cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tycho Brahe
La granda cometa de 1577
Un escambi de correspondéncia se faguèt entre los astronòms de l’epòca. En observator neutre, Tycho examinèt totas las donadas reculhidas atal coma las seunas. Per el, lo resultat es clar: la cometa deuriá descriure una orbita eliptica a l'entorn del solelh fòrça mai al delà de la Luna, recopant aquelas de las planetas. Ne tirèt la consequéncia que las planetas repausavan pas sus d'esfèras solidas transparentas (las « esfèras de cristal » d'Aristòtel) que Georg von Purbach tornèt establir dins sa representacion de l'esfèra celesta. Pasmens que conservava lo geocentrisme, Tornèt pausar lo dobte sus dos punts importants dels modèls antics que dels seus contemporanèus èran encora ligats: la « soliditat » de las esfèras e la circularitat del movement dels astres ; Kepler (1571-1630), son discípol e assistant, generalizèt lo principi de las orbitas eliptcas a totas las planètas.
Los instruments
thumb|Representacion de l'[[Esfèra armilhara de Tycho Brahe]] Pendent la conjoncion de Jupitèr e de Saturne en 1563, Tycho Brahe remarquèt que la precision de las taulas astronomicas disponiblas a l'epòca èra pas sufisenta. Convaincut qu'aquela devián èsser melhoradas, perfeccionèt e la creèt d’instruments de mesura. Èra amb la balèsta que faguèt las primièras mesuras amb una precision limitada. Inventèt alara coma un sextant, que la dubertura se fa sus seisenta gras (que lo nom). Aquela invencion li permetèt en 1572 de mesurar la posicion de la supernova situada dans la constellacion de Cassiopèa. Mai tard, en 1581, faguèt construire un sextant d'un mètre cinquanta montat sus pivòt esferic.
Faguèt tanben construire d'esfèras armilharas qu'una aviá un diamètre de prèp de tres mètres. Aquò servissiá a mesurar las coordonadas de las estelas dins lo cèl mai precisament possible e se far una melhora representacion del movement dels còs celèsts observats.
Bertrange (Mosèla)
Istòria
Dempuèi lo 21 de julhet de 1945, Bertrange a apadrinat per la vila de Vourles, #qu'a ajudat Bertrange pendent la Segonda Guèrra mondiala. Per commémorer aquel parrainage, #que dura dempuèi mai de 60 ans, Bertrange possedís una carrièra de Vourles. E la municipalitat de Vourles a fach de meteis amb la carrièra de Bertrange. La primièra grand tuc vorejant lo costat nòrd de la municipalitat se truca lo tuc del « Wein-Berg », lo tuc del vin, en volent soslinhar lo fach #que i aviá de las vinhas en los ans 1930 fins al començament de la segonda guèrra mondiala. Lo segond tuc, #que ne deten çò de mès d'anautit ponch d'altitud del pòble, se truca lo tuc del « Kamp-Berg », #que protegissiá abans lo vilatge de Imeldange, #que i aguèt rasat e reconstruit en bas del tuc, #çò que #donar Bertrange-Imeldange.
Corbie
Corbeu en picard (Corbie en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region dels Nauts de França.
Autra (aiga)
Toponimia
Lo vilatge de Pònt d'Autra a Jussac pren son nom de la ribièra. Sas atestacions ancianas son Dal Pon-d'Aultra en 1504; Villaige del Pon-Daultre en 1622.
Vomécourt
Istòria
En levant del capítol imperial dels abbesses de Remiremont, lo pòble i aguèt integrat progressivament al duché de Lorraine...
Paul Bastide
Carrièra
Paul Bastide estudia a l'Universitat d'Ais e al Conservatòri de París amb Émile Pessard e Jules Massenet. De 1919 a 1938 es director de l'opera d'Estrasborg qu'i crea e dirigís per exemple Monsieur de Pourceaugnac d'après Molière. Es director de l'opera de Marselha de 1941 a 1945. Torna a Estrasborg de 1945 a 1950, a l'opera e coma director musical de l'orquèstre filarmonic.
Composicions
Idylle à l’Étoile (Marselha, 11 de genièr de 1899), L'Amour magicien (Tolosa, febrièr de 1903),  Médée (La Haye, 1911), Le Gentil Bernard (Vichèi, 22 de julhet de 1919), Monsieur de Pourceaugnac (Estrasbourg, 5 de febrièr de 1921), La Vannina (Roan, 1926), Œdipe-Roi de Sophocle (Roan, 1936), La Divine Épopée (Marselha, 1943), e Jeanne d'Arc (1949).
Saint-Victor-de-Chrétienville
Geografia
Entouré par les communes de Plainville, Grand-Camp et Caorches-Saint-Nicolas, Saint-Victor-de-Chrétienville est situé à 7 km de Bernay, et à 22 km au Sud-Est de Lisieux, la plus grande ville aux alentours.
Istòria
On trouve par la suite, en 1327, dans le Cartulaire de l'abbaye de Saint Taurin d'Évreux "Saint Victor de Crestienville".
Miramont de Carcin
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Ostracisme
L'ostracisme èra una procedura politica de la ciutat-estat antica d'Atenas. Permetiá ai ciutadans de la vila de vòtar l'exili d'una persona, generalament un cap politic, jutjat perilhós per la ciutat ò seis institucions. La durada maximala d'aquel exili èra de dètz annadas. Per extension, lo tèrme designa certaneis formas d'exclusion sociala au sen dei societats actualas.
Aporofòbia
Malgrat aiçò, la aporofòbia e xenofòbia son ligadas en lo fach que fòrça còps, l'immigracion se produsís dempuèi païses paucs desvolopats economicament cap a païses desvolopats, ont en mai de las diferéncias culturalas, las immigrantas pauras son vistes coma un problèma de seguretat e los s'assòcia comunament amb actes criminales e autres problèmas.
Arrondiment dau Buçon
Istòria
L’arrondiment es creat en 1800. En 1926 s’annexa una partida daus arrondiments de Boçac e Borgon Nuòu. En març de 2017 sas limitas emb l'arrondiment de Garait chamjan.
MS-DOS
MS-DOS (abreviacion de l'anglés Microsoft Disk Operating System) es un sistèma d'esplecha de tipe DOS desvolopat per Microsoft per l'IBM PC puei per lei compatibles PC. Durant leis annadas 1980 e lo començament deis annadas 1990, foguèt lo sistèma pus utilizat sus lei compatibles PC avans d'èstre remplaçats per de sistèmas pus evolucionats, en particular Windows.
