cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Sergei Prokudin-Gorski
Eloskerdu
Sergei Mihailovič tahtoi todevuttua nengostu projektua, kuduan avul häi voinnus ozuttua omis värifotokuvis nygyaigastu Ven'ua, sen kul'tuurua, histouriedu da modernizaciedu. Suari Nikolai II käskyn mugah fotokuvuaju sai erikoisraudutievagonan. Vien kuvuamizeh näh hänele annettih pienen laivan, kudai voi kulgie madalua vetty myö. Urualan kuvuamizeh näh Jekaterinburgah tuodih Ford -mašin. Suarin käskyn mugah Prokudin-Gorski sai dokumentat, kudualoin mugah fotokuvuaju sai piästä Ven'an valdukunnan kaikkiele. Vuozinnu 1909-1916 Prokudin-Gorski käi Venan muan äijih paikkoih da fotokuvai ennevahnallizii kirikkölöi, manasteriloi, zavodoi, linnoi da ristikanzoi.
Suarijärvi (Puudogan piiri)
Enne järven rannal oli samannimine kylä. Suarijärvi kuuluu Vodlajoven basseinah. Järven pindu on läs 100 metrii korgiembi meren pindua. Järvespäi vezi piäzöy Šunduksa-jogeh.
S S S S
Sergei Prokudin-Gorski
Eloskerdu
Vuonnu 1916 kezäl Prokudin-Gorski lähti jälgimäzeh fotomatkah, kudaman aigah luadi vaste nostetun Murmanskan raudutien suvipalan da Soloveckoin suariston fotokuvii.
Vuonnu 1917 Okt'abrskoin revolucien jälles Prokudin-Gorski otti ozua Korgien forokuvan da fototehniekan instituutan perustamizeh. Instituuttu oli virallizesti hyväksytty 9. päivänny syvyskuudu vuonnu 1918, konzu Prokudin-Gorski jo lähti elämäh ulgomual. Vuozinnu 1920—1922 Prokudin-Gorski kirjutti mondu tevostu British Journal of Photography - nimizeh žurnualah.
Vuonnu 1922 häi muutti Niccah, kus ruadoi yhtes L'umjeroin vellien kel.
Sergei Mihailovič Prokudin-Gorski kuoli Pariižas da on pandu muah ven'alazes Sent-Ženevjev-de-Bua -kalmumual.
Pedagougiekku Kirjalližusluvettelo
Žarinova O. Opastus da kazvatus karjalan kielel (livvin murreh) - Petroskoi, 2009.
Medvedeva T., Dibrova A. Opassus ta kasvatus karjalan kielella (vienankarjalan murreh) - Petroskoi, 2009.
P
Peltola
Peltola on pos’olku Karjalan tazavallas Lahdenpohjan piiris Kurgijoven kyläkunnas.
Kavadjärvi
Kavadjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kyläkundah.
Peltola
Se sijaiččou meččyjoven rannal.
Kavadjärvi
Järven pinduala on 1,7 km². Järven pindu on 65,7 metrii korgiembi meren pindua.
Edenöit
Eländy
Ennen edenöit elettih suoluvies merel, a sit muutettih puhtahah vedeh da muale.
Peltola
Rahvahan lugumiäry
P P Kategourii:Lahdenpohjan piiri
Edenöit
Eländy
Erähät niis eletäh parazitoinnu.
Net vie eletäh akvariumois, čomendajannu kogo akvariuman ekzotiekkua.
E E
747
Ken kuoli sinä vuon
747
Vuožmajärvi
Vuožmajärvi on pos’olku, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Segežan piirin Uikujärven kyläkundah. Pos’olku on sijoitannuhes Vuožmajoven rannal.
Rahvahan lugumiäry
V V Kategourii:Segežan piiri
Kivimatikat
Kivimatikat libo kivimadehet (Zoarcidae) ollah ahvenkaloin lahkoh kuului kalaheimo.
Kategourii:Kivimatikat
Keftenitsi
Keftenitsi on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Šun’gan kyläkunnas.
James Cook
James Cook (7. kylmykuudu 1728, Marton, Jorkšir, Anglii - 14. tuhukuudu 1779, suari Gavaii) - anglien merimies. thumb|Captainjamescookportrait
Keftenitsi
Se sijaiččou Oniegujärven rannal.
Kylä muanittih jo vuvven 1496 piscovois kirjas.
Nähtävykset
Kylän piänähtävys on puučasounu, se rakendettih vuvvennu 1650.
Rahvahan lugumiäry
Vuvvennu 1905 kyläs eli 194 hengie.
Kategourii:Karhumäin piiri
Särgijärvi
Särgijärvi on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Puadanen kyläkunnas.
Se sijoiččou samannimizen järven liidehrannal.
Rahvahan lugumiäry
Vuvvennu 1905 kyläs eli 201 hengie.
Kategourii:Karhumäin piiri
Paastojärvi (Porajärven kyläkundu)
Paastojärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Porajärven kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 2,5 km², vezibasseinan ala on 15,6 km². Järven pindu on 153,6 metrii korgiembi meren pindua.
Järvespäi lähtöy Lokajoki, kudai laskeh Koitajogeh.
P P P P
Misjakku
Misjakku (, merkitäh As-merkil) on 33. elementu Mendelejevan alguainehien hiimiellizes sistiemallizes järjestykses. Misjakan atomnoumer on 33. Se on sistiemallizen järjestyksen 4. periodas, 15. joukos.
Kategourii:Aineh
21. oraskuudu
Ken kuoli sinä piän
O
1688
Ken kuoli sinä vuon
1688
Kivačču
thumb|500.px|alt=Kivačču|Kivačču
1742
Ken kuoli sinä vuon
Kategourii:1742
Kivačču
Kivačču (, Кивач) on Suna-joven koski Karjalan tazavallas.
Yhtehizet tiijot
Kosken nimen alguperä on suomelazes sanas ”kiivas”, kudai merkiččöy ”vägevy, kova, ylenravei”.
Kosken korgevus on 10,7 metrii, sen piduhus on 170 metrii.
Kallivo jagau koskie kahteh virdah: piävirdu (oigei) da sivuvirdu (hurai). Piävirdu sorduu nelliä pengerdy myöte, sivuvirdu jagau moneh virdah.
Kivačču on Jevroupan nelläkse korgevin tazangon koski (Reinin kosken, Suuri Jäniskengas –kosken da Voinitsa-jovel olijan Kumi-kosken jälles).
Koski on nähtävyskohtu Kivačču-rauhoitetus alovehes, kudaman pinduala on enämbi 10 000 gektuarua. Kosken rinnal ollah Luondomuzei da puulajipuisto (dendrari).
Histourii
Enzimäine muaničus Pistsovoin kniigois on vuvvennu 1556.
Vuonnu 1837 rakendettih suuri laiteh, kudaman avul parret jovenajol ei katkettu. Sidä paiči oza vetty otettih iäres, konzu rakendettih gidrostansien Sunan kaskadua (kaskadan suurembat stansiet ollah Kondupohjan da Pälejärven gidrostansiet). Se muutti gidrografien verkon da alendi kosken luondovägevyön (66 m³/s:sah).
K K K
Puhta
Puhta on kylä Karjalan tazavallan Oniegan rannikon piiris. Kylä kuuluu Ladvan kyläkundah da on sijoitannuhes samannimizen joven rannal.
1960-lugu vuvvet
1960-lugu vuvvet:
1918
Ken kuoli sinä vuon
1918
Pol’arnoi kruugu
Pol’arnoi kruugu (, vien. Napapiiri) on Karjalan tazavallan Louhen piirin eländykohtu, kudai kuuluu Malinavarakan kyläkundah. Se on sežo raududorogustancii.
