cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Violéncia anticrestiana en Índia
La violéncia anticristiana en l'Índia ne fa referéncia a la violéncia de motivacion religiosa contra los crestians en Índia, normalament perpetrada per nacionalistas indós. Lo nombre d'incidents de violéncia anticristiana s'es multiplicat dempuèi que lo partit nacionalista indó Bharatiya Janata iniciès la siá activitat en 1998.
Afar Sirven
Debanament
Comprenent pas sa situacion, Elisabèt se revòlta. Fin finala l'évèsque de Castras Joan Sebastian de Barral decidís de la tornar als paires. Après unes meses, Elisabèt encara desaparéis e es al fons d'un potz assecat qu'es trobat lo cadavre. Alara las religiosas acusan los paires d'aver maltractat Elisabèt per l'empachar de se convertir al catolicisme.
Tornada
La tornada dens l'art liric deus trobadors qu'ei lo darrèr vers d'ua cobla (dens ua canso) qui ei mei cort e qui s'adressa au destinatari (dauna o senhor) deu poema.
Vida (literatura)
Vida de Bernat de Ventadorn
''Bernat de Ventadorn foguèt del castèl de Ventadorn e òme de paura generacion, filh d’un sirvent del castèl qu’escaudava lo forn e cosiá lo pan e sa maire amassava l’eisserment. Bèl òme èra, e adreit e saupèt plan cantar e trobar e èra cortés e ensenhat. Lo Vescomte, lo seu senhor de Ventadorn, s’estrambordèt de son trobar e li faguèt grand onor. E lo Vescomte aviá molhèr fòrt graciosa e gàia Dòna que se meravilhèt de las cançons d’en Bernat e s’enamorèt d’el e el de la Dòna ; tant e tant qu’el fasiá sas cançons d’ela, de l’amor que n’aviá e non fasiá mai que de la cantar. De temps durèt aquel amor abans que lo Vescomte e l’autra gent i faguèsson moment e quand lo Vescomte se n’avisèt s’estranhèt del trobador e faguèt sarrar e gardar la Dòna. E la Dòna donèt congèt a En Bernat que se’n anèsse fòra d’aquela encontrada.
Marçós
Toponimia
Miquèu Grosclaude qu'ei eth prumèr toponimista qui s'ocupa de Marçós. Qu'explica eth nom per un nom latin d'òmi, Marcianus dab eth sufixe -òs (meilèu que Marcius o Marcio, pr'amor d'eras fòrmas ancianas qui hèn pensar a ua segonda sillaba anciana en -a- e a ua tombada de -n- intervocalica). Mès, s'eth sufixe d'origina ei -òs, çò qui sembla normau, era prononciacion [-us] que demanda explicas. Miquèu Grosclaude que supausa shens certitud era vocala que's barrèt devath era influéncia de -n-.
Revolucion industriala
Lo desvolopament dau textil e de la metallurgia
thumb|right|Telier mecanic de tipe [[mule-jenny de 1825.]]
L'aparicion dau proletariat
thumb|right|Illustracion representant una insureccion dei canuts lionés en 1831.
Lengas altaïcas
Caracteristicas gramaticalas
An doas caracteristicas comunas:
Classificacion
Las lengas altaïcas comprenon 3 familhas de lengas e 3 lengas (corean, japonés e aino) que l'afiliacion es mai o mens contestada:
Sarragaishias
Sarragaishias (Sarragachies en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Toponimia
Sarra que poderé estar sèrra e la geografia s'i opausa pas. Gach, gacho (grafias de Simin Palay) an lo sens de « gèrme » o d' « arrebrot ». Indici d'ua installacion sus un terrenh mei o mensh recentament abandonat ? Especulatiu.
Triaize
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Comunautat de comunas de Perigòrd-Lemosin
La Comunautat de comunas de Perigòrd-Lemosin es una intercomunalitat, perigòrda situada dins lo departament de Dordonha e la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània. Son còdi SIREN es 242400752. La lenga autoctòna es l'occitan lemosin, dins sa varianta perigòrda.
Khotanés
Descubèrta de la lenga
La lenga foguèt descubèrta al començament del sègle XX, per las expedicions alemandas, britanicas, puèi francesas, japonesas e russas dins los oasis del Turkestan, subretot dins aquela de Khotan. L'exploracion dels sites arqueologics metèt al jorn fòrça manuscrits dins fòrça lengas, lo chinés, lo pèrsa mejan, lo part, lo sogdian e demest aquelas lo khotanés.
Escritura
Los manuscrits son de documents comercials o de tèxtes religioses bodistas que son escriches dins una escritura brahmi. Al contrari del sogdian o del part, los tèxtes son vocalisats, es a dire que las vocalas son escrichas.
Villers-Stoncourt
Istòria
En 1975 fut érigé, à l’initiative de l’abbé Pierre Fauveau, un mémorial en forme de croix de Lorraine en l’honneur de tous les combattants de la Seconde Guerre mondiale.
Chasèla
Geografia
La commune, située entre Bellenaves et Chantelle, est arrosée par le Boublon.
Lengas edoïdas
Classificacion
thumb|300px|Las lengas edoïdas, en verd clar La classificacion intèrna de l'edoïd es :
Eutrofizacion
L'eutrofizacion es l'acumulacion de matèria organica e de minerals dins las aigas, que mena a una aumentacion de la massa vegetala e una baissa de l'oxigèn present dins l'aiga.
Sarcòs
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Flogny-la-Chapelle
Istòria
Cependant dans son livre édité en 1973 "Tonnerre et son Comté", Jean Fromageot émet un avis réservé sur le lieudit "camp romain" le long de l'Armançon, dont l'origine serait postérieure à cette époque.
Glaç
Fisica dau glaç
A la pression atmosferica (e fins a una pression d'aperaquí o 2000 bar), lei moleculas d'aiga dau glaç ordinari forman una estructura cristallina segon un malhum exagonau (a = 4,52 Å, c = 7,37 Å), que son estabilitat es assegurada per de liasons idrogèn ; aquela varietat allotropica es nomenada « glaç 1h » o « glaç Ih » (h per [h]exagonau). Aquela estructura presenta una febla compacitat, e la densitat dau glaç ordinari es inferiora a aquela de l'aiga liquida ( per de glaç pur a, a la pression atmosferica normala) : lo glaç flòta subre l'aiga.
Proprietats fisicas dau glaç ordinari (Ih)
La massa volumica dau glaç es de 917 kg/m3 a, e son coeficient de dilatacion lineara es aperaquí 9·10-5/K, totjorn a 0 °C.
Proprietats termicas
A, la calor latenta de fusion dau glaç es de 333 kJ/kg e sa calor massica es de 2,06 kJ·kg-1·K-1 ; aquesta es que la mitat de la calor massica de l'aiga a (4,217 kJ·kg-1·K-1), e varia quasi linearament en foncion de la temperatura (+0,17%/K).
