cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Islam
Hadiths
Los hadiths son las paraulas o actes de Maomet considerats coma d'exemples de seguir per la majoritat dels musulmans. Las escòlas de jurisprudéncia madhhabs considèran los recuèlhs d'hadiths coma d'instruments importants permetent de determinar la sunna, la « tradicion » musulmana. L'hadith èra a l'origina una tradicion orala que raportava las accions e costumas de Maomet. Pasmens, a partir de la primièra fitna, als sègle VII, aqueles que recebèron los hadiths comencèron a questionar las fonts de las paraulas. Lor credibilitat es mai sovent proporcionala al credit dels testimònis que los an raportats. Aquela cadena de testimònis es nomenda isnad. Es mai sovent admés que foguèt pendent lo regne del califa Omar II, al sègle VIII, que comencèron las transcripcions per escrit dels grands recuèlhs d'hadiths, que se sont estabilizats al sègle seguent. Aqueles recuèlhs son, encara a l'ora d'ara, pres coma referéncias dins los subjèctes al respècte del fiqh o l'istòria de l'islam. Los autentics son admés per l'ensems dels musulmans sunnitas.
L'al delà
La majoritat dels musulmans crei a la question, al suplici e a la felicitat de la tomba. Aquò es pas mencionat dins l'Alcoran mas dins la Sunna. Segon aquela darrièra, après la mòrt, tota persona serà questionada dins sa tomba per dos àngels del nom de Munkar e Nakir: « Qui es ton Senhor? Qui es ton profèta? Quina es ta religion? » . Los musulmans pioses respondràn corrèctament a aquelas questions e auràn la felicitat dins lor tomba, alara que los non-musulmans e cèrts musulmans desobesissent i respondràn pas corrèctament e seràn castigats.
Calendièr islamic
L’an 1 d'aquel calendièr comencèt lo primièr jorn de l’Egira, lo 1èr Moarram (lo 15 o lo 16 de julhet 622 de l’èra crestiana, segon los autors teologians; la primièra epòca es dicha « astronomica », la segonda « civila »). Aquel calendièr foguèt adoptat dètz ans après aquel eveniment. S'indica qu’una data es donada dins aquel calendièr apondent la mencion (calendièr musulman), (calendièr egirian), (èra musulmana) o (èra de l’Egira); o en abreujat, (H) o (AH) (del latin anno Hegirae). Aquel calendièr es caracterizat par d'ans de 12 meses lunars que son mai corts que los ans solars. Una annada lunara compta 11 jorns de mens qu'una annada solara.
Cal notar qu'existís un conflicte metodologic al subjècte de la fixacion de la data de començament del ramadan. Contra lo metòde ocular, los fraires musulmans militan de contunh pel metòde dich scientific, es a dire aquel dels calculs astronomics, sus la basa d'una nòva interpretacion d'un verset de l'Alcoran. Pasmens, lo començament del ramadan jamai foguèt fixat d'autra biais que per l'observacion del primièr creissent de luna dins lo cèl, a l'epòca de Maomet, de sos companhs, e de musulmans sunnitas dels primièrs sègles seguent la Sunna, e pas cap d'informacion fisabla permet d'establir d'autre metòde.
Las festas musulmanas
Dins l'islam, doas fèstas son fòrça sagradas: l'Aïd al-Adha e l'Aïd el-Fitr.
Molad: Es l'anniversari de Maomet. L'anniversari de Maomet èra pas festejat de son époque, ni pels seus companhs, ni pels musulmans sunnitas dels sègles primièrs, e pas cap d'informacion fisable permet de ne donar la data vertadièra. Aquela fèsta a pas lo caractèr religiós dels dos Aïds. Pasmens, se coneis aquela celebracion dans la tradicion chiita. Al vejaire dels salafistas, lo Molad es un novelum blaimable (bid'ah).
Simbóls e representacions
Un dels simbòls islamics es la color verda. Lo verd resulta de la combinason del jaune e del blau. Del temps de Maomet, las primièras bandièra levadas pels musulmans èra verdas. Las badièras dels Fatimidas èran tanben verdas. Totas las personas se reclamant dels Ahl al-Bayt portavan un turban verd. Lo vam per aquela color es simple: los Arabs èran un pòble del desèrt, lo paradís foguèt per eles descrich coma verdós, ont de fonts d'aiga rajaràn en abondància, ont los fidèls portaràn de vestits de seja verdas. Abans l'islam, la legenda d'al-Khadir (çò qu'es verd), testimònia de l'importància d'aquela color per aquel pòble, ,. Fin finala, Maomet auriá declarat que lo verd èra sa color preferida e portava sovent d'abits e un turban d'aquela color. Autrescòps, sols los califas èran autorizats de portar un turban d'aquela color. Torna ara la simbolica del verd coma simbòl del panarabisme.
Lo califat
Pas cap dels primièrs califas diguèt aver recebut de revelacions divinas, coma foguèt lo cas per Maomet, atencionats a demorar dins la bona dralha e crenhent Allà. Maomet essent lo darrièr profèta, pas cap dels califas diguèt èsser « profèta » o « messatgièr divin ». Las revelacions fachas mejans Maomet rapidament foguèron codificadas e escrichas dins l'Alcoran, que foguèt acceptat coma autoritat suprèma, limitant tanben çò que lo califa podava dirigir. Pasmens, los primièrs califas essent los caps espirituals e temporals de l'islam, e insistissián sul fach que l'obesissença al califa en totas causas èra la marca d'un bon musulman. Lo ròtle venguèt pasmens estrictament temporal amb l'ascension dels olemas, e l'alunhament de cèrts califas de la practica pura de la religion.
Fonts sunnitas de drech
En matèria de drech musulman, los sunnitas s'acòrdan sus las fonts seguentas:
Dins lo chiisme
Lo chiisme ortodòxe de la branca usuli (clergat dels aiatòllah) reconeis (o fan pas los Chiites Akhbari), a contrario, un clergat a diferents nivèls ierarquics, alara que lo sunisme rebuta aquela idèa d'un clergat central jogant lo ròtle d'intermediari obligat. Amb fòrça aspèctes, l'islam, per sa partida sunnita, es une religion decentralizada.
Pels chiitas, lo títol d'imam designa lo cap espiritual e temporal de la comunautat musulmana (califa pels sunnitas). Lo tenon los descendents d'Ali ibn Abi Talib (primièr imam) e de Fatima Zahra (filha de Maomet) fins al dotzen imam (Mahdi). Los imams son considerats coma los depositaris del sens secret de la revelacion coranica e coma los sols successors legitimes de Maomet.
Lo sunisme
Aquelas escòlas s'acceptan unas l'autras, organizant tanben un relatiu pluralisme en matèria de solucions juridicas (fatwa), mas partejan fondamentalament las meteissas cresenças (Agida).
