cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Guinèa
Lo periòde coloniau
La situacion se melhorèt per lei populacions africanas a partir de la fin de la Segonda Guèrra Mondiala en causa de l'afebliment de França e de la descubèrta de jaciments de baucita. D'efèct, conjugada amb la fin de l'estatut de l'indigenat, son esplecha permetèt la formacion d'un salariat african que s'organizèt rapidament per defendre sei drechs. Un sindicalista dich Sékou Touré, organizator de plusors grèvas victoriosas, ne'n venguèt la figura principala. Prenguèt la tèsta dau Partit Democratic de Guinèa (PDG) e foguèt elegit en 1955 premier cònsol de Conakry. En 1957, ganhèt leis eleccions localas e suprimiguèt leis institucions tribalas.
L'independéncia
En 1958, França assaièt de renovelar sei relacions amb sei colonias. I formèt d'assembladas elegidas au sufragi universau e de conseus de govèrn. Lo projècte foguèt somés a un referendum dins cada colonia. Guinèa, a l'iniciativa de Sékou Touré votèt còntra la proposicion. En plaça, chausiguèron de venir independents, çò que foguèt acceptat per París. Lei Francés se retirèron alora rapidament dau país que venguèt oficialament independent lo 2 d'octòbre de 1958.
Lo periòde Lassana Conté
Quauquei jorns après la mòrt de Sékou Touré, un còp d'estat militar dirigit per lo coronèu Lassana Conté placèt l'armada a la tèsta dau país. Lo regime novèu, dich II Republica, liberèt lei presoniers politics e autorizèt lo retorn de 200,000 Guineans. Pasmens, Conté concentrèt rapidament tot lo poder entre sei mans e lo regime demorèt autoritari.
Montagnole
Istòria
La municipalitat i aviá demorat en l'epòca gallo-romaine (temple de Diane).
Après lo écroulement del Mont Granier, lo 24 de novembre de 1248, e la desaparicion del vilatge de Sant-André, lo décanat de Savoie a transferit a Montagnole ont s'installa lo doyen Jean de Ambléon. Malgrat que la parròquia rurala s'afeblís pauc a pauc al projècte d'aquela de Grenòble, Montagnole demòra longtemps primièra parròquia del décanat (lo sieu curé cerquèt los Sants òlis al évêché de Grenòble - aquel de Chambéry a pas #èsser creat #qu'en 1777 - pels metre als unas autras parròquias). Cap a la fin del sègle o lo començament del seguent, una nòva glèisa a bastit.
Glos-la-Ferrière
Glos-la-Ferrière es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Maurice Béjart
Biografia
Fiu dau filosòf Gaston Berger (1896-1960), foguèt orientat vèrs la dança per de rasons medicalas. Aquel art venguèt lèu sa vocacion e, en 1948, Béjart intrèt dins la companhiá de Roland Petit (1924-2011). Puei, passèt per de balets internacionaus en Anglatèrra e en Suècia. En 1953, fondèt la sieuna companhiá que cambièt mai d'un còp d'apellacion : Balets romantics (1953), Balets de l'Estèla (1954), Balet-Teatre (1957) e, finalament, Balet dau sègle XX (1960) qu'es probable son nom pus conegut. Aqueu balet venguèt rapidament un grop internacionau qu'aculhiguèt de dançaires famós coma l'Argentin Jorge Donn (1947-1992). En parallèl, Béjard s'installèt a Brussèlas en 1959 e i fondèt l'escòla de dança Mudra en 1970. La dirigiguèt fins a 1988. Enfin, aquela annada, s'installèt a Lausana e son balet prenguèt alora lo nom de Béjart Balet Lausana e contunièt de crear d'escòlas de dança.
Ramon VI de Tolosa
Biografia
thumb|350px|Estatua del comte Ramon qu'anóncia als abitants de la ciutat la mòrt de Simon de Montfòrt (Sala dels Illustres al Capitòli a Tolosa), executada per J.J. Labatut Ramon VI èra lo filh de Ramon V e de Constança, sòrre del rei Loís VII, e succediguèt a son paire en 1194. Sulcòp, restabliguèt la patz amb l'Aragon e Ramon Rogièr Trencavel. Esposèt en tresenas noças Joana d'Anglatèrra a Roan en octobre de 1196.
Produch interior brut
Metòde de calcul segon la despensa
La consomacion e l'investiment dins l'equacion son las despensas en bens e servicis finals. La diferéncia entre las exportacions e las importacions ajustan lo mesurament restant las despensas en produchs e servicis provesits per païses estrangièrs e en apondent la produccion nacionala, e mai siá consomada a l'estrangièr.
Fuentearmegil
Fuentearmegil es un municipi de la província espanhòla de Soria dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon. Aperten a la comarca de Tierras del Burgo.
Postroff
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Ozzy Osbourne
John Michael Osbourne (nascut lo 3 de deceme a Aston, banlega de Birmingham, Reiaume Unit), aperat Ozzy Osbourne, èra lo cantaire deu grop de rock Black Sabbath,un deus grops fondators deu dark metal.
Saint-Branchs
Saint-Branchs es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Indre e Léger e la region dau Centre.
Saint-Pierre-de-Coutances
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Barrièra de glaç de Ross
Las primièras exploracions antarticas que cercavan lo Pòl Sud, prenguèron la barrièra de glaç de Ross coma ponch de partença. A la primièra exploracion de l'airal, Robert Falcon Scott faguèt d'interessants estudis de la barrièra e dels sieus entorns qu'anava fin finala èstre sa tomba e la de son equipatge en 1912.
Bigòrra
Après era Revolucion, era Bigòrra, federada dab l'encontrada vesia deras Quate Vaths, qu’estó arreconeguda coma eth departament deths Hauts Pirenèus mercés a Bertran Barèra, deputat deth Terç Estat.
Eth termalisme, er’epòca romantica ed eras aparicions dera Santa Verge a Lorda que balhèn ath país ua orientacion toristica. Era revolucion industriau que’s hesó dab era construccion de centraus idroelectricas mercés ath potenciau plan hòrt qu’arrepresentan eras ressorsas d’aiga. Eths Hauts Pirenèus que horniscón a França òmes e indústrias ath moment deras guèrras francoalemandas e qu’estón ua tèrra d’arcuelh entaths refugiats espanhòus. Tanben ena fin deth sègle XIX, eth radicalisme que mestregè era vita politica de Bigòrra, despartida uei dab eths partits socialista e comunista (mei que mei ena banlèga de Tarba), mès era plaça deths radicaus d'esquèrra que demòra excepcionau, signe d'ua vida politica de tradicion laïca o anticlericala, oposicion principau dab eth departament vesin deths Pirenèus Atlantics.
