cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Pierre-Augustin Caron de Beaumarchais
thumb|200px|Beaumarchais per [[Jean-Marc Nattier]] Pierre-Augustin Caron de Beaumarchais (París, lo 24 de genèr de 1732 - París, lo 18 de mai de 1799) que ho un escrivan e un autor dramatic francés de las Lutz.
Paleoantropologia
Trabalha essencialament a partir de l'estudi dels fossils, mas tanben recorrís a d'autres apròches, coma la primatologia.
Forcés
Istòria
Forcés qu'es nommat dens ua carta de 1068. Aquera place fòrta qu'èra ua de las senhorias mei importantas de Gasconha.
Lòcs e monuments
thumb|right|300px|Forcés, de la rota de Heux
Mond crestian
Aquela nocion designa tanben un fenomèn istoric (crestian d'Orient, Occident crestian, crestiantat ortodòxa, Cristianisme celtic, eca.). Fins finala, dins son sens geopolitic, correspond a l'ensems dels païses d'obediéncia crestiana.
Ancian Testament
Los tèxtes que la compausan coincidisson mai o mens amb la Tanakh del judaisme, pasmens aquela conten los meteisses libres que l'Ancian Testament canonic crestian, coincidisson pas ni dins l'òrdre ni en los noms.
Canon de l'Ancian Testament
L'Ancian Testament, en la version crestiana, se forma de 39 libres (que coincidisson amb los 24 libres del Tanakh josieu), aqueles que foguèron acceptats per las autoritats de la glèisa lo sègle IV. Aqueles libres constituisson lo canon de las escrituras de l'Ancian Testament, e per aquò, son de nomenats libres canonics. Son los libres atal categorizats en consens amb los estudis teologics crestians.
Istòria
La Glèisa crestiana primitiva utilizèt la Septuaginta, la version grèga mai anciana de la Bíblia, almens, fins a la mitat del sègle IV. Fins alara lo grèc foguèt una de las principalas lengas de l'Empèri Roman e la lenga de la Glèisa levat lo siriac utilizat per la comunautat siriana dins la Peshitta e la Glèisa amarica. De mai, los Paires de la Glèisa  tendon a acceptar a Filon d'Alexàndria coma la Septuaginta.
Saint-Léger-sur-Sarthe
Istòria
Au siècle, Saint-Léger se nommait Saint Léger de Poilley (Sancti Leodegarii de Polleio). Le seigneur du lieu se dénommait Guillaume de Poilley. Il fonda la première chrétienté et fit construire une église dédiée à saint Léger. Il tenait son fief d’Olivier de Bellême, seigneur du Mesle, fils de Guillaume II de Bellême.
La motte castrale contrôle un passage de la Sarthe en aval du Mêle sur une voie qui mène en ligne droite de Bellême à Sées. À cette fonction routière et stratégique s’ajoute un rôle dans la mise en valeur du secteur méridional de la forêt de Bourse. La motte de Saint-Léger, ainsi que celles de Boitron, d’Essay et du Mesle, a soutenu l’avancée des défrichements de la forêt de Bourse qui était proche comme l’indique le toponyme de la Haie de Poilley. Le château sur la motte a certainement été détruit pendant les guerres avec les Anglais, comme tous les autres châteaux à proximité. En 1101, Robert de Poilley, fils de Guillaume, donne à l’abbaye Saint-Martin de Séez tout ce qu’il possédait dans l’église de Saint-Léger.
Canton de Frejús
La lenga autoctòna es l'occitan provençau.
Eraudica
Istòria
França, en 1696, que taxè los blasons. Chic arron, com mantuas personas que declarèn de non pas n'aver entà non pas pagar, l’estat qu’impausè, aus qui ac podossen pagar, la possession d’un escut. Mantuns escuts que hon alavetz impausats per l'estat, sia en tot emplegar arbitrariament las infinidas combinasons cromaticas e geometricas, sia en hargoar "armas parlantas", qu'ei a díser escuts qui lo lors mòbles e dan ua informacion fonetica suber lo nom (per exemple un molin per un tau N Molin).
Microfòn
Responsa en frequéncia
Per saber quin tipe de responsa a un transductor se cal destriar entre las diferentas frequéncias captadas e lo voltatge de sortida del micrefòn.
Zhuangzi (filosòf)
Zhuangzi (莊子 en chinés tradicional, 庄子 en chinés simplificat, Zhuāngzǐ en pinyin: Wade-Giles: Chuang Tzu o Chuang Tse, literalament "Mèstre Zhuang") foguèt un filosòf chinés taoïsta del sègle IV a.C. que defendèt lo taoïsme e critiquèt la pensada de Mozi atal coma lo confucianisme. Es tanben conegut jol nom de Zhuang Zhou. Es celèbre per aver escrich lo Zhuangzi, un dels grands classics chineses.
Vida
La vida de Zhuangzi es en partida coneguda gràcias als escriches de Sima Qian (司馬遷, 145-90 a.C.).
Filosofia
La filosofia de Zhuangzi revèrta la pensada taoïsta e es caracterizada per lo scepticisme, lo relativisme e una vision del governament a còps qualificada d'anarquista.
Referéncias
Ziporyn, Brook (2009), Zhuangzi: The Essential Writings, Indianapolis: Hackett Publishing Company.
Karim Benzema
Karim Benzema, nascut lo 19 decembre de 1987 a Lion, es un fotbolaire francés. Foguèt lo melhor marcaire de la liga 1 per la sason 2007-2008 amb 20 buts. Jòga dempuèi la sason 2009-2010 per lo Real Madrid e es dempuèi lo mes de març de 2007 un jogaire de l'equipa de França de fotbòl.
Tauleta d'Ammisaduqa
La tauleta d'Ammisaduqa es una tauleta mesopotamiana d'enregistraments astronomics regardant la planeta Vènus. Fa partida d'un lòng tèxte astronomic babilonian e un vintenau de còpias dau tèxte son conegudas a l'ora d'ara. La pus anciana data dau sègle VII avC mai lo tèxte originau es probablement pus ancian e data dau milleni I avC.
Wurzita
Se troba generalament dins de jaciments idrotermaus e pus rarament dins de venas de pegmatitas ò de maubres. Es associat ambé d'autrei mineraus coma la blenda, la galena, l'argentita, la calcopirita, la fluorina e la barita. La wurzita es principalament utilizada coma minerau de zinc. D'autrei metaus presents coma impuretats (cadmi, galli ò indi) ne'n son tanben extrachs.
Joe Maggard
Joseph "Joe" Maggard (nascut en 1955) es un actor de cinèma american.