Bousse (Mosèla)
Istòria
Dépendait de la seigneurie de Blettange. Siège d’un couvent ou prieuré des chevaliers de Saint-Jean de Malte jusqu’en 1788.
Ferment
Un ferment es un microorganisme capable de provocar la reaccion quimica sonada fermentacion.
Arrondiments de Gironda
Istòria
Shèis arrondiments son creats en 1800: Blaia, Bordèu, L’Esparra, Liborna, La Rèula e Vasats.
En 1942, l’arrondiment de L’Esparra ei restablit.
Piu III
Piu III (29 de mai de 1453 - 18 d'octòbre de 1503) foguèt un papa de la Glèisa Catolica Romana dau 22 de setembre de 1503 a sa mòrt. Succediguèt a Alexandre VI e foguèt remplaçat per Juli II. Ja fòrça malaut avans son eleccion, èra desirós de restaurar la patz en Euròpa Occidentala e de reformar lo foncionament intèrne de la glèisa mai moriguèt tròp rapidament per acomençar la realizacion de sei projèctes politics.
Georges de la Tour
Aqueste artista visquèt al confluent de las culturas pinturalas flamenca, italiana e francesa, e foguèt un pintre contemporanèu d'autres grands pintres coma Jacques Callot e los fraires Nain. La granda particularitat de la pintura de la Tour es que lo pintre se concentra sus los aspèctes de la realitat quotidiana amb una intimitat indedita.
Alpha Epsilon Pi
Er eth an 1913 Charles C. Moskowitz, Un estudiant josieu dera Universitat de Naua Yòrk, siguec admetut er ua frairesa a causa des sues abiletats coma jogador de basquetbòl. Dempús de esser admetut, demanèc qu'es sòns amics josievi podessen entrar tanben er era frairesa, mès era sua peticion siguec denegada, alavetz Moskowitz decidic fondar era sua propia frairesa: Alpha Epsilon Pi. Charles C. Moskowitz e es sòns amics comencèren a amassar-se de net er un restaurant alemand. Es fondadors, oficiauments coneishudi damb eth nòm des onze inmortals, s'amassauen, maugrat es sòns oraris, entà per'mor de discutir es quites foncions d'ua frairesa josieva, e coma aguesta podie desvolopar-se. Dempús de mesi de deliberacions, es òmes decidiren hèr oficiau era sua frairesa deuant era direccion dera universitat, ua enterpresa er era qu'aueren fòrça succès.
Hyoscyamus niger
Descripcion
esquèrra|vinheta|240x240px|Portada de la jusquiama negra vinheta|320x320px|Flors de jusquiama negra vinheta|Hyoscyamus niger - [[Musèu d'istòria naturala de Tolosa|Musèu de Tolosa]] La jusquiama negra es une planta annala o bisannala segon la varietat, d'odor desagradabla e de pès glanduloses pegants. La tija velosa e viscosa es simpla per la varietat annua e ramificada per la varietat biennis.
L'enguent de las mascas
La « tèsi farmacologica » foguèt formulada pel primièr còp per dos scientifics italians : un matematician-mètge Girolamo Cardano, dins De Subtilitate, 1550, e un escrivan e enciclopedista, grand amator de fantastic, Giovan Battista Porta, dans Magia natural, 1558. Sempre volent justificar los fenomèns magics per de mejans naturals, Della Porta pretend aver realizat una experiéncia instructiva. se faguèt onchar d'enguent una vièlha femna que casiá dins un som prigond. Amb sos amics, Porta la castiguèt fòrça mas, a desrevelh, la masca contèt « fòrça messorgas ». Porta li mostrant las nafras, pasmens la vielha contunhava mantenir sa version dels fachs.
Proprietats
Los alcaloïdes tropanics de la jusquiama (iosciamina, 7b- e 6b-idroxiiosciamina e escopolamina) sont d'antagonistas non selectius dels receptors muscarinics de l'acetilcolina. Podèron aver provocar totas una seriá d'efièchs colinergics indesirables : secada bucala, espessiment de las secrecions bronquicas, treble de l'acomodacion, risc de glaucòma, taquicardia, palpitacions, constipacion, retencion urinària, excitabilitat, irritabilitat, confusion mentala e comà a fòrta dòsi. An tanben de qualificats de parasimpatolitics dirèctas.
Utilizacions medicinalas
Aquela dròga oficinala es sonque destinadas a la preparacion de formas galenicas. Tròp paure en alcaloïdes totals per far l'objècte d'una extraccion industriala d'alcaloïdes (a la diferéncia de Brugmansia sanguinea o de Datura metel), la varietat bisannala es a vegada cultivada dins los païses de l'Euròpa de l'Èst. D'ensags de cultura comerciala se faguèron en Índia e tanen la jusquiama d'Egipte Hyoscyamus muticus, fòrça mai ric en alcaloïdes totals.
Marcèu Ier
Elegit dins lo corrent d'un periòde de persecucions importantas còntra lei crestians durant lo rèine de Dioclecian, deguèt reorganizar lo culte dins de bastiments provisòris après la destruccion d'unei glèisas e s'ocupar dei crestians apostats. Capturat, foguèt reduch a l'esclavatge per l'emperaire Maxence.
Asnières
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Venda
La venda es l'acte comercial basic pel qual lo vendeire s'engatja a cedir quicòm (generalament un objècte o un servici) al crompaire, en escambi d'una soma d'argent determinada.
Anticitera
Anticitera (en grec ancian Ἀντικύθηρα, en grec moderne Αντικύθηρα, literalament « en facia de Citera ») es une pitita illa greca situada au sud-èst dau Peloponès, entre l'illa de Citera e la Creta.
Cappel (Mosèla)
Cappel es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Sotèr
Sotèr (mòrt en 174 ò en 175) foguèt, segon la tradicion catolica, lo 12 evesque de Roma vèrs 166-175. Succediguèt a Anicet (vèrs 155-166) e foguèt remplaçat per Eleutèri (vèrs 175-189). Es fòrça mau conegut en causa de la manca de documents.
Arrondiment de Vasats
L'arrondiment, gascon lingüisticament, èra plaçat en Vasadés.
Metropolis (film, 1927)
Filmologia
Un gran trebalh de recerca se faguèt, reunissent las diferentas versions (qu'alcuna trobada dins de colleccions privadas), e una version blanc e negre renovada de 153 minuts (2 h 33), amb una banda sonora nòva mas mai classica, sortiguèt en 1995 per festejar los cent ans del cinèma. Aquela version conten de fotografias de filmatge requadradas per emplir las scènas mancantas.