Lo sofisme: l'amor de la Vertat
Autrament dich, lo sofisme se pòt considerar coma una doctrina esoterica de l'islam sunnita e un movement mistic e ascetic avent influenciat las dissidéncias chiitas. Coneis son desvelopament maxim a Bagdad entre 750 e 950 jol califat abbassida. Lo sofisme donc seguit per de musulmans (los sofistas). Los sofís considèran mai sovent que seguir la lei (charia) o la jurisprudéncia islamica (fiqh) es pas que lo primièr pas sul camin de la somission perfèita. Se concentran sus d'aspèctes intèrnes o mai espirituals de l'islam, coma la perfectibilitat de la fei o la somission de l'ego (nafs). Gaireben totes los òrdres sofís (tariqas) s'apròchan o del sunisme, o del chiisme. Son pel tot lo mond islamic, del Senegal fins a l'Indonesia.
Lo chiisme
thumb|250px|[[Mosqueta de l'imam Husayn a Kerbala, en Iraq. Tanben se vei los dos longs minarets de la mosqueta Al Abbas sus la foto.]] Lo chiisme es divisat en diferentas brancas, que las màger son lo chiisme duodeciman (branca mai importanta), lo zaïdisme e l'ismaelisme. Cada branca accèpta diferents descendents d'Ali ibn Abi Talib, cosin de Maomet, coma imams. Après la mòrt de l'imam Ja'far al-Sâdiq qu'es considerat coma lo siesen Imam pels chiitas duodeciman e los ismaelians, los ismaelians reconeisson son filh Ismaïl ben Jafar coma son successor alara que los chiitas duodecimans seguisson son autre filh Musa al-Kazim coma lo seten imam. Los zaïditas considèran, eles, Zayd ibn Ali, l'oncle de l'Imam Jafar al-Sadiq, coma lor cinquen imam, e seguisson donc una autra linhada de succession après el.
Relacion entre òmes e femnas dins l'islam
thumb|[[Khamsa (symbole)|Khamsa en aur del sud de la Tunisia .]] L'egalitat espirituala entre las femnas e los òmes es descricha dins la sorata Al-Ahzab :
(Coran. Sorata 33, verset 35)
Veirieras (Peitau)
Comunas limitròfas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Cysoing
Geografia
Située dans la Pévèle.
Istòria
L'istòria de Cysoing es estretament ligada a aquela de lo sieu abbaye Santa-Calixte.
Israèl
Israèl o Israèu (en ebrieu: , Yisrā'el; ), oficialament l'Estat d'Israèl (en ebrieu:, Medīnat Yisrā'el; ), es un estat del Pròche Orient que se trapa sus la riba orientala de la mar Mediterranèa. Israèl es limitròf del nòrd al sud amb los estats de Liban, Siria, Jordania e Egipte.
L'èra Ben Gourion
Tre sa fondacion, Israèl deguèt faciar l'ostilitat de sei vesins que mobilizèron seis armadas per l'envaïr. Pasmens, l'estat novèu poguèt aprofichar leis institucions sionistas per formar rapidament una administracion e una armada. D'efèct, sota l'influéncia de militants socialista, lo movement sionista s'èra dotat d'institucions quasi estatalas. La pus importanta èra l'Histadrout (« Federacion generala dei trabalhaires d'Eretz Israèl » en occitan) qu'èra una mena de sindicat tenent un ròtle d'entrepreneire (cooperativas, kibboutzim, mochavim...), de caissa sociala (assegurança malautiá...), d'institucion educativa e cultura (ret d'escòlas obrieras, associacions culturalas e esportivas...) e fòrça paramilitara amb la Haganah (45,000 òmes en 1947). Pasmens, fau tanben citar l'Agéncia jusieva que formèt la basa dau govèrn, l'Assemblada deis elegits que prefigurava la Knesset e lo Conseu nacionau que teniá un ròtle administratiu important regardant la gestion dei tèrras, de l'educacion, de la santat e deis afaires sociaus.
Lo govèrn de Menahem Begin
Menahem Begin, cap dau Likoud, foguèt Premier Ministre de 1977 a 1983. Elegit per lo « segond Israèl » (principalament formada per lei Sefarades), èra un partisan dau « Grand Israèl ». Sota son govèrn, lei colonias se multipliquèron en Cisjordania e dins la region de Gaza. En Israèl, liberalizèt l'economia per permetre de movements de capitaus pus aisats. Pasmens, aquò entraïnèt tanben una aumentacion fòrta de l'inflacion qu'agantèt 160% en 1983.
Lo periòde de Yitzhak Shamir
A la fin dau periòde Begin, Israèl èra diplomaticament isolat en causa de sa preséncia en Liban e economicament afeblit per de crisis intèrnas (inflacion, grèvas...). Leis eleccions de 1984 donèron ges de resultat clar e trabalhistas e Likoud deguèron formar ensems de govèrns dirigits per Yitzhak Shamir (1983-1984 e 1986-1992, Likoud) e per Shimon Peres (1984-1986). Retirèron l'armada israeliana de Liban (franc d'una zòna de dètz quilomètres au sud) en 1985 mai son accion foguèt sovent paralizat per lei desacòrdis entre lei dos partits e per de rivalitats intèrnas. Autra dificultat dau periòde, lo començament d'una insureccion populara dins lei territòris palestinians ocupats (Premiera Intifada) que minèt pauc a pauc l'armada e la societat israelianas. En particular, lo movement islamista Hamas organizèt plusors atemptats saunós
Potença
Nòtas
<references group="N"/>
Gulhon
Toponimia
Segon Dauzat, l'etime seré en latin acucula, « agulha », damb lo sufixe diminutiu -one.
Per Negre, citat per Bénédicte Boyrie-Fénié, lo nom ven de l'occitan agulhon, motivat per ua hautor ponchuda. Astor, tanben citat per B. Boyrie-Fénié, parla pas de Gulhon mes precisa que l'occitan agulha, deu latin acucula, a sovent lo sens de « canau, regòla ». L'idèa es d'agulhar l'aiga, de la guidar
Lista de las listas
Zoologia
Vejatz tanben la seccion Agricultura e agronomia çai jos, per las listas d'animals d'elevatge.
Curgies
Geografia
Lo vilatge a organizat a l'entorn de la glèisa, de la comuna e del burèu de plaça.
