cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Juli Ronjat
Son òbra màger, la Grammaire istorique des parlers provençaux modernes utiliza una grafia francesa experimentala, amb en particular la supression de las achas (istorique al lòc d ' historique). Moriguèt en 1925 abans de n'acabar la publicacion, que foguèt facha per sa femna Ilse.
5 de febrièr
Decèsses
Vejatz tanben:
Qaa
Lo son tombèu d'Umm el-Qa'ab que ho horrucat en 1991 e 1992 e sagèth de Hetepsekhemoi qu'i hon trobats ; que's pensa qu'aquò muisha ua continuitat enter lo dus faraons de dinastias diferentas e dilhèu que lo segon e aja acabat lo tombèu deu purmèr.
La Mongiá e Sent Martin
La Móngia
La prononciacion es [la’mũ n zjɒ]. Las fòrmas ancianas son Coenobium Sancti Sylvani en 1131, Domus de la Monsia supra Dordoniam en 1363, Prioratus Sancti Sylvani de Mongia, La Monzia, las doás al sègle XVI. Una mongiá es un establiment religiós, un convent o un priorat (segon Tanet e Hordé, de monjas); monge ven del bas latin monachus, del grec monakhos, ,. I a un reculament d'accent a La Móngia.
Sent Martin
La prononciacion es [ʂɛ̃ m mar’ti]. Lo nom es atestat en 1648 Saint Martin de Gardonne, del nom de Sent Martin de Tors, evangelizator de las Gàllias al sègle IV, e (segon Tanet e Hordé) del riu Gardona, adara Gardoneta. ; en realitat, lo nom novèl Gardoneta es atestat tanlèu lo sègle XIII e la mencion Gardonne representa probablament lo vilatge. Se lo nom de Sent Martin es atestat tardivament, lo vilatge data probablament del primièr millenari, coma los autres Sent Martin.
Frontièra entre Espanha e França
Lo premièr acte mencionant una frontièra entre ambedos reialmes data de 1659. Es signat sur l’illa dels Faisans pel cardenal Mazarin e don Luis de Haro, al nom de lors sobeirans respectius; diferents territòris son alara escambiats. Mas lo bolatge de la frontièra demora encara imprecís sus fòrça punts, e las contestas e los trucs entre populacions localas demora frequents, fins a que Napoleon III e Isabèl II faguèsson un tractar novèl, que, per tocas successivas en 1856, 1862 e 1866, determine las bòlas uèi conegudas de la frontièra terrèstra entre Espanha e França. Lo traitctat de 1995 dona una novèla dimension a la frontièra, permetent als collectivitats transfrontalièras de tractar de domènis coma l'urbanisme, l’environament, l’utilizacion de las infrastructuras o la gestion urbana.
Lo traçat
Los Pirenèus semblan formar una frontièra naturala entre Espanha e França; S’agís de fach d'una sèrra enautada, massissa de continunh, de pas malaisit pels mejans de transpòrts modèrnes (diligéncia, tren o automobila), levats als dos tèrmes maritims. Mas aquesta impression engana se s'estudia l'istòria e la geografia d'aqueste massís.
Epòca contemporanèa
Pauc avant la signatura dels acòrdis de Munic, de bombardaments semblan aver estat perpetrats per l’aviacion alemanda lo 26 de mai de 1938 a Cervera e lo 5 de junh a Orgeish. Aquesta accion de « piratariá aeriana » près de la frontièra, d’en primièr atribuida a l’aviacion republicana espanhòla, sembla pla èsser lo fach d’una ataca aeriana de la Legion Condor, utilizant d’aparelhs maquilhats.
Nauts Pirenèus
Arrens e Marçós, Estanh, Cauterés, Gavarnia, Gèdra, Aranhoet, Tramedaigas, Sent Lari e Solan, Genos, Lodenvièla.
Nauta Garona
Òu, Casaus de Larbost, Castilhon de Larbost, Sent Avantin, Banhèras de Luishon, Sent Mamet, Montauban de Luishon, Jusèth d’Aisaut, Sòda, Artiga, Guaus de Luishon, Arlòs, Hòs, Mèles.
Bernat Molin
Bernat Molin (en francés Bernard Moulin; nascut a Vals lo 13 de març de 1948 — mòrt lo 26 de març de 2020  ) èra un lingüista e matematician occitan, especializat en lexicografia e gramaticografia.
Aguèt son agregacion de matematicas en 1971 e faguèt puei en 1977 un doctorat en matematicas.
Frontièra entre Espanha e França
Vias rotièras
alt=Carte des autoroutes entre la France et l’Espagne.|centrat|vinheta|Las vias autoroutièras dins la zona pirenenca. Lo ret d’autorotas e de rotas passant la frontièra es pro estirat; lo relèu montanhós fòça las vias de comunicacion a privilegiar las zonas costièrea e unes cols de la sèrra pirenenca. A l'èst e a l'oèst de la sèrra dels Pirenèus, doas autorotas permeton d'escambis rotièrs entre Espanha e França. Es la rota europèa 15 que, venent de Narbona jol nom d'autorota A9, rejonh Perpinhan, cap a Barcelona, jol nom d'autorota AP-7, après aver passat la frontièra al Pertús. De son costa, la rota europèa 80 que ven de Tolosa, rejonh, al nivèl de Baiona, la rota europèa 70 venent de Bordèu, e dintra en Espanha a Biriato / Irun. Avant son passatge en Espanha, la via se nomena autorota A63, puèi, al passar de la frontièra, autorota AP-8.
Venent d'Aínsa-Sobrarbe, la rota espanhòla A 138 passa la frontèra pel tunèl d'Aranhoet-Bielsa, long de, avant de pujar cap a Lanamasa per la departementala D 173. vinheta|Ancian contraròtle doanièr francoespanhòl à Biriato, sus l'[[autorota A63]] En contunhant cap a l'oèst, los passatges importants son lo Portalet amb la rota espanhòla A-136 venent de Saragossa via la rota espanhòla N-330 e la rota francesa D934 (anciana RN 134bis) que pren la val d'Ossau, puèi lo Sompòrt dins los Pirenèus Atlantics, a d'altitud. La rota nacionala 134 pren la val d'Aspa per passar la frontièra pel tunèl de Sompòrt e anar capa a Canfranc per la rota espanhòla N 330. Puèi, al sud de Sent Joan Pè de Pòrt, la D 933 se dirigís cap a Arnegi, passa la frontièra sul pont internacional e encontra la rota nacionala 135 que se dirigís cap al col de Roncevals e Pampelona.