Aprèp una nòva restauracion del film en 2001, iniciada per la Fundacion Friedrich Wilhelm Murnau (Friedrich Wilhelm Murnau Stiftung), Metropolis foguèt lo primièr film inscrich al Registre internacional Memòria del mond de l'UNESCO.
Camp magnetic
Un camp magnetic es un camp produch per de particulas electricas cargadas en movement, per un camp electric evolucionant au cors dau temps e per lo camp magnetic intrinsec dei particulas elementàrias associat ambé lo spin de la particula.
Arrondiment de La Rèula
Istòria
L'arrondiment de La Rèula estut creat lo 17 de febrièr de 1800 e suprimit lo 10 de setembre de 1926.
Nana Akufo-Addo
Nana Addo Dankwa Akufo-Addo (Kyebi, 29 de març de 1944) es un avocat e politician ganean. Es lo filh del president Edward Akufo-Addo.
Matieu Poitavin
Son recuèlh de novèlas, Esperit de sau, espelit en 2015, se ganhèt lo Prèmi de la Narracion de la Val d'Aran en 2014.
Raül Romeva
thumb|250px|Raül Romeva Raül Romeva i Rueda (Madrid, 12 de març de 1971) es un analista e politician catalan. Es actualament, e dempuèi genièr de 2016, conselhièr dels Afars e Relacions Institucionalas e Exterioras e Transparéncia de la Generalitat de Catalonha.
Coincy (Mosèla)
Geografia
La commune de Coincy s’étend sur 715 ha à sept kilomètres l’est du centre-ville de Metz. Le ban communal est long de 17,6 km.
Vomécourt-sur-Madon
Vomécourt-sur-Madon es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Santa Eulàlia
Art
Santa Eulàlia, una pintura de John William Waterhouse (1885)
Courcelette
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Mançan
Mançan (Mansan en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra situada dens lo departament deus Hauts Pirenèus e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Toponimia
La prononciacion qu'ei [man'sa] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : De Mansano, en latin, en 1300 e en 1313, Mansan en 1429, Mansan (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII).
Luctilhós
Luctilhós (Lutilhous en francés) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus dera region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Ipocentre
L'ipocentre es lo fogal d'un tèrratrem o d'una explosion, generalament, per un tèrratremol, a de detzenats de kilomètres sota tèrra.
Éterpigny
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Al Farabi
Èime agent/pacient
Al-Farabi prenguèt part a la filosofia aristoteliciana e i incorporèt de traches islamics, pus practics e mens especulatius. Se pòt observar aquò dins son acceptacion de la distribucion aristoteliciana entre èime agent e èime pacient. L'arma umana, que descriu coma una forma simpla, incorporada, esperitala, incorruptibla e immortala, ven de l'èime actiu, l'agent. La tasca del filosòf es precisament d'anar cap a l'èime agent segon son actitud dins la vida. Al-Farabi es d'un costat un illuminisme perque defend l'existéncia d'una lutz naturala que nos permet de distinguir çò qu'es vertat e çò qu'es fals.
Souhey
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Marçac (Hauts Pirenèus)
Toponimia
Segon Dauzat e Rostaing, Marçac que vien deu nom latin d'òme Marcius o Martius, dab lo sufixe -acum.
Saint-Vigor
Geografia
Saint-Vigor est un petit village qui a la particularité de se composer de quatre hameaux distincts. Saint-Vigor a intégré la Communauté d'agglomération d'Évreux le 1 janvier 2002. La partie basse de Saint-Vigor, au bord de l'Eure, constitue la porte d'entrée nord-est de la communauté d'agglomération ébroïcienne.
Montagut de Carcin
Montagut de Carcin (Montaigu-de-Quercy en francés) es una comuna agenesa, , situada dins lo departament de Tarn e Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Mossad
Lo Mossad es eissit dau SHAY, lo servici d'entresenha de la Haganah. La data oficiala de sa creacion es lo 13 de decembre de 1949. Es principalament cargat de la collècta d'entresenhas sus de poissanças estrangieras ò de movements de resisténcia arabes e de l'organizacion d'operacions especialas tant en Israèl que dins d'autrei país. A la fin deis ans 2010, seis efectius èran estimats a 7,000 òmes per un budget de 2,7 miliards de dolars.
Naucalpan de Juárez
Naucalpan de Juárez (Nauhcalpan, en nahuatl) qu'ei un municipi mexican situat dins l’Estat de Mexic près de Ciutat de Mexic. La populacion es de 242.167 abitants, segon lo censament de l'an (2010).
Le Vernoy
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Corona
Una corona es un objècte ornamentau destinat a cenchar la tèsta de son portaire per simbolizar son poder e sa dignitat. Per metonimia, lo tèrme es sovent utilizat per designar lo sobeiran, sa dinastia ò son govèrn.
Quilpué
Quilpué qu'ei ua comuna de la província de Marga Marga, region de Valparaíso, Chile. -33.04694°N, -71.44389°W
Sistèma immunitari
Sistèma immunitari especific umorau
En totei leis espècias presentant aqueu mecanisme, la seleccion clonala permet d'amplificar rapidament lo nombre de linfocits B especifics a un antigèn. La diferenciacion permet de produrre de plasmocits e de linfocits B de memòria. Lei plasmocits son destinats a la secrecion d'un tipe donat d'immunoglobulinas (ò anticòrs ) que pòu se fixar sus un antigèn donat. Lei quantitats secretadas son fòrça importantas mai la durada de vida d'un plasmocit es limitada per defugir una reaccion excessiva. Leis immunoglobulinas son capablas de se fixar sus un antigèn per lo neutralizar e per facilitar sa fagocitòsi. Ne'n existís unei tipes diferents: Lei linfocits B de memòria son liats ai mecanismes de la memòria immunitària e permeton la vaccinacion.
Memòria passiva
La memòria immunitària passiva s'observa principalament dins lo novèu-nat. Es basat sus lei barrieras immunitàrias fornida per la maire au fètus, especialament lo transferiment d'anticòrs IgG dau sang de la maire a travèrs lo placenta. Aquò permet au novèu-nat de tenir a sa naissença una gama larga d'anticòrs per luchar còntra lei premiereis infeccions de son existéncia. Lo lach mairau permet tanben de cumplir un ròtle similar arès la naissença. La proteccion fornida es dicha passiva car lo novèu-nat a pas lei capacitats necessàrias de produccion d'aqueleis immunoglobulinas. Dura de quauquei jorns a quauquei mes.