Bramapotra
Bramapotra es un fluvi major d'Asia dau sud lòng de 2,900 km. Nais de la collision de doas placas continentalas :Índia e Eurasia. Sa fònt se situa au glacièr Angsi, dins la cadena imalaiana dei Kailas dins l'oèst de Tibet. Se sona alara riu Yarlung Tsangpo, e raja a travèrs lo sud de Tibet dins de gòrjas prigondas puèi travèrsa l'estat indian d'Arunachal Pradesh ont constituís un ais important de transpòrt èst-oèst sus qualque 1 200 km, probablament l'ais de navegacion fluviau pus naut au monde. Dins l'Estat d'Assam, prend lo nom de Bramapotra e travèrsa durant 725 km la larga e fertila vau d'Assam, asagant au passatge lo Parc nacional de Kaziranga. Travèrsa Sivasagar, l'anciana capitala politica daus sobeirans Âhom. En aval s'estend la villa de Jorhat, un daus grands centres de produccion de tè. Quora dintra au Bangladèsh, es rejonh per Tista, un de seis afluents majors, e se separa alara en dos. La branca oèst prend lo nom de Jamuna e contunha au sud vèrs Lata Chapli (districte de Patuakhali). Sa bòca se situa dins lo Golf de Bengala onte forma un deltà immens ambé Ganges que s'estend sus la màger part de Bangladèsh.
Jort
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Tolon
Preïstòria e Antiquitat
Pendent lo periòde roman, Tolon èra dich Telo Martius. Aquò indica que la vila èra una escala militara. Demorèt un centre important per la produccion de colorants e la tenchurariá. Durant lo rèsta de l'epòca romana, l'istòria de la region es pas ben conoissuda. Pasmens, la vila deguèt agantar una certana importància car es mencionada coma sèti d'un evescat en 541 (valent a dire quauquei decennis après la disparicion de l'Empèri Roman).
Edat Mejana
Durant l'Edat Mejana, Tolon demorèt un pichon pòrt, regularament pilhat per lei Sarrasins. En periòde de carestiá, lei marins tolonencs venguèron tanben de còps piratas. La vila medievala si desvolopèt lentament gràcias a la proteccion dau Castèu de la mar bastit en 1366. En 1348, durant l'epidemia de pèsta negra, la comunautat jusieva de Tolon foguèt victima d'un violent pogrom. Lei subrevivents s'enfugissèron ò si convertissèron au catolicisme. En 1410, pròva de la qualitat creissenta dei fortificacions protegissent lo pòrt, la ciutat bloquèt un desbarcament de marins genoés. Pasmens, en 1481, au moment de l'annexion de Provença per França, solament 250 ostaus foguèron recensats.
Lei dos conflictes mondiaus
La Segonda Guèrra Mondiala foguèt un periòde malaisat per la vila que sa populacion demenissèt fins a 125 000 abitants en 1946. D'efiech, après l'armistici de 1940, una partida de la flòta francesa foguèt internada dins lo pòrt. En novembre de 1942, durant l'invasion de la Zòna Liura per la Wehrmacht, l'amirau Jean de Laborde ordonèt lo sabordatge d'aquelei naviris per empachar lor captura. Aquò entraïnèt la destruccion de 77 naviris representant 225 000 tonas. Leis Alemands assaièron de reparar certaneis unitats mai la destruccion de l'otís industriau de l'arsenau empachèt l'avançada dau projècte. En causa de l'importància dau pòrt, Tolon foguèt ocupada per una importanta garnison (18 000 òmes). Pasmens, atacats per lei tropas colonialas francesas après lo desbarcament de Provença, lei defensors capitulèron lo 26 d'aost après sièis jorns de combat.
Un après guèrra malaisat e la crisi deis 1980-1990
Après 1945, èra necessari de tornar construrre la màger part dau pòrt e de la vila. Puei, en 1962, i aguèt un besonh novèu e urgent de lotjaments per absorbir l'arribada dei Pès Negres d'Argeria. Per aquò, de quartiers novèus foguèron fondats e la vila agantèt 181 000 abitants – son maximom istoric – en 1981. Pasmens, la qualitat d'aqueu bastit èra marrit e, en l'abséncia de politicas de renovacions, lo centre istoric conoissèt tanben de dificultats. Enfin, politicament, de 1945 a 1959, la vila conoissèt un periòde d'instabilitat amb sièis premiers cònsols e lo teissut economic locau foguèt pas capable d'integrar totei lei populacions novèlas. Aquela situacion menèt a la formacion dau Pichon Chicago, un quartier mau famat a proximitat de la vila vièlha qu'èra dominat per una pega locala relativament poderosa.
Gastronomia
thumb|200px|right|La [[cada]] Coma ciutat provençala,Tolon es una tèrra onte se manja d'alhòli, onte se fa de castanhada e onte se manja lei Tretze dessèrts de Calenda. Un plat fòrça tipic de Tolon (e partejat amb la Mediterranèa fins a Gènoa e tanben amb Argentina e Uruguai per l'immigracion) es la cada : se tracta d'una mena de galeta cauda de farina de céser.
Campobasso
Referéncias
<references responsive="1" group="">
Carta dels drechs fondamentals
Elaboracion de la Carta
La carta foguèt signada e proclamada pels presidents del Parlament Europèu, del Conselh e de la Comission pendent lo Conselh Europèu de Niça lo 7 de decembre de 2000. Aquela Carta es lo resultat d'una procedura originala - e sens precedent dins l'istòria de l'Union Europèa - que las estapas son:
Woody Allen
Biografia
Es autor d'una autra òbra teatrala, Play It Again, Sam (1969) e de tres libres ont i amassa los sieus contes: Getting Even (1971), Without Feathers (1975) e Side Effects (1980). Se liguèt sentimentalament a las actrises Diane Keaton e Mia Farrow, de protagonistas de la majoritat de las siás pelliculas. D'aquela darrièra n'a un filh, Satchel (nascut lo 10 de decembre de 1987), mas se'n separèt après un grand escandal, lo 1993, en se far publica la relacion qu'aviá amb la filha adoptiva de la Mia Farrow (qu'alavetz encara èra lo sieu coble oficial), Soon-Yi Previn, que s'acabèt amb el en maridant lo 22 de decembre de 1997.
Sinai
thumb Sinai es una peninsula dau nòrd-èst d'Egipte, pron desertica, que se situa entre Africa a l'oèst, Asia a l'èst, la mar Mediterranèa au nòrd e la mar Roja au sud. Aquí se tròba lo Mont Sinai, luòc d'un episòdi celèbre dins la Bíblia amb lo profèta Moïses.
Woody Allen
Musician
Eth documentari Wild Man Blues (dirigit prt Barbara Kopple) mostra era gira per Euròpa de 1996 d'Allen e era sua banda atau coma tamben era sua relacion damb Previn.