Voias ferradas
Diferentas vais ferradas passan la frontièra entre Espanha e França; fan l'objècte d'una convencion entre Estats signada a París lo 18 d'agost de 1904. La linha de Perpinhà a Figueres es una linha ferroviària de granda velocitat adaptada pels trens de viatjaires e de merças d'escartament estandard UIC. Passa la frontièra francoespanhòla per un tunèl de. La linha de Portèth Sent Simon a Puigcerdà es una via ferrada segondària. La partida entre las garas de La Tor de Querol Enveitg ten doas vias, un d'escartament estandard e l'autra d'escarcament iberic.
Al centre dels Pirenèus, la linha de Pau a Canfranc es una linha internacionala, de via unica e d'esartament estandard, qu'es tancada al trafec dempuèi l'accident del 27 de març de 1970.
Energia e transpòrts
La zona frontalièra fa l’objècte de diferents projèctes dins los domènis de l’energie dels transpòrts. Atal, la linha enterrada de fòrça nauta tension de entre Baixàs (Pirenèus Orientals) e Santa Llogaia d'Àlguema (Catalonha), d'una longor de, passa per un tunèl de  sota los Pirenèus. Dobla un ensems ja present de quatre autres linhas — Arkale - Argia, Hernani - Argia, Biescas - Pragnèras e Vic - Baixas — d’una capacitat de. Tanben, los Estats comencèron l’estudi per una linha sosmarina d’una poténcia superiora a ligant lo nòrd de la Gironda al Bascoat.
Tractats de Bona Correspondéncia
La nocion de neutralitat al vejaire dels conflictes entre Estats es l’idèa centrala dels tractats de Bona Correspondéncia. Atal, e quitament se los primièrs d’entre elas semblan datar de la fin de la fin de sègle XIIIe siècle et du début du siècle suivant — 1284, 1306, 1309, 1311 e 1328; s'agissiá a l'epòca de regularizar la restitucion de pinassas panadas tant per d'abitants de Baiona o de Biarritz que per aquestes de Santander o de Castro-Urdiales — prenon lor sens verai a partir del sègle XVI, es a dire après la consolidacion del concèptr d’Estat e al moment dels preimièrs afrontaments d’importança entre Francés I e Carles Quint.
Aquestes tractats tòcan la partida ouèst de la sèrra pirenenca e mai precisament lo Labord, Baiona — qu'es anglesa fin a 1451 —, lo Guipuscoa e la Biscaia. An per objectiu de reglar los rapòrts e escambis maritims entre aquestas entitats per far prosperar los pòrts, permetent per exemple a las naus labordinas de venir ivernar dins los autres pòrts del bascoat, coma aqueste de Pasaia, a causa de l’insufiséncia dels abrics dins los pòrts dels nòrd franceses o angleses (Baiona). La collaboracion interregionale es damajada amb las guèrras, permetent en entre autras l'activitat dels corsaris.
Referéncia
<references group="PTC" />
Vukovar
Vukovar (pr. Vocòvar) es una vila e comuna de Croàcia, al confluent de Vuk (que li donèt lo nom) e de Danubi. Es lo mai grand pòrt fluvial croat sus Danubi. Es la capitala de la region croata de la Sirmia de Vocòvar.
Istòria
La vila patiguèt fòrça del sèti que se debanèt del temps de la guèrra d’independéncia de Croàcia. Foguèt gaireben complètament destrusida, e es l’exèmple d’urbicidi donat per l'arquitècte Bogdan Bogdanović que creèt lo mot, que representa a l’encòp la destruccion fisica e la de l’esperit d’una vila.
.ком
(punycode .xn--j1aef, com, "punt com" en cirillic) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 28 de julhet de 2015.
Plan de Beret
Esquí
Eth Plan de Beret, hè part dera estacion d'esquí aupin Vaquèira-Beret e ath Plan i a un circut d'esquí de hons d'uns de longor, a on cada an s'i organize ua marcha populara que pòrte eth nòm deth plan. Era marcha ei ua des mès populares d'esquí de hons de Catalonha.
.大拿
(punycode .xn--pssy2u, dàná, "punt net" en chinés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 28 de julhet de 2015.
(384) Burdigala
(384) Burdigala es un asteroïde.
La Neuville
Geografia
La Neuville es a 15 km de Lille
5 de mai
mai
Séry-Magneval
Séry-Magneval es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Damblain
Istòria
Lo nom de Damblain o Dambelain apareis en l'archiu a partir del. Damblain I aguèt erigit dins comtat amb prévôté per Stanislas, en favor de Antoine del Boys de Riocourt, aconselhar d'Estat e primièr president de la Cambra de Comptes de Lorraine.
Le nom de Damblain ou Dambelain apparaît dans les archives à partir du. Damblain fut érigé en comté avec prévôté par Stanislas, en faveur d'Antoine du Boys de Riocourt, conseiller d'État et premier président de la Chambre de Comptes de Lorraine.
En août 2002, un rassemblement évangélique des gens du voyage sur l'ancienne base militaire a provoqué de nombreuses réactions. Organisé par l'association protestante Vie et Lumière, il a vu converger quelque 40,000 tsiganes venus de toute l'Europe. Le lieu avait déjà été choisi en 1994 et 1996.
Sàlvia
Las sàlvias forman lo genre Salvia. Son de plantas de la familha de las Lamiacèas que compren mai de 900 espècias, annalas, bisanalas, vivaças o arbustivas. Una desena de sàlvias son indigènas en Euròpa, per exemple Salvia pratensis.
Richard Gotainer
right|200px|thumb|Lo cantaire e publicitari francés Richard Gotainer Richard Gotainer es un cantaire, publicitari e de còps quitament actor francés, nascut lo 30 de març de 1948 a París (França). S'a escrich la màger part dels tèxtes de sas cançons, las musicas son plan sovent de Claude Engel o mai recentament de Michaël Lapie.
Sas cançons las mai conegudas son Le Youki, Le Sampa (tirat del film Le Maître d'école ambe Coluche, 45 torns vendut a 500 000 exemplars), Le Mambo du décalco, Primitif, Chipie o encara Femmes à lunettes fin 1988.
Carles Rieu
thumb|200px|Monument a Charlon a costat dau [[Castèu dei Bauç]] Carles Rieu (Lo Parador, 1 de novembre de 1846 – Lo Parador, 11 de genièr de 1924), tanben coneissut coma Charlon Rieu, foguèt un escrivan provençau de la Crau.
Biografia
Naissut dins una familha modèsta dau Parador, demorèt tota sa vida pròche de sa tèrra e de son mitan d'origina. Entre seis òbras, lei pus conoissudas son sei cançons Lei cants dau terraire, Lei novèus cants dau terraire e lei darriers cants dau terraire. Traduguèt tanben l'Odissea amb una version francesa.