Fin' amor
Originas
thumb|Cort d'amor en Provença, Manuscrit del [[Sègle XIV|sègle, Bibliotèca nacionala de París.]] Fin' amor designa de biais general l’actitud de prene en preséncia d’una femna de la bona societat, lo fin' amor essent pas qu’una relacion vassalitat entre òme e femna.
Interpretacions
Aquel concèpte novèl ven sovent e oposicion amb la leialtat al respècte del suzeiran e dificilament conciliable amb la cortesiá al sens de galantariá, e quitament amb la valéncia que lo cavalièr deuriá contunhar a entretenir. En aparéncia, la vision del fin' amor s’impausa pauc a pauc dins los còses e permet de daissar una plaça a l’amor dins la vida quotidiana. Lo fin' amor prima en efièt sul maridatge: una femna maridada pòt alara daissar parlar son còs s'es cortesada segon las règlas precisas del fin' amor.
Lugrin
Lugrin en arpitan (Lugrin en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region de Ròse-Aups.
Algarbe
Situada al tèrme sud oèst d'Euròpa, bordada al sud e a l'oèst per l'ocean Atlantic, l'Algarve parteja sa frontièra a l'èst amb Andalosia qu'es separada pel flum Guadiana; au nòrd, avesina la region d'Alentejo. La region regropa setze municipalitats e compren lo districte de Faro. Amb sa superfícia de, l'Algarve es la mai pichona de las regions creadas per la Comissão de Coordenação e Desenvolvimento Regional (Comission de Coordinacion e del Desvolopament Regional, CCDR) de Portugal.
Relèu
Coma lo clima subumid de la region, lo mes de març a una mejana pluviometrica anadièra situada entre 1,000 e 2000 mm, combinada amb de temperaturas moderadas. de rius an lor font dins la Serra. Las principalas son la Ribeira de Seixe, la Ribeira de Aljezur (o da Cerca), la Ribeira de Odiáxere, la Ribeira de Monchique e la Ribeira de Boina.
Crusi
Crusi (Cruzy en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon ..
Algarbe
Environament
La flora relève es de tipe mediterranèu, levat aquela de la Serra de Monchique, mai prèp del tipe subtropical. I a dins la Serra de Monchique una granda varietat d'espècias vegetalas, que l'espècia dominanta es lo garric de las Canàrias, mesclat au siure. S'i vei tanben de castanhièrs, de manhòlias, de bananièrs e de rododendrons. Fòrça espècias d'aucèls frequentan aquela region, tota l'anada o per de passas de migratòris.
Etimologia
Lo tèrme Algarve ven del nom al-Gharb al-Ândalus (Andalosia de l'Oèst), nom donat a l'actual Algarve e al bas Alentejo pendent l'ocupacion musulmana.
L'ocupacion araba e la conquèsta portuguesa
A l'epòca musulmana, la principala vila de la ragion (Gharb al-Ândalus, الغرب الأندلس en arab) es Silves. Al començament del sègle XI, le califat de Còrdoa se separèt en de pichons reialmes o taïfas. Algarve foguèt partajat entre lo taïfa d'Algarve e aquel de Silves. Ambedós reialme foguèron conquerits pel taïfa de Sevilha en 1051 e 1063, respectivament.
Gabon
Organizacion territòriala
Gabon es devesit entre 9 províncias, 52 departaments e 26 districtes, 125 cantons, 50 comunas e 3,304 vilatges e gropaments de vilatges. Pasmens, maugrat l'existéncia d'aquelei subdivisions variadas, lo poder demora fòrça centralizat car lei transferiment d'autoritat de part dau govèrn son limitats, car leis administracions localas son generalament pauc eficaças en causa de la manca de personaus competents e car lei subvencions de l'Estat ai collectivitats representan totjorn la màger dei revenguts dei collectivitats. De mai, certaneis entitats coma lei cantons an principalament un ròtle electorau.
Afaires estrangiers
Gabon fa partida deis organizacions internacionalas e regionalas principalas coma l'ONU ò l'Union Africana. Sa diplomacia es centrada sus lo mantenement de sei relacions ambé França, sus la conclusion d'acòrdis ambé de partenaris novèus per favorizar la diversificacion de l'economia e sus la resolucion dei crisis que tocan lo continent african. D'efèct, la relacion entre Libreville e París es primordiala per lo país car França assegura la defensa militara de Gabon e es son premier partenari economic. De mai, l'esplecha dei jaciments de petròli, ressorsa principala de l'economia gabonesa e fòrça importanta per l'independéncia energetica de la metropòli anciana, es realizada per la companhiá francesa Total. Enfin, Gabon es un relèu major de l'influéncia francesa en Africa. Dins aquò, la relacion entre França e Gabon es pas tant desequilibrada e lo govèrn de Libreville a la capacitat de far pression sur París per defendre leis interès sieus.
Algarbe
L'ocupacion araba e la conquèsta portuguesa
En 1191, lo rei Sanche I de Portugal prenguèt Silves ajudat dels crosats, mas capitèt pas demorar. En 1242, D. Paio Peres Correia expulsèt los Moros de Tavira aprèp cinc sègles de dominacion.
Gabon
Fòrças armadas
Lei fòrças armadas gabonesas èran formadas d'aperaquí 5,000 òmes e dotadas d'un budget de 70,8 milions de dolars (2% de son PIB). Èran devesidas entre cinc brancas (una armada terrèstra, una fòrça aeriana, una marina militara, una gendarmariá e una polícia). Avián d'equipaments leugiers principalament destinats a la defensa dau territòri gabonés. Lei pus importants èran 70 veïculs blindats, 47 pèças d'artilhariá, 8 avions de combat, 4 elicoptèrs de combat, 15 elicoptèrs de transpòrt, 1 corveta, 2 naviris de transpòrt, 3 patrolhaires e 7 naviris leugiers. La màger part d'aquel armament es d'origina francesa.
Leon XIII
200px
Algarbe
Malhum rotièr
Algarve es traversada per doas autorotas.
Malhum ferroviari
thumb|L'[[Alfa Pendular a Tunes.]] Dins la region i a doas linhas de camins de fèrre.
Administracion
La comission de coordinacion e del desvelopament local d'Algarve es una administracion publica ligada a l’Estat portugués pel Ministèri de l'agricultura, de la mar, de l'environament, de l'amainatjament du territòri e de l'economia. S'ocupa d’executar las politicas de l'Estat, e d'ajudar al desvolopament economic de las comunas e de la region.
