cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Felip II de Macedònia
Lo renfòrçament de Macedònia
Aquelei succès avián entraïnat l'isolament de Calcidica. Aprofichant l'abséncia de reaccion militara d'Atenas, prenguèt lei vilas de la region coma Amfipòlis en 357 avC e Pidna e Potidèa en 356 avC. Aquò creèt de tensions amb Atenas ont un partit antimacedonian se formèt a l'entorn de personalitats coma Demostèn. Pasmens, d'un biais generau, leis Atenencs menacèron gaire lei projèctes macedonians. De mai, Felip capitèt d'i formar un partit favorable a seis interès. En 354 avC, poguèt ansin ocupar l'illa de Tassos e sei minas d'aur e enregistrar plusors succès en Tràcia maugrat la resisténcia de Bizanci.
Ragnar Anton Kittil Frisch
Activitat economica
Lo 1932 fondèt l'Institut d'Economia a l'Universitat d'Oslo lo 1932 e ne foguèt nomenat director de recèrca. Recebèt lo prèmi Antonio Feltrinelli del Accademia Nazionale dei Lincei lo 1961 e lo Prèmi Nobel d'Economia l'an 1969 amb lo neerlandés Jan Tinbergen per la siá analisi dels procèsses economics e desvolopament dinamic de modèls economics.
Mourmelon-le-Grand
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Divèrses caps d'Estat an fach l'onor de venir a Mourmelon : en 1896, lo tsar Nicolas II de Russia e Félix Faure ; en 1905, lo rei d'Espanha, Alphonse XIII e Émile Loubet ; en 1962, lo general De Gaulle e Konrad Adenauer e en 1975, Valéry Giscard de Estaing.
Castanhiers
Geografia
Aquel pichon vilatge del posterior país niçois #qu'a lo sieu nom d'un châtaignier secular #qu'ofrissiá un abric als viatgèrs, es fòrça vast. Aquel pichon territòri se tròba al centre d'un païsatge de tucs boisées. Se compausa de divèrses caserius. Lo sieu mai ancian quartièr, “ Lo Masage ”, dins las carrièras pavées e de passatges voûtés data de 1870.
Istòria
Castanhiers Es lo fief dels Borriglione fins a la Revolucion francesa. En 1874, Castangiers aital coma la municipalitat de colomars se desligan de Aspremont a la demanda de la populacion e venon aital doas municipalitats independentas.
Mourmelon-le-Grand
Istòria
Le camp est inauguré en 1857 par l'empereur qui y installe un quartier impérial afin d'y séjourner l'été. La création du camp entraîne une augmentation de la population (multipliée par trois), un développement du commerce (notamment les cafés) et des infrastructures.
Dans les années 1980, les alentours de la ville ont été le lieu de la disparition de huit jeunes hommes.
Arrondiment dels Sarrasins
Istòria
En 1808, l’arrondiment servís, amb tròces d’autres departaments, a crear lo Tarn e Garona.
Composicion a partir de 2015
L'arrondiment a gardat las 103 comunas d'abans 2015, sense cap de fusion desempuèi (en 2019).
Menòrca
{| border=1 cellpadding=4 cellspacing=0 width=300 style="margin: 0 0 1em 1em; background: #f9f9f9; border: 1px #aaaaaa solid; border-collapse: collapse; font-size: 95%;float:right;clear:right;" Gentilici Menorquin, menorquina Populacion (2006) 90 235 ab. Superfícia Densitat (2006) 119,35 ab./km2 Municipis 8
Giovanni Schiaparelli
Giovanni Virgilio Schiaparelli (nascut a Savigliano lo 14 de març de 1835, mòrt a Milan lo 4 de julhet de 1910) foguèt un astronòm italian.
Descloizita
La descloizita es un minerau de color roge brun, negre brun ò verd sorn. A una duretat de 3,0-3,5 e una densitat de 5,9-6,2. Es formada de vanadat idratat de plomb (simbòl quimic : Pb (Zn, Cu) (VO4) (OH)) cristallizat segon un sistèma ortorombic de classa bisfenoïdica. Dins la natura, forma rarament de cristaus es se presenta generalament en agregats ò en massas fibrosas ò botroidalas. Son esclat es resinós.
Corrent Revolucionari Occitan
Lo sol grop fondador que rèsta actiu uèi lo dia es Anaram Au Patac en Bearn, que contunha de gerir la revista Har/Far.
Zeia
right|250px|thumb|Localizacion de Zeia dens lo bacin d'[[Amur (fluvi)|Amur]] left|250px|thumb|Un [[illa|illon sus l'arriu de Zeia]] Zeia (Зея en rus),Jingkiri bira (manchó), qu'ei ua arribèra deu sud-èst de Siberia, dens la Federacion de Russia. Afluent esquèr d'Amor, que correish sus 1 242 km.
Jully-lès-Buxy
Jully-lès-Buxy es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha.
Joan XIX
Son pontificat foguèt marcat per una deterioracion dei relacions amb Constantinòble e per una importanta activitat juridica per reglar lei desacòrdis entre evesques rivaus. Lei trèbols amb la Glèisa d'Orient foguèron liats a la revirada de negociacions amb lo patriarca de Constantinòble que voliá obtenir lo sostèn dau papa per establir son primat sus leis autrei patriarcas orientaus. Per convéncer Joan XIX, mandèt de dons importants a Roma. Pasmens, lo secrèt dei discussions foguèt mau assegurat e Joan XIX deguèt refusar per gardar lo sostèn de son clergat qu'èra ostil a l'idèa de renfòrçar lo poder dau patriarca de Constantinòble.
Gaelic escocés
Ligams extèrnes
| Sit de Gaelic Media Service
Castelar (Provença)
Toponimia
Castelar es atestat en 1257, Castellar. Lo nom es format de castèl, del latin castellum (< castrum) ambe'l sufixe -ar, del latin -are ; lo sens del sufixe seriá « lo luòc », doncas pel nom entièr « lo luòc del castèl ».
Jean Tirole
Posicions dins lo debat public
Dempuèi 2008, escriu regularament sus la crisi financièra e la regulacion de las bancas.
Sainneville
Sainneville es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de Normandia.
Geografia
Le Havre, sous préfecture de Seine-Maritime, est à 20 km à l'ouest, la préfecture (Rouen) est distante de 80 km à l'est.
Batucada
La Batucada es un estil musical basat sus la samba, e eissit de las influéncias africanas dins las percussions practicadas en Brasil. Es generalament jogat per un grop nomenat Bateria en portugués. La batucada es caracterizada per un estil repetitiu e rapid.
Thugny-Trugny
es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region de Champanha e Ardena.
