cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Saint Laurent de Belzagot
En 2017 deven una comuna delegada de Montmaureu.
Castèthnau de Shalòssa
Castèthnau de Shalòssa o meilèu Castèlnau de Shalòssa [kastɛl'naw] (Castelnau-Chalosse en francés) qu'ei ua comuna gascona de Shalòssa, situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Pariatge
Un pariatge o pareatge èra una pacha de drech feudal per la quala dos senhors s'asseguravan una sobeiranetat partejada subre un meteis territòri. Aquesta pacha èra economica o comerciala dins la tòca d'administrar e d'esplechar los bens. D'un punt de vista politic, lo pariatge podiá ligar doas autoritats desparièras, de còps que i a una laïca e l'autra eclesiastica. En Occitània nombroses pariatges foguèron signats al moment de la creacion de las bastidas als sègles XIII e XIV.
Sorigny
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Los Tres Mostiers
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Broye
Broye pòt essèr:
Anufo
L'anufo (o tyokossi, chakossi, tchokossi) es una lenga kwa parlada en Tògo, en Benin e en Ghana.
Localisacion e dialèctes
L'anufo es parlat a Chereponi dins lo nòrd-èst de Ghana e dins lo nòrd-oèst de Tògo, dins e près de la ciutat de Mango. D'autres locutors se troban dins lo nòrd-oèst de Benin, dins las sosprefecturas de Cobly e Boukombé, que fan partida de la província de l'Atakora.
Essen (Belgica)
Essen (Belgica) es una comuna de la província bèlga d'Anvèrs.
Sant Prejet d'Alèir
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Chiroubles
Istòria
Cap de traça d'aucupacion a pas testificat pendent lo periòde romaine, tant al nivèl archéologique #que bibliographique.
Muriel Casals
thumb|La presidenta d'Òmnium Cultural, Muriel Casals, signant de libres durant lo jorn de Sant Jòrdi en 2013 Muriel Casals i Couturier (Avinhon, 6 d'abril de 1945 - Barcelona, 14 de febrièr de 2016) foguèt una economista e activista culturala catalana. Venguèt deputada del corrent politic catalan Amassa per l'Òc (en catalan: Junts pel Sí), aprèp d'aver obtengut un sèti en resulta de las Eleccions del Parlament de Catalonha de 2015. Posteriorament, se vegèt facha presidenta de la comission d'estudi del Procès Constituent al Parlament de Catalonha. Foguèt presidenta de Òmnium Cultural. Sa sòrre pichona, Montserrat Casals, èra una jornalista catalana famosa.
Karlstad
Karlstad es una vila istorica de Suècia e la capitala del comtat de Karlstad. Sa populacion èra estimada a 58 544 abitants en 2005. Sa superficia totala es 47,7 km².
Arròs d'Auloron
Istòria
Eth 27 de deceme de 1956, Arròs que vadó Arròs d'Auloron. Eth 1èr de gèr de 1973 (arrestat prefectorau deth 29 de decembre de 1972), era comuna d'Arròs d'Auloron qu'estó incorporada a Asasp entà formar era comuna navèra d'Asasp e Arròs. Qu'ei ua fusion-associacion.
Ternay
Ternay pòt essèr:
La Ròca Engalin
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Chornobil (omonimia)
Chornobyl pòt designar:
Colmar
Colmar en francés ( Kolmer  en alsacian) es una comuna francesa qu'es prefectura del departament del Haut Ren dins la region del Grand Èst.
Usseau (Vinhana)
Nòtas
<references group="N"/>
Guilberville
Guilberville es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de la Bassa Normandia.
Sabres
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Rayo Vallecano de Madrid
Lo Rayo Vallecano de Madrid es un club de fotbòl espanhòu que si situa dins lo quartier de Vallecas a Madrid.
Ahimsa
Bouddhisme theravada
Atal los monges e laïcs pòdon manjar de carn e de peis, a condition (pels monges) que l'animal aja pas estat tuat especialament per eles. Es pasmens una fauta fòrça grava per un monge de tuar intencionalament un èsser uman (aquó inclusís l'avortament intencional o mèsme l'encoratjament a avortar, mas pas lo suicidi nimai l'assisténcia al suicidi) ; al contrari, tuar intencionalament un animal es una fauta minora. Curiosament, tuar un "èsser subrenatural" (demon, drac, fantasma o deva) es una fauta mai grava, mas mens que de tuar un èsser uman.
Dempuèi lo començament de la comunautat bodista, monges e monjas son tenguts de respectar al mens los cinc Precèptes de conducha morala. Los laïcs son tanben encoratjadas a observar aqueles cinc precèptes, que lo primièr, main important, es de s'abstenir de prene la vida d'un èsser sensible (panatipata). Lo comerci de carn es pas confòrme al Nòble Camin Octuple, fa partit de las cinc mestièrs que son pas de "mejans d'existéncia justs".
En Occident
Foguèt introdusit dins la societat occidentala jod l'impulsion politica del Mahatma Gandhi. Albert Schweitzer es un mètge umanitari, teologian protestant e un dels rars filosofes europèus del sègle XX qu'utilizèt l' ahimsa dins sas teorias eticas, qu'aquela qu'illustra, lo « respècte de la vida ». Inspiradas per las seunas accions, dels movements dels drechs civics, coma aquel menat per Martin Luther King, s'engatjèt dins de movements de protestacion non-violentas. Mai recentament, la popularitat del iòga e de la meditacion en Occident contribuèt a far conéisser l'ahimsa e d'autres concèptes.
Canton d'Auloron Darrèr
Lo canton d'Auloron Darrèr (Oloron-Sainte-Marie-Ouest en francés) qu'ei ua anciana division administrativa de Bearn, suprimida en 2015, situada dens l'arrondiment d'Auloron, lo departament deus Pirenèus Atlantics e la region d'Aquitània, adara de Navèra Aquitània. Despuish 2015, los dus cantons d'Auloron, Auloron Davant e Auloron Darrèr que son remplaçats per Auloron-1 e Auloron-2, qui's desparteishen la vila. Las autas 10 comunas que son dens lo canton d'Auloron-1. Totas las comunas que son tanben de la CC deu Haut Bearn. La lenga autoctòna qu'ei l'occitan gascon, dens la soa varianta bearnesa.
Rai (geometria)
Son utilizacion
600px
Panthera
Lo genre Panthera es estat definit per Oken en 1816 ; se classa dins los Panterinats (Pantherinae), sosfamilha apelada autrament.