Memòria de tèrme lòng e immunizacion
Lei linfocits T de memòria se forman a la fin de l'infeccion a partir de la populacion de linfocits T especialament dedicats a l'antigèn responsable de la crisi. D'efèct, 95% dei linfocits T son alora tuats per apoptòsi mai 5% demòran dins l'organisme. Lei subrevivents desvolopan de proprietats especialas que li permeton de reconóisser pus rapidament son antigèn especific, de s'activar tre son identificacion e de se devesir pus rapidament per reconstituir una populacion sufisenta per aparar l'organisme còntra una infeccion novèla entraïnada per aquel antigèn. Aquò permet una respònsa pus importanta e pus rapida qu'aquela basada sus la diferenciacion dei linfocits T ninòis.
La legenda daurada
La Legenda daurada o Legenda aurea en latin es un obratge redigit en latin entre 1261 e 1266 per Jaume de Voragina, dominican e arquevesque de Gènoa, que fa l'agiografia de prèp 150 sants o grops de sants, santas et martirs crestians, e qualques episòdis de l'annada liturgica celèbran entre autre la vida de Jèsus e de la Verge.
L'obratge
Lo libre es divisit en 5 partidas e 178 capítols, organisat a l'encòp segon l'òrdre del calendièr liturgic (de l'Avent a la fin de novembre) e dels edats de la gràcia o del salut: temps de la renovacion (5 capítols), lo temps de la reconciliacion e de la peregrinacion (25 capítols), lo temps de la desviacion (21 capítols), lo temps de la reconciliacion (20 capítols), lo temps de la peregrinacion (107 capítols).
Montalzac
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Elvange (Mosèla)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Tactica militara
La tactica militara es l'art de menar una batalha en dispausant e en organizant l'accion sus lo prat batalhier dei diferenteis unitats e armas que compausan una armada (infantariá, cavalariá, artilhariá... etc.) per obtenir d'efiechs sus l'enemic. Es un dei domenis pus ancians de la pensada militara car la tactica es la disciplina que permet a un cap militar de ganhar un combat dirècte còntra una formacion advèrsa. Necessita de considerar au mens tres domenis distints constituïts per :
Saint-Vincent-des-Bois
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Aubevoye
Aubevoye en normand (Aubevoye en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Montaïn
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Montaïn èra de l'eleccion de Lomanha, donc de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de la diocèsi de Montalban e de la senescaucia de Tolosa. En 1790, Montaïn èra deu canton de Verdun.
Beaurepaire (Vendèa)
Nòtas
<references group="N"/>
Montastruc (Tarn e Garona)
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Glèisa de Sant Pèire dels Chartroses de Tolosa
Dedicacion
La glèisa foguèt d'en primièr dedicada a la Verge e a Paul de Tebas. Aprèp la revolucion, la Glèisa de Sant Pèire de las Cosinas e son convent foguèron requisicionats coma arsenal, e la parròquia transferida. Aquela glèisa situada Carrièra Valada prenguèt doncas lo nom de Sant Pèire en 1792.
Decòrs interiors
L'interior compta fòrça quadres (que l'adoracion dels Pastres per Jean-Baptiste Despax de frescas e bas relèus. Lo còr es compausat de 62 formas escultadas del sègle XVII. Cal signalar de caps d'òbra coma les ángels coronant lo Sant Sacrament de François Lucas en 1785. La capèla de la Santa Crotz presenta un ensems excepcional d'esculturas sus fusta d'Arthus Legoust (sègle XVII).
Tèrratremol de Puebla de 2017
vinheta|Situacion de Tèrratremol de Puebla de 2017 Lo tèrratrem de Puebla de 2017, tanben nomenat tèrratrem de Morelos, es un movement telluric enregistrat a 13:14 ora locala (UTC-5) lo dimars 19 de setembre. Aguèt una magnitud primièra de 7.1° que l'epicentre se situa a 12 quilomètres al sud-èst de Axochiapan, Morelos a 5 quilomètres de San Juan Raboso, Puebla. La premsa mostrèt la coïncidéncia de la data d'aquel seisme amb la del tèrratrem arribat en 1985, que se passèt tanben un 19 de setembre. Pasmens, malgrat de la data, existís pas relacion màger entre eles. Aquel de 1985 se passèt sus la còsta davant Michoacán e Guerrero, dins la zòna de subduccion de la placa de las Cocos per dejós de la placa nordamericana, alara que lo seisme de 2017 foguèt un fenomèn intraplaca.
Mascarans
Toponimia
Era prononciacion qu'ei [maska'rad]]. Eras fòrmas ancianas que son R. de Mascharas, en 1296, De Mascaranis, en latin en 1313, De Mascaranis, en latin, en 1379, De Mascaras, en 1342, Mascaras, Mascarans, en 1429, Mascaras, sus era mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII. Cf. tanben Mascaranheda, quartièr de Mascaràs situat ath sud deth vilatge, citat en 1429.
Verrières-de-Joux
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Campionat del Mond d'atletisme de 1983
Los primièrs Campionats del Mond d'atletisme se debanèron a Helsinki (Estadi Olimpic Nacional) del 7 al 14 d'agost de 1983.
Lu Xun (escrivan)
La descobèrta de lass idèas occidetalas
Pendent los seus estidis a Nanquin, Lu Xun descobriguèt la teoria de l'evolucion de Darwin e lo darwinisme social, mejans l'òbra de Thomas Henry Huxley, Evolution and Ethics, que la traduccion de Yan Fu es acompanhada de comentaris sus la situacion chinesa. Atal descobriguèt la literatura occidentala mercé a las traduccions Lin Shu. Lu Xun s'interessava subretot a d'òbras que lo tèma èra aisidamnet transposable a al contèxte chinés de la somission dels Hans als manchós coma Ivanoe de Walter Scott o la Cabana de l'oncle Tom de Harriet Beecher Stowe.
La demorança en Japon
Estudiant la medecina a Sendai de 1904 a 1906, ont foguèt en general plan aculhit, e qu'èra quand arribèt lo primièr estudiant estrangièr. Pasmens malgrat l'ostilitat de qualques estudiants japoneses se liguèt a un des professors, M. Fujino. thumb|Execucion d'un espia pendent la guèrra russojaponesa prèp de [[Kaiyuan (Liaoning)|Kaiyuan en China, en 1905.]] En 1906, a la fin d'un cors, foguèron projectadas de diapositivas d'actualitats sus la guèrra chinojaponesa. Una d'aquelas mostrava una execucion publica d'un chinés accusat d'espionatge, e que conta dis la prefàcia de cridas lo trebolum que li causèt, li faguent prene consciència que E concluguèt, « Prefàcia a Cridas à le Cri ». Abandonèt los estudis de medecina. A Tokyo, pendent tres ans escriguèt diverses ensags en chinés classic sus l'istòria de la sciéncia, la literatura europèa, la societat chinesa e traduguèt d'auteurs estragièrs. thumb|[[De la Tèrra a la Luna e Viatge al centre de la Tèrra de Jules Verne, tradusits per Lu Xun sjos forma abreujada dempuèi una version japonesa.]] En 1908, Lu Xun se liguèt a la Societat de Restauracion, una organizacion chinesa antiQing. Amb d'autres estudiants chineses, Lu Xun segava los eveniments ligats al movements revolucionaris contra la dinastia Qing dins la premsa japonesa.