Relhac (Nontronés)
Istòria
Relhac dependiá de la diocèsi de Limòtges (e donc Relhac es pas en Perigòrd mas en Lemosin).
Andrieu Camprat
Andrieu Camprat (André Campra en francés) (Ais de Provença, lo 3 de decembre de 1660 - Versalhas, lo 29 de junh de 1744), foguèt un compositor occitan dei sègles XVII e XVIII.
ANG
ANG es utilizat:
Catedrau de Nosta Dauna de París
200px|thumb|Nosta Dauna La Catedrau de Nosta Dauna de París (var. Catedrala de Nòstra Dòna de París), situada sus l'Isla de la Ciutat a París qu'ei lo cap de l'arquidiocèsi catolic de París. Que ho la catedrau màger de França a l'acabament de la soa bastida (a maugrat qui uei b'ac sia pas mei). Uei que's ved dens l'estat qui la deishè la darrèra grana restauracion (1844 - 1864) d'Eugène Viollet-le-Duc. Lo parvís de Nosta Dauna que marca lo punt zèro de las rotas francesas. Lo 15 d'abril de 2019 un incendi destrusís lo hustatge e provòca l'esbonida de l'agulha.
Bòsnia e Ercegovina
De l'Antiquitat a Tvrtko I
Centre de la cultura neolitica de Butmir, Bòsnia foguèt poblada per d'Indoeuropèus vèrs 1300 av. JC. Au sègle V av. JC, de pòbles cèltas s'installèron lòng de Sava rebutant leis Indoeuropèus (principalament d'Ilirians) dins lei montanhas. Lei Romans s'installèron dins lo sud au sègle II av. JC mai ocupèron pas la totalitat dau territòri bosniac avans 33 ap. JC. La romanizacion entraïnèt l'evangelizacion dau país.
Lo Reiaume de Iogoslavia
thumb|right|Formacion territòriala de [[Iogoslavia après la Premiera Guèrra Mondiala.]]
La Segonda Guèrra Mondiala
Fòrça saunós, aquelei combats opausèron leis Ustachis croats (sostenguts per leis Alemands), lei Cheniks (movement sèrbe reialista) e lei comunistas de Tito (sostenguts per lei Britanics). En particular, lei Croats menèron una guèrra d'exterminacion còntra lei Sèrbes de Bòsnia e assaièron sensa succès vertadiers de ganhar lo sostèn dei Musulmans. En parallèl, una segonda guèrra opausèt lei Cheniks e lei comunistas. En 1944-1945, leis avançadas de l'Armada Roja permetèron ai partisans de Tito de formar una armada vertadiera e de liberar Serbia e la màger part de Bòsnia. Puei, l'estat croat deis Ustachis dispareguèt ambé la capitulacion dau III Reich.
L'emergéncia dei nacionalismes
En 1990, lo regime foguèt obligat d'organizar d'eleccions liuras après una tiera de manifestacions dins lo país. En Bòsnia e Ercegovina, lei partits nacionalistas ganhèron largament l'escrutinh ambé 86 deputats per lo Partit d'Accion Democratica (SDA, musulman) d'Alija Izetbegovic, 70 per lo Partit Democratic Sèrbe (SDS) de Radovan Karadzic, 45 per l'Union Democratica Croata de Bòsnia e Ercegovina (HDZ) de Stjepan Kljujic e solament 37 per leis autrei partits. Lei tres venceires formèron un govèrn anticomunista.
Lei guèrras de Iogoslavia
thumb|right|Guèrras de [[Iogoslavia en mai de 1993.]]
Politica
Bòsnia e Ercegovina demòran jos la tutèla d'un naut representant de la comunautat internacionala, qu'a lo drech d'anullar tota decision del poder executiu o legislatiu, entrò l'acabament de sa mission. Las condicions pas encara respectadas per la fin de la mission son aquelas:
Valhac
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Marsilhargues
Macilhargues, Marsilhargues o mai etimologicament Marcelhargues (en francés Marsillargues) es una vilòta occitana de Lengadòc. La localitat, que compta actualament 0 abitants, se tròba administrativament a la frontièra del departament d'Erau e dins la region d'Occitània a ras del riu de Vidorle que dessepara lo departament d'Erau de Gard. Los abitants de Marsilhargues, en rivalitat tradicionala amb sos vesins de Lunèl recebon tradicionalament l'escais de "bajans". Lo protestantisme i ocupa una importància istorica.
Situacion geografica
Marsilhargues se situa dins una plana a ras del riu Vidorle, çò que ne fa un dels endreches mai fertils d'aquesta part de Lengadòc. Se tròba a una distància gaireben equivalenta de la capitala departamentala Montpelhièr e de la capitala del departament de Gard, Nimes e a un quinzenat de quilomètres de la mar Mediterranèa.
Lengas tongozas
Lor classificacion es l'objècte de controvèrsia. Tradicionalament, son consideradas coma de lengas altaïcas. Mai recentament, se considera tanben que son puslèu d'integrar dins un ensemble macroaltaïc. Se considera tanben que las lengas altaïcas son puslèu una aira lingüistica qu'una familha.
Las lengas: classificacion
Totas las donadas pel nombre de locutors son per 2010 (recensaments oficials o evaluacions).
Nijon
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Olusegun Obasanjo
Oluṣẹgun Mathew Okikiọla Arẹmu Ọbasanjọ, militar (general) n. 5 de mai de 1937 en Abeokuta, foguèt lo president de Nigèria en doas ocasions: entre 1976 e 1979, e entre 1999 e 2007.
The Beatles
Sorgidi a principi des ans 60, iniciadors deth fenomèn beat. En tot partir dera basa ritmica deth rock, es sues composicions sigueren ua vertadèra trobalha ena melodia e ena armonia. Damb influéncies deth rhythm and blues, e deth blues progressiu, eth sòn estil seguic ua evolucion constanta. Des de meitat des ans 60, damb era arribada deth succès internacionau, era sua musica se decantèc cap a un eclecticisme qu'includie ua fòrta influéncia orientau e que dèc coma resultat quauques ues des òbres mès significatives dera psicodèlia e, ja ara fin dera decada, deth ròck progressiu. Es sues cançons rebateren es problèmes d'un cèrt sector dera joenessa dera epòca, que pretenie restar ara aurèra dera nomentada societat de consum, superar es convencions e es aspèctes mès retrograds dera societat occidentau, ara ora que reclamaue naui valors autant estetics e artistics com esperitaus e sociaus (restacadi, per exemple, damb era desliurança sexuau e era antimilitarisme).
