cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Omelie
Omelie on Karjalan tazavallan Mujejärven piirin Rugarven kyläkundah kuului kylä. Kylä on sijoiotannuhes Torosjärven koillisrannikol.
Kuulužat ristikanzat
O O Kategourii:Mujehjärven piiri
Viikateh
Viikateh on ruadobruja, kudai pidäy niittäjes. Viikattehel niitettih sie, kus oli paha niittiä, mečäs da mečän reunoil.
Ulgonägö
Viikattehel on lyhyt, ”gurbukas” varzi da terä vembelelleh. Nägemäl viikateh enämbäl koskehes širpih. Širpil leikattih vil’l’ua, sil ei niitetty. Sendäh sen teräs on piidy, kui pilas. Sil on parembi leikata kuivii da kovii vil’l’an varzii. Viikattehel terä on kui britval, ilmai piidy.
Käyttö
Viikatehtu ei jätetty muale, nostettih ylembä. Polgenet sille pal’l’ahil jalloil – satattos.
Kategourii:Brujat
Kaalen kieli
pienoiskuva Kaalen kieli (kaalengo tšimb) on yks Suomen vähembistö kieli hos nečilleh 1.500 ristikanzuo sezo malttau sidä kieldy Ruočis. Kaalen kieldy malttau paista 30% kaaleistu Suomes hyvin da vie 50% malttau ellendie kieldy. Tänäpäi vai pieni vähembistö lapsistu malttau kieldy da se on vuaras kuolla. Kaalen kieldy voi opastuo Helsingis yliopistos da Rovaniemel on kielipezä. Kaalen kieli on suanuh äijän sanoi suomestu.
Lähtiet
Kategourii:Kielet Kategourii:Suomi
Afon Sirhywi
Afon Sirhywi (anglien kielel Sirhowi River) on jogi Kymrinmuas.
Kategourii:Kymrinmuan jovet
Čukozero
Čukozero on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Puudogan piirin Kuganavolokan kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 3,1 km², vezibasseinan ala on 21,7 km². Järven pindu on 159 metrii korgiembi meren pindua.
Ei ole tieduo, gu järvespäi lähtis mitahto oja libo jogi. Järvi kuuluu Novguda-joven basseinah. Novguda-jogi yhtyy Ileksa-jogeh, kudai laskeh Vodlajärveh.
Järves voibi pyydiä haugii, särgii, ahvendu da lahnua.
Č Č Č Č
Gvinea-Bisau
250px|right|thumb|Gvinea-Bisau
Viizu
Viizu ( = nähty → vidē`re = nähtä'' ) on kohtehmuan virguniekan annettu suozitus rajavirguniekale piästiä viizanhaldii rajas piäliči. Viizu andau väliaigaizen oigevuon olla muas.
Gvinea-Bisau
Gvinea-Bisau, virrallizesti Gvinea-Bisaun tazavaldu on valdivo Päivänlasku-Afriekas. Se on endine Portugualien kolounii, iččenäine valdivo vuvven 1947 algajen. Gvinea-Bisauh kuulutah sežo Bolama-suari da Bižagoš-suaristo. Pohjazes se rajoittuu Senegalanke, liidehes Gvineanke. Virralline kieli on portugalien kieli. Piälinnu on Bisau. Muan pinduala on 36 120 km². Rahvahan lugumiäry on 1 647 000 hengie.
G G
28. talvikuudu
28. talvikuudu - 362. vuvven päivy (363. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 3 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
T
Tammitikku
Tammitikku (Dendrocopos medius) on lindu. Se tavattih Suomes ezmäzen kerran Asikkalas vuvvel 2010.
Lähtiet
T T
Jonas Heiska
Jonas Heiska (13. ligakuudu 1873, Toivakka, Suomen suuriruhtinaskundu — 3. kevätkuudu 1937, Jyväskylä, Suomi)
1958
Ken kuoli sinä vuon
1958
Linnu
Nygyaigaine linnu
Nygyaigazet linnat juatahes pienembakse (vähembi 50 tuhattu eläjiä), keskimäzekse (50-100 tuhattu eläjiä), suurembakse (250 tuhattu – 1 miljonu eläjiä), vie suurembakse (1-3 miljonua eläjiä), kaikis suurembakse ( enämbi 3 miljonua eläjiä). 1980-luvul muailmas oli läs 220 linnua, kuduas oli enämbi miljonua eläjiä.
Linnan struktuuru
Linnat yhtistetäh toine yoizenke tielöil, kudualoin myöte ajeltah ajonevvot. Tiedy linnan sydämes sanotah pihakse (mugai prospektakse). Pihua pitkin srojitah eländy- da muudugi taloidu. Taloit on yhtistetyt linnannellikkölöih. Ollahgi trotuarat ristikanzoih niškoi.
Linnan taloin lajit
Tevolližussrojut:
Eländykohtat da rahvahan palvelemine
* Kategourii:Muantiedo
Meččykylä
Meččykylä on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Pitkänrannan piirin Imbilahten kyläkundah. Kylä on sijoitannuhes lähäl Sordavala – Anuksenlinnu -avtodorogua.
Albert Edelfelt
Albert Gustaf Aristides Edelfelt (21. heinykuudu 1854 Porvoo Suomi – 18. elokuudu 1905 Porvoo) oli suomelaine taidehmualuaju, gruafikko da resuiččii. Edelfelt mualai äijän histouriellistu aihettu da portriettua. Edelfelt on yksi merkittävimbii suomelazis taidehmualuajis da taidehelokseh vaikuttajis. Edelfelt rodiihes vuvvennu 1854. Hänen tuattah oli ruoččilaine arhitektor Carl Albert Edelfelt da muamo bohatan porvoolaizen kupčan tytär Alexandra Brandt. Muamo kuului Johan Ludvig Runebergan tuttavih, da Runeberg da Topelius tuvettih nuordu Edelfeltii.
Meččykylä
Rahvahan lugumiäry
M M Kategourii: Pitkänrannan piiri
Albert Edelfelt
Edelfelt oli enzimäine kanzoinvälizesti tundiettu suomelaine taidoilii, kuduan tevoksii ostettih muzieloih da merkittävih taidehkogomuksih.
Aihies muijal
Edelfeltii koskijat sivut
Edelfeltin mualavuksii koskijat sivut
Jonas Heiska
Eloskerdu
Jonas Heiska rodivui 13. ligakuudu vuonnu 1873 Toivakka-linnah, siegi mendih hänen lapsus- da nuorusvuvvet. Lapsennu puaksuh läži, sen periä hänen selgäh kazvoi gurbu. Ga sih huolimattah Jonas oli älykäs da nerokas lapsi. Vuonnu 1890 händy työttih opastumah Jyväskyläh litseih. Sie Heiska tuttavui Otto Kuusizeh. Mollembat oldih školan parahii opstujii (myöhembi, vuonnu 1900, Heiska mualuau Kuusizen portrietan). Heiska suvaičči muuzikkua, soitti viulul, tahtoi ruadua muuzikku- libo taidoalal.
Vuonnu 1898 Heiska piäzi opastumah Helsinkin taidehškolah. Myöhembi händy ruvettih tundemah Keski-Suomen enzimäzenny taidoilijannu. Yhtenny Heiskan opastajis oli Eero Järnefelt. Myöhembi Jonas opastui Pariižas. Sie häi kiinostui impressionizmah da rubei käyttämäh tačmoil piirustustabua. Sil aigua häi yhtyi jogavuodehizeh ozutteluh, kuduan järjestäjänny oli Helsinkin taidoilijoin seuru. Vuonnu 1900 Jonas Heiska yhtyi Pariižas piettyh kogo muailman ozutteluh.
