cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Le Pin Murelet
Le Pin de Murelet (idèa contrària a tota realitat istorica) o meilèu Le Pin Murelet ) (en francés Le Pin-Murelet) qu'es ua comuna gascona en Savés situada dins lo departament de la Hauta Garona e de la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
La Balme-de-Thuy
Istòria
Les Allemands ont investi le village le 26 dans le cadre de leur offensive contre le maquis du plateau des Glières. Ils ont brûlé toutes les granges pour que personne ne puisse s'y cacher. A la fin de la Seconde Guerre mondiale 27 cadavres ont été découverts sur le territoire de la commune. Le 29, 13 corps de résistants avaient été retrouvés au lieu-dit « La Grange au maire » et en avril 14 autres cadavres de résistants fusillés le 13 ont été découverts au lieu-dit « La Belle Inconnue » dans 3 charniers.
Villarroya de los Pinares
vinheta|Villarroya de los Pinares (Teruel). Villarroya de los Pinares es un municipi de la província espanhòla de Teròl dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Perthes (Nauta Marna)
Perthes es una comuna francesa administrada per lo departament de la Nauta Marna de la region de Grand Èst.
Alexei Shelodco
Alexei Shelodco (1920-1995, en bulgar, Алексей Димитров Шелудко) èra un fisician e quimista bulgar d'origina ucraïnesa.
.cy
Referéncias
Toppdomän
Ernest Bai Koroma
thumb|250px|Ernest Bai Koroma en 2008
Carcassona
Geografia
Carcassona es situada en Lengadòc a 80 quilomètres a l'èst de Tolosa. La vila se trapa dins un corredor entre la Montanha Negra al nòrd e las Corbièras a l'èst, la plana de Lauragués a l'oèst e la val d'Aude al sud. Es lo parçan de Carcassés. vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
A l'Edat Mejana
Jols règnes successius dels monarcas franceses, Loís IX, Felip III e Felip IV, la vila prenguèt sa fisionomia actuala. Aprèp la temptativa de reconquista dels Occitans que faguèt mèuca en 1240, los barris de Ciutat foguèron derroits. Un borg novèl nasquèt en 1262 sus la riba esquèrra d'Aude: la Bastida de Sant Loís. Foguèt incendiada en 1355 pel Prince Negre, e reconstruida sulcòp, amb de fortificacions pus solidas.
Jol reialme de França
En 1682, l'obertura del Canal del Miègjorn accentuèt encara lo fenomèn. La Ciutat que s'arroïnava foguèt salvada de la destruccion totala per Joan Pèire Cròs Mairevièlha, un erudit carcassonés, Prosper Mérimée, e lo famós arquitècte Eugène Viollet-le-Duc, que restaurèron la fortalesa al sègle XIX.
Teudis
Teudis (o Theudis) foguèt un rei visigot d'Ispània, successor d'Amalaric que regnèt de 531 a 548.
Izaba
Izaba es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.
Vasteville
Vasteville es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de la Bassa Normandia.
.cz
Referéncias
Toppdomän
Ymare
Geografia
Ymare Fa partida del costat de Boos e se situa a unitat|18|km}} de Roan.
Villecey-sur-Mad
Istòria
Ancien village dépendant de la prévôté de Prény et relevant par conséquent du duc de Lorraine, Villecey-sur-Mad devint français en 1718 lors de la signature du traité de Paris et fut intégré à l'ancienne province des Trois-Évêchés.
Soisy-Bouy
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Planhòla
Istòria
La comuna qu'es poblada dempuèi la fin de l'epòca galloromana.
Montpelhierenc (sosdialècte)
Los estudis sul montpelhierenc
Aquesta varietat es estada pro estudiada e mai siá parcialament. Demest los trabalhs de dialectologia publicats cal citar d'en primièr l'òbra de Léon Lamouche que comparèt lo parlar de Lodeva amb lo montpelhierenc central e tanben amb lo parlar de Marsilhargues. Un autre estudi dialectal interessant es lo que faguèt l'alemand Otto Zaun suls parlars d'Aniana e de son environa (editat en 1914). Puèi, se publiquèron qualques gramaticas coma la d'Emili Masuc en 1899 sul parlar de Pesenàs a la termenera del besierenc (sosdialècte) o mai tard, en 1913, la de Loís Pastre sul parlar de Clarmont d'Erau.
Vocalisme
- ò es preservada al contacte d'una nasala. Ex: bòn, fònt, lòng etc... coma en provençal rodanenc, mentre que lo digraf: -oa- s'i pronóncia -ò-: doas [dɔs], coa [kɔ], proa [pRɔ], broa [bRɔ], mas aquel fenomèn es plan espandit en lengadocian.
Consonantisme
- Simplificacion de la prononciacion dels grops de consonantas en fin de mot : -cs, -gs, -ps, -ts que s'i pronóncian [s] (e tanben [ʧ] per -ps e -ts final o per -tz- a l'interior d'un mot) -chs que se fa [ʧ] dins lo montpelhierenc central e una part de l'oriental. Dins lo parlar de Montpelhièr: baugs, (que son singular es bòsc [bɔs]), ròcs, pòsts, gaugs (que son singular es gaug ['gaw]), nuòchs, fachs, còps, pòts, e dotze, tretze se pronóncian coma ['baus], ['bɔses], ['Rɔʧ], ['pɔses], ['gaws], ['njɔs], ['fas], ['kɔʧ], ['pɔʧ] e [duʧe], [treʧe], mentre qu'en parlar de Lodeva se tròba: ['njɔtʃes], ['fatʃes]. En morfologia, coma dins lo besierenc (sosdialècte) lo present d'indicatiu trobatz se pronóncia [tru'βas].
Lexic
Se trapa la prononciacion vòtz per votz a l'est de L'Estanh de l'Òrt, del band de Lançargues enlai.
Thaumiers
Thaumiers es una comuna francesa, situada dins lo departament de Char e la region dau Centre.
Erromintxela
Erromintxela qu'ei lo nom deus ròms bascos d'origina kalderash (ròms vienguts deus Balkans) e de la lor lenga. Qu'arribèn deu nòrd au sègle XV. Uei lo dia que's tròban subertot sus la còsta de Labord, dens mantua zona montanhosa de Sola, dens la Hauta Navarra, en Guipuscoa e en Biscaia. Que i son tres grops etnicaments distints de Ròms en Bascoat: los "kalos" (ròms de la peninsula iberica, "gitanos"), los "sintos" (ròms deus País Germanics) e los Erromintxelak.