Italian
L'italian es una lenga del grop de las lengas romanicas dins la familha indoeuropèa. Existís un fòrça grand nombre de lengas neolatinas d'Itàlia dichas a tòrt dialèctes.
Confederacion Nacionala del Trabalh
La Confederacion Nacionala del Trabalh (CNT) es una organizacion qu'a eiretat d'una istòria rica, enrasigada dins lo movement obrièr, mas que se bastís mai que tot dins lo present, dins las luchas que i participa e que, de còps que i a, buta. Es una organizacion encara fòrça pròcha del gropeton dins lo camp sindical, plan marginala fàcia a las grandas confederacions representativas, mas qu'alarga son audiéncia, son influéncia, e qu'encontra sul terren de practicas comunas a d'autres sindicalistas d'autras organizacions. Es una organizacion que refusa las etiquetas ideologicas, los dogmatismes despoderants, tota somession a un partit politic, mas qu'enclaus dins son camp d'accion de luchas eminentament politicas, revelatritz d'un projècte de societat, d'una forma autra d'organizacion sociala. La pichòta CNT a una ambicion de las grandas, l'emancipacion dels trabalhaires, l'abolicion de las classas, l'egalitat e la justícia sociala, la gestion de la societat per los que produson, una societat de pòbles liures sens cap d'Estat ni frontièra.
Tinis
Qu'ei mentavuda per Maneton e que's considera que's trobava près deu lòc de la ciutat d'Abidòs. En favor de la soa existéncia e de la soa localizacion que's cau mentàver la preséncia de la necropòli reiau de las Ièra e IIau dinastias egipcianas a Umm el-Qa'ab e tanben la descoberta de la Paleta de Narmer (qui evoca lo rei Narmer considerat sia com lo purmè faraon de la Ièra dinastia sia com lo predecessor d'aquesta dinastia) près d'Abidòs.
Lenga aragonesa pròpria als airals pirenenc e prepirenenc
Foguèt inclusa dins la lei de lengas de la comunitat que foguèt aprovada lo 9 de mai de 2013. Aquela substitucion del mot aragonés foguèt acompanhada per la de lenga aragonesa pròpria a l'airal oriental pel catalan. Aquela designacion foguèt oficialament suprimida per un vòte de las Corts d’Aragon en genièr de 2016.
James D. Watson
James Dewey Watson (n. en 1928) es un cercaire american. A recebut lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1962, amb Francis Crick e Maurice Wilkins per son trabalh sus l'estructura de l'ADN.
Evijärvi
vinheta|125px Evijärvi es una comuna de Finlàndia, en Ostrobòtnia del Sud. Sa populacion èra estimada a 2 577 abitants, en 2015. Sa superficia totala es 390,71 km².
Le Boupère
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Blòc 1004
Lo  es un blòc (en francés, îlot) del sector de dins lo principat de Mónegue.
La Noalha (Perigòrd)
Toponimia
La prononciacion es [lɒ’nwaːʎɒ]. Las fòrmas ancianas son Nobilia (faussa latinizacion), a la fin dau segle XV, La Noaille au segle XVI, La Nouailhe en 1652, La Noilie en 1742. La Noalha deriva de novalia, « tèrras ermas desboijadas i a pas gaire, ,.
Marpaps
Lòcs e monuments
thumb|right|Castèth de Marpaps
Savés
thumb|200px|Catedrala de Lombèrsthumb|200px|left|Mapa francesa deu SavésSavés es un parçan d'Occitània situat en (Gasconha) autorn de l'arriu Sava.
La soa vila principala es Lombers ; las autas son : Sent Lis, L'Isla de Haut, Samatan, Riumas e Le Hosseret.
Lista dels bactèris importants clinicament
P
Pasteurella multocida — Pasteurella tularensis — Porphyromonas gingivalis — Pseudomonas aeruginosa — Pseudomonas maltophilia —
(393) Lampetia
(393) Lampetia es un asteroïde.
Vent solar
Teoria
Aqueste plasma caud es enseguida largat a una velocitat que varia entre 400 e 800 km/s (1 440 000 e 2 880 000 km/h), la mejana essent de. Las sortidas de vent solar sont dichs rapidas dins los traucs coronals, mai sovent situats al nivèl dels pòls ont las linhas de camp magnetic son dobèrtas. A contrario, las sortidas de vent solar sont dichas lents al nivèl del plan equatorial.
Lo vent solar essent un plasma, subís l'influéncia del camp magnetic solar (pròche del Solelh, aquí ont lo camp magnetic es fòrt) mas, a causa de son movement, retroagís amb las linhas de camp, e las desforma (aquí ont lo camp magnetic es feble). A causa de la combinason del movement radial de las particulas e de la rotacion del Solelh, las linhas de camp magnetic solars forman una espirala: l’espirala de Parker.
Estrée-Wamin
Istòria
Lo nom Estrées es un tèrme de ancià francés, issu del latin strata (via), #que designava una « via cobèrta de pèiras planas », per oposicion a rupta (via) > rota. S'es conservat dins la majoritat de las lengas romanas (cf. Lo italian e lo romanés strada) e a #èsser manlevat pel germanique (cf. Lo anglés street, lo alemand Straße e lo néerlandais straat ). La paraula estrée a desaparegut del francés a la fin del Mièja Edat, mas demòra en un grand nombre de toponymes, particularament en lo nòrd de la França, en soslinhant la proximitat d'una via romaine.
Prokaryota
Los procariòtas son un grop d'organismes qu'an pas de nuclèu (karyon), e pas d'organets dins sas cellulas. D'unes son unicellulars, mas d'autres son multicellulars.
Lo mot de procariòta ven del grèc ancian pro- "abans" + karyon "notz" o "nuclèu", + sufixe -otos, plural.
Sofia Assefa
Sofia Assefa (nascuda lo 14 de novembre de 1987 a Addis Abeba) es una atleta etiopiana especialista del 3000 m. amb obstacles.
Blòc 1008
Lo  es un blòc (en francés, îlot) del sector de dins lo principat de Mónegue.
Tarrés
Tarrés es un municipi de la província catalana de Lhèida e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Neuville-Saint-Rémy
Istòria
Au Moyen Âge le village dépendait de l'abbaye bénédictine d'Anchin.
6 de mai
mai
Neuville-sur-Escaut
Geografia
Village sur l'Escaut.
Sejalèir
Lo Sejalèir (prononciat [sødzaˈvɛ]) o Chasalèir (en francés Cézallier) es un replanat dau Massís Centrau e un parçan d'Occitània situat en Auvèrnhe. Es un replanat d'origina volcanica que se parteja entre los departaments de Chantau e de Puèi de Doma, dins lo pargue naturau regionau daus volcans d'Auvèrnhe.