Istoric
Las formas primitivas de leons las mai ancianas provenon de Tanzania (Gòrjas d'Olduvai, Pleïstocèn inferior, 1,7 milions d’annadas) e son atribuidas a Panthera leo fossilis. Sembla aver penetrat en Euròpa fa 700,000 ans (Itàlia) ont s'installèt. Mantun fossil es estat trobat en França, en Espanha e en Alemanha. Panthera leo fossilis èra pus grand que lo tigre de Siberia (Panthera tigris altaica).
Corona dels reis
La corona dels reis, anomenada tanben reialme ò tortèl dels reis es una especialitat sud-occitana que se pòt trobar en Gasconha, Lengadòc e Provença, que consistís en una còca sucrada perfumada d'aiganafa e que se manja tradicionalament a la començança del mes de genier per festejar los Reis Magues.
Comunas dels Auts Aups
thumb|480px|Comunas dels Auts Alps
Dricourt
es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region de Champanha e Ardena.
Barion
Un barion es una particula fisica compausada de tres quarks e qu'an un espin que correspond a un mieg-entier. Fan donc partida deis adrons e dei fermions. D'exemples de barions son lo proton e lo neutron.
Juignettes
Juignettes en normand (Juignettes en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Éraville
Nòtas e referéncias
<references group="N"/>
Fisica
L'aparicion e l'apogèu de la fisica classica
thumb|right|Retrach d'[[Isaac Newton (1643–1727).]]
Lei trabalhs d'Isaac Newton (1643–1727) que formulèt lei lèis portant son nom e donèt un essor major a la mecanica classica. En 1685, capitèt de generalizar lei lèis de la gravitacion per descriure lo movement deis objèctes. Capitèt de confirmar lo modèl eliocentric dau Sistèma Solar. Sei metòdes de calcul permetèron d'estudiar per la seguida de fenomèns pus complèxes. De son caire, Leibniz (1646–1716) inventèt lo calcul infinitesimau que seis apòrts foguèron considerables e permetèron de desvolopar la fisica vèrs de domenis novèus : energia, lèi de conservacion, definicion de l'espaci e dau temps, dualitat onda-corpuscula. Gràcias a aqueleis evolucions, aqueu periòde veguèt l'evolucion dau sens dau mòt « fisica » qu'acomencèt de designar totei lei sciéncias assaiant d'estudiar lei proprietats generalas de la matèria.
Lo trevirament de la fisica classica e lo desvolopament de la fisica modèrna
Pasmens, de problemas importants que lo principau es l'incompatibilitat entre la relativitat generala e la mecanica quantica. Òr, la descubèrta de certanei fenomèns coma lei traucs negres a mostrat d'una teoria capabla de passar aquela dificultat. La recèrca modèrna assaia donc de trobar una teoria novèla capabla d'unificar aquelei domenis separats. Dins aquò, un problema important es lo limit dei mejans tecnics existent que la precision es generalament pas encara sufisenta per verificar la màger part deis ipotèsis actualas. D'autra part, la fisica modèrna es tanben caracterizada per doas evolucions importantas. La premiera es lo raprochament amb d'autrei domenis scientificas per formar de disciplinas novèlas coma la biofisica, mescla de fisica e de biologia. La segonda es l'utilizacion massiva dei capacitats de l'otís informatica per aumentar fòrtament lei capacitats de calcul deis experiéncias de modelizacion.
Electromagnetisme
L'electromagnetisme depinta l'interaccion de particulas cargadas amb de camps electrics e magnetics. Son concèpte foguèt format au sègle XIX per descriure d'un biais unificat lei fenomèns liant camps magnetics e electrics. D'efèct, la mescla d'aquelei tipes de camps entraïna l'aparicion de fenomèns especiaus qu'èran pas descrichs per l'electrostatica e la magnetostatica. L'electromagnetisme engloba l'electricitat e gropa a l'ora d'ara lei fenomèns electrics e magnetics seguents :
Fisica estatistica
La fisica estatistica depinta lo comportament e l'evolucion dei sistèmas fisicas compausats d'un nombre grand de particulas a partir dei caracteristicas de sei particulas. Aquelei darrierei son generalament de moleculas, d'atòms, d'ions, d'electrons, de fotons, de neutrinos o de particulas elementàrias. Pasmens, la fisica estatistica estudia generalament pas dirèctament lo comportament d'aquelei particulas car es impossible. Per exemple, l'estudi d'un mòl d'aiga necessitariá de mesurar lo comportament de 6,022.1023 moleculas, ço qu'es impossible. L'objectiu es donc de definir lei paramètres macroscopics pertinents (massa volumica, pression, temperatura...) per descriure l'evolucion dau sistèma. Aqueu procediment necessita d'utilizar d'otís matematics estatistics a donat son nom a aquela branca de la fisica.
Fisica dei particulas
La fisica dei particulas es lo domeni qu'estudia lei constituents elementàris de la matèria e dau raionament e seis interaccions. Es de còps dicha fisica deis energias autas car la màger part dei particulas elementarias son pas establas e pòdon solament èstre observada dins d'accelerators de particulas pendent de collisions d'energia auta entre particulas establas.
Referendum
Quebèc
Un segon referendum sus la sobeiranetat se debanèt lo 30 d'actobre de 1995: lo « non » foguèt majoritari, aquestes còp, amb sonque mens d'un punt d'escart (50,5 %) (es a dire 54 288 votes d'escart). L'endeman del darrièr referendum, lo primièr ministre Jacques Parizeau demissionèt.
Estats Units d'America
Per exemple, en Califòrnia, cal al mens 5 % des personas avent participat a la darrièra election del governaire per desencadenar una iniciativa populara, es a dire 433,971 electors. Se l'iniciativa populara a per objectiu de modificar la Constitucion, aqueste lidal es portat a 8 % (694,354). Per organizar un recall, cal 12 %.
Àustria
En 1978, los austrichians regetan l'apèl lançat pel Govèrn per l'aviada de la primièra centrala nucleària privada en Àustria (a Zwentendorf). Lo programa nuclear es abandonat.
Belgica
Lo fach qu'aquesta consultacion aja poratat pas cap de solucion als problèmas qu'èra censada resòlvre mostrèt lo pauc de pertinéncia d'un referendum dins un país ont los avises podavan se detriar entre doas comunautats.