Thomas More
Condemnacion e mòrt
Los refuses successius de Thomas More per acceptar los desirs del rei, provoquèron la rancuna d'Enric VIII, e Thomas More foguèt empresonant a la Torre de Londres, aprèp qu'aquel refusèt lo jurament que reconeissiá Enric VIII coma cap suprèm de la Glèisa d'Anglatèrra qu'aviá romput amb Roma.
Òbras
Son cap d'òbra es Utopia (1516), ont abòrda los problèmas socials de l'umanitat, e amb que ganhèt la reconeissença de totes los erudits d'Euròpa. Un de sos inspirators foguèt son amic intim Erasme de Rotterdam. L'escriguèt pendent una de sas missions assinada pel rei a Anvèrs.
Velocitat
La velocitat (var. abrivada, aviadesa,corsa, rapiditat ) es, en fisica, una grandor que mesura lo repòrt d'una evolucion dins lo temps (velocitat de sedimentacion, velocitat d'una reaccion quimica, etc). En cinematica, la velocitat es una grandor vectoriala que mesura, per un movement, lo repòrt de la distància percorrida dins lo temps.
Lo cas particular dels coordenadas polaras
thumb|right|Representacion de la velocitat v, de la velocitat radiala vr e de la velocitat tengenciala vt en [[mecanica classica.]]
Galoze
Galoze es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.
Saut de naut
Lo saut de naut es una espròva d'atletisme qu'a per objectiu de subrepassar una barra orizontala, plaçada a una auçada determinada entre dos supòrts verticals separats de 4 mètres.
Canillo
thumb|250px|Glèisa de Sant Joan de Caselles a Canillo es una parròquia d'Andòrra. Sa populacion èra de 0 abitants en 2014.
Sent Biat
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Molieras
vinheta Molieras (Mollières, oficialament, en "italian") la es una anciana comuna de las Valadas occitanas, dins la Val d'Ors. En 1928 la es annexaa a Cesana. La es aüra administrativament una borjaa de la comuna de Cesana, dins la Ciutat Metropolitana de Turin e la region de Piemont de l’Estat italian.
John Rawls
Una teoria liberala de la Justícia
Las inegalitats pòdon èsser justificadas pas que se los membres mai desavantatjats de la societat ne prenon eles meteisses un pus grand avantatge. Una persona engenhosa aurà doncas drech legitimament als revenguts mai nauts que li « val » son engenh se l'ensems de la collectivitat ne profita tanben; e en particular que las mens astradas prenon partit indirectament de la dinamica iniciada pels pus avantatjats.
Liberalisme politic
La concepcion politica de la justícia que desvolopèt Rawls dins Lo Liberalisme politic mostrèt que d'individús amb d'opinions conflictualas, mai rasonablas e conciliablas per compromés, se meton d'acòrdi per regular las estructuras de basa de la societat. Atal, la concepcion politica de la justícia seriá pas mai qu'un consensus « per superposicion » (overlapping consensus).
Exemples
Segon J. Rawls, ven d'aquel principi qu'una restriccion de la libertat es justificada dins dos cases solament:
Institut d'Art de Chicago
thumb|200px|left|Entrada deu musèu dab un deus sons leons emblematics L'Institut d'Art de Chicago qu'ei lo principau musèu d'aquesta ciutat e qu'amassa ua de las principaus colleccion d'art deus Estats Units. Aquesta colleccion qu'ei pro eclectica dab òbras de tot los continent e de totas las tempsadas mes qu'ei particularament rica en pintura impresionistas francesas, en mèstes americans deu sègle XX e mei generalament en mèstes europèus e academics.
Amartya Sen
Recèrca economica
Mas l'apòrt revolucionari de Sen al desvolopament dels indicadors economics e socials es lo concèpte de "capacitat". Un govèrn se deu jutjar en foncion de las capacitats concrètas de sos ciutadans. Per exemple, als Estats Units d'America los ciutadans an lo "dret" constitucional de votar. Per Sen aquò significa pas res, se demanda se se reünisson totas las condicions perque los ciutadans pòscan exercir lor "capacitat" de vòte. Aquelas condicions pòdon èsser fòrça variadas, dempuèi l'accès a l'educacion fins al fach que los ciutadans ajan o pas mejans de transpòrt per accedir a las urnas. Sonque quand aqueles critèris son complits se pòt dire que lo ciutadan pòt exercir sa causida personala.
Sen foguèt una excepcion entre los economistas del sègle XX dins son insisténcia en se far de contunh de questions de valors, plan abandonadas dins la discussion economica "seriosa". Pausa un dels mai grands desafís al model economic que situa l'interès pròpri coma factor primordial de la motivacion umana. E encara son escòla contunha d'èsser minoritària, ajudèt a tornar dirigir los dessenhs del desvolopament e fins finala las politicas de las Nacions Unidas.
Tarba Pirenèus Rugbi
Lo Stado Tarba Pirenèus rugbi es un club francés de rugbi de XV basat a Tarba. Venceire de la copa de l'Esperança 1919, e es doble campion de França (1920 e 1973).
Camp de Belzec
Lo camp de Belzec èra un camp d'exterminacion alemand de la Segonda Guèrra Mondiala bastit en Polonha. Son foncionament foguèt relativament brèu, dau 17 de març de 1942 au mes de decembre de la meteissa annada. Dispausant de chambras de gas e camoflat en centre de transit ferroviari per desarmar la maufisança dei victimas, èra principalament destinat a la liquidacion dei guètos de Lublin e de Lvòv. Au mens 600,000 personas i foguèron assassinats.
La Timòna (mètro de Marselha)
Istòria
L'estacion dobriguèt lo 5 de setembre de 1992. Foguèt un ancian bot de la linha 1 avans lo 5 de mai de 2010.
Narbona
Luòcs e monuments
thumb|right|400px|Panorama de Narbona amb la catedrala. thumb|200px|Palais dels archivesques.
Uneric
Uneric (o Huneric) foguèt un rei vandal d'Africa que regnèt de 477 a 484. Succediguèt a son paire, Genseric.
Planh de las Presonièras de la Torre de Constança
Paraulas del Planh de las Presonièras de la Torre de Constança
De qu’avián fach? Violar la lei,
La consciéncia au dessús dau rei.
Sus la fola en preguièra, zo!
E la torre èra sa preson.
