cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Suuri Kääppäjärvi
Järven pinduala on 1,4 km². Järven pindu on 90 metrii korgiembi meren pindua.
Vladimir Brendojev
Brendojevan toimindu literatuurualal
Vuonnu 1980 Karjala-julguamo piästi ilmoile hänen enzimäzen Anusrandaine-nimizen runokniigan. Sie oli kolmekymmen hänen runuo sego kolme rahvahan pajuo da kaksitostu kiännösty. Tevoksien lirizmu, oman muan rakkahus kiinnitettih Karjalan sego Suomen lugijoin huomivuo.
Darjaine, Marjaine
Darjaine, Marjaine livvikse
Muamas kuččuu kylyh!”
Suuri Kääppäjärvi
Järvespäi lähtöy oja, kudai laskeh Pensaanjogeh.
Vladimir Brendojev
Brendojevan toimindu literatuurualal
Suomelaine runoilii Aku-Kimmo Ripatti kiändi Brendojevan runoloi suomekse. Oulun Pohjoinen -julguamos niilöi piästettih ilmoile vuonnu 1986. Kniigan algusanas oli kirjutettu, gu Brendojev on n’erokas runoilii. Hänen runot ollah helevät ku Anuksen muan koivužikot. Toiči net mustoitetah rahvahan pajuo, toiči - runoelmua armahas kodirannas. Myöhembi päivänvalgien nähtih karjalankielizet Brendojevan runokniigat, kudamien joukos oldih ”Hiilau huoli” (1983), ”Kadajikko” (1986). Roindumuan rahvahan kel vastavuksien jälles Brendojev kirjutti Kyl'mil-nimizen runokniigan (1988). Vuonnu 1989 ilmoile piäzi jälgimäine Brendojevan Sa olet armas... -nimine kniigu (1989).
Ruokki
Ruokki (Alca torda) on lindu.
R R
Suuri Kääppäjärvi
S S S S
Vladimir Brendojev
Brendojevan toimindu literatuurualal
Konzu Brendojev rubei kirjuttamah omal kielel, rahvas ruvettih uskomah muamankielen elvyttämizeh. Omil runoloil häi ozutti, gu karjalan kielel endizelleh voi kuvitella rahvahan elaijan eri puolii. Karjalan kieli oli hänele armahin. Häi kirjutti luonnos, karjalazien da muamankielen jygies ozas, vesselis da atkalois elaijan azielois, jygies ruavos, käziruadolois, lapsis, rakkahuos.
Darjaine, Marjaine
Darjaine, Marjaine livvikse
Yö on pimieččäine,
Vladimir Brendojev
Brendojevan toimindu literatuurualal
Runoilijan surman jälles (1990) päivänvalgien nägi kolme runokniigua – ”Runoja” (1991), ”Sana, kuultu muaman suus” (1991), ”Jättie hyvä jälgi muale” (1999).
Huolimattah sih, gu Vladimir Jegorovič kodvan sluuži merilaivastos, häi ei kirjutannuh meres ni yhty runuo. Kogo rakkahuon häi andoi omale muale, sen eläjile, peldoloile da mečile. Hänen runoloin piähenget ollah hyväntahtoizet da ruadajat rahvas. Brendojevan runot mustoitetah rahvahanrunohuttu da niilöih on säveldetty äijii pajoloi. Niilöi pajatti Anuksen rahvahan hora. Vladimir Brendojev uskoi karjalan kirjukielen hyväh tulieh aigah da rahvahan kul’tuuran elvyttämizeh.
Brendojev on sežo tundiettu kiändäi. Livvin murdehele häi kiändi A.Puškinan, M.Lermontovan, N.Nekrasovan, J.Baratinskoin, S.Jeseninan, N.Rubcovan, J.Jevtušenkon da toizien ven’alazien runoilijoin tevoksii. Hänen kiännöksis nävytäh rikas karjalan kieli da oigiesti vallittu sana. Häi yhtisti sanan tarkan merkičyksen karjalan kielen perindölöih da kaunehuoh. Brendojevan runot on pandu Ven’an rahvahien literatuuru- opastuskniigah, kudai on tarkoitettu 9-11. kluasoin opastujile. Kirjailijan kaikkien tevoksien piätiemannu on muaman, Anuksen muan, oman muan rahvahan, muamankielen rakkahus. Rahvas sežo ylen äijäl suvaittih runoilijua.
Vuvves 2001 algajen Anuksenlinnas joga vuottu pietäh Brendojevan mustole omistettuu karjalankielizen runohuon festivualii. Anuksen kirjaston seinäs on Vladimir Brendojevan mustolaudu.
Runo- da prouzukogomukset
Anusrandaine (1980)
Darjaine, Marjaine
Darjaine, Marjaine livvikse
Veikkos kuččuu kylyh!”
Vladimir Brendojev
Runo- da prouzukogomukset
Hiilau huoli (1983)
Runoja (1991)
Sana, kuultu muaman suus (1991)
Darjaine, Marjaine
Darjaine, Marjaine livvikse
”Darjaine, Marjaine,
Vladimir Brendojev
Runo- da prouzukogomukset
Jättie hyvä jälgi muale (1999)
Darjaine, Marjaine
Darjaine, Marjaine livvikse
Čikkos kuččuu kylyh!”
Vladimir Brendojev
Runo- da prouzukogomukset
B B B B B On olemas jogavuodehine Brendojevannimelline festivuali, kudai menöy Anuksen linnas joga vuottu.
Darjaine, Marjaine
Darjaine, Marjaine livvikse
Sulhaine kuččuu kylyh!”
”Lähten, lähten kylyh:
Dorogu on korčakkaine,
Yö on valgieččaine,
Vezi on palavaččaine,
Vastu on pehmieččäine.”
Kategourii:Wp/olo D D
Andorra
125px|right|thumb|border|Andorran flagu 250px|right|thumb|Andorra Andorra, virralline nimi on Andorran Ruhtinaskundu on yksi pienis Jevroupan valdivoloispäi. Se on syväinmuavaldivo (se ei ole meren rannal).Se sijoittuu Pirenei-mägilöin päivännouzus, Frantsien da Ispuanien keskes. Muan nimi tulou baskiloin kielen sanaspäi ”andurrial”, kudai merkiččöy tyhjiä muadu.
Muan peruszakonan mugah virralline kieli on katalonien kieli, ga rahvas paistah sežo ispuanien da vähän frantsien kielel.
Andorran pinduala on 468 km². Rahvahan lugumiäry on 71 732 hengie.
Varpajärvi (Loimolan kyläkundu)
Varpajärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 2,3 km², vezibasseinan ala on 11,1 km². Järven pindu on 89 metrii korgiembi meren pindua.
Järves voibi pyydiä haugii, särgii, ahvendu da kiiškoidu.
V V V V
Kondupohju
Kondupohju (Кондопога / Kondopoga, ) on linnu Iänizen luodehizel rannikol Kondupohjanlahtes Karjalan tazavallas, 54 kilometrii Petroskoispäi. Kondupohju on Kondupohjan kundupiirin keskus. Kondupohju on Piiterispäi Petroskoin kauti Murmanskah viejän raududorogan da tavallizen valdudorogan varrel.
Histourii
Kondupohjan kyliä mainitah enzimästy kerdua vuvvel 1563. Kondupohju da sen ymbäri olijat kylät muvvostettih oman kunnan. Kunnas oli 8349 eläjiä vuvvel 1902. da 8249 eläjiä vuonnu 1905. . Kondupohjan kunnas oli muvvostettu Kondupohjan piiri vuonnu 1927.
thumb|left|230px|Voinanaigaine kuva Kondupohjaspäi, 1941
Ven'an Karjalah tulluot suomelazet da amerikansuomelazet sroittin 1920- da 1930-luvul Kondupohjaspäi tovellizen linnan. Virrallizesti Kondupohjas tuli linnu vuonnu 1938. Voinan aigua suurin oza linnas paloi. Linnah tuli uuttu eläjiä 1950- da 1960-luvul enimyölleh Ukrainaspäi, Valgo-Ven'alpäi da toizis Nevvostoliiton alovehilpäi.