Jevroupas opastuttuu Heiska tuli järilleh roindulinnah Toivakkah. Sie, perehferman ymbärialovehel, häi kävyi mualuamah. Myöhembi, dostalikse igiä häi muutti Jyväskyläh. Sie opastumah hänen luo kävyi tulii arhitektoru Alvar Aalto. Vuonnu 1918 karjalazes Uhtuon kyläs, nygözes Kalevalas, hyväksyttih Vienan Karjalan lippu, kuduan luadi Jonas Heiska. Vuonnu 1920 Jonas nai. Hänen mučoi oli muuzikan da pajatandan opastai Maikki Aro. Vuonnu 1921 häi sai tyttären, kuduale annettih nimi Vappu. Jonas Heiska kuoli 3. kevätkuudu vuonnu 1937, hänel oli 63 vuottu.
Hänen tytär Vappu Heiska sežo rodih taidoilijannu da jatkoi kuvien mualuamistu tuatan talois. Vuonnu 1993 enne kuolendua häi jätti taloin ruadopertinke da kai omažuot Jyväskylän linnale. Häi tahtoi, gu talois luajittas muzei. Vuonnu 1998 muzei avai omat veriät kävyjile. Tänäpäi sen kunnos pidämizes vastuau Keski-Suomen Muzei. Talois voibi nähtä taidoilijan ruadoloi sego kyläelokseh liittyjii ezinehii.
H H
24. ligakuudu
24. ligakuudu - 297. vuvven päivy (298. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenderin mugah. Vuvven loppussah on 68 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
L
Nikolai Razumov
Nikolai Aleksandrovič Razumov (2. talvikuudu 1941) on nevvostolaine kulakkutoruaju, kanzoinvälisty tazuo olii Nevvostoliiton arostettu sportumuasteri, kuuzi kerdua oli Ven’an federatiivizen nevvostotazavallan čempionannu da kerran Nevvostoliiton čempionannu (1969), Karjalan tazavallan fiskul’tuuran alan arvostettu ruadai (1996), Petroskoin kunnivoittu eläi (2012), Karjalan tazavallan kunnivoittu eläi (2014).
Eloskerdu
Razumov on roinnuhes T’umenin alovehel Veližani-kyläh. Jälles kaheksakluassahistu školua piäzi opastumah Suvi-Sahalinan rakendus- da azetusopistoh, kus kiinnostui kulakkutorah. Vuvvennu 1961 piäzi toizele sijale ammattiliittoloin spartakiuadas Voronežas, sai enzimäzen sportutazon.
Vuvvennu 1962 händy otettih armieh, työttih armien sportukluubah Petroskoih. Hänen treenerannu rodih Leonid Levin. Luodehpuolen alovehellizis kilvois vuvvennu 1962 Razumov rodih voittajakse. Ven’an federatiivizen nevvostotazavallan kilvois Uljanovskas samannu vuon rodih čempionakse puolijygies painos da händy sanottih čempionuatan parahakse kulakkutoruajakse, sen jälgeh sai Nevvostoliiton sportumuasterin arvon.
Razumov kuuzi kerdua oli Ven’an federatiivizen nevvostotazavallan čempionannu, tämän tazavallan kanzoin spartakiuadoin, Nevvostoliiton da kanzoinvälizien kilvoin voittajannu.
Vuvvennu 1969 Nevvostoliiton kilvois Razumov rodih voittajakse puolijygies painos, hänele annettih Kanzoinvälisty tazuo olii Nevvostoliiton arvostettu sportumuasteri -arvonimi.
Vuvvennu 1970 Nevvostoliiton joukon kapituanannu yhtyi Nevvostoliitto – Yhtysvallat -kulakkutorah. Razumov voitti Panamerikkalazien kižoin voittajan da se toi voiton Nevvostoliiton joukole, torien lugu oli 8:3.
Vuozinnu 1970-1980 Razumov sluužii Karjalan tazavallan syväinazieloin ministerstvan elimis, oli inspektorannu, erikoiskomendatuuran piälikönny, militsien polkovniekannu.
Vuozinnu 1980-2001 oli Karjalan Dinamo-sportuliiton piälikön sijahizennu. Vuvvennu 2001 rodih Karjalan tazavallan kulakkutoruajien federatsien piälikökse.
Itilleq (Qeqqata)
Itilleq (aijembi kirjutusmuodo Itivdleq) on pienel suarel sijaiččii kylä Kalaallit Nunaatan päivänlaskuvuitis Qeqqatan kunnas.
Kategourii:Kalaallit Nunaat
Tsareviči
Tsareviči on Karjalan tazavallan Oniegan rannikon piirin kylä, kudai kuuluu Šuojun kyläkundah. Kylä on sijoitannuhes Kendärven da Ukšjärven rannoil Petroskoi – Marcial’nije vodi -dorogal. Kyläs on Pyhän Miikulan časounu. Kyläs liidehehpäi on vizakoivun vardoičusaloveh.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Oniegan rannikon piiri
Petroskoin valdivonyliopisto
pienoiskuva|Petroskoin valdivonyliopisto Petroskoin valdivonyliopisto (ven. Петрозаводский государственный университет) (vuodessah 1956 sen nimi oli Karjalas-suomelaine valdivonyliopisto) on vuvvennu 1940 perustettu yliopisto Karjalan tazavallas Petroskois. Vuvvennu 2017 yliopisto sai tugiyliopiston stuatusan. Vuvven 2014 tiedoloin mugah yliopistos opastuu 11231 opastujua, ruadau piäl 1000 tiedomiesty da opastajua.
Vuvven 2017 allus yliopistos on olluh 11 instituuttua:
Yliopistos on 67 laitostu. Petroskoin valdivonyliopistos on 40 tutkimuksien da uuzien tehnolougieloin keskustu, biznes-inkubuattoru, tehnoparku, oma ilmoihpiästämö, kazvitiedosadu, Onego-uinduallikko, tiedokirjasto. Yliopisto sijoittuu kaheksah rakendukseh, kuduat ollah eri linnan ozis. Petroskoin valdivonyliopistol on 77 rahvahienvälisty sobimustu 23 muanke, kudualoih kuulutah Suomi, Ruočči, Norviegii, Francii, Germuanii, Portugalii, Anglii, Amierikan Yhtysvallat, Kanuadu, Bel’gii, Korea, Baltiekkumeren muat da muut. Joga vuottu yliopisto ottau vastah läs 200 vierastu opastujua, da läs 250 Petroskoin valdivonyliopiston opastujua da opastajua opastuu da harjaittelou rajan tagua. Petroskoin yliopisto kannattau opastujua: se andau tervehyönkaičuksen, den’guavun. Opastujat voijah parandua tervehytty profilaktouries, kävvä huogavumah Mustanmeren rannale, Karjalan sanatourieloih, Urozero-tervehyönhoidokeskukseh da Šotjärvi (ven. Šotozero)- sportu- da tervehyönhoidoluagerih.
Kategourii:Yliopistot Kategourii:Petroskoi Kategourii:Karjalan tiedo
Pikkuhuitti
P P
Vihandutikku
V V
Albert Einstein
Albert Einstein (14. kevätkuudu 1879 — 18. sulakuudu 1955) oli germuanienjevrieläine fiizikku, kudamua pietäh yhtenny XX vuozisuan merkittävimbis fiizikkulois. Händy tunnetah muun mugah suhtelližusteorien ozuttelijannu. Häi sai Nobelan fiiziekanpalkindon vuvvennu 1921.
Charles Chaplin
C
Albert Einstein
E E
Suuri Šardozero
Suuri Šardozero on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Puudogan piirin Kubovon kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 2,5 km², vezibasseinan ala on 10 km². Järven pindu on 162,1 metrii korgiembi meren pindua.
Järvespäi vezi piäzöy Il’vama-jogeh.
S S S S
1960
Ken kuoli sinä vuon
1960
Carl Friedrich Gauss
Johann Karl Friedrich Gauss (30. sulakuudu 1777 Braunšveig – 23. tuhukuudu 1855 Göttingen) – oli germuanilaine matematikku, tehniekku, fizikku, tiähtientiijustelii da geodezistu. Händy pietäh matematikoin kuningahannu, yhtenny muailman suurilois matimatikois. Koplin medalin suaju (1838) Ruočin (1821) da Ven’an (1824) tiedoakademien ulgomualaine ozanottai, anglielazen Kuningasseuran ozanottai.