Sofrissián, lei paurei dolentas,
La fam, la set, lo freg, lo caud;
D’unei ai sofrenças resistavan,
Davant tei pèiras solelhadas
Torre dei paurei femnas mòrtas
Bargas
Bargas es un municipi de la província espanhòla de Toledo dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Postiac
Postiac (Postiac en francés) es una anciana comuna occitana deu Vasadés istoric, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda e la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània. Postiac es adara dens la comuna de Naujan e Postiac.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son terram de Posteac, parrochia de Posteac, totas duas sense data e que venen deu cartulari de La Seuva Majora. Bénédicte Boyrie-Fénié pensa que Postiac ven de *Postius, dont Postinius, atestat, sembla que venga, e deu sufixe -acum, latinizacion deu sufixe gallés -ācon. En realitat, *Postiacum pòt pas donar Postiac segon las règlas normalas d'evolucion, mès *Possac (cf. Possac a Agmèr, que benlèu a un autre etime). Justament, dens aqueth Entre Duas Mars que multiplica las pròvas d'una anciana preséncia de l'amudiment de -n- intervocalic (Espiet < *Espinet, Moliets < *Molinets, benlèu Lestiac < *Lestinac, e dens lo quite Agenés, Landerroat < *Landerronat), Posteac, avant resolucion de l'iatus (> Postiac) pòt pas representar qu'un ancian *Postenac (o *Postenag, *Postenago, segon la data de l'amudiment de -n-). *Postinus, varianta de Postinius, pòt convenir. Postiac èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'avèva per mèste Postinus.
Sant-Seo
Geografia
Lo bourg èra tradicionalament tot pichon, la màger part dels abitants en vivent en la trentena de caserius e de granjas isoladas #que parsèment lo territòri communal. La reparticion de l'abitat s'es totalament modificada aqueles darrièrs decenis, divèrses lotissements ligats a la proximitat de Morlaix en avent provocat una fòrta creissenta de la populacion agglomérée al bourg, lo darrièr grand lotissement en cors en 2010 en essent aquel de "Detla Crotz".
Park Ujazdowski
Istòria
Uèi, lo pargue es un dels preferits pels ciutadans de la ciutat, e es l'ambient de fòrça fotografias. Foguèt reconstruch en 2002.
Manual Ièr Comnèn
Manual I Comnèn (28 de novembre de 1118 - 24 de setembre de 1180) foguèt lo basileus de l'Empèri Bizantin dau 8 d'abriu de 1143 au 24 de setembre de 1180. Succediguèt a Joan II Comnèn (1118-1143) e foguèt remplaçat per Alexis II Comnèn (1180-1183).
Lei campanhas italianas e lei relacions amb la Glèisa Romana
Après aquela desfacha, Manual utilizèt lei ressorsas financieras e diplomaticas de l'Empèri per estendre son influéncia en Itàlia. Se lo projècte d'unificacion de la Glèisa mau capitèt en causa deis exigéncias de la papautat, lo sostèn portat ai comunas en lucha còntra l'emperaire Frederic Barbarossa permetèt a Constantinòple de desvolopar de relacions bònas amb Gènoa, Pisa, Cremona e divèrseis autrei vilas. En 1171, l'emperaire èra pron poderós per rompre sei relacions amb Venècia e resistir victoriosament a una ofensiva maritima de la Republica. Aqueleis ostilitats durèron fins a la mòrt de Manual mai aguèron ges de consequéncia durant son rèine car lei Venecians èran numericament inferiors e decimats per una epidemia de pèsta.
Lei campanhas d'Anatolia
Pasmens, refusèron finalament de procedir au cambi. En 1176, Manual decidèt alora de destrurre lo Sultanat de Rom e ataquèt sa capitala, Iconium. Dins aquò, la logistica de l'armada èra marrida e lei Turcs poguèron li infligir de pèrdas importantas a la batalha de Miriocèfal. Depintada coma una catastròfa quasi identica a la batalha de Manzikert, aqueu combat foguèt en realitat relativament indecís. Lei Seldjokides i subiguèron tanben de pèrdas non negligiblas mai capitèron de destrurre leis armas de sètge. Aquò qu'entraïnèt l'aplant e la revirada de la campanha bizantina car l'assaut dei fortificacions d'Iconium èra vengut impossible. Pasmens, l'armada bizantina aviá gardat sa combativitat e infligiguèt plusors desfachas ai Turcs en 1177. Aquò permetèt d'estabilizar la frontiera fins a la fin dau rèine.
L'efèct principau de Miriocèfal foguèt de rompre la volontat de Manual qu'organizèt plus de campanhas militaras e demorèt a Constantinòple fins a sa mòrt en 1180. Ansin, l'ataca de 1176 foguèt finalament la darriera temptativa bizantina de reconquistar la totalitat d'Anatolia qu'èra estada lo còr de l'Empèri fins a 1071.
Pont de la Reina
Pont de la Reina (Gares, accent sus la e en basc, Puente la Reina en espanhòl) es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.
Gara de Noalhas
Correspondéncias
L'estacion Noalhas de la linha 2 es situada a proximitat.
Monsteroux-Milieu
Istòria
Au, Monsteroux était une grande exploitation agricole constituée de maisons d'habitation et de terrains cultivés.
Artzentales
Artzentales es una comuna de Biscaia dins la comunautat autonòma espanhòla del País Basc.
Andromèda (constellacion)
Istòria
Cefèa acceptèt de sacrificar sa filha en l’encadenant a un ròc (las cadenas d’Andromèda son en direccion de Cefèa) per daissar Cetus la devorar.
Localizacion
La constellacion se localiza a partir de Algol e del grand carrat de Pegas. Dempuèi aquel carrat, se pòt veire un immens « carri », tres còps pus grand qu'aquel de la Granda Orsa, format per α And, α, β, et λ Peg (lo Grand carrat de Pegàs), puèi dins lo prolongament de sa diagonala, a partir de α And, β And, γ And, e fin finala Algol (β Persèu).
Forma
A l'opausat del despart de la camba d’Andromèda, e dins lo meteis axe, se vei una pichona estela intermediària (qu'es la punta de la constellacion del Triangle), puèi arribam sus la tèsta del Aret.
Autras estelas
R Andromedae es una estela variabla de tipe Mira que sa magnitud passa de 5,8 a 14,9 segon un periòde de 409 jorns.
Saint-Aubin-des-Ormeaux
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Courcemain
Courcemain es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena.
Jaitz
Jaitz es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.
Gavaudan (trobador)
Son òbra
Son tèxte lo mai conegut es La cansó de la crotzada.