Los darrièrs ans
Los eus darrièrs dètz ans traduguèt fòça obratges, subretot d'autors russes: los ensags literaris de Plekhanov, Lounatcharsky, dels contes de Gorki, las Amnas mòrtas de Gogol… trabalhèt a la promocion de la gravadura sus fusta e contribuguèt a far tornar descobrir de Frans Masereel, Käthe Kollwitz, Carl Meffert o George Grosz, , ,.
Ensags
Aquela activitat de journalista es d'una granda diversitat tantper la forma (articles polemics, soscadissas, criticas...) que pels subjèctes tractas. Mas aquela divesitat aprenta empacha pas una uniformitat prigonda, que se manifesta mejans de tèrmes domonants, coma l'iterrogacion sul « caractèr dels Chineses » ont la mission de la literatura, concebuda coma una crida per desrevelhar las consciéncias. Se la literatura a en comun amb la revolucion lo refús de l'òrdra de las causas, se ne distria un còp que la revolucion, victoriosa, ven un poder novèlr,.
Spoy
Spoy pòt essèr:
Brazil (film, 1985)
La casuda de Tuttle
Richard Conway èra responsable de la sequéncia ont lo personatge de Tuttle (Robert De Niro), sauta du balcon de Lowry, ligat a una còrda lo menant vint estatges mai bas. La partida reala de la sequéncia foguèt filmada del naut d'un apartament en banlèga de París, amb un cascadaire se lançant dins lo void dempuèi la parabanda del balcon. La seguida fogèt fimada amb una figurina de cinq poces, fabricada per l'equipa de Conway. « La figurina, explica Conway, èra facha de plomb, per que siá pro peseuca per accelerar la velocitat desirada davalant lo fial. Tamben avèm fabricat una maqueta de l'imòble que fasiá cinc mètres de naut, per se donar lo maxi de prigondor de camp. Los autres pichons imòbles essent fabricats d'un gèis de presa subte pro malleable permetent als escultors d'òbrar aviat e amb granda precision. Lo geis ofrís un autre avantatge qu'es pas negligible: quand filmatz a fòrça grand velocitat, avètz besonh de fòrça de lutz. De modèls en plastic fondrarián jos la calor dels projectors, un problèma major que lo geis permet d'evitar. »
Cors Dillon
Istòria
En 1940, apareguèron de baracaments per recebre los refugiats e, lo 17 de genièr de 1941, una cantina de la Crotz Roja, puèi los baracaments se transformèron en « cort dels miracles ». Mai de dos milions de repais seràn servits lo 18 de novembre de 1943 Una òbra de reeducacion de mutilats seguèt. De 1951 a 1955, tot desapareguèt, e s'ensajèt de tornar son aspècte anterior al cors. En 1961 lo projècte d'i establir un talhièr d'urbanisme capitèt pas per fin finala soportar un cap de linha de bus e un pargue per veituras.
La grasilha
En 1961, encara tranportada per restauracion, foguèt installada al Jardin Reial, del costa del Palais Niel. Mas, es fin finala al Grand Rond que se trapa, dins l'axe de las anadas Frederic Mistral.
Prada dels Filtres
vinheta|Prada del Filtres La prada dels Filtres es un pargue la vila de Tolosa en Lengadòc. Es situada long de Garona près del Pont Nau e del Cors Dillon.
Istòria
Fins al començament del sègle XV, lo luòc de la prada dels filtres èra urbanizat, e traversat per la carrièra dicha dels Teuliers mas una aigada fòrta en 1430 domatjèt lo quartier Sent Çubran, daissant pas que de roïnas. Una autra aigada en 1437 acabèt de descoratjar los abitants de Sent Çubran de tornar demorar sul luòc. Lo grand atèrrament format sus la riba esquèrra del "coide garonés" èra a l'origina pas qu'una illa palunosa e sens d'interés, fins a que lo sable s'i pausant amb los sègles lo liga a la riba. La prada pren son nom de las galariás filtrantas utilizadas per purificar l'aiga fangosa pompada dins la Garona e menada atal assanisa fins al castèl d'aiga de Tolosa. La primièra foguèt establida en 1821. Un segond lòt de filtres, installat en 1827 èra format d'onze poses ligats entre eles. S'apondèt en 1829 una galariá semblabla a la primièra.
Activitat
A dessús del pargue i a un lo Cors Dillon, un pargue automobil, un bolodròm. Aqueste espaci verd es lo punt d'encontras de fòrça grops d'estudiants e de familhas.
Sus la prada dels filtres i a de vegetacions adaptadas a aquel mitan donc a l'aiga coma de qualitats de sauses (albar, ploraire), ...
Delme (Mosèla)
Istòria
Una importanta comunitat israélite, compausada principalament de vendeires de cavals, aprofècha de la preséncia de las armadas francesas per s'installar a Delme. Prospère, Dispausa d'una sinagoga, uèi convertie en musèu d'art contemporanèu. #Donar dins la vila divèrsa cònsols, que # convidan entre el de citar David Worms (-1842), Abraham Vormus (1872-1892) e Emile Worms en (1925-1935).
La Segonda Guèrra mondiala e lo drama del Annexion al tresen Reich marcaràn mai longtemps los esperits. Lo nom de la municipalitat es de nòu germanisé e ven "Delmen". En la serada del 3 de setembre de 1944, lo centre de triage ferroviaire a bombardat per obus americanes. La municipalitat, magolada pels combats, i aurà pas liberat que lo 17 de novembre de 1944, lo meteis jorn #que Dieuze e Castèl-salins.
À l'époque gallo-romaine, Delme est mentionnée sur la Table de Peutinger sous le nom Ad Duodecimum (A la douzième borne). C'était un poste sur la route de Metz à Strasbourg. Son nom est dérivé de la position : douze lieues gauloises romanisées (Leucae Duodecim de Metz).
Dioscorides
Roma e l'Asia grèga de Dioscorides
Los prejutjats antimedicals venon del fach que los primièrs professionals de la medecina èran pas de Romans autentics, que girgonejavan dins una lenga incomprensibla, qu'èran vists coma avids que fasián pagar de servicis que fin alara èran pas retribuits.
