da čuloidu.
Järves löydyy haugii, lahnua, riäpöidy, siigua, ahvendu, särgii, matikkua, säyniä dmi.
Se jiädyy kylmykuun puolivälis, avavuu oraskuun puolivälis.
Järvel kulgietah laivat. Sen rannoil ollah ezim. linnu Segežu da pos’olku Vojačču.
U U U
Ugandu
250px|right|thumb|Ugandu
Ugandu libo Ugandan tazavaldu on valdivo Päivännouzu-Afriekas. Pohjazes se rajoittuu Suvi-Sudananke, päivänlaskus Kongonke, suves Ruandanke da Tanzanienke, päivännouzus Kenienke. Liidehes se rajoittuu Viktoria-järvenke. Virrallizet kielet ollah anglien kieli da suahili. Piälinnu on Kampala. Muan pinduala on 236 040 km². Rahvahan lugumiäry on 34 758 809 hengie.
U U
10. heinykuudu
10. heinykuudu - 191. vuvven päivy (192. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 174 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
H
13. oraskuudu
13. oraskuudu - 133. vuvven päivy (134. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 232 päiviä.
10. kezäkuudu
10. kezäkuudu - 161. vuvven päivy (162. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 204 päiviä.
13. oraskuudu
Ken kuoli sinä piän
O
10. kezäkuudu
Ken kuoli sinä piän
K
New York
thumb|Nägymät New Yorkah New York libo New York City, viralline nimi City of New York, on Yhtysvaldoin New Yorkan ozavaldivos olii linnu. Linnas eli vuonnu 2014 arvion mugah 8 491 079 ristikanzua. New York on Yhtysvaldoin toizekse suurembii linnoi. Kaikkiedah alvehel eläy 23 632 722 hengie. New York on muailman tärgevimii talovus- da kul'tuurukeskuksii da Globalization and World Cities Study Groupin mugah yksi muailman nelläs tärgevimis muailmanlinnois Tokion, Pariižan da Londonan ohel. Linnu on vie YK:n da monien toizien kanzoinvälizien järjestölöin kodipaikku.
1930
Ken kuoli sinä vuon
1930
Golikovo
Golikovo on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Suurlahten kyläkunnas.
Se sijoiččou suarel Oniegujärven pohjasozas.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Karhumäin piiri
13. syvyskuudu
13. syvyskuudu — 256. vuvven päivy (257. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 109 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
-09-13
Edvard Gylling
Edvard Otto Vilhelm Gylling (30. kylmykuudu 1881, Kuopio, Suomen suuriruhtinaskundu, Ven’an imperii - 14. kezäkuudu 1938, Nevvostoliitto) oli suomelaine sotsiualudemokruattine poliitiekku, Suomen parluamentan deputuattu vuozinnu 1908-1910 da 1911-1918, vallankumovusmies, Ruskien gvardien štaban piälikkö, Karjalan ruadokommunnan enzimäine ohjuaju, filosoufielllizien tiedoloin douhtoru. Gylling oli kaikkien Nevvoston toimehpaniikomitietan ozanottajannu.
Eloskerdu
Otto rodivui 30. kylmykuudu 1881 Kuopios. Hänen tuatto Uno Aleksandr Gylling oli raududorogan inžinieru, muamo oli Jevgenija Viktorija Klotil’da Ganrietta Helsingius.
Lapsuus- da nuoružusaijan Edvard vietti vahnembien kois – Kalaan usad’bas Ikaalizen vieres.
Jyväskylän lyseon lopiettuu vuvvennu 1900 häi piäzi opastumah yliopistoh Helsingforsah.
Vuvvennu 1903 hänes rodih talovustijon da statistiekan magistru. Gylling tutkii Suomen ruadorahvahan elaigua kylis.
Filosoufien doktoran arvonimen suaduu häi ruadoi Gelsingforsan yliopiston dotsientannu da statistiekannu 1910-1918.
Poliittine toimindu
Vuvvennu 1905 Gylling yhtyi Suomen sotsiualudemokruatizen partien huruah marksilazeh puoleh.
Vuozinnu 1906-1908 häi ruadoi partien «Sosialistinen Aikakauslehti» -painoksen piätoimittajannu. Lehti perustettih Edvard Gylling, Yrjö Sirola, Otto Kuusinen da Sulo Vuolijoki.
15.-16. kevätkuudu 1907 Suomes piettih enzimäzet valličukset yksipaluatan parluamentah. Vuozinnu 1908-1918 Edvard Gylling oli parluamentan deputuattu Suomen sotsialudemokruatizes parties.
Vuozinnu 1913-1917 Gylling oli Suomen sotsiualudemokruatizen partien toimehpaniikomitietan ozanottajannu, 1917-1918 – Suomen sotsiualudemokruatizen partien paginanvedäjänny.
Vuvvennu 1918 Gylling yhtyi Suomen Kommunistizeh partieh, sen Keskuskomitietan kundah.