Demografia
Le taus de natalitat, en 2007, èra d'11,5 % alara que lo taus de mortalitat s'établís a 11,0 %, o un taus de creis natural de 0,5 %. Lo taus de feconditat èra de. L'imigracion es plan responsabla de l'aumentacion de la populacion; en efècte, lo taus de creis migratori es de 1,9 %.
Nuclèu atomic
Qu'ei hèra mei petit que l'atòm sancèr - nuclèu mei nubla electronica - (145,000 vegadas mei petit entau nuclèu d'idrogèn - lo mei petit deus nuclèus - e "sonque" 25,000 vegadas mei petit dens lo cas de l'urani - un deus màgers - ) e que concentra la màger part de la soa massa.
Algarbe
Judaïsme
thumb|Pousada da Enatur, ancian convent da Graça. Abans d'èsser un convent èra la glèisa de Nossa Senhora da Graça a partir de [[1542. D'en primièr, èra una sinagòga.]]
Un decret d'expulsion foguèt promulgat lo 5 de decembre de 1496. Volent pas cap lo despart dels josieus, lo rei los constenguèt a la conversion. En contrapartida, aqueles nòus crestians recebèron la garantida, limitada dins lo temps, que cap d'enquèsta seriá menenada sus lor vida privada. Pendent lo reialme de Manual I, aqueles que volián podavan atal contunhar a practicar lor ancian culte clandestinament sens risca d'èsser inquietats per las autoritats. Pamesns, en 1542, la sinagòga de Tavira foguèt destuida parcialament e remplaçada per la Glèisa de Nòstra Dama de la Gràcia.
Aquel descrèt de 1496 faguèt pasmens fugir los josieus e foguèt sonque al sègleu XIX que sevei lor retorn dins la zona de Faro, çò que contribuiguèt al creis del comerci local.
Islam
thumb|left|upright=0.6|L'ancian minaret de la mosquèta de Loulé, vegut lo camanar de la glèisa. Los moros balhèron lor lenga, l'arab, e lor religion, l'Islam. La conversion de la populacion locala es lenta, çò que s'explica benlèu l'abséncia d'un elèit de sabents. Pendent los dos primièrs sègles de preséncia de l'Islam den Algarve, lo passatge a la « nòva religion » se faguèt de biais difús. Al començament del sègle XI, la religion musulmana èra la confession dominanta.
Serendon
Toponimia
Lo nom usitat seriá Los Micalets, nom de luòc e nom dels abitants, [lej mika'le], [lɔw-].
Fuentelsaz de Soria
Fuentelsaz de Soria es un municipi de la província espanhòla de Soria dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Estrech de Wilkins
drecha|vinheta|200x200px|Esfondrament parcial de 2008 L'estrech de Wilkins (oficialament, en anglés: Wilkins Sound) es un estrech d'Antartida qu'es ocupat en granda part per la plataforma de glaç de Wilkins; es situat entre la linha de còsta occidentala de l'isla d'Alexander e las còstas de l'isla Charcot e l'isla Latady situadas mai cap a l'oèst.
Grandfontaine (Bas Ren)
Geografia
La commune est accessible par la route départementale 392 qui, depuis Schirmeck, mène au col du Donon et, par delà, à la Lorraine. La route nationale 420 et la ligne de chemin de fer TER Strasbourg-Molsheim-Saales-Saint-Dié-Épinal assurent le désenclavement de la commune vers les grands centres de la plaine par la vallée de la Bruche.
Salanhac e Aivigas
Salanhac e Aivigas (Salignac-Eyvigues en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Godisson
Godisson es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Reuil-en-Brie
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Mikhaïl Gorbachov
Resolgudament reformator, Gorbachov inicièt las reformas del modèl comunista sovietic conegudas coma glasnost e perestroika, cap a una liberalizacion economica, culturala e politica. Sa politica exteriora menèt a la fin de la guèrra Freja e per aquò, en 1990 foguèt guerdonat per lo Prèmi Nobel de la Patz.
Ibn Hazm
Poesia
Ibn Hazm es l'autor de fòrça poèmas. Sa composicion mai celèbra es Lo Colar de la colomba sus l'amor e los amants, tractant de l'amor coma una union de las almas fondada sul principi de ressemblança.
Deute
Reglamentacion
Una règla de bona gestion consistís a equilibrar despensas e revenguts. L'utilizacion de l'endeutament per emprunt permet de financiar d'investiments importants tot en salvant aquela règla. Per enfrentar lo diferents conflictes que podavan opausar los prestaires e los empruntors, los deutes son encastrats pel drech. Las leis que s'aplican a las modalitats d'un deute son diferents segon la natura del prestaire e/o de l'empruntor.
Lo credit es l'encastre juridic del deute mai important, perque es tanben lo principal mecanisme de creacion monetària. Las bancas crean de la monenda en escambi d'una reconeissença de deute.
Administrcions publicas
D'uns deutes, coma las retiradas futuras, son dichs « implicits » e son mai sovent pas comptabilizats dins las finanças publicas, perque tròp complèxes a definir coma, tanben, uns actius. En efièch, es dificil d'estimar lors còsts o lors prètz. Quand los economistas ensajan pasmens de far un bilanç, se dich alara deute net coma la diferéncia entre passius e actius. Se dins un bilanç comptable los actius devon èsser egals als passius, es pas vertat per gaireben totes los actors economics dins un mitan somés a fòrça riscs. Per una persona fisica, lo prètz dels seus bens coma l'ostal varia alara que son deute evolua mai sovent seguent un calendièr precis. Per una entrepresa, la conjonctura economica pòt venir insostenibla se la venta dels bens o dels servicis que produch li permet pas pus de pagar los seus salariats o de far fàcia.
Païses en desvolopament
Pendent los ans 2000, lo deute net exterior de qualques païses en desvolopament mermèt fòrça subretot a causa de la pujada dels cors de las matèrias primièras o de desvolopament capitats. De païses, coma China o Brasil, son ara creancièrs nets dels païses desvolopats. Pasmens fòrça païses plan endeutats al respècte de lors resorças son demorats paures malgrat l'Iniciativa païses paures fòrça endeutats que beneficia a una quarantena de païses subretot africans.
Sobeiranetat
Al tèrme, segon lo centre de recerca economica World Pensions Council (WPC), lo retorn a l’ortodoxia financièra presigat pel govèrnt alemand e la BCE e la politica de rigor generalizada que ne ven demandanrán una revision del tractat de Lisbona, perque poirián aver per consequéncias de reduire las prerogativas budgetàrias e fiscalas dels Estats membres al delà de las disposicions del tractat dins sa forma actuala.