La medecina èra jutjada coma un art estrangièr, incompatible amb la « gravetat romana », lo seriós d'un pòble fòrt e perfièchament san.
Metòde d'analisi
Dins De Materia Medica, Dioscorides après aver recampat las principalas coneissença de son temps sus las simplas , las classe e las analisa s’apiejant sus son experiéncia personala de rhizomatos e de mètge. Es del mens çò que daissa entendre sa prefàcia, ont repròcha a las fonts de son temps d'èsser incomplètas, de charrar sus las causas, de donar de coneissenças pas que purement livrescas e d'aver pas una experiéncias dels remèdis, o quitament de los confondre (M.M., Prefàcia, 2). Preferís l'observacion dirècta a la repeticion çò que s’ausís e critica los obratges de sos predecessors levat pasmens aqueles de Cratevas. Afirma aver pogut far d'observacions personalas su gaireben totas las drògas e de poder los arengar « seguent las proprietats naturalas de caduna d'ela ». (M.M., Prefàcia, 4).
Castèl (Màntoa)
220px|left|Panorama.
Avent
thumb|L'[[Arcàngel Gabriel anoncia a Maria que concebrarà e donarà lutz al Jèsus. Pintura sus fusta de Robert Campin, c. 1420-1440, Brussèlas]]
Candelas
Al sègle XIX, a Bavièra (Alemanha), pendent los jorns d'avent, cada jorn, se remenbrava l'arribada de Nadal amb de candelas, objèctes de gèis manufacturats o decorant los jorns del calendièr amb de decòrs de nadal.
Virgilius Maro Grammaticus
La semedia
Virgili tracta de la prononciacion del latin, mas tanben de mots indigènas presents dins lo latin, coma goela, « latin lectuosus » e explica que quitament son oncle èra chafrat Goelanus. E, mai que del latin, evòca d'autras lengas, latinitats segon son vocabulari, eventualament lo protobasc. Demest las « latinitats » presentas en Bigòrra, n'i a una que nomma la semedia, dont descriu atal l'usatge limitat « hoc est nec tota inusitata nec tota usitata ». Ne dona un exemple : mota gelus correspond a mons altus « mont naut ». Sembla que mota corresponda a mons, çò que fa pensar al preceltic *motta, de sens aparentat, e que gela correspond a altus. Dinguirard cita l'euscarològue Henri Gavel a prepaus de Cala (Gurris): « puèi que, d'una part, lo c inicial de l'epòca romana deu aparéisser auèi jos la fòrma d'un g e, d'autra part, l' l simpla intervocalica deu normalament èsser representada per una r, se l'element cala s'es conservat en basque, deu èsser vengut gara. Òr, precisament, aquel mot existís. Es un adjectiu que significa naut ». En admetent que se tracta d'especulacions, Dinguirard compara cal(a) e gel(us), dos tèrmes que prepausa d'identificar foneticament, estant que i a coïncidéncia semantica. Mòstra que la finala de gel(us) es pas una desinéncia latina, mès benlèu un sufixe tonic.
Rubicon
Istòria
D'aquel episòde ven l'expression « passar lo Rubicon ». Significa una persona se lançant irrevocablament dins una entrepresa amb de consequéncias riscadas. alt=Le pont consulaire romain à Savignano sul Rubicone en févr 2012|esquèrra|vinheta|Lo pont consular roman à Savignano sul Rubicone en febièr de 2012
Montbartièr
Montbartièr (Montbartier en francés) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament de Tarn e Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Cramont
Istòria
Lo senhor de la Ferté-lès-Sant-Riquier exercissiá los sieus dreches a Cramont e requectava annalament : Aquel i i aviá drech de forage e afforage e i possedissiá un molin a vent a torn de pèira, en produsint de la farina de blat, trucat lo Molin de la Cauçada, situat près de de lo pòble, a l'Oèst e, coma lo sieu nom lo daissa pensar, près de la Cauçada Brunehaut.
Fòrça
La fisica aristoteliciana
Aquela concepcion permetèt de provesir lei basas de la fisica occidentala e araba fins a la fin de l'Edat Mejana. Pasmens, aviá plusors limits qu'empachavan d'explicar mai d'un fenomèn. Per exemple, èra pas capable d'explicar la trajectòria d'una sageta tirada per un arc car podiá pas explicar la persisténcia dau movement dau projectil après la fin dau contacte entre l'arc e la sageta. D'efèct, segon la fisica d'Aristòtel, la sageta auriá degut tombar dirèctament vèrs lo sòu e non contuniar son movement vèrs sa buta car la fòrça transmesa a l'arc deviá disparéisser ambé la fin dau tir.
Lo desvolopament de la nocion de potenciau
La propagacion d'aquelei camps vectoriaus e escalars foguèt premier supausada instantanèa. Dins aquò, en 1873, James Clerk Maxwell (1831-1879) demostrèt que se propagan a la velocitat de la lutz. De mai, trobèt una tiera d'eqüacions que permetèron d'unificar lei fòrças electrica e magnetica. Aplicat a la gravitacion, lo meteis principi permetèt tanben d'establir que lei variacions dau camp gravitacionau se desplaçan a la velocitat de la lutz. Aquò permetèt donc l'emergéncia d'una fisica novèla que necessitava plus l'utilizacion dei fòrças definidas per Isaac Newton.
Duns Scotus
Duns Scotus (vèrs 1266 - 1308) foguèt un teologian e un filosòf escocés franciscan. Aguèt una influéncia importanta sus Guilhèm d'Occam e fondèt l'escòla escolastica scotista qu'anava per la seguida s'opausar regularament a l'escòla tomista desvolopada a partir de l'òbra de Tomàs d'Aquin.
Montvarlan
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Sesshu Toyo
Son òbra pus coneguda son lei Païsatges dei quatre sasons, pintats vèrs 1486 sus un rotlèu d'una longor de 15 m. Considerada coma un cap d'òbra de la pintura japonesa, mòstra leis influéncias chinesas de son estil mai lei tèmas presentats son clarament d'inspiracion nipona. Sesshū Tōyō aguèt una influéncia importanta sus lei pintres japonés dau sègle XVI coma Hasegawa Tōhaku (1539-1610).
