cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
David Hockney
Retorn en Anglatèrra
S'interessa tanben a las òbras numericas. En 2010 expausa a París, a la fondacion Pierre Bergé - Yves Saint-Laurent, sas òbras realizadas sus iPhone e iPad, tanben plaça tanben la possibilitat suls logicials de tornar difusar lo procediment creatiu, declarant : « La sola experiéncia semblabla es aquesta ont se vei Picasso dessenhar sus de veire per un film » (en referéncia al film Lo Mistèri Picasso d'Henri-Georges Clouzot) ,
Bolero (Ravel)
Aquesta òbra singulara, que Ravel disiá considerar coma un simple estudi d’orquestracion, coneguèt en unes meses un succès planetari que ne fa son òbra mai celèbra e, uèi encara, una de las paginas de musica sabenta ami jogadas pel mond. Mas l'immensa popularitat del Bolero tend a amagar l'amplor de son originalitat e la intensions veraias de son autor.
Modulacion
A sa novena e darrirèra exposicion, lo contra tèma s'interromp a sa tretzena mesura, ont la nòta sol es tenguda pendent quatre temps e mièg abans d'aviar, via una redita del primièr motiu del consequent sus doas mesuras, cap a una modulacion susprenenta en mi major. Lo tèma en mi, long de uèi mesuras, davala d'en primièr en arabesca de la dominanta (si) a la tonica (mi) sus quatre mesuras. S'exprimís enseguida pas que sul tresen temps, sincopant per quatre còps, avant de s'acabar sus un acòrdi de do major qu'anòncia lo retorn a la tonalitat principala e la concluson de l'òbra. centrat|vinheta|600x600px|Tèma en mi major en jòcs de tèrças e quartas, amb primièrs [[Violon|violons (votz nauta), seccion [18] (mesuras 326 a 335).]]
L’instrumentacion
A subjècte de la trompeta en re, qu'es prescrita per Ravel per far mai aisit lo jòc dins l'agut de la trompeta a la fin de l'òbra, es ara remplaçada per unea trompeta piccòlo de la per gaireben totes los trompetistas. A l'epòca ont Ravel compausèt son Bolero, la trompeta piccòlo existssiá pas encara, mas dempuèi son invention, mai tard al sègle XX, faguèt passar de mòda las autras trompetas que so pas d' ut o de si bemol. D'instruments son utilizats sonque lo temps d'unas mesuras : saxofòn soprano, tambora, cimbals, tam-tam. (*) Lo compositor precisa un saxofòn sopranino de fa'' : aqueste instrument auriá pas espelit de pas cap de fabricant; a partir de la creacion per Marcel Mule, la particion sempre foguèt jogada al saxofòn soprano.'' (**) Jogat ara amb una trompeta piccòlo de la. (***) Sovent remplaçats per de caissas.
Tornada
vinheta|Los glissandos de [[trombon son caracteristics de la concluson del Bolero.]] Las vints tornada t de doas mesuras s’enriquisson progressivament d’un o mai instruments d’en primièr en alternança, puèi per comol. Unes utilizan lo ritme lancejant de la caissa coma la segonda flaüta sota lo solo de clarineta o los dos bassons fasent relai sota l'autbòis d’amor, d’autres soslinhan la carradura jogant pas que los temps coma la arpa, totes los pizzicatos dels còrdes o los trombons e lo tuba sus las darrièras frasas. La primièra tornada, repetida un còp dins un pas tot just perceptible, introduch l’òbra pianissimo; cada novèla tornada es orquestrada de biais diferent s’alarguissent, s’enriquissent e participant a l’efièch de crescendo per nivèls, fins a la darrièra tornada, jogada dos còps fortissimo per quin que siá orquèstre jol tarrabast de las percussions (timbalas e, en alternança sus cadun dels tres temps, tambora, cimbals e tam-tam) e amb d'impressionants glissandos de trombons, precedant de pauc l'aclapament final.
Ravel e son òbra
Aqueste destacament aparent n'empacha pas Ravel de se mostrar plan vigilant a la façon que son Bolero èra executat. Foguèt intransigent sul respècte rigorós del tempo moderato assai, dos còps mai lent qu'aqueste del bolero tradicional, singularitat que justificarà per aquesta explicacion paradoxala donada a Wilhelm Furtwängler en novembre de 1930 : « Jogat aviat, la pèça peréis longa, alara qu'executada mai lentament, sembla corta ». Willem Mengelberg e Arturo Toscanini, los dos caps pasmens plan respectats de Ravel, paguèron aquesta inflexibilitat :« Crèsi dire que lo Bolero es rarament dirigit coma pensi que deuriá èsser. Mengelberg accelèra e alentís excessivament. Toscanini lo dirigís dos còp tròp aviat que cal e espandís lo movement a la fin, çò qu’est indicat enlòc. Non: lo Bolero se deu executat amb un tempo unic del començamant cap a la fin, dins l'estil dolent e monotòn de la melodias araboespanhòlas. Quand ai fach remarcar a Toscanini que prengava tròp de libertats, repondèt: « Se lo jògui pas del mièu biais, serà sens efièch ». Los virtuòsis son incorrigibles, banhats dins lors somiadisses coma se los compositors existissián pas. »
Una dança macabra
Un axe de lectura plan diferent vei a vegada dins lo Bolero, coma lo fach André Suarès, una « mena de dança macabra ». Sa progression mecanica, son ritme, sa repeticion e son crescendo inexorables ne fan per mai d'uns autors una òbra inquietanta e tormentada, irresistiblament destinada a son aclapament final. Se sa qu'al subjècte d’una femna que cridava « Lo baug ! » après aver entendut l’òbra, Ravel afirma: « Aquò es, ela a tot comprés ». Prenent al seriós aquesta responsa, Serge Gut estima que « al delà de la folia, lo Bolero es una mena de dança sul volcan que se vòl tanben èsser una dança de la fin del mond ». Seguent un rasonament analòg, Marnat considèra que lo tèma ven « intoxicant » amb fòrça repeticion e que « aquesta musca venguda d'un Orient de pastorala s'acaba en la mai udolaira de las apocalipsis ». La quita modulacion finala, ont Jankélévitch i vesiá una liberacion e Vuillermoz un desliurament, es comprés per Gut coma un subresaut deseperat que fa pas qu'ajornar lo retorn ineluctable de la tornada, mai violenta que jamai, e la casuda finala. Al vejaire de la progression dramatica e le long crescendo final de La Valsa, acabada uèit ans d'ora e que Ravel aviá explicat la dimension fatala, pòdon èsser vists coma de prefiguracions del Bolero. Dins d'obratges plus recents, d'escrivans comentèron lo Bolero jos aqueste angle, coma Echenoz, qu'i vei un « suicidi que l’arma es lo sol espandiment del son », e Le Clézio, per que « quand s'acaba dins la violéncia, lo silenci que seguís es terrible pels subrevivents estabordits ».