Isotòp
Dus isotòps qu'an donc lo medish nombre atomic mes ua massa diferenta.
Domenge Dugay
Domenge Dugay que ho un poèta e un mètge gascon deu sègle XVII traductor d'Oraci e gerdonat peus Jòcs Floraus. Originari de Lavardens, qu'estudiè a Tolosa abans d'i tornar practicar sa sciéncia e son art.
Sorbus aria
Descripcion
thumb|left|200px|Fuèlhas e flors thumb|left|200px|Fuèlhas blancas dessós L'albièr blanc es un arbre ermafrodit de camba dreita e de forma ovoïda que pòt mesurar de 3 a.
The Times
The Times Es publicat per News International, una subsidiària del grop News Corporation, dirigit per Rupert Murdoch. Pendent la màger part de la siá istòria, es estat considerat un jornal sens rival, lo jornal per excelléncia al Reialme Unit. A jogat un papièr fondamental tant en politica coma en l'opinion publica en tèmas internacionales. Qualqu'uns afirman que, recentament, rebat las idèas conservadoras de Rupert Murdoch, malgrat mostrar lo sieu supòrt al Partit Trabalhista en las doas darrièras eleccions.
The Times Magazine
The Times Magazine Se distribuissi amassa amb lo jornal del dissabte, e se caracteriza per los sieus articles sus divèrses tèmas coma pòdon èsser famoses, mòda, beutat, gastronomia, larèr e jardin, o simplament d'anecdòtas de qualques columnistes. Compta amb coneguts collaboradors coma Gordon Ramsay, un dels cosinièrs mai coneguts de la Grand Bretanha, e Giles Coren, l'escrivan especializat en gastronomia considerada lo melhor de l'an 2005.
Gorg de la Pèira Sant Martin
right|250px|thumb|Entrada deu gorg dens la nèbla dens lo còth de la Pèira Sant Martin Lo gorg de la Pèira Sant Martin qu'ei ua cavitat màger celèbra per la soa sala de La Verna situada a Senta Gràcia, en Sola e lo Bascoat au ras de l'estacion d'esquí biarnesa de la Pèira Sant Martin dens la comuna d'Areta.
Goulet
Goulet pòt essèr:
Golmayo
Golmayo es un municipi de la província espanhòla de Soria dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Pena de mòrt
Istòria
Pasmens, aquelas responsas son pas mai eficaças quand lo crime es comés per d'individús estrangièrs a la comunitat. En consequéncia, tot crime, tant pichon que siá, tendiá a èsser considerat coma una ataca per l'ensemble de la comunitat se èra comés per un estrangièr, e èra castigat amb severitat. Los metòdes variavan, dempuèi los bastonatges fins a l'esclavatge o l'execucion. E mai, la responsa als crimes comeses per tribús o comunautats vesinas inclusián excusas formalas, compensacions o fins a la venjança de sang.
Las formas mai elaboradas d'arbitratge de discussions comprenon las condicions e tractats de patz plan sovent faches dins d'un contèxte religiós, amb un mecanisme de compensacion tanben de base religiosa. la compensacion se basava sul principi de «substitucion», que podiá comprendre de compensacions materialas (en bestial o esclaus), escambi de promesas o promeses, o pagament del deute de sang. Las normas de cada tribú o societat podián permetre que se paga la sang umana versada amb de sang animala, compensat pel prètz del sang, o dins qualques cases, exigir lo pagament mejans la dona d'un èsser uman per la seuna execucion. La persona ofèrta èra pas necessàriament l'autor vertadièr del crime, per que lo sistèma se basava sus las tribús, non suls individús. Los conflictes de sang podián èsser resòuts en reünions periodicas, coma los Things Vikings. Malgrat lor origina primitiva, los sistèmes basats suls conflictes de sang podèron sobreviure de forma parallèla a d'autres sistèmas legals mai modèrnes, o èsser fin finlas acceptat dins los jutjaments (es per exemple lo cas dels duèls).
La Torah, tanben nomenada Pentateuc (los cinc primièrs libres de l'Ancian Testament crestian), establís la pena de mòrt per l'omicidi, lo raubament, la magia, la violacion del Shabat, lo blasfèma e una larga gama de crimes sexuals, encara qu'es a creire que las execucions en realitat èran rares.
Opinion publica
thumb|250px|Execucion mejans [[garròt (execucion)|garròt en Filipinas al començament del sègle XX.]]
Pena de mòrt pels menors
S'aplica de mens en mens la pena de mort pels criminals adolescents (es a dire, qu'an mens de 18 ans al moment de cometre lo crime). Los païses qu'encara permeton oficialament aquela practica son Bangladèsh, Iran, Iraq, Nigèria e Arabia Saudita. Nòu païses executèron de menors d'edat dempuèi 1990: China, Republica Democratica de Còngo, Iran, Nigèria, Paquistan, Arabia Saudita, Sodan, Estats Units e Iemèn. China, Paquistan, Estats Units d'America e Iemèn an aumentat l'edat minimala per poder èsser executat fins a 18 ans.
Tartuga
Les 334 espècias de tartugas son devesidas en 14 familhas. Se despartisson sus una bona part del glòbe e pòdon viure dins d'abitats fòrça divèrses. Quaranta-dos del cent d'aquelas espècias son amenaçadas de disparicion, qu'aquò siá en rason de la destruccion de son abitat, o d'una predacion tròp importanta. Dins los dos cas, l'influéncia de l'òme es fòrça importanta, malgrat las accions de proteccion mesas en òbra.
Verdon (Marna)
Verdon es una comuna francesa administrada per lo departament de Marna de la region de Champanha-Ardena.
Maurice Pialat
Après la realizacion d'una seria per l'ORTF, La maison des bois, fa amb Marlène Jobert e Jean Yanne un film qu'empòrta una primièra capitada publica, Nous ne vieillirons pas ensemble.
Maurice Pialat es mòrt lo 11 de genièr de 2003 a París (França) de las seguidas d'una malautiá als rens.
Region Nòrd-Èst (Brasil)
Geografia
thumb|left|180px|Vegetacion de la region del [[sertão en la Chapada Diamantina.]] L'aira del nòrd-èst es d'aperaquí, çò qu'equival a 18% del territòri nacional brasilièr e es la region que possedís lo màger litoral. Un fach interessant es que la region possedís los estats amb la màger e la mendre còsta, respectivament Bahia, amb 932 km de litoral e Piauí, amb 60 km de litoral.