Ramón Piñeiro López
La fin dau franquisme li permetèt de desvolopar l'idèa d'una defensa difüsa de la causa galèga. Fondèt ansin en 1980 lo movement Realidade Galega que son objectiu èra de difusar lei revendicacions galègas dins totei lei partits politics, nacionalistas ò non. Puei, en 1981, foguèt elegit deputat au Parlament de Galícia gràcias a una aliança entre lo Partit dei Socialistas de Galícia e lo Partit Socialista Obrier Espanhòu. En 1983, foguèt nomat president dau Conseu de la Cultura Galèga e i demorèt fins a sa mòrt en 1990.
Terrehault
Nòtas
<references group=N/>
Pirolisi
Pirolisi anidrica
Un usatge industrial ancian de la pirolisi anidrica es la produccion del carbon vegetal mejans la pirolisi de la fusta. Mai recentament la pirolisi s'utilizèt a escala massiva per tornar lo carbon en carbon de còc per la metallurgia, subretot per la fabricacion de l'acièr.
La pirolisi e lo tractament dels descais
La pirolisi pel tractament dels descais es utilizada amb d'autres tecnologias avançadas de tractament dels descais. La pirolisi es utilizada per reduire lo volum dels descais e produire de combustibles coma susproduch. Tanben sevís a produire un combustible sintetic per de motors de dièsel a partir de descais plastics.
Facebook
En junh de 2007, Facebook declara aver passat lo nombre de 2 miliards d'utilizaires actius.
Usatges
Facebook prepausa de contunh a sos utilizaires d'amics novèls potencial. Lo malhum social fa l'escomesa de sa capacitat a far creisser las interaccions entre sos utilizaires e donc a lor far consomar de publicitat.
Après lo seïsme d'abril de 2015 al Nepal, lo site web lança lo servici Facebook Safety check, que permet d'informar los sieus o de donar d'informacions al subjècte d'autras personas pendnet las catastròfas naturalas, e atal de facilitar las recercas de las personas desaparegudas. Aqueste sistèma es utilizat a l'escasença dels atemptats de París, lo 13 de novembre de 2015. <div class="cx-template-editor-title" title="Ce modèle indique la langue d’un texte, notamment pour les synthétiseurs vocaux et l’indexation correcte des inclusions de mots en langues différentes par les moteurs de recherche.">Lang  Code de langue <span data-key="1" title="Code IETF ou nom français de la langue du texte inclus." class="cx-template-editor-param-desc"> en    Texte <span data-key="2" title="Entrez ici le texte en langue étrangère." class="cx-template-editor-param-desc"> Facebook Safety check
Impactes
Larry Rosen, un especialista de la psicologia de las novèlas tecnologias, e Dominguez Hills, del California State University, mostrèron la possibilitat d'una correlacion entre l'utilizacion de Facebook e de las tendéncias narcissicas, la dependéncia l'alcoòl e d'autres trebles mentala. Pasmens, Facebook pòt tanben suscitar l'empatia virtuala — la capacitat de sentir las emocions d'altrú a distància.
Criticas e controvèrsias
En julhet de 2011, las autoritats alemandas discutisson d'enebir d'eveniments organizats sus Facebook. La decision es basada sus l'esquatatge d'individús à d'eveniments alara qu'èran pas, a l'origina, pas invitats,. Coma a Amborg ont 1 600 « invitats » se presentèron al 16n aniversari d'una joventa que l'invitacion aviá estat incorrèctament marcada pel public. Un centenat de policièrs foguèron cridats. Un policièr foguèt agressat e onze participants arrestats per agression, degradacions e resisténcia a las autoritats.
En mai de 2017, lp Guardian publica una enquèste indicant que los moderators de Facebook an recebut per instruccion de tolerar los pòsts negacionistas e contestant la veracitat de la Shoah levat s'aquestes son sont signalats e publicats a partir dels país (França, Alemanha, Àustria, Israèl) ont de tals prepaus son illegals e punissables de penas d’emprisonament, aqueste solament per evitar le risc de procès e d’emendas contra Facebook qu'engatge sa responsabilitat coma plataforma metica.
Manipulacion dels subjèctes d'actualitat
En mai 2016, d'ancians emplegats de Facebook revelan qu'a l'epòca avent trabalhat per l'entrepresa, los subjèctes remontats d'entre los « contenguts populars » èran seleccionats per una equipa de curators qu'escartavan amb intencion los subjèctes politics de tendéncia conservatritz. Al contrari, de subjèctes pauc populars, coma lo movement Black Lives Matter, èran pujat manualament per l'equipa,,. Selon l'AFP, aqueste tracatament editorializat seriá pas estat lo resultat d'instruccions donadas per la direccion mas seriá vengut de l'initiativa de « joves jornalistas orientats per lors opinions politicas marcadas a l'esquèrra ». Mas, de consignas foguèron donadas per que de subjèctes, coma de movement militant Black Lives Matter, provocava pas d'interés que cal, sián pasmens integrats a las tendencias.
Contraròtle de l'informacion
Los gigants del web tenon gaireben un monopòli sul flus d'informacions e, coma tal, son en mesure de manipular lo discors public. Internet es un ensemble de servicis de basa. Gaireben totes los servicis son tenguts e gerits par de societats privadas, qu'abrigan lo contengut e donan als utilizatorrs la possibilitat de lo consultar o de'n crer de novèls. S'aquestes provesidors de servicis de basa volon pas grand causa sus Internet, pòdon lo censurar e lo far desapareisser d'internet dins lo mond entièr. Aqueste contreròtle d'Internet es dins los fachs concentrat dins las mans d'unas entrepresas massissas que fan tot per que lo public sián pas conscient.
Respècte de la vida privada
De biais a prepausar de « novèls amics » a sos utilizaires, Facebook pòt utilizar la localizacion de lors telefonets per coneisser las personas que se podèt encontrar dins la vida reala. Lo malhum social es tanben capable de determinar se las personas se fan fàcia o caminan ensemble comparant las donadas de lors telefons.
En França
En febrièr de 2011, las estatisticas parlan de 20,54 milions d'utilizaires (+1,6 milion en 6 meses), o 31,8 % de la populacion e 46 % dels internautes franceses. Encara, mai de la mitat dels utilizaires an entre 18 e 34 ans (31 % dels 18-24 ans e 28 % dels 25-34 ans).
Lo 2 de junh de 2015 Facebook anóncia la dubertura a París d'un tresen laboratòri FAIR, especializat dins la recerca sur l'intelligéncia artificiala.
A començament de setembre de 2015, Facebook France anoncia aver passat los 30 milions d'utilizaires mensuals actius en França o una progression de près de 2 milions d'utilizaires al respècte de novembre de 2014. Atal près de 2/3 dels internautes franceses son tanben utilizaires de Facebook. Mai, 22 milions se connectariá cada jorn sul malhum, 17 milions amb un mobil,.