Toponimia
Es en partir dau sègle XVIII que lo Sejalèir fuguèt presentat per los scientifics, los administrators mai los escrivans coma un massís o coma una montanha. Lo nom de Sejalèir figurava pancara sobre las cartas relevadas per los oficèirs de l’estat-major a la fin dau sègle XIX, que mençonavan màs lo « senhau dau Luguet », batejant coma aquò lo ponht mai naut dau vialatge dau Luguet, que comptèt josca 1400 abitants a la fin dau sègle XIX. L’usagte popular coneissiá pas la region dau Sejalèir nimai de region dau Luguet. Aquò-es los cartografs e geografs que bailèron una extension au nom de Sejalèir e que ne'n faguèron un massís, mentre que tradicionalament es màs una cima. D'avora ençai, lo nom de Sejalèir es inscrit coma un massís d’Auvèrnhe dins la nomenclatura geografica dau Massís Centrau.
Joan Baptista Fabre
Òbra
De segur, la soa òbra màger qu'ei Istòria de Joan-l’an-pres, e aquò tan per la soa fòrma (qu'avem pauc de novelas en pròsa escritas en occitan per aquesta epòca), l'estil de l'autor, lo son humor, los sons messatges filosofics e mei que mei per'mor deus espiars especificament occitans deu narrator omniscient (un deus purmèrs de la literatura occitana modèrna) e deu protagonista (qui non son pas la medisha persona).
Canton de Lengon
Lo canton de Lengon es una anciana division administrativa de Vasadés e de Bordalés, suprimida (oficialament) en 2015, situada dens l'arrondiment de Lengon, lo departament de Gironda e la region d'Aquitània, adara de Novèla Aquitània. Las 13 comunas son dempui 2015 dens lo canton deu Sud Gironda, burèu centralizator a Lengon. La lenga autoctòna es l'occitan gascon mèi o mens vasadés.
Fòntvielha
thumb|right|350px|Panèus bilingües a l'intrada dau vilatge.
Mont Kirkpatrick
Lo Mont Kirkpatrick ò Mont Kilpatrick (4,528 m) es la montanha pus auta de la Cadena Transantartica. Foguèt descubèrt en 1907-1908 per l'expedicion Nimrod e porta lo nom d'un esponsòr de la mission. Es una importanta zòna de recèrca paleontologica qu'a permés la descubèrta de plusors fossils de vertebrats datant dau Jurassic.
Dr. Dre
Andre Romelle Young (Compton, Califòrnia, 18 de febrièr de 1965), mai conegut coma Dr. Dre, es un rapaire, productor musical, actor e entrepreneire estatunidenc.
Sauviac (Nauta Vinhana)
Sauviac (Sauviat-sur-Vige en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Maurias
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
(398) Admete
(398) Admete es un asteroïde.
Economia de Benin
L'economia de Benin demòra sosdesvolopada e dependenta de l'agricultura de subsisténcia, de la produccion de coton, e del comèrci regional. La creissença mejana annala de la produccion foguèt d'aperaquí 5% dins las sièis darrièras annadas, mas l'aumentacion rapida de la populacion compensèt fòrça aquela pujada.
6 de març
Decèsses
Vejatz tanben:
Blòc 1010
Sa superfícia es de 0.
Snoop Dogg
Calvin Cordozar Broadus, Jr., mai conegut coma Snoop Doggy Dogg e mai recentament Snoop Lion (Long Beach, Califòrnia, 20 d'octobre de 1971) es un cantaire de rap e actor american. Foguèt descobèrt en 1992 per Dr. Dre, e dempuèi a vendut 30 milions d'albums dins lo mond entièr.
Blòc 1011
Lo  es un blòc (en francés, îlot) del sector de dins lo principat de Mónegue.
Anaram Au Patac
Istoric
En 1995, AAP qu'estó un grop cofondator deu Corrent Revolucionari Occitan (CRÒC) en federà's dab dus autes grops, los Patriòtas Occitans (de Tolosa) e Occitània Libertat (d'Ais de Provença). La revista d'AAP, Har, fondada en 1995, que vadó lèu la revista deu CRÒC dab lo nom mei panoccitan Har/Far, mes la redaccion e la gestion que demorè au sèti d'AAP a Pau. Lo CRÒC que conegó un certan dinamisme entre 1995 e 2000 aperaquí. Mes la manca de coordinacion deu CRÒC, a l'escala panoccitana, que provoquè la soa dislocacion au començament deus ans 2000 e alavetz AAP que decidí de sortir deu CRÒC en 2001 e lo CRÒC que desparegó lèu.
Criticas hèitas a Anaram Au Patac
N'ei pas estonable, dens aquestas condicions, que se AAP a atraçat monde de diferentas originas, que sian hèras tanben los qui an quitat ua organizacion qui estimavan incapabla d'evoluir.
Marianne Vos
Marianne Vos es una ciclista olandesa nascuda a 's-Hertogenbosch.
Tiurana
Tiurana es un municipi de la província catalana de Lhèida e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Messerschmitt Bf 109
Lo Messerschmitt Bf 109 es un caçaire monomotor alemand concebut dins lo corrent deis ans 1930 durant lo rearmament d'Alemanha ordonat per Adolf Hitler. Bastit a l'entorn dau motor pus poderós disponible a l'epòca, aviá una cellula inspirada per leis estudis realizats per l'avion leugier Bf 108 e un armament corrècte (un canon de 20 mm e doas mitralhièras de 13 mm).
Sistèma circulatòri
Un sistèma circulatòri es, en biologia, un ensemble d'organs formant un circuit permetent lo desplaçament de fluids dins un organisme. A generalament per foncion principala d'assegurar lo transpòrt e lo cambi intèrne de ressorsas (nutriments, gas... etc.) e la collècta dei substàncias eissidas dau metabolisme dei cellulas (curum, gas... etc.). D'exemples de sistèmas circulatòris son la circulacion sanguina dei vertebrats, la circulacion de l'emolimfas deis insèctes ò la circulacion de la saba dins lei vegetaus.
Sommette-Eaucourt
Geografia
La Municipalitat de Sommette-Eaucourt es ne fa compausada de tres entités a pauc près d'importància parièra: Sommette, amb comuna, glèisa e cementèri, Eaucourt, situat a dos quilomètres en direccion de Chauny, amb glèisa e cementèri ( Eaucourt a #èsser una Municipalitat separada antany), e Malakoff, #que jouxte la vila de Ham #que se tròba, ela, en la Soma. Lo nom de Malakoff proven del fach que lo quartièr de Ham #qu'o tecla se truca Sébastopol, ne remembrar de la guèrra de Crimée, jol segond empèri, Malakoff en essent un fòrt de Sébastopol. La vila de Ham guarda en remembrar lo sojorn del futur Napoleon III, empresonat dins lo castèl de Ham per complòt contra la Republica, #que se'n évada disfressat en maçon, una planche sus l' espatla per amagar la siá cara.