Herrera de Soria
Herrera de Soria es un municipi de la província espanhòla de Soria dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon. Aperten a la comarca de Pinares.
Dracy
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
Selhac
Toponimia
Lo nom de Selhac, Salliacus segon una mencion dau sègle X, deriva d'un nom d'òme gallo-roman, Salius, e dau sufixe -acum, latinizacion del sufixe celtic -*ako-. Seriá donc una propietat rurala d'origina gallo-romana, o, çò pus mens de l'Antiquitat tardiva. L'atestacion latinizada del sègle X, confòrma a l'etime supausat Salliacus, fai pensar a un nom vertadier que seriá *Salhac a la mesma epòca. Comparar a Salhan, a Salhac, a Salhac (Carcin), a Salhac (Corresa), a Celhac.
José Bonaparte
Lista de dinosaures discurbits
º Abelisaurus comahuensis (1985, damb Novas), un terapòde carnivòr coma Allosaurus.
º Agustinia ligabuei (1998, auans Augustia), un sauropòde coma Brachiosaurus damb plates damb espies coma Stegosaurus.
º Ligabueino andesi (1996), un petit ceratosauri.
º Pterodaustro (1970), un pterosaure.
º Ligabuesaurus leanzai (2006), un sauropòde.
Royal Navy
La Royal Navy es la segonda marina del mond en tèrmes de desplaçament combinat de sa flòta, après la dels Estats Units. Ten a l'ora d'ara 91 vaissèls armats, comprenent de pòrta-avions, sosmarins nuclears, e patrolhaires. I a tanben los vaissèls de supòrt de la Flòta Reiala Auxiliara.
Sarlanda
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Fusada
La sciéncia de las fusadas foguèt teorizada pel rus Constantin Tsiolkovski a la fin del sègle XIXen e mesa en pratica tre 1935 per Hermann Oberth, puèi desvolopada per los cercaires alemands dins una tòca militara per la concepcion dels V1 puèi dels V2 durant la Segonda Guèrra Mondiala. A comptar de la fin de las annadas 1950, las fusadas son estadas utilizadas per metre en orbita de satellits a de fins comercialas o de recerca, mandar de sondas espacialas cap a las autras planetas del sistèma solar e mandar d'òmes dins l'espaci. La tecnologia de las fusadas a pas gaire evoluït dempuèi la fin dels ans 1960.
Enric Abadia
Biografia
Que's restaquè en 1988 ar'equipa Z-Peugeot. Que i acabè 4 deth Gran Prèmi de Plumelec, puish que ganhè en 1989 era sua purmèra e unica correguda d'un dia, eth Trofèu deths Garrapaires, en mei d'uas etàpas dera Rota deth Sud, puish deth Mieidia Libre en 1990, on e portè eth malhòu jaune durant tres dias. Era medisha annada 1989, qu'acabè 12 dera classica bèlga Lièja-Bastogne-Lièja e 19 deth Criterium deth Daufinat desliurat, çò qui'u permetó de figurar ara 192 plaça dera classificacion FICP, era sua miélher classificacion. Ar'escadença dera sua purmèra participacion ath Torn de França que gaudí d'ua popularitat inatenduda gràcias ara simpatia qui esprovè tà eth eth presentador de television Jacques Chancel, qui e'n hasó ua deras mascòtas dera sua emission, À chacun son Tour.
Institut d'Estudis Occitans
Sièti de l'IEO
Lo sièti a Tolosa organiza la federacion en mai d'accions especificas en favor de la lenga e de la cultura occitanas. Organiza la revendicacion cap als podèrs publics en participant a d'associacions francesas e europèanas qui militan per la reconeiguda e lo desvolopament de la lenga occitana. L'IEO es membre d'EBLUL (ELEN França), dels RIRLC (Rescontres interregionals de las lengas e culturas regionalas), d'ELEN (European Language Equality Network), e del Collectiu Pour Que Vivent Nos Langues. Al nivèl europenc, participa al NPLD (Network to Promote Language Diversity). L'IEO participèt a l'organizacion de las maniftestacions pan-occitanas de 2005 (Carcassona), 2007 (Besièrs), 2009 (Carcassona), Tolosa (2012) e Montpelhièr (2015) en cò del collecitu Anem Per la Lenga Occitana. Interpela regularament los poders publics a l'escasença de las campanhas electoralas.
Lista dels comtes de Tolosa
Nòtas
<references group="N"/>
Banquisa
Referéncias
<div class="reflist references-column-count references-column-count-2" style="-moz-column-count: 2; list-style-type: decimal;">
Adrian Năstase
Inicis politics
Après la victòria dels Socialdemocratas a las eleccions de 2000 e la reeleccion de Ion Iliescu per president de la Republica, Năstaste foguèt elegit President del Partit Socialdemocrata (2000-2005) a qual daissèt lo 21 d'abril de 2005 a Mircea Geoană.
Autarriba
Autariba / Autarriba pòt èsser :
Fronsac (Nauta Garona)
Toponimia
Com eth son omonime de Bordalés, Fronçac que ven deth nom d'òme latin Frontius, damb eth sufixe -acum, latinizacion deu sufixe celtic -*ako. Fronçac qu'èra donc ua anciana grana proprietat galloromana.
Enologia
L’enologia (del grèc οἶνος e λόγος ) es l'art del vin, de la cultura al consum en passant per la recòlta, la vinificacion, l'elevatge, la conservacion e la degustacion.
Influéncias naturalas
La vinha es, coma tot èsser del renhe vegetal, influenciada pel mitan ont viu. Atal, lo clima, la geologia/pedologia mas tanben la varietat de planta utilizada (vitatges) van dirèctament influenciar lo tipe de rasim produch e doncas dirèctament lo tipe de vin que ne resulta.
Lo terrador
Un exemple d’aquesta influéncia del terrador es la diversitat dels vins roges de Borgonha. Totes los borgonhas roges son elaborats a partir del meteis vitatge, lo pinot negre ; se tròba malgrat aquò de vins extrèmament diferents los uns dels autres dins la region.
Los vins blancs
Aprèp recepcion, la vendémia es doncas premsada amb l'ajuda de premsas ; s'obten de most de rasim (sus de rasim non fermentats). Los mostes se devon clarificar un primièr còp, aquesta operacion es apelada desborbatge. Aquesta operacion pòt durar de dotze oras a mai d'una jornada. Las borbas se compausan de las partidas del rasim (coma la pulpa dels chucs d'irange mas tanben granas e pelliculas). Son separadas del chuc clar per decantacion (desborbatge estatic) o per accion mecanica (centrifugacion, flotacion o filtracion sus tèrra).