Histourien mustomerkit
P P Kategourii:Louhen piiri
Toivo Vähä
Eloskerdu
Toivo Vähä rodivui Suomen kniäzikunnan Helsingfors linnah ruadajan pereheh. Alguškolan loppiettuu 14 vuvven ijäs rubei ruadamah mašinoin rakenduszavodal, sit lähti elon sualoih Piiterih.
Ynys Gwales
Ynys Gwales on suari Kymrinmuas.
Toivo Vähä
Eloskerdu
Kanzallizen voinan aigua Suomes oli ruskien gvardien joukkolois, voinas jälles ruskieloin suomelazien hävitändiä vuvvennu 1918 uvvessah tuli Nevvosto-Ven’ale. Yhtyi Kronštadtan vastahnouzun hävitändäh da Toivo Antikazen suksitanduretkeh Kimasjärvele.
Ynys Gwales
Kategourii:Sir Benfron suaret
Toivo Vähä
Eloskerdu
Vuvvennu 1923 loppi Piiterin ruskieloin komandiiroin školan. Vuvven 1923 keviäs Vähä oli 13. rajavardoičuskohtan piälikkö Sestroretskan lohkol. Sit aijas algavuu hänen tiijusteluruado Trest-operatsies, kudaman tarkoituksennu da tuloksennu rodih anglielazen špijonan Sidnei Reilin kiiniotandu. Operatsii lykystih sendäh, ku puutui muanittua da uskoittua buito Vähä on pettäi, kudai ammuttih jälles kiiniotandua. Sih niškoi Vähäl pidi suaja uuzi nimi da kanzalližus, Vähän sijah rodih Ivan Mihailovič Petrov.
Vuvvennu 1928 Petrov loppi Korgien rajavoiskien školan.
Vuvvennu 1938 händy sanottih rahvahan vihaniekakse da otettih kiini, ga terväh kai viäritändät otettih iäre da Petrovua kučuttih vaste perustettuh Suomen rahvahan armieh.
Vuvven 1939 lopus Petrov oli sluužbas Ruskies Armies, oli suksittajien joukon piälikönny, 126. ammundujoukon piälikönny. Sai majouran čiinun. Ižänmuallizen voinan allettuu händy pandih armien 143. varajoukon piälikökse, sit Luodehfrontan 11. armien 254. ammundudiviizien 963. joukon piälikökse. Staraja Russa -kohtas Petrov oli pahasti ruanittu. Sit vuodessah 1946 häi sluužii Zlatoustovskoin jalguväenopiston piälikön sijahizennu da opastusozaston piälikönny, sai valdivollizen turvalližuon polkovniekan čiinun.
Vuvvennu 1964 häi ilmendi oman nimen da peitoičitoimet kirjuttajan Lev Nikulinan kel paginah niškoi. Vuvvennu 1964 elokuun 30. päivänny Kaliningradskii komsomolets -lehteh painettih kirjutus ”Ristikanzu legendaspäi”, kudaman jälles Toivo Vähäs da Ivan Petrovas rodih yksi ristikanzu. Sikse aigua Petrov jo muutti Petroskoih, kus rubei kirjuttamah.
Vähä on palkittu monil kunnivomerkilöil da medaliloil, niilöin luvus Leninan kunnivomerki, kolme Ruskien lipun ordenua, Ligakuun vallankumovuksen, Ruskien Tiähten, Ystävyön kunnivomerkit. Vuvvennu 1976 Petrovale annettih Petroskoin kunnivoitun eläjän arvonimi.
Kuoli Petroskoih da on pandu muah Suolusmäen kalmužimale.
1674
Ken kuoli sinä vuon
1674
Buddhalaižus
Buddhalaižus on uskondo da eloksenfilosoufii, mi rodih Indies nečilleh 500-luvul eaa. Siddhartha Gautaman opastuksien pohjal. Uskondol on kannattajii enimite Aazies, kogo muailmas nečilleh 490 miljonua. Hos buddhalaižus rodihgi Indies, se ei ole sie ylen suuri uskondo. Buddhalaižie valdivoloi ollah ezimerkikse Kitai, Japounii, Thaimua da Mjanmar.
Buddhalaižuvves ei puaksuh uskotah jumaloih, sendäh puaksuh sanotah ku se ei ole toven uskondo, ga eri čuril buddhalaižus on kehitynnyh eri muodoh, da toizis uskotah alovehellizen mifolougien jumaloih da hengiolendoloih.
Lähtehet
Kategourii:Uskondot
Riihijärvi (järvi)
Riihijärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Segežan piirin Papinkosken kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 6,6 km², vezibasseinan ala on 42,8 km². Järven pindu on 89,3 metrii korgiembi meren pindua.
Järvespäi vezi piäzöy Lindärveh, sit läbi matkuau Segežanjogi, kudai laskeh Uikujärveh.
R R R R
Pin'oit
thumb|300.px|alt=Pin'oi|Pin'oi Pin'oit – perehjoukko kaksisiivizii syöii, ollah (Nematocera) pitkyusazien joukko-gnuusoin joukko.
Erimerkičys niilöin on suulois: ylä da ala huulet on vönytetty, kuduat kerävytäh futl'uaroih, sinne synytäh pitkät da hoikat nieglat (kaksi puarazet).
Leuguluut
Ižä-pin'oloil ei niidy ole, net ei malteta purta. Pin'oloi toukot(ličinkat) eletäh seizojas vies( lambilois). Pin´oloi jiänökset on ylen ammuzet.
Nygyaijal niilöi on 3000 luaduu da 38 pereh eriluaduu.
Varavo rahvahal
Pin'oit kannellah infecieloin mikroboi: Malárien, keldazen lihoratkan da eriluaduzii encifalittoi. Mal'arijan infekcieh vuvves kuolou kaksi millionua hengie. Niilöin purendu kandau ristikanzoil allergiedu se on reakcii pin'oloin purendah.
P P
Ynys Eilun
thumb|250px|right|Ynys Eilun (oigiel) da Pont yr Eilun (hurual) Ynys Dewilpäi kačotunnu
Ynys Eilun on pikkaraine suari Kymrinmuas Sir Benfron muakunnas suuremban Ynys Dewin suaren suvipuolel da Ynys Berin päivännouzupuolel. Sen vieres päivännouzupuolel on pienembi da madalembi luodo Pont yr Eilun, kudaman nimi merkiččöy 'Eilunan sildu'.
Lähtiet
Kategourii:Sir Benfron suaret
1748
Ken kuoli sinä vuon
Kategourii:1748
Salmi
Salmi on Karjalan tazavallan Pitkänrannan piirin pos’olku. Se on Salmen kyläkunnan haldivolline keskus.
Se sijoittuu Tulemajoven suus Luadogan koillisrannal. Pos’olkah kuulutah kylät Miinala, Kirkkojogi da Lunkulansuari.
Valgeijärvi
Valgeijärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Puudogan piirin Päl’män kyläkunnan alovehel.
V V V V
Salmi
Pos’olkas on raududorogustansii.
Histourii
Enzimäzen kerran se muanitah vuvvennu 1500.
Vuvves 1617 algajen se kuului Ruočin kuningaskundah.
Vuvvennu 1721 aloveh annettih järilleh Ven’an impeerieh.
XX vuozisuan allus Miinalas, Tulemas da Lunkulansaares oli höyrymeččyruadopunktu, keruamiekkuzavodu da nahkuruadopertit.
Vuvves 1918 vuodeh 1939 se kuului Suomeh.
Vuozinnu 1935 – 1970 täs ruadoi Salmen lohikazavatuszavodu.
Vuvves 1940 vuodessah 1991 täs ruadoi souhozu ”Salmi”.
21. pakkaskuudu
21. pakkaskuudu - 21. vuvven päivy grigorianskoin kalenduaruan mugah.