Eslovènia
Òc, en 2003 sus l'adesion a l'Union europèa. La Constitucion de l'Eslovènia (dins sa redaccion en vigor al 8 de junh de 2011) prevei un recors possible al referendum per las revisions constitucionalas (art. 170), la promulgacion d'una loi (art. 90) o l'adesion a une organizacion internacionala (art. 3a). Se debanèt lo 5 de junh de 2011 un referendum legislatiu sul recul de l'edat departença en retirada (reget del projècte). L'organizacion de referendums d'initiativa populara es possible en accòrdi amb los articles 90-1, 97 e 99 de la constitucion eslovèna, permetent aquesta forma de democracia dirècta quand un minim de 2500 signaturas es acampat, puèi al mens 40 000 dins un delai d'un mes, contra una lei votada pel parlament.
Espanha
Segon l'article 92 de la constitucion de 1978, « las decisions politicas d'una importança particulara poirián èsser somesa a totes los ciutadans per la via d'un referendum consultatiu » amb autorizacion prealable del Congrès dels deputats.
França
Dempuèi 1958, lo referendum es reconegut, amb lo mòde representatiu, coma una de las doas modalitats d'expression de la sobeiranetat nacionala. Lo principi es pausat a l'article 3 de la constitucion de la Cinquena Republica. En practica, l'initiativa es exclusivament lo fach de l'executiu.
Exsitís dos principals tipes de referendums en França:
Itàlia
L’utilizacion del referendum coma procediment de consultacion del còrs electoral que se pronóncie sus una question per una responsa afirmativa o negativa pòt concernir de nòrmas juridicas de diferents rengs. Los 45, constituants italians instaurèron un contra poder legislatiu mejans lo referendum abrogatif d’initiaciva populara. La Cort Constitucionala italiana joguèt un ròtle important per encastar aquesta practica instituissent un contraròtle a posteriori.
Ongria
La Ongria faguèt un referendum en 2003 per son adesion a l'Union europèa.
Les Trois-Domaines
Istòria
La municipalitat acuèlha dempuèi lo 10 de junh de 2007 la gara de Mòsa - TGV.
Varenas (Peitau)
Varenas (Varennes en francés) es una anciana comuna peitavina, situada dins lo departament de Viena e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas. Dempuei lo 1er de genier de 2019 es venguda una comuna delegada de la comuna novela de Sent Martin de la Palud.
Quadratura del cercle
Impossibilitat
Amb de normas mai soplas permetent un nombre infinit d'operacions amb règla e compàs o mejans la realizacion de las operacions dins un espaci non euclidian se pòiriá far la quadratura del cercle. Per exemple, alara que lo cercle pòt pas èsser carrat en l'espaci euclidian, lo pòt èsser en l'espaci de Gauss-Bolyai-Lobachevski (espaci de geometria iperbolica).
Jean-Paul Sartre
Filmografia
Représente Sartre en jeune étudiant rencontrant Simone de Beauvoir (incarnée par Anna Mouglalis), le rôle de Sartre est joué par Loránt Deutsch. Diffusé sur France 2 Scénario : Michel-Antoine Burnier, Michel Contat et Jacques Kirsner. 95 min. Avec Denis Podalydès (Sartre) ; Anne Alvaro (Simone de Beauvoir) ; Maya Sansa (Carla) ; Frédéric Gorny (Frédéric)
Saint-Jean-de-Beauregard
Istòria
En 1162, Nantier d'Orsay avec le consentement de sa fille, donne à l'abbaye des Vaux de Cernay, toute sa terre de la Bussière (grange aux moines), à charge par les religieux de lui servir deux muids de blé.
François Dupoux, avocat au conseil du roi, devient seigneur de l'endroit en 1612. Un nouveau château (le château actuel) est alors construit à la place des ruines de Montfaucon qui faisait face à l'ancien château de Montlhéry. Le nouveau seigneur des lieux demande à Louis XIII la substitution du nom de Montfaucon, de sinistre renommée, en Beauregard. Le roi ordonne le changement de nom du lieu de Saint-Jean-de-Monfaucon en Saint-Jean-de-Beauregard.
Val d'Aran
Eth caplòc ei era vila de Vielha e eth gentilici ei aranés -esa.
Administracion tradicionau
Era administracion tradicionau dera Val ère a tres nivèus: es vesins, assemblada generau des caps de familha; es còssos, formats pes representants de cada vila; e eth Conselh Generau d'Aran, format per representants nomenats pes còssos. Eth rei ère representat peth baile, mès tard governador, eth quau recaptaue es tributs.
Seur
Istòria
En Sologne,la pénétration umana a lentament debutat la longitud dels corses d'aiga dempuèi la. Lo fenomèn s'es de contunh accentuat amb l'arribada d'un vilatge gaulois: los Carnutes. Aital Beuvron es un nom gaulois #que significa lo riu dels bièvres, lo riu dels castors. Lo luòc de Seur environat de bòsc a pogudas se trobar a la separacion de la pénétration romaine, coma mai tard de l'arribada de las Normands, doncas qu'aquelas invasions an #aver luòc pels vallées de la Loire e del Doncas que.Pel passat, de nombroses molins an #èsser bastits sul Beuvrons, en permetent al gra issu de las grandas culturas de Beauce d'èsser fòrça. Un d'aqueles molins es uèi encara n'activitat sul territòri de la comuna : lo Molin de Souvigny. La glèisa Santa Pantaléon #que marca lo còr del bourg, i aguèt bastit a, mas a #èsser entièrament remaniée a .Se caracteriza per una nef unica e un chevet plan. Las siás vidrieres datan egalament de la. Se Pas fach l'objècte de cap de classament patrimonial, demòra totun un bastiment d'arquitectura de qualitat. A anotar egalament, la preséncia de dos castèls sus la comuna : lo castèl de la Motte e lo castèl de Polida-estada totas doas proprietats privadas uèi.
Cerfontaine (Nòrd)
Istòria
En 1814, pendant le siège de Maubeuge, les Prussiens avaient leur quartier-général à Cerfontaine. En 1815, ils y revenaient pour piller le village.
Les Tourailles
Les Tourailles es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Costoja (Aude)
Costoja (Coustouge en francés) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Nicholas Georgescu-Roegen
Nicholas Georgescu-Roegen (Constanța, Romania, 4 de febrièr de 1906 - Nashville, Tennessee, 30 d'octobre de 1994) foguèt un matematician e economista eterodòxe american d'origina romanesa que las òbras inspirèron lo movement de la descreissença.