Liikendeh
Kondupohjan raududoroguvokzualu kuuluu Ven'an raududoroguverkoh.
Nähtävykset
thumb|left|250px| Pyhäle Mariale pyhitetty kirikkö Kondupohjas, 1774 Kondupohjan piänähtävyksii on vuonnu 1774 rakendettu pravoslavnoi kirikkö, kudai on pyhitetty Pyhä Mariale.
Ystävyslinnat
Jämsänkoski (Suomi) vuvves 1989.
Dee Dee Ramone
Dee Dee Ramone (oigiel nimel Douglas Glenn Colvin, 18. syvyskuudu 1951 Fort Lee, Virginii – 5. kezäkuudu 2002 Hollywood, Kalifornii) oli germuanielas-yhtysvaldulaine muuzikko da pajonluadii, kudai mustetah parahite Ramones-bändin basistannu vuozinnu 1974-1989. Häi luadi yksin libo yhtes Joey Ramonen kel suuriman vuitin joukkovehen pajolois, muga kui pajot ”Commando”, ”Poison Heart” da ”I Wanna Live”.
Douglas Glenn Colvin rodihes Fort Lees, Virginien ozavaldivos yhtysvaldulazele tuatalleh da germuanielazele muamalleh. Häi eli suuriman vuitin hänen lapsuos Päivänlasku-Germuanies, kudamas pereh muutti tuatan ruavon täh linnaspäi toizeh. Hyö elettih mm. Münchenas, Berlinas da Pirmasensas, ga sežo ulgomualoil Koreas, Japounies da Hollandies. Alallizien muuttoloin täh hänel ei olluh nivouze putin ystävii. Hänel tävvyttyy 15 vuottu häi muutti muamah da sizäreh Beverlyn kel New Yorkan Queensah.
Šokšu
Šokšu on vahnuaigaine vepsäläine kylä, kudai on Karjalan tazavallan Oniegan rannikon piiris. Kylä kuuluu Šokšun kyläkundah.
Kondupohju
Lähtehet
Kategourii:Muantiedo Kategourii:Karjal Kategourii:Karjalan linnat Kategourii:Kondupohjan piiri
Šokšu
Kylä on sijoitannuhes Oštu-Petroskoi -dorogal. Kyläs virduau Šokšun jogi. Aigukniigois Šokšu enzikerdua on mainittu vuvvennu 1563. Vuvvennu 1842 Šokšus rodivunnuon kupčan Mark Pimenovan dengoih kyläh oli nostettu Pyhän Miikulan kivikirikkö. Myöhembi Mark Pimenov andoi dengua kirikön sizätiloin kunnostamizeh da obrazoih. 5. heinykuudu 1940 Šokšus oli salvattu kaksi kirikkyö.
Haugi
thumb|right|Haugi Haugi on kala.
Teemas muijal
H Kategourii:Suomen kalat
Šokšu
Šokšun kvarciittu pädi monien mustomerkilöin azundah. Erähii niilöis ollah Napoleon Bonapartan sarkofuagu, Vladimir Leninan mauzolei, Kremlin seinällyö olii tundemattoman saldatan kalmu, Mihailan zamku, Isaakien kirikkö sego Nikolai I mustopaččahan jalustu.
Dee Dee Ramone
Dee Deen erottuu Ramonesas vuvvennu 1989 hänen sijah tuli C.J. Ramone.
Šokšu
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Oniegan rannikon piiri
Kongon Demokruatilline Tazavaldu
250px|right|thumb|Kongon demokruatilline tazavaldu
Kongon Demokruatilline Tazavaldu (vuozinnu 1971-1997 Zairan tazavaldu, vuozinnu 1960-1964 Kongon tazavaldu) on valdivo Keski-Afriekas. Se rajoittuu Kongon Tazavaldanke, Keski-Afriekan Tazavaldanke, Suvi-Sudananke, Ugandanke, Ruandanke, Burundinke, Tanzanienke, Zambienke, Angolanke da Angolan Kabinda-eksklavanke. Virralline kieli on frantsien kieli. Piälinnu on Kinšasa. Muan pinduala on 2 345 410 km². Rahvahan lugumiäry on 77 433 744 hengie.
K K
Juhani Aho
Toizii Ahon tevoksii ollah:
Pereh
Ahon vahnembat oldih protopappi Henrik Gustaf Theodor Brofeldt da Karolina Fredrika Emelie Snellman, kudamil oli kaikkiedah kymmene lastu. Johannes libo Juhani oli lapsis vahnin. Eräs Juhanin pieni velli oli kirjuttai da rektoru Kaarlo Brofeldt.
Deržavin Gavriil Romanovič
Deržavin Gavriil Romanovič (rodivui 3. heinykuudu (14. heinykuudu) 1743 Sokuri-kyläs, kuoli 8. heinykuudu (20. heinykuudu) 1816 Zvanka-kyläs) – ven’alaine runoilii, senatoru, peitolline valdivonevvoi. Oli Preobraženskan polkas, yhtyi valdivomuutokses 28. kezäkuudu vuvvennu 1762. Vuvvennu 1782 Deržavin kirjutti odan ‟Felitsa” da kerras rodih kuulužakse. Ruadoi Ven’an keisarin akadeemies, yhtyi enzimäzen ven’an kielen sanakniigan luadimizeh. Vuvvennu 1784 oli Anuksen gubernien piälikönny. Äijän kirjutti Karjalan luonnos omis runolois.
D D
Andrei Tarkovskii
Andrei Arsenjevič Tarkovskii (Андре́й Арсе́ньевич Тарко́вский, 4. sulakuudu 1932 – 29. talvikuudu 1986) oli nevvostoliittolaine kino-ohjuaju da käzikirjuttai. Händy pietäh yhtenny muailman merkittävimis kinoloin luadijois.
T
Sorsajärvi
Sorsajärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 0,5 km². Järven pindu on 174 metrii korgiembi meren pindua.
S S S S
Little Avon River
Little Avon River on jogi Anglies.
Kategourii:Anglien jovet
Konakri
Konakri on Gvinein piälinnu vuvves 1958 sego samannimizen haldivollizen alovehen haldivolline keskus. Se on portu Atlantan valdumeren rannal. Linnas eläy 2 164 182 hengie (2012).
26. sulakuudu
26. sulakuudu - 116. vuvven päivy (117. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 249 päiviä.
Pikkupiirrättäi
Pikkupiirrättäi (Apus affinis) on piirrättäjien heimoh kuului lindu.
P
Kolgsuari
Kolgsuari on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Puudogan piirin Kuganavolokan kyläkundah. Kylä on sijoitannuhes samannimizel suarel Vodlajärven keskel.
Rahvahan lugumiäry
Vuvvennu 1905 kyläs eli 138 hengie.
K K Kategourii: Puudogan piiri
Pikkukanuadanhanhi
Pikkukanuadanhanhi (Branta hutchinsii) on lindu.
P
Akimisto
Akimisto on Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kyläkundah kuului kylä.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Priäžän kanzalline piiri
Juice Leskinen
Juhani Juice Leskinen (vuodeh 2006 Pauli Matti Juhani ”Juice” Leskinen, 'sanotah [Juise]', 19. tuhukuudu 1950 Juankoski, Suomi – 24. kylmykuudu 2006 Tampere, Suomi) oli suomelaine pajattai-pajonluadii, runoilii da kanzantaidoilii. Häi ruadoi dai kiändäjänny da kolumnistannu. Händy on kučuttu ”suomelazen rock-muuzikan tuattohuahmokse”.