Eugène Viollet-le-Duc
200px|thumb|Eugène Viollet-le-Duc Eugène Emmanuel Viollet-le-Duc (París, lo 27 de genèr de 1814 - Lausana, lo 17 de seteme de 1879) que ho un arquitècte francés qui restaurè un sarròt de monuments medievaus francés e occitans, en particular la catedrau de Nosta Dauna de París, la Basilica de Sant-Denís, la catedrau de Nosta Dauna d'Amians, la ciutat de Carcassona, lo Mont Sant Miquèu e lo castèth de Ròca Talhada.
Ulcinj
Ulcinj (sèrbe: Улцињ/Ulcinj, albanés: Ulqin/Ulqini, italian: Dulcigno) ei ua ciutat litorau de Montenegro ath costat dera termièra damb Albania. Era sua poblacion ei de 30 000 abitants, en tot èster era majoria d'eri de lengua albanesa e de religion musulmana. Egalaments existís ua petita minoria catolica e ortodòxa. Ath delà deth sòn famós centre istoric, a on pòt veder-se era influéncia musulmana n'es nombroses mesquites presentes, era ciutat ei coneishuda pera sua plaja (albanés: Plazi E Vogel, sèrbe: Mau Planža)/a).
Archinhac (Borbonés)
Toponimia
Primièra mencion en 802 : Archiniacum.
Megève
Megéva en arpitan (Megève en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Juan Wallparrimachi
Juan Wallparrimachi (1793 - 1814) que ho un poeta de lenga quíchoa.
Castèl de Fois
200px|thumb|Castèl de Fois Lo castèl de Fois es una fortalesa situada dins la vila de Fois, que data del sègle X. Situat dins la capitala del Comtat de Fois, lo bastiment foguèt un dels lòcs màgers de resisténcia catara. Lo crosat francés Simon de Montfòrt se n'apoderèt.
Canton de Bussiera Badiu
La lenga autoctòna es l'occitan lemosin, dins sa varianta perigòrda.
Azalaís de Porcairagues
Coma o observèt Sakari, la tresena estròfa sembla de contribuir al debat poetic qu'inicièt Guilhèm de Sant Leidier subre la question de saupre se una dòna es desonorada quora causís un aimant pus ric qu'ela. Rambaud d'Aurenja ne faguèt tanben lo comentari dins son poèma A mon vers dirai chanso. Pauc après seguèt un partiment sus lo subjècte entre Dalfin d'Alvèrnha e Perdigon, puèi una "tensó" entre Guiraut de Bornelh e lo rei Anfós II d'Aragon.
Brieulles-sur-Meuse
Geografia
La municipalitat a traversat per la Mòsa e pel ruisseau del Wassieux. Lo pòble, agréable, a environat de tucs boisées. Possedís un camping.
Istòria
Le village qui portait dans l'antiquité le nom de Briodurum, nom gaulois issu de brivo, pont et durum, fortification (cf. breton dor, porte) a été brûlé et saccagé de nombreuses fois.
Saint-Sulpice-de-Pommeray
Istòria
Avant le décret n°2002-500 du 10 avril 2002, la commune s'appelait Saint-Sulpice.
Uneme
L'uneme (o uleme, ileme, ineme) es una lenga edoïda parlada en Nigèria.
Lengas esquimaudas-alèutas
thumb|Lengas esquimaudas-alèutas Las lengas esquimaudas-alèutas (o lengas escalèutas, tanben nomenadas lengas inuit-alèutas) son una familha de lengas parladas en Groenlàndia, al nòrd de Canadà, en Alaska e dins d'unas partidas de Siberia.
Chirac de la Glèisa
Chirac de la Glèisa (en francés Chirat-l’Église, e Chirac-l’Église abans 1801) es una comuna occitana de Borbonés situada dins lo departament d’Alèir e la region francesa d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Extincion de las espècias
Vejatz tanben
Espècia en perilh d'extincion
Jabrelhas
Istòria
Lo qualificatiu les Bordes es un ajust recent de l’administracion francesa (1936).
Salas d'Armanhac
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Piève
A Pieve en còrs (Piève en francés) es una comuna corsa, situada dins lo departament de Nauta Corsega‎ e la region de Corsega.
Sonnaz
Geografia
Lo pòble, d'una superficie de 6,8 km, se situa a una altitud de 370 mètres aperaquí.
Svalbard
Svalbard es un archipèla situat dins l'Ocean Artic aperaquí 1000 km al nòrd d'Escandinàvia. Es sovent nomenat incorrectament Spitzberg o Spitsberg qu'es lo nom de la pus granda illa de l'archipèla.
Gare Part-Dieu - Vivier Merle (mètro de Lion)
Correspondéncias
A la surfacia, es tanben una estacion de las linhas 1, 2 e 4 del tramvai de Lion e del Rhônexpress.
Brillon-en-Barrois
Brillon-en-Barrois es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Yekhee
Localisacion
Lo yekhee es parlat dins las zònas de govèrn local d'Etsako, Agbako e Okpebho, dins l'Estat d'Edo.
Arcangelo Corelli
left|thumb|150px|[[Cristina de Suècia]]
Jesús Lara
Que serví activament au front durant la Guèrra deu Chaco.
Le Burgau
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Le Burgau qu'èra de l'eleccion de Ribèra-Verdun, donc de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de l'archidiocèsi de Tolosa, de la senescaucia de Tolosa. Le vocable de la glèisa es la Descolacion de Sent Joan Baptista. Tanlèu 1790, Le Burgau qu'èra deu canton de Granada.
Portieux
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Bijanuelha
Bijanuelha (en francés Bizeneuille ) aul es una comuna occitana de Borbonés dins lo departament d’Alèir, dins la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Khwarezmian
Escritura
Los materials khwarezmians dels manuscrits arabis son escriches amb l'alfabet arabi e son datats dels sègles X e XIV.
Chilhac
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Sent Solan
Toponimia
Ni Dauzat e Rostaing, nimei Negre non disen arren de Sent Solan.
Istòria
La mapa muisha Saint Soulan Devant, parròpia e Saint Soulan Derrière, au nòrd-oèst o oèst-nòrd-oèst, parròpia annèxa (donc Sent Solan Davant e Sent Solan Darrèr), confòrmament a l'usatge gascon. Lo vilatge actuau es Sent Solan Davant, Sent Solan Darrèr sembla un lòc desabitat.