Aranés (parlar)
Ispanizacion der aranés
Pr'amor dera sua pertanhença ar estat espanhòu, er aranés ei sometut a influéncies pesugues deth castelhan e deth catalan. Atau er aranés a incorporat aquestes darrères decades un arramat de neologismes meridionaus coma actuar (vs. agir), empresa (vs. entrepresa), increment (vs. aumentacion), jubilacion (vs. retirada), laborau (vs. professionau), matrícula (vs. inscripcion), oficina (vs. burèu, totun burèu ei un francesime) ath sòn vocabulari tecnic.
Mon der audiovisuau en aranés
S'i a d'ahíger qu'a TV3 aufrissen dus bulletins audiovisuaus ena nòsta lengua. A deseme deth 2021 s'emet de deluns a diuendres un butlletin de 20 menutes de 15:35 enquiara 16 h de la tarde. Aguest darrèr se pòt veir en tota Catalonha. D'autra banda, ei disponible era aufèrta d'ua auta seccion que se ditz "TN comarques" e ei a compdar dera ua e mieja de la tarde e dura un quatau d'ora. En aguest darrèr cas s'emet unicaments ena Val d'Aran.
Antonio José de Sucre
Se dirigiguèt posteriorament cap a la zona del Naut Peró (Charcas) ont proclamèt l'independéncia de la nòva Republica de Bolívia, e l'Assemblada Nacionala acabada de constituir lo nomenèt president. A causa de divèrses conflictes renoncièt a la carga e se retirèt a l'Equator amb la siá familha. Dempuèi trabalhèt ailà activament en defensa de l'estat de la Grand Colómbia, ja alavetz en procès de separacion e, sustot, venquèt una armada peroviana qu'ensajava d'ocupar Equator e Colómbia a la batalha de Tarqui. Moriguèt en 1830 mentre ensajava controtlar los movements secessionistas de la Granda Colómbia.
Bausèla
Bausèla (Beauzelle en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Catastròfa de Chornobil
Pròvas a l'exterior
Lo 27 d'abril divèrsas estacions de contraròtle en Suècia senhalèron la preséncia enauçada de polvàs extrèmament radioactiva dins son territòri e en fixèron l'origina a la termièra entre Ucraïna e Bielorussia en foncion dels vents dominants durant aqueles jorns. En Finlàndia e Alemanha se mesurèron de nivèls similars, çò que permetèt a la rèsta del mond de conéisser l'importància del desastre. La nuèch del diluns 28 d'abril, pendent l'emission del programa de notícias Uremya, l'animator legiguèt un comunicat brèu: "S'es produsit un accident dins la centrala nucleara de Chornobyl e demest los reactors un a es estat damatjat. Se prenon de mesuras per tal d'eliminar las consequéncias de l'accident. S'assistís las personas afectadas. S'es designada una comission governamentala". Los dirigents de l'URSS avián pres la decision politica de pas donar mai de detalhs. Mas davant l'evidéncia, lo 14 de mai lo Secretari Generau Mikhaïl Gorbachov decidiguèt de legir un raport sincèr ont reconeissiá l'importància de la tragèdia.
Kontich
Kontich es una comuna de la província bèlga d'Anvèrs.
Publius Crassus
Qu'acompanhè lo son pair e que's morí au son costat la batalha de Carrhes en -53.
Saint-Germain-la-Ville
Saint-Germain-la-Ville es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region del Grand Èst.
Martín Loustau
thumb|200px|Martín LoustauMartín Lousteau (en occitan Lostau - lo 8 de deceme de 1970) que ho lo purmèr ministre nomat per la presidenta argentina Cristina Fernández de Kirchner. Que demissionè a la debuta de 2008 per'mor deu conflicte dab los proprietaris agricòlas.
Didenheim
Didenheim en alemanic (Didenheim en francés) qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region deu Grand Èst.
Vaus (sus Viena)
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Risto Ryti
Risto Heikki Ryti, avocat e òme politic finlandés n. 1889 e m. 1956, foguèt president de Finlàndia entre 1940 e 1944. Tanben foguèt primièr ministre del país, entre 1939 e 1940.
Impaled Nazarene
Paraulas
Las paraulas d'Impaled Nazarene que son mei que mei en anglés (quauquas cançons en finlandés) e que hèn l'apologia de l'òdi, de la violéncia, deu murtre, de la guèrra, deu satanisme, etc... causas de las banalas, donc, dens lo metal... manca qu'en mei deus crestians e de l'umanitat en generau, eths que revendican de detestar tanben los comunistas e los omosexuaus. Los devís deu cantaire, en entervistas, que pòden deishar pensar qu'Impaled Nazarene seré un grop d'extrèma dreta qui auré avut l'intelligéncia de non pas ac díser "tròp" entà non pas se har boicotar peus labels e peus fans de metal apolitics o d'esquèrra. La tematica deu sèxe, sustot sadomasoquista, qu'ei hòrt presenta dens las loas paraulas tanben.
Beaulieu (Còsta d'Aur)
Beaulieu  es una comuna francesa administrada per lo departament de Còsta d'Aur de la region de Borgonha.
Sent Laurenç (Charanta)
Lista daus maires
miniatura|dreita|Roge: La [[Comunautat de comunas de Charanta Lemosina|CC de Charanta Lemosina dins Charanta A. Frontiera òc/oïl<br/ >B. Comunas occitanas<br/ >C. Comunas emb un bocin occitan<br/ >D. Comunas peitavinas-sentongesas]]
Illas Canàrias
Cultura e lengas
La cultura canària se compausa de dos jaces entrebescats:
Malle (Belgica)
Malle (Belgica) es una comuna de la província bèlga d'Anvèrs.
Zemst
Zemst es una comuna de la província bèlga del Brabant Flamenc.
Guans
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Elèit
Dins una mèsma societat pòdon existir diferents elèits, segon los interesses particulars de cadun d'eles. L'existéncia d'aqueles elèits en plural se liga a la creissenta diferenciacion de la societat. Segon que los diferents camps socials venon sempre mai autonòms (art, economia, sciéncia, politica, èca.), emergisson d'elèits sectorials que defendon los sieus pròpris punts de vista. Dempuèi aqueste angle, un dels problèmas centrals de las societats modèrnas es l'integracion orizontala, es a dire, lo manten de las relacions de biais armoniós entre diferents elèits sectorials. D'autra costat, presentan tanben una escomesa per l'integracion verticala, es a dire, l'establiment d'un contacte fluid amb lo comun de la populacion.