Palladii
Palladii on metalline alguaineh, kuduan noumer Mendelejevan taulukos on 46, sie se on kymmenendes joukos da sijaiččou viijendes rivis. Palladien atommassu on 106,42(1) Palladien merki on Pd. Palladii on jalometallu da kuuluu platinametalloin joukkoh. Palladii on pehmei, hobjanvärine metallu. Enzimäzenny sen löydi anglielaine hiimiekku Viljam Vollaston (William Hyde Wollaston) vuonnu 1803. Mies sai uvven ainehen platinarudas, kuduan iče toi Suvi-Amieriekaspäi.
Palladii sai oman nimen Pallada-nimizen asteroidan mugah. Sen avai germuanielaine astronoumu Genrih Ol'bers (Heinrich Wilhelm Matthias Olbers) vuonnu 1802. Asteroidu on nimitetty Afina Palladan kunnivokse, hänen nimi on tundiettu muinasgriekkalazes mifolougies.
Juice Leskinen
Leskizen kaikkii tunnetuimat pajot ollah mm. ”Marilyn”, ”Syksyn sävel”, ”Viidestoista yö”, ”Musta aurinko nousee” da ”Norjalainen villapaita”.
Leskizen kirjallizes tuotandos oli runuo, lapsienkirjalližuttu, hengilöhistouriedu, suomendostu da monenjyttymiä kirjutustu eri lehtilöis da antolougielois. Kaikkiedah häi piästi ilmah kaksitostu runokogomustu, nelli lapsienkirjua da nelli muudu tevostu. Vuvvennu 1994 ilmahpiästetty Äeti ("Muamo") oli enzimäine kriitiekoloigi mielyttänyh runotevos, da sežo Kosket otettih hyvin vastah. Juice Leskizen tuatto oli Juankoskel roinnuh Pauli Heikki Leskinen da muamo Imbilahtel roinnuh Eini Annikki Mikkonen.
Parkonmäki
Parkonmäki on pos’olku Karjalan tazavallas Lahdenpohjan piiris Miinalan kyläkunnas.
Se sijaiččou Paikjärven koillisrannal.
Rahvahan lugumiäry
P P Kategourii:Lahdenpohjan piiri
Syvälampi
Syvälampi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel.
Järven pindu on 104 metrii korgiembi meren pindua.
Järvespäi vezi piäzöy Juuvanjogeh, kudai laskeh Jänisjogeh.
S S S S
Säynäjärvi
Säynäjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Segežan piirin Papinkosken kyläkunnan alovehel.
Tiibetanhanhi
Tiibetanhanhi (Anser indicus) on lindu.
Säynäjärvi
Järven pinduala on 1,6 km². Järven pindu on 94,3 metrii korgiembi meren pindua.
Tiibetanhanhi
T T
Särkijärvi
Särkijärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Porajärven kyläkunnan alovehel.
Säynäjärvi
S S S S
Särkijärvi
Järven pinduala on 1,3 km². Järven pindu on 160,2 metrii korgiembi meren pindua.
Järvespäi vezi piäzöy Soudarveh. Järven suvirannal on sijoitannuhes Soudarven kylä.
S S S S
Afon Afan
Afon Afan on jogi Kymrinmuas.
Kategourii:Kymrinmuan jovet
Pikkuruokki
Pikkuruokki (Alle alle) on lindu.
P P
Amburijaine
thumb|300.px|alt=Amburijaine|Amburijaine Amburijaine - Amburijazil ei ole omua (tiedo) nimie, muga kui on erähil karzimahallizil (Apogita) joukkoloil välinahkazis siivizis. Net kogo kai karzimahallizet ei olla kimalehien da kudžoloin roduu.
Nygyaijal on jiävinyhes äijy eriluaduzii amburijazii. Net voijah eli yksinäh ihan pezittäh, a toizet perehilleh, yhtes voijah eliä hyvis kestäjis pezis tuhanzii amburijazii. A A
Korbiaine
Korbiaine on särgikaloin heimoh kuului kala.
Lähtiet
Kategourii:Suomen kalat
Michael Jackson
Michael Joseph Jackson (29. elokuudu 1958 – 25. kezäkuudu 2009), oli yhtysvaldulaine pajattai.
Nikolai Filatov
thumb|300.px|alt=Nikolai Petrovič Filatov|Nikolai Petrovič Filatov Nikolai Petrovič Filatov (karjalakse Fil’oin Miikul) on tundiettu karjalaine raadivo- da TV-toimittai. Häi oli enzimäzii, ken Karjalan raadivos da TV:s rubei pagizemah omal muamankielel – karjalakse. Filatov on alalline Oma Mua -lehten kirjuttai. Miesty tutah nerokkahannu kiändäjänny, häi on kiändänyh karjalakse Karjalan Kanzallizeh teatrah niškoi moizet kuulužat ozutelmat, ku ”Pyhäžy dielo” da ”Hodari”. Filatov on Karjalan kul’tuurualan arvostettu ruadai.
Rodivundu
Nikolai Filatov on roinnuhes vuvvennu 1939 Priäžän čupun Haroilan kyläh karjalazeh pereheh. Hänel on Kolatsellän kylän paginluadu.
Opastundu
Opastui Kolatsellän školas. Opastundu seiččemendeh kluassassah oli kogonah suomen kielel, sendäh Filatoval on hyvä suomen kielen nero. Suomen kieleh opastundua Filatov jatkoi Petroskoin valdivoyliopistos suomen kielen ozastol, kunne piäzi opastumah vuvvennu 1956. Ehti opastuo kaksi puolenke vuottu, kui suomen kieli Karjalas kiellettih, opastundu da ruado kielel heitettih. Opastujat pandih opastumah ven’an kielen ozastole. Erähät yhtelläh jatkettih suomen kielen opastundua, heijän joukos oli Filatovgi.
Ruado
Nikolai Filatov ruadoi ven’an kielen da fiziekan opastajannu, oli Kolatsellän školan johtajannu. Ruadoh Karjalan raadivoh da TV:h mies tuli vuvvennu 1972. Toimittajan leivis häi oli kaksikymmen kuuzi vuottu. Sih aigah on ristin-rästin ajelluh Karjalan, pagizutannuh rahvastu, luadinuh äijän raadivo- da tv-ozutustu karjalan da suomen kielel. Tänäpäi Nikolai Filatov on penziel. Yhtelläh ruaduo karjalan kielen hyväkse jatkau. Kirjuttelou Oma Mua -lehteh, kiändäygi. Jo penziel olles Filatov kiändi karjalakse kuulužat Kanzallizen teatran ozutelmat ”Pyhäžy dielo” da ”Hodari”.
F F F
Julgine ala
Julgine ala libo julgine sektor tarkoittau kanzantalohuon vuittii, kudai on valdivoloin libo munitsipaliettoin omistukses. Julgizeh sektorah lugietah valdivoloin da munitsipaliettoin varzinazen toimindan ližäkse mm. julgizet fondat da valdivonyhtivöt. Julgizen sektoran varat tullah enimyölleh nalogois. Läs kaikkiel muailmas julgine sektor nähtäh parahakse tavakse todevuttua järjestys da turvalližus, muga kui oigevuslaitos, politsii da armii. Tavan mugah julgizeh sektorah kuuluu äijy toiziigi ruadoloi: vuitti opastukses, tervehyönhuollos da ymbäristönvardoičukses, daže tevollizuos, semmite puolistustevollizuttu sego tiijoitus-, aijanvietto- da liikendehtoimindua.