Sistèma circulatòri
Artropòdes
L'emolimfa es un liquid verdenc que tèn un ròtle similar au sang e au liquid intersticiau dei vertebrats dins leis artropòdes. Sa composicion de basa es aquela d'un plasma contenent de cellulas immunitàrias, dichas emocits, e d'elements destinats a permetre la coagulacion. En la màger part deis artropòdes, participa pas a la respiracion car lo sistèma traquean es sufisent per assegurar lo transpòrt dau dioxigèn vèrs lei teissuts organics. En revènge, dins lei molluscs e dins la màger part deis autreis artropòdes aqüatics, l'emolimfa contèn tanben un pigment similar a l'emoglobina, l'emocianina, que permet lo transpòrt dau dioxigèn. Dins aquò, se fau nòtar l'existéncia d'una emoglobina dins quauquei grops rars. La circulacion de l'emolimfa dins l'organisme es assegurada per de mecanismes que varian segon lei diferentei familhas. La preséncia d'un vaissèu contractil dorsau, de diafrags ò de còrs multiplas es frequenta.
École supérieure d'électricité
L’escòla supérieure d'électricité (en francés École supérieure d'électricité o pus simplament Supelec) es una granda escòla francesa situada a Gif-sur-Yvette, Metz, Rennes.
Lista Reiau de Saqqara
Com las autas listas reiaus egicpianas, la lista de Saqqara qu'ei mei que mei que mei un document religiós e de propaganda destinat a celebrar los faraons ancians entà celebrar lo poder contemporanèu. Atau, mantuns noms mancan, e mantuas mencion be son fausas o imprecisas. Totun, qu'ei basadas sus un cèrte nombre de dats istorics e que's pòt atau confrontar dab d'autas listas entà poder expleitar çò de vertaderament istoric.
La Neuville-aux-Larris
La Neuville-aux-Larris es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena.
6 de setembre
Decèsses
Veire tanben :
Solente
Geografia
Solente Es una municipalitat de 116 abitants, en se trobant al Nòrd Es dels departaments de l'Oise, situat a lo limit del departament Oise-Soma. Los agglomerations los mai prèp de Solente son: Roye (7 km), Noyon (19 km), Compiegne (37 km).
Cerelhac
Sos abitants s'apelan los Cerelhacs.
Menta
Descripcion
La flor de las Menta se caracteriza per una combinason de caractèrs :
Usatges
De totas las espècias de mentas del genre Mentha, aquestes qu'an conegut lo desvelopament economic mai notable de lor culture son : Mentha canadensi, menta glaciala (M. x piperita), Mentha spicata e Mentha x gracilis. Son a l'origina d'una produccion importanta d'òli essencila en Índia (50 000 tonas, 2014) e en China.
La menta glaciala es la mai utilizada en fitoterapia, per sas proprietats, conegudas de la tradicion e estudiadas scientificament,. Contan fòrça mentòl, a l'origina de la sensacion de frescor o de freg (qu'estimula los mèsmes receptors qu'aquestes que dins la boca son sensibles al freg). La menta glaciala conten tanben d'autres terpèns. L'odor es caracteristica de la sabor camfrada. L'esséncia de menta verda es mens presenta qu'es mai paura en mentòl, remplaçada per la carvòna, principi actiu del carvi.
Seccions
Las espècias son gropadas en 4 seccions :
Jana Novotná
Moric lo 19 de novembre de 2017 de las seguidas d'un cancèr dels ovaris.
7 d'abril
Decèsses
Veire tanben :
Porto Seguro
Porto Seguro es una vila de l'estat brasilièr de Bahia. Sa populacion totala èra 140 692 abitants en 2006. Sa superfícia totala es 2408,6 km².
Plasmidi
Un plasmidi designa en microbiologia o en biologia moleculara una molecula d'ADN distinta de l'ADN cromosomic, capabla de replicacion autonòma. Lo terme de plasmidi foguèt introduit pel biologista molecular american Joshua Lederberg en 1952.
Economia de Paraguai
A causa de l'extension del sector informal, d'informacions economicas precisas son de mal obténer. Las activitats agricòlas e d'elevairas, comercialas e de servicis son predominantas. Lo sector industrial es pas encara fòrça desvolopat, e se basa principalament en lo tractament de bens agricòlas e elevairas. Lo país es lo 6 productor mondial de sòja.
Bernat Kouchner
Vida e carriera
A partir de 1988 comencèt sa carriera politica ambé lo Partit Socialista Francés ambé cu foguèt ministre de la Santat, ministre deis Afars Europèus e deputat europèu avans de tornar èstre ministre de la Santat dau govèrn de senèstra de coabitacion dau premier ministre Lionel Jospin. Durant aqueu segond periòde de sa carriera, intervenguèt au Rwanda e au Kosovo.
Dommarien
Istòria
Au moment des guerres de religion au XVIe siècle, le village de Dommarien fut détruit.
Usain Bolt
Lo fenomèn
thumb|350 px|left|... [[L'arquièr mièg-dieu e eròi... ?!!?]] Ja revelat tre las categorias de cabdet e junior, deten los recòrds del mond del 100 m en 9 s 58 (en tot batre lo sieu pròpi recòrd dels Jòcs Olimpics d'estiu de Pequin 2008..., en lo far progressar de 11 centens de segonda, performància inedita dins una especialitat tan corta coma lo 100 m...) e del 200 m en 19 s 19 (idem lo sieu pròpi recòrd tot parièr...), totas marcas aquelas realizadas a Berlin en agost de 2009, als XIIens Campionats del Mond d'atletisme de l'IAAF o Federacion Internacionala d'Atletisme.
Palmarès
Als Campionats del Mond d'Atletisme :
Orsan
Orsan (Orsan en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Gard e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Limon
Limon  (Limone Piemonte en italian) es una comuna occitana de la província de Coni dins la region dau Piemont, en Itàlia. Es la comuna la mai au sud de las valadas occitanas.
Sainte-Savine
Sainte-Savine es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Auba e la region de Champanha-Ardena.
Istòria
Pendent la préhistoire, lo territòri i aviá viscut pels Cèltas o de Gals abans #que sián refoulés pels envahisseurs designats jol nom de Bèlgas. En 271, lo jove Grèc Savinien #venir en los territòris de la Gaule e se #installar a Fe-Cy per i complir lo sieu apostolat. I morirà après #que i aguèt prosseguit dins lo vilatge de Rilly.