Vallankumovus da rahvahienväline voinu Suomes
Suomen vallankumovuksen aigua vuvvennu 1918 Edvard Gylling ruadoi vallankumovuksen halličukses den’guvaroin aziimiehenny, sen jälles vallamkumuvuon halličuksen paginanvedäjän sijahizennu. Vuvven 1918 sulakuus algajen Edvard oli Ruskien gvuardien Piäštaban piälikönny. Häi yhtyi Viipurin puolistukseh.
Vallankumovuos menetyksen jälgeh Gylling ruadoi peitoči. Vuvven 1918 lopus häi muuttui Ruoččih da ruadoi Stokolmas Suomen kompartien piäkomitietan ulgomuab’uros. Vuvvennu 1919 Gylling ruadoi III Kommunistizen internatsionualan Skandinavien komitietan sekretarinnu.
Nevvostoliiton Karjal
Vuvvennu 1919 syzyzyl Edvard Gylling työndi Vladimir Leninale iče kirjutetun Kehoitus Karjalan kommunnas -dokumentan.
Kehoituksen tarkoituksennu oli perustua Svir’-joves Jiäokeanassah sijoittavan Karjalan kommunnan, kuduan avul vois sellittiä erähät probliemat. Sen mugah Karjalan kommunnale pidi roita buržuiliston Suomen valdivon sotsiualizekse vaihtovariantakse.
Vuvvennu 1920 oraskuus Gylling suomelazen kommunistu-emigrantan J. Sirolanke tuldih Moskovah, kus hyö piettih paginua Leninanke Karjalan avtonoumizen tazavallan perustamizeh nähte. Gylling kehoitti Leninua andua Karjalale talovehellizen da aiga levien avtonoumien. Lenin hyväksyi Gyllingan kehoituksen.
Vuvvennu 1920 oraskuus Gylling yhtyi Nevvostoliiton kommunistizen partieh.
8. kezäkuudu 1920 Anuksen da Arhangelin gubernies perustettih Karjalan ruadokommunna. Petroskois rodih gubernien piälinnu da Karjalan avtonoumien keskus.
Kezäkuus 1920 tuhukuussah 1921 Gylling oli Karjalan ruadokommunnan vallankumovuksen komitietan enzimäzenny paginanvedäjänny.
Elokuus 1920 Gyllingan johtol norvegielaine inžinieru H. Langset valmisti Karjalan ruadokommunnan kehityksen pluanan projektat.
11.-18. tuhukuudu 1921 I Karjalazien Nevvostoloin kerähmön aigua Gylling vallittih Karjalan ruadokommunnan alovehellizen toimehpaniikomitietan paginanvedäjäkse.
23. sulakuudu 1921 Edvard Gylling vastai Leninan Moskovas da ozutti projektat, kudualoin tarkoituksennu oli hyväksyä Karjalan ruadokommunnan avtonoumizet oigevukset. Oigevukset hyväksyttih.
Vuvvennu 1922 Gylling oli Karjalais-Murmanskan vojennoin vallankumovuksen komitietan paginanvedäjänny.
Karjalan avtonoumine sotsiualine nevvostotazavaldu
Vuvvennu 1923 heinykuus Karjalan ruadokommunnu muutettih Karjalan avtonoumizeh sotsiualizeh nevvostotazavaldah. Gyllingas rodih Rahvahien Komissaroin Nevvoston paginanvedäi (vuodessah 1935).
Jygien läžindän periä uvvennu 1923 Edvard Gyllingas otettih huruan jallan. Häi käytti jalguprotiezua.
Vevvennu 1930 syvyskuus perustettih Karjalan tiijoilline tutkimusinstituuttu. Sen piälikökse rodih Gylling, säilyttäjen halličuksen piämiehen virran. Hänen sijähizekse rodih Karjalan valdivollizen muzein johtai Stepan Makarjev. Sen ližäkse Gylling ruadoi opastajannu Karjalan valdivollizes pedagougizes instituutas. Häi oli ”Karjalan ekonoumiekku da statistiekku ” – žurnualan redaksies.
1930-luvun puolivälil algajen Gyllingua ruvettih viärittiä buržuaznois natsionalizmas. Gylling opitteli puolistua iččie, ga se ei avvutannuh. Vuvvennu 1935 pakkaskuus Nevvostoliiton kommunistizen partien Karjalan alovehellizen komitietan V plienuman aigua Gyllingan politikallizen toimindan moitittih. Ligakuus 1935 häi jätti Karjalan avtonoumizen sotsialistizen nevvostotazavallan Rahvahien komissaroin nevvoston paginanvedäjän virran.
Vuozinnu 1933 da 1936 Gylling oli yksi Karjalan tiedosanakniigan redaktorois. Ga tiedosanakniigu ei piästetty ilmoih, sen erähät redaktorat (kui E. Gylling, A. Makarjev, N. Vinogradov) suudittih da ammuttih.
Kiinniotandu da tapandu
17. heinykuudu vuvvennu 1937 Gylling otettih kiinni valehellizen dielon mugah. Händy suudettih kontrvallankumovuksen terroristizen laitoksen toimindah ozanottamizes. 14. kezäkuudu vuvvennu 1938 händy ammuttih Kommunarka-poligonas. Gylling reabilitiiruitih 16. heinykuudu vuvvennu 1955.