Salmi
Kuulužat ristikanzat
Kategourii: Pitkänrannan piiri
Termua
Termua on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Puadanen kyläkunnas.
Se sijoiččou Seesjärven lahten rannal.
Kyläs on XIX vuozisuan puučasounu.
Kivimatikku
Kivimatikku libo kivimajeh on ahvenkaloih kuului kalaluadu.
Hiijenselgy
Hiijenselgy on pos'olku, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Pitkänrannan piirih, kohtah, kus Jänisjogi laskeh Luadogah.
Kivimatikku
Teemas muijal
Kategourii:Kivimatikat Kategourii:Suomen kalat
Hiijenselgy
Enizmästy kerdua Hiijenselgiä mainitah aigukniigois vuvvennu 1500. Vuodessah 1940 Hiijenselgy kuului Suomeh.
Pos'olkan lähäl on 111-metrihine Hiijenvuori. Sih voinan aigah oli luajittu suomelazien vardoičuskohtu. Sydämes on säilynyh kirjutus "J.T. 14.2.40". Suas metris pos'olkaspäi on pieni suarukkaine - Kalkisuari. Sie on uponnuh kaivos, kus louhittih mramorua. Tädä mramorua viettih Piiterih.
H H Kategourii: Pitkänrannan piiri
1919
Ken kuoli sinä vuon
Kategourii:1919
Savijärvi
Savijärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Porajärven kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 3,4 km². Järven pindu on 177,9 metrii korgiembi meren pindua.
Järvespäi vezi piäzöy Vongarveh.
S S S S
Šogarvi
Šogarvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Nuožarven kyläkunnan alovehel.
Š Š Š
Happamus
Happamus on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kyläkundah.
Järven pinduala on 1,5 km², vezibasseinan ala on 8,9 km². Järven pindu on 70,7 metrii korgiembi meren pindua. Järvi on piduličču. Rannoil on hiekkua da kivie.
H H H
Kemi
Tämä sivu käzittelee Karjalan tazavallan linnua. Toizii merkityksii sivulla Kemi (selvendyssivu).
pienoiskuva|Kemin piiri kartal. Kemi (myös Vienan Kemi) on linnu da Kemin piirin hallindolline keskus Karjalan tazavallas Ven'al. Se sijaiččou Vienanmereh laskijan Kemijoven suus 434 kilometri Petroskoispäi pohjazejeh. Linnas on 13 800 da sih kuulujat kylät laskijen 14 500 eläjiä (vuonnu 2011).
Muantiedo da ilmasto
Kemin kunnan (poselenien) pinduala on 1980,98 neliökilometrii. Se rajoittuu lounazes Kemin piirin Vääränkosken, pohjazes Kuuseman da päivännouzupuolel Papinsaaren kundih (poselenieloih) sego suves Belomorskan piirin Sosnavičan poselenieh. Pindualas suurin oza on meččiä.
Seudu kuuluu Vienanmeren alangoh. Suurin jogi on Kemijogi.
1950-lugu vuvvet
1950-lugu vuvvet:
Kemi
Histourii
Kemin kauppias- da käzityöläsazutus mainitah enzimäzen kerran 1400-luvul. Se kuului Novgorodan posadnikan leskele Marfa Boretskoile, kudai vuonnu 1450 lahjoitti alovehen Solovetskoi manasterile. 1500-luvun puolivälis lähtijen Kemi oli Kuolan kihlakundah kuulujan manasterin ezilinnu. Vuonnu 1571 sinne nostettih puihine linnoitus, kudai 1500–1600-luguloin aigua joudui puolalaine da ruoččilazien hyökkävyksien kohtehekse.
Lähtehet
Kategourii:Karjalan linnat Kategourii:Kemin piiri
Peijärvi
Järveh laskeh Silmätöijogi.
P P P P
Mägimarin Wikipedii
Mägimarin Wikipedii on Wikipedien oza Mägimarin kielel
Ynys Catrin
Kategourii:Sir Benfron suaret
Selen
Selen (, merkitäh Se-merkil) on 34. elementu Mendelejevan alguainehien hiimiellizes sistiemallizes järjestykses. Selenan atomnoumer on 33. Se on sistiemallizen järjestyksen 4. periodas, 16. joukos.
Pedru I
Pedru I libo Suuri Pedru (rodivui 30. oraskuudu (9. kezäkuudu) vuvvennu 1672 da kuoli 28. pakkaskuudu (8. tuhukuudu) vuvvennu 1725) on jägimäine Ven’an suari (vuvves 1682) da enzimäine Ven’an keisari. Pedru I levendi Ven’an alovehtu Itämerele. Tuatto on Romanov Aleksei Mihailovič, muamo on Nariškina Natalja Kirillovna.
James Joyce
thumb|James Joyce, nenga 1918. James Augustine Aloysius Joyce (2. tuhukuudu 1882 Dublin, Irlandii – 13. pakkakuudu 1941 Zürich, Šveicaarii) oli irlandielaine kirjuttai da runoilii. Händy pietäh erähänny XIX vuozisuan tärgevimis kirjuttajis. Joycen tunnetuimbii tevoksii ollah kirjutuskogomus Dubliners (1914) sego romuanat A Portrait of the Artist as a Young Man (1916), Ulysses (1922) da Finnegans Wake (1939). thumb|upright|Dubliners, 1914
Korobeinikovo
Korobeinikovo on kylä Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Šun’gan kyläkunnas.
James Joyce
J
Korobeinikovo
Se sijaiččou Valgmozero-järven rannal.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Karhumäin piiri
21. sulakuudu
21. sulakuudu - 111. vuvven päivy (112. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 254 päiviä.
1920
Ken kuoli sinä vuon
1920
RGB
thumb|300px|Ližiäjiä värisevoitustu: kai kolme piävärii piälekkäi roihes valgiedu. thumb|right|300px|RGB-värikuubiekku right|150px|RGB-värit ja yhdistelmät RGB-värimalli on väritila, kudamas eri värilöi muvvostetah sevoittajen toine toizenke ruskien, vihandan da sinizen väristy valguo. Värimallin nimi rodieu nämmin piävärilöin anglienkielizis nimis: red (ruskei), green (vihandu), da blue (sinine). Nengostu värillizii valgoloi yhtistäjiä värimallii kučutah additiivizekse, kudai on vastukohtu painotehniekas käytetyle subtraktiivizele, värilöi valgos vähendäjäle, värimallile. RGB-värimallii käytetäh värilöin ezittämizeh mm. tiedokonehes da televiizoras, kudamien ekruanoin pikselat roitahes ruskien, vihandan da sinizen värizis valgolähtehis.
Kačo sežo
R
Kemijogi
250px|right|thumb|Kemijogi Kemijogi on Pohjas-Karjalan jogi (Vienanmeren ala).
Joven piduhus on 191 km (Čirka-Kem’anke, kudaman piduhus on 410 km), jovenalan pinduala on 27 700 km².
Jogi ottau allun Ala-Kuittijärvespäi. Joven ylävirdu on Suomes, kus jogie kučutah Pistajogi. Se virduau moniloin järvilöin kauti. Hapjären da Ylijärven välis sidä kučutah Ješanjoki. Jovensuun levevys on enämbi 200 m, syvys on harvah enämbi 3 m. Jovensuus on Kemin linnu. Joves on äijy koskie.
Jogi jiädyy tavan mugah kylmykuus, avavuu oraskuun allus.
Vezi on muzavu. Kazvi- da eläinmuailmu on tavalline Karjalan jogiloile da järvilöile. Se Čirka-Kem’anke on kuulužu jogi ristikanzoile, kuduat innostutah sportumatkailuh.