Los Xerès
Los vins de Xerès coma lo Fino son obtenguts per un metòde qu'evòca la del vin jaune mas produsent de vins diferents, tanben de grand renom. D'unes coma l'Oloroso son maderizats (cf. çai jos).
La maceracion
La maceracion tradicionala dels roges se fa en metent lo rasim en tina per la fermentacion, generalament aprèp escarraunhatge e trolhatge de la vendémia.
La degustacion
S'apèla degustacion la tecnica que permet de tastar un vin e de n'apreciar las qualitats e los perfums.
Lo menisc
Se s'obsèrva de costat la superfícia del liquid, a travèrs lo gòt, se remarcarà un jaç pus clar, mai o mens espés en superfícia. Aqueste menisc es degut al fenomèn de capillaritat que tot liquid en mitan confinat li es somés. L'aciditat es un tensio-actiu, es a dire que buta lo liquid a s'espandir sus la superfícia mai importanta possibla, e doncas dins nòstre cas a crear lo menisc mai espés possible.
Embasac
Embasac (Ambazac en francés) es una comuna situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de la Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Segonzac (Corresa)
Segonzac  (Segonzac en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Abadiá de Fontfreja
La cort del sègle XVIII
thumb|L'abadiá per sas grasilhas Aquela cort es sovent nomenada « Loís XIV », a tòrt, perque los documents mòstran que sa configuracion actuala ven de las òbras realizadas a partir de 1775. Dins lo monastèri medieval, sus un espaci fòrça mai restrench, s'obrissiá al nòrd los talhièrs dels fraires convèrs : la 	menusariá, la fabrega e la forneriá al drech de la molina encambant lo torrent. A l’èst s'espandissiá l’ala del noviciat e cap al sud los quita bastits conventuals intravan plan dins aquela cort. left|thumb|Las clastras e la cistèrna Tot l’ensems èra centrat cap al potz, vertadièra cistèrna de cairons perfeitament assemblat e que s’apregondís dins un gorg cavat dins los calcaris fracturats. Es aquí que se posa una aiga plan freja, sens dobte origina toponimica del nom Fontfreja e a causa de la preséncia sus aquel site de la primièra installacion monacala. Tot establiment d'un monastèri demanda de segur una tripla proximitat: aquela de la pèira, aquela de la fusta e aquela de l'aiga. Totes aqueles elements son reünits a Fontfreja.
Galeriá èst e sala capitulara
L’arcada centrala de plen cindre s’apièja sus dos grops de quatre colomnas de marbre entorant una cinquena. La sala foguèt benlèu bastida entre 1180 e 1280. Contra las tres parets plens, arcs e nervaduras repausan suls capitèls plan simples de las colomnas engatjadas. Al centre, arcs d'ogivas e totals son sostenguts per quatre colomnas de marbre. Lors capitèls envasats s’ornan de dos rengs de fuèlhas planas, representacions estilisticas del « cistel », canavèra dels estanh de Borgonha que donèt son nom à Cîteaux.
La crosada e lo còr
A la crosada centrala, la clau de vòlta es remplaçada per una obertura circulara, un ocul. Lo bastit de la glèisa deguèt s'acabar pel sanctuari amb còr et absida. Subreauçat de doas grasas, lo primièr es cobèrt d’una vòlta d’ogivas. Del costa de l’Evangèli, s'apercep los rèstes de tombèls qá estat aqueles des vescomtes de Narbona.
La roseda
thumb|Vista exteriora de l'abadiá amb sa roseda Fontfreda entreten dempuèi unas anadas una rosada. Sus aquel luòc, al sud de l’abadiá, demora pendent de sègles la dobla clausura d’un cimentèri. Dins la partida orientala tocan la crosada de la glèisa, èran enterrats los religioses, monges et convèrs. Dempuèi lo sègle XII mai de dos mila sepulturas se son superpausadas.
Lo terren de la necropòli, en èrm, recebèt la roseda al començament del sègle XX amb ara mai 2 500 d'onze colors. Un pauc mai naut, l’enclaus Sant Fiacre es un jardin de sentors am ròsas ancianas anglesas assiciada a de plantas odorantas de la garriga.
Navarra
Navarra que tien donc tres realitats istoricas e juridicas indissociablas mes distintas:
Rodentia
Un rosegaire (var. arroganhaire) es un animal qu'aparten a l'òrdre dels Rodentians (en latin Rodentia), que son de mamifèrs vegetarians o omnivòrs que sa denticion caracteristica es desprovesida de caninas e compòrta doas incisivas de creissença continua, talhadas en bisèl e talhentas. Los rosegaires an una articulacion de lor maissa que permet a aquesta de se mòure dins lo sens vertical coma los carnassièrs, mas tanben dins un movement orizontal de darrièr en abans, pròpri a limar las substàncias duras entre las incisivas, e a las trissar entre las molaras.