Tokugawa Ieyasu
thumb|right|Representacion de Tokugawa Ieyasu.
Tokugawa Ieyasu (31 de genier de 1543, Okazaki - 1 de junh de 1616, Sunpu) es un daimio que venguèt shogun de Japon de 1603 a 1605. Cap dau clan Matsudaira, èra un òme politic e un cap militar abil qu'aprofichèt lei trèbols intèrnes de la segonda mitat dau sègle XVI per prendre lo poder. Fondator dau Shogunat Tokugawa, que demorèt en plaça fins a 1868, es considerat coma un dei tres unificators de l'archipèla durant lo periòde Sengoku amb Oda Nobunaga e Toyotomi Hideyoshi.
Japonés
Lo japonés undefined(日本語, AFI: [nʲihoŋɡo]) es la lenga pròpria dei Japonés e la lenga oficiala de facto de Japon. Fa partida de la familha dei lengas japonicas. Es una lenga parlada per mai de 130 milions de personas en Japon e dins lei comunautats japonesas emigradas.
Kanji
Lei kanjis son de caractèrs chinés assimilats per la lenga japonesa. Durant son adopcion, lei Japonés adoptèron tanben sa prononciacion. Aquò menèt a la formacion d'un nombre important d'omonimias car la richessa lexicala dau japonés es pus febla qu'aquela dau chinés. De mai, certanei kanjis an cambiat de significacion car lo procès d'assimilacion foguèt pas unifòrme. D'efiech, lei caractèrs chinés son estats chausits tant per son sens que per sa fonologia.
Subjècte
La frasa japonesa comença normalament amb lo subjècte qu'es marcat per la particula « が » (ga). Pasmens, es frequent que siegue absent ò pas clarament marcat. D'efiech, la particula « が » (ga) es regularament remplaçada per la particula « は » (wa) que designa lo tèrme considerat coma important dins la frasa per lo locutor. Ansin, dins certnaei cas, la particula « は » (wa) es aplicada a un autre tèrme de la frasa e pòu coexistir dins la meteissa frasa amb un subjècte marcat per « が » (ga).
Dialèctes
La forma estandarda de la lenga es dicha hyōjungo. Conoís una difusion importanta gràcias au sistèma educatiu. Pasmens, lei dialèctes son ben vivaç car son considerats, dins lo sistèma de cortesiá japonés, coma una marca de cordialitat.
Cabañas de la Sagra
150px|right|thumb|150px Cabañas de la Sagra es un municipi de la província espanhòla de Toledo dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Athesans-Étroitefontaine
Athesans-Étroitefontaine es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Giratòri dau Prado (mètro de Marselha)
Situacion
L'estacion es a proximitat de l'estadi Velodròm.
Padoux
Istòria
Lo 21 de junh de 1940, Jean-Paul Sartre a arturat pels Alemands a Padoux. Servissiá en l'armada francesa coma soldat meteorològ.
Aulesti
Aulesti es una comuna de Biscaia dins la comunautat autonòma espanhòla del País Basc.
.dm
.dm es lo nom de domeni d'Internet per Dominica.
Ziritza
Ziritza es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.
Perier (mètro de Marselha)
Istòria
L'estacion dobriguèt lo 1er de febrièr de 1986.
Situacion
Es situada sus l'avenguda dau Prado.
Gòssa
Etimologia
Au sègle XI o XII, Senta Maria de Gòssa qu'ei mentavuda en latin Sancta Maria de Gonossa dens lo Cartulari de Sòrda. Gonossa que sembla vier d'un tèrme sortit de l'estrat aquitan, aquí mèi precisament basco, *Gòienòssa > *Gòinòssa > Gònòssa > Gòssa (tombada de -n- intervocalica). Lo sens qu'ei « las tèrras mèi hautas », aplicats aus costalats qui son en suspart d'Ador e de las suas bartas. Cf. los parelhs bascos Irigoien (de goi, varianta goiti) e Irribarren, « vilatge haut » e « vilatge baish » Etxegoien e Etxebarren(a), « ostau de dessús » e « ostau de devath », etc.
Rodesla
Rodella o Rodèsla (vièlh occitan: Rodella ) (Rodelle en francés) es una comuna roergassa situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
Lo vilatge de Rodèsla es situat al ras del causse de Lanhac, lo travèrsa Dordon.
Cassiopèa (constellacion)
Observacion de las estelas
L'alinhament intèrne del « W », entre Tsih (γ Cas) e Ruchbah (δ Cas), condutz a l'espatla de Persèu, Mirphak (α Per), dins l'alinhament format per γ, α e δ Per.
Tsih (γ Cassiopeia)
Tsih es una estela variabla eruptiva, una estela blava de tipe Be, lo « e » significant « emission ». Las estelas de tipe Be son d'estelas de rotacion fòrça rapida ; Tsih vira sus aquela meteissa a mai de 300 km/s a l'eqüator, 150 còps pus aviat que lo Solelh, e aquela rotacion balha de pèrdas de matèria : la formacion de tores o de discs a l'entorn de l'estela acompanhada d'una baissa de luminositat, anant fins a 1,5 magnitud.
Saint-Jean-Rohrbach
Saint-Jean-Rohrbach es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region del Grand Èst.
Limós
Carnaval de Limós
Dura tres meses, de genièr a març, totas las dimenjadas e la setmana folclorica. Se caracteriza per una alternança de sortidas de bandas de pèiròts unicament sus la plaça principala de la vila. Lo carnaval de Limós es considerat coma lo pus long del mond.
.spreadbetting
(de spread betting, "pari entravat", en anglés, nom d’una tecnica d’especulacion) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 13 de març de 2015.
Genseric
Genseric (o Geiseric) foguèt un rei vandal que regnèt de 428 a 477. Es lo fondador del reialme vandal d'Africa.
Reialme d'Africa
thumb|280px|lo reialme de Genseric vèrs 470 En 439, arès dètz ans de guèrra en Africa, Genseric parvenguèt a s'apoder de Cartage, çò que li tamben dona l'escasença de sasir los 3 700 naus de la flòta annonària. Gràcia a aquela flòta, lo reialme ven una poissança maritima e ocupa los Balears, la Sicília, la Sardenha e la Corsega. Los vandals son alara los mèstres de la Mediterranèa occidentala.
Camarena
Camarena es un municipi de la província espanhòla de Toledo dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
La Blancarda (mètro de Marselha)
drecha|sens_quadre L'estacion de La Blancarda es una estacion de la linha 1 dau mètro de Marselha.