I a a l'ora d'ara un cèrt consens que los elèits son necessaris a la societat e que seriá puslèu quimèric de pensar a son inexisténcia. De fach, amb la casuda del socialisme marxista e lo declin de l'utopia d'una societat sens classas, los elèits tòrnan lentament a ocupar un luòc central dins la teoria sociala. Lo pròpri d'una teoria del elèits es l'accent del conflicte entre los diferents elèits, e tanben la responsabilitat de ten dins la societat. De fach, los elèits pòdon èsser concebuts coma actors claus per far possible o empachar lo cambiament d'una societat.
Cerseuil
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Japon
Toponimia
En chinés ancian, los caractèrs chinés 日本 que's prononciavan aproximativament [njitbə̌n], prononciacion qui adaptada a la lor fonetica peus japonés e balhè las fòrmas actuaus Nippon e Nihon. Mes dens lo dialècte de Shangai, aqueths sinogramas au dia de uei que's pronóncian Zeppen; qu'ei ad aquera prononciacion, o a ua prononciacion pròcha, qui cau restacar lo nom de Japon en malai:  Jepang (en ortografia modèrna Jepun). Los mercadèrs portugués qu'aprenón aqueth nom a Malaca au sègle XVI e que's pensa que serén estats los prumèrs a aportà'u tà Euròpa.
L'archipèla japonés
Los volcans que son sovent actius, mes pòc miaçants.
L'epòca Meiji
Dab la poténcia qui a aquesit, lo Japon que's lança dens ua politica expansionista e que mia ua guèrra contra la China (1895) e contra la Russia (1905), au tèrmi de las quaus annexè la Corèa, Taiwan e d'autes territòris.
Las enterpresas japonesas
Que presenta caractèrs pròpris: - ligams estrets enter industriaus, sòsttractants e distributors au sen de grops aperats keiretsu; - sindicats d'enterpresa potents dab pòc de conflictes e ua cultura deu dialògue, e un movement de reïvindicacions salariaus tot primtemps; - de hòrts investiments dens la recèrca e lo desvolopament. - dens las granas enterpresas, l'emplec deus salariats qu'ei guarantit a vita. Las màgers enterpresas japonesas que's tròban dens lo sector financèr, lo de las asseguranças, lo sector immobiliari e los deu transpòrt e de las telecomunicacions. Lo Japon que gaudeish d'ua capacitat industriau de las granas e que produseish ua hauta tecnologia de las avançadas dens lo sector automobile, de l'equipament electronic, de la maquina-apèr, e dens lo sector quimic. La Borsa de Tòquio, dab ua capitalizacion de mei de 550 miliards de iens en 2006, que's presenta com la segonda deu monde en importància. El Japó també és conegut per les destil·leries de whisky
Peitau
Lo gentilici es peitavin -a e non peitevin -a que significa los abitants de Peitieus.
Geografia
Se parteja entre diferentas formacions geologicas que balhan daus releus diferents. A l'oest (Bas Peitau o Vendea) e dins lo sud-est, se tròban los massís ancians, de releu fòrça craulat, de còlas de terras frejas e siliciosas cubertas de bòscs. Au centre, lo plan calcari de Peitieus, gaireben planier, descend de l'aigavers de Peitau vers la vau de Léger en passant per lo país de Châtellerault, variant entre una altitud de 150 a 100 m.
Balena
Segon la definicion anteriora las balenas apartenon als genres Balaena (Balenas pròpriament dichas) e Balaenoptera (Rorquals). La famosa “balena blava” es en realitat un rorqual “Balaenoptera musculus”. Amb mai de 30 mètres de longor e un pes de 140 tonas es l’animal mai grand qu'aja pas jamai existit. Jos l'apelacion balena tanben se designa frequentament totes los grands cetacèus, e s'inclutz doncas los odontocets (cetacèus dentuts): cachalòt, òrca (la dicha "balena assassina") etc.
Karl Albert Staaff
Karl Albert Staaff (1860-1915) avocat e òme politic, foguèt primièr ministre de Suècia en doas ocasions: entre 1905 e 1906, e entre 1911 e 1914.
Piramida de Mai
En 1912, per'mor d'un deus mantuns projèctes de bastir un monument d'endom màger (e pas jamei acabat) la piramida que ho mudada sus ralh entà s'estàr definitivament suu son emplaçament actuau.
Rochetoirin
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Isenay
Isenay es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Ctenophora
Los ctenofòrs (Ctenophora, del grèc ktenos, " penche " e phorein, " portar ", referéncia a l'estructura en penche de sas rengadas de cilhas) son d'organismes marins carnivòrs transparents e de simetria rotacionala. Son planctonics e pelagics (plus rarament bentics) e representats per prèp de 150 espècias, espandidas dins totes los oceans del monde. Se mòvon gràcia a de cilhas locomotrises alinhadas en 8 rengadas sus des placas cilhadas e formant de penches. Constituïsson una bona part de la biomassa planctonica mondiala.
Isenay
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nosta Dauna deu Pialar
Nosta Dauna deu Pialar que vadó atau lo center deu navèth quartièr de las classas poderosas de la ciutat, sepelidas dens lo son cemitèri de la Recoleta. Evita Perón, a maugrat de la soa ostilitat clarament exprimida de cap a l'oligarquia, qu'ei la personalitat mei famosa sepelida dens lo cemitèri de la Recoleta.
Accent tonic
En lingüistica e precisament en fonologia, l'accent tonic mete sistematicament en relèu una sillaba dins un mòt en aumentant l'autor, la fòrça o la durada dau sòn, sovent la combinason d'aquestei tres factors. A la sillaba (o la mora) picada per l'accent, li dién tonica, e ais autras, li dién atònas. Frequentament destrián lei lengas emé l'accent tonic, lei lengas tonalas e lei lengas emé l'accent d'autor, maugrat que certanei lengas coma lo mandarin e lo tai utilizan lei dos sistèmas : dins una lenga emé lo ton, l'accent tonic pòu èstre ren que segondari. Enfin, au sen deis accents tonics, si destriá doàs categorias : l'accent d'intensitat e l'accent d'autor.