Pascal (unitat)
Lo pascal (simbòl: Pa) es l'unitat de constrencha e de pression dau Sistèma Internacionau d'Unitats. Tèn son nom de Blasi Pascal. Lo pascal fa partida deis unitats derivadas dau Sistèma Internacionau.
Gas d'efièch de sèrra
thumb|upright|Mesura del CO2 atmosferic per l'observatòri de [[Mauna Loa a Hawaii.]]
Principals gases d'efièch de sèrra
Les principals GES naturalament presents dins l'atmosfèra son : Los gases d'efièch de sèrra industrials comprenon tanben d'idrocarburs alogénats coma :
Willard Scott
Willard Herman Scott, Jr. (nascut en 1934) es un conegut actor american de comèdias del cinèma.
Linha 2 del mètro de París
Traçat e estacions
vinheta|320x320px|Traçat de la linha.
Djé Balèti
Djé Balèti es un grop de musica basat a Tolosa que canta en occitan e francés. Lor musica es una fusion d'influéncias mediterranèas e afro-caribas mesclat amb del rock psiquedelic.
Bordalés
Archiprestat de Buc e Bòrn
Audenja, Aurelhan, Biàs, Biganòs, Biscarròssa, la Canau, Casaus (comuna de la Tèsta), Endarnòs, Gastas, Gujan, Lèige, Lenton, Levinhac, Mamisan, Mesòs, Miòs, la Mòta, Parentís ( caplòc ), lo Pòrge, St Julian de Bòrn, St Pau en Bòrn o Frontinhac, Salas, Sanguinet, Saumòs o Gorgàs, lo Teish, lo Temple de Sautujas, la Tèsta.
Bordalés (parlar)
Un article es consacrat au parlar de la part de Bordèu.
Andert-et-Condon
Andert-et-Condon en arpitan ( Andert-et-Condon en francés) es una comuna francesa situada dins la region de Ròse-Alps e lo departament d'Ain.
Bastilha
La Bastilha (o mei exactament, Bastilha Sent Antòni) qu'èra ua hortalessa situada sus l'actuau plaça de la Bastilha a París. Presa per la hòrça a l'escadença de la susmauta deu 14 de julhet de 1989 per'mor de simbolizar l'autoritat e lo poder deu rei, que ho destrusida chic arron. Aqueth eveniment que vadó lo simbèu de la Revolucion Francesa.
Corsa d'Aran per sa lengua
Cada an, pendent eth madeish dia s'organize en Hòs, vilatge fronterèr ath nòrd, ua pròva esportiua de prestigi que talhe era carretèra d'accès ath cap de Gasconha, çò que hè a suspectar qu'er eveniment dèu de shordar a cèrtes autoritats jacobines. Ei recomanable, donques, consultar es oraris en qué era carretèra ei talhada.
Cantons d'Òlt e Garona
Los cantons d’Òut e Garona son una anciana division administrativa e una division electorala de l’Estat francés dins lo departament d’Òut e Garona.
Mouzay (Mòsa)
Istòria
thumb|Armoiries : d’argent à deux cottices d’azur mises en bandes, au canton senestre de sable, chargé de deux annelets d’or.
Lengas nalu
Classificacion
La classificacion intèrna del nalu es, :
Bèthvéder de Comenge
Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Bèthvéder qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Pàmias. Eth vocable dera glèisa, annèxa de Cassanha qu'es Sent Miquèu. A la revolucion, Bèthvéder qu'èra en Arièja. En 1791 qu'ei transferida en Nauta Garona. Era comuna que pren eth nom de Belbèze-Escolís per decret deth 29 de gèr  1921, puish que pèrd Escolís qui  vien ua comuna  distinta per arrestat prefectorau deth 4 de decémer 1952. Que pren eth son nom oficiau per decret deth 26 de març 1957.
Clarac (Nai)
Istòria
Clarac qu'èra ua abadia laïca vassala de la vescomtat de Bearn. Qu'èra ua dependéncia de l'abadia de Sent Pèr (Bigòrra).
Songeson
Songeson es una comuna francesa, situada dins lo departament de Jura e la region de Franca Comtat
Marnay (Vinhana)
Nòtas
<references group="N"/>
Anlezy
Geografia
Environada de bòsques e de tucs, Anlezy es una municipalitat entre las planas del Val de Loire e lo massís del Morvan.
Ariana (mitologia)
Ariana, princessa immortalizada
Aqueste don d'immortalitat, presentat aquí coma una recompensa per Dionís, lo filh benamat de Zèus, remembra, segon Louis Séchan e Pierre Lévêque, qu'à l'origina Ariana èra una divessa egeana de la vegetacion, e atal, somesa coma la vegetacion, a una mòrt seguida de resurreccion. L'union d'Ariana e de Dionís tanben pròca que dins lo mite primitiu, representavan los dos des divinitats de la vegetacion arborescenta, e que l'episòdi de las amors d'Ariana e de Tesèu foguèt apondut de tard.
Le Breil-sur-Mérize
Nòtas
<references group=N/>
Ipotèsi documentària
La font P
Menciona pas los profètas (que vòl donar l'unica legitimitat per interpretar e predicar als prèires). Aquel fach supausèt que pendent un temps se datèt falsament la font, que sembla èsser del sègle V AbC a causa de l'evolucion de l'ebrièu utilisat. La font P es aquela qu'es escricha per mai gents e ala la data es imprecisa. Tanben, aquel fach explicariá los talhs narratius, que de nòus prèires anèron apondent de leis, costumas e istòrias per justificar un estat de las causas concrètas. Nomena a Dieu Elohim o Lo Shaddai alternativament e destaca los castigs quand los òmes complisson pas las leis.
Ruèiras (Carcin)
Ruèiras (Rueyres en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Singapor
Istòria
L'istòria de Singapor remonta almens a un millenari, essent estat un emporium maritim conegut amb lo nom de Temasek e puèi coma una partida màger de mantun empèri thalassocratiques successius. Son èra contemporanèa a començat en 1819 quand Stamford Raffles a establit Singapor coma un pòst de tracha entrepaus de l'Empèri britanic. En 1867, las colonias d'Asia del Sud-èst son reorganizadas e Singapor es passada jol contraròtle dirècte de Grand Bretanha dins l'encastre dels establiments del destrech. Pendent la Segonda Guèrra Mondiala, Singapor es estada ocupada per Japon en 1942 e es tornada jos contraròtle britanic coma colonia de la Corona distinta après la reddicion de Japon en 1945. Après d'annadas de turbuléncia e malgrat la manca de ressorsas naturalas e un rèirepaís, la nacion s'es lèu desvolopada per venir l'un dels quatre tigres asiatics.