Expedicion Nimrod
Ascensió al Mont Erebus
Après la sortida del Nimrod, lo gèl de la mar se trinquèt, en talhant la rota de l'equipa cap a la Barrièra e en fasent impossiblas la preparacion e disposicion del magasèm amb los trineus. Shackleton Decidiguèt donar un impuls a l'expedicion en demandant un assag immediat d'ascens al Mont Erebus.[49] alt=Vista distant d'una muntanya amb una emissió de fum a la seva cimera|esquèrra|vinheta|[[Mont Erebus]] Aquela montanha de 3.790 m. De nautor jamai pas èra estat coronada. Una equipa del Discovery (ont èran Frank Wild e Ernest Joyce) n'aviá explorat la fauda lo 1904 mas avián pas pujat mai amont de 910 m. Ni Wild ni Joyce èran pas a l'equipa principala de ascensió a la Erebus de l'Expedicion Nimrod, qu'èra format de Edgeworth David, Douglas Mawson e Alistair Mackay. Amb Marshall, Adams e Brocklehurst en formant un grop de supòrt, la pujada comencèt lo 5 de març.[49]
Ivèrn de 1908
La cabana de l'expedicion, una estructura prefabricada de 10 x 5,8 mètres, èra preparada per èsser ocupada a fins de febrièr. Se dividissiá en un seguit de cubicles per doas personas, amb un airal de cosina, una sala escura, magasèm e laboratòri. Los ponis èran en estables bastits al costat mai arrecerat de la cabana, mentre las gosseres èran al bòrd del porxo.[50] L'estil de direccion inclusiu de Shackleton, en contrast amb lo de Scott, fasiá pas cap de distincion entre oficialas e de marinièrs, en vivent, en trabalhant e en manjant amassa. La morala èra nauta; lo geòleg assistent Philip Brocklehurst escriviá: Shackleton "aviá lo don de tractar a cada membre cossí se foguèsse çò de mès de preciós per l'expedicion".[51]
Marcha exteriora
L'eleccion de Shackleton d'una equipa de quatre òmes pel viatge cap al Pol Sud vendiá determinada en granda part pel nombre de ponis qu'avián subreviscut. Influit per las siás experiéncias a l'Expedicion Discovery, aviá depausat la siá confidança en ponis mai qu'en cans per la longa marcha polara.[53] Lo trineu a motor, que corriá plan en gèl plan, poiriá pas afrontar las superfícias de la Barrièra e foguèt pas considerat pel viatge polar.[54] Los òmes escuelhuts per Shackleton per l'acompanhar èran Marshall, Adams e Wild. Joyce, Amb mai experiéncia a l'Antartic que cap de autre, levat de Wild, foguèt exclús de l'equipa après que la revision medica de Marshall suscitèsse de dobtes sus la siá salut.[55]
La marcha comencèt lo 29 d'octòbre de 1908. Shackleton Aviá calculat la distància d'anar e tornar al pol en 1.494 milas marinas (2.767 km). Lo sieu plan inicial comptava 91 jorns per far lo viatge, en exigint una distància mejana jornalièra per sus las 16 milas marinas (30 km).[56] Après un començament lent a causa d'una combinacion de tempèri e coixesa dels cavals, Shackleton redusiguèt la ració alimentària jornalièra per estendre lo temps de viatge disponible fins a 110 jorns, amb una mejana jornalièra mai cuerta, a l'entorn d'unas 13 milas marinas (unes 25 km).[57] Entre lo 9 e lo 21 de novembre faguèron un bon progrès, mas los ponis patissián a la malaisida superfícia de la Barrièra, e lor calguèt sacrificar lo primièr dels quatre quand èran a 81° S. Lo 26 de novembre atenguèron una nòva marca en arribar als 82° 17′, una hita marcada per la marcha cap al sud de Scott de decembre de 1902.[58] L'equipa de Shackleton aviá cobèrt la distància dins 29 jorns en luòc dels 59 de Scott, doncas que seguiguèron una pista considerablament mai cap a l'èst que la de Scott per evitar los problèmas amb la superfícia gelada que lo viatge anterior s'èra trobat.[59]
Sequèlas
En Genièr de 2011, après meses de negociacions per obténer los permises necessaris, tres botelhas de whisky Mackinlay foguèron retornadas dins las Tèrras nautas d'Escòcia e transportadas al laboratòri de licors de Whyte & Mackay a Invergordon per la siá analisi scientifica detalhada. Lo Mèstre Elaborador Richard Paterson, e la siá equipa dirigida pel Dr. James Pryde, passèt de divèrsas setmanas al laboratòri olorant, en tastant e desconstruint lo whisky per revelar lo sieu vertadièr eiretatge.
Dries van Agt
Andreas Antonius Maria "Dries" van Agt, avocat e òme politic n. 1931, foguèt primièr ministre dels Païses Basses entre 1977 e 1982.
(1248) Jugurtha
(1248) Jugurtha es un asteroïde.
Art
D'un biais generau, leis arts gropan un ensemble de disciplinas consacradas a la beutat. L'artista assaia de representar una realitat interpretada au mejan d'un mòde d'expression (pintura, gravadura, literatura...). Aquela realitat es sovent inspirada per la natura ò per leis activitats umanas mai aquò es pas necessari. De mai, en causa dau caractèr interpretatiu dau procès de produccion artistic, l'òbra d'art finala es lo resultat d'una reinterpretacion per l'artista de sa fònt d'inspiracion. Lei mejans disponibles per exprimir aquela reinterpretacion son fòrça divèrs. Son caracterizats per de proprietats diferentas coma lor aspècte materiau, lor poder expressiu ò la preséncia de movements. Necessitan sovent un certan mestritge tecnic per trabalhar la matèria ò l'expressivitat dei procès emplegats. Certanei disciplinas artisticas son donc fòrça liadas ai sciéncias e ai tecnicas. Per exemple, l'arquitectura demanda una bòna conoissença en fisica car la resisténcia dei materiaus ai constrenchas es un element clau per assegurar l'estabilitat dei construccions. De mai, lo desvolopament tecnic permet sovent d'enriquir lei procès artisticas en li donant de possibilitats novèlas.
The Cranberries
La cantaira Dolores O'Riordan es mòrta a Londres a 46 ans lo 15 de genièr de 2018.
Art
L'estructuracion dei musèus e dei colleccions modèrnas
A partir de la segonda mitat dau sègle XVIII, se pausèt l'accès dau public a aquelei colleccions. Tre 1750, Loís XV (1715-1774) organizèt la dubertura regulara de tres salas dau palais dau Luxemborg. D'efiech, per lei filosòfs dei Lutz, l'art deviá guidar lo pòble vèrs lo ben. Aqueu tipe de presentacion venguèt pauc a pauc pus frequent, çò que menèt a la creacion dei « salons » organizats per leis acadèmias. Pasmens, aquò èra encara limitat. Ansin, apareguèt l'idèa de ressucitar lo concèpte dau musèu antic. En França, tre leis ans 1770, comencèt l'estudi de la conversion dau Lovre mai de problemas tecnics retardèron lo projècte fins a la Revolucion. Lo succès foguèt considerable e inspirèt la creacion de musèus modèrnes dins lo rèsta dau mond.
Drech
Lo drech objectiu
Lo drech objectiu es l'ensemble de las règlas juridicas obligatòrias aplicadoiras dins un país. Aquestas règlas son establidas pel poder regularament en plaça dins lo país e son destinadas al manten de l'òrdre e de la securitat, a « preservar los interèsses subjectius legitims e a reprimir los interèsses subjectius illegitims (Huguette Jones, 2002-03) ». Se parla alara melhor del Drech.
Los dreches subjectius
Los dreches subjectius son de prerogativas personalas reconegudas pel drech objectiu. Son oposables als tèrces. Aquestes son per exemple, lo drech de proprietat, lo drech de crèdit,... Se parla alara pus volontièrs dels dreches.
Barbara Streisand
Barbara Joan Streisand (n. 1942 en Nòva York) es una actritz e realisatora de cinèma, actritz de teatre, cantaira e compositora dels Estats Units d'America. A recebut l'Oscar de la melhora actritz en 1968, amb lo filme Funny Girl, e tanben l'Oscar de la melhor cançon amb lo filme Yentl (1983).