Mètro de Buenos Aires
thumb|200px|left|Construccion deu Subte sus l'[[avienguda de Mayo]]200px|right|thumb|Interior de las vielhas veituras de la linha A Lo mètro de Buenos Aires (o Subte) qu'ei lo mètro sosterranh (subterráneo en castelhan e donc subte per contraccion) de Buenos Aires. Curat e bastit a partir de 1909, que ho inaugurat lo 1 de deceme de 1913 en estar atau lo purmèr mètro America Latina e dens l'esmifèri sud. Durant los purmèrs decennis deu sègle XX que conegó ua pravada de las bonas qui s'estanquè chic a chic a maugrat qui la ciutat e la soa aglomeracion be contunhassen de créisher. Demorat pro petit per la ciutat, que l'esperlonguèn durant las annadas 90 e lo movement que segueish enqüera dab ua navèra linha (la H), d'autes en projècte e, desempuish 1987 un premètro (trin aerian utilizat com un tram dens l'espèr d'estar enterrat un dia). Mercés a la negligéncia qui pateishó, las mei vielhas linhas que conservan las veituras de la debuta deu sègle XX dab lo hustatge e las ondraduras de husta (e tanben las pòrtas e las frinèstas, pauc seguras quan lo trin b'ei en movement).
Écly
Écly es una comuna francesa del departament de las Ardenas e de la region de Champanha e Ardena.
Santa Sigolena (Naut Léger)
Santa Sigolena (Sainte-Sigolène en francés) z-es una comuna velaiesa, situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Jouy-en-Argonne
Geografia
Le village de Jouy-en-Argonne se situe à la frontière orientale de la forêt d'Argonne, dans une vallée encaissée entourée de toute part par des collines, excepté vers le sud-ouest. Dans cette direction se trouve un étang alimenté par un ruisseau prenant sa source sur la colline située au nord du village.
Istòria
On peut voir au sommet de la colline appelée "le Mont de Croix" située au sud du village, 3 autels qui sont les vestiges d'un pèlerinage Chrétien fondé vers l'an 900. Les 3 autels servaient de reposoire pour les reliques des saints de 3 abbayes qui étaient amenés en ce lieu en procession au cours du pèlerinage. Non loin de cet autel, un peu plus au sud, une voie romaine s'étendait selon la direction est/ouest.
Batèu de motor
Los batèus de motor son de talhas diferentas. Existí de pichons abatèus de quatre mètres de long, de cabin cruisers o de runabouts entre sept e quatorze mètres, tot coma des iòs luxoses de granda dimension capables de passar los oceans. Los batèus miègrigids e los patrolhaires apartenon tanben a la categoria dels batèus de motor.
Retie
Retie es una comuna de la província bèlga d'Anvèrs.
Durlinsdorf
Durlinsdorf en alemannisch ( Durlinsdorf en francés) qu'ei ua comuna francesa deu departament deu Haut Ren e de la region del Grand Èst.
La Chapèla d'Alanhon
Toponimia
Las atestacions ancianas son Capella-Alanhonis en 1275, Alanho en 1289, La Capella de Lanho en 1365, Capella-Alamonis en 1368, Capella Alanihonis en 1434, Capella de Lanho en 1443, Capella d'Allagnon en 1445, La Chapella d'Alagnhon en 1490, La Chapelle d'Alaighon en 1518, La Chapelle d'Allanhon en 1535, La Chapelle d'Allanihon en 1536, La Chapelle du Valeugnon en 1559, La Chapelle d'Alanhon, La Chapelle Lanhion e La Chapelle al sègle XVI, La Chapelle d'Allanho al sègle XVI, La Chapelle d'Allaignion en 1624, La Chapelle d'Allanion en 1625, La Chapelle d'Allagnon en 1626, La Chapelle e la Chappelle d'Allaignon en 1644, La Chapelle de Laignon en 1655, La Chapelle du Valanion en 1664, La Chapelle de Lanhon en 1682, La Chapelle du Lagnon e la Chapelle du Laignon en 1683, La Chapelle-de-Murat en 1684, La Chapelle d'Alaignon en 1692, La Chapelle-Alagnon en 1752.
Piemont
Geografia
left|thumb|Val Formazza. Piemont fa partit de la region naturala de la plana de Pò, a costat de Lombardia, de Venèt, d'Emília e Romanha e de Trentin-Aut Adige.
Castèlginèst
Castèlginèst (Castelginest en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Uruguai
Istòria
La vila de Montevideo se fondèt amb caractèr militar e mercantil, e foguèt una plaça militara importanta dels domenis reialistas de l'Empèri Espanhòl al sud al sègle XVIII e lo pòrt principal de l'estuari del Plata. L'importància de Montevideo coma pòrt principal del Virregnat del Riu de la Plata li ocasionèt en divèrsas escasenças d'afrontaments amb la capitala del virregnat, Buenos Aires.
Orografia
A l'extrèm nòrd se pòdon trobar qualques jaciments de pèiras semipreciosas (cossí amatistes, per exemple), sustot a Artigas e Sauti, aital coma un influx d'aigas termalas qu'emergeixen dempuèi la prigondor de la tèrra.
Flòra e fauna
Çò tero (Vanellus chilensis) Se tròba estendut per tot lo territòri e se caracteriza per la siá velocitat e lo sieu cant, que ne recep lo nom vulgar de "teru teru". D'autra banda, lo nyandú (Rhea americana) se tròba en proporcion establa e en los darrièrs ans la siá carn es estada comercializada dins de mercats estrangièrs, que causa s'es mesa per el de mòda la cria d'aquela espècia jos de suenhs especiales
Amb Argentina
Dempuèi lo Riu de la Plata, pel parallel de Punta Gorda fins a la linha que jonh Punta Espinillo amb Punta Piedas (Argentina), es lo canal de navegacion. E dempuèi aquel fins a la linha que jonh Punta de l'Aquel amb Punta del Cabi San Antonio (Argentina) s'establiguèt la linha mièja. Fin finala, pel ocean Atlantic se fixèt una linha convencionala del Riu de la Plata fins a las 200 de milas.
Amb Brasil
- Sul riu Cureim, dempuèi l'Ilha Brasileira fins a la desbocadura del riuet de la Hivernada, las aigas son comunas. En lo sector comprés entre los riuets de la Hivernada, Maneco e Cuchilla Negra, es "limit respondut".
- Al riuet de la Mina s'utiliza lo limit comun, del temps qu'al riuet Yaguarón Chico, dempuèi que desboca en el lo riuet de la Mina, fins a la siá desbocadura en lo riu Yaguarón e en aquel riu fins a abans qu'aboque las siás aigas en l'estanh Merín, lo limit s'establís sus la linha mejana. Al bas Yaguarón, per èsser navegable, lo critèri càmbia e se regís pel talweg.