Durant la préhistoire, le territoire était habité par les Celtes ou Galls avant qu'ils soient refoulés par les envahisseurs désignés sous le nom de Belges. En 271, le jeune Grec Savinien vint dans les territoires de la Gaule et s'installa à Foi-Cy pour y accomplir son apostolat. Il y mourra après qu'il fut poursuivi au village de Rilly.
Sondrio
Sondrio (en lombard valtelinés: Sundri ) es una comuna lombarda, capluòc de la provícia de Sondrio. Comptava 21.598 abitants en junh de 2013.
Novèla Espanha
Lo territòri d'aquesta vice-reialtat s'espandissiá sus totalitat de l'actual Mexic, gaireben tota l'America centrala (de la frontièra de Mexic a la frontièra de Còsta Rica), a d'unes estats dels Estats Units d'America (Califòrniea, Arizòna, Nòu Mexic, Tèxas) e a las Filipinas. L'Espa nha revendicava tanben d'autras regions mai al nòrd (coma l’Oregon Country), mas sens las delimitar amb precision.
Los territòris del nòrd
vinheta|L'expedicion de Coronado. Al començament del sègle XVI, los Espanhòls exploran la region del Nòu Mexic e de l'Arizòna. Las expedicions mai celèbras son aquestas de Marcos de Niza e de Francisco Vásquez de Coronado, motivadas entre autre per las legendas al subjècte de la ciutats miticas coma Cibola e las fonts minièras de la region. Aquestas exploracions permeton los escambis entre las diferentas culturas, mas balhan tanben de malautiás als Amerindians, coma la veròla. D'ora, los franciscans e jusuistas jésuites realizan de missions dins la region per convertir los abitants al catolicisme.
Canton de Portèth
Le canton de Portèth es ua division administrativa de Gasconha e de Lengadòc, venguda dempèi 2015 sonque circonscripcion electorala, situada dens l'arrondiment de Murèth, le departament de la Hauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. Damb la refòrma cantonala de 2014, aplicada a las eleccions de 2015, le canton se conservèc e passèc de 10 a 12 comunas, en gardar las comunas d'origina; las autas duas comunas venen deu canton d'Autariba.
Leon Còrdas
Descobèrta de l'Occitan e dels actors de son temps
Son servici militar que començèt en 1934 li faguèt descobrir d'autras figuras del reviscòl de la literatura occitana coma per exemple : Max Roqueta, Joan Lesaffre o encara Pèire Azemà, qu'èra d'aqueste temps lo director de la revista Calendau. D'aicí en davant, Leon Còrdas venguèt tre la debuta del jornal Occitania creat per Carles Camprós un de sos collaborador lo pus assidú e comencèt tanben a militar al Partit Occitan tre sa creacion en 1935. Ne venguèt rapidament, mercés a sos ligams amb son creator, lo "delegat a la propaganda païsana".
L'eiretatge de Leon Còrdas
Uèi lo jorn, dos establiments pòrtan lo seu nom. D'en primièr e lo pus conegut es lo collègi calandreta de Grabèls (dins lo país de Montpelhièr) que pòrta lo seu nom e lo segond es la bibliotèca municipala de Sira, son vilatge natal.
Bourneau
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Rai cosmic
Origina
Las coneissença actualas permetrián d'explicar l'acceleracion de las particulas fin al nivèl del « genolh » (cf. definicion mai naut) per de procediments astrofisics violents coma de tusts. Aurián per origina l'explosion de supernòvas, segon l'itotèsi facha en 1949 pel fisician italian Enrico Fermi, mas es pas pus confirmat ara. D'autras fonts son envisatjablas, que prenon en compre los fenomèns astronomics mai energetics conegudas dins la natura: nuclèu actiu de galaxia, tresaut gamma, trauc negre, ipernòvas, etc. Aprigondiddent aquetes modèls, es possible de trobar una explicacion a l'acceleracion de particulas fins a. Pasmens, la manca d'informacion suls rais cosmics de tan nautas energias permet pas de contrénher aquestes modèls.Per las particulas mai energeticas, las zetta-particula, al delà de la cavilha las observacions demoran encora plan mens nombrosas (mens d'una gèrba per an dins d’observatòris plan especializats coma lo Fly's Eye de l'Universitat d'Utah o l'Akeno Giant Air Shower Array (Ret d'Akeno per las Cascadas Gigantas Atmosfericas).
Metòdes de deteccion
Per mesurar lo rai cosmic de bassa energia (450 MeV - 15 GeV), John A. Simpson realizèt lo monitor de neutrons a partir de 1948. Aquestes monitors, utilisant un principi similar als comptador geiger, se desvolopèron a l’escasença de l’annada geofisica internacionala de 1957 (comptador de tipe IGY). Lors successors, los supermonitors NM64, son ara mai utilizats. Le ret mondial de monitors servís entre autre a l’estudi de las erupcions solaras de protons (GLE per Ground Level Enhancement), d’ejeccion de massa coronala (CME) menant a un efièch Forbush o encora a l'estimacion de las dòsi de radiacions recebudas pel personal navigant. Depuis 2007, la majoritat dels monitors de neutrons distribuiguèron los donadas en temps real mercé a un ret mondial de monitors de neutrons (NMDB) que fedèra, en 2017, un quarentenat d’estacions.
Blòc 1018
Lo  es un blòc (en francés, îlot) del sector de dins lo principat de Mónegue.
Étaples
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nauts de França.
Nineter
Versions deu nom de Nisot-Biti
Dens lo Canon Reiau de Turin qu'ei aperat ...neter :
Hubert Falco
thumb|200px|Hubert Falco Hubert Falco (Pinhan, lo 15 de mai de 1947) èra lo cònsol de Tolon, e lo president de la Metropòli de Tolon Provença Mediterranèa fins a sa destitucion lo 18 d'abril de 2023. Es tanben un ancian Secretari d'Estat a la Defensa e ais Ancians Combatents sota la presidéncia de Nicolas Sarkozy. Foguèt president de la region dau Conselh Generau de Var ; ocupèt d'autrei pòstes de secretari d'estat avans.
Casa d'Arnas
Istòria
La comuna se creèt en 1850, a partir del territòri de Cecenon.
Republica de Còngo
vinheta|290px|drecha|Congo
La Republica Populara
Lei caps novèus dau país renforcèron l'orientacion socialista dau país e Còngo venguèt una republica populara en 1970. Pasmens, Ngouabi, assassinat en 1977, mau capitèt d'amaisar lei tensions etnicas per construrre una societat socialista. Au contrari, son regime, dominat per de militars originaris dei regions septentrionalas, organizèt pauc a pauc de milícias popularas per se protegir còntra seis adversaris. Après la disparicion de Ngouabi, lo coronèu Denis Sassou Nguesso prenguèt lo poder.