Pereh
Vuvvennu 1906 24-vuodehine Edvard nai Fanny Elisabeth Achrenas (17.10.1885-6.09.1944), Ikaalizen liäkärän tyttäres. Edvardua da Fannyö venčaittih Ikaalizen linnan kirikös 14. kezäkuudu 1906.
Vuvvennu 1938 Fanny Gylling suudittih kodimuan pettäjän perehen hengenny kaheksakse vuvvekse ruadoluagerih. Häi kuoli Karagandan luageris 6. syvyskuudu 1944. Fanny reabilitiiruittih 4. sulakuudu 1956.
Karjalan Sivistysseura
Karjalan Sivistysseura on Suomes ruadai yhteiskunnalline yhtistys, kudaman ruavon tarkoituksennu on yhtistiä karjalazii mollembil puolil rajua ruadamah oman kielen da kul’tuuran hyväkse. Karjalan Sivistysseura on vahnimii karjalazii yhtistyksii Suomes.
Perustandu
Karjalan Sivistysseura perustettih vuvvennu 1906. Yhtistyksen enzimäine nimi oli Wienan Karjalaisten Liitto da sen perustajinnu oldih vienankarjalazet kaupiččijat da heijän ruaduo kannattajat suomelazet. Liiton piäruavokse rodih Vienan Karjalan hengizen da ainehellizen tilan kohendamine. Vuvvennu 1917 yhtistyksen nimi muutettih Karjalan Sivistysseurakse.
Piäliköt
Wienan Karjalaisten Liiton da Karjalan Sivistysseuran piäliköt:
Ala-ozastot da yhtesruado
Karjalan Sivistysseural on kolme ala-ozastuo: Kemin ala-ozasto, Pohjas-Viena-seuru Oulus da Kyykkäkerho Helsinkis. Karjalan Sivistysseura on yhtesruavos toizienkegi karjalan kieldy da karjalastu kul’tuurua edehpäi vedäjien yhtistyksienke kui Suomes, mugai Ven’al. Yhtes on todevutettu äijy projektua.
Ruado
Karjalan Sivistysseuran ruadoalat ollah kieli da kul’tuuru, histourii da perindöt, julguanduruado da kyykkä-kiža. Julguanduruado seuran perustandupäivis algajen on olluh suurii ruadoaloi. Enzimäine seuran varoil ilmah piästetty kniigu oli aberi ”Pieni Alku-opastaja Vienan Karjalaisille”. Se nägi päivänvalgien vuvvennu 1907. Tämän jälgeh on piästetty ilmah eri karjalan kieldy da karjalastu kul’tuurua koskijua kniigua. Niilöin joukos opastuskniigua, tutkimustu, kaunehliteratuurua da kniigua lapsile. Karjalan Sivistysseuran hyvyös vuvvennu 2015 nägi päivänvalgien ”Kalevala” vienakse. Sen kiändäjänny on Raisa Remšujeva.
Karjalan Sivistysseural on oma lehti – ”Karjalan Heimo”. Sen enzimäine noumeru piäzi ilmah vuvvennu 1906 Karjalaisten pakinoita -nimel. Se on vahnin Suomes ilmah piäzii karjalaine žurnualu. Karjalan Sivistysseura on ainos oppinuh panna tallele karjalastu kul’tuurua da perindölöi. Seural on oma arhiivu da Carelica-kirjasto, kudamas on enämbi 500 eri tevostu, niilöin joukos harvinastu. Arhiivan da kirjaston materjualoi suau käyttiä jogahine, niilöil on oma ruadoaigu.
Vuozikerähmö da heimopäivät
Joga vuottu Karjalan Sivistysseura pidäy vuozikerähmön, kudaman aigah sanelou da pidäy otčottua omas ruavos. Vuozikerähmön hantuzis luajitah karjalazien heimopäivät, kudamih tervehtulluot ollah kai karjalan kieleh da karjalazeh kul’tuurah kiinnostunnuot. Vuozikerähmö da heimopäivät pietäh ainos nedälin lopus da joga vuottu niilöin piendykohtu muuttuu. Täh aigah niilöi on pietty jo eri Suomen linnois.
Abudengoi juandu da kilvat
Joga vuottu Karjalan Sivistysseura jagau abudengoi karjalastu juurdu olijoile opastujile kui Suomes, mugai Karjalan Tazavallas. Seura pidäy kilbuagi karjalan kielen livuttamizekse. Eräs niilöis on vuvvennu 2016 pietty Wikipedien kilbu. Sen hantuzis kehitettih karjalazii kirjuttamah karjalankielizeh Wikipedieh.
Linkit http://www.karjalansivistysseura.fi
K K
13. tuhukuudu
13. tuhukuudu on 44. vuvven päivy grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 321 (322. kargavusvuon) päiviä.