Eòl
Eolian e las illas Lipari
Omèr dona lo nom d’« illa eoliana », es a dire « illa d’Eòl », en grèc αἰολίη νῆσος / aíolíê nễsos, a l'illa ont Ulisses e son esquadre desbarca. La descripcion que'n dona lo poèta, malgrat son caractèr de ficcion, sembla tenir unes d'elements d'una tradicion arcaïca avent trach al reialme de l'arquipèla de las illas Lipari. Tucidides descrui la realitat geografica e politica de las « illas Eolianas » :  « Las illas dichas d'Eòl apartenon als Liparians que son de colons de Cnidos. Vivon dins l'una d'elas, qu'es pas granda, nomenada Lipara; se'n van de là per cultivar los autres, Didimèa, Stronguilèa e Ièra. Las gents de la region penson qu' Ièra Efèst a sas fargas, que se vei pojar fòrça flambas de nuèch e de fums de jorn. Aquelas illa, que se trapan en fàcia del país dels Siculs e dels Messenians, èran aliats a Siracusa. Los colons grècs venguts de Cnidos vèrs 580 AbC son donc de pasibles agricultors circulant en barcas dins un arquipèla aisidament identifiable. L'illa d'Ièra es l'actuala Vulcano; lo nom de Didimèa fa la manifèsta allusion a l'illa dels dos puèges, nomenada Salina uèi; quant à Stronguilèa, l'illa Redonda, los Ancians de sempre l'identifiquèron a l'Estrombòli. Lipari es la sola d'aquelas illas que gardèt lo non preellenic. Al pé de son acropòli antic, al mièg de las tombas grègas, los arqueològs decobriguèron de teralhas ritualament trencadas, qu'une consèrva, sens pas cap d'ambiguïtat, lo nom d’Eòl inscrich en caractèrs grècs arcaïcs. Aquel tròç de teralha, servat al musèu arqueologic Eolian de Lipari, pròva qu'un cult èra celebrat en l'onor d'un eròi o d'un dieu preelenic, del nom d’Eòl. Se pòt donc pensar qu'un prototipe de l'Eòl omeric existiguèt de verai al començament de millèni II.
Saxe - Gambetta (mètro de Lion)
Istòria
L'estacion dobriguèt lo 14 de setembre de 1981 per la linha B, e lo 9 de setembre de 1991 per la linha D.
Tordesillas
Origena e Etimologia
L'etimologia de Tordesillas es discutada. A l'epòca romana es mencionat un procònsol Quinto Cecilio Metelo posible fundator de la vila en 83 AbC. e qu'auriá fach bastir una torre en onor al dictator Lucio Cornelio Sila. Una autra version evòca l'epòca de la dominacion araba e la Thor Shilah, es a dire, fortalessa dels Shilanes, tribús arabas aquí presentas al sègle VIII. Mas la version al vam es aquela d'Oter de Sillas o Oter de Cillas, que lo mòt clau es Otero que significa luòcs naut, vertat que Tordesillas se situa sus un puèch. Lo mòt Sillas vendría del mirador de pèiras en forma de sillas .situat a la virada de riu o alara de Cilla dins lo sens d'espeluga, vertat que dins los bauces prèp del riu son fòrça.
Economia de Zambia
thumb|250px|left|Bastissas en [[Lusaka.]] L’economia de Zambia a experimentat una fòrt creissença en los darrièrs ans. Entre 2005 e 2008 lo país agèt un creis annal d’aperaquí 6%. Lo país depend, en granda mesura, del coire, mineral del que Zambia es un dels primièrs productors mondials e que representa 90% de la valor de las exportacions. Aquel país aperten a la nomenada "centura de coire", prolongament dels jaciments de Katanga (Republica Democratica de Còngo). La privatizacion de las minas estatalas de coire, en 1990, liberèt lo govèrn sas despensas dins lo sector. La produccion de minerala de coire creissèt dempuèi 2004 a causa de l’aument dels prèses internacionals e dels investiments estrangièrs. Malgrat aquò, lo país es un dels pus paures del mond: lo PIB per capita es solament de 4 100 dolars americanes en 2014. L’agricultura es l’activitat economica de 85% dels trabalhadors del país.
Brixey-aux-Chanoines
Geografia
Lo pòble, @dénommer "Briccius" en latin medieval, n'a preses lo nom de Brixey en 1670.
Jean Macé (mètro de Lion)
vinheta|[[Ascensor e boca de l'estacion.]] Jean Macé es una estacion de la linha B del mètro de Lion.
Clovis Dupont
Pendent lo sètge de París, foguèt elegit au Comitat Centrau de la Gàrdia Nacionala. Puèi, lo 26 de març de 1871, venguèt membre de la Comuna e faguèt partida de la Comission dau trabalh, de l'industria e dau cambi. Capturat après la Setmana Saunosa, foguèt condamnat a vint ans de trabalhs forçats en Nòva Caledònia. Tornèt en França en 1880.
Tor-de-Faure
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Africa Australa
right|thumb|Mapa dels estats de l'Africa Australa L'Africa Australa es una region del continent african qu'abitualament inclutz los estats e territòris seguents:
Laurada
Per extension, la « laurada » designa lo camp laurat (per oposicion a la partida non laurada, lo « garach »).
Avantatges biologics
La laurada contraròtle diferentas malas erbas vivaça e remanda las autras malas erbas a la prima al mèsme temps que la cultura. Tanben trenca lo cicle de las malautiás e contraròtle d’enemics de las culturas (limacs, tipuls, moscas de las semenadas, noctuelas, piralas, vèrms gris). Fau aumentar lo nombre de vèrms de tèrra.
Aspèctes teorics
Lo rapòrt entre la largor de la listra (escart entre doas muralhas successivas) e la prigondor de la rega (nautor de la muralha) varia en general de 1 (laurada prigonda) a 1,6 (laurada superficiala). Per de lauradas de prigondor mejana, fins a 30 cm, aqueste rapòrt es mai soven egal a 1,4. Dins aqueste cas, la listra es capvirada per una rotacion d'unes 135° e s’alonga a 45° su la listra capvirada pendent lo passatge precedent.
Rétaud
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Brizeaux
Brizeaux es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Sivry (Meurthe e Mosèla)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Torrecilla de la Abadesa
Torrecilla de la Abadesa es un municipi de la província espanhòla de Valhadolid dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
La Junchera
Sos abitants s'apelan los Juncherauds.
Gargàs (Nauta Garona)
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Gargàs èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa, de la senescauciá de Tolosa. Le vocable de la glèisa es Sent Pèire. En 1790, Gargàs èra del canton de Bruguièras, en l'an IX, del canton de Frontonh. Gargàs conteniá una partida de la parròquia de Senta Crotz, annèxa de Cepet (glèisa jol patronatge de Senta Fe, desrocada en 1818), l'autra partida èra dins la comunautat que formèc aprèp la comuna de Vilanava de Bonlòc. Senta Crotz èra de la diocèsi e de la senescauciá de Tolosa
Monastèri dels Jeronims
La glèisa de Santa Maria
L'interior de la nau de la glèisa suspren pel rafinament e la virtuositat de sa copòla. La decoracion dels pilars e de la copòla son de João de Castilho, dins lo pur estil manuelin. A la dintrada de la glèisa, se pòt veire los tombèls de Vasco de Gama e de Camoes. Los brases del transèpte d'estil barròc foguèron erigits per Jérôme de Rouen, filh de Jean de Rouen e contenon plusors tombèls reials. Dins lo còr que se tornèt construire a l'epòca classica, se pòt veire un tabernacle d'argent del sègle XVII, de l'orfèbre portugués João de Sousa (1674-1678), ofèrt pel rei Alfonse VI en remerciaments per sa victòria dins la Batalha de Montes Claros (lo 17 de junh de 1665) facia al reialme d'Espanha, e tanben d'autres tombèls reials.
