cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
2001, una odissèa de l'espaci
Elaboracion del scenari
Arthur C. Clarke escriguèt un jornal pendent sa collaboracion sus 2001 que dona lo processús d'elaboracion del scenari/novèla, que formèt un libre publicat en 1972 (The lost worlds of 2001). Lo processús comença en 1964 e contunha en 1965 e, malgrat que lo filmatge ja aviá començat, pendent lo primèr trimestre de 1966 acabèt l'escritura. Dins aquel temps Stanley e Arthur escambièron de prepausicions pel scenari de contunh dins un escarracervèl, fasent passar aquel per divèrsas fasas creativas qu'un grand nombre de concèptes foguèron incorporats e rebutats o transformats. L'estructura iniciala basada sus La Sentinèla, que la descobèrta del monolit marcava la fin de l'istòria, foguèt incorporar de partidas sens cap d'òrdre. Pendent un temps lo títol de trabalh del projècte foguèt How the solar system was won (Cossí lo sistèma solar foguèt vencut), inspirat del filme How the west was won (La conquèsta de l'Oèst). En Agost de 1964 apareguèt lo personatge d' HAL 9000, inspirat d' Atena amb una votz e una personalitat femenina. Al mes de Novembre comencèron a se fixar las idèas per çó que vendrá Lo despèrtament de l'Òme, que deviá alara èsser un saut temporal qu'interrompava la trama principala. A la fin de Decembre, quand lo finançament del projècte èra assegurat, lo títol provisori èra Jorney Beyond the stars (Viatge enlà de las estelas) e los dos escrivans encara avián pas decidit çó qu'arribariá al darrièr capítol del filme/novèla. Pendent la prima de 1965 la piramida qu'apareis dins La Sentinèla se transformèt en un tetraèdre, aprèp en un cube transparent per acabar a se fixar sus la forma definitiva d'un monolit negre. En l'Abril d'aquel meteis an Stanley causiguèt 2001: Una odissèa de l'espaci coma títol del filme, d'autras possibilitats èra Universe, Tunnel to the stars e Planetfall. En Mai, Arthur comencèt a trabalhar sus de possiblas fins pel scenari e al començament totes los astronautas sobreviscavan al viatge, l'idèa de daissar David Bowman coma unic susrvivent, e que se transforma en un Star Child foguèt decidit sonque a la fin d'octobre de 1965. En Genièr de 1966 Clarke fin finala acabèt lo primièr esbòç de la novèla, apondent la rebellion d' HAL e la cambra d'ostelariá. Las autras idèas per finalizar la trama, son: Acabar al moment que Bowman arribava dins la nau dels extratèrrestres, los dètz-e-sèt forastièrs condussent una descapotabla per la Cinquena Avenguda, rodejats per de policièrs irlandeses, çò que demorava una craca compresa sonque d'aqueles dos.
De cambiaments son deguts a de problèmas tecnics. L'equipa de produccion èra incapable de crear un imatge realista dels anèls de Saturne, alara se cambièt la destinacion per Jupitèr, o lo primièr prototipe del monolit se fotografiava pas ben. Kubrick volgava que los ominids seán mai modèrnes, mas la MGM li agradava pas l'idèa de mostrar de gents nus, e recomandèt de los vestir un pauc. Kubrick èra pas d'acòrdi amb aquela suggestion, perque èra pas istòricament corrècte e decidiguèt de los far mai primitius. D'autres cambiaments son deguts al desir de Stanley Kubrick de far un filme “pauc verbal”, tocant l'espectador al nivèl visual, çó qu'evita las restriccions degudas a la lenga parlada e pertòque dirèctament lo subconscient amb lo seu contengut emocional e filosofic, que lo medi es lo messatge.
Vida d'origina extraterrèstra
Dins lo capítol final, Jupitèr e al delá cap a l'infinit, Dave arriba dins una estranha sala aprèp lo viatge dins l'espaci mejans un tunel de lutz o pòrta espaciala, l'origina a la finalitat d'aquela es pas explicada dins lo filme.
Pese
Dempuèi lo sègle XIX
Dempuèi lo començament del sègle XX, la produccion dels peses frescs s'industrializa dins los païses occidentals (Euròpa, America del Nòrd) gràcia al desvelopament de l’apertizacion en bocal o bóstia de consèrva e a la surgelacion. Aquel moviment s'acompanha de la cultura en plan camp que se mecaniza rapidament.
Composicion e valor nutritiva
Los peses frescs, mai rics en aiga (74 %), balhan pas que 92 cal/100 g (cruds), mas son mai energetics que la majoritat dels legums verds. Son mai rics en sucres solubles que los peses secs. Son tanben interessants per lors apòrts en lisina e en fibras, compausadas en majoritat d'emicellulòsas quand son joves. Los peses frescs son tanben una bona font de vitamina C (acid ascorbic) amb 25 mg/100 g.
Alimentacion unama
Lo pese ortalenc se consomís secs o frescs.
Estrées-sur-Noye
Étrée-su-Noée  en picard (Estrées-sur-Noye en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region dels Nauts de França.
2001, una odissèa de l'espaci
Efèctes Especials
Lo monolit foguèt complicat de ralizar, perque Stanley aviá una idèa fòrça precisa de l'aspècte qu'aquel deviá aver. Divèrsas pèças de pèiras foguèron talhadas, trabalhadas e polidas, per acabar poiriá apareisser a l'ecran coma blocs inertes sens la preséncia necessària. Lo plastic tampauc auriá donat de bons resultats jos l'esclairatge de l'estudio. De pinturas matas aurián pas tengut lo volum necessari. Fina finala l'efècte desirat se realizèt amb un blòt de fusta recobèrt amb una mèscla de pintura e grafit. La mèscla foguèt aplicada e polida alternativament mai d'un còp per arribar un color negre prigond que rebat pas mai de lutz. Tocar lo monolit amb las mans graissosas èra considerat una infraccion de caractèr capital. Foguèt utilizat fins a cinc modèls de monolit diferent, amb nautors de 30cm fins al 12m. Stanley auriá volgut far una causa mai complèxa, mas resultèt impossible a realizar amb los efèctes especials de l'epòca. L'idèa èra un cube transparent d'ont auriá transparegut d'imatges “ensenhant” als monards cossí crear e utilizar d'espleches, o la dralha per una vida melhora. Se bastiguèt un cube de polimetalcrilat de metil amb de superfícias gaireben perfèctament planas, amb un còst elevat. Malgrat aquò, la superfícia èra pas opticament pura e produguèt pas l'efècte desirat. L'idèa foguèt abandonada e atal foguèt una mena de tròç de fusta pintada que capitèt a convèncer l'espectador que çò qu'aparessiá a l'ecran èra un objècte d'origina extraterrèstra amb de poders susnaturals.