Ville-Houdlémont
Istòria
Vilatge de l'anciana província del Barrois, Vila-Houdlémont es una municipalitat constituida per dos ancians noyaux villageois : Houdlémont e mai recentament Ciutat. Aquelas doas comunitats son distants de divèrses centenats de mètres la una de l'autre mas partejan uèi una destinada comuna. Existís sustot un « pichon castèl » al centre de Ciutat, ancian ostal de mèstre en datant de 1885 e telefonada « lo castèl » (actual banc de la societat Cœur de Cogant edicions).
Craissac
Craissac (Crayssac en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Posa
Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada en Lauragués a 20 km au sud de Tolosa. La comuna es demorada rurala e d'abitat dispersat. Las culturas principalas son las cerealas, mai que mai lo blat, lo vira-solelh, etc. I a pas de borg; la comuna es als Ostalets, qu'es pas un vilatge vertadièr. A l'estiu 2014, s'obsèrva pas cap de lotejament dins tota la comuna, çò qu'explica l'escassa densitat de populacion, qu'aumenta pas gaire, a la diferéncia de las comunas dels environs, afectadas per la periurbanizacion. La situacion pòt cambiar.
Itzhak Perlman
200px|thumb|right|Itzak Perlman thumb|100px|left|Perlman mainatge dab lo presentador [[Ed Sullivan]] Itzhak Perlman (Tel Aviv, lo 31 d'agost de 1945) qu'ei un violonista israelian e nòrd-american considerat com un deus màgers deu sègle XX.
Vita
Que joga dab un vriulon stradivarius que crompè a Yehudi Menuhin aperat lo Soil (1714) e tanben dab lo General Kyd (Stradivarius, 1714), lo Sauret (Guarnerius del Gesu, 1743) e lo Kreisler Bergonzi (Bergonzi, 1740).
Goulamas'K
Discografia
CD enregistrat en public en hestivau des Skalopards Anonymes, en Someire laguens deth Gard, integrant 4 títols. CD originau damb era collaboracion des Skalopards Anonymes, e distribuit per Mosaïc Musique. CD 13 títols (damb un bonus vidèo "Goulamas'k dans tous ses états"), label Patatr'Oc, distribuit per Mosaïc Musique. CD 12 títols, enregistrament live en 2006 en Brassac, Carcassona e en estudi de l'Usine à Soufre. Distribuit per Mosaic Music. CD 5 títols. CD 13 títols (10 inèdits e 3 lives). Label Brennus Music, distribuit per Musea. CD 19 títols, enregistrament live en 2013. Label Brennus Music, distribuit per Musea. CD 8 títols, Digipack, autoproduit.
El Campillo de la Jara
El Campillo de la Jara es un municipi de la província espanhòla de Toledo dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Gonderic
Gonderic (o Gunderic) foguèt un rei vandal que regnèt de 407 a 428. Es lo filh del rei Godigisel.
Wiki
Lo primièr wiki, creat en 1995 per Ward Cunningham per realizar la seccion d'una pagina sus la programacion informatica, foguèt apelat WikiWikiWeb. En 2016, segon Alexa Internet, lo mai consultat de totes los wikis es Wikipèdia.
Attilly
Istòria
Charles Poette n'escriu una istòria al començament de la XX sègle. Lo villatge i aguèt rasat pendent la Primièra Guèrra mondiala : un sol mur èra encara depès en sortint del conflicte, carrièra del Prozet.
Charles Poette en écrit une histoire au début du XX siècle. Le village fut rasé pendant la Première Guerre mondiale : un seul mur était encore debout au sortir du conflit, rue du Prozet.
Anguiano
Anguiano es una comuna de la Rioja.
Segonda intercalara
Per de rasons istoricas, l'Observatòri de París es encargat de la mesura internacionala dau temps. De 1972 a 2020, es estat a l'origina de l'introduccion de 27 segondas intercalaras.
Mostre
Evolucion istorica
Lo mostre e lo monstruós son meses en rapòrt amb lo divin e lo meravolhós, mas l’es tanben amb lo rare, l'inabitual o l'exotic. Los Romans retenon la nocion d'escart a la natura, lo mostre es un desòrdre, es el qu’es fòra de las règlas naturalas abitualas. Los Romans se vivian enrodats de pòbles barbars, e al delà dels barbars se trobavan los monstres, veire los pòbes monstruoses. Atal Plini lo Vièlh los situavan a las frontièras extrèmas de l'Índia e de l'Etiopia.
Sens modèrnes
Dins son sens vulgar, lo tèrme mostre designa tanplan los èssers reals coma las creaturas fantasticas. Per extension, es evocada la mostruositat sul plan moral quand qualqu'un realiza d’accions que la majoritat de las gents rebutant. Per antifrasa, destinada un enfant o una persona aimada la qualificar de mostre pòt exprimir la tendresa o un repròchi afectuós.
La Loge-aux-Chèvres
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Brullioles
Brullioles en arpitan (Brullioles en francés) es una comuna arpitana, situada dins lo departament de Ròse e la region de Ròse-Aups.
Bibliotèca Nacionala de França
La Bibliotèca Nacionala de França (BNF; en francés Bibliothèque nationale de France, BnF) es la bibliotèca oficiala de França.
Sultanat d'Aceh
Istòria
Dins lo corrent dau sègle XVI, lei sultans d'Aceh capitèron d'expulsar Portugau de Pasai. En revènge, divèrseis atacas còntra Malacca ò lo Sultanat de Johor donèron ges de resultat decisiu. Vèrs 1560, de relacions diplomaticas e comercialas foguèron establidas ambé l'Empèri Otoman e utilizadas per demandar una ajuda còntra lei Portugués.
Lo Sultanat conoguèt son apogèu au sègle seguent pendent lo rèine d'Iskandar Muda (1607-1636). En 1612, conquistèt Deli avans d'atacar Johor que formèt una coalicion ambé diferents sultans per resistir. Pasmens, aquò empachèt lo pilhatge de Johor e l'ocupacion de Nias, de Pahang e de Kedah. Lei Portugués foguèron tanben desfachs au larg de Bintan. Pasmens, capitèron de protegir Malacca onte destruguèron la flòta d'Aceh en 1629 (mai perdiguèron la vila en 1641 après una ataca olandesa).