Karl Gauss rodivui köyhäs perehes. Jo 2-vuodehizennu Gaus ozutti iččie ylen älykkähänny lapsennu. Gaus maltoi monii kielii. Häi arbaili midä vallita – filolougiedu libo matematiekkua, ga valličči matematiekkua. Gaussan tiedoruavot koskiettih sežo statistiekkua, luguteouriedu, analizua, diffirentualugeometriedu da optikkua. Gauss tovesti algebran da arifmetiekan perussiännöt, kudualoin mugah joga luonnolline lugu voijah ezittiä alguluguloin tulonnu.
Matimatiekan ližäkse Gauss tundietah optikan sego sähkö- da magnetizmuopin suavutuksis. Net ollah ezimerkikse Gaussan kuvavuszakonu da Gaussan zakonu magniettukentile. Gaussan mugah on nimitetty SI-järjestelmän ulgopuolizele magniettuvuon tihevyön yksikkö, gauss (Gs). Sežo hänen mugah on nimitetty joga nelläs vuozi myönnettävy Karl Fridrih Gaussan palkindo. Gauss vägehes piästi lugiettavakse omii tuloksii. Eräs painamattomis tutkimuksis koskii ebäevklidan geometriedu – häi oli tutkinuh tädä geometrien alovehtu jo enne Boijadu da Lobačevskiedy.
Erähät Gaussan opastujat oldih kuulužinnu matematikoinnu, ezimerkikse Riman, Dedekin, Bessel’, Möbius.
G G
Koltansaamen kieli
Koltansaamen kieli (koltansaamen kieleh sääʹmǩiõll, pohjassaamen kieleh nuortalašgiella) on uralilazen kieliperehen suomelas-ugrilazeh kielijoukkoh kuului saamilaine kieli.
Lähtehet
Kategourii: Suomelas-ugrilazet kielet
Harmaipiätikku
Harmaipiätikku (Picus canus) on lindu.
H H
Johannes Kepler
Johannes Kepler (27. talvikuudu 1571 – 15. kylmykuudu 1630) oli germuanielaine tiähtitiedoilii, kudai luadi planiettoin lekundoi koskijoi teorieloi. Händy kučutah dai erähičči "enzimäzekse teoriettizekse astrofiziekakse", hosgi Carl Sagan kuvai händy sežo jälgimäzekse tiijollizekse astrologikse.
Kepler oli Grazan yliopiston matemuatiekan professor, tsuari Rudolf II:n hovimatematikku, da generualu Albrecht von Wallensteinan hoviastrologu. Omassah uran allus Kepler oli Tyko Brahen assistentu.
Lähtehet
K
Sandro Botticelli
200px|thumb|right|Yksityiskohtua mualavukses Kuningahien kumardus (1475) pietäh omakuvannu. thumb|246px|[[Venuksen roindu (Botticelli)|Venuksen roindu, 1485.]] thumb|250px|[[Kevät (Botticelli)|Kevät, n. 1478.]] thumb|250px||Kuningahien kumardus, n. 1475. Sandro Botticelli (1. kevätkuudu 1445 Firenze Itualii– 17. oraskuudu 1510 Firenze), oigiel nimel Alessandro di Mariano di Vanni Filipepi, oli itualielaine taidehmualuaju.
Botticellin kuulužimii tevoksii ollah kaksi suurdu mifolougii-tiemasgu mualavustu Kevät da Venuksen roindu. Botticelli ruadoi suuren ozan elokses Medici-suvule Firenzes da otti ozua mm. Sikstuksen kappelin freskoloin mualuandah.
Neftebaza
Rahvahan lugumiäry
N N Kategourii: Puudogan piiri
Afon Gwy
Afon Gwy (kymrin kielel) libo River Wye (anglien kielel) on jogi Suuren-Britanien suarel. Se virduau Kymrinmuan da Anglien alovehel.
Suurlahtenjärvi
Suurlahtenjärvi on on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Onieganrannikon piirin Šuojun kyläkundah.
Järven pinduala on 11 km². Järven pindu on 33 metrii korgiembi meren pindua.
Järveh laskeh vai yksi oja. Koillizes Solomennoin salmen kauti järvi on yhtistetty Ukšjärvenke, siepäi vezi piäzöy Šuojuh. Lounazes Suurlahtenjärvie eroittau Urojärvespäi kaidu kannas. Järves voibi pyydiä haugii, lahnua, ahvendu, siigua, kuor’oidu, matikkua da kiiškoidu. Järven liidehrannal on sijoitannuhes Matkači-kylä.
S S S
Pohjantikku
Pohjantikku (Picoides tridactylus) on lindu.
P P
Ol´ga Smotrova
pienoiskuva|Ol´ga Smotrova Ol´ga Smotrova on rodivunnuh 20. kevätkuudu 1988 Suojun kyläh. Roinduperiä myöte on vepsäläine, ga ruadau karjalan kielen alal. Vuvvennu 2005 loppi Suojun skolan da piäzi opastumah Petroskoin valdivonyliopiston Itämerensuomelazien kielien da kul´tuuroin tiedokunnan karjalan da vepsän kielen ozastole. Vuvvennu 2010 loppi yliopiston da tuli ruadoh Oma Mua -lehteh. Algoi ruavon lehten toimittajannu, vuvves 2015 ruadau Oma Mua -lehten toimitussekretarinnu. Paici sidä ruadau vie lapsien Kipinä-lehtes. Vuvvennu 2018 päivänvalgien nägi enzimäine Ol´ga Smotrovan kirju "Kirjaimikko".
Zagrebu
Zagrebu on Horvatien piälinnu da suurin linnu. Sie on 790 017 eläjiä (2011), pinduala on  641,29 km². Linnu on Dunai -joven sivujovel – Saval (45,815° p.l. da 15,98306° pn.p.). Linnu on Medvednica -mägimassiivan lähäl, kudai on 104 metrii meren pinnan piäl. Zagrebu-linnal on enämbi 900 vuottu.
Zagrebas on mannerilmasto. Kezäl keskilämbötila on 21 gruadussua lämmiä, talvel on 2 gruadussua lämmiä. Aigu on kui Jevroupas, GMT+1.
24. oraskuudu
24. oraskuudu - 144. vuvven päivy (145. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 221 päiviä.
Karlikkuhuitti
pienoiskuva|Porzana pusilla Karlikkuhuitti (Zapornia pusilla) on lindu.
K K
Šalozero
Šalozero on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Puudogan piirin Avdejevon kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 10,5 km², vezibasseinan ala on 91,2 km². Järven pindu on 133 metrii korgiembi meren pindua.
Anna Netrebko
Anna Netrebko (on roinnuhes 18. syvyskuudu vuonnu 1971, Krasnodar, Nevvostoliitto) – ouperan pajattai.
Šalozero
Järvespäi lähtietäh Kakručei-nimine oja da Šalica-jogi. Järveh laskeh Gavgručei, kudai tuou vetty Siämärvespäi.
Anna Netrebko
Stuudiial'bomat
Kategourii:Muuzikku Kategourii:Kul'tuuru
Šalozero
Järves voibi pyydiä haugii, särgii, lahnua, ahvendu, matikkua da kiiškoidu.
Š Š Š Š
Haapalampi
Haapalampi (sežo karj. Huabulambi, Haapalampi) on Karjalan tazavallan Sortavalan piirin pos’olku. Se on Haapalammen kyläkunnan haldivolline keskus.
Se sijoiččou Savainjoven rannal, 9 kilometrin piäs Sortavalaspäi.
Histourii
Enzimäzen kerran se muanitah vuvvennu 1500.