K K K
Otsanlahti
Otsanlahti on pos’olku Karjalan tazavallas Lahdenpohjan piiris Kurgijoven kyläkunnas.
Se sijaiččou Soskuanjoven rannal. Pos’olkan kalmistol on časounu.
Rahvahan lugumiäry
O O Kategourii:Lahdenpohjan piiri
Jan van Eyck
thumb|Gentin alttari Jan van Eyck (1390, Maaseik — 1441, Brugge) oli flaamilaine taidehmualuaju, kudai eli Flanderis, nygöizes Belgies. Häi kehitti äijäl omassah ajan mualavustehniekkua. Hänen tevoksii ollah ezimerkikse Arnolfinin pereh (1434), Gentin alttari (1432) da Rolinin madonna (1433-1434).
Niittymarin Wikipedii
Niittymarin Wikipedii on Wikipedien oza Niittymarin kielel
Samjärvi
Samjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Segežan piirin Valdain kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 2,2 km², vezibasseinan ala on 32,9 km². Järven pindu on 128,8 metrii korgiembi meren pindua.
Järves läbi matkuau Samoreka-nimine jogi, kudai laskeh Uikujärveh.
S S S S
1940-lugu vuvvet
1940-lugu vuvvet:
Praga
Praga on Čehien piälinnu. Sie on oma haldivo. Pragas eläy 1,3 miljonua hengie (2013). Tämä linnu on Jevroliiton n'ellästostu suurin linnu. Praga on Vltava-joven rannal, n'elläskymmenes kilometris siepäi olijas kohtas Vltava langieu Laba-jogeh.
Praga on Čehien poliittine, ekonoumiekku- sego kul'tuurukeskus. Jevroupan suuri turistukeskus: vuonnu 2012 sinne käi enämbi 5,4 miljonua turistua. P
1671
Ken kuoli sinä vuon
1671
Vuožmavuaru
Vuožmavuaru on pos’olku, kudai kuuluu Karjalan tazavallan Segežan piirin Uikujärven kyläkundah. Pos’olku on sijoitannuhes Uikujärven liidehrannal.
Rahvahan lugumiäry
V V Kategourii:Segežan piiri
Salmentakainen
Salmentakainen on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Loimolan kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 0,6 km², vezibasseinan ala on 2,1 km². Järven pindu on 69 metrii korgiembi meren pindua.
Järvespäi vezi piäzöy Syskyjärveh.
S S S S
Hiižjärvi (järvi)
Hiižjärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kyläkundah.
Ragnuksa
Ragnuksa on Karjalan tazavallan Puudogan piirin Avdejevon kyläkunnan pos’olku.
Hiižjärvi (järvi)
Järven pinduala on 1,8 km². Järven pindu on 123,3 metrii korgiembi meren pindua.
Ragnuksa
Se sijoiččou piirin keskes, 20 kilometrin piäs Puudogaspäi pohjazeh, samannimizen joven rannal. Pos’olkas ruadau laukku, vuodessah 2006 tiä ruadoi alguškola.
Hiižjärvi (järvi)
H H H
Ragnuksa
Rahvahan lugumiäry
R R
Brom
Brom (, merkitäh Br-merkil) on 35. elementu Mendelejevan alguainehien hiimiellizes sistiemallizes järjestykses. Broman atomnoumer on 35. Se on sistiemallizen järjestyksen 4. periodas, 17. joukos.
Kategourii:Aineh
Japounienmeri
thumb|300px|alt=Japounienmeri|Japounienmeri Japounienmeri on Tyynenmeren reunumeri, kudai eruou sit Japounien suaril sego Sahalinan suarel. Japounienmeren randumuat ollah: Ven'a, Japounii, Korein Tazavaldu sego Korein demokruatilline kanzantazavaldu. Meren suvipuoleh piiäzöy Kurosivo- nimine lämmy virdu. Pinduala on 1062 tuhattu km². Suurin syvys on 3742 m (41°20′ p.l. 137°42′ pn.p.). Talvel meren pohjaine oza jiädyy.
Lamminniemi
Lamminniemi on kylä Karjalan tazavallan Priäžän piirin Vieljärven kunnas Ven'al, se sijaiččou Sinemuksan järven päivännouzurannal.
Vuvvennu 1905 kyläs eli 170 hengie.
Japounienmeri
Kalastus
Merespäi suahah meriruakkua, merikalbassua, veziheiniä, merinieglikkuo, kazvatetah sugamol'l'uskua.
Pyhäjärvi (Puudogan piiri)
Pyhäjärvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Puudogan piirin Krivcoin kyläkunnan alovehel.
Japounienmeri
Kalastus
J J
Pyhäjärvi (Puudogan piiri)
Järven pinduala on 1,9 km². Järven pindu on 107,9 metrii korgiembi meren pindua.
Järvespäi lähtöy Pyhäoja, kudai laskeh Salmozero-järveh.
P P P P
1921
Ken kuoli sinä vuon
1921
Rafael
Rafael libo Raffaello (28.kevätkuudu libo 6.sulakuudu 1483 Urbino – 6.sulakuudu 1520 Roma) oli renessansuaijan italielaine taidehmualuaju da arhitektoru. Händy pietäh yhtenny Italien renessansuaijan piähahmolois. Händy tundietah vie nimel Raffaello Sanzio, Raffaello Santi, Raffaello de Urbino libo Rafael Sanzio de Urbino.
Rafael tietäh Madonnan kuvis da pyhiä peregty ozutettavis mualavuksis sego Vatikanan freskois.
Kemin piirin linnoin da kylien luvettelo
Kategourii:Karjalan linnoin da kylien luvettelot piirien mugah Kategourii:Kemin piiri
Meini Duon
Meini Duon on joukko meres olijoi kivii Kymrinmuas Sir Benfron muakunnas Ynys Dewin suaren suvipuolel. Kivijoukkoh kuuluu kolme kivie, sen nimi on kymrin kieldy da merkiččöy 'mustat kivet'.
Lähtiet
Kategourii:Sir Benfron suaret
Šalgovuaru
Šalgovuaru on pos’olku Karjalan tazavallas Karhumäin piiris Puadanen kyläkunnas.
Se perustettih vuvvennu 1953 mečänruadajien pos’olkannu.
Infrastruktuuru
Pos’olkas on 2 laukkua, škola da lapsienpäivykodi, feršalipunktu, kul’tuurutaloi, poštu, stadion (nygöi se on pahas kunnos). Pos’olkas ei ole keskivezibutkie.
Enzimäi pos’olku oli tarkoitettu mečänruadajile, ka myöhembäh rakendettih avtokohendusmasterskoit, sähköstansii, meččyruadokeskus. Nygöi pos’olkas ei ole meččyruaduo da sähköstansii ei rua.
Kategourii:Karhumäin piiri
Korovnikovo
Se sijaiččou Putkozero-järven päivännouzurannal.
Rahvahan lugumiäry
Kategourii:Karhumäin piiri
Peldojärvi
Peldojärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Veškelyksen kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 1,2 km². Järven pindu on 128 metrii korgiembi meren pindua.
Järves voibi pyydiä haugii, särgii, matikkua, ahvendu da kiiškoidu.
P P P P
21. syvyskuudu
21. syvyskuudu — 264. vuvven päivy (265. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 101 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
S
Muur'oi
Kuvavus
Muur’oi on pienikazvoine, sen korgevus on yli 20 sm. Korzi on vihandu da muzavanvihandu, hoikkei, oigeikko. Sil on 2-3 lehtie da yksi valgei kukkaine.