Geografia
Singapor se situa entre Malàisia al nòrd e Indonesia al sud. La ciutat se tròba a 317 km al sud-èst de Kuala Lumpur, la capitala malaia, a 909 km al nòrd-nòrd-oèst de Jakarta, a 1 435 km al sud-sud-èst de Bangkòk, a 2 394 km al sud-oèst de Manila e a 10 740 km a l'èst de París. Lo primièr, la cauçada Johor-Singapor, arriba a la vila frontalièra de Johor Bahru en Malàisia. Lo segond, lo Malaysia-Singapore Segond Link, a l'oèst, religa la periferia de Johor Bahru als quartièrs de la region de Tuères.
Sent Justin (Astarac)
Sent Justin (Saint-Justin en francés) qu'ei ua ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Rio de Janeiro (estat)
Creacion de la Municipalitat Neutrala
thumb|left|190px| [[Niterói.]] Après la transferéncia de la Cort portuguesa per Rio de Janeiro, l'autonomia que la província aspirava tant foguèt pas atenguda de la meteissa forma qu'en las autras. Al ministre del Reialme, carga qu'anèt practicament un substitut pel de Vicerei per rapòrt a Rio de Janeiro, foguèt confiada l'administracion de la província. De mai la vila del Rio de Janeiro èra la capitala la Empèri, e un ministre administrava la província entièra mejançant decrèts dirigits a las Camèras Municipalas de las autras vilas. Aquelas creissián rapidament, a causa de la creissença del cultiu de cafè, qu'èra ja mai important que lo cultiu de cana en lo nòrd de la província.
Economia
Extraccion minerala
L'estat ten de grandas resèrvas de petròli e de gas natural dins la nomenada Bacia de Campos, un jaciment situat sus la còsta, pròcha de la vila de Campos. Aqueste jaciment sosmarin provesís 83% de la produccion de petròli brasilièra, e ajudèt Brasil a lèu se trobar autosufisent en petròli brut. Una autra produccion importanta de l'estat es la sal marina, dins las vilas de Cabo Frio e Araruama.
Grentheville
Grentheville es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Nana bruna
Segon la teoria actuala, la formacion d'una nana bruna començariá ambé l'afondrament gravitacionau d'un nivól de gas estellar. Durant lo premier periòde de sa vida, seriá d'emetre de lutz gràcias a la fusion de sei resèrvas de deutèri. Pasmens, aqueu procès li permetriá pas d'agantar lei condicions de temperatura e de pression necessàrias a la mesa en plaça duradissa de reaccions de fusion de l'idrogèn-1. En plaça, la nana bruna seriá capabla d'emetre de lutz gràcias a un procès de contraccion de la matèria. Demorariá donc un objècte relativament sorn amb una temperatura de superficia inferiora a 2,000 K. La durada dau procès de contraccion es desconeguda. A la fin, la nana seriá refrejada e auriá una talha similara a aquela de Jupitèr.
Tres tipes espectraus foguèron definits per depintar lo raionament emés per lei nanas brunas :
Aniche
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais. .
Canaletto
Jovença e formacion
Giovanni Antonio Canal naís dins la parròquia de San Lio, près del Rialto. Es filh d'un artista venician, Bernardo Canal, pintre d'escenografias e de decòrs de teatre que gausís d'una evidenta autoritat e d'un cèrt benaise. Quitament s'existís a Venècia una familha (da) Canal inscricha sus la Lista de familhas nòblas de Venècia, mas sens ligam amb Giovanni Antonio.
L'encontra amb Joseph Smith
De Canaletto, Smith obten entre 1726 e 1727 sièis quadres que garda dins sa colleccion pendent près de quaranta ans. Per cadun, Canaletto realiza un dessenh prealable, mercé a que se pòt subreviure l'evolucion entre lo projècte e sa realizacion. Aquestes primièrs quadres son de vistas de la plaça Sant Marc, e de la Piazetta. Canaletto realiza per el d'òbras coma la Regata sul Grand Canal e un impressionant Interior de Sant Marc de nuèch, una de las raras pinturas de nuèch dins la produccion de l'artista. son doas representacions commemorativas, realizadas al començament de las annadas 1730 e uèi servadas dins las colleccions reialas d'Anglatèrra. vinheta|Pagina títol del « prospectus » de 1735. vinheta|Fuèlha del « prospectus » de 1735, mostrant Canaletto e son gravador Visentini. vinheta|Regata sul Grand Canal (version de 1740, National Gallery). Lo ligam amb Smith e lo contacte amb lo mond anglosaxon del Grand Tour son decisius per Canaletto. La tecnica precisa que realiza a la fin de las annadas 1720 — per se conformar au racionalisme enlusit dels Angleses — es diametralament opausada a aqueste dels començament : las telas son mai pichonas, e contenon d'arquitectura d'una perfeccion estupefianta ont des còps de pincèls mestrejats definisson los detalhs e los punts luminoses.
Lo periòde anglés
La construccion del pont, que la primièra pèira es pausada en 1739, dura dotze ans. La famosa tela Londres vista per una arca del pont de Westminster de 1746-1747 mòstra l'empont que manten l'arca en construccion, amb un ferrat qu'i es ligat. Es lo primièr quadre pench per sir Hugh. En 1747, l'una de las arcas del pont s'afaissa e, en 1749, Canaletto reten las òbras les de refeccion dins un dessenh.
Se retorn a Venècia, en 1752, Canaletto compta dos clients fidèld: lord Brooke que ven en 1759 comte de Warwick e lo novèl comte de Northumberland. Lo primièr li comanda una vista du castèl de Warwick, lo segon quadre d'Alnwick Castle, de Northumberland House e d'autres. Interior de la rotonda de Ranelagh (un luòc de divertiment) es un de sièis quadres comandats a Canaletto a la fin de sa demorança, vèrs 1754. Una importanta comanda de sièis quadres ven de Thomas Hollis, un « ric excentric » fa una causida pro eclectica: La Rotonda de Ranelagh (un luòc de divertiment), lo Vièlh Pont de Walton, un capriccio a partir de bastits a l'entorn de Whitehall.
De retorn a Venècia
esquèrra|vinheta|Plaça Sant Marc cap a l'èst dempuèi l'angle nòrd-oèst (vers 1760, [[Londres, National Gallery)]] En 1760, Canaletto signa tanben dos quadres de la plaça Sant Marc cap a l'èst vist de l'oèst, d'ont se la vei aparéisser sota una arca.
Sos successors
Giambattista Tiepolo nascut en 1696, contemporanèu de Canaletto, las òbras qu'an fach sa reputacion son los grands cicles de frescas que penguèt a Venècia e dins sa region. Foguèt l'espos de Maria Cecilia Guardi, sòrre des pintres venician Francesco Guardi e Gianantonio Guardi.