Batalha de la carriera Vavin
La batalha de la carriera Vavin foguèt una batalha de la Setmana Saunosa pendent la Comuna de París (1871). Se debanèt dau 23 au 24 de mai de 1871. Foguèt una victòria versalhesa importanta perque dubriguèt lei jardins dau Luxemborg e lo quartier dau Panteon a l'armada dau govèrn d'Adolphe Thiers.
Cèu (riu)
Cèu es lo nom d'un riu del Naut Carcin.
Jos la pluma del poèta occitan Joan-Jacme Delmàs ven un riu quasi mitic.
Fins-Sent-Genèis
Istòria
En 1860, lo barri de Fins Bas, los vilatges o chastèls de La Bastida, Veyrac, Aubaron, situats al sud o al sud-oèst de Fins, qu'apartenián a la comuna de Vilanòva saguèron estachats a Fins.
Walery Wroblewski
Es enterrat dins lo cementèri dau Père-Lachaise près de la muralha dei Federats.
Lavausseau
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
La Tour-de-Peilz
La Tour-de-Peilz, es una comuna soïssa  del canton de Vaud, e del districte de la Riviera-Pays-d'Enhaut situada en riba nòrd del lac Leman.
Illas Tokelau
Dins las lengas maori, tokelau es lo vent de bisa, o lo nòrd.
Cuelàs
Cuelàs (Cuélas en francés) qu'es ua comuna gascoa situada dens lo departament de e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Saint-Hilaire-la-Gérard
Istòria
Al cors del periòde revolucionari de la Convencion nacionala (1792-1795), la municipalitat a portat lo nom de Roulard.
Alstom
Alstom es una societat francesa especializada dins lo sector dels transpòrts, principalament ferroviaris (trens, tramvais e mètros).
Lobens de Lauragués
Luòcs e monuments
left|200px|thumb|Lo castèl left|200px|thumb|Ancian moulin d'aura
Cléry-le-Petit
Geografia
Cléry-Lo-Pichon a situat al endroit ont la vallée de la Andon pres la vallée de la Mòsa. Lo fleuve délimite l'èst de la comuna.
Evangèli segon Luc
Autor
L'evangèli es anonim, doncas qu'es pas signat. S'es atribuit tradicionalament a Luc, lo «mètge aimat» coma Pau de Tars ne fa mencion dins sa Epestòla als Colossians.
Los manuscrits
Lo Codèx Sinaiticus e Codèx Vaticanus, son de codèxs del sègle VI e los mai ancians manuscrits que contenon lo tèxt complet de Luc. Lo Codèx de Beza manuscrit del sègle V o VI, conten tanben Luc al complet.
Domenico Ciampoli
200px|thumb|Domenico CiampoliDomenico Ciampoli (Atessa, lo 23 d'agost de 1852 – Roma, lo 21 de març de 1929) que ho un escrivan regionalista deus Abruç, un bibliotecari e un eslavista italian.
Circuit Pau Ricard
vinheta|Vista aeriana dau circuit. Lo Circuit Pau Ricard, o lo «Circuit dau Castelet», es un circuit automobil situat dins lo departament de Var prèp dei comunas de Sinha e dau Castelet.
Acid uric
L’acid uric es present en fèble quantitat dins lo sang (uricemia) dels mamifèrs (36 a 69 mg·L-1 per l’uman).
Écuelles
Istòria
Écuelles était auparavant un gros bourg avec sa gare SNCF qui reliait Seurre à Chalon-sur-Saône. Cette voie ferrée a été remplacée par une route qui suit le tracé exact de Seurre à Allerey.
Camplong d'Aude
Camplong d'Aude (Camplong-d'Aude en francés) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
POUM
Après la segonda guèrra mondiau lo POUM que resistè contra lo regim deu dictator galèc Francisco Franco e que's dissó en 1980 dab lo retorn de la democracia parlamentària.
Reiaumes Oblidats
La popularitat dei Reiaumes Oblidats fuguèt tanben noirida per fòrça romans (especialament lei proesa dau famós eròi drow Drizzt Do'Urden o de l'archimagi Elminster) e de nombrós juecs de ròtle sus ordinator, coma Pool of Radiance, Baldur's Gate, Icewind Dale e Neverwinter Nights.
Lengas platoïdas
Classificacion
Lo platoïd acampa tres grop de lengas:
Lengas jukunoïdas
Classificacion
thumb|330px|Las lengas jukunoïdas La classificacion del jukunoïd es :
Fontannes
Geografia
La municipalitat a traversat per quatre cors d'aiga: lo riu Aliar, lo riu Senouire e los ruisseaux del Ternivol e de la Dirande.
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Cartagena (Espanha)
Geografia e relèu
thumb|Vista satellit del [[Camp de Cartagena, Mar Menor e Cap de Palos.]] thumb|Molin d'aura del [[Camp de Cartagena]] La vila de Cartagena se tròba al sud-èst de la Peninsula Iberica (37º36' N, 0º59' W).
Demografia
L'airal metropolitan, intègra las vilas de La Unión, Fuente Álamo de Murcia, Los Alcázares, San Javier, Torre Pacheco e San Pedro del Pinatar e compta.
Preistòria e Antiquitat
En 209 AbC, pendent la Segonda Guèrra Punica, foguèt atacada per Publi Corneli Scipion African Major amb sonque, l'ocupèt e prenguèt un grand butin. En 206 AbC se celebrèt de jòcs en onor del oncle de Scipion. Pendent l'empèri foguèt una colonia romana (Colonia Victrix Julia Nova Cartago) e sèti d'un convent juridic. Aquel convent èra lo mai espandit de totes e arribava a fins al tèrme dels cantabres. Benlèu partajava la capital de l'Ispània Citeriora amb Tarraco. Son territòri se nomenava Carcedonia. Èra lo punt central d'una via cap a Tarraco (al nòrd) e cap a Castulo (al sud).
Lengas planòl
Las lengas planòl, parladas en Nigèria, constituisson un grop de lengas platoïdas, que fan partida de las lengas nigèrocongolesas. Lo nom ven del fach qu'aquelas lengas se troban sus lo planòl central de Nigèria.