Ken kuoli sinä piän
13. tuhukuudu
Kin’alahti
Kin’alahti (Кинелахта) on Karjalan tazavallan Priäžän piirin pos’olku, kudai kuuluu Vieljärven kyläkundah.
Se sijoiččou Priäžän piirin lounasozas Vieljärven da Videlen (Anuksen piirin kylä) välis.
Histourii
Pos’olku perustettih vuvvennu 1957.
Se sai oman nimen samannimizes lahtes.
Rahvas ollah karjalazii.
Kalmoiniemel, Kin’alahten suvirannal, on ruoččilaine kalmisto. Perindötiijön mugah tiä on pandu muah ruoččilazet saldatat.
Uikujärvi (pos'olku)
Uikujärvi (Валдай) on Karjalan tazavallan Segežan piirin pos’olku. Se on Uikujärven kyläkunnan haldivolline keskus.
Pos’olku perustettih 1930-luvun allus, konzu rakendettih Belomorskan-Baltiekan kanualua.
Pos’olkas ruadau mečänhoidoala, keskiškola, kul’tuurutaloi, bol’ničču, meččyruavon laitokset.
14. heinykuudu
14. heinykuudu - 195. vuvven päivy (196. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 170 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
H
Suuričiirakko
thumb|300px|alt=Suuričiirakko|Suuričiirakko
Uikujärvi (pos'olku)
14 kilometrin piäs pos’olkaspäi on Ven’an rahvahienvälizen voinan aigua vuvvennu 1919 tapettuloin saldattoin kalmu.
Suuričiirakko
Suuričiirakko (, enne ) on suurin čiirakkoloin heimoh kuului lindu.
Uikujärvi (pos'olku)
Rahvahan lugumiäry
Vuvvennu 1989 pos’olkas eli 2120 hengie.
Suuričiirakko
Karjalankieline nimi
Karjalan kieles tundietah sana čiirakko, kudamal tarkoitetah tavallizeh kalačiirakkuo (Sterna hirundo) libo lapinčiirakkuo. Suuričiirakon karjalankieline nimi on täh artikkelih niškoi luajittu uvvissana.
14. elokuudu
14. elokuudu on 226. vuvven päivy grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 139 (140. kargavusvuon) päiviä.
Suuričiirakko
Kogo da nägö
Piduhus: 48-55 cm Siibien agjuväli: 125-140 cm Paino: 570-780 g
14. elokuudu
Ken kuoli sinä piän
-08-14
Uikujärvi (pos'olku)
Rahvahan lugumiäry
U U Kategourii:Segežan piiri
Suuričiirakko
Pezoitundu
Suuričiirakko muniu oraskuus kaksi libo kolme jäiččiä. Uročču da emäččy havvotah jäiččii yhtes 25 päiviä. Poigazet opastutah lendämäh kudakui 36 päivän ijäs.
Väri
thumb|left|120px|Väripiirdimii Väri on päiväzespäi libo muus valgolähtehes tulijua ualdomuodoistu sähkömagniettistu sädeilyy libo valguo. Jogahistu värisävyy vastuau oma uallonpiduhus. Pitkin uallonpiduhus on ruskiel da lyhin fiolietal.
Anna Ioannovna
Anna Ioannovna (Anna Ivanovna; 28. pakkaskuudu (7. tuhukuudu) 1693 – 17. (28.) ligakuudu 1740 ) oli Romanovoin rovun ven’alaine tsuarikunnan halliččii.
Suuričiirakko
Lähtiet
S S
Väri
thumb|left|120px|Ristikanzu aistii värilöi erijytyi migu koneh.
Anna Ioannovna
Tsuarin Ivanan V (haldivoičči yhtes vellen Pedrunke I) da Praskovjan F’odorovnan nelläs tytär. Vuvvennu 1710 meni miehele. Hänen ukko Kurl’andan gertsogu kuoli 2.5 kuudu svuad’ban jälles. Pedrun II kuolendan jälles vuvvennu 1730 Korgevin peittonevvosto kučui Anna Ioannovnua ven’alazeh valduistuimile monarhannu rajoittettuloin oigevuksienke aristokratoin hyväkse. Ga dvor’aninoin avul toi järilleh absol’utizman Korgevin peittonevvoston hajoittajen. Anna Ioannovnan haldivon aigua sanottih bironovan aijakse hänen favoritan Ernst Bironan nimen mugah.
Väri
Ristikanzan väriaisti
Ristikanzu aistiu värin, ku valgo kuvastuu mistah värillizes kohtehes silmän verkokalvole. Eri ristikanzoil värien nägökygy on erijyttyine. Ristikanzan silmän verkokalvos on nellänjyttymiä valgoenergiele herkiä soluluaduu, kudamas yhtet ollah sumeinägöh erikostunnuzii savakkosoluloi. Toizet kolme ollah enimyölleh tarkan nävön keskuksen alovehele sijoitunnuzii tappisoluloi.
Anna Ioannovna
A A
Koivuselgy
Koivuselgy (Койвусельга) on pos’olku Karjalan tazavallas Priäžän kanzallizes piiris Vieljärven kyläkunnas.