Toarèg
Lo toarèg, apelat tanben tamasheq (en berbèr: tamasheq/tamajeq/tamahăq o pus exactament tamaceq/tamajeq/tamahăq) es un dialècte dau berbèr que se parla au centre e au sud de Sahara, dins leis estats de Mali, Nigèr, Argeria, Libia e dins una enclava pus recenta de Burkina Faso. Tanben de comunautats toarègas an emigrat en Nigèria, Chad e Mauritània.
Woody Allen
Musician
8. "Concert: Woody Allen And His New Orleans Jazz Band – Festival International de Jazz de Montreal". Montreal Jazz Festival. Retrieved November 5, 2011.
Villevoques
Geografia
La municipalitat a situat en lo airal urban de Montargis.
Espeluga der Averanhèr
Toponimia
Que deu eth son nom modèrne ar averanhèr situat ath ras der'entrada.
Damousies
Geografia
Damousies est situé dans le Parc Naturel régional de l'Avesnois située sur le Clarge et la Solre, à 6 km de Louvroil et 8 km de Maubeuge au nord et à 8 km de de Solre L-Château au sud-est.
Villevoques
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
2a division SS Das Reich
11 e 12 de mai de 1944 : parçan de Fijac
Lo 12 de mai de 1944, los SS encerclan la vila de Fijac. 448 Fijagòls son recampats dins la cort de la gendarmariá o detenguts a l’Ostal Tilh, plaça dels Carmes (ara plaça del 12 de mai de 1944). Recampats amb d’autres presonièrs son mai de 800 personas que son regropadas a la casèrna dels Dragons de Montalban. D’unes son torturats, d’autres fusilhats, 540 son deportats (a Neuengamme e a Dachau), un nombre bèl es tanben mandat al trabalh forçat en Alemanha. Lo meteis jorn, soldats tuan e pilhan pels vilatges de la tombada: Lunant e Sent Fèliç.
Comunautat de comunas de la Vath d'Aussau
Véder tanben
thumb|450px|left|Mapa deths EPCI deths Pirenèus Atlantics eth 1èr de gèr de 2019
Èiras e Montcube
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Negre e Astor, citats per Bénédicte Boyrie-Fénié, qu'interprètan lo nom d'Èiras com lo plurau deu gascon èira, « aira, sòu (per bàter lo hroment) ».
Sant Antonin de Baion
Istòria
La comuna aquistèt son territòri actuau en 1493 après la crompa de la senhoriá de Sant Antonin e de divèrsei domenis vesins per Guilhem de Puget, canonge de Sant Victor. Puei, d'eiretatges e de maridatges entraïnèron l'intrada de la senhoriá dins lei fèus dei còmtes de Ramusat au sègle XVI e dins aquelei de l'ostau de Gaspard de Garnier au sègle XVII. A la Revolucion Francesa, lo vilatge teniá 132 estatjants, chifra que demeniguèt amb l'exòde rurau durant lo sègle XIX e la premiera mitat dau sègle XX. Agantèt son minimom demografic en 1946 amb 34 abitants. Après aquela annada, la populacion aumentèt e passèt 150 abitants avans de tornar demenir au començament dau sègle XXI.
Esteban Echeverría
Orfanin de pair, que ho eslhevat per la soa mair que perdó tanben au cors de la soa joentut. Que demorè mantuns annada en França on possè pregondament los sons estudis abans de tornar ric d'ua grana cultura en Argentina.
Mesclat dab un complòt politic contre lo regim de Rosas, que decidè de deishar Buenos Aires entà Montivideo on e's morí.
Ruy
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Ploeneg
Geografia
Aquel pichon aber, #qu'es tanben l'accès al pòrt de Pont-Crei, ofrís un abric segur per la navegacion, en favorint, dempuèi l'Antiquitat, los pòrts bessones e en se fasent cara de Plouhinec (al luòc-dich Poulgoazec) e de Audierne. L'actual pòrt de persec, après i aver #èsser longtemps, en màger part, sul marge de Audierne es ara principalament sus aquela de Plouhinec.
Radioactivitat
Radioactivitat α
La radioactivitat α es causada per l'emission de nuclèus d'èli formats de dos protons e de dos neutrons. Lo nuclèu atomic qu'emet la particula α se transforma en un nuclèu novèu que tèn un nombre de massa demenit de 4 e un numerò atomic demenit de 2 :
Una particula α a generalament una energia cinetica febla a respècte de sa massa e sa velocitat es fòrça inferiora a aquela de la lutz. Sa fòrça de penetracion, ja fòrça limitada per sa carga auta, es donc fòrça febla (de l'òrdre centimètres dins l'aire).
Fusion nucleara
La fusion nucleara es un mecanisme radioactiu que vetz la fusion de dos nuclèus atomics leugiers per formar un nuclèu pus pesuc. Aqueu tipe de reaccion nucleara es famós car es la fònt de l'energia emesa per lo Soleu. Es tanben utilizat dins leis armas termonuclearas e de recèrcas son en cors per concebre de centralas electricas basadas sus lo meteis principi (projècte ITER...). La fusion es tanben acompanhada per l'emission de particulas (neutrons, protons...) e d'energia.
Efiechs biologics
Leis efiechs biologics dei raionaments ionizants despendon dau mitan tocat. D'un biais generau, lei degalhs son pus grèus quand regardan l'ADN ò d'organs sensibles a aqueleis ondas (organs radiosensibles). En particular, lei transformacions de l'ADN pòdon causar la mòrt de la cellula, la mesa en plaça de mutacions dins lo còdi genetic ò l'aparicion de cancèrs. Dos tipes d'efiechs son mesurats per descriure la gravitat d'una exposicion a de raionaments ionizants : Leis efiechs estocastics son sistematics dins lo cas d'una exposicion car son pas despendents de la dòsi recebuda. En revènge, leis efiechs deterministas necessitan una certana quantitat de raionaments per èsser observats. Se fau nòtar que lei dos tipes d'efiechs pòdon se subrepausar.
Allarmont
Allarmont es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Ngombale
Classificacion
Lo ngombale fa partida del grop bamileke de las lengas grassfields de l'èst, amb lo fe'fe', lo ghomala', lo kwa', lo ngwe, lo mengaka, lo medumba, lo ngiemboon, lo ngomba, lo nda'nda' e lo yemba.
Tartarin de Tarascon
Popularizacion de Tartarin
Recentament la municipalitat de Tarascon crompèt un ostau borgés dau sègle XIX, que sonèron "Maison de Tartarin de Tarascon", que se semblava a la descripcion facha de l'ostau de Tartarin e lo decorèron amb de mòbles e de vestits d'epòca en seguir fidelament lo roman per ne far un musèu a la glòria de Tartarin.