Benda Sonora, dialògs e efèctes sonors
Escrita per Harry Dacre. Interpretada per Douglas Rain. .
Amb la benda sonora, la manca de dialòg es un autre de las caracteristicas de “2001”. Aquel manca de dialòg es degut a l'objectiu de Kubrick de far un filme pauc verbal çò qu'èra pas un usatge de naracion convencional. Lo filme conten qualques 40 minutas de dialòg, sus los 100 minutas per la musica, los imatges e los efèctes pòrtan gaire a la narrativa. Una partida d'aquel temps es ocupat per Lo despèrtament de l'Òme, (20 minutas), ont los gronhaments dels ominids se pòden considerar coma una forma de dialòg fòrça primitiu, pel mens, una forma de comunicacion basica. La pichona quantitat de dialòg e l'aparenta banalitat d'aqueles donan pas gaire de pistas suls fachs que se passan a l'ecran. De fach la finalitat de la mission sus Jupitèr e l'origina extraterrèstra del monolit son pas revelats fins al messatge final del Dr. Floyd, que son las darrièras paraulas que se pòdon ausir dins lo filme. Lo dialòg es rufe, en mai que los actors recebèron d'instruccions de mantenir un ton neutre e pauc expressiu. L'unica excepcion essent en HAL que, alara qu'es un ordinator, es l'unic personatge que mòstra una personalitat umana quant exprimís l'ánsia e las seunas preocupacions sus la mission obertament e que comunica que l'idèa d'èsser desconnectat l'espaventa e qu'a paur. Un exemple clar d'aquel manca d'expressivitat dels personatges es pro clar quand Frank Pool recep lo bon d'aniversari e la neutralitat e frejor amb que aquela es recebut.
Gwaien
Gwaien en breton ( Audierne en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Estrées-Deniécourt
Nòtas
<references group=N/>
2001, una odissèa de l'espaci
Publicacion, sortidas e scenas rebutadas
En Decembre de 2010, Douglas Trumbull anoncièt que 17 min de scenas perdudas, perfectament conservadas, las trobèron dins una mina de sal del Kansas. Warner Brothers confirma que lo metratge trobat apertaniá a l'edicion postsortida del 4 d'abril de 1968. Mas s'anoncièt cap d'intencion de publicar lo material trobat, Douglas Trumbull pensa utilizar las fotografias per illustrar un libre.
Lo Capitòli (tren)
Istòria
Totas las veituras foguèron remplaçadas per de veituras coralh en 1996. Dempuèi 2004 lo servici foguèt assegurat per Téoz e en 2012 lo ligam es gropat dons l'ofra Intercités, los trens classics de la SNCF. Lo nom de Capitòli es doncas pas mai oficialament. L'apelacion demòra pasmens dins lo lengatge corrent per diferenciar lo servici TGV via Bordèu du dirècte per Limòtges e Fleury-les-Aubrais.
Attentat de 1982
Lo 29 de març de 1982, lo Capitòli foguèt la victima d'un atentat a la bomba revendicat pel terrorista Carlos que faguèt 5 mòrts e 28 ferrits. Lo tren s'imobilizèt al PK 378,9 prèp d'un ancian passatge de nivèl e de l'ancian pòste semaforic, al luòc dich "Los Cossat" sus la comuna d'Embasac.
2001, una odissèa de l'espaci
Realisme scientific
Se donèt una atencion particulara a la recreacion de la superfícia lunara, se basant sus las fotografias presas amb telescòpi. Lo relèu es exagerat s'es comparat amb las fotografias fachas per la NASA e los astronautas del Programa Apollo. L'Òme pausèt lo pé sus la Luna sonque un an aprèp la sortida del filme. Tanben foguèron consultat los antropològs, coma Louis Leakey, per capitar una representacion precisa dels ominids.
Bacqueville
Istòria
Bacqueville est au incorporé à la châtellenie de Vernon. Il y existait alors un château-fort. Baudry de Bray ou du Bosc possède avant 1131 le château et le domaine de Bacqueville. La forteresse est cédée en 1150 par Henri Plantagenêt à Louis VI le Gros.
Entre 1995 et 2001, René Gosselin alors maire de Bacqueville a modernisé la ville en faisant construire une salle des fêtes, un terrain sportif, une cantine et une nouvelle mairie...
Pese
Extraccion dels derivats de l'amidon e de las proteïnas
Aqueles produchs, en concurréncia amb aqueles tirats d'autras leguminosas e feculents, coma lo sòja o lo milh, son destinats subretot dins lo sector agroalimentari (pastissariá, biscuèits aperitius, carnsalada, iaorts, aliments dietetics e de santat, aliments infantils, etc.), mas tanben dins los sectors farmaceutic, quimic, papelièr, pegatius, etc. De recercas son en cors per utilizar los derivats dins de novèlas aplicacions, coma los films d'embalatge biodegradables.
Ételfay
Tèrfayin (Sonme) en picard (Ételfay en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region dels Nauts de França.
2001, una odissèa de l'espaci
Realisme scientific
Lo biais que la gravetat zerò o redusida es presentada dins lo filme es precís, pasmens, apareisson de pichons problèmas o errors. Quand lo transbordador espacial que transpòrta lo Dr. Floyd alunís, la polvera que sosleva se mòu formant de nivols, coma se passariá dins l'atmosfèra terrèstra, e formant pas finas sisas de polvera, coma se passa dins los imatges d'Apollo 11. Dins la Luna totes los astronautas se mòvon coma se se trobavan en gravetat terrèstre e non pas cossí se mourián dins la gravetat lunara. Dins la scena a bòrd de la nau Discovery 1 que Dave e Frank analizan l'unitat AE35 totes dos agisson coma s'èran jos efèctes de la gravetat terrèstre, mas son dins una sala sens gravetat. Malgrat que totes dos son equipats de calçaduras Grip shoes se podon veire pausats sus la taula coma s'èran sus Tèrra. Fin finala, dins una ròda centrífuga d'un diàmetre tan pichon coma apareis dins la nau Discovery 1, la fòrça de la gravetat variariá notablement entre lo centre de la circumferéncia e lo perimètre exterior, de fach, variariá entre los pés, los malucs e lo cap. La velocitat de rotacion d'aquela sonque produiriá una fòrça de gravetat semblant a aquela de la Luna. Arthur C. Clarke cresiá que seriá suficient per evitar l'atrofia muscular que produsís lo manca total de gravetat.