Kongon Tazavaldu
250px|right|thumb|Kongo
Kadmii
Kadmii on valgei da pehmei metallu. Mendelejevan taulukos sen noumer on 48, sie Kadmii kuuluu kahtendehtostu joukkoh da on viijendes rivis. Metallan merki on Cd. Kadmien löydi germuanielaine professoru Fridrih Štromeijer (Friedrich Stromeyer) vuonnu 1817. Metallan nimi tuli latinankielizes sanas καδμεία, se on ruda, kuduas Germuanies suadih sinkii. Rudan nimi tuli muinasgriekkalazes mifolougiespäi da on nimitetty Kadman kunnivokse.
Kongon Tazavaldu
K K
Jäšjärvi
Jäšjärvi on Karjalan tazavallan Oniegan rannikon piirin kylä, kudai kuuluu Šokšun vepsäläzeh kyläkundah. Kylä on sijoitannuhes samannimizen järven koillisrannal. Karjalan tazavaldah kylä rubei kuulumah vuvvennu 1939 kevätkuun 26. päivän jälles. Enne sidä se oli Leningruadan alovehel.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Oniegan rannikon piiri
Julgine ala
Lähtehet
Kategourii:Talohus
Sinisiibitavi
thumb|300.px|Blue-Winged Teal Sinisiibitavi (Spatula discors) on lindu.
S S
Siikajärvi
Siikajärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Porajärven kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 0,6 km². Järven pindu on 184,5 metrii korgiembi meren pindua.
Järvespäi lähtöy oja nimel Siikapuro. Se laskeh Koitajogeh.
S S S S
Angola
250px|right|thumb|Angola
Angola (Angolan Tazavaldu) on valdivo suvizes Afriekas. Sen rajamuat ollah Namibii - suves, Kongon Demokruatilline Tazavaldu – koillizes da pohjazes, Zambii da Kongon Tazavaldu – päivännouzupuoles. Angolan päivänlaskupuoles on Atlantan valdumeri. Angola on endine Portugalien siirdomua. Vuvven 1976 talvikuun 1. päiväs se kuuluu Yhtistynyöt Kanzukunnat- järjestöh. Angolan nimen muale andoi sen enzimäine prezidentu Agostinjo Neto. Nimi kiännetäh kui ”ruskei rouzu”. Muan pinduala on 1 246 700 kvadruattukilometrii. Angolas eläy (vuvven 2015 tiedoloin mugah) 22 565 986 hengie. Angolan piälinnu on Luanda.
A A
Varpajärvi (Porajärven kyläkundu, Tarasjögi)
Varpajärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Porajärven kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 1 km². Järven pindu on 181,8 metrii korgiembi meren pindua.
Järvespäi lähtöy lyhyt nimetöi oja, kudai laskeh Koivupuro-ojah.
V V V V
Labasorzu
Labasorzu (Spatula clypeata) on lindu.
L L
Ruskeipiänarsku
Ruskeipiänarsku (Netta rufina) on lindu.
R R
26. syvyskuudu
26. syvyskuudu — 269. vuvven päivy (270. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 96 päiviä.
Hilkoi
Hilkoi on Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kyläkundah kuului kylä. Se on sijoitannuhes Tulomjärven päivänlaskurannal.
Vuozinnu 1760-70 kylän rinnal ruadoi anukselazen kupčan Ivan Spetanovič Barminan zavodu. Miehen dokumentois on kirjutettu, gu vuvvennu 1779 zavodal oldih plotin, kolme fuabriekkua, paja da kaksi melliččiä.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Priäžän kanzalline piiri
Heimokundu
Heimokunnat voijah muvvostua yhtes suuremban etnizen kogohpanon, kui heimohmon. Heimohmo on joukko heimoloi libo heimokundii, kudamii yhtistäy susiedannu olendu, kieli da kul’tuuru.
Kevasalma
Kevasalma on kylä, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Puudogan piirin Kuganavolokan kyläkundah. Kylä on sijoitannuhes Vodlajärven lounasrannal.
Čiistikky
Čiistikky (Cepphus grylle) on lindu.
Kevasalma
Kyläs on säilynyh Uspen'n'an časounu, kudai nygöi jo ei toimi.
Čiistikky
Lähtiet
Č Č
Kevasalma
Rahvahan lugumiäry
Vuvvennu 1905 kyläs eli 78 hengie.
K K Kategourii: Puudogan piiri
Paikjärvenkylä
Paikjärvenkylä on pos’olku Karjalan tazavallas Lahdenpohjan piiris Miinalan kyläkunnas.
Se sijaiččou Paikjärven lounasrannal.
Rahvahan lugumiäry
P P Kategourii:Lahdenpohjan piiri
Viola Mal’mi
Viola Genrihovna Mal’mi (Violetta Valentinovna) (14. kevätkuudu 1932, Kondupohju, Karjalan Nevvostotazavaldu – 15. kevätkuudu 2010, Petroskoi, Ven'a) oli tundiettu horeograffu, baliettumuasteri, Karjalan tazavallan kul’tuurualan kunnivoitettu ruadai (1978), Ven’an kul’tuurualan kunnivoitettu ruadai (1985), Karjalan tazavallan kul’tuurualan palkindon suannuh, Ven’an halličuksen Ven’an hengi-nimizen palkindon suannuh (2008), Karjalan tazavallan kunnivoitettu eläi (2002).
Kuhmunarsku
Kuhmunarsku (Netta peposaca) on lindu.
Viola Mal’mi
Eloskerdu
Vuonnu 1957 Viola Mal’mi loppi Leningruadan teatruinstituutan. Sie häi sai ozuttelijan ammatin.
Vuvves 1957 vuodessah 1959 häi ruadoi ozuttelijannu Riigan nuoren kaččojan teatras da Daugavpilsan druamuteatras.
Kuhmunarsku
K
Viola Mal’mi
Eloskerdu
Vuonnu 1960 Viola Mal’mi tuli ruadamah Karjalan Muuzikkuteatrah.
Vuozinnu 1963 – 1966 häi opastui baliettumuasterikse Leningruadan konservatouries.
Vuvves 1973 vuodessah 1987 Viola Mal’mi oli Karjala-nimizen ansambl’an johtajannu.
Vuozinnu 1987 – 1988 häi oli piälimäzenny baliettumuasterinnu Kantele-ansambl’as. Viola Mal’mi perusti Karjalaine gorničču-nimizen fol’klouruansambl’an.
Vuvves 1979 vuodessah 1991 Viola Mal’mi valmisti ozutettavakse TV-ohejlmii. Niilöi ozutettih joga kuudu.
Vuvves 2002 Viola Mal’mi oli Gornica-nimizen fol’klouruteatran ohjuajannu.
Kogo eloksen Viola Mal’mi omisti karjalazele kul’tuurale. Mondu vuottu häi keräi karjalazii tansiloi da kižoi, tutki rahvahan pruazniekkuperindölöi. Viola Mal’mi kirjutti äijän kniigua. Erähät niilöis ollah ”Karjalan rahvahan tansit” (vuozi 1978), ”Karjalan rahvahan kižat” (1987), ”Pruazniekku da tansi” (2005), ”Kost’umu da pruazniekku” (2006), ”Kai tansih nähte" (2010).
Pereh: ukko Igor’ Mihailovič Rum’ancev, tyttäret Anita da Ilona.
Linkit
M M M M
Jumal
Jumal, Jumalus libo Jumalolendo on käziteh, kudai tavan mugah tarkoittau yliluonnollizii olendoloi, kudamien uskotah halliččijan mm. luonnonvägie da ristikanzoin ozua. Uskondot voi jagua sen mugah, kui äijy jumalua libo jumalatardu net palvotah. Monoteistazet uskondot käzitetäh tavan mugah vaiku yhten jumalan olemasolon, ku politeistazet uskondot uskotah monih jumalih.