Väri
Ristikanzan väriaisti
120px|thumbnail|right|Vähendäi libo subrtraktiivine värisevoitus väriainehii sevoittajes.
Koivuselgy
Se sijoiččou Koivujärven päivännouzurannal. Pos’olkan päivännouzuozas virduau Kivioja. Pos’olkan kauti virduau oja, kudai yhtistäy Koivujärven da Kiviojan.
Väri
Värilöin yhtistämine da piävärit
120px|thumbnail|left|Ližiäjy libo additiivine värisevoitus värivalgoloi yhtistäjes.
Koivuselgy
Pos’olku perustettih vuvvennu 1949.
Škola heitti ruavon vuvvennu 2004, sendäh gu pos’olkas on vähän lastu.
Uindu
thumb|151008JOH4248 Johnson Barros (21857373590) Uindu on ristikanzan libo elätin taba liikkuo vies. Uindutaido kuuluu ristikanzan perustaidoloih, kudamih häi opastuu vie lapsennu. Toizis muaelättilöis ezimerkikse imettäjät, madelijat da erähät linnut maltetah uija da kaloile uindu on piätaba liikkuo. Ristikanzale uindu on hyvä kundo- da kilbusportumuodo.
Pyhäžy dielo
Pyhäžy dielo on Karjalan Kanzallizen teatran spektakli karjalan kielel. Ozutukses piäroulilois ollah kuulužat karjalazet artistat Pekka Mikšijev da Vieno Kettunen.
Piiteri
Piiteri (vuozinnu 1914–1924 Petrogruadu da 1924–1991 Leningruadu, nygöi Санкт-Петербург) on suurimmis Ven'an linnois, kuduas eletäh läs viizi miljounua ristikanzua. Piiteri on tärgevin Ven'an Itämeren satamalinnu. Suuren Ižänmuan Voinan aijas (1941-1945) Piiteri oli 872 päiviä ymbäroičykses, kuduas nälläs kuolti läs 1 500 000 hengie.
Linnan pinduala on 1439 neliökilometrii.
Histourii
Piiteri perusti tsuari Pedru Enzimäine vuvvennu 1703.
Rahvas
Piiterin lugumiäry on 5 222 347 hengie (2016).
Pyhäžy dielo
Akt’ourat
Pyhäžäs dielos on vaiku kaksi roulii, kaksi piähengie – ukko da akku: Vasilisa da Grigorii. Niidy ozutetah karjalazet Pekka Mikšijev da Vieno Kettunen. “Pyhäžy dielo” livvikse oli luajittu Pekka Mikšijevan 75-vuozipäivän kunnivokse.
Piiteri
Rahvas
Piiteri on pohjazin linnu muailmas, kuduas eletäh enämbi miljonua ristikanzua.
Pyhäžy dielo
Syväindö
Spektaklis on ylen vägevy rah¬vahalline pohju. Sanasto ei ole linnalaine, kai tapahtuu kyläs, pagin on vahnois ristikanzois. Materjualu oli ylen hyvä karjalan kielel luajittavakse da pädöy akt’ouroile.
Piiteri
Ekonomiekku
Piiteri on yksi tärgevimmäs ekonoumizes linnois Ven'al.
Pyhäžy dielo
Kolmas ozutus livvikse
Pyhäžän dielon kiändi livvikse Nikolai Filatov. Tämä oli jo toine kiännös, kudaman Nikolai Petrovič luadi Kanzallizeh teatrah niškoi. Äijiä enne mies oli kiändänyh Nekrasovan “Syysigävän” livvikse. Pyhäžy dielo rodih kolmas spektakli livvikse Karjalan Kanzallizes teatras. Ezmäine oli Leo Närjän “Huikkua pajuo, karjalaine”. Kategourii:Karjalaine kul'tuuru
Piiteri
Ekonomiekku
Kategourii:Ven'an linnat Kategourii:Eländykohtat korjaimikon mugah
Väri
Värilöin yhtistämine da piävärit
Värilöin yhtistämisty on ližiäjiä (additiivistu) da vähendäjiä (subtraktiviistu). Ližiäjäs libo additiivizes värisevoitukses värivalgoloin piävärilöinny ollah ruskei, vihandu da sinine. Kaikkie nämmii kolmie yhtistäjen rodieu valgiedu valguo. Vähendäjäs libo subrtraktiivizes värisevoitukses väriainehii sevoittajes piävärilöinny ollah keldaine, magentu da sianu. Kaikkie nämmii kolmie yhtistäjen rodieu mustua.
Mandariinusorzu
thumb|300.px|alt=Mandariinusorzu|Mandariinusorzu Mandariinusorzu (Aix galericulata) on lindu.
Pnompen’
Pnompen’ on Kambodžan piälinnu, se on Tonlesap –järven rannal. Linnas eläy 1 501 725 hengie (2012). Linnu perustettih vuonnu 1372.