Grope dau Recampament Democratic e Sociau Europenc
Fondèron lo grope dau Recampament Democratic e Sociau Europenc (RDSE) (en francés : groupe du Rassemblement démocratique et social européen) en 1982 sota lo nom de Senèstra Democratica (en francés : Gauche démocratique). Grope parlamentari francés mai ancian, recampa actualament 23 senators. Lo president n'es Jean-Claude Requier.
Bellegarde-en-Forez
Bèlagarda de Forés es una comuna arpitana, situada dins lo departament de Léger e la region de Ròse-Aups.
Val de la Mòrt
Localizacion
La val de la Mòrt se situa dins lo Sud-Oèst dels Estats Units d'America, dins lo Sud-Èst de la Califòrnia, en bordura miègjornala del Grand Bacin dels Estats Units d'America e a l'èst de la Sierra Nevada. S'espandís suls comtats d'Inyo e de San Bernardino, long de la frontièra amb Nevada.
Geologia
Los tèrratrems de pichona magnitud son frequents.
Istòria
Foguèt nomenada Death Valley l'11 de febrièr de 1933, pel president Herbert Hoover, e plaçada jos las proteccion federala. En 1994, lo site foguèt nomenat Death Valley National Park per inclure Saline e la val d'Eureka.
L'Auret
Toponimia
Lo nom qu'ei atestat de Laured en 1163. Segon Dauzat, L'Auret que vengueré deu latin Laurus « laurèr », dab lo sufixe collectiu latin -etum. Segon Negre, L'Auret que vengueré deu gascon averaèr, aueraèr, auraèr « auera(n)èr » dab lo sufixe collectiu latin -et (latin -etum).
Jonchery-sur-Vesle
Istòria
Lo Data|5|d'octòbre|1914, a lo-dessus del ponch de jonction de las municipalitats de Jonchery-sus-Vesle, de Prouilly e de Muizon, s'a desenrotllat lo primièr combat aerian amb avion alacaigut de l'istòria mondiala de la aviation militara, atengut pel Vesin del pilòt Joseph Frantz e de l'observaire Louis Quenault contra un Aviatik alemand.
Cruscadas
Cruscadas (Cruscades en francés) es una comuna lengadociana, situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Saint-Vert
Geografia
La commune de Saint-Vert se compose, outre le chef-lieu, de vingt-trois villages ou hameaux : La Grange-Michel, La Roche, Le Moristel, Chalus, Peymiant, Longevialle, La Pouille, Le Fiou, Pot, La Chaux de Pot, Salcrut, Le Jaladif, Les Combes, Pépouget, Les Mazeaux, La Bégoniche, Les Macans, La Font de Faux, Recolle, Lassagne, Osfond, La Faye et Chevany.
Tretze Colonias
Los documents contemporanèus sovent listan las tretze colonias revolucionàrias de l'America del Nòrd britanica, en òrdre geografic, del nòrd a sud:
Territòri del Nòrd
Lo tèrme de Top End es correntament emplegat per designar lo centre e lo nòrd d'Austràlia - inclusent Darwin e la Tèrra d'Arnhem.
Chacrise
es una comuna francesa situada dins lo departament d'Aisne e de la region dels Nauts de França.
Saint-Cyr-en-Arthies
Nòtas
<references group=N/>
Ligúria
Sa capitala es Gènoa.
Província de Nòva York
La Província de Nòva York (en neerlandés Provincie New York) foguèt fondada lo 3 de març de 1636, èra partida de las Colonias Mejanas atal foguèt nomenada en l'oneur de Jaume, duc d'York (futur Jaume II d'Anglatèrra) proprietari de la colonia, e fraire del rei Carles II d'Anglatèrra en 1664, quand la colonia de Nòva Neerlanda (en neerlandés: Provincie Nieuw-Nederland) foguèt presa a las Províncias Unidas. Èra una de las Tretze Colonias britanicas de l'America del Nòrd que se rebellèron contra lo govèrn britanic en 1775 e que proclamèron lor independéncia creant alara los Estats Units d'America. Venguèt l'estat actual de Nòva York dels Estats Units d'America.
Gal (omonimia)
gal se pòt referir a:
Caunelha
Toponimia
La prononciacion qu'ei [kaw'neʎə]. Las fòrmas ancianas que son Caunelle, au sègle XII e en 1461, Cauneille (mapa de 1638), Caneille (mapas de 1714 e 1733).
Sent Plantair(e)
Sent Plantair o Sent Plantaire (Saint-Plantaire en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Endre e la region dau Centre e Vau de Léger. Lo sud de la comuna fai partida dau creissent marchés.
Orbigny-au-Val
Orbigny-au-Val es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region del Grand Èst.
Gallés (lenga)
Lo gallés apareis cap a l'an 800, sovent d'un biais fragmentari, per d'inscriptions sus de calendièrs, troces de terralha, monuments funeraris, corts messatges de devocion pels dieus, peças de moneda, actes de proprietat, e autres tèxtes, benlèu de tauletas de malediccion. Los tèxtes en gallés foguèron d'en primièr escrits en alfabet grèc en Occitània e dins una varietat d'ancian alfabet italic dins lo nòrd d'Itàlia. Après la conquista romana d'aquelas regions, l'escritura passèt a l'alfabet latin.
Roissard
Roiçan o Roissard (Roissard en francés) es una comuna occitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region d’Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.
Lengas momo
Classificacion
thumb|300px|Las lengas momo en Cameron La classificacion intèrna del momo es :
La Reddicion de Breda
thumb|200px|La Reddicion de BredaLa Reddicion de Breda qu'ei ua pintrura dab òli de Diego Rodríguez de Silva y Velázquez realizada entau Salon deus Reiaumes deu Palais deu Buen Retiro enter 1634 e 1635.
Brisbane
Brisbane deu son nom a Sir Thomas Brisbane (1773–1860), un soldat britanic. Abans la colonizacion britanica, Brisbane èra apelada Meeaan-jin.
Buffon (Còsta d'Aur)
Buffon  es una comuna francesa administrada per lo departament de Còsta d'Aur de la region de Borgonha.
Adelaïda (Austràlia)
Adelaïda comptava 1,124,300 abitants en 2004. Son escais es la vila de las glèisas.
Saint-Martin-du-Tartre
Saint-Martin-du-Tartre es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sòna e Léger e la region de Borgonha Franca Comtat.