Sanan alguperä
Sanal jumal on vastinehii baltiekkumerensuomelazis kielis, sežo mordvas jon- (jondol 'tulenišku, jumalan tuli) da marin kieles jumo 'taivas, ylijumal'. Duumaijah, ku sanan tagan ollus sanskritan sana dyumān (merkiččöy 'kirkas, valgei, taivahalline'), kudai oli yksi ammuzen hindien jumalan nimi. Tämä sana olis tulluh suomiugrilazih kielih eräs tuhat vuottu tagaperin konzu rahvas oldih kosketuksis Azies eläjien indoeuroppalazienke. Sanotah, ku vahnin kirjalline tiedo täs baltiekkumerensuomelazes sanas on muinasnorveegielazes matkukuvavukses vuvvel 1026. Sit sanotah, ku bjarmien libo karjalazien muas oli pyhäs kohtas Jómalin pačas.
Jumalkäzitykset
Teismu libo jumalusko on käzitys kudaman mugah on olemas persounalline, vaikuttai jumal. Politeismu libo monijumalallizus on käzitys, kudaman mugah jumalii on moni. Monoteisman libo yksijumalallizuon mugah on vaiku yksi jumal. Deismu on käzitys, kudaman mugah jumal ei kaikkevuon luajittuu ole puutunuh sen kehitykseh libo käzitys, kudaman mugah jumal on kaiken algusyy. Panteismu libo kaijumalallizus samastau jumalan muailmankaikkevuon kel.
Sanua ateismu libo jumalattomus käytetäh libo viittuamah nägemyksih, kudamien mugah jumalua libo jumalia ei ole olemas libo käzityksih, kudamis ei ole käzitysty jumalan olemasolos. Agnostisizmakse kučutah nägemysty, kudaman mugah ei voi sanuo, ongo jumalua libo jumalia olemas.
Lähtehet
J
Asunsjon
Asunsjon on Paragvain piälinnu, sen poliittine, ekonoumiekku- sego kul'tuurukeskus.
Ispuanielaine Huan de Salasar perusti Asunsjonan 15. elokuudu vuonnu 1537. Sinäpiän on Pyhän Marijan taivahahottamizen pruazniekku. Asunsjon on Paragvain päivänlaskuozas, Paragvai -joven rannal. Linnas eläy enämbi 542 tuhattu hengie; kudamis enin oza ollah guarani.
A A
Karjalaine Kylä
Karjalaine Kylä on Karjalan tazavallan Onieganrannikon piirin kylä, kudai kuuluu Šuojun kyläkundah. Kylä on sijoitannuhes Kendärven päivänlaskurannal. Kylän nostanduruavot algavuttih vuvvennu 2003.
Vuoksahaine
thumb|300.px|alt=Vuoksahaine|Vuoksahaine Vuoksahaine niidy pietäh korzimahallizien syöjienny, kimalehien perehis (Apidae), hyvin pohoditah mienkandajien kimalehieh.
Neisvinogruadu
Neisvinogruadu on monivuodine kazvi, kudai kuuluu vinogruadoin pereheh. Sidä on läs kymmendy eri lajii. Neisvinogruadua äijän kazvau Pohjas-Amierikas da Päivännouzu-Aazies. Ven’al sidä kazvatetah dekoratiivizennu kazvinnu.
Sääksjärvi
Sääksjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel.
Neisvinogruadu
Ulgonägö
Neisvinogruadu on 10-15 metrii pitky liuanu. Sil ollah usat, kudamien vuoh kazvi tartuu karhakkoloih pindoih da eriluaduzih tugiloih. Tuolleh se kazvau yläh da kattau omal varrel da lehtilöil pystyoigieloi pindoi. Kazvin lehtet ollah šuarakkahat, jogahizes lehtes on viizi suurdu lehtivezua. Lehten varzi on 6-8 sentii pitky. Neisvinogruadan kukkazet ollah pienet da kazvetah tukulleh. Kazvin pienet andimet ollah muzavansinisty värii. Net ei olla syödävät.
Kazvandu
Neisvinogruadan roindumuannu on Pohjas-Amierikku. Karjalas ylen viluloin talviloin aigah se kylmäy. Se ylen terväh kazvau, mi on hyväkse dai pahakse. Hyvänny puolennu on se, ku lyhyös aijas se kattau suuren pinnan. Toizes puolespäi, ku et ruvenne kaččomah sidä da leikkuamah liigoi vezoi, se kattau kaiken, mih vai puuttunou.
Käyttö
Ven’al neisvinogruadua istutetah pystyoigieh vihoittamizeh niškoi. Sen vuoh voibi čomendua aidua, pimendiä avvonastu lebokodastu pihas, vardoija krinčoi, galdarii libo mansardua tuules da vihmas. Sidä paiči neisvinogruadažikko eistelöy guazoin, pölylöin da liijan hälyn piäzemisty huonuksih da lebokodazih. Räkkikezänny neisvinogruadan vihandu ”hursti” voi vardoija kodii liijas lämbiendäs.
N
Sääksjärvi
Järvespäi lähtöy Uomasoja, kudai virduau Rajalammes läbi da laskeh Uuksunjogeh.
S S S S
Indii (Aineh)
Indii on ylen pehmei hobjanvärine metallu, kuduadu on kebjei sulattua. Hiimiellizien elementoin sistiemas Indii kuuluu kolmandehtostu joukkoh. Sen noumer on 49. Metallan merki on In. Hiimiellizien omažuksien mugah Indii mustoittau Al'uminiedu da Galliedu, ulgonävölpäi on sinkin jyttyine. Indien lyöttih germuanielazet hiimiekat Ferdinand Raih (Ferdinand Reich) da Teodor Rihter (Theodor Richter) vuonnu 1864.
Ruspakkonarsku
Ruspakkonarsku (Netta erythrophthalma) on lindu.
R
Ripsielätit
Ripsielätit ollah pienii yksisoluzii eläjii.
Kategourii:Elättimuailmu
Keilusto
Karjalankieline nimi
Keiluston karjalankieline nimi on luajittu täh artikkelih niškoi ottajen mallii suomenkielizes sanas keijusto, kudai tulou suomen kielen verbis keijua. Karjalan kielesgi tunnetah verbi keijua, ga se on yhtelläh harvinazembi migu samua merkiččii verbi keilua da sendäh uvvissanan pohjakse on vallittu jälgimäine verbi.
Lähtiet
Kategourii:Kazvimuailmu
Kornei Čukovskii
Kornei Ivanovič Čukovskii (oigie nimi Nikolai Vasil’evič Korneičukov, 31. kevätkuudu 1882 – 28. ligakuudu 1969), oli nevvostoliittolaine runoilii, kirjalližuon kriitiekku da kiändäi, lapsienkirjuttai sego žurnalistu.
Nogičiistikky
Nogičiistikky (Cepphus carbo) on lindu.
N
Tyynenmerenčiistikky
T
26. talvikuudu
26. talvikuudu - 360. vuvven päivy (361. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 5 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
T
Jupiter
Jupiter (simvolu: ) on päiväzensistieman planiettu.
Sirkoinjärvi
Järven pinduala on 2,7 km² (yhtes Salmenjärvenke). Järven pindu on 96,1 metrii korgiembi meren pindua.
Järves läbi virduau Uuksunjoki. Järveh laskietahes ojat, kuduat tullah Mustasjärves da Valgiesjärvespäi.
S S S S
Muamygry
thumb|300.px|alt=Muamygry|Muamygry
Muamygrät – perehjoukko imettäji, kudualoin syömizenny ollah syöjät. Net ollah levinnyöt Jevraziedu myö, Pohjaizes Amerikas (SuviKanadas päi – Meksiekassah). Muamygrii ylenäijy eläy Karjalas kezämökkilöin peldoloil.