Luta contra las falsas informacions
En 2018, per lutar contra la difusion de "fake news", Facebook prevei de demandar als utilizaires de notar los mèdias per los classificar per nivèl de fisabilitat.
Sansac de Marmiesse
Sansac de Marmiesse (Sansac-de-Marmiesse en francés) es una comuna auvernhata, situada dins lo departament del Cantal e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Jasa
Jasa es un municipi de la província espanhòla d'Òsca e de la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Gregòri VI
Obtenguèt la papautat après l'abdicacion de Beneset IX en sa favor, probablament en cambi d'una importanta soma. Deviá faciar un papa rivau, Silvèstre III elegit per d'adversaris de Beneset IX. Puei, rapidament, foguèt tanben contestat per Beneset IX eu meteis que voliá revenir sus sa decision de renonciar au tròne pontificau. Per resòuvre aquelei dificultats, Gregòri VI reüniguèt un sinòde que condamnèt Silvèstre III. Pasmens, leis evesques condamnèron egalament Gregòri VI qu'aviá crompat sa carga e que deguèt abdicar.
Occitan ancian
Denominacion
Dens la lenga vielha, que's disèva romans o proensals. Au miei deu sègle XX, l'aperet provençau ancian que deishè a plaser la plaça a occitan ancian. Qu'ei codificat dens las Leys d'Amors e lo Donat proensals.
Kurt Alder
Recèrca scientifica
Adler e Otto Paul Hermann Diels descobriguèron la sintèsi dienica o reaccion Diels-Alder. Aquela consistís en una reaccion qu'una diolefina, compausada amb dos dobles ligams, s'apond a un compausat amb un doble ligam flanquejat per grops de carbonil o carboxil, lo que conforma una estructura anerada.
Le Magny
Istòria
Anciana tèrra de surséance atribuida a la Lorraine l'an 1704, Lo Magny aperteniá al bailliage de Remiremont e dépendait, a l'esperital, de la parròquia de Fontenois-la-Vila (Anautita-Saône), diocèse de Besançon, doyenné de Faverney ; aperten uèi a la parròquia de Fontenoy-lo-Castèl.
Existís pas de glèisa al Magny. La comuna e l'escòla mixte an #èsser bastidas l'an 1870 e 1871.
Le toponyme du Magny (lou Mesnil devant Fontenoi) semble attesté dès le.
Il n'existe pas d'église au Magny. La mairie et l'école mixte ont été construites en 1870 et 1871.
Jeumont
Istòria
Au, les seigneurs de Barbençon firent construire un château à Jeumont, dont il reste quelques vestiges.
Jeumont connaît au un premier développement industriel. On y trouve une fonderie et une platinerie qui seront détruites à la Révolution. Des carrières de marbre et de grès seront exploitées à la fin du. La glèisa du village, qui s'impose dans le paysage de la ville, date du. Elle s'ajoute aux sept autres chapelles élevées dans la commune. Jeumont et Marpent sont représentés sur l'atlas de Trudaine (réalisé entre 1745 et 1780), ce ne sont alors que deux villages "en limite du Hainaut impérial"
Palestina (istorica)
thumb|Imatge per satellit de la Palestina istorica|right|200px Palestina (del latin Palæstina, a son torn del grèc Παλαιστίνη Palaistinē, que son etimologia remonta al nom dels filistèus) es una region de l'Orient Mejan, dins lo Levant mediterranèu, a l'èst del flume de Jordan.
Correspond aperaquí a las regions de Galilèa, de Judèa e de Samària.
Estatut d'autonòmia de Galícia de 1936
thumb|right|Estatut d'autonòmia de Galícia de 1936.
Stargate
thumb|upright=1.5|Vista d'una pòrta de las estelas de la Via lactèa obèrta. Una pòrta de las estelas es un aparelh de transpòrt interplanetari fictiu del film Stargate, la pòrta de las estelas. Es tanben l'element central de l'univèrs de ficcion Stargate que comprend las seriá de television Stargate SG-1, Stargate Atlantis, Stargate Infinity e Stargate Universe. Aqueles aparelhs son descrits coma avent èsser creats per un pòble nomenats « los Ancians », e servisson per manipular l'espaci temps, subretot per tòca de crear un trauc de vèrm o vortex permetent de viatjar rapidament entre dos punts de l'espaci temps, d'una pòrta cap a l'autra. Es tanben nomenat « stargate o chappa'ai » dins la lenga fictiva Goa'uld; d'autres pòbles d'aquel univèrs de ficcion la nomena « anèl dels dieus », « cercle dels aujòls », « anèl ancestral », « annulus », « anèl », « portal » eca.
França Liura
vinheta|[[Bandièra del França Liura]] La França Liura foguèt lo regim de resisténcia fondat en exili a Londres pel general de Gaulle en seguida de son apèl del 18 de junh de 1940. La velha, lo diluns 17 de junh, de cap a la progression alemanda, Philippe Pétain, cap del govèrn del Tresena Republica aviá cridat l'Armada Francesa a cessar los combats pendent las negociacions de l'armistici amb los nazis, que lo signèron cinc jorns mai tard, lo dissabte 22 de junh.
Canton de Peçac-2
'''N.B. Per rasons tecnicas, una partida de las informacions de l'infobox (n° INSEE, populacion) correspon au canton ancian de Peçac-2, mès la mapa es la dau canton navèth.
Composicion avant 2015
Lo canton comprenèva una partida de la comuna.
Cavilha (montatge)
Cavilha mecanica
Existís un autre tipe de cavilha metallica adaptat a de materials fòrça denses coma lo beton. L'insercion se fa après un primièr perçatge. Es ascalada en dos, e la vitz inserida a l'interior comprima las parets de la cavilha per escartament a l'interior del trauc.
Reilly
Geografia
Reilly Es un pichon vilatge del Vexin francés banhat pel Réveillon. Reilly Es  de Chaumont-en-Vexin e a Nombre|6|km  de Gisors. Aquel vilatge medieval a considerat cossí en essent lo un dels mai macos de Picardie.
Håkan Hardenberger
A despart de la soa mestresa deu repertòri classic, la soa virtuositat que la miat a estrear mantuas creacions contemporanèas.
Manaus
Es la pus granda vila en populacion totala de la Region Nòrd de Brasil.
thumb|left|240px|Pòrt de Manaus, Amazonas.
Stradivarius d'Alard - baron Knoop
Que pòrta lo nom deu famós violonista occitan Jean-Delphin Alard qui joguè dab eth abans qui hosse proprietat deu sògre d'Alard : lo laütièr francés Jean-Baptiste Vuillaume.