Toni Morrison
En 1958, se maridèt amb Harold Morrison (an dos mainatges). Divorcièt en 1964.
Brocourt-en-Argonne
Brocourt-en-Argonne es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Teminas
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Brocourt-en-Argonne
Istòria
Son premier nom connu est Beroldi curtis en 1051 ce qui est le nom d'un germain, Berold.
Vendrennes
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group="N"/>
Ville-en-Blaisois
Geografia
Lo vilatge a situat en la vallée de la Blaise, un afluent de la Marna.
Chélieu
Geografia
E a 692 abitants lo an 2008. Los abitants De Chélieu se nomenan los « chéliaquois ».
Il y a 692 habitants en 2008. Les habitants de Chélieu se nomment les « chéliaquois ».
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Caujac
Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada dins la val d'Arièja a 23 km al sud-èst de Murèth. La comuna de Caujac s'espandis sus 1082 ectaras, e a una altitud de 232 mètres.
Namibia
Poder sud-african e lucha per l'independéncia
Durant la Primièra Guèrra Mondiala, Namibia foguèt ocupada per las tropas sud-africanas.
Sant Germièr (Lauragués)
Geografia
Una superfícia considerabla d'aqueste airal rural es consagrada a l'agricultura (blat, virasolelh, ...) mas la proximitat de Tolosa li balha une fòrta atraccion.
Eric Fraj
Eric Fraj (Bailleul, Flandra, 28 de decembre de 1956), es un cantaire e autor occitan contemporanèu que tanben canta qualques cançons en catalan, francés o espanhòl.
Namibia
Clima
Lo replanat central e lo Kalahari coneisson de fòrtas variacions de sas temperaturas diürnas de l'òrdre de.
Eric Fraj
Prèmis
Eric Fraj recebèt lo Prèmi Batista i Roca, a Barcelona, en 2006.
Lo Crit
Inspiracion
Lo quadre sembla fòrça a de momias, subretot amb una momia chachapoyas trobada al Peró. Segon l'istorian de l'art Robert Rosenblum, , Munch auriá descobèrt la momia pendent una mòstra a París e se'n seriá inspirat per realizar la primièra version de son quadre. La mèsma momia auriá tanben inspirat Paul Gauguin,.
Eslovènia
De l'eslavizacion a la creacion de Iogoslavia
En 1809, Eslovènia foguèt annexada per França mai aquò durèt gaire e Àustria la reconquistèt en 1814. En 1867, ambé l'instauracion de la monarquia dobla d'Àustria-Ongria, la region foguèt restacada a Cisleitània. Una vida politica locala apareguèt, dominada per lo Partit Popular Eslovèn, formacion catolica qu'èra dirigida per lo prèire Anton Korosec. Puei, durant la Premiera Guèrra Mondiala, leis Eslovèns demorèron fidèus ai Hamsborg. Ansin, foguèt dins l'encastre austroongrés que Korosec demandèt l'instauracion d'un estat deis Eslaus dau Sud en 1917. Pasmens, ambé l'afondrament de l'Empèri, preferiguèt finalament se raliar ai Sèrbes per assegurar la plaça de son pòble dins lo « Reiaume deis Sèrbes, dei Croats e deis Eslovèns » que foguèt proclamat lo 1 de decembre de 1918.
Cultura
Qualques artistas eslovèns son coneguts fòra del lor país, coma los musicians de Laibach o lo movement NSK (Neue Slovenische Kunst)
Aurenja
Aurenja (Orange en francés) es una comuna provençala, situada dins lo departament de Vauclusa e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Tegrà
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Los Fayos
Los Fayos es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Plan del mètro de París
Presentacion
Aquestes que son afichats dins las estacions son mai pròches de la realitat géografica.
Charles Ledroit
Condamnat per una cauma en 1845 a Marselha, venguèt membre de l'Internacionala. Lo 26 de març de 1870, foguèt elegit a la Comuna per lo V arredoniment de París. Faguèt partida de la Comission de justícia, puei de la Comission dei relacions exterioras e enfin de la Comission de la guèrra. Après la Setmana Saunosa, foguèt condamnat a mòrt per contumàcia per un conseu de guèrra e s'exilièt en Soïssa.
Basús
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Basús èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Tolosa. Le vocable de la glèisa es Sent Pèire. En 1790, èra del canton de Bruguièras; passèc al canton de Montastruc en l'an IX.
Gòrjas d'Olduvai
Industries principaus
º  Er Olduvaian deth nivèu I e tamben trapat en eth nivèu II. I a plan de còdols talhats (51%), bòles, disques e otís diuersi atau coma proto-bifaces plan estranhes.
Referéncies
º Leakey, M.D. (1971), Olduvai Gorge - vol. 3 : Excavations in Beds I and II, 1960-1963, Cambridge, Cambridge University Press, 306 p.
º (en) Phillip V. Tobias, Olduvai Gorge, volume 2: The cranium and maxillary dentition of Australopithecus (Zinjanthropus) boisei, Cambridge University Press, 1967 (ISBN 9780521069014) [présentation en ligne].
La Chaumeta
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Subrahmanyan Chandrasekhar
Subrahmanyan Chandrasekhar (19 d'octòbre de 1910, Lahore (Empèri Britanic) - 21 d'aost de 1995, Chicago (Estats Units d'America)) èra un astrofisician e matematician estatsunidenc d'origina indiana. Foguèt laureat dau Prèmi Nobel de Fisica en 1983.
Betton-Bettonet
Geografia
Betton-Bettonet est situé proche de Chamoux. Le cadre est verdoyant, les paysages changent harmonieusement selon les saisons.
Jim Courier
thumb|right|Jim Courier Jim Courier es un èx-jogaire de tennis nòrd-american. Nasquèt lo 17 d'agost de 1970 a Sanford, Florida (Estats Units). Foguèt nº 1 del mond pendent 58 setmanas e ganhèt 4 torneges de Grand Chelem. Courier conquistèt 23 títols en individuals e 6 en dobles. Ganhèt tanben doas copas Davis (92 e 95). Se retirèt en 2000.