Vassonville
Istòria
Significat del nom : lo domeni de Vasson, ancian nom germanique vengut patronyme. Cas regim de Vasse (Cf. Wace). Lo nom lèva de la phonétique del normand septentrional per Gasson en normand meridional.
Drech
Vejatz tanben
Dreches particulars :
Roissy-en-Brie
Roissy-en-Brie es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Colombe-lès-Vesoul
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Cadiç (omonimia)
De pas confondre:
Shaanxi
Shaanxi (en chinés: 陕西省, Shǎnxī Shěng) es una Província de la Republica Populara de China.
Gresswiller
Istòria
C'est en 849 que le village est mentionné pour la première fois, au moment où l'empereur Lothaire offre à l'abbaye d'Erstein une cour domaniale se trouvant dans Gresswiller. C'est en 1507 que la localité passe sous l'autorité de l'évêque de Strasbourg et cela restera ainsi jusqu'à la Révolution. Le village connaîtra une importante croissance démographique au grâce à l'industrie, la population sera doublée dans cette période et atteindra son apogée en 1851 avec 1002 habitants. Durant toute la période de l'entre deux-guerres, ce nombre régressa pour après retrouver une croissance nouvelle.
Pradariás, savanas e maquises tropicals e subtropicals
Prada
Las tèrras que tipicament son nomentadas coma de pradas son mai que mai las d'America del Nòrd. La paraula includís l'airal de las tèrras baissas interioras dels Estats Units, Canadà e Mexic e tanplan los Grands replanats coma tanben las tèrras mai umidas e amb un pauc mai de puèges de l'èst. Als Estats Units la zòna es situada a la totalitat de Mexic, Tèxas, Missouri, Iowa, Illinois, Indiana, Wisconsin e l'oèst e lo sud de Minnesota. lo Central Velley de Califòrnia es tanben una parda. Las pradas de Canadà aucupan d'espandidas gigantas a Manitoba, Saskatchewan e Alberta.
Albucassis
Extracts
''COMENSA LA SEGONDA PARTIDA. DE INSCIZIO E PERFORACIO E VENTOZAS E DE FLEUBOTOMIA E DE PLAGUA E DE LOR SMBLANTZ. AQUESTAS SON PARAULAS DE ALBUCAZIS:'' ''Ja havem dit en le primier capitol tota malautia en laqual cauteri am foc es convenient e am medicina comburent e las occasios e las causas de lu e les instrumentz en aquels necessaris, am las formas dels cauteris, e he ordenatz les capitols de la subiranitat del cap entro als pes. E yeu procesire en aquest capitol per aquela meteysa guisa, per que sia alliviat lo querent aquo, lahoras sobre aquo que aura demandat. E denant que ieu comense aquo, cove, fils, que aprenguatz que en aquest capitol es per terror aquo que es en le capitol primier de cauterizacio, e per aquo cove que sia en lu gran cautela, quar en la operacio laqual es en aquest capitol motas veguadas catz evacuacio laqual es am sanc a lequal esta la vida deves las aspersio de la vena o inscisio sobre l'apostema o aspercio de exsitura o puracio de la plagua o extraccio de sageta o incisio de peyra e a lor semblant.''
Astúrias
Astúrias, oficialament eth principat d'Astúrias ( : Astúries; en asturian: Principáu d'Asturies o Asturies; en espanhòl: Principado de Asturias) es una comunautat autonòma espanhòla uniprovinciala, qu'a era forma d'un principat a on eth Prince d'Astúrias ei er eretèr deth cap d'Estat deth Reiaume d'Espanha. Eth sòn territòri ei d'uns dètz mil quilomètres carradi, e compde damb ua poblacion, en retrocès, que supère un shinhau eth milion d'abitants, que parlen castelhan encara que tanben asturian. Eth sòn caplòc ei era ciutat d'Oviedo e Gijón ei era poblacion mès poblada e, ath delà, plaçada a la còsta damb granes plages.
Saint-Rémy-aux-Bois
Saint-Rémy-aux-Bois es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region del Grand Èst.
Parabòla
[[Fichièr:Parabolallocgeometric.gif|vinheta|Una parabòla es un ensemble de cobles (x, y) dont la rapresentacion analitica es f(x)≡y=x².
S'agís d'un tipe de corba algebrica que fòrça proprietats geometricas interessèron los matematicians dempuèi l'Antiquitat e recebèron d'aplicacions tecnicas varietats en optica, telecomunicacion, eca. <abbr class="abbr" title="et cetera">
Dempuèi lo fogal e la directritz
thumb|Parabòla de drecha directritz d e de fogal F.|esquèrra|143x143px Se la parabòla es donada per son fogal F e sa directritz \mathcal D, se noma O lo projectat ortogonal de F sus \mathcal D, se nomena p (paramètre de la parabòla) la distança OF e se nomena S lo mitan de [FO]. Alara, dins la marca ortonormada ont \vec j a meteissa direccion e sens que, l'equacion de la parabòla es
Dempuèi la foncion del segond gra
Dins la marca, lo fogal a donc per coordonadas   e la directritz per equacion  ont
Tangenta e bissectritz
Se A es un punt sus una parabòla definida per un fogal F e une directritz (d), alara la tangenta de la parabòla en A es la bissectritz interiora de l'angle formada per F, A e lo projectat ortogonal de A sus (d). thumb|Illustracion de la proprietat en optica. Aquela proprietat explica lo principi dels miralhs parabolics : l'angle que fan las drechas (AF) e (b) es egal a l'angle que fan las drechas (AH) e (b), donc las drechas (AH) e (AF) son simetrica al respècte de la tangenta, e tanben al respècte de la normala a la tangenta. En optica, aquò significa qu'un rai eissit de F e tocant A subís un rebat especular de direccion (AH), que segon la lei de Snell-Descartes, l'angle d'incidéncia es egala a l'angle de rebat. Donc, totes los rais eissits de F son rebatuts dins la meteissa direccion, perpendiculara a (d).
Índia
Geografia fisica
thumb|Mapa topografica d'Índia
Religions
Índia es lo territòri d'aparicion de quatre religions majors que son l'indoïsme, lo bodisme, lo jaïnisme e lo sikhisme. La peninsula conoguèt tanben una crestianizacion precòça qu'acomencèt segon la tradicion en 52. Dins lo corrent de l'istòria indiana, lei questions aguèron sovent un ròtle primordiau dins lei relacions entre lei comunautats ò dins la legitimacion dau poder en plaça. De mai, la proporcion d'Indians cresents d'una religion representa la màger part de la populacion.