Sulfat de coire
Lo sulfat de coire(II), mai sovent designat jol simple nom de sulfat de coire, es lo sal format pel cation coire(II) (Cu2+) e l'anion sulfat (SO42- ). A donc per formula : CuSO4. Es comercializat o anidra, amb aquela formula, o pentaidratat e a alara la formula CuSO <sub contenteditable="false">4 ,5H <sub contenteditable="false">2 O, comma sus la fotografia a costat. Tanben existís jos la forma mono- o triidratada.
Fabricacion
Lo sulfat de coire s'obten industrialament coma sosproduch del descapatge quimic del coire per l'acid sulfuric. Aquel acid atacant pas lo coire metallic, sola sa forma oxidada presenta en superfícia jos forma d'oxids, de carbonats (verdet) e autres, passa en solucion. Dins aquelas condicions, sol lo gras d'oxidacion II (forma coirica) es estable.
La solucion blava de descapage es enseguida cristallizada dins de bacs (en coire) ont banhan de barras (tanben en coire). Los cristals de sulfat de coire idratat se forman en unas oras a la superfícia del recipient e de las barras. La jaça de cristals pòt aténher mai d'un centimètre d'espessor (5 a 15 o mai). Aqueles cristals son pres e trissats. Quand son trissats pro fin (1 a 3 <span title="millimètre">mm   de diamètre), or color passa al blau	pallinèl, indicant que la superfícia dels cristals possedís pas mai la qualitat optica iniciala.
Joan Laurés
Biografia
Joan Laurés nasquèt dins una familha pagesa e seguiguèt pas tròp de temps los estudis que li calguèt partir lèu trabalhar la tèrra. Se crompèt una bòria "La Grasseta" ont plantèt vinhas, cerealas e legums pr'amor de noirir la siá familha nombrosa (uèit enfants sortits de dos maridatges). S'avodèt a l'escritura occitana aprèp qu'un ensenhaire li faguèt passar un libròt de Jansemin. Participèt aprèp als concorses de la Societat Arqueologica de Besièrs e i ganhèt un ram d'argent en 1856 per un dels poèmas sieus. Sas creacions teatralas aguèron una influéncia importanta sul jove Emili Barta e mai sus Loís Roquièr. Lo bust del poèta se tròba dins la partida mai nauta del jardin del Platèu dels poètas.
Sulfat de coire
Utilizacion
Longtemps foguèt utilizat coma deserbant quimic (subretot per las trufas).
Dangièrs, pollucion
Lo sulfat de coire es un produit toxic Utilizat de biais cronic (cada an), pòt provocar d'efièchs nefasts a mejan e long tèrme per l'environament aquaticc.
Arenzana de Arriba
Arenzana de Arriba es una comuna de la Rioja.
Sant Bernabèu (mètro de Marselha)
Presentacion e arquitectura
Es concebuda per lo gabinet d'arquitècte marselhés Avérous & Simay.
Robert Guédiguian
Biografia
L’immigracion e lo quartièr de L’Estaca son los dos autres tèmas preferits del realizator. Se qualificant d'esperel de « cineasta de quartièr », sos filmes demorèron confidencials fins a À la vie, à la mort ! (1995) que lo faguèt sortir de l’ombra. Mas foguèt en 1997 que lo grand public lo descobrís amb Marius et Jeannette (1997) nomenat pels Césars del melhor realizator e del melhor filme. Mas son filme venent À la place du cœur (1998) faguèt un fracas. En 2000, realizèt La ville est tranquille (2000) que l'escur contrasta amb lo rèsta de sa filmografia, e metèt en scena Ariane Ascaride dins una pèça de teatre d’Évelyne Pieiller.
Benedicta Boccoli
La vida
Nascuda a Milan en 1966, comencèt a 18 ans a la television amb lo programa Pronto, chi gioca? (Alò, qual jòga?), e tres annadas mai tard, faguèt de teatre. Es la sòrre de l'actritz Brigitta Boccoli.
Canton dels Sarrasins
Istòria
Lo canton se creèt en 1790 e sa composicion se modifiquèt en 1801.
Despartiguèron lo canton en canton dels Sarrasins-1 e canton dels Sarrasins-2 per decret del 13 de julhet 1973. Lo canton dels Sarrasins-1 compreniá sonque una partida de la comuna dels Sarrasins e lo canton dels Sarrasins-2 compreniá l'autra partida e las autras 5 comunas. A mesura que lo rurbanizacion progressava, lo segond canton veniá pus poblat que lo primièr (11443 abitants en 2012, en fòrta aumentacion, contra 6299, practicament en estagnacion).
Louis Armand (mètro de Marselha)
Presentacion e arquitectura
Es accessibla a lei personas andicapadas. Es concebuda per lo gabinet d'arquitècte de Christophe Fayel.
Grant Park (Chicago)
Grant Park qu'ei un parc de Chicago situat dens lo quartièr The Loop enter la famosa Michigan Avenue e lo Lac Michigan e qu'ei limitat au nòrd per Randolph Street e au sud per Roosvelt Road.
Que deu lo son nom au generau de la Guèrra de Secession e president deus Estats Units Ulysses S. Grant.
Agenés
Mapas
Vaquí los limits d'Agenés als sègles XVII-XVIII. Notatz que lo sud de Marmandés fa partida dels avescats de Condòm (creat a partir del sud de la diocèsi d'Agen) e de Vasats—e pas de la d'Agen—a las doas epòcas.
Dnièpre
Jos l'antiquitat es lo flum Boristèn.
Idrologia
Dnièpre a un regim nival de plana amb un periòde d'aigadas a la prima a la fonda de la nèu (debit mensual de /s en mai) e un periòde d'estiavatge a la davalda (debit mensuel de /s en setembre). Una bona partida de las aigas venon de son bacin superior en amont de Kiev. Lo debit del flum es de /s a Kiev e aumenta pas gaire après essent de /s a Krementchouk e de /s al grau. Lo Dnièpre superior en mai de Berezina e Soj contribuisson per 35 % al debit total del flum, Pripiat per 26 % e Desna per 21 %. Mas la construccion de fòrça restancas tot lo long del parcors modifiquèt fòrça lo regime del flum, e qu'es pas mai natural en aval d'aqueles. De fach, lo debit conéis pas mai las importantas variacions del passat. Lo flum gela del començament de decembre fins al començament abril dins la partida superiora e de fin de decembre al començament de març dins la partida inferiora.