Australopithecus bahrelghazali
Australopithecus bahrelghazali
Loís Josep de Montcalm
Loís Josep de Montcalm-Goson, marqués de Sant Veran (dich de Montcalm), nascut lo 27 de febrièr de 1712 a Candiac en Lengadòc e mòrt lo 14 de setembre de 1759 a Quebèc, foguèt lo senhor de Candiac, Sant Veran, Tornamira, Vestric, Sant Julian, e Arpajon, baron de Gabriac e lòctenent-general de las armadas en Nòva França.
Blòc 1020
Lo  es un blòc (en francés, îlot) del sector de dins lo principat de Mónegue.
Sa superfícia es de 0.
Miquèu Sent Raimond
Miquèu Sent Raimond, o Michel Saint-Raymond en francés, vadut en 1947 dens lo Savés a Agassac (Gasconha tolosana, Occitània), qu'ei un umorista e comedian occitan. Actor de teatre en occitan o en francés (meilèu en francitan d'alhors), Miquèu Sent Raimond a représ sus l'empont dins las annadas 2000 lo ròtle de La Catinou, personatge femenin emblematic de la cultura populara occitana deu país mondin creat en 1944 per Carles Molin e interpretat a l'origina per Gaston Dominique dinc au son decès en 1965 , devengut plan popular sus las ondas de Ràdio Tolosa tan plan au teatre en Lengadòc , Guiana e Gasconha dens las annadas 1950 e 1960.
Lista de las carrièras de Tolosa en francés
I
impasse andre campras
Proletariat
Apròcha marxista
Segon la definicion de Marx e dels marxistas, lo proletariat es constituit de l'ensems dels salariats e dels caumaires (consideradas coma de salariats sens emplec) e lo proletariat es la classa sociala que, per aver de que viure, es obligat de vendre sa fòrça de trabalh a la classa antagonista, que dispausa del capital e dels mejans materials de produccion,.
Segon Maximilien Rubel,
Autras apròchas
.
Joan Glaudi Gaudin
En 1986 foguèt elegit president dau Conseu Regionau de Provença-Aups-Còsta d'Azur onte foguèt criticat per aver recebut un cèrt nombre de vòtes dau partit d'extrèma drecha Front Nacionau. En 1989 foguèt tornarmai batut ais eleccions de cònsol de Marselha, aqueu còp per Robert Vigorós.
La Vall de Boí
La Vall de Boí es un municipi de la província catalana de Lhèida e de la Comunautat Autonòma de la Generalitat de Catalonha.
Arrondiment d'Aurenja
L’arrondiment d’Aurenja foguèt suprimit pel decrèt-lei del 10 de setembre de 1926. Son territòri foguèt partatjat entre los arrondiments d’Avinhon (cantons d’Aurenja, Bolena e Vauriàs) e de Carpentràs (cantons de Baumas de Venisa, Malaucena e Vaison).
Quinoa
Païses productors, environament e comèrci
Dempuèi 2009, la cultura a granda escala de la quinoa foguèt introducha en França, enAnjau fins a Peitau, e en Occitània en Corresa. Lo prètz d'aquesta quinoa francesa demora superior a aqueste importat d'America del Sud mas lo produch interèssa los consomators privilegiant l'agricultura de proximitat.
(414) Liriope
(414) Liriope es un asteroïde.
Sommereux
Istòria
Le domaine est confisqué, divisé et vendu comme bien national après la Révolution de 1789. Dès 1830, seul le bâtiment actuel subsiste, et la municipalité l’acquiert en 1993. Aujourd’hui, il est aménagé en gîtes ruraux et salle de réunion.
La commune absorba Laverrière en 1827, qui redevint autonome en 1833.
Sant Martin de Lantosca
Istòria
La simpatia de las autoritats italianas èra deguda a l'abséncia d'antisémitisme dins la majoritat de l'armada (en particular lo marescal Ugo Cavallero e lo general Mario Vercellino) e a l'òbra dau banquier josieu italian Angelo Donati que demorava a Niça e los a convencuts, amb lo Paire Marida-Benoît, de protegir los josieus de la persecucion dels alemands.
Joe Biden
Joseph Robinette Biden Jr., mai conegut coma Joe Biden (Scranton, Pennsilvània, 20 de novembre de 1942) es un politician democrata american. Foguèt senador (estat de Delaware) de 1973 a 2009 e lo 47en vicepresident dels Estats Units de 2009 a 2017. Lo 3 de novembre de 2020 es elegit president dels Estats Units d'America. Deu dintrar en foncions lo 20 de genièr de 2021.
Bernesq
Geografia
Le village est situé dans le Bessin et le parc naturel régional des Marais du Cotentin et du Bessin, à seize kilomètres de Bayeux. La commune (dont le nom vient du Marais de l'Esque) se trouve dans une lande aux nombreux étangs.
Blòc 1023
Sa superfícia es de 0.
Sant Pau (Aups Maritims)
Istòria
Lo vilatge a conservat darrièr de remparts gaireben #intacte, un aspècte de vila féodale, #que gardava l'anciana frontièra del Var fins en 1870.
Hugo Theorell
Axel Hugo Theodor Theorell (1903-1982) foguèt un mètge e scientific suedés. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1955.
Saint-Caprais-de-Blaye
Saint-Caprais-de-Blaye qu'ei ua comuna francofòna, administrada peu departament de Gironda de la region d'Aquitània.
Helstroff
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sorbais (Aisne)
Geografia
.
Partit Socialista (França)
Istòria
La Revolucion Russa provòca la scission del partit al Congrès de Tors en 1920 amb la creacion del Partit Comunista Francés. En 1936, lo SFIO s'aliga amb los radicals e los comunistas per formar lo Front Popular menat per Léon Blum. En 1940, la majoritat dels deputats socialistas vòtan los plens poders al marescal Pétain. Aprèp la fin de la Guèrra, lo partit coneis una crisi longa. En 1969, al Congrès d'Epinay, van fusionar la SFIO amb divèrs gropes socialistas. François Mitterrand deven lo primièr secretari del Partit Socialista renovat. A las eleccions presidencialas de 1974, François Mitterrand obten 49% dels votas. En 1981, François Mitterrand deven lo primièr socialista President de la Republica. Es President pendent 14 ans.
Seizh
Geografia
Se situa al centre d'un triangle entre Roazhon, Nantas e Vannes.
Bien que jouxtant cinq communes du Morbihan, la commune appartient au département de l'Ille-et-Vilaine et est rattachée au canton de Pipriac.