Mandariinusorzu
Kogo da nägö
Piduhus: 41-49 cm Siibien agjuväli: 65-75 cm Paino: 444-500 g
Väri
Värilöin yhtistämine da piävärit
Ristikanzan silmän verkokalviloil on kolmenjyttymiä tappisoluu. Youngan da Helmholtzan teorien mugah yhtet niilöis aistitah sinizen, toizet ruskien da kolmandet vihandan värin. Teoriedu tugietah monet faktat, da nämmä kolme ollahgi additiivizes libo valgiedu ližiäjäs värinmuvvostukses piävärit, kudamien värizii valgoloi eri suhtehis yhtistäjen suahah kaikkii toiziivärilöi, libo sežo valgiel ozuttajia valguo. Täh pohjuau RGB-värisistiemu, kudaman vuoh värit muvvostetah mm. väritelevizoras da tiedokonehen ekruanal. right|120px|thumb|Johann Wolfgang von [[Goethen värikruugu vuvvel 1810 hänen kirjaspäi Värilöin teorii]] Kuva­taidehis on tavannu pidiä "piävärilöinny" ruskiedu, sinisty da keldastu, no tälle yhtelläh ei ole tiijollizii perustehii.
Pnompen’
P P
Väri
Kačo sežo
V
14. kevätkuudu
14. kevätkuudu - 73. vuvven päivy (74. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 292 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
K
Uindu
Kategourii:Sportu Kategourii:Vezi
Ivan VI
Ivan VI (Ioann Antonovič (12. (23.) elokuudu 1740, Piiteri – 5. (16.) kezäkuudu 1764, Schlüsselburg) oli Braunšveigskan oksan Romanovoin rovun ven’alaine imperatoru. Ivan VI haldivoičči valdivuo vuozinnu 1740-1741. Häi oli Ivanan V bunukku.
Virrallizesti Ivan VI haldivoičči oman elaijan enzimäzen vuvven aigua regentu Bironan avul, a sit muaman Anna Leopol’dovan avul. Jelizaveta Petrovna ajoi pienen imperatoran valduistuimespäi. Ivan VI otettih kiinni da läs kogo elaijan häi eli yksin. Jekaterinan II aigua 23-vuodine Ivan tapettih.
I I
1527
Ken kuoli sinä vuon
1527
Šoutjärvi
Šoutjärvi (Šoutjärv’,, ) on vahnu vepsäläine kylä Karjalan tazavallas Oniegan rannikon piiris. Se on Šoutjärven vepsäläzen kyläkunnan haldivolline keskus.
Kylä sijoiččou Oniegujärven lounasrannal.
Enzimäzen kerran se muanittih vuvvennu 1543.
Vuozinnu 1941 – 1944, Nevvostoliiton da Suomen välizen voinan aigah, kyläs oli suomelazii saldattoi.
Šoutjärvi on vepsäläzen kanzallizen kul’tuuran haldivolline keskus. Vuvves 1936 algajen on olemas Vepsäläine rahvahanhora, vuvves 1967 algajen ruadau Šoutjärven vepsäläine etnogruafielline muzei.
Kyläs on histourien mustomerki – Nevvostoliiton da Suomen välizen voinan aigah (1941 – 1944) tapettuloin Nevvostoliiton saldattoin kalmu.
Sežo tiä on kirikkö.
Ždanovan aittu, XIX vuozisuan lopun arhitektuuran mustomerki, tuodih Šoutjärvespäi Kižin muzeih.
Kuulužat rahvahat
Kategourii:Oniegan rannikon piiri
10. ligakuudu
10. ligakuudu - 283. vuvven päivy (284. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenderin mugah. Vuvven loppussah on 82 päiviä.
14. kezäkuudu
14. kezäkuudu - 165. vuvven päivy (166. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 200 päiviä.
10. ligakuudu
Ken kuoli sinä piän
L
Jeglovo
Jeglovo on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Suurlahten kyläkunnas.
Kyläs on arhitektuuran mustomerki – puučasounu (XVII vuozisada).
Ruskeimeri
Ruskeimeri – Indien valdumeren meri, kudai on Arabien niemimuan da Afriekan välil. Meren pohjazes on Sueckoin kanuavu, kudai eroitti – Sueckoin da Akaba-lahtie. Sueckoin kanuavan avul Ruskeimeri yhtyy Välimereh, suves Bab el Mandeb -salmen avul Ruskeimeri yhtyy Adenan lahteh da Arabienmereh. Ruskeimeri on kaikis suolazin meri kogo muailmas.
Ilmasto
Jeglovo
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Karhumäin piiri
14. kylmykuudu
Ken kuoli sinä piän
K
Ruskeimeri
Ruskienmeren rannikol on troopilline ilmasto, vai peräpohjazes on Välimeren ilmasto. Ilman lämbötila talvikuus-pakkaskuus on 20-25 astettu lämmiä, elokuus on 35-40 gruadussua lämmiä, aijoitellen ilmu lämbenöy 50 pl'usastiessah.
Piitimensaamen kieli
Piitimensaamen kieli (bidumsámegiella) on uralilazen kieliperehen suomelas-ugrilazeh kielijoukkoh kuului saamilaine kieli.