Istòria
Mas las òbras mai grandas se faguèron al sègle XX amb la construccion de grandas restancas per la produccion idroelectrica. La primièra, lo DnieproGuES, foguèt realizada entre 1927 e 1932. Se faguèt un grand lac artificial que neguèt las raspas situadas entre Dnipropetrovsk e Zaporojie. Lo flum, que lo cors èra alara divisat en doas partidas navigablas, o venguèt subre tota la longor. Se tornèt bastir la restanca en 1948 que foguèt destruïda pendent la Segonda Guèrra Mondiala. Las autras restancas foguèron bastidas en 1954–1960 (Krementchok), 1960–1964 (Kiev), 1956-1964 (Dniprodzerjynsk), 1963–1975 (Kaniv).
En agost de 1943, l'ataca de l'Armada roja per passar Dnièpre foguèt a l'origina d'una de las batalhas mai sagnosas de la Segonda Guèrra Mondiala, la Batalha de Dnièpre. La granda largor del flume e la nautor mai importanta de la riba drecha de conquistar èran de vertadièrs obstacles naturals per las tropas sovieticas.
Rechila
Règne
En 438 lo rei dels sueus Ermeric abdica en favor de son filh Rechila que continua la politica d'espandiment de son davancièr.
Ermeric
Fondacion del reialme dels sueves
thumb|left|Los reialmes vandals, sueu e alan de 411
Oda Nobunaga
Oda Nobunaga (23 de junh de 1534, Nagoya - 21 de junh de 1582, Quiòto) es un important daimio japonés de la segonda mitat dau sègle XVI. Considerat coma un dei caps militars pus brilhants de l'istòria de Japon, menèt una tiera de guèrras que li permetèt d'unificar la màger part de Japon sota son autoritat. Vengut de facto cap dau país en 1573, menèt una politica de reformas e de reorganizacion de la noblesa e de l'Estat que prefiguran lo periòde d'estabilitat dau Shogunat Tokugawa proclamat per un de sei vassaus, Tokugawa Ieyasu, en 1603. Susprés per de rebèls dins un temple de Quiòto, se suicidiguèt per defugir la captura. Amb Tokugawa Ieyasu e Toyotomi Hideyoshi, fa partida dei tres unificators de Japon durant lo periòde Sengoku.
L'unificacion dau país
Una coalicion de plusors daimios importants se formèt per atacar lo clan Oda que conoguèt de dificultats importantas en despiech d'una victòria a la batalha d'Anegawa. De mai, Tokugawa Ieyasu enregistrèt plusors desfachas dins una guèrra còntra lo clan Takeda menat per Takeda Shingen. Pasmens, la mòrt d'aqueu darrier afebliguèt son clan e sei fòrças foguèron finalament esquichadas a Nagashino (1575) per una intervencion dirècta de Nobunaga. Aquela victòria permetèt au clan Oda de concentrar sei fòrças còntra lei daimios qu'avián sostengut Ashikaga Yoshiaki. Lei combats demorèron indecís mai en 1578, la mòrt d'Uesugi Kenshin privèt leis adversaris de Nobunaga d'un cap redobtat. A partir de 1580, sei diferents enemics foguèron vencuts. En particular, en 1582, lo clan Takeda, un deis ensembles feudaus pus poderós dau periòde, foguèt anientat a l'eissida de la batalha de Tenmokuzan.
Mandarin estandard
- mandarin estandard e lenga chinesa non mandarina (cantonés, wu...)
Diprotodontia
Origina
Vivián dins los bòsques, las pradas, probable en demorant prèp dels punts d'aiga. Manjavan de fuèlhas, d'arbustes e qualques èrbas. Lo pus grand d'entre eles èra de la talha d'un ipopotam : environ 3 m del nas a la coa e 2 m al garròt. Sos descendents mai pròches son los Wombats e los Coalas. Òm imagina que los Diprotodontes son a l'origina del mite del Bunyip (esperit o diable aborigèn).
Bòxa pès-ponhs
thumb|Femeninas en [[boxeo birmano o en boxeo tailandés.]] La Bòxa pès-ponh (en francés,boxe pieds-poings), dempuèi los ans 80, los espòrt de combat de percusion amb de gants de bòxa que se debana dins un ring e que fa partida de la categoría de las bòxas esportivas. Utilizan, segon lo reglament, las tecnicas de cambas (còp de pès e genolhs), las tecnicas de braces (còp de ponhs e coides) e las tecnicas de projeccions.
Adrienne Blanc
Adrienne Blanc qu’escriu mei de 80 pèças: poèmas, romans, òbras de musica religiosa e pèças de teatre (comedias e tragedias) de quaus un vintenat de pèças de teatre per mainats qui seràn sovent jogadas en França e dens los país francofònes. Los libes sons mei coneguts que son benlèu Le cantique de la Patrie 1914-1917, La Hitilleyre, contes e poèmas landés, e Rencontre, un estudi psicologic en fòrma de roman, ecriut dab lo poèta egipcian Joseph Ascar Nahas. Lo poèta e jornalista gersés Armand Praviel qu’escrivirà : “Mme Blanc-Péridier s'est penchée pour écouter les voix qui montent de la terre des Landes et nous en apportent l'écho musical léger, infiniment délicat.”
Le Merlerault
Istòria
Al, lo bourg es rebâti a dos quilomètres al nòrd-es de l'ancian pòble.
Al, lo Merlerault ven un dels dètz-e-uèch relèus de plaça de la rota reiala de Alençon a Roan (desplaçat a Nonant-lo-Pi l'an 1784 a l'acabament de la nòva rota 138).
Le nom de Merlerault viendrait du seigneur de ce domaine, « Raoult » « du Merle », d'où la seigneurie du Merle-Raoult.
Plaça Esquiròl
Transpòrts en comun
La plaça es tanben un punt important del malhum dels transpòrts en comun de la vila, Tisséo. L'estacion de mètro Esquirol se trapa jos la plaça e en dessús i a fòrça linhas de bus: las linhas 2 |10 |12 |38 |52 |78 |80 e 2S |10S |12S |38S en serada.
Activitats
Fòrça comèrcis e restaurants son situats long de la plaça.
Arblada de'n Haut
Lo Bion o Lobion o lo Vion
Lòc situat au sud-èst de Loishan, anciana comuna.
Geoffrey Hull
Realizacions a Timòr Èst e trabalh en favor de la lenga tétun
Dins las annadas 1990 ajudèt los leaders de Timòr Èst en exili dins lo prètzfach d'estandardizacion del tetom e en creant un ensems de recorses lingüistics e literàrias per aquela e d'autras lengas de Timòr Èst, d'aquel temps jos l'ocupacion indonesiana. Foguèt tanben membre d'una delegacion pels dreches umans organizada per l'Australian Catholic Social Justice Council, que visitèt lo país en 1997, al mièg d'una escalada de violéncia e faguèt un rapòrt a las Nacions Unidas, a la Comission dels Dreches Umans d'Indonesia, al Govèrn d'Austràlia e al Vatican.