Léger Forés Aglomeracion
thumb|right|250px|Léger Forés aglomeracion dins la region Auvèrnhe Ròse Aups Léger Forés Aglomeracion (en francés: Loire Forez Agglomération), es una comunautat d'aglomeracion francesa, situada dins lo departament de Léger e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups. Creada lo 1èr de genièr de 2017, amassa 87 comunas, e 109 553 abitants per una superfícia de 1321 km2. Lo capluòc n'es la vila de Montbrison.
Castanhac
Toponimia
Castanhac pòt venir d'un nom latin d'òme Castinius e del sufixe -acum, damb l'atraccion, a data inconeguda, del nom comun castanh; una autra possibilitat es lo mot castanh el-meteis damb lo sufixe -acum.
Manhan (Gers)
Toponimia
Segon Dauzat, Manhan que veng deu nom latin d'òme Magnius, o benlèu Mannius, dab lo sufixe -anum. Segon Negre, Manhan que vengueré deu nom de persona « romanic » Manianus, shens sufixe. Manhan qu'èra donc ua anciana grana propietat antica qui avè per mèste Magnius o Mannius o eventualament Manianus.
Dampierre-sur-Salon
Dampierre-sur-Salon es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Bastia
Bastia (en còrs: Bastìa) es una ciutat e comuna de Corsega, capluòc del departament de Nauta Corsega.
Lo gentilici es bastiés -esa.
Lo Hrèishe
Toponimia
Negre e Astor, citats per Bénédicte Boyrie-Fénié, qu'explican lo nom com lo gascon frèishe, herèisho , qui devó significar a l'origina « ensemble de hrèishes » (?).
Bénédicte Boyrie-Fénié qu'ajusta lo nom ei plan coneishut e que precisa l'anciana comuna de Richet, adara dens Pissòs (Frassied au sègle XI, Frayssenet en 1279, locus Sancti Johannis de Rayshiet en 1310) ei un collectiu (hreishet : ensemble de hrèishes.
Canton de Marmanda-Èst
Lo canton de Marmanda-Èst es una anciana division administrativa d'Agenés, situada dens l'arrondiment de Marmanda, lo departament d'Òut e Garona e la region d'Aquitània, adara de Novèla Aquitània. Dempui 2015, las 10 comunas son dens quate cantons diferents (veire lo tablèu). Totas las comunas, manca Hautasvinhas, qu'es de la Comunautat de comunas Òut e Tolzac, son dens Vath de Garòna Aglomeracion (comunautat d'aglomeracion de Marmanda). La lenga autoctòna es l'occitan gascon marmandés.
Aouze
Aouze es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Ney
Ney es una comuna francesa, situada dins lo departament de Jura e la region de Franca Comtat
Gars (Lanas)
Toponimia
Dauzat que declara lo nom escur e prepausa shens certitud in radicau galloroman gan- dab lo sufixe -acium. Lo nom qu'ei religat dab Doason.
Estranglament (art marciau)
Leis estranglaments (chokehold o stranglehold en anglés, shime-waza dins lo budo japonés) son de tecnicas redobtablas. I a dos tipes d'estranglament :
Ladinha d'Aval
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Alamans de Dròt
Alamans de Dròt, o Alemans de Dròt (veire la partida toponimia), foneticament [ale'maŋ de 'dro] (Allemans-du-Dropt en francés) es una comuna agenesa, situada dins lo departament d'Òut e Garona e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Nòtas sus la fixacion del nom : Alamans o Alemans ?
Los elements d'informacion son contradictòris. La fòrma causida per Bénédicte Boyrie-Fénié es Alemans de Dròt e correspond a la prononciacion [ale'maŋ de 'dro], mès se sap pas s'es una prononciacion constatada (l'occitan es localament en maissant estat de conservacion) o supausada. La grafia de B. Bénédicte Boyrie-Fénié es represa per lo site top'Òc, çò qu'a pas la mendre importància (es un site d'enregistrament, en cap de cas un site scientific). Aquò empacha pas de constatar que si las fòrmas ancianas en latin son en Ale-, las en occitan son en Ala-, çò qu'es probablament pas un azard (veire lo meteis fenomèn a Talança, un cas pus simple perqué la fòrma autentica, Talança, es conservada). Aquò sembla un paradòxe, perqué la tradicion istorica tracta d'abòrd deu pòble deus Alamanni, mès en realitat lo nom foguèt camjat en Alemanni dins los tèxtes. Ala/emans es en marge de la Petita Gavachariá, çò qu'a benlèu influït sus la prononciacion. Aquò's donc pas aisit de conclure.
Mariano Moreno
Mort en 1811 que conegó e qu'acompanhè l'independéncia deu son país mes que's morí abans la declaracion d'independéncia (de 1816).
Garança
Tecnicas culturalas
La cultura d'aquela planta demanda de sòls prigonds, desfonzats, umids mas pas tròp per evitar lo poiriment de las racinas. La preparacion del sòl es un trabalh de forçat car cal laurar almens 50 cm amb un esplech especial e enforçat : lo "luchet" amb tres o quatre dents. Per endrudir los sòls, los cultivaires de garança foguèron los primièrs a apondre de tortèls de granas oleaginosas, residús de las fabricas d'òli de Marselha.
Montoneros
Montoneros que ho ua organizacion de guerrilla argentina gessida de l'esquèrra peronista. Que comencè las soas accions contre lo govèrn de facto deus president Onganía, Lewingston e Lanusse dinc au retorn de Juan Domingo Perón mercés a la victòria electorau deu son vailet politic Héctor Cámpora.
Ngiemboon
Localisacion
Lo ngiemboon es parlat dins lo departament bamboutos e tamben dins aquel de Menoua, dins la Region de l'Oèst de Cameron.
Haussà (lenga)
Estatut
Es tanben una de las lengas nacionalas dins qualques autres païses (Benin, Chad, Cameron).
Nombre de locutors
- Nigèria: 22% de la populacion ( 40 000 000 sus una populacion totala de 180 000 000 en 2015) se declara haussà.
De minoritats haussàs vivon de Ghana duscas Sodan e lor lenga es tanben sovent utilizada coma lenga franca.
Manhaut e Tausiar
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Enrique Gorriarán Merlo
Enrique Gorriarán Merlo (San Nicolás de los Arroyos, lo 18 d'octobre de 1941 – Buenos Aires, lo 22 de seteme de 2006) que ho un gerrillero argentin, fondator deu Partido Revolucionario de los Trabajadores (PRT) e d l'Ejército Revolucionario del Pueblo (ERP) ; que participè a l'operacion d'execution deu sanhós dictator nicaraguian Anastasio Somoza.