Muamygrät ei olla suuret 5-21 santimetrii, paino – 9-70 grammua. Ainos kaivetah muan al hoduloi, sentäh rungo on pyörypitkäččy. Se on katettu sagieloil barhattukarval. Karvan väri voibi olla ihan mustu, valpahanmuzavu libo muzavanharmai. Muamygrät ei malteta hiirienjyttyöh hambahil grizie, sentäh eletäh sie, kus on pehmei mua: mečis da peldoloil. M M
Oppola
Oppola on pos’olku Karjalan tazavallas Lahdenpohjan piiris Miinalan kyläkunnas.
Rahvahan lugumiäry
O O Kategourii:Lahdenpohjan piiri
Särkijärvi (Loimolan kyläkundu)
Särkijärvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 1,4 km², vezibasseinan ala on 11,8 km². Järven pindu on 178,6 metrii korgiembi meren pindua.
Mordouvii
Mordouvien tazavaldu libo Mordouvii on tazavaldu Ven'an ferederacies. Mordouvien tazavallan pinduala on 26128 nellikkökilometrii.
Särkijärvi (Loimolan kyläkundu)
Järvespäi lähtöy oja, kudai laskeh Riiroonjogeh.
Junokertuli
thumb|300.px|alt=Junokertuli|Junokertuli Junokertuli (Dendroica striata) on lindu. Se tavattih Suomes ezmästy kerdua 23.10.2008 Korppoon Utös.
Särkijärvi (Loimolan kyläkundu)
S S S S
Junokertuli
Karjalankieline nimi
Linnun karjalankieline täs artikkelis käytetty nimi on kiännetty suomenkielizes nimespäi viirukerttuli. Suomen kielen sanan viiru voibi kiändiä karjalakse juno libo juro.
Lähtiet
J J
Mordouvii
Mordouvien tazavaldu perustettih 10. pakkaskuudu vuvvennu 1930. Enzimäi se oli Mordouvien avtonoumine aloveh. Vuvves 1934 se on Mordouvien tazavaldu.
Geogruafii
Mordouvien tazavaldu on sijoitannuhes Päivännouzu-Jevruopan päivännouzutazalgol Moskovan da Volgan välis. Mordouvien tazavallal on yhtehine raja Ala-Novgorogan alovehenke pohjazes, Čuvašienke koillizes, Uljanovskan alovehenke päivännouzus, Penzan alovehenke suves sego R’azanin alovehenke päivänlaskus.
Ilmasto
Mordouvien tazavallas on lauhkei ilmasto, kezäl on lämmin. Pakkaskuun keskimiäräine lämbötila on yheksä gruadussii pakkastu, heinykuun keskimiäräine lämbötila on kaheksatostu gruadussii lämmiä.
Rahvas
Vuvven 2010 tiedoloin mugah Mordouvies eläy 443737 (53,4%) ven’alastu, 333112 (40%) mordvalastu (mokša da erzä yhtes), 43392 (5,2%) tatuarua. Mokšan rahvas eletäh Mordouvien tazavallan keskiozas da päivänlaskus, erzät - tazavallan päivännouzus.
Valdivolline kogomus
Mordouvien tazavaldah kuuluu 22 piirii da kolme tazavallan alistuslinnua – Saransku, Ruzajevka da Kovilkino. pienoiskuva|400px|Mordouvien valdivolline kogomus Mordouvien tazavallan piirit:
*
Seišellit
250px|right|thumb|Seišellit
Seišeloin suariloin tazavaldu on suarivaldivo Päivännouzu-Afriekas. Se sijaiččou Indien valdumeren päivänlaskuozas. Tazavaldah kuuluu 115 suardu. Suurin niilöis on Mae, kuduan pinduala on 142 km². Muan pinduala on 455 km². Virrallizet kielet ollah frantsien, seišeloin da anglien kielet. Piälinnu on Viktorii. Rahvahan lugumiäry on 90 024 hengie.
S S
Afrikanhanhi
Afrikanhanhi libo niilanhanhi (Alopochen aegyptiaca) on lindu.
A
Heinykuu
Heinykuu on vuvven seiččemes kuu. Sidä enne on kezäkuu da sen jälles tulou elokuu.
Kategourii:Kuut
Hebo
thumb|300.px|alt=Hebo|Hebo
Hebo libo heboine on suuri imettäi elätti, kudaman ristikanzu jo ammui kezitti žiivatakse.
Hevon jallas on vai yksi kehitynnyh sormi, kudai on kabjan suojas. Sendäh hevot ollah puarattomatkabjat. Hevon piäkal’l’ukku on piduličču. Sendäh hevon turbu on erinomaine, suurien silmienke, levielöin nenähuogamienke. Piälakal ollah ei ylen suuret kettärät korvat. Hevol on pitkät oččutukat da pitky harju. Harju kazvau yliči pitkän vägevän niškan. Hevon rungu on pyöristynnyh. Kai rungu on lyhyöl karval. Karvu voi olla eri luaduu: ruspakko, valgei, harmai, mustu. Vahnate karvu harmanou ihan gu ristikanzal. Hevon hännäs on pitkät turbiet tukat.
Hebo on älykäs elätti. Sil on ylen hyvä kuulo, hyvä nägö da vainu. Hebo on ylen varovaine, ičenkaččoi elätti. Koskemattomal luonnol hevot eletäh joukolleh. Yksi uveh da läs kymmendy heboččuu. Hebočču kerran vuvves suau sällyn. Kerras se voi suvva yhten sälgyzen, harvah kaksi.
Hebo eläy tahnuos lehmän da lambahien rinnal. Niitylgi niilöi voibi paimendua rinnakkai. Sendäh, gu net ei olla tiel toine toizele, hebo syöy mehäviä heiniä, a lambahat da kozat suvaijah kuivembua. Hebo eläy sobuh koirankegi, sendäh gu yksi on kazvinsyöjy, a toine lihansyöjy. Net yhtes avvutetah ristikanzua.
Sidä elättii, kudai on tiel da äijäl tabaittau, hebo voi potkata.
H H
Vezirottu
Vezirottu   on elätti, kudai on jyrzijöin roduu. Vezirotan roindumuannu on Pohjas-Amierikku, kuspäi sit sidä tuodih Jevruazieh da Ven’alegi. Karjalah vezirottua tuodih moni joukkoloinnu vuozinnu 1932-1946. Elätti hyvin juurdui da rubei leviemäh kogo tazavallan alovehii myöte.
Ulgonägö
Nägemäl vezirottu on rotan nägöine, ga äijiä suurembi sidä. Aiguzen vezirotan ruhon piduhus voi olla 36 sentii, hännän piduhus – 29 sentii. Elätin paino on 700-1600 grammua. Vezirotal on pitky, läpettäi da tuuhei turki. Se on yhty värii, kuldazenruspakospäi muzavanruskiessah. Ruhon alapuoli ainos on vähästy valpahembi selgiä da sivuloi. Elätti vaihtau turkin kerran vuvves, ga se vaihtandu libuu pitkäkse. Tavan mugah se algavuu oraskuul da loppuu tuhukuul, keskikezäl vaihtandas on azetusväli. Elätin käbälät ollah lyhyöt, suurien da levielöin jallanpohjienke. Elätil on omaluaduine huulien rakendeh, sendäh se, kui majaigi, voi grizie kazviloi vies vedeh läpehtymättäh.
Taba
Vezirottu on hyvin harjavunnuh elämäh veziololois. Se hyvin uidau da čukelduu, voi olla vies viizi minuuttua da uidua sit aijas 100 metrissäh. Pitky bokispäi lačakko händy suomuksil da harvazien karvoinke on elätile vies hyvänny ohjavorattahannu da melannu. Korvat da huogaimet čukeldujes salbavutah, tuolleh vardoijah elättii vies. Vezirottu enämbäl liikkuu pimien aigua libo aijoi huondeksel. Talven aigua se on aktiivine enimälleh valgien aigua. Jiän pinnale se nouzou harvah, enimälleh suau syömisty jiän ual.