Pos’olkas on Nevvostoliiton da Suomen välizen voinan aigah (1941 – 1944) tapettuloin Nevvostoliiton saldattoin kalmu.
Rahvahan lugumiäry
H H H
Suuna
Suuna on kylä Karjalan tazavallas Kondupohjan piiris Jänišpuolen kyläkunnas.
Se sijaiččou Kondupohjanlahten rannal Oniegujärven luodehozas.
Histourii
Vuvvennu 1909 kyläh rakendettih suuri meččyzavodu, kudamas ruadoi 250 ruadajua. Nevvostoliiton da Suomen välizen voinan aigah (1941 – 1944) zavodu hävitettih, voinan jälles sidä ei nostettu uvvessah.
Kuulužat ristikanzat
Kategourii:Kondupohjan piiri
Fernan Magellan
thumb|300.px|alt=Fernan Magellan|Fernan Magellan Fernan Magellan (port. Fernão de Magalhães) (20. kylmykuudu 1480 – 27. sulakuudu 1521) oli portugualielaine da ispuanielaine merdy kulgii. Häi oli enzimäine, ken kierdi muailman ymbäri. Magalhães avai salmen, kudai myöhembä sai hänen nimen. Oli enzimäine jevrouppalazis, ken kulgi merdy myöte Atlantiekas Tyyneh valdumereh.
Matku muailman ymbäri
Syvyskuun 20. päivänny 1519 Magellanan viizi laivua lähti merikulguh. Net kierrettih Suvi-Amieriekan päivännouzurannan. Kevätkuul 1520 erähät merimiehet tahtottih lähtie iäre Ispuanieh, ga Magellanal puutui rauhoittua vastahnouzijoi. Oraskuul 1520 kaimattih yksi laivu, sendäh matkua jatkettih nelläl laival. Syvyskuul matkailijat tuldih salmeh, kudai jällespäi sai Magellanan nimen. Sen jälgeh piästih Tyyneh valdumereh, kudamua sit kulgiettih enämbän kolmie kuudu.
Filippinoin suariloile tulduu (net myöhembä suadih oma nimi) Magellan tahtoi suaha paikallistu rahvastu Ispuanien korolin vallan uale. Borčas kandueläjienke 27. sulakuudu 1521 Magellanua tapettih. Magellanattah jiännyöt laivat piästih Molukon suariloile, kus ostettih mavustehtu. Suariloilpäi lähti vaiku kaksi laivua. Enzimäine lähti päivännouzuh, ga sil pidi kiändyö järilleh suariloile, kus matkumiehii otettih kiini portugualielazet korolin käskys da sanottih Magellanua pettäjäkse. Vai yksi laivu ”Viktorija” tuli roindumuale Afriekan kierrettyy.
Magallanan nimi suadih:
M M M
1961
Ken kuoli sinä vuon
1961
Viktor Trošev
Viktor Vasiljevič Trošev (29. talvikuudu 1924 - 24. kylmykuudu 2018) oli Karjalan tundiettu fotokuvuajua.
On rodivunnuh Karjalan Kondupohjan piirin Käppisellän kyläh vuvvennu 1924 talvikuun 29. päivänny. Häi ruadoi paikallizis lehtis: Leninskaja Pravda, Junii Leninets, Molod’ožnaja gazeta, Severnii Kurjer, Punalippu, Karjalan Sanomat. Jälgimäzet ruadovuvvet Viktor Trošev oli karjalankielizen Oma Mua –lehten fotokuvuajannu. Eläkkehele lähti 74-vuodehizennu. Vuvvennu 2003 Karjalan Žurnalistoin Liitto palkičči Viktor Troševua “Neros da arvos”. Häi on tämän palkindon enzimäine laureattu. Viktor Ttrošev on andanuh lähes 19806 omua kuvua da negatiivua Kanzallizeh arhiivah. Nämmä ollah vuozinnu 1950-1997 luajitut harvinazet da ylen arvokkahat kuvat, sendäh ku hänen silmän nähten nostettih Kostamuksen linnua, salvattih suurii jogiloi da kuivattih suoloi. Trošev 17-vuodehizennu vuvvennu 1942 lähti Izänmuallizeh voinah. Häi oli pulem’otčiekannu da minom’otčiekannu. Piäzi hengih da voinan loppi Avstrien Vena-linnas. Rohkevuos häi on sannuh kaksi Kunnivon ordenua.
Buče-Landa
Buče-Landa on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Puudogan piirin Päl’män kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 0,8 km², vezibasseinan ala on 10,4 km². Järven pindu on 167 metrii korgiembi meren pindua.
Järves voibi pyydiä särgii, ahvendu, haugii da kiiškoidu.
Perikles
Perikles (494 vuvven mail – 429 enne meijän aijanluguu) on afinalaine valdivonvallas ruadanuh, eräs afinalazen demokruatien alguhpanijois, kuulužu paginanpidäi da vojennoi piälikkö.
Perikles rodivui Afinoih aristokruatoin pereheh. Aktiivizen poliittizen ruavon algoi, konzu rodih erähän poliittizen joukkovehen piälikökse. Omah aristokruatoin suguh kačomattah, häi oli demokruatien kannattai. Konzu Perikles huavai lähtie Kimonua vastah, kudai oli aristokruatoin joukkovehen piälikönny, hänele pidi rahvahan kannatustu. Kimonan iäre ajettuu vuvvennu 461 enne meijän aijan luguu Perikles rodih erähänny vaikutusvaldazimis poliitiekois Afinois da ottavui uvvistuksien piendäh. Nämmä reformat oldih tärgei aigu afinalazen yhteiskunnan demokruattizekse tulendas. Perikles oli sidä mieldy, ku pidäy ottua čottah kaikkien afinalazien interiessoi, midä ei ruadanuh hänen vastustai Fukidid, Kimonan jatkai, kudai kačoi vaiku aristokruattoih.
Fukididan iäre ajettuu Perikles tozidielos rodih Afinoin piälikökse da oli linnan vaikutusvaldazin da arvovaldazin poliitiekku. Demokruatien paras aigu oli yhtel aigua yhten valdivonvallas ruadanuon aigu. Perikles nosti da kehitti Afinoin merivägie, čomendi linnan, semmite Akropolin, kuulužil rakenduksil (Parfenon, Propileit da muut). Linnu Periklesan aigah oli kehitynnyzin talovuon da kul’tuuran puoles. Hänen aigah Afinat oldih talovuon, poliitiekan da kul’tuuran suurimannu keskuksennu ellinoin mieros. Sih aigah Afinoin vaikutusvaldu levii loitokse da Perikles varustihes voinah Spartanke.
Vuvvennu 431 algavui Peloponessan voinu. Periklesan hyvän vallitun strateegien hyvyös afinalazet voidih vastustua spartalazii, ga linnas algavunnuh kulgiitaudi segoi Periklesan kai pluanat. Häi rubei kaimuamah omua vaikutusvaldua linnas da vuvvennu 429 enne meijän aijanluguu kuoli, toinah kulgiitaudihgi. Hänen kuoltuu loppih Periklesan aigu, Muinais-Gretsien paras aigu kehityksen puoles. P P
Ven'a 24
Ven'a 24 (Россия 24) on yksi Ven'an piätelekanualastu. Telekanualu on Ven'an Federatsiin. Telekeskus on Moskovas.
Kategourii:Ven'an telekanualat
Vepsän kanzalline voulosti
Vepsän kanzalline voulosti (veps. Vepsän rahvahaline volost’) – pohjasvepsäläzien avtonoumii, kudai kuuluu Karjalan tazavaldah, oli olemas vuvves 1994 algajen vuodessah 2004. Keskus – Šoutjärven kylä (Šouljärv’). Rahvahanlugumiäry (01.01.2012 aigah) – 3493 hengie, niilöis 1202 – vepsäläzet.