Kukkazet ollah keskenormuzet, yksinäzet, valgiet, yksisugupuolizet. Emehenkukat da hyödenkukat kazvetah erikazvoksil; ižäkukkazet ollah suurembi emäkukkazii. Emehty da hyödehty on äiju; tuppie da kukanlehtie on viiziembi. Muur’ӧi kukkiu kezakuul. Pӧlytetäh kukkazii bӧbäkät. Muarjat kypsetäh 40-45 päiviä. Lehtet ollah rupiškoit jygrinainepočkiennägӧzet, viizilabavutut.
Andin on ruskei (ruohkahko) libo oranževoi (kypsi) muarju diametrua läs 1-2 sm. hoikien kuorenke da kovien siemenienke; kaččojen se on gu vagoin muarju. Kypset muarjat ollah gu puhtas jantari. Muarjan mehu on oranzevoi, ylen magei. Kerätäh muarjӧi heinykuul.
Muur’ӧi on levinnyh kaikkie Pohjastu muan puoliskuo myӧ. Voibi nähtä muur’oidu Keski-Jevroupan puolel Ven’al, Sibiries, Valgo-Ven'al. Tavallizinnu kazvin elokohtinnu ollah sfagnumsuot, kudamis sežo kazvetah bagul’niekku da guarbalo. Meččykanat da mečoit suvaijah muur’oikkoloi.
Kypsis muarjӧs on: zuahariet, valgiet, organičeskoit muigeimehet (juablokku da limonu), vitamiinat (C,B,PP,A), mineraliet ozat (kalii, fosforu, raudu da toizet). Muur’ӧn muarjas on vitamiinua C äijembi gu apel’sinas kolmenkerran.
Muur’oi kuuluu rohtikazviloin joukkoh. Sendäh, gu muur’oin muarjois on äijy tokoferoloi, kuduat on lӧytty biologien puoles aktiivizii ainehii da vitamiinoi, net hyvin vaikutetah kohtužen ristikanzan organizmua. Muarjan syväinmehu hyvin sammuttau juotatustu, vastau kyl’miändia. Muarjan mehul voietah nahkanpalat, kuduat ollah kibiet.
Lehtet ollah veriazettujaizet, ruanusaubuattujaizet, heldievastavuttozet nuadobjat. Lehtis da varbazis voit varustua heinykeittie, kudamien avul piästetäh vačan kivuskis, počkien voimattumaksis, paskas. Lehtet ollah kuzenajajat da avvutetah ruanoin kӧčӧityӧ, seižatuttua veri. Čuajukse zavaritah muur’on tuppii. Lehtikeittien da muarjӧin avul parandetah kai tervehys.
Sendäh, gu mehus on äiju zuaharii, se on ylen magei. Syvväh muarjoi kypsehyy. Talvekse muarjoi kylmätetäh da livotetah. Sendäh, gu muarjois on äijy muijumehtu, niidu voibi hätken pidiä livos. Muarjois keitetäh varen’n’ua, mehuu, povidlua, džemua. Suomes da Ven’as azutah muur’oinviinua da likӧrua.
Muur’oi oli Aleksandr Puškinan armas muarju. On kuulužu, enne kuolendua häi kyzyi livymuur’oidu.
Suomen D’engundvorčas azutah 2 jevron dengukolikkuo, kuduas on muur’oinkuva. Sen dizaineru on Raimo Heino.
M
Päivänkukkaine
thumb|300px|alt=Päivänkukkaine|Päivänkukkaine Päivänkukkaine on monivuodine kukkii heinykazvi. Kuuluu Astroin pereheh. Päivänkukkastu on läs 20 eri lajii. Kuulužin niilöis on rohtupäivänkukkaine, kudai on rohtukazvinnu da kudamua käytetäh kosmetiekas.
Ulgonägö
Päivänkukkaine ei ole korgei heinykazvi. Sen kukat ollah 4-20 millimetrii diametras. Net ollah čomat, valgei-keldazet.
Kukindu
Päivänkukku rubieu kukkimah eri alovehil ei aigah. Kukkijua kazvii voibi nähtä kaiken kezän aigua, toiči vie kylmykuun allus.
Kazvandu
Päivänkukkastu kazvau Jevruazies, Ameriekas da Suvi-Afrikas. Jevruazies enne kaikkie on rohtupäivänkukkastu da hajupäivänkukkastu. Ven’al päivänkukkastu on keskialovehil, Siberis, Altais.
Käyttö
Päivänkukkastu käytetäh rohtukazvinnu, kosmetiekas, aromalieččimizes. Erähii lajiloi piädykauti kazvatetah sadulois dekoratiivizennu kazvinnu. Bukiettoih panduu net ollah ylen čomat kaččuo. Kosmetiekas päivänkukkazen ekstraktua ližätäh voidieloih. Päivankukkazes luajittuu vetty käytetäh tukkien pestes, tukat roitah läpettäjät da tervehet. Aromalieččimizes päivänkukkaine on rauhoittumizeh niškoi.
Tervehtyttäi kazvi
Kuivattuu da veresty päivänkukkastu ammui jo käytettih liečetiijos. Niilöis keitetyt juomizet da ekstraktat ollah kylmändysvigua vastustajat da liävät antiseptiekat. Keitetäh päivänkukkazes čuajuugi, kudamua juvvah šuoliston ahtistuksih da paskutaudih. Tämä čuaju on myös higeh iškii da higie vedäi.
P P
Kiviveneh
Kiviveneh on karjalakse pajattai pajojoukko, kudai perustettih Suomes.
Alguhpanendu
Kivivenehen alguhpanijannu da pajattajannu on Timoi Munne. Munne pajatti da soitti “Folkswagenas”. Sit joukos pajatettih suomekse, ven’akse da karjalakse. “Kiviveneheshäi” pajatetah vaiku karjalakse, kui sanou Munne: onhäi täs muailmas suomekse pajattajua.
Pajoloin kirjutandu
Pajoloin tekstat Timoi Munne kirjuttau iče. Jälgimäzinny vuozinnu on kirjutannuh äijän. Kirjuttau karjalan kieles, tagavozilazis karjalazis kylis, mielespiendäs. Kirjuttau kaikes, kui sanou iče: ei kieli miäriä da rajoita sidä, mis voibi kirjuttua. Kirjuttau vagavah da juumoranke.
Joukon nimen sellitändy
- “Kiviveneh” on metaforu karjalan kieles. Jogahine voi iče duumaija, mittuine se on kiviveneh. Ollougo jygei? Ga jygiettävy toinah, kui kielen elävyttämine. Panet sen viele, ga kuibo libuu sit? sanou Timoi Munne.
Kielen puolistai
Kategourii:Karjal
Suomelas-ugrilazet kielet
alt=|pienoiskuva|531x531px|Uralilazet da juukagiri kielet
Suomelas-ugrilazet kielet ollah perindehellizen nägemyksen mugah uralilazien kielien toine piäšuaru, da niidy paistah suomelas-ugrilazet rahvahat. Uralilazen kielikunnan toine piäšuaru oldas nečen nägemyksen mugah samojedikielet. Yhtes nämmä muvvostetah uralilazen kielikunnan. Erähät kielentutkijat käytetäh terminöi suomelas-ugrilaine da uralilaine toine toizen sinoniimoinnu. Tämä liittyy sih, ku erillizele suomelas-ugrilazele kielentazole ei jälgiaigazes tutkimukses enämbiä ole nähty tävvelleh perusteluloi.
Suomelas-ugrilazien kielen pagizijua on muailmas läs 23 miljonua. Äijät pienet suomelas-ugrilazet kielet ollah varavonalazii da varavos kuolta sugupuuttoh. Suomelas-ugrilazien kielien tutkimustu kučutah finnougristiekakse.
Suomelas-ugrilazis kielis valdivollizet kielet ollah suomen kieli, eestin kieli da vengrien kieli. Toizet suomelas-ugrilazet kielet ollah vähembistökielet, kudamil on erähis Ven'an federacien ozis virrallizen kielen stuatussu ven'an kielen rinnal, ezimerkikse Udmurties da Marin tazavallas.