Leviendy
Karjalas vezirottua on enämbi lounahas, kus 100 gektuaral muadu on 3-4 vezirotan perehty. Pohjazes sidä on vähembi. Se sendäh, ku Suvi-Karjalan viet ollah vezirotan syömizien puoles rikkahembat.
Eländy
Vezirottu suvaiččou pienii madalikkoloi järvilöi kiemurdelijoin rannoinke da suariloinke da hil’l’ah virduajii jogiloi da ojazii kazvoitunnuzien rannoinke. Vezirotale tärgei on vezi- da suokazviloin kazvandu niilöis kohtis, net ollah elätin piäsyömizenny da myös vezistön kogonaine jiädymättömys. Elätti eläy pezis da mökkizis.
Syöndy
Vezirottu on hyvä syömäri. Se syöy päiväs puolen oman painomiärän. Syömizien luadu vaihteleh vuvvenaijan myödäh. Keviäl vezirottu syöy jiännyzien šaraheinän, bretkoin da kordehen varzii, čuloin varzii da juuriloi, toiči pajun kojua. Kezäl da sygyzyl syödävien kazviloin joukko suurenou. Talven aigua elätti enimälleh syöy bretkoin da kordehen juuriloi, syvysvezoi da niilöi näivistynnyzii ozii. Syöy vezirottu myös elättisyömisty, enimälleh ruakkua da havvinkukkarozii mol’l’uskoi. Kalua tavan mugah ei syö.
27. elokuudu
Ken kuoli sinä piän
E
Ängeriäs
Ängeriäs libo ängeriäine (Anguilla anguilla) on kala.
Segežu
Muantiedo
Linnu sijoiččou Uikujärven luodehrannal, 267 kilometrin piäs Petroskoispäi, 770 kilometrin piäs Piiterispäi.
Ängeriäs
Lähtiet
Kategourii:Kalat Kategourii:Suomen kalat
Segežu
Nähtävykset
Suuren voinan aigua tapettuloin Nevvostoliiton saldattoin kalmu.
Esperanto
pienoiskuva|Esperanton fluagu pienoiskuva|Esperanto muailmal Esperanto on luajittu kieli, sen azuoi L. L. Zamenhof, vuvvennu 1887, Esperantokse malttau paista nečilleh 2 miljounua inehmisty, ga ezmäizenny kielenny vai 2-20 tuhattu ristikanzuo. Konzu Esperanto tuli ilmah sen nimi oli la lingvo internacia (Muailmanluajuine kieli) a konzu kieli kazvoi sen nimekse otettih Esperanto. Vuvvennu 1905 Zamenhof luaji kniigun "Fundamento de Esperanto" kudai oli Esperanton opastuskniigu. Esperantospäi on äijy sanoi Latinalaizis kielispäi ga äijy sanoi tulou sežo germuanizis kielispäi da vähäizen muvvaldu. Esperanto on ylen kebjei opastuo da sie on vai 16 gramatikkusiändölöi
Segežu
Talovus
Segežan sel’l’ulouzu- da bumuagukombinuattu.
Esperanto
Kategourii:Kielet
Segežu
Opastundu
Linnas on 4 školua, ilduškola, ammattikoulledžu. Sežo linnas on sportuškola, taidoškola da muut. Vie Segežas on lapsienkodi.
Kul’tuuru
Linnas ruadau Segežan muzeikeskus, kudai perustettih vuvvennu 1983. Muzeikeskukses on Segežan histouriellizii vehkehii da dokumentoi.
Sportu
Jalgumiäččyjoukko ”Segeža” ottau ozua Karjalan tazavallan jalgumiäččyčempionuatas. Sežo on hokkeikluubu ”Segeža”.
Kategourii:Muantiedo Kategourii:Karjal Kategourii:Karjalan linnat Kategourii:Segežan piiri
Juonduvezi
thumb|Vezijohtovetty mones muas voibi juvva. Juonduvezi tarkoittau vetty, kuduadu voibi käyttiä juomizeh. Juonduvezi on talovusvetty. Juonduvetty valmistetah enimyölleh magies vies libo pohjuvies, jogi- libo järvivies.
Magei vezi on luonnonvara. YK arvion mugah magien vien kulutus on kuuzinkerdustunuh jälgimäzen vuosisuan aigua. 884 miljonal ristikanzal ei ole käytös puhtastu juonduvetty. YK:n yleiskogovus miäräi heinykuus 2010, gu puhtas vezi on ihmisoigevus.
Lähtehet
Kategourii:Vezi Kategourii:Juomizet
Seldiakuulu
right|300px right|300px
Seldiakuulu (Lamna nasus) on kala.
Livvinkieline nimi
Täs artikkelis käytetty nimi on kiännetty kalan suomenkielizes nimes "sillihai".
Kategourii:Suomen kalat
Hassisen Kone
Hassisen kone oli suomelaine, Jovensuuspäi olii rockbändi, kudai perustettih vuvven 1979 lopul. Joukkoveh aloitti uvven uallon punkmuuzikal, no rubei kehittymäh loppuu kohti progressiivizeh suundah.
Hassisen konen kaikkie kolmie al'bomua pietäh suomelazen rockan klassikoinnu, muga kui monii Hassisen konen pajoloigi ("Levottomat jalat", "Rappiolla", "Harsoinen teräs", "Jurot nuorisojulkkikset", "Tällä tiellä", "Rajat" i m.i.). Hassisen konen muuzikalline muutos oli raviedu; syväindön puoles punkhenkisty ilmaisuu olijan Täältä tullaan Venäjä -al'boman jälles rodih Rumien sävelien da sen jälles progressiivine rock al'bom Harsoinen teräs.
Joukkoveh nimei omassah ičen kodilinnas olijan ombelukonehlaukan mugah. Laukan uskovaine johtai tabavui joukkovehen nimen täh, da joukkoveh vaihtoigi sen nimen vähäkse aigua muodoh 'Kassisen kone'. Bändin kerättyy mainehtu laukku muutti omassah nimekse Joensuun Konepalvelu.
Historii
Hassisen kone perustettih talvikuus 1979, da se tähtäi rockan SM-kilbah. Joukkoveh voitti Oulus pietyn kilvan uvven uallon sarjan kevätkuus 1980. Saman vuvven keviäl bändi piästi ilmah enzisinglen "Hassisen kone / Kolumpia orkesteri". Tämä single piästettih ilmah Hilse-levyt-merkil. Toizet bändin julgavot piästi ilmah Poko Rekords. Alguperäzes joukos soitettih Ismo Alanko (gituaru da pajo), Reijo Heiskanen (soulogituaru), Jussi Kinnunen (bassogituaru) ja Harri Kinnunen (barabuanat).
Kezinny 1981 da 1982 joukkoveh oli keral Tuuliajolla-gastrolil Saimaal da ozutteli gastrolis luajitus dokumentukinos Saimaa-ilmiö. Loppuvuvves 1981 erähät joukkovehen jäzenet vaihtuttih. Hassisen koneheh tuli nelli uuttu jäzendy: Eero "Safka" Pekkonen (kosketinsoittimet), Antti Seppo (saksofonat), Hannu Porkka (lyöndysoittimet) sego gituaristu Reijo Heiskazen sijah tulluh Jukka Orma.
1982 piästettih ilmah bändin kolmas da jälgimäine stuudiial'bom Harsoinen teräs, kudaman tunnetuin pajo on "Levottomat jalat".
Hassisen kone loppi elokuus 1982 terstavuttuu soittamah gastroliloil vaiku enzimäzien diskoin hittipajoloi, no soitti yksikai gastrolin loppuh.