Histourii
Vepsän kanzalline voulosti oli perustettu 20. pakkaskuudu vuvvennu 1994 Karjalan tazavallan Piälimäzen Nevvoston käskyn mugah 20. pakkaskuun päiväs 1994 № ХП-23/625. Voulosti oli perustettu Šokšan, Šoutjärven da Kalagen vepsäläzien kanzallizien kylänevvostoloin tyveh. Nämmä kylänevvostot oli otettu iäres Onieganrannikon piirin halličuksespäi. Tavikuun 2. päivänny vuvvennu 1996 Vepsän kanzalline voulosti rodih iččenäzekse alovehekse, kuduah kuului 13 kyliä. Aloveh- da halličuskeskuksennu oli Šoutjärven kylä.
Lykysti suaja hyvät tulokset: oli elavutettu vepsän kirjukieli, piästetty ilmah opastuskniigat da sanakniigat, voulostin školis ruvettih opastamah vepsän kieldy. Karjalan yliopistolois ruvettih valmistamah vepsän kielen opastajii. Kielentutkii Irma Ivanovna Mullonen luadi kolmekielizen (vepsäläs-suomelas-ven’alazen) Karjalan vepsäläzien paikannimien luvettelon. Oli kohendettu Šoutjärven kul’tuurutaloi. Kai tämä parandi vepsäläzien omaničentunduo kanzannu.
Voulostin sotsiuallis-ekonoumiellizien probliemoin sellittämine oli kiini Karjalan tazavallan Vepsän kanzallizen voulostin kehityksen РЭСУРС-programman valmistamizes da täyttämizes. РЭСУРС-programman vuozikse 2000-2004 luadi Karjalan tazavallan Ekonoumiellizen kehityksen ministerstvu. Programman piätarkoituksennu oli miärätä ruavot Voulostin kehittämizekse, ku vuvvekse 2004 suaja täyzi b’udžiettu, kudai kannattas voulostin eloksen sotsiuallistu puoldu minimualizien sotsiuallizien standartoin tazol. Programman piälimäzenny ruavonnu oli РЭСУРС-stuatusan omistamine alovehele. Tämän stuatussu ennusti hyviä ekonoumiekkutilua laitoksile, kudamat kehitytäh voulostin alovehel. Oli hävitetty puutevolližuon kompleksan hädätila. Pieneni kirjoile panduloin ruavottomien lugumiäry, pienettih ruadopalkoin, eläkehmaksoloin da lapsien abumaksoloin vellat.
Vuvvennu 2002 Karjalan tazavallan halličuksen hyvyös Vepsän kanzalline voulosti yhtyi federuallizeh tietyn tarkoituksen programmah “Pohjazen vähäluguzien kandurahvahien ekonoumielline da sotsiualline kehitys vuodessah 2011”.
Talvikuun 20. päivänny vuvvennu 2004 voulosti hävitettih. Sen aloveh annettih järilleh Onieganrannikon piirin halličukseh.
Karlikkuliidäi
Karlikkuliidäi (Puffinus lherminieri) on lindu.
K
Vepsän kanzalline voulosti
Histourii
Vähästy enne voulostin hävitändiä, vuvvennu 2004, vepsäläine aktivistu taidoilii Aleksei Maksimov valmisti Vepsän kanzallizen voulostin gerban projektan. Projektu ei olluh hyväksytty virrallizesti.
Pieningä (stancii)
Pieninga on Karjalan tazavallan Mujejärven piirin Piningan kyläkundah kuului kohtu da Okt’abr’skoin raududorogan Petroskoin ozaston stancii.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Mujehjärven piiri
Baltiekkusuomelaizet kielet
alt=|pienoiskuva Baltiekkusuomelaizet kielet ollah suomelas-ugrilaziin kieliin kuului kielijoukko. Niidy malttau paista nečilleh 7 miljoonua ristikanzoi. Baltiekkusuomelaizih kielih luetah tavallizestu suomen, eestin, karjalan, vepsän, ižoran da liivin kielet. Perindöllisesty on olluh 8 kieldy hos äijän vähemistölöi ollah tahtonuh suvva heijän paginmuvvon omakse kielekse, ga kui meänkieli, lyydi, kveeni da suvi-eesti (seto i võro). Sežo erähät tahtotah kuččou rauman murretu kielekse
Kategourii:Suomelas-ugrilazet kielet
Leppysildu
Leppysildu on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Pitkänrannan piirin Imbilahten kyläkundah. Sama nimi on raududorogustansielgi. Se on sijoitannuhes Kidelä-Imbilahti -liinien 38. kilometril. Kylä on sijoitannuhes A129 -avtodorogal.
Rahvahan lugumiäry
L L Kategourii: Pitkänrannan piiri
Santtu Karhu
Santtu Karhu (Aleksandr Medvedev, on roinnuhes 1967 Belomorsk, Nevvostoliitto) on karjalazen rockjoukkovehen Santtu Karhu & Talvisovat pajattai da pajoloin luadii.
Ylä-Ohtomozero
Ylä-Ohtomozero on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Puudogan piirin Päl’män kyläkunnan alovehel.
Järven liidehlahtes oman allun ottau Ylä-Ohtoma -jogi, kudai laskeh Ala-Ohtomozero -järveh. Siepäi lähtöy Ala-Ohtoma -jogi, kudai laskeh Vodlajärveh.
Y Y Y Y
Livvinkarjalan Wikipedii
Livvinkarjalan Wikipedii on Wikipedien oza Livvikarjalan kielel.
Viittehet
Kategourii:Wikipedii
Käinpiigu
Käinpiigu (Jynx torquilla) on tikkoin heimoh kuului lindu.
1780
Ken kuoli sinä vuon
1780
Käinpiigu
Lähtiet
K K
Johannes Vermeer
thumb|250px|right|Vermeeran oletettu omakuva tevokses Svodnica right|thumb|200px|[[T'urbuanupiähine tyttö.]] Jan Vermeer libo Johannes Vermeer van Delft (1632 Delft - 1675 Delft) oli hollandielaine taidehmualuaju. Häi on Rembrandtan kel tundietuimbii Hollandien kuldukavven mualuajis. Vermeeran kuulužin tevos on T'urbuanupiähine tyttö.
Ven'a K
Ven'a K (Россия К) on yksi Ven'an piätelekanualastu.
Telekanualu on Ven'an Federatsiin. Telekeskus on Moskovas.
Kategourii:Ven'an telekanualat
1962
Ken kuoli sinä vuon
1962
Dublinu
Dublinu on Irlandien piälinnu. Se on Dublinu -piirikunnas (Lenster -muakundu). Dublinu on sit kohtas, kus Liffi -jogi langieu Irlandienmeren Dublinan lahteh. Dublinu on suurin linnu Irlandii -suarel da tazavallas, linnan pinduala on läs 115 km². Se on Irlandienmeren piäportu, muan poliittine, ekonoumiekku- sego kul'tuurukeskus. Linnas on 554,5 tuhattu hengie (2016).
Linnu sai nimen Dubh (mustu)- da Linn (lahti, lambi) -sanas.
Kategourii:Linnat
Mynydd Twr
Mynydd Twr on vuori Kymrinmuas Ynys Gybin suarel. Se on Ynys Gybin da samal kaikkien Ynys Mônan suarijoukkoh kuulujien suarien korgevin kohtu. Vuoren korgevus on 220 metrii.
Kategourii:Kymrinmuan vuoret
24. pakkaskuudu
24. pakkaskuudu - 24. vuvven päivy grigorianskoin kalenduaruan mugah.
Afon Dyfrdwy
thumb|250px|right|Afon Dyfrdwy virduau [[Llangollenan läbi.]]
24. pakkaskuudu
Ken kuoli sinä piän
P
Afon Dyfrdwy
Afon Dyfrdwy (kymrin kielel) libo River Dee (anglien kielel) on jogi Suuren-Britanien suarel. Se virduau Kymrinmuan da Anglien alovehel.