Senta Liurada (Savés)
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Senta Liurada èra de l'eleccion de Lomanha, donc de la província de Gasconha, de la generalitat d'Aush, de l'archidiocèsi de Tolosa, de la senescaucia de L'Isla de Baish. Le vocable de la glèisa es Sent Vidau. En 1790, Senta Liurada èra deu canton de Cadors, en l'an VIII de Levinhac, en l'an IX passèc au canton de Legavin.
Burgos (província)
La província de Burgos es una província de Castelha e Leon en Espanha. Sa capitala es Burgos.
Igwe
Localisacion
L'igwe es parlat dins la zòna de govèrn local d'Akoko-Edo de l'Estat d'Edo.
Croàcia
Lo Reiaume de Croàcia
Fins a l'afondrament dau Reiaume d'Ongria après la batalha de Mohács (1526), Croàcia aguèt la meteissa istòria qu'Ongria dins lei Balcans. Au nòrd, lo limit ambé lo Sant Empèri demorèt establa : marca totjorn la frontiera entre Croàcia e Eslovènia. En revènge, au sud e lòng dau litorau, la frontiera evolucionèt en foncion dei luchas còntra Venècia e de l'expansion ongresa en Bòsnia. Au començament dau sègle XV, lei Venecians tenián Zadar e Split e lei sobeirans ongrés avián vassalizat — nominalament — Bòsnia. Pasmens, leis Ongrés se turtèron ai Turcs Otomans que conquistèron la màger part de Bòsnia en 1463.
L'emergéncia dau nacionalisme croat
Sota la direccion dau Croat Ivan Mazuranić, aqueu compromés croato-ongrés foncionèt relativament ben. Pasmens, tre 1878, l'annexion de Bòsnia per Àustria entraïnèt de tensions novèlas entre lei pòbles de la region. Lo govèrn ongrés aprofichèt la situacion per demandar la supression dei marchas militaras croatas que donavan d'avantatges importants ais abitants. Puei, en 1883, suspendiguèt lo compromés de 1868 e comencèt de menar una politica fòrça repressiva còntra lo nacionalisme croat.
La Segonda Guèrra Mondiala
En 1942, d'ofensivas dei fòrças de l'Axe entraïnèron una retirada dei fòrças de Tito en Bòsnia Orientala e en Montenegro. En 1943, sa situacion comencèt de se melhorar quand recebèt una ajuda britanica. Puei, en 1944, lo rèi demandèt publicament a sei subjèctes de sostenir l'armada de Tito. Lei Cheniks pus extremistas, compres Mihailovic, chausiguèron alora de raliar leis Ustachis. En setembre de 1944, l'arribada de l'armada sovietica permetèt la liberacion de Belgrad mai leis Alemands e lei Croats resistiguèron fins a la fin de la guèrra dins l'oèst de Iogoslavia. Capturat, Mihailovic foguèt fusilhat en 1946.
La Federacion d'Iogoslavia
La politica de Tito e sa rompedura amb Estalin en 1948 permetèron d'assegurar l'unitat nacionala de l'ensems novèu fins a sa mòrt en 1980. Pasmens, lo cap dau país demorèt vigilant quant au mantenement deis equilibris entre lei diferents pòbles de Iogoslavia. Per exemple, en 1966, remplacèt son vice-president qu'èra sospichat de favorizar lei Sèrbes. Cinc ans pus tard, reprimiguèt de manifestacions croatas demandant mai d'autonòmia.
Lei guèrras de Iogoslavia e lo periòde Tudjman
Lo conflicte comencèt en 1991 en causa de l'agravament dei tensions entre Croats e Sèrbes. De milícias sèrbas acomencèron de prendre lo contraròtle de sectors contestats, çò qu'entraïnèt de combats e l'intervencion de l'armada federala per separar lei dos camps. Dins lei fachs, lei militars federaus, principalament d'origina sèrba, permetián ai milicians sèrbes de tenir lei posicions conquistadas, çò qu'agravèt lei tensions. Puei, en mai, de combats vertadiers comencèron en Eslavònia Orientala e Croàcia proclamèt son independéncia après un vòte popular lo 20. Aquò entraïnèt l'intervencion de l'armada federala dau costat sèrbe.
Interlingue
Malcontent de l'esperanto, decidiguèt de crear lo sieu pròpri projècte, que cridariá occidental Publica en 1922 lo sieu projècte de lenga. Formula la nòrma de Wahl. Atenguèt amassar un pichon grop de seguidors, que contunhariá d'editar la revista Cosmoglotta fins als ans 1950.
En 1947 decidiguèron de cambiar lo nom en lo de interlingue (Pas interlingua, nom usat per Peano per lo sieu "Latino sine flexione", e tanben pel Alexander Gode en projècte de IALA de 1953). Malgrat aiçò, l'associacion tornèt pas donar de senhals de vida fins al decenni dels ans 1990, a travèrs Internet.
Broussey-en-Blois
Broussey-en-Blois es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
La Verrie
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Batalha de Hattin
La batalha de Hattin se debanèt lo 4 de julhet de 1187 entre l'armada de Saladin e aquela dau Reiaume de Jerusalèm, sostengut per divèrseis aliats, qu'èra comandanda per Gui de Lusinhan. Lei fòrças dau camp musulman son mau conegudas e estimadas entre 20,000 e 40,000 òmes e entre 18,000 e 20,000 òmes per lei Crosats.
Espècia menaçada
Espècia « en perilh »
Lo segond critèri es fondat sus la reparticion geografica de l'espècia. Dins lo premier cas, l'estatut es atribuït se la zòna d'occuréncia estimada es inferiora a 5,000 km² ò se la zòna d'ocupacion efectiva es inferiora a 500 km² amb d'estimacions indicant una possibilitat de fragmentacion de la populacion entre au mens cinc localizacions ò un declin continú de la zòna d'occuréncia ò d'ocupacion, de la superficia ò de la qualitat de l'abitat, dau nombre de localizacions ò dau nombre d'individús maturs. De variacions extrèmas de zòna d'occuréncia ò d'ocupacion, au nombre de localizacions ò dau nombre d'individús maturs entraïnan tanben un classament dins la categoria « en perilh ».
Quauqueis exemples d'espècias menaçadas en Occitània
Region ben poblada per l'èsser uman (88 ab/km²) amb d'ecosistèmas fragils ò marcats per un taus d'endemisme important (Mediterranèa, Aups...), Occitània assosta plusors espècias animalas e vegetalas que son localament menaçadas de disparicion. Pasmens, s'existís de donadas dins certanei regions, i a ges de donada regardant dirèctament tot l'espaci occitan. Ben sovent, es donc necessari de crosar de donadas francesas, italianas e espanhòlas per determinar lei taxons menaçats.