Ruskeimeri
Räken periä Jegiptan rannikol vezi lämbenöy talvel 20 astiessah, kezäl vezi lämbenöy 27 astiessah.
R R
Piitimensaamen kieli
Kategourii: Suomelas-ugrilazet kielet
10. oraskuudu
10. oraskuudu - 130. vuvven päivy (131. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 235 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
O
Manasteri
thumb|[[Valamoin manasteri Valamoin suarel Luadogal, Karjalan tazavallas.]]
Manasteri (grec. μοναστήριον monastērion) on libo rakendus libo rakenduksien joukko, kus eläy uskondolline kollektiivu. Manasterilois eletäh tarkoin siändölöin mugah sluužijen da kunnivoijen jumalii. Tavan mugah manasteris eletäh vaigu naizet libo miehet. Naispuolistu manasteris eläjiä kučutah manuahin’u, miespuolistu – manuahu.
Viittehet
M
14. oraskuudu
14. oraskuudu - 134. vuvven päivy (135. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 231 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
O
Kukkoilu
Kukkoilu on kylä Karjalan tazavallas Priäžän kanzallizes piiris Vieljärven kyläkunnas.
Se sijoiččou Vieljärven pohjasrannal.
Kohtuselgy
Kohtuselgy (Кохтусельга) on kylä Karjalan tazavallas Priäžän kanzallizes piiris Vieljärven kyläkunnas.
Mansin kieli
Mansin kieli (mansin kieleh маньси/моаньсь) on uralilazen kieliperehen suomelas-ugrilazeh kielijoukkuoh kuului ugrilaine kieli.
Uuzi Huabuselgy
Uuzi Huabuselgy on pos’olku Karjalan tazavallas Karhumäin piiris. Se kuuluu Poventsan linnukundah.
Mansin kieli
Kategourii:Suomelas-ugrilazet kielet
Uuzi Huabuselgy
Rahvahan lugumiäry
U U Kategourii:Karhumäin piiri
1445
Ken kuoli sinä vuon
1445
14. syvyskuudu
14. syvyskuudu — 257. vuvven päivy (258. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 108 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
-09-14
10. sulakuudu
10. sulakuudu - 100. vuvven päivy (101. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 265 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
S
14. tuhukuudu
14. tuhukuudu on 45. vuvven päivy grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 320 (321. kargavusvuon) päiviä.
Uinduallikko
thumb|Avvonaine uinduallikko Uinduallikko on keinolluajittu vezistö uidamizeh niškoi. Uinduallikot ollah avvonazet, umbinazet, kompleksu-uinduallikot, muuttujat, mobiilizet.
14. tuhukuudu
Ken kuoli sinä piän
14. tuhukuudu
Uinduallikko
Lajit
Avvonaine uinduallikko - laiteh, kuduas  vezikartu on pihal. Umbinaine uinduallikko – laiteh, kuduas vezikartu (vezikartat) on levon al. Kompleksu-uinduallikos on avvonazet dai umbinazet vezikartat. Muuttui uinduallikko – laiteh, kuduas vezikartu monimutkazien rakendehien avul voi olla kui avvonazennu, mugai umbinazennu, se rippuu vuvvenaijas. Mobiiline uinduallikko on moine laiteh, kuduadu voibi siirellä yhtes sijas toizeh. Uinduallikot tarkoituksen puoles: Sportu-uinduallikolois harjaitellah uidajii, niilöis pietäh uindukilboi. Kezoiuinduallikkoh kävväh kylbiemäh kezoidu da parandamah tervehytty. Lapsien uinduallikot ollah školis da lapsien päivykodilois. Niilöis lapset lujendetah omua tervehytty, harjavutah vedeh. Segauinduallikkolois on eri ozua, kus voibi harjavuo uidamah dai kylbie kezoidu. Hyppävysuinduallikos opastutah hyppiamäh vedeh.
Tavallizen uinduallikon kartan piduhus voibi olla 25 libo 50 metrii. Vezikartas voibi olla 5-10 vezitiedy.
Kategourii:Sportu Kategourii:Vezi
Lamminselgy
Lamminselgy (Ламбисельга) on kylä Karjalan tazavallas Priäžän kanzallizes piiris Vieljärven kyläkunnas.
Se sijoiččou lähäl Mikkelänjärvie.
Riihi – XX vuozisuan allun arhitektuuran mustomerki – viettih Lamminselläspäi Kižin suarele.
Rahvahan lugumiäry
Vuvvennu 1905 sie eli 129 hengie.
1454
Ken kuoli sinä vuon
1454
1098
Ken kuoli sinä vuon
Kategourii:1098
9. kevätkuudu
9. kevätkuudu - 68. vuvven päivy (69. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 297 päiviä.
Jersenevo
Jersenevo on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Suurlahten kyläkunnas.
9. kevätkuudu
Ken kuoli sinä piän
K
23. ligakuudu
23. ligakuudu - 296. vuvven päivy (297. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenderin mugah. Vuvven loppussah on 69 päiviä.
Jersenevo
Se sijoiččou Oniegujärven pohjasozas.