Bernardo Atxaga
Biografia
Lo primièr cop que publiquèt un tèxt foguèt en 1972, dins una antologia d'escrivans bascs. Son primièr raconte, Ziutateak ("sus la vila"), se publiquèt en 1976. Sa primièra antologia poetica, Etiopia, espeliguèt en 1978. A escrich d'òbras de teatre, de paraulas de cançons, de romans e narrativa corta. Son libre de racontes nomenat Obabakoak, publicat en 1988, ganhaire del Premio Nacional de narrativa de las Letras Españolas e traduch en 20 lengas, venguèt un filme Obaba en 2006 realizat pel director Montxo Armendáriz. En 2003 publiquèt Soinujolearen semea, que i parla de la desaparicion del mond d'Obaba, introduit dins lo roman citat anteriorament. N'apareguèt una version en espanhòl en setembre de 2004, jol nom d'"El hijo del acordeonista" revirada personalament.
En 2006 venguèt membre de l'Académia de la Lenga Basca (Euskaltzaindia).
Mia Farrow
La siá carrièra se contunha durant los ans 1970: ròda amb Claude Chabrol (Docteur Popaul lo 1972), Robert Redford (The Great Gatsby lo 1974), Robert Altman (A Wedding lo 1978). Lo meteis an, a un dels ròtles principals de Mòrt al Nil, adaptacion celèbra del roman d'Agatha Christie.
Dessarra alavetz la siá carrièra en los ans 1990. Apareis a Widows' Peak (1994) o a Miami Rhapsody (1995). Mia Farrow Se consacra alavetz principalament a la television, mas tòrna a la granda pantalha lo 2006 a la pellicula fantastica 666, lo malefici, après a Arthur e los Minimoys, pellicula que barreja animacion e paissièras realas dirigidas per Luc Besson, ont interpreta la menina del pichon eròi, ròtle que reprendrà lo 2009 a Arthur and the Revenge of Maltazard e lo 2010 a Arthur 3: The War of the Two Worlds.
Martaizé
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Soufflenheim
Sufflenheim en alemannisch (Soufflenheim en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Istòria
Uèi, lo pòble compta encara près d'una vintena d'artesans e produsit utises sustot destinats a la cuisson de recèptas tradicionalas alsaciennes (coq al riesling, baeckeoffe, kougelhopf), las terrinas e motlles de Soufflenheim.
Bèrasèrra
Nòtas e referéncias
<References/>
René Descartes
Jovença e formacion
René Descartes es lo tresen fiu de Joachim Descartes (1563-1640) e de Jeanne Brochard (1566-1597). Son paire fasiá partida de la pichona noblesa de Bretanha. Èra ansin conselhier au Parlament de Bretanha. En 1618, crompèt una segonda carga de conselhier per son fiu ainat, Pierre Descartes (1591-1660). Tre son enfança, René Descartes mostrèt una gròssa curiositat.
La carriera filosofica
En setembre de 1649, Descartes acceptèt una invitacion de la cort de Suècia per venir lo preceptor de la rèina Cristina de Suècia (1632-1654). Pasmens, en causa dau clima pus freg, moriguèt tre lo 11 de febrier de 1650 en causa d'una pneumonia. Enterrat dins lo cementèri dau quartier de Norrmalm d'Estocòlme, son còrs foguèt transferit en 1667 dins l'Abadiá de Santa Genevieva de París. En 1793, la Convencion Nacionala votèt son transferiment au Panteon mai l'òrdre foguèt pas executat. Durant lo rèsta de la Revolucion, lo crani dispareguèt. Finalament, lei rèstas de Descartes foguèron enterrats dins l'Abadiá de Sant German dei Prats.
Lo ròtle dau Creator
Per sostenir aquela tèsi, Descartes l'adorsèt a la teoria de la creacion contuniada que foguèt desvolopada dins lo Discors dau Metòde e dins lei Meditacions metafisicas. Per eu, l'acte de creacion èra pas limitat au començament dau mond. D'efiech, l'Univèrs deviá èsser mantengut per l'accion divina a cada segonda per un procès de recreacion permanent. Aquela idèa permetiá a Descartes d'explicar l'origina de la fòrça motritz. De mai, coma Dieu èra l'origina dau movement, la fisica aviá per pretzfach d'estudiar lei lèis que resultan d'aquela accion. Aquò èra un autre biais de separar lo divin, la fe e la conoissença e de durbir lo segond domeni ai sciéncias.
Dammarie-sur-Saulx
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Aguaruna
En Peró, vivon dins la region del flume Marañón e de sos afluents, lo Cenepa e lo río Santiago.
Gèissa
220px|right|Lathyrus
Fustarroau
Economia
Viticultura Costalats de Sent Mont (AOVDQS)
Cuisles
Cuisles es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena.
50000 Quaoar
Quaoar a au mens un satellit naturau, dich Weywot qu'auriá un diamètre d'un centenau de quilomètres.
Canton de Nai Darrèr
La lenga autoctòna qu'ei l'occitan gascon, dens sa varianta bearnesa orientau.
Massada
Istòria
A l’origine, Massada èra una simpla garnison fortificada pels primièrs princes asmoneans. Segon Flavi Josèp, un istorian josieu del sègle I, Eròde lo Grand dispausa la fortalesa en tres temps d'òbras successius, entre 37 e 15 AbC. coma refugi contra de possiblas revòltas interioras e menaças d’una invasion egipciana. En 66, comença las Granda Revòlta contre los Romans, un grop de rebèls josieus, los Sicaris del partit dels zelòtas, prenguèron Massada a la garnison romanas qu'i èran estacionada. En 70, los rejonguèron d’autres Josieus e lors familhas expulsadas de Jerusalèm quand la vila foguèt presa pels Romans.
Lengas nyun
Classificacion
La classificacion intèrna del nyun es :
Protoxid d'azòt
Present a l'estat de traças dins l'aire sèc, es un gas d'efièch de sèrra poderós (298 còps pus poderós que lo CO2) e es vengut lo 1èr contributor a la destruccion del jaç d'ozòn. Sas emissions son d'origina naturala e umana (mai de 120 % d'aumentation dins l'aire dempuèi l'epòca preindustriala.
Pareu (matematicas)
Proprietat caracteristica
Dos pareus son egaus se e solament se:
n-uplets
Pus generalament, se son n objèctes (distints o non), se definís lo n-uplet (o n-lista)  ; se ditz que  son sei componentas.