Insèctes
S'existís ges de lista unica recensant l'ensemble deis espècias d'insèctes menaçadas de disparicion, se pòu trobar de listas pus reduchas regardant una categoria donada d'insèctes. Ansin, es possible d'observar l'existéncia d'un nombre fòrça important de taxons menaçats dins lei regions orientalas d'Occitània. En particular, son fòrça tocats lei espècias necessitant de zònas umidas dins son cicle de vida.
Estònia
Istòria
thumb|left|200px|Mapa de la [[Confederacion de Livònia, en 1260. Se mòstran los territòris de l’Estònia Danesa al nòrd, los Avescats de Dorpat e d’Ösel-Wiek e los territòris de l’Òrdre Livonian.]]
Empèri Rus
Al sègle XVIII, la creacion de las universitats en Estònia favorizèt un fòrt creissement cultural de la populacion, amb la màger utilizacion de l'idiòma pròpri e de la mesa en valor de la cultura estoniana. Foguèt lo primièr còp que los estonians se volquèron coma un pòble e los intellectuals cercavan la creacion d'una nacion. En aprofechant l'inevitabla casuda de l'Empèri Rus, e ja malcontents de qualques mesuras de l'Empèri, se revoltèron amassa pendent la Revolucion de 1905 e foguèron fòrtament reprimits per l'armada russa. Mas aquel foguèt lo primièr passatge real per l'independéncia que seriá obtenguda après la Revolucion de 1917, que donariá pel primièr còp una tèrra independenta als estonians, la Republica d'Estònia, amb la bandièra que significava lo blau dels lacs e del cèl, lo negre del sòl de la tèrra natala e lo blanc la felicitat del pòble.
Ans recents
Entre 1940 e 1991 Estònia foguèt una republica sovietica, jol nom de Republica Socialista Sovietica d'Estònia, lo 20 d'agost de 1991 recobrèt son anciana independéncia (1918-1940). Desempuèi a refortit los ligams amb los païses occidentals, e en 2004 entrèt dins l'OTAN e l'Union Europèa.
Pèrsa mejan
Documents de la lenga
Lo pèrsa mejan es conegut per d'inscripcions reialas sassanidas, per d'òbras literàrias zoroastrianas e tamben per de manuscrits maniquèus. Aquestes foguèron descubèrts en Turkestan al començament del sègle XX, demest de tèxtes dins d'autras lengas, lo chinés, lo sogdian, lo part, lo khotanés.
Constantin Samuel Rafinesca
Rafinesca èra un excentric, e foguèt sovent descrich per sos contemporanèus coma un "gèni erratic". Èra un autodidacta qu'aviá una excellenta coneissença dins mantun airal scientific (subretot en botanica e en zoologia) e mai en lingüistica. Pasmens sas contribucions foguèron pas reconegudas en son temps. Es uèi que s'estima que Rafinesque èra plan mai avançat que son epòca.
Gouvix
Geografia
Los pòbles avoisinants son Cintheaux, Bretteville-sus-Laize, Barbery, Urville, Cauvicourt.
Gouvix Possedís un bòsc pro estendut, lo bòsc de Gouvix es vesina de Urville, lo Mesnil-Touffray (caseriu de Barbery), Barbery, Bretteville-sus-Laize. Es fòrça visitada, una desena de plancardas an #èsser installadas en lo bòsc per explicar lo sieu passat minaire. A citat al mestièr de torisme de Falaise. La visita es l'escasença de trobar biches, de guèines, senglars, aital coma los animals en poblant lo riu, la Laize.
Luses (filosofia)
Libertat individuala e contrat social
Dins son celèbre ensag Was ist Aufklärung?, Immanuel Kant dona de las Luses la definicion seguenta: « Las Luces es la sortida de l’òme fòra de l’estat de tutèla qu'es d'esperel reponsable. L’estat de tutèla es l’incapacitat de se servir de son entendement sens la mena d’un autre. Sèm se meteis responsable d'aquel estat de tutèla quand la causa ten non pas a una insufiséncia de l’entendement mas a una insufiséncia de la resolucion e del coratge de se'n servir sens la mena d’un autre. Sapere aude ! Aja lo coratge de te servir dels tieu entendement ! Tal es la devisa de las Luces. »
Radenez
Geografia
Lo Bòsc de la Guerche (situada ne fa a Rannée) es la una de las mai vastes del departament. Qualques activitats connexes s'i son desvolopats. Anotam aital un desvolopament de pichons talhièrs de vannerie professional #que fabricavan los paniers a pomas e las resses (vannerie batie sus arceaux.
Luses (filosofia)
Critica de l’organizacion sociala
L’anticlericalisme foguèt pas la sola font de tension en França : de nòbles contestavant lo poder monarquic e la nauta borgesiá volgavan beneiciar de fruch dels sieus esfòrces. La liberalizacion de las mòrs engendrava la contestacion de l’absolutisme e de l’òrdre ancian. Lo corent jansenista en França foguèt tanben, segon Dale K. Van Kley, una font de division.
Sensibilitat de las Luces
L’universitat de Virgínia, inscricha al patrimòni mondial de l’Umanitat definit per l’UNESCO, foguèt fondada per Thomas Jefferson. Aquel darrièr dessenhèt los plans d’una partida del campus seguent las valors de las Luces.
Radenez
Geografia
Bibliographie :
François de Beaulieu : « Les vanniers de Rannée. En pays gallo, une dynastie d’artistes de l’osier », Ar Men n° 122, pp. 38–43, 2001
Istòria
Rannée A poblat dempuèi longtemps. Las minas d'aur situat a l'oèst del bòsc an #èsser espetadas dempuèi l'antiquitat. De nombrosas pèças de monedas son encara trobadas de los nòstres jorns en lo bòsc (luòc d'un vilatge gaulois, via romaine ...)
Al començament del XXe siecle, los abitants de Rannée fan bastir una escòla privada (i i aviá pas alavetz cap de escòla a Rannée). Aquela es rapidament confisquée per l'Estat. Los abitants obtendràn la récupération dels luòcs (#qu'èran de bens privats, proprietat sustot de la familha Dutertre e pas la glèisa : aurián pas doncas pas agut d'èsser confisquès). Se se emociona #qu'una municipalitat tanben importanta i aja pas escòla publica. A bastit en los ans 1930 : 2 escolans (mainats d'una meteissa familha) s'i inscriuràn dins lo sègle. L'escòla privada es totjorn n'activitat.
En plus de la richesse de son sous-sol, Rannée était un lieu stratégique situé aux confins des pays de deux cités gauloises qui ont données les actuelles Rennes et Nantes.
Luses (filosofia)
Acadèmias, bibliotècas e lòtjas
vinheta|253x253px|La Lecture de Fragonard Las Acadèmias èran de societats sabents que s'amassavan per s’ocupar de las Bèlas letras e de sciéncais e contribuir a la diffusion del saber.