Gonés
Toponimia
La prononciacion qu'ei [gou'néd] (grafia fonetica deus autors). Las fòrmas ancianas que son : De Gonetz en 1313, de Gonesio, en latin, en 1300, en 1342 e en 1379, Gones, Guones en 1429, Gounès en 1768, Gonés (mapa de Cassini, a la fin deu sègle XVIII), Gonés en 1790, Gaunez en 1790, Gonnès en 1801.
Pese
Degalhadors
vinheta|Sitona lineatus vinheta|Cydia nigricana vinheta|Bruchus pisorum vinheta|Melanchra pisi L. Fòrça cucas degalhadors atacan las culturas de peses a lors diferents estadis,.
Bilanç de las utilizacions
Al subjècte de l'alimentacion umana, per una consomacion mondiala d'un pauc mens de 4 milions de tonas, lo soscontinent indian ne representa 37,2 %, anb 31,2 % per l'Índia. Dins aquela region del mond, las leguminosas jògan un ròtle important dins l'apòrt en proteïnas dins l'alimentacion, la majoritat de la populacion essent vegetariana, pasmens lo pese jòga un ròtle segondari après de fòrça autras espècias coma lo céser, lo pese cajan, e autras mongetas, las lentilhas etc. Los autres consomators importants son la China (12,8 %), lo reialme unit (5,8 %), la Russia (5,7 %), los EUA (4,1 %) e l'Etiopia (3,7 %).
Shona (lenga)
Uei qu'ei ua lenga dialectizadas e normailizada ensenhada a l'escòla dens la soas variantas locaus quitament se las autas matiera e son esenhada dens ua auta lenga. Que possedeish diccionaris monolingues e bilingues e en 1957 Salomon Mutswaire estampè peu premier còp un roman ("Feso") dens aquesta lenga.
Varenh (Tarn e Garona)
Varenh (Varen en francés) es una comuna roergata situada dins lo departament de Tarn e Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Vuillafans
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Marcy (Nièvre)
Istòria
Se pòt egalament legir cèrts escrits de Romain Baron #qu'a estudiat l'istòria anciana e mai contemporanèa del pòble.
Lorde
thumb|250px|Lorde als Prèmis musicals ARIA en decembre de 2013 Ella Maria Lani Yelich-O'Connor, mai coneguda coma Lorde (Auckland, Nòva Zelanda, 7 de novembre de 1996) es una cantautora neozelandesa. Se faguèt conéisser dins son país tre 2012 amb la cançon "Royals" que venguèt numèro uno del Top 40 de Nòva Zelanda. Venguèt famosa internacionalament en 2013 gràcias als títols de son primièr album Pure Heroine. A la fin de 2013 foguèt nominada dins quatre categorias dels Prèmis Grammy
Godor
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Carbonièras de Ronchamp
Las carbonièras de Ronchamp son de carbonièras situadas a Ronchamp, Champagney e Magny-Danigon en Franca Comtat.
Éterpigny (Sòma)
Étèrpigny (Sonme) en picard (Éterpigny en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Dioscorea communis
Lo reponchon, responchon o tamisièr (Dioscorea communis), es una espècia de planta grimpanta monocotiledonèa de la familha dels nhams (Dioscoreaceae).
Atencion, se la ca pas confondre amb la cojarassa (Bryonia dioica) d'aspècte pròche mas entièrament toxica, o amb l'Ariège de camba espinosa.
Istòria
D'analisis morfologics e moleculars recents mostrèron que las Dioscoreaceae deurián èsser calssificada en quatre genres diferents: Dioscorea, Stenomeris, Tacca e Trichopus. Alara lo genre Tamus se trapa inclús dins las Dioscorea.
Ecologia
Lo reponchon es present dins tota l'Euròpa centrala e miègjornala. Tanben se trapa en Africa de Nòrd e en Asia temperada.
Tilleul-Dame-Agnès
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Vasarac
Vasarac o Vaserac (Vazerac en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament de Tarn e Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Gorga (Hauts Pirenèus)
Toponimia
Miquèu Grosclaude que precisa, segon eth diccionari Palay, ua gorga, diferenta d'un gorg, ei un braudèr prigond e perilhós. Que cau ajustar detalhs :
La Maestà (Duccio)
Istòria
Se conserva un document addicional que fa mencion del revèrs de l'òbra, qu'aviá de conténer 38 scènas. I està escrich que Duccio recebriá en pagament 2,5 florines d'aur per caduna d'aquèlas 38 scènas.
Marmòta
Ivernacion
Sembla que l'ivernacion sociala (en grops familhals, dins l’hibernaculum, amb d'ndividús edats amb mai d'experiéncia), estudiada per la Marmota marmota, s'es un factor de risc ecoepidemiologic a causa de la promiscuitat, pòsba tanben donar d'avantatges en tèrmes de subrevida ivernala.
Lista de las espècias
drecha|vinheta|[[Marmota marmota en Savòia.]]
Largor
Geometria
En geometria plana, la largor es le nom designant la mai pichona de la doas mesuras d'un rectangle, l'autra mesura de talha mai importanta es nomenada longor.
Un rectangle que possèda de mesuras de largor e longor egalas es un carrat, que la sola mesura es lo costat.
Menchevics
Lo mot menchevik (en rus меньшевик) ven de menchinstvo (меньшинство en rus) que significa « minoritat ». S'opausan als Bolchevics (большевик ; de bolchinstvo, большинство, « majoritat »), que seràn a l'origina de la creacion del Partit comunista de l'Union sovietica. Lo tèrme de « minoritat » ven del resultat d'un vòte realizat al subjècte de questions d'organizacion e d'estrategia. Los Bolchevics menats per Lenin presicavan l'organizacion d'un partit de quadres, format de revolucionaris professionals, per oposicion a la concepcion dels Menchevics que, a l'entorn de Julius Martov, presicavan un partit de massa, ont l'adhesion èra dobèrta al mai grand nombre.
Istòria
Lo 14 de junh de 1918, los Menchevics son fin finala constrenchs a la clandestinitat la velha de las eleccions al cinquen congrès dels soviets ont esperavan obtenir la majoritat.