SoFECT
Evolucion
Dempuèi 1970, l'equipa de Lion a assoplís son protocòl de presa en carga puèi que metent l'accent sus l'informacion del pacient puslèu que sus l'evaluacion psiquiatric.
Criticas de las associacions
La legitimitat de la SoFECT es contestat per l'Existrans e la Fédération trans et intersexes, deplorant l'utilizacion de concèptes, e l'impossibilitat de causir librament sos medecins , , , , coma lo previst pr'aquò l'article R4127-6 del còdi de la santat publica. D'associacions talas qu'OUTrans, Ouest Trans e SOS homophobie reivindican la dissolucion dels equipas espitalèras ,.
Piero della Francesca
Biografia
Nasquèt a Borgo San Sepolcro (Nord de Florença, dins la zona d'Ómbria) en 1416. Aquel territòri dins la primièra mitat del sègle XV canbièt de sobiraniá en diverses ocasions: d'en primièr dins las mans de Rimini, aprèp dins aquela de republica florentina e mai tard passèt jos la possession del papat. Per causa qu'èra un territòri frontalièr.
Du Bartàs
Lo grop s'es produch dins de festenals nombroses d'Occitània e l'estat francés (Vieilles Charrues, Estivada de Rodés, Les Suds a Arle, Jeudis de Perpinhan, Festenal Occitània de Tolosa, Rescontres de Cants Polifonics de Calvi e Babel Med Music a Marselha).
1979
Santa Lúcia
Independéncia dau país lo 22 de febrier.
Galileo Galilei
Los ans a Pàdoa
thumb|150px|left| Las fasas de la [[Luna per Galilèu.]]
Reconeissença publica e primièrs problèmas amb l'Inquisicion
En 1614 estudièt de metòdes per determinar lo pes de l'aire; descobriguèt que pesa pauc, mas que son pes es pas nul coma se pensava a l'epòca.
En 1616 l'Inquisicion (Tribunal del Sant Ofici) se prononcièt subre la Teoria eliocentrica, declarant que l'afirmacion que lo solelh es lo centre de l'Univèrs èra eretica e qu'aquela que la tèrra vira èra "teologicament" falsa, pasmens res foguèt pas prononciat al nivèl scientific. Lo libre de Copernic De revolutionibus orbium coelestium, entre autres subre lo meteis tèma, foguèt mes a l'Index librorum prohibitorum (Indèx dels libres proïbits). Èra enebit de parlar de l'eliocentrisme coma d'un realitat fisica, mas èra permés de s'i referir coma ipotèsi matematica (en acòrd amb aquesta idèa, lo libre de Copernic foguèt retirat de l'Indèx passat quatre ans amb pauc de modificacions). E mai que pas cap de libre de Galilèu foguèsse pas a aqueste nivèl mes a l'Indèx, el foguèt convocat a Roma per expausar los sieus nòus arguments. Aguèt aital l'escasença de defendre las siás idèas davant lo Tribunal del Sant Ofici dirigit per Roberto Bellarmino, que decidiguèt que i aviá pas de pròvas sufisentas per conclure que la Tèrra virava e que per aquò avertiguèt Galileu; li demandèt d'abandonar la defensa de la teoria eliocentrica exceptat coma aisina matematica per descriure lo movement dels còrses celestials. Mas Galilèu persistiguèt e anèt mai luenh dins sas idèas e li foguèt alara enebit de las divulgar o de las ensenhar.
Malgrat los avertiments, encoratjat per la dintrada en foncion en 1623 del novèl Papa Urban VIII, son amic personal e un esperit pus progressista e interessat per las sciéncias que lo sieu predecessor (que fin finala aviá pas res de veire dirèctament amb la senténcia del tribunal), publiquèt aqueste meteis an Il Saggiatore (l'assajaire ), dedicat al novèl Papa, per combatre la fisica aristotelica e establir las matematicas coma fondament de las sciéncias exactas. Metèt en causa fòrça idèas d'Aristòtel sus lo movement, en particular aquela que los còrses pesucs tomban pus rapidament que los leugièrs. Galilèu defendiá l'idèa que los objèctes, tan leugièrs coma pesucs, tomban amb la meteissa velocitat en abséncia de fretaments. Se diz que pugèt a la torre de Pisa e ne lancèt d'objèctes de diferents pes, mas aquela istòria foguèt pas jamai confirmada. Aqueste libre èra tanben una responsa a una polemica que manteniá amb lo jesuista Orazio Grassi, defensor del modèl cosmologic de Tycho Brahe: segon el la Tèrra èra fixa al centre de l'Univèrs, mas las planetas e autres astres viravan a l'entorn del Solelh, e aqueste virava a l'entorn de la Tèrra. Orazio Grassi defendiá tanben l'idèa que las cometas èran de còrses celestials, çò qu'es corrècte, alara que Galilèu considerava qu'èran lo produch de la lutz solara sus la vapor atmosferica.
La defensa de l'eliocentrisme e lo procès del Sant Ofici
Los autors medievals defendián l'idèa que la Tèrra èra plana, mas acceptavan per error lo geocentrisme coma foguèt estructurat per Aristòtel e Ptolemèu. Aquel principi es antiscientific mas lo pus espandit. Aquesta reformulacion menèt a çò que i aja de descobèrtas constructivas sucessivas e pas una batalha dogmatica. Aital d'en primièr l'òme atribuguèt una bidimensionalitat a la superfícia terrèstra (tèrra plana), puèi comprenguèt son aspècte arredondit, puèi sa forma esferica, e aital sucessivament en continuitat constructiva de la realitat espaciala e fisica.
Monts Tolonencs
Sei clima son pron diferent au clima tolonencs degut a la diferéncia de autor e se pòden trobar de còps capelats de nèu en ivern e subretot dins lei nublas isolats de Tolon.
Escrova
Descripcion
Coma pèça d'assemblatge mecanic elementri, s'agís d'un organ independent comportant un trauc taraudat en son centre (es a dire un trauc ont es gravat lo Filetatge) que, vissat sus una Vitz (o encara sus una tija filetada que lo diamètre e lo pas de vitz correspondon), constituís un dels dos elements d'un ligam per obstacle.
Aquelas dimensions son mesuradas en millimètres dins los país utilisant lo SI, encara fòrça païses las dimensions son donadas en poces.
Escrova exagonala
Son las escrovas mai frequentas. Lor periferia es de forma exagonala, que la disténcia entre doas fàcia correspond en millimètres a la talha de la clau emplegada per lor manòbra.
Escrovas especialas
Existís d'escrovas especificas segon los usatges:
Tipes d'escrovas de transformacion de movement
Pels dispositius de guidatge lis l'escrova pòt èsser en alliatge de coire, en Teflon, o totes materials balhant en associacion amb l'acièr, un fregadís limitat. Dins lo cas de la transformacion de movement, es evitat al contrari de l'assemblatge d'aténher la situacion de sarrada.