Du point de vue de la richesse de la flore, Sixt-sur-Aff fait partie des communes du département possédant dans leurs différents biotopes le plus de taxons, soit 561 pour une moyenne communale de 348 taxons et un total départemental de 1373 taxons (118 familles). On compte tout particulièrement 52 taxons à forte valeur patrimoniale (total de 207) ; 32 taxons protégés et 30 appartenant à la liste rouge du Massif armoricain (total départemental de 237).
(417) Suevia
(417) Suevia es un asteroïde.
Nieppe
Geografia
La vila fa partida de la plana de la Lys, una seccion particularament ampla de la Vallée de la Lys (Leiedal en néerlandais) e constituissi una region naturala del nòrd de la França #que fa partiellement partida del Westhoek e de la Flandre francesa. Amb una taxa de caumatge de 6,3 % (mens de 4 % en cèrtas comunas), aquela Plana de la Lys contrasta particularament amb la rèsta de de lo departament del Nòrd, ont aquela taxa ressòrt las 10 %.
Vath d'Aura
La soa vila principala qu'ei Àrreu.
Coutevroult
Nòtas
<references group=N/>
Penicillina
thumb|250px|Estructura quimica de basa de las penicillinas Penicillina es lo nom d'antibiotics del grop betalactaminas utilizats dins lo tractament de las infeccions causadas pels bactèris de gram-positius.
Sully
E tanben:
Penicillina
Istòria
La penicillina foguèt descobèrta per lo biologista escocés Alexander Fleming en 1928 quand èra a estudiar de culturas bacterianas de Staphylococcus aureus. Observèt que quand las boitas de cultura se contaminavan amb un campairòl microscòpic del genre Penicillium (Penicillum notatum) aqueste darrièr inibissiá la creissença dels bactèris, a causa de la produccion d'una substància que sonarà penicillina.
Combustible fossil
La formacion dau querogèn e sa pirolisi
Après sa formacion, se la tectonica dei placas entraïna l'enfonsament de jaç contenent de quantitats importantas de querogèn, aquela substància pòu èsser somesa a de condicions de pressions e de temperaturas fòrça autas. Dins lo corrent d'aquela davalada, l'aiga es pauc a pauc expulsada dei sediments entraïnant la formacion d'una ròca mesclant lo querogèn e de substàncias mineralas. Puei, quand una prefondor de plusors miliers de mètres amb una temperatura situada entre 50° e 120°C es agantada, lo querogèn es susceptible de subir una pirolisi qu'entraïna sa descomposicion en moleculas pus simplas (constituents dei combustibles fossils, aiga, dioxid de carbòni...). La prefondor e la temperatura an un ròtle important dins aqueu procès. Per exemple, la formacion de petròli es maximala entre -2,000 e -3,000 m. Aquela de gas naturau es preponderanta en dessota de -3,500 m.
Penicillina
Biosintèsi
thumb|400px|center|Biosintèsi de la penicillina
Combustible fossil
Lo petròli
L'industria petroliera apareguèt dins lo corrent dau sègle XIX mai son desvolopament se debanèt subretot durant lo sègle XX. Uei, es una matèria premiera indispensabla au foncionament de la societat modèrna. D'efiech, es utilizat per la produccion de carburants, de produchs quimics (solvents, cosmetics, medicaments, produchs alimentaris...), d'engrais e la màger part dei materiaus plastics.
Rescaufament climatic
Lo darrier ponch environamentau problematic liat a l'utilizacion de combustibles fossils es lo rescaufament climatic entraïnat per plusors gas eissits de sa combustion. D'efiech, la concentracion de dioxid de carbòni es a aumentar dins l'atmosfèra terrèstra dempuei la Revolucion industriala en causa de l'utilizacion massisa d'aquelei combustibles. Ansin, es passada d'aperaquí 260 ppm dins leis ans 1860 a mai de 400 ppm dins lo corrent deis ans 2010. En mai d'aquò, certanei deis autrei gas formats durant la combustion de combustibles fossils son d'agents poderós de l'efiech de sèrra.
Brion (Iona)
Geografia
Brion Es a 1h30 de París e Dijon e a mens de 3h de Marselha per la proximitat de l'estacion de Laroche-Migennes. Lo bòsc de Othe, al Nòrd, ofèrta de polidas passejadas a pès o a caval amb la proximitat de étangs (las étangs de Sant-Angel). Al sud, lo Yonne, lo Armançon e lo canal de Bourgogne ofrisson egalament de polits païsatges.
Istòria
Se tròba la traça del nom de Brion jos la forma Brio, en 1147. A l'epòca, lo vilatge dépendait del abbaye cistercienne dels Escharlis, #que beneficiava d'una charte octroyée pel senhor Jean de Arcy abans la siá sortida en crosada l'an 1189.
Les Le Bouc, vassaux des comtes de Joigny, firent don aux abitants de Brion des bois environnants.
Marròc
L'expansion aràbia e l'islamizacion
Après una premiera incursion victoriosa en 647, leis Arabis acomencèron la conquista sistematica de Magrèb en 665. De 695 a 702, deguèron menar de combats durs còntra lei tribüs berbèras que foguèron pasmens pauc a pauc batudas. Deguèron tanben luchar còntra lei garnisons bizantinas installadas lòng dau litorau. Pasmens, en 698, la presa de Cartage privèt l'armada imperiala de sa basa principala dins la region e entraïnèt son retirament.
Leis Almoravides
Inicialament basats dins lo nòrd de la Mauritània actuala, leis Almoravides ocupèron Sidjilmasa e Audaghost durant leis annadas 1050. Batuts per lei Berghwata en 1059, sometèron lo sud de Marròc onte fondèron un important camp militar a l'origina de la ciutat de Marraquèsh. Puei, conquistèron Fès en 1069 e agantèt la Mar Mediterranèa en 1083. Tres ans pus tard, passèron en Espanha ont infligiguèron una desfacha saunosa ai Castelhans a la batalha de Sagrajas. A la mòrt de l'emir Yusuf ibn Tashfin (1061-1106), lo domeni almoravide anava d'Al Andalús a la vau de Nigèr.
Lei Saditas
En 1610, lo territòri sadita foguèt devesit entre dos reiaumes separats qu'èran centrats sus Fès e Marraquèsh. Aquò afebliguèt rapidament la dinastia que foguèt a son torn eliminada per d'insureccions de tribüs d'Atlàs. Foguèt remplaçada per la dinastia alauita, una dinastia aràbia installada au sègle XIII dins la region de Tafilalet, qu'eliminèt lo darrier sultan sadita en 1666.
Olga Rypakova
thumb|Olga Rypakova en 2010 Olga Rypakova, nascuda Alekseieva (en rus: Ольга Сергеевна Рыпакова; Oskemen, Cazacstan, 30 de novembre de 1984) es una atlèta cazaca.