Guaus
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Narcy (Nièvre)
Narcy es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Guèrra navala
La projeccion de poissança
La projeccion de poissança es l'ensemble dei missions destinats a assegurar l'ataca d'un objectiu terrèstre a partir d'un naviri. En causa dei progrès en matèria de missil]s, seis objectius son venguts fòrça variables : tirs d'[[artilhariá, tirs de missils, ataca aeronavala... etc.
Lei naviris amfibís
Lei naviris amfibís permèton la projeccion de fòrças terrèstras per una fòrça navalas. N'existís de tipes variats segon sei capacitats. Lei pus importants pòdon transportar de fòrças importantas sus de teatres exteriors alunchats (compres d'unitats blindadas) e dispausan de mejans de comandament e de sostèn pròpris (elicoptèrs, artilhariá...). Lei pus pichons son unicament destinats ais operacions de desbarcament. Aquelei naviris son utilizats per lei poissanças majoras ò per lei país aguent un territòri compausat per un nombre important d'illas.
Lei naviris de guèrra dei minas
Lei naviris de guèrra dei minas tènon un ròtle important dins l'ataca ò la proteccion dei rotas maritimas. D'efiech, dins un conflicte important, l'usatge de minas marinas es frequent per trebolar l'esfòrç de guèrra de l'adversari ò per assegurar un blocus. Aquelei naviris son donc encargats de la deteccion e, sovent, de la destruccion dei minas. Son de còps integrats a l'escòrta d'un convòi ò d'un naviri important.
Revolucion de Febrièr
Los començaments de la revolucion
Las exigéncias economicas ("De pan, de trabalh!") son lo desenclavador d'un movement revendicatiu qui, al començament es pas gaire revolucionari.
Tres dimensions
thumb|upright=1.7|Modelizacion 3D de la [[Granda Mosqueta de Cairoan (en Tunisia).]]
Informatica
Pòdon èsser representats, o par de perspectivas de diversas direccions sus un ecran de doas dimensions (çò que fa lo tèrme « 3D » inapropiat, un ecran avent pas que doas dimensions), que siá sus de dispositius de tipe film gaufrat o lunetas de cristals liquids permetent de veire un imatge diferent amb cada uèlh.
Dempuèi la fin dels ans 1990, fòrça ordinators an una unitat de tractament annexa dedicada a aquel tipe de calculs (processor grafic o GPU). De logicials, que Blender, permeton de crear aqueles modèls 3D amb d'ordinators convencionals ; çò qu'es alara qualificat de sintèsi d’imatge 3D.
Vuillecin
Vuillecin es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Referendum d'autodeterminacion de Catalonha
De 2009 a 2012: iniciativas localas e manifestacion "Som una nació. Nosaltres decidim"
Se prononcièron tanben dins aqueste sens entre 2012 e 2013 a l'entorn de 200 municipilitats catalanas que durant de sessions plenàrias aprovèron de se declarar territòri catalan liure. Lo sentiment independentista anèt en créisser e capitanejat per l'ANC s'organizèt una manifestacion prevista pel mes de setembre de 2012.
La peticion a l'Estat espanhòl
Lo dijòus 16 de genièr lo Parlament de Catalonha votèt una peticion pel Congrés dels deputats per tal que la Generalitat de Catalonha poguèsse realizar lo referèndum sus l'independéncia. La demanda foguèt aprovada amb 87 sufragis favorables que totalizavan los membres de CiU, ERC e ICV-EUiA (84 deputats) e mai tres figuras del PSC: Joan Ignasi Elena, Núria Ventura e Marina Geli, çò qu'agreugèt la crisi al sen de la federacion catalana del partit socialista. La CUP, amb sos 3 deputats, s'abstenguèt coma o aviá anonciat que considera que conven pas de demanar un permés al Govèrn d'Espanha per far lo referendum. Votèron contra los representants del PP, de Ciudadanos e lo demai dels membres del PSC, valent a dire un total de 47 personas.
Capitòli (Roma)
Pendet la Roma modèrne
Lo Capitòli d'ara es bastit amb de rèstes mercé al engèni de Miquèl Àngel e los successors. S'i trapa, lo Musèu del Capitòli, mai ancian musèu del mond, creat en 1471 pel papa Sixt IV, per tornar al pòble Roman d'exemplars excepcionals d'estatuas de bronze, coma la "Lova capitolina", lo "Camille", lo "Tiraire d'espina" e la "tèsta de Domician" ara reconeguda coma aquela de Constanci II.
thumb|right|Ostal de la Roma sul Capitòli dins lo palais dels Senators, edificat suls rèstes del Tabularium thumb|Escalièr pujant al Capitòli (Cordonata), concebut per Miquèl Àngel En 1538, i foguèt transferir l'estatua equèstra de Marc Aurèli, abans installada al Latran.
Los capitlis posteriors a l'epòca romana
41.8909°N, 12.484°W
Lily Laskine
Que ho la mestressa, enter d'autes arpistas deus grans, de : Marielle Nordmann, Denise Mégevand, Lucie Gascon e Annie Challan.
Reiaume de Corsega
Lo Reiaume de Corsega foguèt un reiaume qu'existiguèt brevament en Corsega entre març e novembre de 1736. Theodor Stephan Freiherr von Neuhoff ne foguèt lo rei.
Le Tilleul-Lambert
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Republica de Corsega
En novembre de 1755, Pasquale Paoli proclamèt Corsega en nacion sobeirana, independenta de la Republica de Gènoa. Crèet la constitucion corsa, qu'èra la primièra constitucion escrita segon los principis del sègle de las Luses, e qu'inclusiá pel primièr còp lo  drech de vòt  de las femnas, pus tard revocat  pels franceses quora prenguèron l'isla en 1769. La Republica creèt una administracion e un sistèma judiciari, e fondèt una armada.
Beaumont-les-Autels
Istòria
La municipalitat es nascuda de la reünion, lo 6 de febrièr de 1835, dels ancians pòbles de Beaumont-lo-Chartif e Los Autars-Tuèuœuf.
Touillon
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Opiacèu
Classificacion
Los opiacèus naturals se destria en dos grops d'alcaloïdes : los derivats del fenantrèn e aqueles de l’isoquinoleïna
Maarja-Liis Ilus
thumb|250px|Maarja-Liis Ilus en 2012 Maarja-Liis Ilus, tanben coneguda coma Maarja (Tallinn, 24 de decembre de 1980) es una cantaira estoniana. Representèt Estònia al Festival de la Cançon Eurovision en 1996 amb Ivo Linna e tanben l'an seguent coma solista.