23. ligakuudu
Ken kuoli sinä piän
L
Lahti
Lahti (Лахта) on kylä Karjalan tazavallas Priäžän kanzallizes piiris Vieljärven kyläkunnas.
Se sijoiččou Tulomdärven luodehrannal.
Nigerii
Nigerii libo Nigerien federatiivine tazavaldu on valdivo Päivänlasku-Afriekas. Päivänlaskus se rajoittuu Beninanke, pohjazes Nigeranke, koillizes Čadanke, päivännouzus Kamerunanke. Virralline kieli on anglien kieli. Nigerien piälinnu on Abudža. Muan pinduala on 923 768 km². Rahvahan lugumiäry on 194 534 580 hengie.
N N
1451
Ken rodihes sinä vuon
Tutkimusmatkailii Kristoffer Kolumbus
Ken kuoli sinä vuon
1451
10. syvyskuudu
10. syvyskuudu — 253. vuvven päivy (254. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 112 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
-09-10
10. tuhukuudu
10. tuhukuudu on 41. vuvven päivy grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 324 (325. kargavusvuon) päiviä.
Ken kuoli sinä piän
-02-10
11. elokuudu
11. elokuudu — 223. vuvven päivy (224. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenderin mugah. Vuvven loppussah on 142 päiviä.
1483
Ken kuoli sinä vuon
1483
11. heinykuudu
11. heinykuudu - 192. vuvven päivy (193. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 173 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
H
Ynys Enlli
Ynys Enlli on suari Kymrinmuas Llŷnin niemimuan agjas. Se on Kymrinmuan kuvvendekse suurin suari.
Kategourii:Kymrinmuan suaret
11. kezäkuudu
11. kezäkuudu - 162. vuvven päivy (163. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 203 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
K
Nieglikko
thumb|171.px|alt=Nieglikko|Nieglikko
11. kylmykuudu
11. kylmykuudu - 315. vuvven päivy (316. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 50 päiviä.
Nieglikko
Tavalline nieglikko libo jevrouppalaine nieglikko on imettäjiä jevrazilazien nieglikkoloin lajii, nieglikkoloin rodukundua. Se eläy Jevroupas, Pienes Azies, päivänlaskullis-Sibiries, Luodeh-Kazahstanas, Amuran piiris, Pohjas- da Koillis-Kitais.
Suvenlammas
thumb|300.px|alt=Suvenlammas|Suvenlammas Suvenlammas libo ukonlammas (Gallinago gallinago) on kurmoiloin heimoh kuului lindu.
11. kylmykuudu
Ken kuoli sinä piän
K
Suvenlammas
Karjalankieline nimi
Livvinkarjalan alovehel lindu tundietah nimel suvenlammas. Vienankarjalan da suvikarjalan alovehel sidä kučutah ukonlammas. Ilomančin paginluavus nimi on vanhapiiga.
Sissione
Sissione (Сыссойла) on kylä Karjalan tazavallas Priäžän kanzallizes piiris Vieljärven kyläkunnas.
Nieglikko
Ulgonägö
Tavalline nieglikko on pienehkö eläin. Sen rungan piduhus on 20-30 sm, hännän on 3 sm, massu on 700-800 g. Korvat ollah pienehköt (läs 3 sm). Turbu on venytty. Nenä on terävy da ainos märgy. Ylimäzes leuguluus on 20 piendy teräviä hammastu, a alimazes on 16 hammastu.
Suvenlammas
Lähtiet
S S
Sissione
Se sijoiččou Majajärven luodehrannal.
Rahvahan lugumiäry
Vuvvennu 1905 kyläs eli 79 hengie.
Nieglikko
Ulgonägö
Piä on suurehko, vergunägöine. Käbälil on 5 sormie terävien kynzienke. Tagakäbälät ollah pitkembät migu ezikäbälät. Tavallizen nieglikon nieglat ollah lyhyöt, läs 3 sm. Piäl nieglat jagavutah jagavukseh. Niegloin pindu on silei, väri on muzavanruskei. Selläl, bokil da piäl ondoloin niegloin piduhus on 2 sm. Niegloin välis ollah hienot, pitkät, harvat karvat. Piäs da vačas on muzavu karhakko karvu. Tavallizesti täyziigäzil nieglikkoloil on 5-6 tuhattu nieglua, nuoremmil on 3 tuhattu.
Turvan, jalloin da vačan karvan väri on keldasvalgies muzavanruskieh. Nieglat ollah muzavanruskiet muzavienpoikkinazien junoloinke. Nieglikon rindu da kulku ollah yhty värii.
Levittämine
Tavalline nieglikko eläy Päivänlaskullis- da Keski-Jevroupas, Britanskien suaril, Skandinavien suvel, luodehizel Ven’al, Päivänlaskullis-Sibiries, Kazahstanas. Tädä paiči nieglikot viettih Uudeh Zelandieh.
Šuoju
Šuoju on Karjalan tazavallan Oniegan rannikon piirin pos’olku. Se on Šuojun kyläkunnan haldivolline keskus.