Pòrta d'August
Descripció
Lo monument foguèt construch amb de pèiras de talha de las peirièras de Barutèl. Es format de quatre portics. En aut es estada preservada parcialament l'inscripcion iniciala que indicava (reconstitucion):
Províncias Unidas
Las causas politicas de la sacession
En 1579, de províncias septentrionalas signèron l'Union d'Utrecht, que s'engatjèron a se sostenir mutualament contra l'armada espanhòla. L'Union d'Utrecht foguèt seguida, en 1581, per l'Acte de L'Aia, proclamant de facto l'indedendéncia de las Províncias Unidas, e doncas l'abjuracion formala del rei.
Sanch Amàs
Sanch Amanç (Saint-Chamas en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament dei Bocas de Ròse e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Ostau de Tucumán
En Buenos Aires qu'exiteish un ostau dab la medish façada imitada de l'ostau de Tucumán.
Soulaines-sur-Aubance
Istòria
Soulaines vit naître en 1770 Renée Bordereau, qui combattit habillée en homme dans l'Armée catholique et royale.
Províncias Unidas
Al nivèl central
Es al nivèl central qu'aquela ficcion es mai netament sensibla: tot ensag de centralizacion foguèt percebut coma una ingeréncia dins las prarogativas de las Províncias, un otratge contra los lor privilègis e un recòrd de la monarquia.
Equilibris e evolucions
Quitament las municipalitats èran invitadas al debat, en concuréncia de las institucions provincialas se basant sus la poténcia de lors elitas marcandas e nobiliaras, e tanben sus totes los privilègis ereitat de l'Edat Mejana.
Populacion e economia
Pendent la guèrra d'Ochanta Ans, las Províncias Unidas bastiquèron una marina de guèrra venent menaçar Espanha dins los seus pròpis pòrts e fins en America. La flòta marcanda de la Companhiá neerlandesa de las Índias orientalas (VOC) e de la Companhiá neerlandesa de las Índias occidentalas (GWC) tornèron fa le comerci internacional dels Espanhòls. Las Províncias Unidas bastiguèron un empèire colonial en Asia (Insulíndia, Ceilan, Malàisia) e en America (Nòva Amsterdam, Surinam). La flòta olandesa ancorèron dins los pòrts japoneses e menaçava las possessions ibericas d'America del Sud.
Montfaucon-Montigné
Montfaucon-Montigné es una comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger.
Allouville e Bellefosse
Allouville e Bellefosse (Allouville-Bellefosse en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la.
Caubiac
Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada a 35 km au nòrd-oèst de la vila sus l'Arsèna.
Galhèra
Toponimia
Per Dauzat, lo nom qu'ei escur, benlèu derivat d'un radicau prelatin gal-, « calhau », dab lo sufixe -aria.
Canton de Navarrencs
Istòria
A las eleccions departamentaus deu 22 de març de 2015, en aplicacion deu decret deu 25 de heurèr de 2014 qui delimita los cantons deus Pirenèus Atlantics, lo canton de Navarrencs qu'estó suprimit.
Aigremont
Aigremont pòt essèr:
Fléville
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Aroffe
Aroffe es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region del Grand Èst.
Batalha de Shiloh
Lei pèrdas dau combat foguèron considerablas amb la neutralizacion de 13,000 soudats nordistas (au mens 1,750 tuats) e de 10,700 combatents sudistas (au mens 1,700 mòrts). La batalha de Shiloh foguèt ansin la batalha pus saunosa de l'istòria estatsunidencas fins a la batalha de Gettysburg en abriu de 1863. Jutjat responsable dau chaple, Grant foguèt relegat dins un comandament segondari onte demorèt durant quauquei mes.
Saint-Bonnet-Tronçais
Istòria
L’eau des étangs, avec la forêt et le minerai, sont à l’origine de l’essor de Saint-Bonnet-Tronçais. Le nom de la commune fait référence à la forêt de Tronçais. Tronçais dérive du mot tronce, en vieux français, qui désigne les gros troncs de chêne. La commune porte ce nom depuis 1893. Auparavant, elle s’appelait Saint-Bonnet-le-Désert. La commune porta, pendant la Révolution française, le nom de Bonnet-sur-Sologne puis celui de Le Désert avant de devenir Saint-Bonnet-le-Désert.
Zigliara
Zigliara es una comuna corsa, situada dins lo departament de Corsega del Sud e la region de Corsega.
Geografia
Lo Taravo (U Taravù en lenga corse) flueix pas luènh de Zigliara.
Tè verd
Reduccion de l'estrès
Fin finala, una autra analisi avent portat sus de subjèctes de mai de 70 ans, mòstra una diminucion de 44 % del risc de depression moderada pels amators de tè verd a nautor de quatre tassas cada jorn.
Malautiás oftalmicas
De cercaires de l'Universitat chinesas de Hong Kong donèron un autre avantatge du tè verd per la santat: protejariá contra las malautiá ocularas correntas, coma lo glaucòma.
Gamarde
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Cody Cameron
Cody Cameron (nascut en 1970) es un actor american de cinèma.
La Barda
La Barda (Labarde en francés) es una comuna medoquina de Guiana, lingüisticament gascona, administrada pr'au departament de Gironda de la region de la Noèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Saint-Loup-sur-Semouse
Saint-Loup-sur-Semouse es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Souesmes
Istòria
- "Sesmovico", "Segimo vico" (monnaie mérovingienne), "Sissima" en 634, "Seisma" au 11ème, puis avec diverses variantes, forme actuelle : "Segosama", la très forte, épithète qualifiant Belisama, déesse gauloise de la guerre.
Celles-en-Bassigny
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Mesvres
Istòria
Los avesques de Autun recebon de Charles lo Chauve lo banc d'un prieuré sièis a Mesvres. Aquel prieuré i aguèt cedit l'an 994 al abbaye de Clunhic. Pierre de Beaufort, prieur de Mesvres en 1357, #èsser lo darrièr pape francés (Grégoire XI) a Avignon. Lo Abbaye Sant-Ostal de Sant-Jean-çò de-Grand de Autun, possedissiá las tèrras de Runchy
Vazeilles-Limandre
Vaselhas-Limandre (Vazeilles-Limandre en francés) z-es una comuna velaiesa, situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Hangeul
Los jamos
L'hangeul es un sistèma alfabetic que compren 51 letras, apeladas jamos (자모, hanja : 字母, los caractèrs maires). Aquestes jamos son devesits en mai d'una categoria :
Dins la quatrena colomna, la pronóncia segon l'alfabet fonetic internacional.
Aillant-sur-Tholon
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Francis Bacon
Teorias sus ocultisme
Lo supausat ligam entre Bacon los Rosacroses e la Francmaçonariá foguèt largament comentat dins fòrça libres per diferents autors e estudis. D'un autre costat, d'autres estudis coma Daphne du Maurier sostenon qu'existís pas cap de pròva vertadièra que justifica la teoria de sa relacion amb los Rosacroses.