Palais d'Ortiz Basualdo
Que's tròba dens la perspectiva de l'avienguda 9 de Julio ; per aquesta rason que s'a discutit la soa destruccion durant las annadas 1970 com aquò s'a hèit au cors de la perlonagacion d'aquesta avienguda dab mantun monument d'importacia.
Thomas Klestil
Biografia
Klestil foguèt membre del conservador Partit Popular d'Àustria (ÖVP).
Palais de Errázuriz
Que ho bastit per e entau diplomata chilian Matías Errázuriz sus los plans de l'arquitècte francés René Sergent dab materiaus importats d'Euròpa.
Lo 16 de mai de 1997 que ho declarat Monument Istoric Nacionau d'Argentina.
Zandhoven
Zandhoven es una comuna de la província bèlga d'Anvèrs.
Avienguda de 9 de Julio
Que ho planificada desempuish la fin deu sègle XIX mes non ho pas inaugurada sonque en 1937. Lon son establiment que damandè l'expropriacion e l'expulsion forçada (acabada per la darrèra dictadtura militara) de milèrs d'abitants atau com la destruccion de monuments de grana valor, com per exemple la glèisa de San Nicolás de Bari, ua de las mei ancianas de Buenos Aires (qu'èra estada bastida au sègle XVIII) e on e s'èra hèit ondejar lo drapèu argentin peu purmèr còp ; lo son emplaçament qu'ei marcat per l'Obelisc de Buenos Aires. L'avançada de l'avienguda de 9 de Julio que ho estancada per l'ambaishada francesa (dens lo palais d'Ortiz Basualdo) qui non ho pas avalit e qui marca un deus caps ; l'aute qu'ei la plaça Constitición.
Chéreng
Istòria
L'autar de Chéreng a donat, dempuèi 1145, al abbaye per Honorins, avesque de #Virar, e la siá primièra forma lududes ven justament de la confirmation d'aquela donation facha per Gérard, successor de Honorins.
L'autel de Chéreng est donné, dès 1145, à l’abbaye par Honorins, évêque de Tournai, et sa première forme lui vient précisément de la confirmation de cette donation faite par Gérard, successeur d’Honorins.
Lorsqu’en 1340, Philippe de Valois campe à Bouvines avec son armée, à deux fois les Anglais et les Flamands firent une attaque par ce pont. Ils veulent repousser au-delà de la Marque l’arrière-garde du camp français. À deux reprises, ce pont est le théâtre de combats intenses. Les soldats du Hainaut en tête, presque tous nobles et de bonne maison, profitant d’une nuit obscure, passent par là et surprennent à l’improviste les troupes du roi de Bohème et de l’évêque de Liège. Mais Rodernaque, homme d’illustre naissance, revenant de garde avec ses soldats, les aperçoit et les attaque vivement. Il en tue un tel nombre que le reste doit reculer de l’autre côté du pont. Ceux-là sont presque tous tués parce que les Liégeois qui viennent de fourrager attaquent le flanc des fuyards. Quelques nobles allemands ont peu après plus de chance : ils traversent le pont en plus grand nombre pour attaquer les Français, suivis par Jean de Hainaut et un certain nombre de chevaliers flamands. Ils laissent, pour s’assurer le passage du pont, une petite arrière-garde. Alors, ils provoquent Charles de Montmorency et le marquis de Saulieu par une ruse de guerre, feignant la crainte et la fuite, ils attirent Charles de Montgomery près du Pont et défont son armée.
Urodela
Nòtas
<references group="N"/>
Corrupcion
Pòt tocar tota persona beneficiant d'un poder de decision, que siá una personalitat politica, un foncionari, un quadre d'una entrepresa privada, un mètge, un arbitre o un esportiu, un sindicalista o l'organizacion qu'apartenon.
Transparency International
Tranparency utiliza taben a vegada aquesta definicion: « abús de poder per objectiu d’enriquiment personal »...
Tipes de corrupcion
La Banca mondiala reten los tipes seguents de corrupcion:
Luta contra la corrupcion
vinheta|Campanha contra la corrupcion à [[Nouakchott (Mauritània)]] vinheta|« Lo remèdi futur a la corrupcion electorala » (1875) gravadura per Henri Julien, publicada dins L'opinion publique, periodic canadian-francés
Prepausan coma « solucion entre d'autras » de « plaçar aquestas institucions » (Clearstream, Euroclear e autras cambras de compensacion e de routing) « jol contraròtle d'una organizacion internacionala que pirián jogar lo ròtle du tèrç de fisança. »
Civrieux d'Azergues
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Corrupcion
Classament dels païses segon lo nivèl de corrupcion
Los detz païses percebuts mai corromputs son: Somalia (darrièr), Birmania, Afganistan, Iraq, Ozbaquistan, Turcmenistan, Sodan, Chad, Burundi, Guinèa.
La Chapèla Laurenç
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Capella del Laurenc, en 1250, Capella de Laurenco, -Laurens, al sègle XIV, Cappella Laurenti, en 1401, Parroisse Sainct Laurens, en 1538, La Chapelle du Laurens, en 1610, La Chapelle-Laurens, en 1675. Lo mot chapèla agèt los sens successius de « partida de la gleisa de Tors que gardava lo mantèl, la cappa, de Sant Martin, de « partida de gleisa amb un autar segondari », pueis de « petita gleisa ». Lo determinant, Laurenç, èra benleu, coma sovent, lo nom d'un senhor (la gleisa es pas dedicada a Sant Laurenç),. Sovent, lo nom de chapèla marca l'anciana preséncia d'una gleisa qu'èra una annèxa d'una gleisa parochala. La prononciacion es [la tsa'pɛlə] a Lastiguet.
Zoersel
Zoersel es una comuna de la província bèlga d'Anvèrs.
Caupena
Toponimia
La prononciacion qu'ei [ku'penə]. Las fòrmas ancianas que son : Sanctus Martinus de Gueites e Sanctus Martinus de Caupena (sègles XI-XII, cartulari de Dacs), Caupen, Caupene, Coupène en 1243, Vitali de Caupene en 1279, Caupene en 1280, castrum de Caupenna en latin, en 1285, Cava Penna, en latin, en 1299, Caupene (mapas de 1638, 1714 e 1733.
Dauzat qu'explica lo nom per un mot latin inatestat, *cova, « curada, cava, cahornuda » o calva, « pelada », dab lo prelatin penna, « montanha ».