Sežo suomen, vengrien da eestin kielii paistah kanzallisvaldivoloin ulgopuolel vähembistökielinny.
Stuatussu uralilazien kielien joukos
Vahnu gipoutizu uralilazien kielien juandas kahtekse suomelas-ugrilazih da samojedikielih pohjavuu enne kaikkie sih huomivoh, što samojedikielil on selgieh vähiten yhtehizii sanoi toizien kielišuaroinke. Hos erähii iännehtazon piirdehiigi on ehoitettu vahnan kahteksejavon tuvekse, ehoitustu on sežo kritikuittu da ezitetty toizenjyttyine sellitys, kudamas iännehtazon perustehel samojedi- da ugrilazet kielet parembi pohjavuttas yhtehizeh kandumurdeheh. Iännehtazol ei sit lövvy selgiedy tugie vahnale kahteksejavole, da ero sanastoloin lugumiäris voi selletä nenga, što samojedi on vaihtanuh omua sanastuo enämbäl, migu päivänlaskupuolen kielišuarat.
Sendäh enimät tutkijat nygöi duumaijah, što samojedikielien da suomelas-ugrilazien kielien väline loittožus ei ole moine suuri, kui aijembah on arveltu da kielikunnan jagamine samojedilazeh da suomelas-ugrilazeh piäšuarah on ebäiltävy. Äijät tutkijat pietäh parembannu neitral'noimbua kielikunnan lajitteluu suorah seiččemeh (saami, baltiekkumerensuomi, mordva, mari, permi, ugri, samojedi) libo yhteksäh piäšuarah (saami, baltiekkumerensuomi, mordva, mari, permi, vengrii, mansi, hanti, samojedi).
Tutkimuksen histouriedu
Suomelas-ugrilazet kielet perävytäh uralilazeh kandukieleh, kudamua paistih tuhanzii vuozii tagaperin.
Nygözes tutkimukses iel kuvattuh tabah jo ebäiltäväkse pannun suomelas-ugrilazen kandukielen tarkembah aijoitukseh da paginaloveheh näh on olluh eriluadustu teoriedu. Enzimäi sit olis perindehellizen, nygöi jo suurel vuitil ebäiltävän uralilazien kielien monipolvizen sugupuumallin mugah eronnuh ugrilazien kielien joukko, kudamas myöhembäh oldas erottu muun keskes vengrien kieli da toizet obinugrilazet kielet. Tämän kandukielen päivänlaskupuoline šuaru olis ielleh jagavunnuh kandupermikse, kudai verduallizeh myöhä jagavui komin da udmurtin kielikse dai suomelas-volgalazekse kandukielekse. Täs oldas erottu marin kieli, mordvan kieli da aigaine kandusuomi libo suomelas-saamilaine kandukieli. Tämä
olis jagavunnuh kandulapikse da kandusuomekse, kudai hajoi jälgimäzel vuozituhandel eaa. baltiekkumerensuomelazikse kielikse.
Nygöi myöhembäh äijät moizet täh binuarizeh sugupuumallih kuulujis välikandukielis, kui volgalaine välikandukieli (kudai olis mordvan da marin yhtehine kandukieli) da suomelas-volgalaine välikandukieli (kudai olis saamen, baltiekkumerensuomen, mordvan da marin yhtehine kandukieli), ollah ylehizesti hyllätyt vähimyölleh suomelazien tutkijoin keskes, a erähii toizii välikandukielitazoloi on vastevai sežo puolistettu. Nämmis kiistanalazet ollah suomelas-saamilaine kandukieli dai kandu-ugri da kanduobinugri. Toinah parahači perusteltu välikandukielitazo on suomelas-permiläine kandukieli (kudai olis saamen, baltiekkumerensuomen, mordvan, marin da permin yhtehine kandukieli), ku sille on ezitetty kui sanastollistu, mugai iännehtazon tugie.
Suomelas-ugrilazien kielien tutkimus on hätken olluh sugulaskielien ozutteluu da tovesteluu. Enzimäzet luvettelot suomelas-ugrilazis kielis luadi ruoččilaine Philipp Johann von Strahlenberg vuvvennu 1730 da perusteli kielien sugulažuttu sanaston verdailendal. Myöhembäh vengrieläzet János Sajnovics (1770) da Sámuel Gyarmathi (1799) jatkettih verdailendua sežo kielien muodoaineksih. 1800-luvul omii teorieidu kielien sugulazusvälilöih näh ollah ezitetty Rasmus Rask, Matthias Alexander Castrén, József Budenz da Otto Donner. Nygöi kielitutkimuksis piäpaino on olluh suomelas-ugrilazien kielien iändehistön, sanaston da muodo-opin tutkindal.
Aijembah suomelas-ugrilazien kielien sugupuus nägyi samoiten kartu rahvahien siirdymizes elämäh nygözih eloipaikkoih, no tädä teoriedu ei enämbiä pietä oigiennu. Nygözen nägemyksen mugah on olluh allus kaijahkol alovehel paistu kandukieli, kudai on levinnyh suurembale alovehele toinah enämbi kielenvaihtoloin migu eloipaikan muutandan kauti.
Vitäri
Järven pinduala on 1,2 km². Järven pindu on 156,2 metrii korgiembi meren pindua. Järvi on piduličču, rannoil on hiekkua da kivie. Järvel on enämbi kymmendy piendy dai suurembua suardu. Niilöin lugumiäry rippuu vien tazos. Järven lähäl on sijoitannuhes Ščekin kylä. V V V
Salmi (kundu)
Salmi sijaiččou Luadogan pohjasrannal Pitkyrannan piiris. Se kuuluu Salmin kunnallishallindoaloveheh.
1930-luvul, konzu aloveh kuului Suomeh, eläjiä oli 14500 da enimät heis oldih pravoslavnoloi. Piäazielline elinkeino oli muatalohus.
S Kategourii:Karjal
Aleksandra Stepanova
Aleksandra Stepanovna Stepanova on kuulužu karjalazen rahvahanrunohuon tutkii, filolougien kandiduattu, Karjalan tazavallan tiedoalan arvostettu ruadai. Enämbi 44 vuottu Aleksandra Stepanova ruadoi Karjalan tiedokeskuksen Kielen, literatuuran da histourien instituutas.
Rodivundu
On roinnuhes Vienan Karjalan Šompajärven kyläh karjalazeh muanruadajien pereheh 30. elokuudu vuvvennu 1930.
Opastundu
Vuvvennu 1938 Aleksandra Stepanova lähti opastumah Haikol’an školah. Sih aigah opastus oli karjalan kielel. Enne voinua ehti loppie kolme kluassua. Evakos Ižänmuallizen voinan aigah sai loppie vaiku nelländen kluasan. Jo voinan jälles Aleksandra Stepanova jatkoi opastustu Uhtuon školas. Yheksändes kluasas hänen literatuuran opastajannu oli Unelma Konkka (tulii kuulužu folkloristu). Oman opastajan hyvyös Aleksandra Stepanova lähti opastumah Petroskoin valdivonyliopistoh histourii-filolougizen tiedokunnan suomelas-ugrilazele ozastole.
Ruado
Vuvvennu 1957 opastundan loppiettuu Aleksandra Stepanovua työttih ruadoh Nilmijärveh, kus häi ruadoi kaksi vuottu opastajannu. Ruadoi vie Kalevalan da Kondupohjan piiris opastajannu. Vuvvennu 1962 tuli ruadoh Karjalan tiedokeskuksen Kielen, literatuuran da histourien instituuttah Unelma Konkan kučus. Instituutas Aleksandra Stepanova ruadoi vuodessah 2007.