Lias (Gasconha)
Lias (Lies en francés) qu'ei ua comuna d'Occitània, en Gasconha e Bigòrra. Qu'ei administrada peth departament deths Hauts Pirenèus dera region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Canton (China)
Istòria
Jos la dinastia Tang (618-907), la societat chinesa s'internacionalizava amb l'aflús de merças estragièras que seguèt lo restabliment del contraròtle chinés sus la rotas de la seda, aprèp las conquistas militaras de l'emperaire Taizong (626-649). Canton, coma d'autres grandas vilas coma Chang'an o Luoyang, accuelhiguèt de comunautats estrangièras. Originàrias gaireben totas de l'Asia Centrala, aquelas darrièras introduguèron de novèlas religions e d'autres novèlas tradicions culinàrias, musicala e artisticas. Al sègle IX, la populacion estrangièra de la vila de Canton es estimada a 100,000 personas.
De piratas arabis e pèrsas saquegèron Guangzhou (que nomenavan Sin-Kalan) en 758, segon un rapòrt del govérn local del 30 d'octobre de 758, (jornada Guisi (癸巳) del noven mes lunar dins lo primièr an de l'èra de l'emperaire Suzong Qianyuan de la dinastia Tang). Entre los sègles XX e XI, existiguèt a Guangzhou un quartièr d'estrangièrs, assostant entre autre d'abitants venguts del Golf Persic en seguida del sac de 758.
Fribourg (Mosèla)
Fribourg es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Canton (China)
Universitats
Universitats e grandas escòlas publicas
Ostal Seilhan
La capèla
Un dels quadres mòstre Maria ofrissent la Rosari a Sant Domenge. S'agís del simbòl que Maria pren l'òrdre jos sa proteccion, coma lo diguèt a Domenge. Pasmens, es pas qu'un imatge perque lo Rosari existiá pas encara a l'epòca del sant. Los Dominicans gardan una granda pietat mariala.
Mecanica classica
De l'Antiquitat a l'Edat Mejana
thumb|right|Retrach dau [[filosofia|filosòf grèc Aristòtel que foguèt lo premier de prepausar d'idèas abstrachas per descriure lo movement deis objèctes.]]
Lidòs
Toponimia
La prononciacion qu'ei [li'dòh] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : Willelmus Sanz de Lisos en 1222 (lo rapòrt dab aqueste Lisòs ei pas assegurat), De Lizos en 1313, De Lisossio, en latin, en 1342, Lisos en 1429, Lizos (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII).
Mecanica classica
Fòrça e segonda lèi de Newton
En mecanica classica, una interaccion resultant de l'accion d'un objècte sus un autre, que natura que siegue, es modelizada per una fòrça. Es representada per un vector aguent un ponch d'aplicacion, una direccion, un sens e una intensitat. Aqueu concèpte permet de visualizar facilament lo movement (dinamica), leis esfòrç (estatica) ò lei deformacions (resisténcia dei materiaus) subits per un objècte.
Limits relativistas
Au sègle XX, l'aparicion de la mecanica relativista permetèt d'explicar aquelei limits e d'invalidar lo principi d'accion instantanèa. De mai, permetèt tanben de demostrar l'impossibilitat de depintar lo movement d'un objècte aguent una velocitat pròcha d'aquela de la lutz. Ansin, uei, la relativitat impausa de limits a la mecanica classica, especialament per leis objèctes amb una velocitat pròcha d'aquela de la lutz coma un electron dins un accelerator de particulas per exemple.
Occitan aguiainés
Dialectologia
Pr'amor que l'engolmesin e lo marchés (considerats la partida lemosina dau Creissent) partatjan de traits, ben que sián desconnectats, es possiblhe que sián los vestigis dau parlar locau (aguiainés? creissent mai vaste?) abans l'avançada de la lenga d'oïl, lenga qu'evoquet Corlieu, e dont l'abat Michon trobet de traças dins los archius d'Engoleime.
===Limite septentrionau=== vinheta|300px|Reparticion daus noms de comunas terminats en -ac L'existéncia de parlars de tipe occitan, o tot aumens de tipes intermediaris, es confermada per de nombrós noms de lhuecs de Sentonge, de l'Engolmés e dau sud de Peitau. Se ditz sovent que queu limite es liat au que Henri Malet tracet en 1940, en se basant suls noms de comunas, que copa las Charantas entre nòrd e sud, entre los toponims en -ac, de caracter occitan: Conhac, Jarnac o Jonzac, e de l'autre los toponims en -ay, -é o -y de tipe septentrionau: Beurlay, Londigny o Luxé, provenents tots dos daus noms gallés o de villae galloromana en -acum,. Mas en 1960 Jacques Pignon remonta queu limite en Peitau, en se basant suls noms de masatges mens subjectes a francizacion, mostrant la preséncia de toponims en -ac(que rebatriá de las evolucions foneticas pròprias a l'occitan) dins le nòrd-oest de Charanta (Ruffécois), lo nòrd-est de Charanta Maritima (region d'Aulnay), lo sud de las Doas Sevras (region de Melle) e dins lo sud e l'est de la Viena (regions de Sivrai, Montmaurilhon, Chauvigny e sud de Peitieus). O. Herbert o a demostrat dins son trabalh de diplòma « Les noms de lieux de la Vienne à la limite des domaines français et provençal ». Jacques Pignon estima que l'òm uset d'un parlar de tipe occitan dins lo sud-est de Peitou chap a la fin dau seglhe XII, fins a una linha aproximativa de Ròchafòrt-Est de Niòrt, Peitieus-Chauvigny. Seriá l'influéncia de Peitieus que faguet pauc a pauc trionfar las formas d'oïl sans eliminar totalament tots los traits fonetics pròpris a l'occitan. Pierre Gauthier (lingüista, universitat de Nantas) demòstra puei la preséncia de quauques toponims en -ac en lo sud de la Vendea (Bas Peitau), fins a Fontenay-le-Comte e Talmont-Saint-Hilaire, en ne deduisent lo 2002 que l'anciana zòna occitana montava fins a "una linha Peitieus, Niòrt, Fontenay-le-Comte". En 2015, Jacques Duguet, completa las donadas relevadas per Jacques Pignon, en recerchant queu còp daus traits de fonetica occitana non pus simplhament dins los textes ancians en lenga vulgara, mas dins los cartularis e mapas en latin. Densifica las recurréncias de nombrós traits occitans dins la zòna ont Jacques Pignon n'aviá trobat, e i ajosta lo sud de las Doas Sevras (valada de Sevra) e lo nòrd-est de la Viena (Chastelairaudés).
Arrondiments d'Isèra
Istòria
A la creacion dels arrondiments, en 1800, Isèra n'aviá quatre:
Tailly
Tailly pòt essèr:
Sainte-Foy (Vendèa)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Crémery
Istòria
çò 7 d'octòbre 1870, lo pilòta pujada George Sand, partit de la met Sant Pierre a París, assiégée pels prussiens, condusit per Joseph Revillod e pujat per Charles May, M.Raynold E Étienne Cuzon #aterrar a Crémery après èsser-i passat las linhas enemiques.