Sivujovet
Kategourii:Kymrinmuan jovet Kategourii:Anglien jovet
1963
Ken kuoli sinä vuon
Kategourii:1963
Aleksal
Aleksal (Алексала) on Karjalan tazavallan Anuksen kanzallizen piirin kylä, kudai kuuluu Alavozen kyläkundah.
Se sijoittuu Anuksenjoven rannal.
Albuanii
125px|right|thumb|border|Albuanien flagu 250px|right|thumb|Albuaniil Albuanii (alb. Shqipëria), täyzi virralline muodo on Albuanien tazavaldu (alb. Republika e Shqipërisë), on valdivo Balkanan niemimuan päivänlaskus, Adrianmeren da Ionianmeren rannal. Se on NATO:n ozanottai vuvves 2009 algajen.
Otranto-salmi eroittau Albuanien Itualies. Koillizes se rajoittuu Serbienke, Kosovo da Metohii – avtonoumizen alovehenke. Luodehes – Černogourienke, päivännouzus – Makedounien tazavallanke, liidehes – Gretsienke.
Muan aloveh on 28748 km². Sen rahvahan lugumiäry on 2 831 741 hengie. Muan piälinnu on Tirana.
A A
1780-lugu vuvvet
1780-lugu vuvvet:
Sarafan
thumb|upright|220px|Nuoret ven'alazet tytöt Kirilovan lähelpäi. Sergei Prokudin-Gorskii otti fotokuvan vuvvennu 1909. Sarafan on pluat’t’unägöine hiematoi naizien soba. Sarafanat eroitetah materjualal da viilehel. Pohazes, Keski- da Päivännouzujevroupas da Skandinaveas piettih viilehel yhtenjyttyzii pluat’t’oi.
Tikat
Tikat (Picidae) ollah linduheimo. Suomes on tavattu yheksä sih kuulujua luaduu:
Sarafan
Karjalan sarafan
Karjalas sarafanat piettih 1900-luvun alussah. Karjalan kieles käytetäh sežo ferezi-sanuo, ga se on yksi sarafanan lajiis (viilehel se on vahnembi).
Tikat
T
Sarda (kalasugu)
Sarda on makrelliloin heimoh da sen Scombrinae-alaheimoh kuului kalasugu.
Kategourii:Makrellit
Nakkila
Nakkila (Ruočin kieli: Nackeby) on kundu Suomen Satakunnas. Sie eläy läs 5 168 eläjiä (31.12 2021).
pienoiskuva|300x300px|Nakkila
Kyliä
Arantila, Anola, Hormisto, Järvikylä, Kivialho, Kukonharja, Lammainen, Liestilä, Masia, Matomäki, Pakkala, Punapakka, Penttala, Pyssykangas, Ruhade, Ruskila, Soinila, Tattara, Tervasmäki, Uotinmäki, Viikkala, Vuohimäki, Hohtari.
Lähtehet
Kategourii:Suomi
Kolumbii
250px|right|thumb|Kolumbii
Kolumbii, viralline nimi on Kolumbien Tazavaldu on valdivo Suvi-Amerikan luodehes. Päivännouzus rajoittuu Braziilien da Venesuelan kel, suves – Ekvadoran da Perun kel, päivänlaskus – Panamanke. Pohjazes Kolumbien randoi huuhtellah Kariban meren viet da päivänlaskus – Tyynimeren viet. Muan pinduala on 1 141 748 km². Rahvahan lugumiäry on 48 400 388 hengie (v.2015). Piälinnu on Bogota. Viralline kieli on ispuanielaine.
K K
Kurnuliivukana
Kurnuliivukana (Porphyrio alleni) on lindu.
K
Ylä-Tambičozero
Ylä-Tambičozero on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Puudogan piirin Päl’män kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 1,4 km². Järven pindu on 166 metrii korgiembi meren pindua.
Y Y Y Y
Tullahti
Tullahti on kylä Karjalan tazavallas Kondupohjan piiris Jänišpuolen kyläkunnas.
Urojärvi
thumb|500.px|alt=Urojärvi|Urojärvi
Urojärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Onieganrannikon piirin Garnizonan kyläkundah.
Tullahti
Se sijaiččou lahten rannal Oniegujärven luodehozas.
Urojärvi
Urojärvi on lunnon vezistömustomerki, kudai kuuluu Urojärven vardoičusaloveheh. Kaidu kannas eroittau Urojärvie Suurlahtenjärvespäi. Liidehes Urojärvespäi lähtöy nimetöi oja, kudai laskeh Ukšjärveh, siepäi vezi piäzöy Šuojuh.
U U U
Tullahti
Rahvahan lugumiäry
Vuvvennu 1905 kyläs eli 323 hengie.
Kategourii:Kondupohjan piiri
Porin Ässät
pienoiskuva|200x200px|Logo Porin Ässät libo Ässät on suomalaine jiäkur'oijoukkoveh, kudai pelaa SM-liigas. Sen kodilinnu on Pori Satakunnan muakunnas. vasen|pienoiskuva|283x283px vasen|pienoiskuva|267x267px|Tapio Sammalkangas
Kategourii:Jiäkur'oi
Sanni Tikka
Sanni Tikka on Karjalan Salmis rodivunnuh, Suomes eläi karjalaine aktivistu. Häi oli enzimäine, ken rubei Jovensuun rahvahanopistos, sit Jovensuun OK-opintokeskukses opastamah karjalan kieldy.
Alguvuvvet
Kai algavui vuvvennu 2005, konzu Suomeh perustettih Karjalan Kielen Seura. Karjalaine Sanni Tikka tuli seurah, rubei ruadamah sekretarin ruaduo. Sil aigua opastajannu ruadanuh inehmine oli jo penziel. Kieldy ruvettih elävyttämäh, pidi sit suaha opastus karjalakse. Sanni Tikkua kehitettih karjalan kielen opastajakse Jovensuun rahvahanopistoh. Inehmine oli enzimäine, ken rubei opistos opastamah karjalua. Karjalan kieli on Sanni Tikale oma. Häi rodivui Salmis da karjalan kielen livvinmurdeheh kuulujua salmin murrehtu maltoi hyvin. Sih aigah kursiloil oldih eri rahvas. Kengo pagizi suistamon murdehel, kengo suojärven, kengo čiisto livvikse. Sanni Tikka sanoi: kudamua kieldy maltatto, sil paiskuagi. Karjalaine karjalastu taki ainos ellendäy.
Charles Darwin
right|300px|thumb|Charles Darwin, fotokuva vuvvel 1869. right Charles Robert Darwin (12. tuhukuudu 1809 – 19. sulakuudu 1882) oli britannielaine luonnontiedoilii, kudai ezitti hänen kerättyh tiijollizeh tovestusainehistoh pohjaten kaikkien elivölajiloin kehitynnyön aijan kulujes yhtehizes kandumuvvos luonnonvallindakse nimetyn protsessan kauti. Darwinan kehitettyy teoriedu, kudai kuvuau luonnos histourien aijannu tapahtunnuttu evolutsiedu, kučutah evolutsiiteoriekse.
Sanni Tikka
Kiteel opastandu
Paiči rahvahanopistuo, Sanni Tikka kävyi opastamah karjalan kieldy Kiteel. Kuuzi vuottu ajeli sinne.
Charles Darwin
Darwinan tevoksii
250px|thumb|Charles Darwin [[John Collieran mualattunnu, 1893]]
Išannil
Išannil on kylä Karjalan tazavallan Oniegan rannikon piiris. Kuuluu Šoltarven kyläkundah. Kylä on sijoitannuhes Kalleš-jovel.
Charles Darwin
Darwinan tevoksii
Kirjoin ližäkse Darwinan žurnualois ilmahpiästetty tiijolline tuotando oli ylen monipuoline. Darwinan kogo kirjalline tuotando da kirjeenvaihto on jullattu verkos The Complete Works of Charles Darwin Online -tiedokannas.