Sainte-Cérotte
Nòtas
<references group=N/>
Conservatisme
Lo conservatisme es una filosofia politica en favor dei valors e deis estructuras tradicionalas de la societat. La tradicion coma fònt de saviesa, lo respècte de l'òrdre sociau e dei convencions e la defensa dei valors establidas i ocupan donc una plaça importanta. Lo conservatisme refusa ansin generalament lei modificacions e leis evolucions que son pas consideradas coma necessàrias au mantenement d'un quadre sociau permetent de respòndre ai besonhs umans. Pasmens, coma lei tradicions varian fòrça segon lei regions, existís pas d'ideologia conservatritz unificada.
Salenthal
Geografia
Singrist Al nòrd-es,
Salenthal est située à 4 km au sud de Marmoutier et à une trentaine au nord-ouest de Strasbourg. La desserte de la commune est assurée par la RD1004-ex RN4 que l'on rejoint à Singrist par la RD 117 et Allenwiller par la RD 817. Au pied des Vosges, le paysage est composé de collines occupées essentiellement par des prairies et quelques cultures. Le village, à une altitude de 280 mètres, est ceint de quelques vergers extensifs. Depuis le 1 janvier 2009, une ligne de haute tension passe à environ 500 mètres de Salenthal et de Allenwiller. Salenthal se situe à environ 2 km de Allenwiller, à 5 km des commerces à Marmoutier et à 35 km de Strasbourg. Le maire de ce village s'appelle Monsieur ANTONI.
Havars
Havars pòt essèr:
Sisif
Sisisf es subretot conegut per son castig, consistissent a pojar una pèira al suc d'un mont, qu’acaba sepre per tornar caire.
Novallas
Novallas es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Villaescusa (Zamora)
Villaescusa es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Placenta
Forma e organizacion
Per l’èsser uman, lo placenta es organizat en cotiledons, o unitats foncionalas del placenta situadas sus la fàcia uterina d’aqueste. Son donc pas pisiologicament en contacte amb la pòcha de las aigas. Son mai sovent individualizats e forman sus la fàcia extèrna una còca plan identificabla. Aquestes cotiledons son fragils, e son sovent damatjats al moment de la desliurança del placenta.
Foncions
Ces hormones diminuent aussi la sensibilité tissulaire de la mère à l'insuline (jusqu'à 80 %de diminution), ce qui permet à son organisme de faire circuler plus de sucre, ce qui est nécessaire à l'embryon, mais aussi à la préparation de la lactation. Ceci est l'effet d'antagonistes spécifiques de l'insuline (principalement l'hormone placentaire lactogène - HPL ou hormone chorionique somatomammotrophique). La grossesse mime ainsi certains effets du diabète.
Placentofagia
Los proprietats galactogènas del placenta èra ja contadas per Plini. Lederer e Pribram diguèron aver provocat unas minutes après una injeccion d'extrach placentari, un aument considerable de la quantitat de lach secretada. Mas lor resultat a foguèt criticat, coma podent resultar d'una aument de pression via lo tonus muscular. Dixon e Taylor diguèron aver trobat de talas substéncias pressivas mas Rosenheim mostrèt que s'agissiá de prodchs de la putrefaccion dins los extrachs de placenta utilizats dins lors experiéncias.
Annibal Barca
Visquèt dins un periòde de tension dins lo Bacin Mediterranèu, alara que Roma començava d'impausar sa poténcia en Mediterranèa occidentala: aprèp la presa de Sicília e de Sardenha, consequéncia de la Primièra Guèrra Punica, los Romans envièron de tropas en Illiria e contunhavan la colonizacion de l'Itàlia del Nòrd. Elevat, segon la tradicion istoriografica latina, dins l'òdi de Roma, èra, segon sos enemics, a l’origina de la Segonda Guèrra Punica que los Ancians nomenavan « guèrra d’Annibal ».
Contèxte istoric
Aprèp de la Primièra Guèrra Punica, malgrat las precaucions presas per Amilcar Barca, Cartage se trobèt en dificultat per dispersar sas tropas de mercenaris que pauc aprèp faguèron lo sètge la vila. Aquel episòdi es conegut coma la Guèrra dels Mercenaris. Amilcar capitèt a reprimir aquela revòlta dins lo sang al frau de la Rèssa en 237. Roma, sens cap mas d’oposicion, prenguèt Sardenha qu'aparteniá als Cartagineses. Per compensar aquela pèrda, Amilcar passèt en Ispània ont prenguèt un vaste territòri al sud-èst del país. Pendent una desena d’ans, Amilcar capitava la conquèsta del sud d’Ispània, assistit de son gendre Hasdrubal. Aquela conquèsta restabliguèt la situacion financièra de Cartage mercé a l’expleitacion de las minas d’argent e d’estam.
Jovença
Existís pauc de fonts sus de l’educacion d’Annibal. Se sap qu'aprenguèt d’un preceptor espart, nomenat Sosilos, las letras grègas, l’istòria d’Alexandre lo Grand e l’art de la guèrra. Aqueriguèt atal aquel biais de rasonament e d’accion e que se basa sus l’intelligéncia e la rusa.
Preparatius
Fins a la fin du prima 218, periòde que quitèt Cartagena, Annibal elaborèr una granda armada e envièt de representants negociar son passatge mejans los Pirenèus e nosar d'aliànças lo long de son camin. Segon Titus Livi, Annibal traversèt l’Èbre amb e. Daissèt un destacament de e  per defendre Ispània e mai  que volavan pasquitar lor territòri. Dispausèt doncas de e  aprèp lo passatge dels Pirenèus. Segon d’autras fonts, arribèt en Gàllia al cap de qualques e cavalièrs. Mas es pro dificil d’evaluar los efectius reals. Qualques estimacions van fins a. A son arribada en Itàlia, semblava dirigir, segon las fonts, entre e  e entre  e. Encara, a mai d'un còps, Cartage envièt d'ajudas a Annibal, almens, al començament de la guèrra. E mai, de pòbles se ralièron, quitament provisòriament, a Annibal. Atal, s'apondèron a l'armada cartaginesa.
Cap a Itàlia
Pendent la Segonda Guèrra Punica, aprèp qu'evitèt d’atacar la vilas grègas de Catalonha, Annibal dintrèt en Gàllia. Se pensa que, aprèp aver traversat los Pirenèus al Pòrt del Pertús e establir son campament prèp de la vila d’Illiberis — actual Elna —, se dirigiguèt sens problèma fins a Ròse, ont arribèt en setembre 218 abans que los Romans empachan son passatge, al cap de qualque, e 37 elefants de guèrra. L’ipotèsi mai probabla es que faguèt traversar son armada a la nautor de Cadarossa ont se situavan los Insulae Furianae segon lo cadastre d’Aurenja.