Suomelas-ugrilazet kielet
Rakendeh
Suomelas-ugrilazet kielet ollah ominažuksien mugah sintiettizii kielii, niilöis on äijy sijua da verraten vähä adpozittua.
Ynys Farged
Ynys Farged on suari Kymrinmuas Sir Benfron muakunnas suuremban Ynys Bŷran suaren luvvehpuolel. Suarel oli keskiaijal srojittu kappeli, ga se muutettih 1800-luvul kodiloikse kaivosmiehile, kudamat ruattih suarel olluos izviestikaivokses. Nygöi suarel ei enämbi elä ristikanzoi, ga se on luonnonsuojelualoveh.
Lähtiet
Kategourii:Sir Benfron suaret
Suomelas-ugrilazet kielet
Rakendeh
Nygözen nägemyksen mugah yhtehizele kandukielele oldih ominazii nengomat iändehellizet piirdehet:
Kandukielen muodopiirdehii oldih muun keskes nämmä: deklinacies oli kuuzi sijua (nominatiivu, genetiivu, akkuzatiivu, lokatiivu, ablatiivu da latiivu), nominoin da verbilöin taivutukses tiettih yksikön ližäkse monikko da kaksikko, verbilöin taivutukseh kuului eri aiguluokkua (preezensu, mennyhaigua merkiččii preteerittu) da tabaluokkua (indikatiivu, imperatiivu, konjunktiivu). Virkehrakendehele ominastu oli muun keskes nominan olendu predikuatannu (ms. nominualuvirkehis) da miärittehen pozicii piäsanan iel. Paikkusijois tulo- da erosijoi liennöy käytetty puaksumbah, migu indoeurouppalazis kielis.
*
Aittuniemi
Aittuniemi (Амбарный) on Karjalan tazavallan Louhen piirin pos’olku. Se on Aittuniemen kyläkunnan haldivolline keskus.
Pekka Perttu
P’otr Aleksejevič Perttu (peittonimi on Pekka Perttu, 1917 – 1992) oli kirjuttai, runoilii, kiändäi, Karjalan nevvostotazavallan arvostettu kul’tuuran ruadai.
Aittuniemi
Pos’olku sijoittuu 43 kilometrin piäs liideheh Louhespäi, Aittujärven (Амбарное) da Pirttijärven (Пиртозеро) keskes.
Histourii
Se perustettih vuvvennu 1914 Murmanskan raudutien raududorogustansiennu.
Pekka Perttu
Häi oli roinnuhes Köynäsjärves (nygöi se on kylä Karjalas Kalevalan piiris) karjalazien muanruadajien perehes. Häi on Perttuzien kuulužoin runoilijoin suvuspäi.
Aittuniemi
Laitokset da organizaciet
Pos’olkas on:
Pekka Perttu
Konzu P’otr Perttu oli loppenuh instituutan, häi rubei ruadamah Punalippu-žurnualan prouzan ozaston johtajannu. Vuvvennu 1970 häi yhtyi Nevvostoliiton Kirjuttajien liittoh. Häi ruadoi Karjalan Kirjuttajien liitos kirjalližuon nevvonandajannu.
P P P P
Aittuniemi
Histourien mustomerkit
Pos’olkas on:
Hindulaižus
alt=Hindulaine Aum-tavu|pienoiskuva|Aum-tavu on yleine hindulaižus simvolu. Hindulaižus on monijumalaine uskondo, kudai perustuu ammuzen Indien Veda-kul'tuurah. Hindulaižudes on mondu uskon piirii da sil on 1,05 miljardua kannattajua, enimäl Indies. Hindulaižuden klassillizet kirjutukset on kirjutettu sanksrit-kielel. Jumaloi on ezimerkikse Brahma, Vishnu da Shiva.
Sigozero
Sigozero on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Karhumäin piirin Puadanen kyläkunnan da Segežan piirin Mustankosken kyläkunnan alovehel.
Hindulaižus
Hindulaismun libo hindulaižuven histouriin kauvvet voijah jakoa viideh: Induskul'tuuru, Veda-aigu, klassilline aigu, keskiaigu da uuzi aigu. Sanotah, što Hindulaižus on vahnin muailmun uskondo.
Lähtiet
Kategourii:Uskondot
Sigozero
Järven pinduala on 1,1 km². Järven pindu on 149 metrii korgiembi merenpindua.
Järvespäi lähtöy nimetöi oja, kudai laskeh Jolmarveh, sit läbi matkuau Jolmajogi, kudai laskeh Ondarveh. Ondarves läbi matkuau Ondajogi, kudai laskeh Ala-Uikujogeh.
S S S S S S
Sapsankajärvi
Sapsankajärvi on järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Suojärven piirin Porajärven kyläkunnan alovehel.
Järven pinduala on 1,1 km². Järven pindu on 189,4 metrii korgiembi meren pindua.
Järveh tulou viizi nimettömiä ojua. Järvespäi lähtöy Sapsankajogi, kudai laskeh Lubarveh.
S S S S
Aleksandra Stepanova
Ruado
Aleksandra Stepanova tutkii suarnoi, eepizii pajoloi, joiguloi, yhtelläh hänen ruavon piälimäzii tutkimuskohtii oldih itkuvirret. Vuvvennu 1969 häi vagavah ottihes itkuvirzilöin tutkindah. Händy enne tädä rahvahanrunohuon žanrua ei tutkittu nigo Ven’al, nigo Suomes. Vuvvennu 1980 Aleksandra Stepanova väitti filolougien kandiduatakse. Väitösruavon teemannu oldih karjalazet itkuvirret.
Tutkimusmatkat
On ajelluh ristin-rästin Karjalan keriämäs materjualua. Ruadajes oli enämbi 50 tutkimusmatkua eri Karjalan piirilöih da Kuolanniemimuale.
Julgavot
Aleksandra Stepanova on piästänyh ilmah äijy kirjua da tiedokirjutustu karjalazes rahvahanrunohuos kui Ven’an, mugai Suomen puolen julgavolois.
Linkit
http://elibrary.krc.karelia.ru/419/1/istoki_2.pdf
Aittuniemi
Histourien mustomerkit
A A Kategourii:Louhen piiri
El’mitjärvi
El’mitjärvi on suolatoivezine järvi, kudai on sijoitannuhes Karjalan tazavallan Priäžän piirin Jessoilan kyläkunnan alovehel.
Lasanen
Lasanen on pos’olku Karjalan tazavallas Lahdenpohjan piiris Kurgijoven kyläkunnas.
El’mitjärvi
El’mitjärves voibi pyydiä haugii, särgii, lahnua, ahvendu, matikkua da kiiškoidu.
E E E
Lasanen
Se sijaiččou lahten rannal Luadogan luodehozas.
Rahvahan lugumiäry
L L Kategourii:Lahdenpohjan piiri
Vilgu
Vilgu (Vahnu Vilgu) on Karjalan tazavallan Oniegan rannikon piiris olii kylä. Oman nimen se sai Vilgan joven nimen mugah. Allun kyläle pandih ruskiet suomelazet vuozinnu 1930. Suuren Ižänmuallizen voinan aigah kylä oli suomelazien vallan ual. Vilgu kuuluu Uvven Vilgan kyläkundah. Kylä on sijoitannuhes M18 (E105) -nimizel juamal. Enzimäzes päiväs talvikuudu vuvvennu 2004 viijendehtostu päivässäh sulakuudu vuvvennu 2005 Vilgu oli Onieganrannikon piirin piäkylänny. Vilgas ruatah feršalinvastahottopunktu, kul’tuurukodi da kirjasto.