Hassisen konen lopendan jälles sen n'okkuhuahmo Ismo Alanko perusti Jukka Orman da Affe Forsmanan kel ezmäi Iskelmätaivas-projektan da myöhembi Sielun Veljet -joukkovehen. Myöhembi Alanko jatkoi soulourale. Soulogituaristu Reijo Heiskanen on myöhembi soittanuh mm. Värttinäs da bazistu Jussi Kinnunen Freud Marx Engels & Jungas da Wigwamas. Barabuanistu Harri Kinnuzen myöhembih joukkovehih on kuulunuh mm. Sleepy Sleepers. Eero Pekkonen on soittanuh Hassisen konen jälgeh mm. Popedas da luadinuh teatrumuuzikkua, da Jukka Orma on Sielun Veljis soittamizen jälles ližäkse mm. piästänyh ilmah souloal'boman da ruadanuh stuudiimuuzikannu sego soitinluadijannu. Hannu Porkka soittau lyöndysoittimii Joensuun linnanorkestras. Antti Seppo ruadau biohiimien tutkijannu New Yorkas.
Reunion-ozutukset
Hassisen konen alguperäine joukko Ormal vahvistettunnu luadi kezäl 1983 libo 1984 erähän Iivananpäivyozutuksen. Joukkoveh ozutteli sežo vuvvennu 1993. Se ozutteli vuvvennu 2000 alguperäzen joukonke Joensuus. Joensuun ozuttelus soitettih sežo suuren joukon muuzikot paiči Ormua. Tapahtumu piästettih ilmah DVD:nny tuliennu vuonnu. Joukkovehen diskat piästettih ilmah uvvelleh digitualizesti remasteroitunnu vuvvennu 2004.
Lähtehet
Kategourii:Muuzikkujoukot
Tina
Tina on metalline alguaineh. Sen merki on Sn. Hiimiellizien elementoin sistiemas Tina kuuluu nelländehtostu joukkoh da on viijendes rivis. Tinan noumer on 50. Se on pehmei hobjanvärine metallu, kuduadu on kebjei sulattua. Tinua rahvas tiettih vie IV vuozisual enne Iisusan roindua. Sidä metallua oli vaigei suaja, se oli ylen kallis. Tinas luajittuu ezinehty löyttih bronzukavven ezinehien keskes. Tinas on mainittu Bibliesgi.
T T
1786
Ken kuoli sinä vuon
1786
Soanjärvi
Soanjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 1 km². Järven pindu on 144,9 metrii korgiembi meren pindua.
Afon Clwyd
Afon Clwyd on jogi Kymrinmuas.
Soanjärvi
Järveh laskeh oja, kudai tulou Pertinjärvespäi. Järvespäi lähtöy Soanjoki.
S S S S
Afon Clwyd
Kategourii:Kymrinmuan jovet
Cinku
Cinku (, merkitäh Zn-merkil) on 30. elementu Mendelejevan alguainehien hiimiellizes sistiemallizes järjestykses. Cinkan atomnoumer on 30. Se on sistiemallizen järjestyksen 4. periodas, toizes joukos, sivujoukos. Normaallizis ololois helpo aineh cinku on valpahansinis-valgei rapakko muutosmetallu.
Histouri
Cinkan da vasken segasulateh oli tuttavu vie ennevahnazes Grecies, Jegiptas, Indies (VII vs), Kitais (XI vs). Vuonnu 1746 germuanilaine A. S. Marggraf sai puhtahan cinkan. Andreas Sigismung tarkah kirjutti omas tutkimustavas, kudaman mugah sit ruvettih valmistamah cinkua. Marggrafua puaksuh sanotah cinkan löydäjänny.
Nimen keksimine
Liber Mineralium II kniigas Paracel’s enzimästy kerdua mainičči cinkua zincum- libo zinken-sanal. Tämä sana varmah on tulluh germuanien Zinke-sanas, midä merkiččöy «pii» (metallucinkan kristallat ollah nuagloin nägözet).
Huutselgy
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Priäžän kanzalline piiri
Lima
Lima on Suvi-Ameriekan linnu Tyynenmeren rannal. Se on Perun tazavallan piälinnu, sen poliittine, ekonoumiekku- sego kul'tuurukeskus. Liman perustettih ispuanielazet vuonnu 1535. Myöhembi linnas rodih ispuanielazien vallattuloin mualoin keskus, vuonnu 1821 (konzu Peru ilmoitettih iččenäzekse muakse) linnas tuli Peru-Tazavallan piälinnu.
Aleksandr Gorškov
Aleksandr Georgijevič Gorškov (8. ligakuudu 1946) on nevvostolaine luistelii, Olimpiadukižoin čempion, monikerdaine Muailman da Jevroupan kilvoin voittai. Gorškov on Nevvostoliiton arvostettu sportumuasteri (1970). Vuvven 2010 kezäkuus on Ven’an luistelijoin federatsien piämies. Kilvois ezitti Moskovan Dinamo-joukkuo.
Lima
Vuonnu 1988 Liman histourielline keskus on pandu UNESCO:n muailmanperindöluvetteloh.
Lähtehet
Kategourii:Linnat Kategourii:Peru
Aleksandr Gorškov
Eloskerdu
Gorškov on roinnuhes Moskovah. Hänen enzimäine akku L’udmila Pahomova oli hänen partn’ourannu luistelendas. Häi kuoli 17. oraskuudu vuvvennu 1986. Heile rodih tytär Julija. Toine akku – Irina Gorškova.
Sportuelos
Puaru L’udmila Pahomova da Aleksandr Gorškov on kuulužu kogo muailmas. Hyö oldih Olimpiadukižoin enzimäzet čempionat sportutansilois jiäl. Pahomova da Gorškov suadih kuldumedalit vuvven 1976 talvikižois Avstrien Innschpruckhas. Konzu vuvvennu 1966 L’udmila da Aleksandr enzi kerdua opittih luistella yhtes, vähä ken uskoi, ku konzutahto juuri hyö roitah parahinnu parahis. Pahomova tottu paisten sikse aigua jo oli Nevvostoliiton čempionannu yhtes Viktor Rižkinanke, Gorškovuahäi niken ei tiedänyh.
Yhtelläh nuori puaru uskoi omih vägilöih, kui uskoi heih heijän nuori harjaittelii Jelena Čaikovskaja, kudamanke yhtes hyö ruvettih luadimah da kehittämäh ihan uuttu – ven’alastu – stiilii sportutansilois jiäl. Juuri ebätavalline, kogonah omaluaduine taba tansus, kudaman pohjannu oldih ven’alazen da nevvostoliittolazen baliettuškolan, ven’an klassizen da rahvahan muuzikan šuavutukset, avvutettih Pahomovale da Gorškovale kaikkiedah kolmes vuvves nosta sportupordahis yläh. Jo vuvvennu 1969 hyö suadih bronzumedalin Jevroupan kilvois, silloi muailman kilvois heidy enne oldih vaiku muailman čempionat anglielazet Diane Towler da Bernard Ford. Juuri silloi lehtistökonferensies anglielazet sportumiehet sanottih omikse jatkajikse ven’alazen puaran. Hyö ei hairahtuttu.
Vuozi enne vuvven 1976 Olimpiadukižoi tapahtui pahua, odva ei loppenuhes Pahomovan da Gorškovan sportukarjieru. Jälles vuvven 1975 Jevroupan kilboi, kudamis hyö voitettih da hyväle jällele jätettih toizii, kodih mennes Gorškoval rubei kivistämäh selgiä. Enzimäi ozuttihes, ku se on tavalline kylmändy da häi terväh kohenou. Ga kai oli äijiä vagavembi. Gorškov puutui bol’niččah, kus hänele luajittih anavoluaduine keuhkoloin leikkavus. Se da erinomaine sportas karastus avvutettih jiähä hengih. Gorškov tuli järilleh sportah. Tulien vuvven Olimpiadukižois Pahomovan da Gorškovan verdastu ezitysty ei olluh nikel da enzimäine kuldumedali sportutansilois jiäl oli Nevvostoliitol.