Aprèp aver evitat las populacions localas, que los Voconças que tentèron d’arèstar sa progression, Annibal escapèt a las legions romainas venent de la còsta mediterranèa en remontant la val de Ròse. Roma acabant de conquerir la Gàllia cisalpina, Annibal esperava, aprèp aver traversat los Alps, trobar ajuda dels galleses del nòrd d’Itàlia.
Traversada dels Alps
Sens contar l'itinerari causit, la traversada dels Alps es un de las causidas tacticas mai marcntas de l’Antiquitat. Annibal arribèt a traversar los monts levat los obstacles del clima, del terren, de las atacas de las populacions localas e la dificultat de dirigir dels soldats d’originas etnica e linguistica divèrsas. Las fonts indican qu’Annibal perdèt entre e  pendent de la traversada. Los subrevivents arribèron en Itàlia, segon Polib, èran atalentats e ont patiguèron del freg.
Batalha del lac Trasimèn
Los Romans nomenèron alara Fabius Cunctator coma dictator. Se separant de las tradicions militaras romanas, Fabius adoptèt una novèla estrategia — que foguèt mai tard nomenat « estrategia de Fabius » — refusant la batalha frontala amb l'adversari tot ne posicionant qualques armadas romanas a l'entorn d’Annibal per limitar sos movements.
Canne e sas consequéncias
Annibal, que volava pas atacar Roma encara, se'n prenguèt a l’Apulie, e subretot la vila de Capoá. A la prima de 216, prenguèt l’iniciativa en atacant una sèrva importanta d'avitalhament a Canne. Per aquela accion, lo general se placèt entre los Romans e lor font essenciala de viures. Les ciutadans romans elisèron Caius Terentius Varro e Lucius Aemilius Paullus novèls cònsols. Esperant la victòria, aqueles darrièrs levèron une novèla armada — Roma jamai aviá format una armada tan nombrosa — estimada a prèp de. Aqueles darrièrs derniers renoncièron alara a la tactica eficaça, mas lenta, d’evitament e se decidiguèron per un tust frontal.
left|upright|thumb|Annibal comptant los anèls dels cavalièrs romans tombats a la [[batalha de Canne en 216. Marbre de 1704 per Sébastien Slodtz (musèu del Lovre).]]
Reviral de situacion
Sul terren militar, los Romans, jol capitanejat de Marcus Claudius Marcellus, tornèt prene Siracusa en 212 puèi Capoá en 211 aprèp dos sètges successius. Una contraofensiva d’Annibal per tornar prendre Capoá en 211 faguèt fracas atal qu’una expedicion de cavalariá sus la ciutat de Roma. Los Romans arribèron a destruire una armada cartaginesa en Sicília e pacifiquèron l’illa en s’aligant amb la Liga etoliana per contrar Felip V que tentava de profitar de la situacion per conquerir l’Illiria mas, atacat sus mai d'un fronts, es lèu submergit per Roma e sos aligats grècs.
Bilan paradoxal
Mas d'aquel temps, e es lo paradòxe de son bilan, temptant de destornar — amb son discors sus la libertat de las ciutats — las ciutats grègas de l’aligança amb Roma, forcèt aquela darrièra a legitimar sas accions e a se comportar en granda poténcia imperialista. Per aquò Annibal es al còr de l’istòria romana e grèga.
Pontons
Pontons pòt essèr:
Eric Rei Bèthvéder
Qu'estó tanben lo president de l'Institut Occitan (In'Òc) de Vilhèra de 2007 a 2012.
Civilizacion de la Vau d'Indus
Figuras divinas
Lei crèires religiós de la region son desconeguts e ges de luòc de culte es estat identificat d'un biais segur. Certanei banhs podrián èsser utilizats per de ceremònias ritualas. En certaneis estructuras, « d'autars de fuòc » son estats trobats. Son d'endrechs mostrant de rèstas de fuòc que foguèron benlèu emplegats per de sacrificis ò de rituaus. Enfin, de sagèus mòstran de processions d'animaus mai ò mens fantastics. Aquò sembla d'aver un sens religiós mai, coma per lo rèsta, sa natura es desconeguda.
Escritura
L'existéncia d'una escritura dins la vau d'Indus es atestada de 3200 a 1900 avC. Leis inscripcions descubèrtas son de seguidas de simbòls probablament ideografics. Lei simbòls son generalament presents sus de sagèus ò sus de terralhas. Èran probablament liats a de contraròtles administratius. Aperaquí 400 simbòls son estats identificats mai la mitat son probablament d'alteracions d'un ensemble de 200 simbòls de basa. En 2023, aquela escritura èra pas encara estada deschifrada. Plusors obstacles empachan sa comprenença : la lenga deis autors es pas coneguda, leis inscripcions son tròp cortas per formar de frasas e ges de tèxte bilingüe es estat descubèrt. Ansin, de cercaires pensan que l'escritura d'Indus es pas un sistèma d'escritura vertadier mai puslèu una protoescritura.
Montpitòl
Geografia
Es bordada al nòrd per la RD30 dicha e al sud pel riu Laragon.
Scherwiller
Scherweiler en alemannisch (Scherwiller en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Lengas beromicas
Classificacion
Blench (2019) classa lo cara dins lo beromic. Dins la classificacion d'Haspelmath et alii, la lenga es restacada a las lengas planòl centralas.
Nuez de Ebro
Nuez de Ebro es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Preïstòria
Evolucion deis espècias de la linhada umana e poblament de la planeta
La linhada umana es l'ensems deis espècias qu'an un ligam de parentat pus pròche amb l'uman Homo sapiens qu'amb lo chimpanzé. Dempuei leis annadas 1980, la descubèrta de divèrsei fossils a considerablament complicat sa descripcion. Ansin, l'ensems dau grop es d'ara endavant considerat coma una linhada boissonanta e ni mai linear. La consequéncia principala es qu'un nombre important d'ipotèsis existís per depintar l'aparicion d'Homo sapiens e son desvolopament.
Lei premiereis espècias dau genre Homo
Lei premiereis espècias conegudas dau genre Homo foguèron Homo habilis e Homo rudolfensis. Apareguèron probablament en Africa i a 2,5 milions d'annadas. Sei capacitats cerebralas son pus importantas qu'aquelei dau genre Australopithecus e èran capables de fabricar e d'utilizar d'otís rudimentaris. Homo habilis èra encara acostumat a la vida dins leis aubres. En revenge, Homo rudolfensis aviá ja una bipedia pus afiermada e un regim alimentari pus carnivòr. Lei dos dispareguèron fa 1,6 milion d'annadas.