Alphonse Hasselmans
thumb|Alphonse Hasselmans Alphonse Hasselmans (lièja, lo 5 de març de 1845 - París, lo 19 de mai de 1912) que ho un arpista e un mèste màger d'aqueste instrument, mèste (au Conservatòri de París) en particular de : Carlos Salzedo, Pierre Jamet, Lily Laskine, Henriette Renié, Micheline Kahn, Marcel Tournier, Marcel Grandjany, Caroline Luigini et Lili Boulanger.
Chambra bassa
Una chambra bassa designa una dei doas assembldas compausant un Parlament bicamerau. A respèct d'una chambra auta, son mòde de seleccion de sei membres es pus popular. Per exemple, en França, la chambra bassa (Assemblada Nacionala es elegida au sufragi universau dirècte mentre que la chambra auta (Senat) es elegit au sufragi indirèct.
US Endome
Lo sèti oficiau dau club es dins lo quartier de Sant Lambèrt, a la Plaça dau 4 de setembre, dins lo seten arrondiment de Marselha.
Saint-Georges (Pas de Calais)
Geografia
Sant Georges a situat en lo país dels Sèt Vallées, e a traversat pel fleuve litoral la Canche. Sant Georges a situat a 5 km de Hesdin e jouxte Vièlh-Hesdin. Aquel vilatge possedís una pisciculture, #que #èsser la una de las mai grandas d'Euròpa en los ans 1950. Aquela bastissa a #èsser rénové per aculhir de toristas, e de pescadors e condicionat en gîte rural. Lo circuit del Ravin, circuit de quads e de mòtos se situa egalament a l'exteriora del pòble, entre Lo Quesnoy-en-Artés e Sant Georges. Se tròba egalament un recorregut de caça, #que servís a aculhir los futurs chasseurs en lo marc de la formacion al permís de caça.
Nap
Utilizacion
Los naps son tanben utiliizats en alimentacion animala, coma planta ferratgièra. Los naps ferratgièrs son una de las compausantas de la rotacion de Norfolk. Lors rengs escartats permeton un contraròtle de las adventiças per deserbatge mecanic.
L'Étoile (Sòma)
Nòtas
<references group=N/>
Gredian
Gredian (Grézian en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge, ena Vath d'Aura, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Autostereoscopia
Autostereoscopia d'ecran olografic
Un element optic olografic (HOE) es plaçat debans l'ecran de visualizacion. Los imatges per ambedos uèlhs son cadunas projetadas per un projector LCD e rebatida per un miralh sus un ecran convèxe. HDS screen es commercializat par Physical Optics Corporation.
Produccion d'imatges per sistèmas autostereoscopics
Gaireben totes los sistèmas autostereoscopics son de fach multiscopics (donan mai de dos punts de vista); lo problèma es doncas de capturar un nombre de vista multiple e quin que siá d'una scèna. Coma per l'estereoscopia « mono », aquò es gaireben aisit dins lo cas d'imatges de sintèsi, perque los imatges son calculats per ordinator; de solucions de plugins per de logicials de 3D existisson (Alioscopy per 3DS Max, Spatial View per 3DS Max e After Effect, eca.) e permetan de facilitar lo calcul dels diferents punts de vistas. La presa de vista multiplas d'imatges vertadièra es al contrari mai dificilas, e demanda de material dedicat. L'entreprisa Alioscopy desvelopa un sistèma multicamera.
Pintarda
Descripcion
La Pintarda comuna, Numida meleagris, possedís una crèsta cornada sul cap e de barbilhs violets. Se fa venir per sa carn, subretot en França, primièr país productor de pintardas, ont es considerada coma domestica. Es originària d'Africa o viu a l'estat salvatge sus la majora partida del continent. De populacions fèras (tornadas a l'estat salvatge) existisson sus l'illa d'Haití, en Caraïba.
Abitat
Lea pintaradas vivon en Africa, al sud de Sahara, ont ocupan una larga varietat d'abitats, dempuèi la sèlva pluviala densa fins a miègdesèrt.
Lista desl genres e espècias
Segon classificacion de referéncias (version 5.1, 2015) del Congrès ornitologic internacional (òrdre filogenic) :
Terminologia
Lo substantiu femenin, , pintarda es un manlèu, al portugués,, pintada, es a dire « (aucèl) pintrat »,, el meteis venent de femenin del particip passat de pintar del (« pintrar »),,, vèrbe eissit de latin vulgar *pinctare, varianta de *pictare particip passat de ''pingere ''
Revolucion d'Octobre
Contèxte
drecha|vinheta|250x250px|Lo soviet de Petrograd en 1917. A la davalada de 1917, las consequéncias de l'afar Kornilov son importantas : las massas tornèron s'armar, los bolchevics pòdon sortir de lor miègclandestinitat, los prisonièrrs politics de julhet, amb Trotsky, son liberats pels marins de Kronstadt. Per mestrejar lo putsch, Kerensky cridèt ajuda als partits revolucionaris, acceptant la liberacion e l’armament dels quita bolchevics. Perdèt le sosten de la drecha, que li pardona pas lo fracàs del putsch, sens pasmens raliar l'esquèrra, que lo jutge tròp indulgent dins la repression dels complices de Kornilov, encara mens l’esquèrra estrèma bolchevica, que Lenin, de so amagat, donèt lo mot d’òrdre : « Pas cap de sosten a Kerensky, luta contra Kornilov ».
L'insurreccion
Se una ponhada de partisans podèt venir mèstre de la capitala fàcia a un govèrn provisòri que pas degun sosten pas mai, la sosmauta deu ara èsser ratificada per las massas. L'endeman, 25 d'octobre, Trotski anóncia oficialament la dissolucion del govèrn provisòri pendent l’obertura del Congrès panrus dels soviets dels deputats obrièrs e païsans (562 delegats èran presents, amb 382 bolchevics e 70 SR d'esquèrra ).
Lo govèrn novèl
Enseguida, es promulgat lo decret sus la tèrra: « la granda proprietat fonsièra es abolida immediatament sens pas cap d'indemnitat ». Daissa als soviets de païsans la libertat de ne far çò que volon, socializacion de la tèrra o partetja entre les païsans paures. Lo tèxte ratifica de fach una realitat ja presenta, que los païsans ja prenguèron de tèrras pendent l’estiu de 1917. Mas coma aquò, ganha als bolchevics la neutralitat benvolenta dels camps, al mens fins a laprima de 1918.