Aquel principi de vitz e escrova de circulacion de bilhas es fòrça utilizat dins las bóstias de dirreccion dels camions.
Sourcieux-les-Mines
Geografia
La commune de Sourcieux-les-Mines est située à 15 kilomètres à l'ouest de Lyon au cœur des Monts du Lyonnais.
Brévilly
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Ribeaucourt (Mòsa)
Istòria
Il fut découvert à la fin du XIX un sarcophage de pierre et des armes y furent découvert. La glèisa fortifiée eut à souffrir de la restauration exécutée par l'architecte Charles Royer en 1890-91 qui chercha à lui rendre l'aspect de l'ancien château qu'elle fut à l'origine, mais le résulta et sa situation dominante sur la vallée de l’Orge est du plus bel effet dans le paysage en venant de Bure.
Anhiers
Istòria
Après la clausura de las installacions houillères, lo bastiment d'un lotissement suls friches industriales a permeses lo maintien sul luòc de la populacion de la comuna. Anhiers Conserva uèi un caractèr rural tot en beneficiant de l'implantacion de las zònas industrialas totas prèpas.
Mentionné pour la première fois en 1076, sous le nom de Anherium, le village appartient à la collégiale de Saint Amé de Douai de 1094 jusqu'à la Révolution. Le village tire également profit de la fondation de l'abbaye de Flines toute proche et bénéficie de la protection des châtelains de Raches.
Bonrepaus Riquet
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Bonrepaus èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Tolosa. Tanlèu 1790, Bonrepaus Riquet èra del canton de Vrufuèlh. Las parròquias son Sent Lop (d’après l’Ordo) e St Jean de Mongagne. Oficialament, Bonrepos prenguèc le nom de Bonrepos- Riquet per decret  del  29  janvier 1921. La parròquia de Saint-Jean-de-Mongagne, que correspond sensiblament a la comuna de Bonrepaus Riquet, èra de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Tolosa. Le vocable de la glèisa, annèxa de Vrufuèlh, es Sent Joan. La mapa de Cassini, a la fin del sègle XVIII, mòstra St Jean de Mongagne, coma parròquia e Bonrepos coma simple lòc (quid de Sent Lop ?). Sent Joan de Montganh(a ?) es a l'èst del borg actual (situat prèp del castèl e tanben en posicion centrala) e la glèisa a disparegut (desrocada pendent la revolucion).
Personalitats ligadas a la comuna
thumb|Bronze de [[Pèire Pau Riquet conceptor del Canal del Miègjorn]]
Richecourt (Mòsa)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Mary Nótár
Biografia
Mary Nótár nasquèt en 1985 a Veszprém dins una familha de musicians ròm. Plan joveneta, cantava ja amb son paire, Ferenc Nótár, guitarrista e pianista. Sa carrièra musicala comencèt a debon professionalament en 2002, e en 2007 aprèp 4 albums se vegèt recompensada amb lo prèmi Jimmy Zámbó.
Antananarivo
Antananarivo foguèt istoricament la capitala del pòble Merina, que contunha de formar la majoritat dels 1 275 207 abitants de la vila (recensament de 2018). Las zonas urbanas environentas an una populacion metropolitana totala qu'aprocha los tres milions. Los detz e uèit grops etnics malgaches, e los residents d'origina chinesa, indiana, europèa e autres, son representats dins la vila. Foguèt fondada vers 1610, quora lo rei Merina Andrianjaka (1612-1630) forabandiguèt los abitants Vazimba del vilatge d'Analamanga. Declarant lo site coma capitala, Andrianjaka bastiguèt un rova ​​(abitacion reiala fortificada) que s'agrandiguèt per venir los palais reials del reialme d'Imerina. La vila servèt lo nom d'Analamanga fins al règne del rei Andriamasinavalona (1675-1710), que la tornèt batejar Antananarivo ("Vila dels Mila") en onor dels soldats d'Andrianjaka.
Tremaouezan
Istòria
Trémaouézan était une trève de Ploudaniel, faisait partie de l'archidiaconé de Kemenet-Ily relevant de l'évêché de Léon.
Sant-Sebastian-an-Enk
Sant-Sebastian-an-Enk en breton ( Saint-Sébastien-sur-Loire en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament del Léger Atlantic e la region dels Païses de Léger.
Saint-Mard-de-Réno
Saint-Mard-de-Réno es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Boussy
Geografia
Boussy regroupe plusieurs lieux-dits, dont Vers Nanche, Les Bioles, Marlioz, Lamérique, Mieudry, "Lachenaz" ou encore Vers les Bois.
Singularitat gravitacionala
Una singularitat gravitacionala es un luòc de l'espaci temps onte lei grandors fisicas utilizadas per mesurar lo camp gravitacionau vènon infinidas.
Sent Launart (Gers)
Sent Launart [senlaw'nar(t)] o Sent Launard (Saint-Léonard en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Esfèra de fotons
Una esfèra de fotons es una zona de l'espaci temps onte la gravitat es pron important per entraïnar la mesa en orbita dei fotons.
Lantar
Geografia
Es una comuna de l'airal urban de Tolosa.
La Croix-en-Touraine
Geografia
La Croix-en-Touraine se situe dans la vallée du cher, à 1 km de Bléré, à 8 km d'Amboise et à 9 km de Chenonceaux
1978
Tuvalu
Independéncia dau país lo 1 d'octòbre.
Racécourt
Geografia
Racécourt se situe à 6 km de Dompaire, à 26 km d'Épinal et à 60 km de Nancy.
Tomai
Tomai ei lo susnom d'un crani fossil de primat discurbert en 2001 en Chad (1). Aguest qu'a condusit enquia era definicion d'ua navela espècie Sahelanthropus tchadensis, que quauqu'uns paleoantropològs consideren coma ua des prumères espècies dera linha umana, de segur plan proche dera divergencia enter es Panins (includent es chimpanzés) e eth genre Homo (includint l'òme) (2). Era edat deth fossil ei d'aperaquí de 7 milions d'annades.