En setembre de 1999, Hull parla davant lo Senat australian suls abuses qu'aviá presenciat en Timòr Èst pendent sas visitas anterioras. De 2001 a 2007 foguèt director de recèrcas e publicacions del Institut Nacional de Lingüistica, l'autoritat lingüistica nacionala de l'Estat independent de Timòr Èst. Foguèt l'organizator, principal autor e redactor del diccionari nacional de tétun e foguèt fondador e coredactor de la revista academica Estudos de Línguas e Culturas de Timor-Leste.
Villers-la-Chèvre
Istòria
Vilatge de l'anciana província del Barrois. En novembre 1944, un B24 american a abatut a lo-dessus de Villers-la-Cabra.
Village de l'ancienne province du Barrois. En novembre 1944, un B24 américain est abattu au-dessus de Villers-la-Chèvre.
Montasic
Montasic (Montézic en francés) es una comuna situada dins lo departament d'Avairon e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Fruch sec
Un fruch sec es un fruch comestible que conten mens de 50% d'aiga.
Lo Capital
vinheta|176x176px|[[Karl Marx]] 'Lo Capital. Critica de l’economia politica' (del títol original allemand Das Kapital. Kritik der politischen Ökonomie) es l'obratge màger del fisosòf e teorician de l'economia politica alemand Karl Marx.
Marx consacrèt mai de 20 ans de sa vida a l'escritura d’aquesta òbra, mas acabèt sonque una partida: lo libre primièr, publicat lo 14 de setembre de 1867 amb una dedicàcia a Wilhelm Wolff, consacrat al desvolopament de la produccion capitalista. De borrolhons de Marx foguèron utilizats per Friedrich Engels per publicar los libres 2 e 3, en 1885 et 1894. Los esboces de Marx consacrats a l’istòria de las doctrinas economicas foguèron publicats pel socialista alemand Karl Kautsky titolat Las Teorias de la maivalença (4 vol., 1905-1910).
Libre Primièr
vinheta|Page de grand titre de la traduction de J. Roy revue par Marx (1872). La traduccion francesa del Libre 1 del Capital publicat en 1872 e revizada per l’autor ven après la traduction rusa (pareguda ongan) e es la darrièra traduccion pareguda del vivantde Marxe la sola que revisèt. Las traduccions seguentas son, dans l'òrdre cronologic: la version polonesa (1884-1890), danesa (1885), espanhòla (1886), italiana (1886) e anglesa (1887).
Segonda seccion: La transformacion de l'argent en capital
Après aver mostrat cossí la merça pòsca se transformar en argent, Marx mòstra dins aquesta seccion cossí l'argent se transforma en capital per l'intermediairi de la maivalença. Aquesta maivalguda essent creada non pas mercé a l’escambi, mas mercé amb la fòrça de trabalh. Marx considerava qu’aquesta descobèrta de l'origina de la maivalença èra una de sas mai grandas conquistas teoricas.
Capítol 7: Produccion de valors d'usatge e produccion de la maivalença
En consomant de fòrça de trabalh per produire de valors d'usatge, lo capitalista se situís donc dins una logica normala de productor. Lo capitalista vigila en efièch que sos mejans de produccion, que la fòrça de trabalh, realizan un trabalh definit sens degalhar de matèrias primièras ni damatjar los esplechs de produccion mai que son emplec exigís. Mai lo produch d’aqueste trabalh es la proprietat del capitalista, e non pas del productor. Lo capitalista loga pas que la fòrça de trabalh coma quin que siá mejan de produccion. Lo capitalista, en crompant la fòrça de trabalh, crompa en consequéncia indirèctament los produchs d’aqueste. Lo possessor de la fòrça de trabalh, el, dona pas que la valor d'usatge de sa fòrça. Del moment que lo trabalhador dintra sus son luòc de trabalh, sa fòrça de trabalh li aparten donc pas mai, aquesta a una valor que lo capitalista dispausa e que ten donc una valor d’usatge. Pel capitalista, la fòrça de trabalh es pas qu’una merça que crompèt e que pòt comsomar.
En vendent de merças a una valor d'escambi qu’equival a mai de trabalh uman que çò que li costèron, lo capitalista realiza atal sa maivalença. « Del moment que se presenta pas mai simplament coma unitat del trabalh util e del trabalh creator de valor, mas encara coma unitat del trabalh util e del trabalh creator de maivalença, la produccion mercanda ven produccion capitalista, es a dire produccion mercand jos la forma capitaliste. »
Capítol 9: Lo taus de la maivalença
Lo taus de maivalença es independent del capital constant, que cal considerar coma nul per prene en compte pas que la maivalença. Aqueste taus de maivalença pòt per exemple èsser de 100 %, se pendent una jornada de dotze oras, lo trabalh necessari e lo subretrabalh dura ambedos sièis oras. « L'obrièr a donc trabalhat una mitat del jorn per se mèsme e l'autre mitat pel capitalista. »
Doncières
Comunas vesinas
{{clear|left}}
Sun Tsu
L'existéncia de Sun Tsu es incertana car lei documents que lo mencionan foguèron redigits quauquei sègles après sa mòrt supausada. Lo pus disèrt es Sima Qian (145-86 avC) que foguèt lo premier istorian chinés. Segon eu, Sun Tsu èra un oficier superior dau rèi Helü de Wu (514-496 avC) cargat de planificar una ataca còntra lo reiaume de Chu. En despiech de fòrças numericament inferioras a son adversari, auriá ganhat una victòria brilhanta a Boju en 506 avC. Leis autreis autors citant lo nom de Sun Tsu, Xun Zi (313-238 avC) e Han Fei Zi (279-232 avC), dònan ges de detalh sus sa vida.
Lo Capital
Capítol 13: Cooperacion
Los òmes trabalhant ensemble provesisson mai de trabalh que se trabalharián de biais separat. « Aquò ven de çò que l'òme es per natura, senon un animal politic, seguent l'opinion d'Aristòtel, mas dins totas las escasenças un animal social. » Aquesta proporcion superiora de trabalh obtenguda per la cooperacion entre los obrièrs es tan mai profitabla al capitalista que pague l'obrièr solament pel trabalh individual que pòrta, e non pel trabalh collectiu suplementari que resulta de la cooperacion.