Manàs e Bastanós
Manàs
Pas d'informacion. Ni Dauzat nimei Negre disen pas arren de Manàs. Lo nom que sembla identic a Manas (Droma), qui es Manas en francés, l'origina qu'es benlèu diferenta.
Sant Cristòu (Borbonés)
Geografia
Sant Cristòu a una superficie de 2746 ectaras. A per municipalitats limitrophes Billezois, Sant Prètz, Lo Breuil, Isserpent, Moras e Sant Estève de Vic. Sant Cristòu a ligat al costat de Lapalisse e al arrondissement de Vichèi, vila que n'es distant de 16 km.
La partie sud de la commune en bordure de la montagne bourbonnaise est d'aspect vallonné alors que la partie nord, plus plane est plus favorable à l'agriculture. Le Mourgon (cours d'eau principal de la commune, long de 18 km) délimite ces 2 parties.
Alon
Toponimia
La prononciacion es [a'luŋ]. Las fòrmas ancianas que son Alon au sègle XVIII, Alanum, Alonum, en latin, en 1276, Alan en 1276, Alon en 1317, capella de Gez e de Lan en 1326, Lon en 1328. Lo nom de la comuna qu'es logicament Alon.
Montserrat (Buenos Aires)
Chic après la fondacion de la ciutat, la hortalessa de Buenos Aires que ho bastida au ras de l'arriu de la Plata, a l'exacte emplaçament actuau de l'Ostau Arroset. Uei lo dia, l'arribèra qu'a reculat après qui las bastidas de la Doana Nava puish de Puerto Madero b'aja hèit ganhar terrens suber l'arriu. 200px|right|thumb|Començament de l'[[avienguda de Mayo enter lo Cabildo e l'ostau deu govern de la ciutat]]
Dens Montserrat be trobam la plaça de Mayo dab la Catedrau Metropolitana, l'Ostau Arroset, lo Cabildo, l'ostau deu govern de la ciutat e d'autes bastiments oficiaus los setis de la Banca de la Nacion Argentina o la SIDE (lo servici d'intelligéncia argentin). La plaça de Mayo e lo Congrès que son religats per l'avienguda de Mayo traucada dens un esperit estetic e urbanistic inspirat per la politica que lo Baron Hausman miè a París. 200px|left|thumb|[[Palais Barolo suber l'avienguda de Mayo]]
Bell Ville
Qu'ei traucada peu camin de hèr çò qui facilitè lo son poblament. Que's tròba dens la region naturau coneguda com la pampa umida (ua region agricolement hèra fertila dab blat, sòja, milhòc e virasorelh).
Metz-le-Comte
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Le duc de Bourgogne prit la place de haute lutte en 880. Le vieux château fort de Maers fut le berceau des comtes de Nevers.
Clodovèu I
Règne
A sa mòrt en 511, lo reialme foguèt partejat entre sos quatres filhs, Tièri Ièr a Reims, Childebert Ièr a París, Clodomir a Orléans e Clotari Ièr a Soissons.
Garenh
Toponimia
Dauzat, qui coneishèva pas las fòrmas ancianas, qu'explicava lo nom per Garin, un nom germanic d'òme ; atau que hèi Negre, per la medisha rason.
Olanda Meridionala
La província foguèt creada en 1840 a la seguida de la division de Olanda en doas entitats distintas : la Olanda Meridionala e la Olanda Septentrionala.
Fènix Tolosa Handbal
Istòria
Al fil de son istòria, e a l'agrat de las evolucions, lo club se nomena successivament Estadi Tolosenc, Sporting Tolosa 31, Tolosa Union Handbal, Tolosa Handbal, puèi recentament, FENIX Tolosa Handbal (derivacion del fènix).
Chaple de Sant Bertomieu
thumb|300px|right|Lo Chaple de Sant Bertomieu, [[François Dubois]] Lo Chaple de Sant Bertomieu es un chaple perpetrat a París pels catolics en contra dels protestants lo jorn de Sant Bertomieu (24 d'agost) de 1572. Aquel masèl se perlonguèt dins la capitala de França pendent mai d'un jorn. S'espandiguèt las setmanas seguentas a un vintenat de vilas, particularament en Occitània.
Dehéries
Istòria
Avant la Révolution, Dehéries appartenait à la famille Bourdon et était rattaché à la paroisse de Walincourt. En 1790 les habitants décidèrent de se séparer de Walincourt et de se constituer en commune distincte,.
Anglosfèra
Lato sensu
- païses que los creolofòns son minoritaris (ex. Belize)
Juaye-Mondaye
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Logicial
Istòria
L'escritura dau premier logiciau es generalament atribuida a la matematiciana anglesa Ada Lovelace (1815-1852). D'efiech, redigiguèt en 1843 un algoritme que depintava un ensemble d'instruccions per calcular lei nombres de Bernoulli amb una maquina de Babbage. Dins aquò, lo trabalh de Lovelace demorèt marginau fins a l'invencion de la maquina de Turing.
Lei sistèmas operatius
Lo sistèma operatiu es lo còr de la partida logiciala d'un ordinator. Es un ensemble de programas que dirigisson l'utilizacion dei ressorsas per lei logiciaus aplicatius. Lo pus conegut es Windows qu'es editat per la companhiá estatsunidenca Microsoft e que domina lo mercat dei microordinators dempuei leis ans 1990. Dins aquò, existís de sistèmas concurrents coma Linux o Mac OS.
Trélévern
Istòria
Al començament de 1790, Trélévern elegiguèt la siá primièra municipalité.
Lengas de Guyana
Lengas amerindianas
- lo warau (pauc parlat, la majoritat 5 000 es deculturada).
Hindi e Ordó
Las doas lengas son pauc parladas, probablament per mens de 10% de la communautat indiana e mai que mai per d'ancians. Son encara utilizadas dins cèrtas occasions (religiosas o tradicionalas). Alara que la majoritat a adoptat lo creòl guyanés o l'anglés, i a tanben una redescobèrta de las originas que motiva l'estudi e la valorizacion de la lenga.
L'Abescau
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Sent Maurzis
Segon Xavier Lansade, lo parlar de la comuna es lo lemosin.
Lista daus maires
miniatura|centre|La mairariá e escòla.miniatura|dreita|Roge: La [[Comunautat de comunas de Charanta Lemosina|CC de Charanta Lemosina dins Charanta A. Frontiera òc/oïl<br/ >B. Comunas occitanas<br/ >C. Comunas emb un bocin occitan<br/ >D. Comunas peitavinas-sentongesas]]
Irancy
Istòria
La terminologie en « y » suppose probablement une occupation gallo-romaine. Grands amateurs de vins, les Romains ont probablement apprécié à leur juste mesure les possibilités de la situation géographique d'Irancy. La tradition locale veut qu'il y ait eu des émeutes sanglantes pendant la Saint-Barthélémy, que le sang ait coulé dans les ruelles en pente, ce qui expliquerait le nom à caractère morbide de certaines voies, notamment la "rue des morts", située à l'extrémité OUEST du village. Il est dit qu'au cours d'une nuit, les huguenots ont assailli le village, ont tué de nombreux habitants et pillé le village, par représailles. Les corps auraient été jetés dans les puits situés tout au long de cette "rue des morts".