Nom
Tomai vò díder espilh de vita en lengua gorana. aguest nom a sigut causit peth President dera República de Chad. Vò díder qu'ei un mainatge vadut just auans dera sason seca. E sòns escadences de poder demorar son, atau, plan més limitades (7)
Mansigné
Nòtas
<references group=N/>
Macedonian
Dos idiòmas distints pòrtan lo nom de "macedonian":
Pèire Baudis
Consòl de Tolosa dins la còla de Loís Bazerque dempuèi 1959, foguèt encargat de l'important sector social de la vila. En març de 1971, se presentèt contra lo Loís Bazerque e foguèt elegit al segond torn amb 58% dels vòtes. Reelegit deputat en març de 1973, deguèt afrontar en març de 1977 los Socialistas menats per Alain Savary. Ganhèt dins dos dels tres sectors de la vila. En març de 1978, perdèt las legislativas contra lo jove socialista Gérard Bapt.
Nòu Testament
Lo Nòu Testament o Novèl Testament o Navèth Testament tanben dich Testament Grèc o d'Escrituras grègas, es lo recuèlh dels libres de la Bíblia crestiana escrits après la naissença de Jèsus Crist. Aquel tèrme foguèt utilizat pels primièrs crestians per descriure la lor relacion amb Dieu (segon 2Co 3:6-15 e Ai 19:15-20), en fasent referéncia al "pacte novèl" entre Dieu e l'umanitat en oposicion al "pacte ancian" o "Ancian Testament", tractat amb lo pòble d'Israèl: Dieu, qu'als temps ancians aviá establit son aliança amb aquel pòble, faguèt una nòva e definitiva aliança amb l'umanitat entièra, mejanç son Filh, Jesus Crist, çò que, après aver anonciar la bona novèla de la salvacion, foguèt condemnat a morir sus la crotz e ressuscitèt lo tresen jorn..
Situacion sociala e economica
Lo comèrci terrèstre se fasiá mejan un malhum excellent de vias de comunicacion, que cobrissiá tot l'empèri. Sovent venán de caravanas de l'Orient amb de produchs destinats a Roma. Se manteniá tanben un comèrci exterior per via maritima. Lo pòrt mai important de Palestina èra aquel de Cesarèa. Palestina èra pas una region epecialament rica, e las unicas exportacions que se podiá permetre èran l'òli, las olivas e lo vin. Al subjècte del comèrci interior, i aviá un notable escambi comercial a l'entorn del lac de Tiberiàs; Jerusalèm possedissiá tanben d'installacions comercialas.
Mitan religiós
Pendent, las tres fèstas màger que totes los josieus devián celebrar, tant que possible, a Jerusalèm èran aquelas de Pascas, Pentacosta e Socòt. La mai importanta de totas èra Pascas, fèsta familiala en remembre de la desliurança d'Egipte. Lo moment central de la fèsta èra lo nomenat de la cena pascala, que se manjava un anhèl immolat al temple. Lo Nòu Testament establís una connexion estrecha entre Pascas e los actes salutoses de la mòrt e resurreccion de Jèsus; los evangèlis sinoptics presentan lo darrièra cena de Jèsus coma una cena pascala, e l'Evangèli segon Joan fa coincidir lo moment de la mòrt de Jèsus amb l'immolacion dels anhèls pascals al temple de Jerusalèm.
Las originas del cristianisme
Del temps de son ministèri, Jèsus aviá format un grop de discípols que daissèron ostal e familha per lo seguir mentre qu'el predicava. Après la mòrt de Jèsus, de discípols faguèron lo testimòni de sa preséncia coma ressuscitat. Lo quita Jèsus lors apareguèt e comandèt la mission de contunhar l'anóncia de l'evangèli del Reialme pel mond entièrs.
Importança relativa dels divèrses libres
Luter, Per exemple, prenent en compte lo contengut mai o mens fasent la doctrina de la justificacion per la fe, destaquèt dels autres libres aqueles:
Sant Nectare
200px|left|thumb|Glèisa romanica de Sent Nectari
Istòria
Lo site de Sent Nectari fuguèt despuèi los temps paleolitics com z-o mòstra un dolmèn. Au sègle XII, lo comte d'Auvèrnhe Guilhem VII donèt la tèrra de Sent Nectari per qu'i fondèsson un lòc de pregàrias.
Aaron Copland
1900 - lo 2 de deceme de 1990) que ho un compositor de musica academica e de musica de cinema nòrd-american. A despart de las soas innovacions tecnicas e armonicas, la principau caracteristica deu son estil de composicion qu'ei d'aver incorporat dens la soa estetica musicau ritmes, melodias e imatge deu folclòre e deus grans espacis nòrd-americans.
Gaudonvila
Gaudonvila (Gaudonville en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Domenge Baudis
Conselh Superior de l'Audiovisual
En mai de 2000 venguèt per un an lo president del comitat editorial del quotidian francés Le Figaro.
Retorn en politica
En genièr de 2009, foguèt designat al cap de la lista UMP de la circonscripcion Sud-Oèst (amb 6,200,794 electors inscrits) per las eleccions europèas de 2009. Obtenguèt quatre sètis al Parlament Europèu.
Vida de familha
Sa segonda esposa es Ysabel Saïah; an dos filhs: Pierre e Benjamin. Domenge Baudis a tanben una filha del maridatge precedent: Florence (tanben engatjada en politica a Tolosa).
Cygnus X-1
Lo sistèma se tòba a 8.000 annadas lutz (2.500 parsecs) e fa partit d'un sisèma binari a costat d'una estèla supergiganta blava d'una magnitud aparenta de 8,9. Se tracta d'un objècte fòrça compacte que la massa es entre 7 e 13 còps la massa del Solelh.
Criolita
Se forma dins de pegmatitas a partir de la precipitacion quimica de fluorurs. Es utilizat coma fondent dins lei laboratòris d'esmautariá, dins la fabricacion d'opalinas translucidas e dins la metallurgia d'alumini. Per certaneis aplicacions, especialament per la metallurgia, la criolita naturala es pauc a pauc remplaçat per de materiaus sintetics.
Itàlia
Una part de l’Occitània caup dins l’Estat italian: las Valadas Occitanas, mas tanben l'enclava de La Gàrdia.
Geografia fisica
En mai de la peninsula continentala, la geografia fisica d'Itàlia es completada per doas illas majoras de Mediterranèa que son Sicília (25,708 km² e Sardenha (24,090 km²). I a tanben quauqueis archipèlas entre Corsega e Toscana (illa d'Elbe) e au nòrd de Sicília (illas Eolianas).
Clima
La màger part dau territòri italian a un clima temperat que pòu presentar de variacions regionalas importantas liadas a la latitud, a l'altitud e a l'influéncia de la mar Mediterranèa. Per exemple, la temperatura mejana evoluciona de 11°C a Turin a 16°C a Nàpols ò lei precipitacions anualas de 2000 mm dins certanei regions aupencas a 600 mm dins certaneis endrechs dau pendís orientau deis Apenins. Pasmens, en despiech d'aquelei variacions, se pòu devesir Itàlia entre tres zònas climaticas principalas.