Achariaceae
Son de plantas erbacèas o d'arbustes, endemics d'Africa del Sud.
La classificacion filogenetica plaça aquesta familha dins l'òrdre dels Malpighiales e li atribuís una partida de la familha dels Flacourtiaceae.
Annada Cruciala
- Cristòl Colomb descobriguèt America.
Los Reis Catolics regnavon en 1492.
Trompeta naturau
Que pòt prodúser ua seria de nòtas armonicas a partir d'ua nòta grava fondamentau (qui la soa frequéncia b'ei determinada per la longor deu tube). Aqueste son fondamentau qu'ei dota frequéncia ; las nòtas seguentas dens la soa seria armonica que son las nòtas qui la loa frequéncia b'ei un multiple entièr de la frequéncia deu son fondamentau. Cada còp qu'òm multiplica la frequéncia per 2 la nòta qu'ei la medisha mes dab ua octava de diferéncia. Per exemple, puish que dab ua frequéncia de 440 Hz òm produseish un la, a 220 Hz òm aurà un la mei grave e a 880 Hz òm aurà un la mei agut.
Centre e Vau de Léger
Istòria
La region dau Centre z-es creada coma circonscripcion d'accion regionala lo 2 de junh de 1960. Ven un establiment public regional lo 5 de julhet de 1972. La « lei Deferre » (lei n°82-213 del 2 de març de 1982) ne fa una collectivitat territoriala de l'executiu elegit e partatja las competéncias entre l'Estat e las regions. Ven una collectivitat territòriala après las eleccions del 16 de març de 1986. Lo 17 de genièr de 2015, data de publicacion au jornau oficiau de la lei n°2015-29 dau 16 de genièr de 2015, es renomada "Centre e Vau de Léger".
Vescomtat de Torèna
Vescomtes de Torèna
Se succediguèron quatre dinastias vescomtalas.
Gude
Lo gude es una lenga chadica de la familha afroasiatica parlada en Cameron e en Nigèria.
Wynton Marsalis
Hilh d'un professor de paino, que ho un trompetista deus precòç (que comencè aus 6 ans) e qu'estudiè a la Julliard Scholl. Qu'ei director deu centre academic Jazz at Lincoln center.
Qu'arrecebó un Grammy Award e lo Prèmi Pulitzer (en bèth estar lo purmèr musician ofiiaument de jazz a'u arrecéber).
Mar Mediterranèa
Geomorfologia
La mar Mediterranèa es una mar interiora prefonda e fòrça compartimentada. Sa mitat occidentala s'estend de l'estrech de Gibartar a l'estrech de Sicília. Dominada per lo Bacin Argeroprovençau que se situa entre Provença, Corsega, Sardenha, Argeria, Marròc e Espanha, es principalament constituida per un plan abissau de 2,700 a 2,800 m de prefondor amb de fòssas que pòdon localament passar mai de 3,200 m. L'autre bacin major de la mitat occidentala de la mar es la Mar Tirrèna que se tròba entre Corsega, Sardenha, Sicília e peninsula italica. Pus pichon que lo precedent, es pasmens pus prefond amb un fons qu'aganta aisament de prefondors superioras a 3,000 m. Es un endrech geologicament actiu amb d'activitats sismicas e volcanicas (Ètna, Estrombòli, Vesuvi ...) importantas.
Canton de Merinhac-1
'''N.B. Per rasons tecnicas, una partida de las informacions de l'infobox (n° INSEE, populacion) correspon au canton ancian de Merinhac-1.
Mar Mediterranèa
Lengas
La zòna afroasiatica es dominada per una larga region arabofòna (nòrd d'Africa, Orient Mejan...). Dins aquò, aquela region es pas omogenèa. En Magrèb, se tròban de minoritats aguent lo berbèr coma lenga mairala e la populacion israeliana parla subretot ebrieu. De mai, l'arabi de la vida vidanta i es devesit entre plusors dialèctes (egipcian, levantin, dialèctes occidentaus...) que presentan de còps de divergéncias importantas.
Roma
Per ne'n facilitar la defensa, l'Empèri foguèt devesit après lo rèine de Teodòsi I (379-395). Pasmens, la mitat occidentala, tròp pauc poblada, mau capitèt de resistir ai Grandeis Invasions de 406 e dispareguèt en 476. Laissèt la plaça a un ensems de reiaumes fondats per de pòbles germanics (Francs, Visigòts, Alamans...). En revènge, l'Empèri d'Orient, ben protegit per lei fortificacions de sa capitala, capitèt de se mantenir fins a 1453.
L'Empèri Bizantin
Son declin definitiu comencèt amb sa desfacha de Manzikert (1071) que suscitèt lei Crosadas. Aqueleis expedicions, vengudas d'Occident per tornar conquistar Jerusalèm, foguèron mau contraròtladas per lei Bizantins. De mai, lei marchands bizantins comencèron d'èsser durament concurrenciats per leis Italians, çò que privèt lo tesaur imperiau de revenguts importants. Ansin, en 1204, a l'instigacion dei Venecians, la Quatrena Crosada pilhèt la capitala e ocupèt lei regions centralas de l'Empèri. Se Constantinòble foguèt represa en 1261, lei Bizantins mau capitèron de se redreiçar. Menaçats per lei Turcs, foguèron vassalizats per leis Otomans e finalament annexats après lo sètge de Constantinòble de 1453.
Lo transferiment dei rotas comercialas vèrs l'Atlantic
La descubèrta dau Cap de Bona Esperança (1488) e d'America (1492) permetèron a de naviris portugués, espanhòu e olandés de crompar dirèctament espècias en Índia e en Insulíndia. Inicialament, aquò aguèt ges d'efiech sus lo comèrci mediterranèu car lo passatge per lo sud d'Africa representava un còst considerable. Pasmens, a partir dau sègle XVII, leis Espanhòus, lei Portugués e leis Olandés ocupèron pauc a pauc lei regions productritz e impausèron de monopòlis de transpòrt en favor de sei marchands.
Lo declin dei poissanças mediterranèas
thumb|right|Declin de l'Empèri Otoman de [[1798 a 1920.]]
Lo declin pus espectacular foguèt aqueu de l'Empèri Otoman que conoguèt una crisi grèva a partir dau sègle XIX. Premier, perdiguèt lo contraròtle de territòris alunchats qu'èran totjorn estats mau contraròtlats per Constantinòble (Argier, Tunis, etc.). Puei, deguèt faciar leis ambicions de sei vesins, subretot Russia, e la difusion dau nacionalisme entre lei pòbles crestians. Entre 1798 e 1878, perdiguèt ansin la màger part de sei territòris europèus e africans.