Montuèg
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Montuèg èra de la diocèsi civila del Bas-Montalban, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de la diocèsi de Montalban e de la senescauciá de Tolosa. Tanlèu 1790, Montuèg èra caplòc de son canton.
Òrdre dels Predicaires
Istòria
Coma l'establissiá lo concili Lateran IV los fraires deguèron adopar una règla ja existissenta e optèron per la Règla de Sant Agustin, i apondent un ensems de reglaments, las nomenadas constitucions, que regulavan lo foncionament intèrne de l'òrde. Venguèron famosas perque introduson una biais de govèrn pron democratic que foguèt estudiat plan sovent dels d'un punt de vista juridic. Serviguèt de modèl per a d'autras constitucions d'òrdes similars e per a fòrça vilas e conselhs municipals.
Carisma
Per poder desvolupar la predicacion de la biais mai satisfasenta, existís la possibilitat de la dispensa, mejans que lo superior pòt dispensar temporàriament un fraire de qualques règlas o observànças, cada còp que siá necessària perque la predicacio vengua mai efectiva.
Lev Yashin
Lev Yashin aviá de reflèxs e una soplesa extraordinaris que li permetián de realizar de paradas fòrça malaisadas. Per exemple, durant l'ensemble de la carriera, auriá arrestat 150 penaltys e acabat 270 partidas sensa encaissar un but. Pasmens, es desenant subretot famós per l'introduccion de plusors innovacions majoras dins lo ròtle de portièr tant au nivèu defensiu qu'ofensiu. Aguèt l'idèa de realizar de sortidas aerianas e de boxar lei balons jutjats impossibles de contraròtlar, çò que limitava lo risc d'error a proximitat de la gàbia. Inicièt tanben lei sortidas dau portièr en fòra de sa superficia per interceptar lei passas realizadas dins la prefondor dau jòc ò per passar pus aisament lo balon a seis atacaires. Pasmens, son apòrt major dins lo domeni ofensiu foguèt l'invencion de la relança rapida destinada a organizar una còntra-ataca rapida après la revirada d'una ataca advèrsa. Per facilitat aqueu ròtle, entraïnèt son jòc de pè per melhorar la precision de sei passas.
Institut Catolic de Tolosa
L'Institut Catolic de Tolosa (ICT) es un establiment privat d'ensenhament superior comprenent de facultats de letras e sciéncias umanas, de drech e de teologia, e tanben d'escòlas superioras professionalas. Plaçada dins lo centre istoric de Tolosa, carrièra de la Fondariá, dins de bastiments construits entre lo sègle XIV e XVIII l'Institut es partetjada entre las diversas facultats e instituts. Compren tres anfiteatres, una bibliotèca, una capèla, fòrça salas, de laboratòris de recercas, un musèu arqueologic e istoric.
Formacions e diplòmas
Facultat liura de Filosofia
Tara Strong
thumb Tara Strong es una actora americana de comèdia al cinèma.
Senta Tecla de Montesquiu
Senta Tecla de Montesquiu (Montesquieu en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament de Tarn e Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Peter Linz
thumb Peter Linz es un conegut actor American de comèdias del cinèma.
Khàrkiv
La vila foguèt fondada en 1654 e après un començament modèst de pichona fortalesa, creissèt per venir un centre màger de l'industria ucraïniana, del comèrci e de la cultura dins l'Empèri Rus.
Fòrça nucleara febla
La question de la radioactivitat β
Après sa descubèrta en 1896 per lo fisician francés Henri Becquerel (1852-1908), la radioactivitat mostrèt rapidament un caractèr proteïfòrma amb l'identificacion, entre 1898 e 1899, dei radioactivitats α e β. Trobar una descripcion complèta de la segonda venguèt una question importanta de la fisica de la premiera partida dau sègle XX. D'efiech, dins aqueu mecanisme, un electron es ejectat amb una velocitat variabla, çò qu'indica l'emission d'una autra quantitat d'energia sota una forma qu'èra, durant leis ans 1910-1920, pas detectada. Divèrseis ipotèsis foguèron prepausadas per explicar aqueu fenomèn. Pasmens, illustrèron subretot lo desrèi d'una partida de la comunautat scientifica. Per exemple, foguèt suggerit que l'energia pòsque èsser unicament conservada en mejana.
La teoria electrofebla
L'explicacion dau fenomèn observat durant una desintegracion β foguèt l'òbra de la teoria electrofebla desvolopada de 1961 a 1967 per Sheldon Glashow, Steven Weinberg e Abdus Salam. Element major dau modèl estandard de la fisica modèrna, aquela teoria permet d'explicar tant l'interaccion electromagnetica que l'interaction febla. Per aquò, introduguèt plusors particulas vectritz novèlas, lei bosons W e Z, e la nocion d'interaccion febla. Cargats, lei bosons W i èran la causa dau corrent electrofeble cargat e lei bosons Z dau corrent electrofeble neutre. Lei confiermacions experimentalas aguèron luòc au CERN en 1973 amb l'observacion deis interaccions de corrent neutre e en 1983 amb aquelei dei bosons W e Z.
Craig Ferguson
thumb Craig Ferguson (Glasgow, 17 de mai de 1962) es un actor american de cinèma.
Boulouparis
Boulouparis es una comuna ultramarina administrada per la collectivitat d'otramar de la Nòva Caledònia (Província Sud)
Pau V
Originari de l'ostau Borghese, venguèt cardinau en 1596 après d'estudis de drech canonic qu'aguèron una influéncia importanta sus son accion. D'efècte, elegit papa en 1605, son pontificat foguèt marcat per una aplicacion estricta d'aqueu drech en aplicacion dei decrèts dau Concili de Trent. En particular, ordonèt ais evesques de demorar dins sei diocèsis puei luchèt per mantenir lo regime d'exempcion eclesiastic, ço qu'anava entraïnar divèrsei conflictes ambé lei ciutats-estats italianas. Per exemple, tre 1605, prononcièt una excomunicacion còntra la Republica de Venècia e seis institucions. Laissèt tanben la Glèisa condamnar lei trabalhs de Copernic.
Amorós dau Luc
En Chantarel, sirventes ab motz plas
Bonna domna, mala, malaus ai viza, E eu n'ai nom, domna: "Q'eu mal a fos!" Car non ausez ne mi ne mas chanzos, E car cresetz lauzengiers d'avol guiza.
Owen Wilson
vinheta
Montfermièr
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Jessica Barth
Jessica Barth (nascuda en 1979) es una actritz de cinèma americana.