Contemporanèus dei darriers Homo habilis, Homo ergaster presenta de caracteristicas pus pròchas de l'òme modèrne. Sa talha es pus auta, sa bipedia es venguda exclusiva, lo volum de son crani aganta e sa fàcia es arredonida. Seis otís son tanben venguts pus complèxes (bifàcias, premierei destraus...). Aqueleis elements li permetèron de se desplaçar e de poplar una partida d'Euròpa e d'Asia, bensai tre 1,8 milion d'annadas. Enfin, es capable de practicar un lengatge articulat.
Lo desvolopament deis otís
Se considèra generalament que la premiera manifestacion de l'intelligéncia umana foguèt lo premier otís fabricat. L'òme a pauc a pauc descubèrt e aprés a mestrejar e modificar lei materiaus disponibles (fusta, òs, pèira, rèstas d'animaus...) per produrre d'otís e d'armas. Pasmens, la màger part dei materiaus utilizats, coma lo cuer o lei pelissas pòdon pas èsser descubèrts per lei scientifics car son destruchs per lo temps. D'autrei materiau, coma l'òs, que se degradan pus malaisament, son principalament trobats dins lei sites pus recents e demòran rars per lei periòdes pus ancians. Pasmens, l'industria preïstòrica leis utiliza dempuei lo començament dau Paleolitic. En fach, la pèira es generalament lo produch unic qu'es conservat.
Classificacion e foncion deis otís
Leis otís son dichs d'un biais intuitiu per analogia amb de formas modèrnas o segon leis utilizacions supausadas. Existís de « burins » o de « rascladors ». Pasmens, l'usatge de certaneis otís, coma lei « bastons de comandament », es totjorn pas conegut e la màger part deis objèctes devián aver divèrseis usanças. Ansin, lei recèrcas pus recentas assaian de descubrir lei tecnicas de fabricacion e leis utilizacions deis objèctes per comparasons amb d'otís produchs e utilizats dins de condicions similaras a aquelei de la Preïstòria. Permeton especialament de saber se l'otís desgatjat per lei cavaments es complèt o se manca una partida (manche, pèça en òs... etc). Dins aquò, lei noms ancians son estats conservats.
Combles-en-Barrois
Istòria
Abans 1966, Combles possedissiá un terren de gòlf reservat als militars del OTAN en garnison en la region. Qualques inscripcions en angleses en las installacions del club actual testifiquen d'aquel passat.
Olvés
Olvés es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Osny
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Picea
Las espècias an de talhas variablas, que passan rarament 40-50 mètres, mas que pòdon aténher  (picea de Sitka). Pòdon viure entrò a 400 ans.
Villageriz
Villageriz es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Lesinhan de las Corbièras
Montrabeg
Montrabeg es una anciana rectoriá, del vocable de Santa Eugènia, e un castèl modèrne situat près d'Aude; [que i a tanben una tuca de 59, probable lòc d'origina d'una fortalesa]. Las fòrmas ancianas son Mons Rabejus en 1204, Castrum de Monterabegio en 1272, De Monterebegio en 1298, Monrabey au sègle XIV, Monsrebegio en 1477, Une tour au lieu de Montravech en 1503-1589, Mont Rabech en 1538, Saincte Eugénye de Montrabech en 1639. Mai qu'un lòc Raveg, la proprietat de Ravidius, nom atestat, qu'èra lo d'un dels amants de la famosa Lèsbia de Catul, en realitat Clòdia (fòrma vulgara del latin Clàudia, occitan Glàudia), ambe Mont ajustat, cal supausar lo nom rabeg (evolucion probabla d'un eretièr d'[una declinason de] rapidus, segon lo TdF), precisament localizat dins l'Aude e qu'a lo sens de « raspa d'una aiga » e mont, aplicat a la tuca de 59 m.
Liesle
Geografia
Lo vilatge se situa a una altitud de 250 mètres aperaquí, amb un ponch culminant a 467 mètres, del nom del Senhal.
La commune couvre 1800 hectares : c'est une des plus grandes communes du canton de Quingey. Elle est située en bordure de forêt de Chaux, aux confins d'un méandre de la Loue. Ses paysages sont d'une qualité remarquable. La forêt couvre une large superficie de 618 hectares et fait l'objet aujourd'hui de diverses mesures de protection du milieu (ZNIEFF, Natura 2000) et d'une exploitation mieux raisonnée (démarche de qualité du PEFC). L'agriculture et la vigne couvrent une surface de 600 hectares.
Romegoux
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Póvoa de Varzim
Póvoa de Varzim es una vila toristica del litoral nòrd de Portugal. Sa populacion èra estimada a 65 882 abitants en 2005. Sa superfícia totala es de 82,1 km².
Sierra Nevada
Sierra Nevada se pòt referir a diferentas montanhas:
Jeff Koons
Exposicions (seleccion)
Annadas 2010
Saint-Georges-sur-Eure
Saint-Georges-sur-Eure es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure e Loir e la region dau Centre.
Tokelau
Istòria
Las rèstas arqueologicas mòstran una preséncia umana dempuèi gaireben 10000 ans. Toquelau foguèt demèst las primièras illas pobladas de Polinesians, amb lor dieu tradicional Tui Tokelau.
En 2005, las illas foguèron devastadas pel ciclòn Percy, que los vilatges demorèron de temps amb 1 m d'aiga de mar. La pujada del nivèl de las mars es una risca de las grandas per l'avenidor de las illas.
Colonialisme
Lo colonialisme es una doctrina d'extension de la sobeiranetat d'un Estat sus de territòris en defòra de sei frontieras. Implica l'organizacion de l'explecha economica e la mesa en plaça d'un sistèma de dominacion politica d'aquelei territòris. Conegut tre l'Antiquitat, aqueu sistèma se desvolopèt fòrtament a partir de la descubèrta dau continent american per leis Europèus e l'expansion dau comèrci mondiau. Conoguèt son apogèu au començament de la Segonda Guèrra Mondiala quand lo monde èra devesit entre leis empèris coloniaus dei poissanças europèas, principalament França e Reiaume Unit. Après 1945, l'afebliment d'Euròpa entraïnèt l'independéncia de la màger part dei colonias e lo colonialisme es d'ara endavant vengut pus rar.
Lei causas de la colonizacion
Lei causas de la colonizacion son multiplas e varian segon lei luòcs e leis epòcas. Se pòdon classar entre de consideracions demograficas, economicas, estrategicas e ideologicas. Dins la màger part dei cas, plusors causas son mescladas per explicar la conquista o la creacion de colonias.