Una frontiera entre lo Nòrd e lo Sud
En parallèl, la mar Mediterranèa garda son ròtle d'aisse major dau comèrci maritim internacionau (30% dau trafegue marchand mondiau, 20% dau transpòrt d'idrocarburs). Conjugat amb lo desvolopament dau torisme (31% dau torisme mondiau dins lo corrent deis ans 2000) e l'aumentacion importanta de la demografia observada dempuei leis ans 1970, aquò comença de pausar de problemas environamentaus grèus.
Inegalitats entre lo Nòrd e lo Sud
Aqueleis escarts favorizan uei de delocalizacions e una despendéncia acrescuda dau Sud a respèct dau Nòrd. Per exemple, en 2017, mai de 60% deis exportacions tunisianas èran a destinacion de França, d'Alemanha e d'Itàlia. Favorizan tanben de migracions umanas dau Sud vèrs lo Nòrd, creant de problemas de manca de man d'òbra qualificada au Sud e de racisme au Nòrd.
Lascellas-Ponzano
Lascellas-Ponzano es un municipi de la província espanhòla d'Òsca e de la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Domesday Book
La tradicion vòl que a nadal 1085 Guilhèm èra a Gloucester e «aguèt una longa conversacion amb sos conselhèrs e envegèt sos òmes de pertot en Anglatèrra per anar dins cada vilatge (…) per enquèstar quantas tèrras e quant bestiam cada propietari possediá e quala n'èra la valor». Voliá d'informacions sul país qu'acabava de conquistar per lo poder administrar e gravar las tèrras amb d'impostes. Lo registre que teniá fòrça de lei, es escrit en latin, e de còp que i a en lengua vernaculara quand i aviá pas d'equivalent latin.
Mbudum
Lo mbudum (o boudoum) es una lenga chadica de la familha afroasiatica parlada en Cameron.
Caryophyllidae
Los Caryophyllidae son una sosclassa de plantas dicotiledonèas. En classificacion de Cronquist (1981); compren 3 òrdres:
Batalha de Verdun (1916)
Aquela batalha foguèt la pus lònga de la Premiera Guèrra mondiala e se debanèt sus lei còlas au nòrd de Verdun. La 5e armada alemanda ataquèt lei defensas de la Region Fortificada de Verdun e aquelei de la 2da Armada francesa en riba drecha (est) de Mòsa. S'apiejant sus l'experiéncia de la segonda batalha de Champagne en 1915, lei alemands prevesián de capturar lei nautors de Mòsa, excelenta posicion defensiva ambe una bona observacion dei tirs d'artilhariá sus Verdun. Lei alemands esperavan que lei francés engatjarián sei reservas estrategicas per tornar prendre la posicion e subir de perdas catastroficas a pauc de frais per elei.
La Scala
Istòria
Foguèt tancat en 2001 per i entamenar una renovacion. La reobertura se debanèt lo 7 de decembre de 2004 e s'i interprèta la meteissa òbra de Salieri qu'a la siá inauguracion, jos la direccion de Riccardo Muti.
Tecnica
Pròpre de l'Òme
La tecnica se desvelopèt amb l'umanitat e fa partit d'ela. Constituís primièr per l'òme un instrument de mestresa que lo libèra d'un cert nombre de constrenchas naturala: l'esplech a per vocacion primièra d'èsser util. Mas amb lo temps, la tecnica es tanben vecuda coma un instrument de poténcia, veire de poder. Mai que dona al còrs diferents instruments que'n son coma los perlongaments. Destinadas a aumentar sas capacitats, aquestas protèsis acaban per relativizar la frontèra entre la natura e l'artifici.
Un cert nombre d'intellectuals van far de la tecnica un objècte d'estudi destriat. D'entre eles i a, als EUA: l'istorian Lewis Mumford; en França : lo sociològ Jacques Ellul. Al delà de la diversitat de lors apròches, las questions comunas que los animan son aquesta de la plaça del contraròtle de la tecnica per l'Òme e tanben aquesta de sas finalitats : la tecnica se plaça sonque al servici de l'Òme (utilitat) o ben es pas instrumentalizada per satisfar sa volontat de poténcia? Aquestas questions d'òrdre etic venon crucialas a l'arribada del sègle XXI alara qu'als EUA lo corrent filosofic transumaniste prend dubertament posicion en favor del remplaçament de l'Òme per una espècia sempre mai melhorada pels mejans tecnics : lo cibòrg.
Etica
De questions d'òrdre moral apareisson:
Reaccions criticas
Al començament del sègle XX es marcat per un ensemble de reaccions criticas al subjècte del progrès tecnic e, mai largament, de la subrevalorizacion de la racionalitat sus que aqueste repausa. Los escrivans Ievgueni Zamiatine (Nosautres, 1921), Aldous Huxley (Brave Mond mòu, 1932), Georges Bernanos (La França contra los robots, 1947), George Orwell (1984, 1949), Ira Levin (Un bonaur insostenible, 1970)... descrivon la societat contemporanèa coma sempre mai marcada par un totalitarisme larvat, caracterizat per la supremacia de la tecnica al nom d'una cèrta idèa del bonaür. Mai d'un filosòfs exprimisson tanben lors inquietuds, coma Simone Weil (Reflexions sus l'opression e la libertat, 1934), Günther Anders (Die Antiquiertheit des Menschen, 1956), los filosòfs de l'Escòla de Francfòrt. En França, Jacques Ellul (1912-1994), es benlèu lo pensaire qu'a estudiat melhor lo fenomèn del desvelopament de la tecnica jos un angle socioantropologic.
Analisi elluliana
Jacques Ellul considèra que la tecnica cambièt d'estatut pendnet lo sègle XX: acabèt d'èsser çò qu'èra dempuèi sempre, « un vast ensemble de mejans assignats cadun a una fin », per se mudar en « mitan enrondant d'esperel », e es ara un fenomèn autonòma, escapant sembre mai al contròtle de l'Òme e fasent al contrari pesar sus el un grand nombre de determinacions. Qualificant nòstre societat non pas d'industriala o de postindustriala mas de tecniciana, Ellul l'analiza subretot majans tres libres: La Tecnica o l'Enjòc del sègle (1954), Lo sistèma tecnician (1977) e L'esbrofe tecnologic (1988).
Vidèo
En audio, vidéo, e dins fòrça sectors, la tecnologia numerica remplaça pauc a pauc l'analogica
Alberto Lysy
thumb|200px|left|alberto Lysy en 1981Alberto Lysy (Buenos Aires, l'11 de heurèr de 1935 – Lausanne, lo 30 de deceme de 2009) que ho un violonista argentin d'origina Armènia e un cap d'orquètra.