Sanni Tikka
Karjalua OK:opintoskukseh
Jovensuun rahvahanopistos oli moine aigu, konzu kieldy ei opastettu. Vuvvennu 2005 opastus heitettih. Sit Sanni Tikka da OK:opintokeskuksen ruadai Lea Lihavainen perustettih opintokeskukseh karjalan kielen kerho. Kerholois opastunduhäi on hyvin kehitynnyh Suomes. Niilöis taritah kaikenmostu opastustu, voitgo opastuo kielih, voitgo käziruadoloih.
Karjalan kielen kerho ruadau Jovensuus jo monien vuozien aigah. Ezmäi Sanni Tikka oli iče sen vedäjänny. Nygöi hänen ruaduo jatkau Pirjo Sivonen. Pirjo da hänen ukkoh Pekka Haimakainen, kudai sežo kävyy kerhoh, oldih Sanni Tikan opastujat rahvahanopistos.
T T
1705
Ken kuoli sinä vuon
1705
Kašino
Kašino on pos’olku, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Puudogan piirin Šal’skoin kyläkundah. Pos’olku on sijoitannuhes Vodlajoven rannal.
Rahvahan lugumiäry
K K Kategourii: Puudogan piiri
Muotku
Muotku on Karjalan tazavallan Mujejärven piirin Lendieran kyläkundah kuului kylä. Kylä on sijoitannuhes Mendojärven pohjasrannikol.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Mujehjärven piiri
Pori
Pori on linnu Suomen Satakunnas. Vuvven 2021 mugah Poris eläy 83 491 hengie.
Ystävyslinnat
Porin ystävyslinnat ollah Sundsvall, Sønderborg, Porsgrunn, Eger, Stralsund, Kołobrzeg, Bremerhaven
Kategourii:Suomen linnat
Mehilässyöjy
thumb|600.px|alt=Mehilässyöjy|Mehilässyöjy Mehilässyöjy (Merops apiaster) on lindu. Se ei pezoitu Suomes, ga yksilölöi tavatah vuozittain.
Karjalankieline nimi
Linnun täs artikkelis käytetty nimi on kiännetty karjalan kieleh suomenkielizes nimespäi mehiläissyöjä.
Lähtiet
M M
Hantin kieli
Hantin kieli (hantin kielen ханты ясаӈ) on uralilazen kieliperehen suomelas-ugrilazeh kielijoukkuoh kuului ugrilaine kieli.
Kategourii:Suomelas-ugrilazet kielet
Šapšjärvi
thumb|500.px|alt=Šapšjärvi|Šapšjärvi
Šapšjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Onieganrannikon piirin Uvven Vilgan kyläkunnan lounazeh.
Järves voibi pyydiä ahvendu, särgii, haugii da kiiškoidu. Järvespäi lähtöy Šapšjogi.
Š Š Š
Aleksanderi Suuri
thumb|300.px|alt=Aleksanderi Suuri|Aleksanderi Suuri Aleksanderi Suuri (20. (21.) heinykuudu 356 – 10. kezäkuudu 323 enne meijän aijanluguu) oli Makedounien tsuari vuvves 336 enne meijän aijanluguu algajen, Argeadoin suguh kuulunuh, vojennoi piälikkö, muailman valdukunnan perustai, kudai hänen kuolendan jälles levii. Ven’an histouries händy tundietah Aleksandr Makedonskoinnu. Vie antiekan aigua Aleksanderii ruvettih tundemah erähänny kuulužimis vojennolois piälikkölöis histouries.
Galgozero
Galgozero on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Puudogan piirin Päl’män kyläkunnan alovehel.
Aleksanderi Suuri
Aleksanderi Suuri piäzi valdah 20 vuvven ijäs tuatan Makedounien tsuarin Filipp II kuoltuu. Silloi häi turvai Makedounien rajat pohjazes da loppi Gretsien valloittamizen vastahnossuon Fivi-linnan hävitändäl. Vuvven 334 enne meijän aijanluguu keviäl häi algoi legenduarizen vojennoin pohodan Päivännouzuh da seiččemen vuvven aigah valloitti Persien imperien. Sit häi algoi Indien valloittamizen, ga pitkyaigazes pohodas väzynyzien saldatoin vuadimukses perävyi.
Galgozero
Järven pinduala on 1,2 km². Järven pindu on 174,6 metrii korgiembi meren pindua.
Aleksanderi Suuri
Aleksanderin perustetut linnat, kudamat meijän aiguagi ollah suurimat monis mualois da gretsialazien uuzien mualoin valduamine Aazies avvutettih gretsielazen kul’tuuran levittämizele Päivännouzus.
Nikolai Rimskii-Korsakov
Nikolai Rimskii-Korsakov (, 6. (18.) kevätkuudu 1844 Tihvin – 8. (21.) kezäkuudu 1908 kodikondu L’ubenskas, Piiterin gubernii) on ven’alaine säveldäi, opastai, orkestranjohtai, yhteiskunnallizel alal ruadanuh, muuzikkuarvostelii; Mogučaja kučka -joukon jäsen. Säveldäjän kirjutuksien joukos on 15 ouperua, 3 simfouniedu, simfouniitevostu, soittokonsertua, kantuattua, kamari-, vokualu- da hengellisty muuzikkua.
Aleksanderi Suuri
Läs 33 vuvven ijäs Aleksanderi Suuri kuoli pahah taudih Vavilonas.
Kerras hänen imperii oli juattu hänen vojennoloin piälikkölöin keskes da monii vuozikymmenii oli voinii heijän välil. A A
Galgozero
G G G G
1708
Ken kuoli sinä vuon
1708
Madridu
Madridu on Ispuanien piälinnu da suurin linnu. Se on muan poliittine, ekonoumiekku- sego kul'tuurukeskus. Linnas eläy 3,273 miljonua hengie  (2010). Se on Pireneiloin (Iberien) niemimuan keskiozas. Suuren Madridan (sie on mondu linnua) pinduala on 1,2 tuhattu km². Iče Madridan pinduala on 607 km², sie on 21 haldivollistu piirii. Madridas on raudutielöi, juamoi, yksi suurimbis muailman lendoazemois.
Madridu on merkičykselline kul'tuurukeskus, kudamas on äijy kanzoinvälisty muziedu. Niilöin joukos ollah Muzei Prado, Sofija-kuningattaren taidokeskus, Tissen-Bornemisan Muzei.
Lähtehet
Kategourii:Ispuanien linnat
Nikolai Rimskii-Korsakov
Eloskerdu
Rimskii-Korsakov oli roinnuhes Novgorodan gubernien Tihvinän linnah dvor’uanoin pereheh. Hänen perehkundu oli kuulužu merisluužbas. Säveldäjän tuattah Andrei Petrovič Rimskii-Korsakov (1784-1862) kodvazen aigua oli Novgorodan gubernuattoran sijahizennu. Muamah Sofja Vasiljevna oli muaorjan da elokkahan tilanomistajan Vasilii F’oudorovič Skar’atinan tyttärenny. Kuuzivuodizennu Nikolai rubei opastumah kois, opastuksih kuului sežo fortepianol soitandu. Yksitostuvuodizennu häi rubei kirjuttamah omii enzimäzii muuzikkutevoksii.
Vuvvennu 1856 tuattah andoi Nikolain Kadiettoin merikorpusah, sildy poigah huaveili merimatkoi.
Matkaspäi tulduu Rimskii-Korsakov uvvessah puutui Balakirevan joukkoveheh. Häi tuttavui uuzih jäsenih: hiimiekkah da nuoreh säveldäjäh A. P. Borodinah, A.S. Dargomižskoih, Glinkan sizäreh L.I. Šestakovah da P.I. Čaikovskoih.
Balakirevan vaikutukses häi kiändyi slav’uanoin rahvahanmeloudieloih da noudi muuzikas kanzallizii piirdehii. Tuliel aigua se rodih hänen suuren vuitin tuotandon eričyksenny.