Garrei
Toponimia
Meileu qu'a la basa garr-, « ròc », prepausada per J.B. Orpustan, lo nom que sembla religat a ua basa plan anciana garr- qui's tròba dens hòrt de mots gascons qui designan esséncias vegetalas divèrsas : garravèr, garravòt, garravostar, garraisha, garralh, garralha, garric, garrigar, garrigat... Lo sens que seré, shens certitud, de « talhadís, horragar, artiga » e lo nom d'origina aquitanica.
Ambruç
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : Ambruns (capellanum d'~), en 1288, Ambrus (de castris d'~), en 1289, Ambrus (castrum d'~), Ambrus (parrochia d'~), au sègle XIII, Ambrus (parrochia Beate Marie d'~), au sègle XIII, Ambrus, Ambruilh, en 1383. La prononciacion es [am'brys].
Vaselhas (canton de Saug)
Toponimia
La prononciacion es [ba'zijɔ] a La Clausa, près de Gresas, [ba'zijə] a Cubèl. La grafia es Vaselhas.
Lisle-en-Barrois
Geografia
Lisle-en-Barrois est une commune rurale située dans le bassin parisien à l'extrême Ouest du département de la Meuse et à 17 kilomètres de Bar le Duc, entre le Barrois et l'Argonne.
Sisco
Geografia
Sisco est une commune de la côte est du Cap Corse, à 14 km au nord de Bastia, dans l'ancienne pieve de Brando. Autrefois, de 1336 à 1625, ses communautés ont fait partie soit du fief de Brando, soit de celui de Canari. Mais de 1483 à 1491 la vallée forma seule le fief de Melchio Gentile. Aujourd'hui Sisco est l'une des huit communes du canton de Sagro-di-Santa-Giulia.
Sant Desirat (Borbonés)
Geografia
Panorama : colline de la chapelle Sainte-Agathe, panorama sur la vallée du Cher. Quand la météo est bonne, on peut distinguer au loin, le Puy de Dôme (1469 m d'altitude).
Denain
Istòria
thumb|Lo maréchal de Villars
Empèri Mongòl
Lo rèine de Mongke
thumb|right|Territòri de l'Empèri a son apogèu territoriau pendent lo rèine de Mongke.
Moneda
En causa de la superficia granda de l'Empèri, lei Mongòls utilizèron divèrsei sistèmas de moneda, especialament dins lei territòris pus alunchats. D'en premier, lo sistèma chinés basat sus una moneda d'argent e l'utilizacion de papier-moneda. En 1253, un Departament de la Moneda foguèt creat per administrar la gestion dau papier-moneda qu'èra garantit per de resèrvas d'argent e de seda. Modificat per la dinastia Yuan ambé l'aparicion de moneda de coire, aqueu sistèma foguèt fòrtament utilizat per lei populacions mongolas e chinesas. Pasmens, dins lo rèsta de l'Empèri, demorèt limitat e l'utilizacion de pèças contunièt coma en Asia Centrala (moneda d'aur e d'argent) e dins lei territòris occidentaus (monedas d'argent e de coire).
Cultura
Coma l'Empèri Mongòl gropèt de populacions fòrça variadas, de culturas diferentas i existiguèron durant son existéncia coma aquela de l'Empèri chinés de la dinastia Yuan. Lo govèrn mongòl assaièt d'encoratjar la produccion culturala. Au nivèu de la populacion mongòla, d'òbras importantas foguèron realizadas en literatura coma de racòntes dei conquistas o dins lo domeni deis arts visuaus.
Cicadidae
La familha Cicadidae es una familha d'insèctes de l'òrdre dels omoptèrs e son d'insèctes eterometabòls (sola la darrièra metamorfòsi serà completa). Lo nom ven del grèc kiccos (membrana) e de ado (cantar). S'agís de la familha de las cigalas.
Mhère
Mhère es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Geografia
Adaigada per la Yonne #qu'es encara un torrent, la municipalitat a situat en lo parc natural regional del Morvan. Lo sieu sector fa partida de la zòna la mai boisée e montagneuse del Morvan. Lo tuc de la Taulejada es lo sieu ponch culminant, e lo sieu nom remembra una tradicion #que consistissiá, antany, a organizar manjar sul mai anautit tuc del pòble.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Lo nom de Mhère derivariá d'aquel del dieu Mercuri #que lo culte i n'auriá #èsser celebrat a proximitat. Lo vilatge èra lo banc d'un ancià prieuré bénédictin en dependent del abbaye de Corbigny.
Groninga (província)
Groninga (Grouningo en nòrma mistralenca; Groningen en neerlandés) es una província dei País Bas.
Amfreville-la-Mi-Voie
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Ugine
Ugena en arpitan (Ugine en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de Savòia e la region de Ròse-Aups.
Luci Corneli Sulla
Originas e jovénça
Sulla es un cognomen de la gens patriciana Cornelia. Sulla èra d'una d'aquelas familhas que compausavan los primièrs ostals de Roma. Se sap que Publius Cornelius Rufinus, un dels aujòls, arribèt al consulat en 290 e en 277 AbC., mas que foguèt mens conegut per aquela elevacion que pel pasiment que recebèt : se trapa per el mai de detz liuras d'aisina d’argent; e aquela contravencion a la lei lo faguèt caçar del Senat. Sos descendents vivián dempuèi alara dins l’escuritat, e lo quite Sulla foguèt levat dins un estat de fortuna mediòcre.
Amfreville-les-Champs (Sèina Maritima)
Amfreville-les-Champs es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Luci Corneli Sulla
Òbras constitucionala
Fin finala, lo Senat roman, organ essencial de l'oligarquia, pren lo cap exclusiu de l'Estat : lo nombre de senetors passa a sièis cent. Son recrutament de fa per l'aument del nombre annal dels questors. La censura es suprimida, assegurant lo caractèr viatger de la foncion senatoriala. Lo Senat torna trobar son drech de vèto, auctoritas patrum, sus totas las decisions legislativas dels comicis. Recep lo drech de cridar quand vòl los governaires de províncias o de lo daissar en foncion.
Illoud
Istòria
Illoud Es una anciana distincion #qu'aperteniá dempuèi lo XVe sègle a la familha de Serocourt.