La Dosa
La Dosa (La Douze en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, situada dins lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Tractat de Versalhas
thumb|thumbtime=5|The Signing of the Peace Treaty of Versailles
La division durabla d'Euròpa
Tre lo començament deis ans 1920, lei revendicacions dei país vencuts e leis ambicions decebudas d'Itàlia permetèron l'emergéncia d'un grop de país, fòrça divèrs e gaire units entre elei, opausats au sistèma de Versalhas. Assaièron d'obtenir satisfaccion mentre que França e leis autreis Estats continentaus venceires de la guèrra exigiguèron l'aplicacion dau tractat. Aquò permetèt au Reiaume Unit, e tanben ais Estats Units dins certanei domenis, de se pausar coma arbitre dei conflictes e dei rivalitats europèus que minèron rapidament la patz.
La revirada dei negociacions
Lo problèma acomencèt en 1919 quand leis Estats Units, Reiaume Unit, França e Itàlia capitèron pas de s'acordar sus lor montant, estimat entre 120 e 190 miliards de marcs-aur. De negociacions èran previstas en 1921 per reglar la question. En 1920, la conferéncia de Spa decidiguèt l'atribucion dei reparacions entre leis Aliats. En genier de 1921, lo montant totau foguèt fixat a 226 miliards, ço qu'Alemanha refusèt. En març de 1921, lei francés, sostenguts per lei britanics, ocupèron divèrsei vilas alemandas per far pression sus son govèrn. Ansin, après una novèla conferéncia a Londres, leis alemands deguèron aceptar tornarmai de pagar de reparacions de guèrra importantas mai capitèron d'obtenir una reduccion de la soma de 226 a 132 miliards de marcs-aur. En cambi d'aquela reduccion, lo Reiaume Unit èra lèst a garantir lei frontieras francesas còntra lei pretencions alemandas. Pasmens, lo govèrn francés, sota la pression dei nacionalistas, deguèt refusar entraïnant la revirada dei negociacions regardant lei Reparacions.
Antimòni
L'antimòni es un element quimic de numèro atomic 51 situat dins lo grop 15 de la taula periodica dels elements. Son simbòl es Sb que proven de son nom latin stibium. L'antimòni e mantun de sos derivats son toxics.
James Stamp
James Stamp (1904 - 1985) que ho un trompetista academic classic e de jazz american e mei que mei un pedagòg d'aqueste instrument.
Pòr nuclear
Quauques moleculas de mei gran endom que traucan los pòrs dab l'ajuda de proteïnas aperadas importinas qui's hèn reconéishen dab lo lor signau.
Lista de difusion
Foncionament
Aqueste foncionament es aquel de la lista de difusion classica.
Vriulon de Stroh
que ho emplegat a la debuta entua enregistraments qui avèva besonh que lo vriulon e joguèsse mei hòrt que'u instruments qui l'acompanhavan.
Canton de Merinhac-2
'''N.B. Per rasons tecnicas, una partida de las informacions de l'infobox (n° INSEE) correspon a la situacion avant 2015.
Istòria
En 1982, dividiren lo canton de Merinhac en canton de Merinhac-1 e canton de Merinhac-2, (atau coma lo canton de Peçac hit nèisher lo canton de Peçac-1 e lo canton de Peçac-2).
Marignac
Marignac es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Fulleda
Fulleda ei un municipi catalan de Les Garrigues, plaçat ar extrèm èst d'aguesta comarca administrativa, ath territòri dera Segarra istorica, termierèr damb era Conca de Barberà. Eth poblament ei acorropat en nuclèu urban (560 m) ath interfluvi des vaths dera Granada e es Escortals. Ara localitat i a un monument a Agustina Saragossa e Domènech, Agustina d'Aragon, es pairs dera quau èren dera poblacion, a on tanben i neisheren diuèrs germans sòns. Era basa economica deth pòble ei era agricultura, basada fondamentalament ena vinha, er olivèr e er amelhèr, damb quauqua preséncia que semble amendrir deth granatge, tot i que tanben i a un parelh de granges e quauqua petita industria (hustaria e productes quimics, recentament barrada). Eth territòri de Fulleda, includit alavetz semble laguens deth de Tarrés, siguec cedit per Raimon Berenguièr IV a Ramon de Boixadors en 1149. Es tèrres des Boixadors e d'auti proprietaris per diuèrses donacions anèren en tot passar ath monastèri de Poblet. En periòde deth sègle XIII ath sègle XV s'assolidèc progressivament eth domeni de Poblet sus era localitat que s'alongarie enquia principis deth sègle XIX. right|300px|thumb|Glèisa de Santa Maria de Fulleda
Loarre
Loarre es un municipi de la província espanhòla d'Òsca e de la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Giora Feidman
Que vadó dens ua familha de musicians bessarabian : son pair e los son ajòu que jogavan a l'escadença de nòças e bar mitzvahs. Giora Feidman que joguè dens l'orquèstra deu Teatro Colón per duas annadas abans d'emigrar en Israel on e joguè 20 annadas dens l'Orquèstra Filarmonic d'Israel. Au medish temps que comencè ua carrièra en solo.
Districte de Darrang
Lo districte de Darrang es un districte d'Assam, un estat de la Republica d'Índia. Lo caplòc es Mangaldai.
Alps Reticas
Los Alps retics son un ensems dels Alps orientals centrals comprés entre la nauta val del Ren a l'oèst e l'Adda (Valtelina) al sud e a l'èst, entre Liechtenstein, Àustria, Soïssa e Itàlia. L'Inn raja tanben al sen d'aquel ensems, cap al nòrd èst.
Lor nom ven de l'anciana província romana de Rètia.
Argent (metal)
Procès de produccion
Enfin, dins lei mineraus d'aur, l'argent es extrach per cianuracion. Puei, l'aur es absorbit sus carbon actiu mentre que l'argent es isolat gràcias a l'addicion de podra de zinc. Aquò entraïna la formacion de particulas de zinc cubèrtas d'argent (e un pauc d'aur) que son tractadas amb una mescla d'acid cloridric e de peroxid d'idrogèn. L'aur e lo zinc rèstan en solucion mai l'argent precipita sota la forma de clorur d'argent.
Trompeta de cavaleria
Lo repertòri de la trompeta de cavaleria qu'ei lo de la bateria fafara mes, potenciaument, tanben lo repertòri de la trompeta barròca.