Säveldäjän tärgienny algutevoksennu oli muuzikkusävelmy ”Sadko” (1867). ”Sadkos” Rimskii-Korsakov enzimästy kerdua koskihes suarnoin muailmah. Myöhembä säveldäjiä ruvetah sanomah sendäh ”suarnoinsanelijakse”.
Vuozien 1860 lopus Rimskii-Korsakov avvuttau toizile säveldäjile soittoruavos: Cezar’ K’ujii Viljam Radklif-orkestruouperas da loppou kuolluon Dargomižskoin perindöbumuagan mugah hänen Kivigost’u-ouperan partituuran. Ouperoih kiännyttyy vuvvennu 1972 Rimskii-Korsakov loppou Pskovit’anka-ouperan kirjutandan. Ouperuhäi rodih säveldäjän tuotandos piälimäzel kohtal. Samannu vuon kezäl häi nai pianonsoittajas Nadežda Purgoldas.
Vuvvennu 1871 Rimskii-Korsakov rodih Piiterin konservatourien professorakse. Vuozinnu 1873-1884 häi oli Merihaldivon puhunduorkestroin inspektorannu. Vuozinnu 1874-1881 oli Ilmazen muuzikkuškolan johtajannu. Vuvves 1874 algajen säveldäi rubei orkestrujohtajakse, enzimäi johti simfouniikonsertoi, sit ouperuspektakliloi.
Vuozinnu 1880 säveldäi kirjuttau orkestrusarjan ”Šaherezada”, ”Ispuanien kapriččion”, Pyhä pruazniekku -algusoiton. Vuvvennu 1906 säveldäjiä vallittih Ruočin kuningahan muuzikkuakadeemien jäsenekse.
Rimskii-Korsakov kuoli 8. (21.) kezäkuudu 1908 infarktah L’ubenskas, omas kodikonnus. Händy pandih muah Piiterih Novodevičjen kalmužimale. Vuozil 1930 hänen kalmu siirrettih Aleksandr-Nevskoih lavrah Taidomuasteriloin kalmužimale.
R R
24. syvyskuudu
24. syvyskuudu — 267. vuvven päivy (268. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 98 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
S
Kurgi
Kurgi (Grus grus) on lindu.
Lähtiet
K K
Johnny Ramone
Johnny Ramone (oigiel nimel John William Cummings; 8. ligakuudu 1948 Long Island, New York – 15. syvyskuudu 2004 Los Angeles, Kalifornii) oli punk rock -joukkoveh Ramonesan gituaristu.
Muuzikallizen uran ližäkse Johnny Ramone ozutteli monis fil'mois da televideniiprogrammois (mm. Simpsonois).
Johnny vallittih Rolling Stone -žurnualan kaikkien aijoin gituaristu -iänenannos sijale 16.
1965
Ken kuoli sinä vuon
1965
Hans Christian Andersen
Hans Christian Andersen (2. sulakuudu 1805 – 4. elokuudu 1875) oli danielaine kirjuttai da runoilii. Händy tundietah enne kaikkie hänen suarnois, kudamat kuulutah muailman kaikkii enämbäl kiännettyh kirjalližuoh.
Karjalakse kiännetyt suarnat
Vuvvennu 1937 Karjalan tazavallan lapsienkirjalližuon julguamo piästi ilmah Den grimme ælling -suarnan tverinkarjalazen kiännöksen Tuhmapäivälline ut’aine, kudaman luadi S. Kud’akov.
Vaikuttehet popkul’tuuras
Disneyn luajitun Frozen-animaciifil’man (angl. ’jiävytetty’) starinan pohju on otettu Andersenan kirjutetus suarnas Lumikuningatar (dan. Snødronningen). Andersenan nimi ongi otettu Frozen-fil'mah, kudamas on huahmot Hans, Christoff, Anna da Sven. Nämmis nimilöis ravieh sanottuu rodieu rouno ku Hans Christian Andersenan nimi. Alguperäzes suarnas nengozii nimii ei ole.
Vimbu
Livvinkieline nimi
Kalan livvinkieline nimi on muokattu täh artikkelih niškoi kalan suomenkielizes nimespäi vimpa, kudai mustoittau samal sen tiedehellistygi nimie.
Karjalan tazavallan Karjalazien, vepsäläzien da suomelazien kielikeskus
Karjalan tazavallan karjalazien, vepsäläzien da suomelazien kielikeskus toimiu Periodika-julguamon seinis Petroskoin linnas Titovan pihal, 3. Se on avattu 4. ligakuudu 2018. Kielikeskukses on suuri kirjasto, rahvas ilmai voijah lugie da kaccuo sie olijoi kirjoi. Enimät kirjat ollah karjalan, vepsän da suomen kielel. Kielikeskuksen piätarkoitus on säilyttiä da kehittiä karjalan, vepsän da suomen kielii. Kielikeskukses pietäh ruadopajoi, suomen da karjalan kielen kursiloi, sen tyves ruadau vepsäläzien kieliteatru.
Huahku
thumb|300.px|alt=Huahku|Huahku thumb|Somateria mollissima Huahku (Somateria mollissima) on sorzien heimoh kuului lindu.
Hans Christian Andersen
Viittehet
A
Vihandumehilässyöjy
Vihandumehilässyöjy (Merops persicus) on lindu. Se ei pezoitu Suomes, ga yksilölöi on nähty erähiči.
Lähtiet
V V
Huahku
Leviendy
Huahku eläy pohjazil merialovehil Jeuroupas, Aazies da Pohjas-Amerikas. Suomes se pezoittuu kaikil merialovehil, ga Perämerel i Suomenlahten päivännouzuvuittilois se on vähäluguine. Suomen kandu oli pienimilläh 1900-luvun algupuolel, ga sen jälles huahkoin miäry kazvoi 1980- libo 1990-luvule sah, konzu se lähti uvvessah laskuh. Vuvvel 2017 jullattun tutkimuksen mugah Turrun suariston huahkukandu oli pienennyh iellizen 25 vuvven aijal daže 95 procentua.
Kidelä
Kidelä on kylä, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Pitkänrannan piirih.
Vie sama nimi on azetuskohtal, kudai on sijoitannuhes Lodienoi – Jänisjärvi -raududoroguliiniel. Tämä azetuskohtu nygöi ei rua, sil on vie toine nimi - platformu 42. kilometril.
Huahku
Lähtiet
H H
Kidelä
Kidelän kyläspäi Pitkährandassah on 12 kilometrii. Kyläs oli pravoslavnoi kirikkö, ga se ei säilynyh nygypäivissäh. Kylän lähäl on granuatan (al’mandinan) löydökohtu.
Vuozinnu 1960 kylän lähäl oli löytty cinkua da tinua. Tiedoloin mugah cinku- da tinarudua sie on 3,15 miljonua tonnua, tinua on 10,7 tuhattu tonnua, cinkua on 9,4 tuhattu tonnua.
Rahvahan lugumiäry
K K Kategourii: Pitkänrannan piiri
Hapankeitinpiirai
Hapankeitinpiirai on nižujauholois luajittu, riehtiläl pastettu piirai.
Tahtahah pidäy 5 dl maiduo, 25-50 g drožeidu, 50-150 g voidu, n. 7-8 dl nižujauhuo. Voibi panna yhten libo kaksi jäiččiä ku himoitannou. Anna tahtahan nousta. Luaji tahtahas pienet nižuzet da taputtele sit madalakse. Anna tuaste kohota. Pasta vois libo siemenvois riehtiläl. Ku tahtonet magiedu, pyörittele zuaharis.
Aleksandr-Svirskoin manasteri
thumb|300px|alt=Aleksandr-Svirskoin manasteri|Aleksandr-Svirskoin manasteri
Aleksandr-Svirskoin Pyhä-Troitskoi manasteri
Kaikkii kuulužembi Olonetskoin eparhien on Pyhä-Troitskoi manasteri. Omal historiel se on paras da on yhtes riävys parahien inočeskoloin obiteliloinke kogo ven´an mual.