Fin finala un govèrn novèl, es nomenat, lo « conselh dels comissaris del pòble ». D’autras mesuras seguèron, coma una novèla abolicion de la pena de mòrt, la nacionalizacion de las bancas (14 de de decembre), lo contraròtle obrièr sus la produccion, la creacion d’una milicía obrièra, la jornada de las uèit oras, la sobeiranetat e l’egalitat de totes los pòbles de Russia, lor drecha a dispausar d’eles meteis amb la separacion politica e la constitucion d’un Estat nacional independent, l'anulacion dels engatjaments russes suls emprunts obligataris, la suppression de tot privilègi de caractèr nacional o religiós, la separacion de la Glèisa ortodòxa e de l'Estat, lo passatge del calendièr julian al calendièr gregorian, eca. La capitada d’Octobre acaba per l'ora la Révolucion rusa nascuda en febrièr, prenant en 33 oras de mesuras que lo govèrnt provisòri aviá pas prisas en 8 meses d’existéncia.
Victòria e crisi del« comunisme de guèrra »
Per far fàcia als problèmas pausats per la guèrra civila e l'ofensiva militara de païses estrangièrs (Alemanha, Anglatèrra, França, Japon, Estats Units d'America), e per assegurar lo provesiment de las vilas e de l'armada, Lenin decrèta lo « comunisme de guèrra », sue la mesura màger: Los elements fondators del regim, jol nom de « dictatura del proletariat », son a se realizar a aquesta epòca: Los lotjaments de las classas aisidas son collectivizats: los apartaments collectius dintran atal dins la vida dels Russes. Alara que la moneda s'esfondra e que lo país viu a l'ora del tròc e dels salaris pagats en natura, lo regim instaura la gratuitat dels lotjaments, dels transpòrts, de l'aiga, de l'electricitat e dels servicis publics, totes dins la man pel Partit Estat. Quitament de bolchevics sonhan alara a d'abolir l'argent, o al mens de limitar drasticament son usatge. D'en primièr improvisat jol fuòc de las escasenças, lo « comunisme de guèrra » (tèrme creat a posteriori, aparegut après la fin de la guèrra civila) pareis alara un mejan de far passar dirèctament la Russia al socialisme.
Lo poder restaura atal un poderós dirigisme sus l'economia e suls obrièrs. Per çò far, esita pas a restablir una disciplina de fèrre dins las usinas o far tornar de practicas asontidas coma lo salari de pèças, lo liuret de trabalh, lo lock-out, la retirada de las cartas d'avitalhament, l'arrestacion e la desportacion dels menaires de caumas. De centenas de caumaires son alara fusilhats. Los sindicats son espurats, bolchevizats e transformats en correja de transmission, las cooperativas absorbadas, los soviets transformats en closcs vuèg. En 1920, Trotski provòca una granda controvèrsia propausant la « militarizacion » del trabalh. Pels camps, de destacaments armats realizan violentament de requisicions forçadas de cerealas per noirir las vilas e l'Armada roja.
Notas
<references group="N"/>
Mièg de dubertura (rugbi de XV)
Existís pas d'estereotipe fisic per aquel pòste: de jogaires son pichons e leugièrs, d'autres son grands e pesucs, d'autres encara son puslèu lents e d'autres aviats. Lors capacitats fisicas determinan a vegada lors causida de jòc e de jogaires poderoses esitan pas a far plan sovent desfisança a la linha de defensa advèrsa.
Espargue
Proprietats medicinalas
Conten tanben d'asparagina e d'acid asparagusic, una substéncia coma de derivats sofrats donan una odor especiala a l'urina. Mai precisament, dos compausants - la S-metilmetionina e l'acid asparagusic - son presumits èsser metabolizats en al mens sièis compausats sofrats odorants coma lo metanetiòl (o metil-mercaptan) a l'origina de l'odor caracteristica de l'urina apareisson dins las 15 minutas après la consomacion d'espargues. Una partida de la populacion ne metaboliza pas aqueles dos precursors en compausat odorants, une autra partida es desprevesida de las terminasons olfactivas li permeton de los revelar. Aquò explica que de personas persevon pas aquela odor particulara. .
Es diuretica, depurativa, leugièrament laxativa e galactagòga.
Saint-Laurent-Blangy
Istòria
thumb|left|250px|Primièras [[Sequèlas de guèrra a Sant-Laurent Blangy, en 1914. La municipalitat serà de contunh totalament rasada per las obus]]
Espargue
Fitopatologia
Las malautiás principalas de l'espargue son la fusariòsi, lo rizocton violet, la rovilha, la brutladura de las agulhas e la malautiás de grans porpres.
Saint-Laurent-Blangy
Istòria
En 1819 les communes de Saint Laurent et de Blangy se regroupent en une seule et même commune : Saint-Laurent-Blangy.
L'axe naturel de circulation formé par la vallée de la Scarpe, au fond de laquelle s'est édifiée Saint-Laurent-Blangy (nom de la commune jusqu'à sa destruction complète durant Première Guerre mondiale), va favoriser l'implantation d'un habitat tourné vers la rivière.
.shoes
es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 17 de decembre de 2013.
Bolchevics
La creacion de la tendéncia bolchevica
En 1883 a Genèva, los premièrs marxistas russes, Gueorgui Plekhanov, Véra Zassoulitch e Pavel Axelrod crean lo « Grop per la liberacion del trabalh ». En 1901,amb lors cabdets Lenin e Martov, crean l'Iskra (« La Beluga »), que se fixa coma objectiu d'introduire las idèas socialistas dins la classa obrièra russa. Constituisson lo Partit obrièr social democrata de Russia. Somés a la repression de l'aparelh policièr tsarista, aqueste partit se vòl centralizat, disciplinat, e fòrça dels militants son clandestins.
Beuzid-Klison
Beuzid-Klison en breton (Boussay en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament del Léger Atlantic e la region dels Païses de Léger.
Estereoscopia
thumb|480px|Estereograma fach amb una camèra numerica. D'en primièr se far una foto e sul còp aprèp, la segonda foto amb un desplaçament de la camèra cap a drecha. Per veire l'imatge en 3D cal crosar los uèlhs fins a qu'aparesca un tresen imatge al mièg de las doass. Per veire l'imatge mai gran, clicatz dessús.