Cleopatra VII
Juli Cesar e Marc Antòni
thumb|180px|Cleopatra e Juli Cesar. Pintura de [[Jean-Léon Gérôme]] S'es ja vist abans cossí la familha reiala de Cleopatra aviá desencadenat una guèrra civila entre sos membres. Juli Cesar arribèt en Egipte coma general roman pr'amor de tancar aqueste problèma e foguèt en aquel moment quand se debanèt la batalha sus la mar e l'incendi d'Alexàndria. Aprèp qu'assegurèt Cleopatra sul tròn egipcian e de la maridar amb lo que foguèt Ptolemèu XIV (son fraire cabdet), Juli Cesar tornèt a Roma. Pasmens Cleopatra decidiguèt de lo seguir, e per aquò se preocupèt d'en primièr de daissar dins lo reialme un govèrn segur. A Roma visquèt coma concubina de Cesar e foguèt ailà que nasquèt son filh (que se supausa que o èra tanben de Juli Cesar) que sonèron Ptolemèu Cesarion (lo futur Ptolemèu XV Cesarion). En 44 abans Crist Cesar foguèt assassinat, crime projectat e executat per un grop de familhas senatorialas republicanas que veien en ell l'ambicion d'un futur rei, cosa que odiaven. Aprèp sa mòrt, Cleopatra tornèt amb son filh en Egipte; se ditz que donèt l'òrdre d'empoisonar son fraire lo rei Ptolemèu XIV e que Cesarion venga coregent.
Pero Pardo de Cela
thumb|right|Representacion de Pero Pardo de Cela realizat au sègle XIX.
Laurasiatheria
Los Laurasiatheria fòrman un clad de mamifèrs placentaris que d'analisis filogeneticas relativament recentas an fach descobrir. Es fondat a partir d'analisis ADN sus la preséncia de marcadors Retrotransposon.
Classificacion
Segon d'autras fonts
Caussòus
Istòria
Lei primièrs escrits en mencionant Caussòus remontan au sègle XII, epòca que lo vilatge dependiá dei Comtes de Provença. Lo vilatge foguèt restacat a la comuna de Cipieras a partir dau sègle XIV, tornèt puèi independent en 1790.
Telluri
Lo telluri es un element quimic de la taula periodica de simbòl Te e de nombre atomic 52.
Rémécourt
Istòria
thumb|Lo cementèri, a l'entorn de la glèisa Al Mièja Edat, Rémécourt èra al limit de la Picardie e de la Isla-de-França cossí ne testifica una hita restaurada sus la rota cap a Noroy. Lo vilatge fasiá partida del comtat de Clermont #que i aviá ligat a la corona de França.
Lallaing
Istòria
C'est sur cette partie de terre ferme que s'est installé, à une date très reculée, une communauté qui, en 1365, date du premier dénombrement connu, rassemblait déjà 60 « feux » soit 250 personnes environ. Mais cette situation au bord d'une rivière, lorsque l'absence de route imposait le recours à la voie d'eau, a très vite été considérée comme stratégique car la rivière servait de frontière entre les possessions de la Flandre et celles du Hainaut.
Guèrra Civiu Catalana
Era Capitulacion de Pedralbes
Era Capitulacion de Pedralbes ei signada çò 24 d'octobre de 1472. Ei era fin d'ua guèrra qu'acabe sense vencedors ne vençudi. Joan II unicaments demane que s'anulle era Capitulacion de Vilafranca. Es mesures de clemència e ua preferéncia ara Deputacion rebèlla deuant era reialista, en tot perméter seguir er eth cargue a deputats qu'auien estat opausants, portèren bèra division mès va pacificar eth país. Calie trabalhar entà solucionar es grèus problèmes economics donques que Catalonha ère arruïnada dempús dera guèrra. Es Corts de 1473 abòrden eth tèma dera recuperacion que non se solucionarà. Joan II que moric eth 1479, en tot deishar sense solucion es principaus problèmes qu'eth sòn hilh Ferran II sajarà solucionar: *Eth prumèr lòc en tot aucupar Rosselhon e Cerdanha. *Eth programa economic adoptat ère, en partida, eth des buscaris dempús de 1450. *Se decidís tanben era reforma des organismes dirigents de Catalonha: era Deputacion e çò Conselh. *Eth problèma remença siguec çò que prenec mes temps eth solucionar-se. Pendent era Guèrra des Remences, eth cap des remences Francesc de Verntallat siguec nomentat vescomte de Hostoles, mès era politica sus es maus usatges contunhèc d'èster ambigua, era quau causa dèc lòc a naues revòltes, coma era de 1475, quitament ei manifestarà es mesures contra es remences (Corts de 1480). Aguesta politica ambigua de Ferran II provoquèc qu'es nòbles recupèren drets perdudi e alavetz se produsís era Dusau Guèrra Remença (1484) dirigida per Pere Joan Sala qu'artenh ua revòlte de granes proporcions. Ferran, fin finau, pren un compromís que se plasmarà er era Senténcia Arbitral de Guadalope (1486) a on es maus usatges son redimits mejançant eth pagament de seishanta sòus per mas e es camparòus artenheràn ua sèria de libertats. Damb aguesti sòs, es senhors sigueren indemnitzats e ath monarca se li paguèc ua multa de 50 mil liures. Es senhors contunhèren d'auer drets sus es camparòus cultivadors mès non de era forma en tot umiliar com enquia aqueth moment.
Bunzac
Lista daus maires
miniatura|centre|Mairariá de Bunzac.miniatura|dreita|Roge: La [[Comunautat de comunas de La Ròcha Focaud e Pòrta de Perigòrd|CC de La Ròcha Focaud e Pòrta de Perigòrd dins Charanta A. Frontiera òc/oïl<br/ >B. Comunas occitanas<br/ >C. Comunas emb un bocin occitan<br/ >D. Comunas peitavinas-sentongesas]]
La Capèla Bonança
La Capèla Bonança (La Capelle-Bonance en francés) es una comuna roergata de Guiana situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Districte de Morigaon
Lo districte de Morigaon es un districte d'Assam, un estat de la Republica d'Índia. Lo caplòc es Silchar.
Bjørnstjerne Bjørnson
Biografia
Fèrm partidari de Alfred Dreyfus en lo nomenat Cas Dreyfus, escriguèt d'articles jornalistics que defendián la siá innocéncia. Foguèt un dels membres originales del Comitat Nobel que creèron los prèmis del meteis nom, l'an 1900.
Montanuy
Montanuy es un municipi de la província espanhòla d'Òsca e de la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Sala capitulara
La sala capitulara, o sala dau capítol, es lo luòc onte s'acampa la comunautat religiosa d'un monastèri (e mai d'una catedrala o d'una collegiada). Ambé lo refectòri e lo dormitòri, es un dei «luòcs regulars» d'un monastèri.
Cada matin, après l'ofici de Prima, se teniá lo capítol liturgic, tanben sonat simplament capítol. Se pregava, se legissiá lo martirològi (l'anonci dei sants de l'endeman) e mai un capítol de la règla comentat per l'abat (d'aquí vèn lo nom de sala capitulara).