George Orwell
George Orwell, tovvelizel nimel Eric Arthur Blair (25. kezäkuudu 1903 Motihari, Bengali, Indii – 21. pakkaskuudu 1950 London, Britanii) oli britanilaine kirjoittai da lehtimies. Hänen kuulužimat tevokset ollah antiutopistine kul’turomuanu «1984» (angl. Nineteen-Eighty-Four) da «Žiivatoin tahnut» (angl. Animal Farm). George Orwell pani käyttöh kylmy voinu-terminän.
Eloskerdu
Erik Arthur Blair rodivui Motiharis Indies. Loppi Pyhä Kaprianan školan. Vuozinnu 1917-1921 kävi Iton Koulledžah. Vuozinnu 1922-1927 ruadoi siirdokunnan policies Birmas da sen jälles kodvan eli Britanies da Jevroupas. Sie häi algoi kirjoittua prozua da lehtikirjutuksii. Vuvves 1935 algajen Blair kirjoitti omii tevoksii nimel George Orwell.
Vuvvennu 1936 häi meni kirjoih da lähti mučoinke Aragonan frontah rahvahienvoinan aigua Ispuanies. Blair otti ozua voinutoimis da oli ruanittu. Toizen voinan aigua häi pidi antifašististu ohjelmua BBC-kanualas.
Blair kuoli tuberkul’ozah 21. pakkaskuudu vuonnu 1950.
«1984» da «Žiivatoin tahnut»
Toizen muailmavoinan jälgeh 1984-tevokses Orwell kuvaillou distopien tuliiaijan totalituaristu tarkkailuyhteiskundua, kuduadu johtau «Suurivelli». Kirjas Orwell käytti terminät «uuzikieli» da «ajatusrikos». Tevos «Žiivatoin tahnut» kritikuiččou kehitysty Nevvostoliitos Ven’an vallankumovuksen jälles.
Tevokset
O O
Karjalazet
pienoiskuva|Karjalazien flagu Karjalazet ollah uralilaine da baltiekkusuomelaine rahvas, kudamat eletäh enimite Suomes da Ven'al. Läis kai karjalazet paistah karjalakse, ven'akse libo suomekse. Enimištö ollah pravoslaunoloi libo l'uterilaizii. Karjalazet rahvahanuskomukset ollah sežo vie hengis.
Ven'al karjalazet eletäh enimite Karjalan Tazavallas da Tverin alovehel. Suomes karjalazet elettih enne vuozien 1939-1944 voinii Päivännouzu-Suomes Karjalan alovehil, ga nygöi läis kaikkial Suomes. Karjalazii eletäh sežo Ruočis da Ukrainas, kus oli vuvven 2001 laskendan mugah 1 500 karjalastu.
Karjalazet voijjah jagua eri joukkoloih karjalan kielen murdehien mugah. Karjalan kielen murdehet ollah liygi libo livvinkarjala (Livvin kieli), da varzinkarjal (varzinkarjalanmurreh), kuduah kuulutah vienankarjala, suvikarjala sego tverinkarjala (tiveri-karielan libo tverin karjalan kieli). Suomalaizien kielentutkiin mugah lyydi on oma kieli da lyydiläižet oma rahvas, ga ven´al se on karjalaine joukko.
Karjalazien histourii
Enzmäizet mainičukset karjalazih näh on Skandinuaviin saagois da Novgorodan kroniikois.
Mägihyppy
Mägihyppy on talvisportulaji, kudamas on targoitus hyppie suksil hyppyrimäispäi mahtonalaizimman pitkäle mahtonalaizimman stilnoisti. Hyppy on stilnoi, gu hyppäi tegöy ilmulennon da alastulon hallitusti.
Hyppysuoritus
Mägihypys hyppäi lähtöy liikkehele vauhtimäin yläpuoles olijal puomilpäi, laskou mahtonalaizimman aerodynamizes kyyryasendos alah rampie, kudaman jyrkevys pienenöy kohti loppuo, da ponnistau hyppyrinn´okaspäi tavoittehennuh lendiä mahtonalaizimman pitkäle.
Lerpwl
Lerpwlan kymriläzet
Hos Lerpwl sijaiččou Kymrinmuan ulgopuolel, se on ainos olluh tärgei linnu kymriläzile da sidä on kučuttu Pohjas-Kymrinmuan ebävirrallizekse piälinnaksegi. 1800-luvun allus linnah muutui äijän kymriläzii eččimäh parembua elostu da vuodeh 1813 mennes joga kymmenes Lerpwlan eläi oli kymriläine. Muuttoliikeh jatkui vie 1800-luvun loppupuolel, konzu linnah muutui 50 000 kymrilästy ruavon peräs. Enimälleh linnas oli enämbi 70 kymrinkielisty kirikkyö da vie nygöigi on jällel erähii.
1800-luvun puolivälis kymriläzet ruadajat srojittih linnah hieru, kudamua nygöigi kučutah nimel Kymriläzet uuličat (kymrikse Strydoedd Cymreig libo Strydoedd Cymraeg, angliekse Welsh Streets). Nämmil uuličoil on kymrinkielisty alguperiä olijat nimet. Taloit tyhjettih da 2010-luvun algupuolel planiiruittih niilöin kuadamistu, ga myöhembi pluanua muutettih da allettih kohendua vahnoi taloloi uvvessah eländäh pädijöikse.
Lerpwlas eläy nygöigi äijän kymriläzii da sie ruadau Lerpwlan kymriläzien siebru (kymrikse Cymdeithas Cymry Lerpwl), kudai järrestäy eriluaduzii tapahtumii da kymrin kielen opastandua. Linnan kymriläzil on sežo oma hora Côr Cymry Lerpwl da alovehel jullatah kymrinkielisty lehtie Yr Angor.
Tiätinä
Tiätinä on Karjalan tazavallan Louhen piirin pos’olku, kudai kuuluu Malinavuaran kyläkundah vuvves 2004 algajen.
Lerpwl
Lähtiet
Kategourii:Anglien linnat
Tiätinä
Se sijaiččou Karjalan pohjazes D’adinojärven päivännouzurannal.
Rahvahan lugumiäry
T T Kategourii:Louhen piiri
Interlingue
Interlingue on luajittu kieli, sen azuoi Edgar de Wahl, vuvvennu 1992, Esperantokse malttau paista nečilleh 500 inehmisty.
Kategourii:Kielet
Noardeast-Fryslân
Noardeast-Fryslân on kundu Friizanmuas. Kundu rodih vuvven 2019 allus, konzu Dongeradiel, Ferwerderadiel da Kollumerlân yhtistyttih yhtekse kunnakse.
Kategourii:Friizanmua
21. talvikuudu
21. talvikuudu - 355. vuvven päivy (356. päivy kargavusvuon) grigorianskoin kalenduaruan mugah. Vuvven loppussah on 10 päiviä.
Ken kuoli sinä piän
T
Sombomozero
Järven pinduala on 3,1 km², vezibasseinan ala on 39,1 km². Järven pindu on 142,1 metrii korgiembi meren pindua.
Järvespäi lähtöy Somboba-jogi, kudai laskeh Vodlajärveh.
S S S S
Germuanien kieli
Germuanien kieli (germ. Deutsch libo die deutsche Sprache) on indojevrouppalazen kieliperehen päivänlaskugermuanizeh kielijoukkoh kuului kieli. Germuaniedu paistah Germuanies da äijis Jevroupan valdivolois. Sidä paistah muamankielenny enämbi 100 miljounua hengie.
Kategourii:Germuanizet kielet Kategourii:Jevroupan kielet
Trwynmynachdy
Trwynmynachdy on kivi meres Kymrinmuas Sir Benfron muakunnas Ynys Dewin suaren lounatpuolel. Sen nimi on kymrin kieldy da merkiččöy "manasterin n'okku".
Lähtiet
Kategourii:Sir Benfron suaret
1922
Ken kuoli sinä vuon
1922