Dictatura del proletariat
Dins aquesta fasa, lo proletariat atenh lo poder e l'utiliza per acabar amb l'espleitacion capitalista, consolidar la revolucion e evitar los ensags de retorn al regim anterior de la part de la borgesiá. Un còp acomplit aqueles objectius la darrièra mission de la dictatura del proletariat es l'abolicion de l'Estat per daissar s'establir lo comunisme.
Poil (Nièvre)
Geografia
thumb|left|250px Poil est un village situé à l'est de la Nièvre (58), à une dizaine de kilomètres au nord-est de Luzy.
Soviet
Istoric
Tot se mesfisant d'intellectuals suspèctes de voler impausar lor egemonia, los obrièrs sentisson lo besonh d'èsser conselhats per de revolucionaris experimentats qu'an alara qu'un ròtle consultatiu a costat dels delegats obrièrs. D'en primièrs reservats, los bolchevics mandan de representants mas los pòstes dirigents venon als menchevics
Aleksandr Kerenski
Los primièers passes politics
En 1899, Kerenski dintra a l'universitat de Sant Petersborg per estudiar la filologia classica e l'istòria. Volgava far, benlèu influenciat per sas raíces familialas, una carrièra academica, mas las condicions particularas del luòc, comma l'efervescéncia revolucionària creissenta de las universitats contra l'autocracia, ne decidisson autrament. Après unas peripecias ligadas a son engatjament politic e sas criticas contra lo poder en plaça, passant de l'istòria al drech, Kerenski acaba sos estudis juridics en 1904. Aquesta capitada li permet enseguida de s'inscriure a la magistratura de la capitala.
La pujada cap al poder (febrièr-mai)
Una setmana mai tard, un govèrn provisòri succedís al comitat de la Doma. Kerenski, dins aqueste govèrn dirigit pel prince Georgy Lvov, accedís al pòste de ministre de la justícia, per causa de sa coneissença del drech ligada a son passat d’avocat. Lo poder novèl proclama de reformas que fan dintrar la Russia dans la democracia modèrna, per exemple amb la liberacion dels prisonièrs politics, l’instauracion du sufragi universal e la suppression de la pèna de mòrt.
La fin del govèrn provisòri (setembre-octobre)
Fin d'octobre, alara que los bolchevics s'organisan per la presa del poder, la trencadra entre lo soviet, dominat per aquestes, amb lo govèrn e la Doma es consomida. Lenin es determinat a capvirar lo govèrn de Kerenski abans que venga legitimat per las eleccions previstas de l'Assemblada constituenta.
Après la desfacha de son armada e la reddition dels Cosacs e del general Krasnov a Gatchina, aqueste li demanda de se n'anar jos bona escòrta al Comitat militar revolucionari per parlementar. Mas Kerenski fugís, deguisat en marin.
Villiers-Couture
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Saint-Nicolas (Pas de Calais)
Saint-Nicolas es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region dels Nauts de França.
Batalha de Plassey
La Batalha de Plassey se debanèt lo 23 de junh de 1757 vèrs lo vilatge de Palasi. Lei fòrças de la Companhiá Anglesa deis Índias Orientalas bateguèron lei tropas dau divan de Bengal sostengudas per d'unitats francesas. Marquèt lo començament de la dominacion britanica sus la peninsula indiana.
Tréclun
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Legneg
Legneg en breton (Ligné en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament del Léger Atlantic e la region dels Païses de Léger.
Exòde rural
Aquela fòrma migracion es observada tot lo long de l'istòria umana e se debana uèi encara a l'escala planetari segon una intensitat e de modalitats diferentas.
Guèrra, expropriacion, famina
La violéncia es un factor non negligible d’emigracion, sovent decisiu. Exemples : movement de las enclausas en Grand Bretanha, collectivizacion en Union sovietica.
Raveau (Nièvre)
Istòria
Au, Pierre Babaud de La Chaussade fonde les Forges royales de La Chaussade, ses dépendances et le manoir à La Vache. La production de fonte est issue des ressources métallifères de la forêt des Bertranges. La production est destinée à fabriquer les ancres pour la Marine royale. Très important centre de l'industrie du fer depuis le, l'activité sidérurgique s'arrête progressivement sous le second Empire.
Gushen
Gushen (Guchen en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge, ena Vath d'Aura, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Gasava
Toponimia
Comparar dab Gasòst e Gasaupoi (se Gasau- ei pas ua sonorizacion de casau).
Ferrat de Vièlha Tolosa
Contèxte arqueologic
Ven d'un potz funerari o depaus d'ofrendas, lo potz 26, caracterizat per sa fòrça granda prigondor (17,10 m), per son cofratge en pòsts de garric sus mai de 10 m de naut, pel nombre important de vases pausats en ofrenda mas tanben per la disparitat de las nòus sisas estratigraficas constituissent son remblatge. En efièch, los vases se trobavan dins las sisas mai prigondas del potz e essent separadas de las sisas libatòrias per un sòl orizontal de fusta de garric a 12 m de prigodor.
Comparasons
Se conéis pas mai d'un decenat d'exemplars gaireben plan conservats d'aqueste tipe d'objècte, totes de fusta de tuèis. Foguèron descobèrts en contèxte funerari o ritual, sus de sites arqueologics en Alemanha, en Anglatèrra, en França e al Luxemborg.
Falvy
Geografia
Vilatge picard de l'anautita vallée de la Soma, situat a 12 km al sud de Péronne e a 8 km de Nesle.
Nòtas
<references group=N/>
Logistica
La logistica es l'activitat qu'a per objectiu de gerir lei flux fisics e leis donadas necessàrias per permetre la mesa a disposicion dei ressorsas requistas per respòndre a un besonh en respectant de condicions determinadas per lo quadre economic e legau, lo nivèu de qualitat demandat e lei condicions de seguretat necessàrias. A l'origina, èra una disciplina militara destinada a permetre ais armadas de viure, de se desplaçar, de combatre e d'assegurar l'evacuacion dei bleçats e dei presoniers de guèrra. Pasmens, durant lo sègle XIX, lo desvolopament de l'industria entraïnèt son extension a de domenis novèus coma lo transpòrt de marchandisas.
Manifèst del Partit comunista
Posteritat de l'òbra
En junh de 2013, lo manuscrit del Manifèst del partit comunista es inscrich dins lo registre Memòria del mond de l'UNESCO.