Demografia
En 2012, Itàlia teniá 60,87 milions d'abitants qu'èra magerament concentrada dins la Vau de Pò e dins lei zònas litoralas en causa dei constrenchas impausadas per lo relèu montanhós deis Aups e deis Apenins ò per l'ariditat dei regions meridionalas. 67% de la populacion es urbana e lo ret de vilas e de rotas es fòrça dens dins la Vau de Pò e lo centre de la peninsula. S'i troba la capitala economica dau país, Milan, e lei vilas de Turin, de Gènoa e de Florença. Dins lo rèsta dau país, Roma, Nàpols e Palèrme son lei centres de regions urbanas importantas situadas lòng de la costat occidentala mediterranèa.
Preïstòria
Puei, a partir dau Neolitic, se desvolopèt la cultura de la terralha cardiala. De populacions indoeuropèas colonizèron la peninsula. Au nòrd de Pò, se desvolopèt la civilizacion dei Terramare entre 1700 e 1150 avC. Foguèt remplaçada per la cultura de Villanova que foguèt a l'origina de la civilizacion etrusca e qu'aguèt una influéncia majora sus lo desvolopament deis autrei pòbles italics. D'aqueu temps, Sardenha èra ocupada per la civilizacion nuragica caracterizada per la bastida de tors fortificadas dichas nurags. Apareguèt au sègle XX avC e se mantenguèt fins au sègle II avC avans la conquista sistematica de l'illa per lei Romans.
La Republica Romana
A partir dau sègle IV avC, acomencèt l'expansion de Roma sus tota la peninsula. D'etapas majoras foguèron lei Guèrras Samnitas (343 a 290 avC) que li permetèt de dominar son centre, la conquista de Tarenta (272 avC) que li permetèt de s'estendre fins au sud e la destruccion de Faleries (241 avC) que marquèt l'acabament de la somission dei ciutats-Estats etruscas. Après aquelei victòrias, lei Guèrras Punicas (264-146 avC) còntra Cartage e lei Guèrras de Macedònia (215-168 avC) s'acabèron per la destruccion de doas poissanças rivalas majoras e la Republica Romana foguèt d'ara endavant la premiera poissança de Mediterranèa. Aquò permetèt ai Romans d'ocupar una partida de la peninsula Iberica, d'Africa, de Grècia e d'Anatolia.
L'Empèri Roman
D'efècte, unei còps d'estat foguèron organizats per l'armada tre la premiera mitat dau sègle I. De mai, en l'abséncia de reglas de succession claras, la mòrt d'un emperaire èra sovent lo començament d'una guèrra civila entre unei generaus proclamats emperaires per lei sieunas tropas. Pasmens, au sègle III, la situacion degenerèt après l'assassinat de Sever Alexandre en 235. Fins a 285, au mens setze emperaires ocupèron lo poder que deguèron luchar còntra de desenaus de temptativas d'usurpacion e la seccession de certanei territòris. Un autre fenomèn de remarca d'aqueu periòde foguèt lo desvolopament dau crestianisme persecutat en causa de son refús d'observar lo culte de l'emperaire. Pasmens, l'influéncia de la religion novèla aumentèt rapidament e foguèt finalament autorizada en 313. En 391, lo paganisme foguèt oficialament enebit.
Lei periòdes lombard, bizantin e franc
La politica bizantina foguèt d'encoratjar la romanizacion de la peninsula per i restaurar l'Empèri Roman. Pasmens, tre 568, d'invasions lombardas comencèron dins la vau de Pò. Fins au començament dau sègle VII, capitèron d'ocupar tota lo nòrd, Toscana e lei regions interioras dau sud. Dins lo corrent d'aqueu sègle, lei Lombards, fòrça minoritaris au sen de la populacion, comencèron de fusionar ambé lei populacions latinas e seis elèits adoptèron lo latin coma lenga. Lei Bizantins se mantenguèron dins lei regions maritimas, a Roma e a Ravena. Per favorizar la defensa d'aquelei territòris, adoptèron un sistèma relativament descentralizat que favorizèt pauc a pauc l'emergéncia de poders locaus autonòms, especialament Venècia.
Lo desvolopament dei comunas
Enfin, lo periòde dei sègles XI e XII foguèt pereu marcat per lo conflicte lòng entre l'emperaire e lo papa que sostenguèt lpei demandas d'autonòmias dei comunas dau nòrd d'Itàlia. Regardant leis afaires religiós, la Querèla deis Investiduras (1075-1122) foguèt una victòria clara de la papautat que restaurèt son independéncia espirituala a respèct de l'emperaire. Puei, en 1167, la formacion d'una Liga dei ciutats lombardas e la desfacha imperiala de Legnano en 1176 confirmèt l'autonòmia quasi totala dei comunas italianas. Enfin, au sège XIII, se debanèt la darriera fasa. Leis elèits italianas se devesiguèron entre partisans dau papa (Guelfs) e partisans de l'emperaire (Gibelins) e la lucha se centrèt sus lei conflictes entre lei comunas e sus lo contraròtle dau Reiaume de Sicília que sa dinastia dispareguèt a la fin dau sègle XII. Après doas temptativas deis emperaires per venir rèi de Sicília, la papautat donèt lo reiaume a l'Ostau d'Anjau que lo conquistèt en 1266. Pasmens, aquela dominacion foguèt mau acceptada e en 1282, una revòuta donèt lo reiaume au rèi d'Aragon. Aquò entraïnèt una intervencion francesa e lo partiment dau reiaume entre Anjau (region continentala) e Aragon (Sicília).
La guèrra de succession d'Espanha e la redistribucion territòriala dau sègle XVIII
La Guèrra de Succession d'Espanha foguèt causada per la menaça d'una unificacion dei coronas de França, premiera poissança mondiala, e d'Espanha, premiera poissança coloniala. Per defugir la formacion d'un estat tant poderós en Euròpa Occidentala, se formèt alora una coalicion antifrancesa gropant la màger part deis estats europèus. S'acabèt militarament per una revirada dei Francés capables de protegir sei frontieras maugrat una tièra de desfachas mai incapables de protegir totei lei territòris espanhòus e de destrurre la coalicion enemiga. En particular, en Itàlia, la màger part dei possessions de la corona d'Espanha foguèron conquistadas per lei fòrças d'Anglatèrra, d'Àustria e de Savòia. Ansin, a la signatura de la patz d'Utrecht en 1714, lei territòris espanhòus de Milan, de Sardenha, de Toscana e lo Reiaume de Nàpols foguèron annexadas per leis Austrians e Sicília foguèt annexada per Savòia.