Dominion
Lo dominion èra un tipe particular de colonias qu'es pròpri a l'Empèri Britanic. Èra una colonia de poblament principalament restada per de populacions d'origina anglesa. Dins lo corrent dau sègle XIX, obtenguèron donc pauc a pauc de drechs li permetent de venir autonòmas. En particular, aguèron lo drech d'elegir de parlaments e de govèrns locaus, de desvolopar de sistèmas judiciaris pròpris o de crear de fòrças armadas. Un procès lent lei menèt ansin a una independéncia de facto que foguèt formalament reconeguda durant la premiera partida dau sègle XX per Londres. Pasmens, lei dominions gardèron una politica estrangiera alinhada sus lo Reiaume Unit fins a 1945. Lei dominions principaus èran Canadà, Austràlia, Nòva Zelanda e Sud-Africa.
Leis independéncias estatsunidenca e sud-americanas
Dins lei Tretze Colonias anglesas d'America dau Nòrd, l'origina dau conflicte foguèron lei despensas importantas de la Guèrra de Sèt Ans. Principalament menada per defendre lei colonias còntra França, aviá entraïnat de problemas financiers en Anglatèrra. Londres decidèt donc de crear d'impòsts especiaus dins sei colonias mai se turtèt au refús dei colons. En cambi d'aquelei taxas novèlas, volián obtenir una representacion au Parlament de Londres. En 1775, de trèbols menèron a una guèrra entre lei colonias, que se declarèron independentas sota lo nom d'Estats Units d'America, e Anglatèrra. Sostenguts per França, Espanha e lei Províncias Unidas, leis Estatsunidencs ganhèron. Puei, amb lei guèrras revolucionàrias e napoleonencas, un movement similar aguèt luòc en America dau Sud. Entre 1810 e 1825, la quasi totalitat dei colonias espanhòlas de la region venguèron independentas. Brasil l'imitèt entre 1821 e 1824.
Dins lei tres cas, l'independéncia foguèt una volontat deis elèits politics dei colonias. Laissèron en plaça leis estructuras socialas existentas, coma l'esclavatge o l'economia d'exportacions vèrs Euròpa. Dins l'èx-Empèri Espanhòu, lo vuege politic causat per la disparicion de la tutèla de Madrid entraïnèt una instabilitat politica quasi permanenta marcada per la multiplicacion dei còps d'Estat. L'excepcion unica foguèt lo nòrd deis Estats Units que s'industrializèt a partir de la fin de la premiera mitat dau sègle XIX. Dins aquò, lei tensions entre l'elèit industriau dau Nòrd e aquela dei plantaires dau Sud venguèt la fònt d'un conflicte intèrne que foguèt reglat en 1865 per la victòria dei Nordistas durant la Guèrra de Secession.
La sistematizacion de la colonizacion europèa
A partir deis ans 1870-1880, aquelei concepcions entraïnèron una corsa entre país europèus per aquistar de territòris novèus en Africa, en Asia o en Oceania. Franc de quauqueis excepcions coma Etiopia, Siam, Japon e China, la màger part deis Estats d'aquelei continents foguèron destruchs o plaçats sota protectorat. Lo venceire principau d'aquela rivalitat foguèt lo Reiaume Unit que capitèt de conquistar un empèri de 40 milions de quilomètres carrats. França ocupèt un espaci de 13 milions de quilomètres carrats mai dispausava dau premier domeni african. Leis autrei país europèus foguèron distanciats mai Alemanha, Portugal, Belgica, lei País Bas e Itàlia poguèron constituïr de colonias importantas dins certanei regions d'Africa o d'Asia.
Liechtenstein
vinheta|Comunas de Liechtenstein.Liechtenstein (prononciacion alemanda ), oficialament lo Principat de Liechtenstein (en alemand Fürstentum Liechtenstein; en alemanic Förschtatum Liachtaschta) es un país d'Euròpa Centrala sens accès a la mar. Confronta Soïssa a l'oèst, e Àustria a l'èst. Sa capitala es Vaduz e la ciutat mai poplada es Schaan.
Politica
Liechtenstein es una monarquia parlamentária. Seguís una politica de neutralitat e fa partida dels Estats sens fòrças armadas
Colonialisme
L'independéncia dei dominions
L'independéncia dei dominions britanics foguèt un procès lòng caracterizat per la cession progressiva de drechs mai e mai importants ais autoritats localas per Londres. Pasmens, lo [Reialme Unit|Reiaume Unit]] i gardèt d'avantatges importants. De mai, la proximitat ideologica entre leis elèits britanics e coloniaus mantenguèt aquelei país dins l'orbita britanica. Per exemple, existís plusors cas d'òmes politics aguent realizat de carrieras simultanèas au Reiaume Unit e dins un dominion.
Lach
Lo lach natural
En seguida de la naissença doncas, lo còs de la genitritz distribuirà amb son lach de resèrvas alimentàrias acumuladas pendent la gestacion per cobrir lo periòde de desvolopament de la capacitat edula (id est manjarèla...) pròpria de l'enfant.
Colonialisme
La disparicion deis empèris coloniaus
En revènge, certanei país refusèron l'independéncia de sei colonias o s'inquietèron d'una presa de poder per de guerilhas comunistas. Dins aquela situacion, de guèrras d'independéncia opausèron lo poder europèu ais independentistas. Lo premier conflicte d'aqueu tipe se debanèt en Indochina de 1946 a 1954. Sostengut per China, lo Vietminh capitèt de batre un còrs expedicionari francéés a la batalha de Dien Bien Phu. Aqueu succès encoratjèt d'autrei movements de chausir la lucha armada e de guèrras saunosas aguèron luòc en Argeria, en Angòla, en Moçambic o en Birmania.
Lach
Lo lach crus
Ne son ara a se desenvolopar en Itàlia per exemple, los distributors de lach crus gestionats directament pels elevaires o abalissaires que los lors escabòts o avers (id est mandrie en italian...) son sotmeses a d'unes contraròtles igienico-sanitaris pro particulars e aprefondits.
Colonialisme
Consequéncias economicas
Pasmens, per lei poissanças colonialas, lo bilanç economic de la colonizacion èra egalament rarament positiu car lei còsts èran sovent importants. La presa de possession necessitava generalament l'entretenança d'una marina militara capabla d'assegurar l'avitalhament dei territòris alunchats, lo mantenement de garnisons e la formacion d'una administracion. Per redurre lei despensas, l'usatge d'indigèns èra frequent. Pasmens, d'autreis investiments consequents èran necessaris per explorar lei territòris e organizar son esplecha. L'objectiu èra la descubèrta de matèrias premieras mai aquò permetiá pas de rentabilizar lei sòmas inicialas. Aquela dificultat financiera de mantenir una preséncia otramar explica ansin en partida l'abandon rapide dei colonias après 1945.