La definicion del comunisme
La societat comunista es caracterizada coma atal: « A la plaça de l'anciana societat borgesa, amb sas classas e sos antagonismes de classas, sorgís una association ont lo liure desvelopament de cadun es la condicion del liure desvelopament de totes ».
Notas
<references group="N"/>
Luxuria Astaroth
Kamila Wawrzynkiewicz, mai coneguda coma Luxuria Astaroth o tanben Camille Smogulecka e Luluka Astafiew (Rumia, 12 d'octobre de 1995) es una modèla polonesa. Se faguèt famosa internacionalament gràcias a sa participacion dins mantun clip del cantaire de hip-hop Donatan, mai que mai per son interpretacion sensuala dins "My Słowianie", vidèo que coneguèt un succès espectacular sus Youtube.
Kleinvillars
En 1880, èra una comuna de tresena categoria. Administrativament, es dempuèi lo 15 de febrièr de 1972 dins la comuna de Knittlingen, districte de l’Enzkreis, dins l’estat alemand de Bada e Vurtemberg.
Las aucas del Capitòli
L’episòdi de las aucas del Capitòli designa un eveniment istoric mitificat, que las aucas sagradas del Capitòli de Roma aurián donat l'alèrta e atal assegurat una victòria militara als Romans.
Entre istòria e legenda
Per Nicholas M. Horsfall, aquel episòdi de l'istòria romana seriá mesclat amb la legenda, las apologias familhalas e los transferiments de l'istòria grèga. Lo nom del cap dels Senons, Brennus es benlèu manlevat a aquel del cap dels Cèltas qu'envadiguèron Grècia en 280/279. Se, dins la legenda, lo Capitòli foguèt salvat per la vigilància de las aucas, lo sèti de Roma foguèt levat dins la realitat pas qu'aprèp una ataca dels Venèts e obliguèt los Senons de tractar amb los Romans. L'ensems del recit es centrat a l'entorn del pagament de la rançon, moment pauc gloriós pels Romains, l'aur gallés e la construccion del temple de Junon Moneta qu'enlusís tot de l'episòdi.
Las aucas del Capitòli e lo culte
Segon la legenda, las aucas sacrada del Capitòli aurián donat l'alèrta, salvant la vila de l'invasion gallesa capitanejada per Brenus.
Albert Edelfelt
Son òbra foguèt subretot caracterizada per un estile eissit dau naturalisme pictografic e, vèrs la fin de sa vida, per la realizacion de tablèus vantant lo patriotisme finlandés en reaccion a la politica russa dins la region.
Gaussan
Geografia
Autes vilatges o quartièrs : Subergèla, Peirilha.
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Apocalipsi
Escrit Joanic
Donat que l'apòstol Joan seriá èra fòrça vièlh quand escriguèt lo libre, d'unes preferisson atribuir l'Apocalipsi a un de sos disciples. Los estudis modèrnes gropan los escrits atribuits a Joan e los religan a una comunautat nomenada "joanina". Aquò significa que l'autor seriá pas necessàriament l'apòstol Joan, mas una comunautat que seriá estada fondada per el, o fòrtament influenciada per el. Aquela es la teoria defenduda per la majoritat dels erudits.
Lenga
Tradicionalament se ditz que l'original foguèt escrich en grèc mas Dionis visquèt que lo dialècte e lenga èran pas exactament grècs mas que se trobava de modismes barbars. Per d'autres seriá benlèu un original escrich en Armèni, tradusit un primièr còp cap a l'ebrieu e ulteriorament cap al grèc. Las doas primièras versions aurián desaparegut a la fin del sègle I.
Estructura
Lo libre compta quatre partidas:
Gaussan
Toponimia
Miquèu Grosclaude qu'accèpta damb un chic de dobte eras proposicions precedentas, pr'amor eth passatge de Gallicianum a Gaussan que'u sembla mauaisit, çò qui es estranh : Gallicianum > Gallciano (contraccion) > Galciano ( ll, pas mei intervocalic, que pèrd era soa geminacion) > Galçano (absorcion regulara de iòd) > Gauçano > Gauçan.
Vida extraterrèstra
Bioquimia
L'aiga pura es utila perque a un pH neutre, a causa de la seuna dissociacion continua entre ions d'idroxids e oxons. En consequéncia, pòt dissòlovre tant los ions metallics coma lo non metallics amb la meteissa eficacitat. E mai, lo fach que las moleculas organicas pòscan èsser o ben idrofobica (rebutadas per l'aiga) o idrofilas (solublas dins l'aiga) fa que los compausants organics pòscan s'orientar per formar de membranas impermeablas. Lo fach que l'aiga solida (Glaç) sián mens densa que l'aiga liquida significa que la glaç flauta, evitant que los oceans de la Tèrra gèlan lentament. E mai, la fòrça de Van der Waals entre las moleculas d'aiga li dona la capacitat d'emmagazinar energia pendent l'evaporacion, qu'es liberada pendent la condensacion. Aquó ajuda a temperar lo clima, refrejant los tropics e caufant los pòls, çò que contribuís a mantenir l'estabilitat termodinamica necessária per la vida.
Evolucion e morfologia
Es suggerida atal una division entre las caracteristicas universalas e caracteristicas localas (estrechament restrencha). Las caracteristicas universalas son de trachs qu'evolucionèron independentament mas d'un còp sus Tèrra (e que per logica sembla pas dificil qu'aparescan) e son tan intrinsècament utils que las espècias tendon inevitablament cap a eles. Aquelas caracteristicas inclusisson lo vòl, la vista, la fotosintèsi e los membres, totas las caracteristicas qu'evoluèron mai d'un còp aquí sus Tèrra en formas divèrsas. Per exemple, i a una granda varietat d'uèlhs, qu'an totes un biais de foncionament radicalament diferent per exemple amb diferents fòcus visuals: l'espèctre visual, los infraroges, la polaritat e l'ecolocacion. Las caracteristicas localas, al contrari, son formas evolutivas basicament arbitràrias que sovent an una utilitat redusida intrinsèca (o servissent per a far quicòm que se poiriá far d'un biais diferent) e benlèu se replicaràn pas. Aquelas caracteristicas inclusisson los cinc dets dels umans e la coïncidéncia, curiosa e sovent fatala, de las vias alimentàrias e respiratòrias de fòrças animals, tot çò que rendèt possible l'evolucion del lengatge uman.