Pingoïn
220px|thumb|Pingüins Los pingoïns (Sphenisciformes ), son un òrdre d'aucèls de mar que sabon pas volar e que demòran dins l'emisfèri sud. Contràriament a çò que se pòt creire, aquestes animals abitan pas sonque dins de climas freges. Fòrça espècias de pingoïns abitan fins a las illas Galápagos. La part màger d'aquestes aucèls s'alimentan de krill, de peis, de tautenas e d'autras creaturas marinas que capturan pendent sas immersions sosmarinas.
Trompeta piccolo
Lo trompetista occitan Maurici André qu'a excellat dens aqueth instrument.
Monesma y Cajigar
NB. Cal descastelhanizar lo títol.
Forges-les-Bains
Istòria
Al començament de la, Forges compte 750 abitants aperaquí. La familha de Sant-Vincent crompa lo castèl l'an 1819. Forgis Escapa a l'epidèmia de choléra de 1832. En la segonda part de la, la physionomie de la municipalitat càmbia : una nòva comuna, de nòvas rotas, e tres lavoirs an bastit al bourg e en los caserius. Lo tren arriba tanben a proximitat, a Limours. La municipalitat de Forgis acuèlh encara mai de visitants venguts « prene las aigas » (veire mai basses). Forgis Patís de contunh una aucupacion militar, aquela de las tropas prussiennes de las fòrças coalisées #que saquegen la municipalitat en lo moment de la guèrra de 1870. L'establiment thermal barre las siás pòrtas a las curistes a la fin de la. La guèrra de 1914-1918 empòrta 41 Forgeois, sus una populacion d'aperaquí 1000 personas, mas a pas afectat degun de las bastissas del pòble. Pendent la Segonda Guèrra mondiala, en lo moment del èxode, la populacion de Forgis abandona dins tròp lo pòble. L'armada alemanda ocupa lo castèl de Pivòt, la comuna actuala, Lo castèl de Ardilliéres e lo castèl de Forges transformat en talhièr d'apariament de veïculs. En 1943 e en 1944, la resisténcia s'organiza : a ligat a la ret Vengeance de Dourdan. Lo vilatge a liberat per las Fòrças americanas installadas a proximitat e per la 2e division blindée del general Leclerc lo 23 d'agost de 1944.
Aux s, Forges subit comme toute la région les invasions normandes. La famine, et l’épidémie d’ergot de seigle décime la population. Aux s, un des premiers seigneurs de Forges, Tévin, devient un proche du roi Louis VI « le gros », et fait dont de l’église de Forges à l’abbaye de Longpont appartenant à l’ordre de Cluny. En 1140, Forges devient le lieu d’une importante foire, le jour de l’Assomption. Le accable Forges. Les Anglais envahissent la région, puis la peste noire décime la population en deux occasions. Au, la dépopulation est importante, mais un certain calme revient. Les activités agricoles se redéveloppent. Le s voient des visites royales à Forges ou aux environs : François I est probablement venu y chasser, Louis XIII y consulter son médecin, seigneur de Vaugrigneuse. Au la région devient un lieu de villégiature et de promenade. Les voies de communication se développent. L’époque révolutionnaire semble marquée par des troubles limités à Forges.
Au début du, Forges compte 750 habitants environ. La famille de Saint-Vincent achète le château en 1819. Forges échappe à l’épidémie de choléra de 1832. Dans la deuxième partie du, la physionomie de la commune change : une nouvelle mairie, de nouvelles routes, et trois lavoirs sont construits au bourg et dans les hameaux. Le train arrive aussi à proximité, à Limours. La commune de Forges accueille encore plus de visiteurs venus « prendre les eaux » (voir plus bas). Forges subit ensuite une occupation militaire, celle des troupes prussiennes des forces coalisées qui pillent la commune lors de la guerre de 1870. L’établissement thermal ferme ses portes aux curistes à la fin du. La guerre de 1914-1918 emporte 41 Forgeois, sur une population d’environ 1000 personnes, mais n’a affecté aucune des bâtiments du village. Durant la Seconde Guerre mondiale, lors de l’exode, la population de Forges quitte en masse le village. L’armée allemande occupe le château de Pivot, la mairie actuelle, Le château d'Ardilliéres et le château de Forges transformé en atelier de réparation de véhicules. En 1943 et en 1944, la résistance s’organise : elle est rattachée au réseau Vengeance de Dourdan. Le village est libéré par les Forces américaines installées à proximité et par la 2e division blindée du général Leclerc le 23 août 1944.
Aerosmith
Aerosmith es un grop de musica hard rock american. Se formèt a Boston (Massachusetts) en 1970. Aerosmith es l'un dels gropes de rock qu'a avut lo mai de succès, ambe 150 milions d'albums venduts capvath lo monde entièr. Es compausat de Steven Tyler, Joe Perry, Tom Hamilton, Brad Whitford e Joey Kramera.
Chitry
Nòtas
<references group=N/>
Ferrières-Saint-Hilaire
Istòria
Version romane de Cernay et Saint-Agnan-de-Cernières basés quant à eux sur le celtique isarnon = fer ; celtique *Isarnako- > *SARNACU > Cernay ; hybride celto-roman : *Isarnarias > Sarnerias 1025 > Cernières. Cf. breton houarn, d'un ancien suarn.
Joan de Borbon
thumb|right|200px|Joan de Borbon Coat of Arms after the Renounce of his Claim to the Throne (1977-1993)|thumb|180px|Armas del Comte de Barcelona (1977-1993). Juan de Borbón y Battenberg (La Granja de San Idelfonso, lo 20 de junh de 1913 - Pampalona lo 1 d'abrial de 1993) saguèt lo filh d'Anfós XIII d'Espanha e de Victoria Eugenia de Battenberg. Z-es lo marit de María de las Mercedes de Borbón y Orleans e lo paire de Joan Carles I d'Espanha.
Còrn d'armonia
La trompa naturau de las tempsadas barròca e classica
A l'epòca classica, en combinant aquet registre naturau jà pro ric e en bèth modular lo son au mejan de la man hicada dehens lo pabalhon, lo còrn qu'arribèr a anar mei enlà de la limitas naturaus inicialas e que ho integrat au repertòri orquetrau abans la trompeta. Lo son pabalhon qu'èra alavètz mei petit e b'èra pas encara ni hèit entà gahar l'insrument ni tanpauc formamalement entà cambiar las nòtas
Lo còrn modèrne
Au costat deu còrn doble (qu'ei lo còrn aleman), qu'existeishen duas autas menas mei marginalas : lo còrn francés (provesit de pistons) e lo còrn vienés
Rivas (Léger)
Rivas es una comuna francesa, situada dins lo departament de Léger e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.