Consequéncias politicas
Dins mai d'una region, la colonizacion es una causa de conflictes dins lo monde actuau, especialament en causa de contestacions regardant lei traçats frontaliers o de tensions intèrnas a prepaus dau partiment dei richessas nacionalas.
Lach
Pasteurizacion
Los tractaments (quitas vertadièras operacions de bonificacion microbiana e bacteriologica) son diferenciats segon las exigéncias especificas de produccion que per çò far s'efectuan a temperaturas divèrsas e amb mantun estandard operatiu, que cadun se n'indutz de variablas (totas acceptablas pasmens) o variacions organolecticas.
Esterilizacion
Lo lach esterilizat es sens contèsta possibla mai segur que non pas lo lach UHT del punt de vista bacteriologic, mas a perdut bona o granda part dels sius contenguts nutricionals e d'unes que i a dobtan mai que pus uèi lo dia de l'oportunitat de la siá realizacion per èsser l'encausa primièra d'una diminucion de las vitaminas a mai una alteracion del calci.
Descrematge
Se procedís en tot centrifugar lo liquid fins a la separacion de la part grassa (la crèma fresca). Dont mai es longa e intensa la centrifugacion, dont mai son desseparadas las graissas.
Lo lach parcialament descremat ne conten, de fach, de graisses en percentatge d'1,5 a 1,8 del 100 e lo lach magre, mai centrifugat, en percentatge de 0,5 del 100 maximum.
Villalcampo
Villalcampo es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Rhode Island
Rhode Island es lo pus pichon dels estats dels Estats Units d'America.
Dictatura
Teoria de la dictatura
Certanei sistèmas dictatoriaus son sostenguts per una teoria politica. Aquelei teorias permèton generalament d'estabilizar lo regim gràcias a una institucionalizacion de seis estructuras.
Espasa
thumb|right|[[Fotografia d'una espasa europèa de la premiera mitat dau sègle XVII.]]
Antiquitat Grèga e Romana
Autra evolucion de la fin dau periòde antic, l'aparicion d'artesans especializats dins la fabricacion d'espasas. Pasmens, aquò favorizèt subretot la reproduccion deis armas existentas amb l'introduccion, fòrça lenta, d'imitacions e de melhoraments eissits de modèls en usatge dins de regions vesinas. Per exemple, l'espasa dei cavaliers germans, relativament lònga per son epòca, foguèt adoptada per lei Cèltas e, finalament, introducha dins la cavalariá romana per d'auxiliars cèltas ò germans sota lo nom de spatha.
Romanin
Lo Romanin o Romaniu (en latin Rosmarinus officinalis), es un arbrilhon de la familha de las Lamiacèas (o labièas), butant a l’estat salvage dins lo Bacin Mediterranèu, en particular dins las garrigas aridas e clapassièras, sus de terrens calcaris. Frèsca o secada, aquela èrba condimentària s'utiliza dins la cosina mediterranèa, e una varietat melhorada se cultiva dins l'òrt. Es una planta mellifèra; lo mèl de romanin, o « mèl de Narbona » es celèbre. Es tanben un produch fòrça utilizat pels perfums. Fin finala, a fòrça vertuts fitoterapeuticas.
Villalobos
Villalobos es un municipi de la província espanhòla de Zamora dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Espasa
Lo pomèu
Lo pomèu es l'extremitat de l'espasa a l'opausat de la poncha de la lama. Pòu servir d'arma segondària sus certanei modèls mai son ròtle principau es de servir de còntrapés per equilibrar l'espasa. Ansin, permet un manejament pus aisat de l'arma. Aqueu ròtle es fòrça important per leis espasas d'estoc que dèvon quasi obligatòriament aver una ponch fòrça viva.
Dafnís e Alcimadura
Istòria, interpretacions e criticas
Mondonvila qu'estampè Dafnís e Alcimadura dab la mencion: "Pastorale languedocienne". Que ho un projècte panoccitan per au mens duas rasons ; en purmèr, per'mor lo prològ de l'autor que conda ua istòria de la lenga en explicant que lo latin que balhè ua lenga comuna (Mondonvila que l'apèra l'ancienne langue provençale) qui la lenga de Tolosa e la soa (lo lengadocian de Narbona) e'n demòran pròches. La dusau rason qu'ei que los interprèts e vienevan de diferents parçans d'Occitània : Pèir de Jeliòt de Bearn, Maria Fèl de Gasconha e Latour (Jean-Paul Spesoller) probablement de Carcassona (en 1764 Antòni Trial de Provença).
A la fin deu sègle XX, Dafnís e Alcimadira que ho interpretat davant una delegacion chinesa a l'escadença de l'embessoatge de Montpelhièr dab ua vila de China. Ua orquèstra barròca enregistrè dus aires e ua aria dens un CD suber la musica deus Estats deu Lengadòc.thumb|[[Jeliòt]]
Romanin
Legendas
L’aiga d'Ongria, alcolat a basa de romanin per se perfumar o beure, viendriá de la reina Elisabeta d'Ongria. L’auriá utilizada en 1372 a 72 ans; l’aiga li auriá tornat sa frescor fins que lo jove rei de Polonha l'auriá demandada en maridatge.
Notas e referéncias
<References/>
Gaston III de Fois-Bearn
Vita
Lo son regnat que ho entà Bearn un temps de patz (a l'empara de la Guèrra de Cent Ans) e de grana pression fiscau (l'istorian Pèir Tucoo-Chala que soslinha que Gaston Febus non s'estimava pas la pena capitau per'mor los morts non pagan pas cap impòsts) qui permetó la construccion d'ua cadena de castèths e de hortalessas (mantun que pòrta enqüèra la mencion "Febus me fe" talhada en las loas pèiras); enter los castèths febusians que podem mentàver: Pau, Ortès (ne demora sonque la tor Montcada), Bètlòc, Morlana, Montanèr e, en dehòra de Bearn, Lorda, Mauvesin, l'ancian Castèth de Maseras e lo castèth de Fois.
Espasa
Espasa bastarda
Utilizada entre lei sègles XIV e XVI, l'espasa bastarda es l'evolucion deis espasas lòngas dei chivaliers medievaus. Es constituïda d'una lama lònga e triangulara que permet d'atacar d'estoc ò de talha amb una poissança sufisenta per eliminar un adversari protegit per una armadura. Per gardar una manobrabilitat aisada, foguèt necessari de desvolopar lo pomèu afin d'equilibrar lo pes de la lama. Aquò entraïnèt un alongament de la ponhada que permetiá d'utilizar l'espasa amb doas mans (cas pus frequent) ò amb una man e un pichon bloquier.