Aquelas societats provincialas amassavan los representants de l’elèit intellectual de las vilas francesas. Lor composicion sociala mòstra que los privilegiats i ocupan una plaça mendre qu’a París.
Radenez
Istòria
Localisée par la suite sur la marche franco-bretonne, il est certain que de nombreux échanges s'y soient déroulés avec l'anjou voisin.
Luses (filosofia)
Influéncia de la Filosofia de la Luces dins los cambiaments politics
A partit del sègle XVII, John Locke aviá definit la separacion dels poders entre l’executiu e lo legislatiu. Montesquieu tornèt a l'idèa de separacion dels poders e l'espandiguèt un tresen, lo poder judiciari dans De l'esperit de las leis (1748).
Las Luces a l’origina de la Revolucion francesa?
La Revolucion francesa representa subretot una aplicacion violenta de la filosofia de las luces, per exemple pendent lo brèu periòde de poder dels Jacobins. Lo desir de racionalitat revolucionari se trenca del racionalisme dich « espirital » de Descartes, fins a un ensag d’eradicar la glèisa e lo cristianisme dins son ensemble. Tanben, la Convencion nacionala cambia lo calendièr, lo sistèma de mesura dels temps, e lo sistème monetari, tot plaçant l’idèa d’égalitat, sociala e economica, al mai naut punt de las prioritats de l'Estat.
Sasaru
Lo sasaru es una lenga edoïda parlada en Nigèria. Per Blench (2019), lo sasaru fa partida d'un continuum dialèctal amb l'enwan e l'igwe.
Hiroshi Yamauchi
Hiroshi Yamauchi (en japonés: 山内 溥 Yamauchi Hiroshi?, nom vertadièr: 山内 博; Kyoto, 7 de novembre de 1927 - Kyoto, 19 de setembre de 2013) foguèt un entrepreneire japonés. Venguèt lo tresen president de Nintendo en 1949 e transformèt aquela entrepresa que vendiá de cartas en una firma de creacion de videojòcs qu'es actualament multimilionària. Se retirèt en 2002 mas servèt de parts de l'entrepresa e ne foguèt lo principal accionari fins a sa mòrt. En abril de 2013, la revista americana Forbes estimèt la fortuna de Yamauchi a 2,1 miliards de dolars; èra alara la tretzena persona mai rica de Japon e la 491ena del mond.
Albert Jacquard
Albert Jacquard (Lion, 23 de decembre de 1925 - París, 11 de setembre de 2013) foguèt un cercaire e ensagista francés, especialista de la genetica de las populacion. Foguèt director de recerca a l'Institut Nacional d'Estudis Demografics francés e membre del Comitat Consultatiu Nacional d'Etica.
Carga
vinheta| Lo Corentin, amb  las velas auricas cargadas vinheta|Vela cargada. Sus un velièr, las cargas son las còrdas manobradas dempui l'empont e servisson a cargar (replegar) las velas que se vòl pas mai utilisar per exemple per vent fòrt o quant la nau intra dins lo pòrt. Per acabar la manòbra e evitar tota presa al vent, la vela cargada deu èsser enseguida reclamada proprament e amarrada dab los cables.
Australopithecus afarensis
thumb|right|200px|Copia dels rèstas de [[Lucy (Australopithecus)|Lucy, Musèu Nacional d'Antropologia, Ciutat de Mexic]] Australopitecus afarensis qu'ei un ominid escandit que demorec enter hé 3,9 e 2,9 milions d'annades. Australopitecus afarensis qu'auia un cos plam prim coma era espécie més joena d'Australopithecus africanus. Se pensaua qu’Australopitecus afarensis ére encara més pròpleu ath genre Homo (qu'includís era espécie d'homo sapiens), coma un ancessor comun, més que non pas d'autes primats dera epòca.
Morfologia e locomocion
Totun, era pèrdua dera ductibilitat deth det gran deth pè e damb açò era abilitat de gahar causes damb eth pè (comun en toti es monards) hé pensar qu'Australopitecus afarensis ja non podiua escalar més (7).
Es estudis sus es orangutangs de Sumatra confirmen qu'aguests primats descaminen damb es quate pates sus branques estables e granes ,és ac hén de forma bipeda quan es branques an mens de 4 cm de diametre. Açò que les impedish de pojar encara més desús tà cuélher heruta o tà sautar tà un aute arbe.
Varis
AL 444-2 ei teh crani d'un mascle trapat en Hadar en 1992(30). quan siguec discurbit éra eth prumèr crani complet d'Australopitecus afarensis (31).
En er an 2000 se trapéc ua esqueleta de tres annades. Se l'aperéc coma Baby Lucy o Selam (que vòl díder Patz en lengua etiopica).
Referéncies
19.- Kivell, T. L.; Schmitt, D. (2009). "Independent evolution of knuckle-walking in African apes shows that humans did not evolve from a knuckle-walking ancestor". Proc. Natl. Acad. Sci. U.S.A. 106 (34): 14241–6. Bibcode:2009PNAS..10614241K. doi:10.1073/pnas.0901280106. PMC 2732797. PMID 19667206.
33.- Ward, C. V.; Kimbel, W. H.; Johanson, D. C. (2011). "Complete Fourth Metatarsal and Arches in the Foot of Australopithecus afarensis". Science 331 (6018): 750. Bibcode:2011Sci...331..750W. doi:10.1126/science.1201463. PMID 21311018. edit
Pàgines web
º Asa Issie, Aramis and the origin of Australopithecus
º Lucy at the American Museum of Natural History in Manhattan
Castèunòu dau Martegue
Geografia fisica
Castèunòu dau Martegue se situa sus un plan palunós entre leis Estanh de Bèrra e de Bolmont (au nòrd) e la Cadena de l'Estaca (au sud). Fòrça umida, la partida septentrionala dau territòri comunau es d'accès malaisat. Lei còlas meridionalas, se son pas d'accès impossible, forman un endrech eissuch, cubèrt d'una seuva mediterranèa, que mena en direccion dau litorau rocassós e pauc amainatjable de la Còsta Blava. Ansin, lo territòri de la comuna es principalament orientat segon un aisse èst-oèst amb Lo Martegue a l'oèst, Marselha au sud-èst, l'aglomeracion Marinhana-Vitròla dau Martegue a l'èst e Ais au nòrd-èst. Uei, aquel aisse es tanben marcat per lo traçat de l'Autorota A55, de la Rota Departementala RD568 e, dins una mendra mesura, de la Rota Departementala RD9.
Arrondiment de Draguinhan
Composicion fins qu'a 2015
thumb|400px|center|L'arrondiment de Draguinhan dins lo departament de Var e la region de PACA avans 2017