Gaston III de Fois-Bearn
Òbra literària
Que ho tanben escrivan de lenga francesa e occitana (autor de poesias occitanas e de dus libes en francés: un libe de caça e un aute de pregària). Com mecènas que ho protector e amic deus màgers compositors de musica deus sons temps (los compositors de l'Ars Subtilior) e que li devem la comanda d'arreviradas de libes en occitan com, per exemple, lo tractat cirurgicau deu mètge arabi Albucassis.
Espasa
Cultura
L'espasa a una importància culturala importanta dins lei racòntes legendaris de plusors pòbles ò nacions en causa de son simbolisme coma arma dei guerriers, dei chivaliers e deis eròis. Leis espasas magicas son ansin fòrça frequentas dins lei legendas. En Occident, la pus famosa es probablament Excalibur, l'espasa dau rèi Artús, mai se pòdon tanben citar Durandal, l'espasa de Rotland, ò Kusanagi qu'es utilizada per lo coronament deis emperaires japonés. Certaneis espasas vertadieras, de còps conservadas dins de musèus, son tanben l'objècte de legendas en causa de l'importància de son proprietari. Per exemple, es lo cas de Joiosa qu'èra l'espasa utilizada durant la ceremònia de sacre dei rèis de França.
Oglalas
drecha|vinheta|230x230px|Drapeu Oglala dempuèi 1961 vinheta|Amerindian Oglala, 1899. vinheta|305x305px|Lu chap Oglala Chavau American (American Horse "The Younger" / Wašíčuŋ Tȟašúŋke)
Corjac
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Schirrhein
Geografia
Lo vilatge es coincé entre la lisière sud del bòsc de Haguenau e una terrassa #que surplombe abruptement lo ried (zòna inundable e humide del Rhin) d'aperaquí 20 m, #çò que permet de dividir lo ban communal dins doas zònas : la part anautita (la Hardt) e la part bassa (lo Ried). Aquela topographie es la rason que # lo pòble a per el un aspècte particular. N'efièch el se étire la longitud d'una artèria principala (la D37) sus près de 2,5 km e aviá antany l'aspècte d'un pòbli-carrièra. A traversat al pè de la terrassa per un riu, lo Fallgraben, e per divèrses pichons ruisseaux en provenent del bòsc #que barrejan las siás aigas al riu. Lo ponch mai elevat del pòble a situat a 141 m a lo-dessus del nivèl de la mar (carrièra de la reünion e luòc del tumulus) e lo sieu ponch çò de mès de bas a 118 m (dins una zòna marécageuse telefonada lo Bosch). Lo pòble es totalament contigu a Schirrhoffen, s'e mai se s'obsèrva pas quitament pas #que s'arriba d'un pòble a l'autre.
Gaston de Fois
Mai d'un prince de l'Ostal de Fois se nomenèron Gaston :
.pg
.pg es lo nom de domeni d'Internet per Papoa-Nòva Guinèa.
Klaas
En 2010, es la sortida de Our own way, sa mai gròssa capitada coma compositor.
Pistacia lentiscus
Fruch e granas
Aquela preparacion de granas de lentiscle es fòrça presada en particular dins l'Èst Argerian.
Utilizacion
La saba s'utiliza per realizar una goma d'odor. Dins l'Antiquitat, aquela goma èra una pasta per mastegar.
Rignovelle
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
.pk
Referéncias
Toppdomän
Ali (Cantal)
Toponimia
Per Dauzat, Ali seriá un ancian *Allia, la villa d'un certan Allius, nom d'òme latin ; mas Delamarre cita tanben un nom gallic (gal, gallés) Allios, sense se referir a Ali. Sembla pasmens improbable qu'un ancian Alha (evolucion normala de l'etime *Allia) puèscha donar Ali al sègle XVII e encara mens al sègle XIV (per L'Ali de Naut Léger). Una derivacion gallesa en -ion donariá *Alh e pas Ali : *Allion > *Alio >*Alho >*Alh. La solucion de Negre, un nom germanic d'òme Allinus, supausa un reculament de l'accent tonic : *Ali(n) > Ali.
.free
("liure, en anglés, nom de marca) es un nom de domeni generic., Es en servici dempuèi lo 8 de novembre de 2016.
L'Enclhaustre
Nòtas
<references group="N"/>
Lengas planòl centralas
Classificacion
La classificacion del planòl central es, :
.aol
(acorcha d’America On-Line, "America en linha", nom de marca) es un nom de domeni generic. , Es en servici dempuèi lo 4 de novembre de 2016.
Chalencon
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Menthonnex-en-Bornes
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Arfonts
Luòcs e monuments
- La glèisa de Nòstra Dama del Rosari dels Escudiès.
Açac
Açac (Assac en francés) es una comuna lengadociana en País d'Albi situada dins lo departament de Tarn e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Economia de Laos
Laos es actualament un dels paucs païses comunistas del mond. Son economia es basada en l'agricultura (48% del produch interior brut).
Lombardia (region istorica)
A l'Edat Mejana, lo tèrme Lombardia s'aplica a l'Itàlia del Nòrd o Padània d'uèi, englobant Emília, Ligúria, Piemont, Romanha, Soïssa italiana e Venèt aital que la Lombardia actuala. A la fin de l'Edat Mejana e la Renaissença, lo tèrme deven pus en pus especific, se referint eventualament solament a la region modèrna de Lombardia. Per aquela rason, la significacion de "Lombardia" dins de tèxtes medievals es un pauc ambigu.
Evangèlis
Istòria
Ne venen alara als tèxtes coneguts abitualament jol nom d'evangèlis: quatre recits que, seguent lo fil conductor de la vida de Jèsus, expausan l'ensems de la fe crestiana. Aquò explica fòrça los problèmas que se prepausan al lector. Los evangèlis, que fan testimòni de la fe de las primièras comunautats crestianas, foguèron escrichs per d'autors que daissèron l'emprenta de sa personalitat e de sas preocupacions. E los cal legir atal. Los quatre evangèlis dessenhan la tradicion orala e los recuèlhs escrichs precedents (p. Ex., La font Q); aquò explica lo fach que dins lo tèxt evangelic se tròban de pichonas unitats narrativas o d'ensems mai elaborats, independents los uns dels autres, que sonque la man del darrièr redactorconceptualisèt fins a se vei a l'ora d'ara.