cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dsungaripterus
Dsungaripterus wiie ère un pterosaure plan gran damb ua ala demest 3-3,5 m, un cran de 50 cm de longada. Era maissa auia pas dents mès ère sarrada. Açò hè pensar qu'ère utilizada coma un aparelh tà gahar animals. Benlèu ère utilizada tà dubrir bivalves, serps o crancs.
Hònt: The Illustrated Directory of Dinosaurs and Other Prehistoric Creatures, Greenwich Editions, 2005
Vert (Lanas)
Vert (e tanben en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Catetinho
Lo Catetinho ès un palais situat a Gama en Brasil que sa bastida comencèt en 1956 sota l'impulsion del president Juscelino Kubitschek a son arribada a Brasilia. Foguèt lo primièr sètge oficial e lo luòc de trabalh del president de la Republica, e de son vicepresident.
Sordes
Hònt: The Illustrated Directory of Dinosaurs and Other Prehistoric Creatures, Greenwich Editions, 2005.
Sheku Kanneh-Mason
Que creishó a Nottingham. Au 9 ans que completè la soa formacion academica en bèth s'escader a l'esprava deu grad 8 dab la mei hauta mencion e que'u autregèn la borsa del' Associated Board of the Royal Schools of Music entà estudiar a la Royal Academy of Music. Que partciipè au jòc televisat Britain's Got Talent e que ganhè la competicion BBC's Young Musician of the Year en 2016.
Olga de Kiev
Olga de Kiev (vèrs 890, Pskòv - 969, Kiev) es una rèina de la Rus' de Kiev qu'assegurèt la regéncia de 945 a 962 entre la mòrt de son marit, Igor de Kiev (912-945), e lo començament dau rèine personau de son fiu, Sviatoslav I (962-972). Comencèt son rèine en reprimissent violentament la revòuta dei Drevlianas qu'èra a l'origina de la mòrt d'Igor de Kiev. Puei, adoptèt una politica d'estabilizacion e de renforçament de l'Estat que la menèt a desvolopar l'aliança amb Constantinòble e a combatre leis incursions dei Pechenegs. Per aquò, foguèt ajudat per son fiu que menèt plusors campanhas militaras mai la laissèt dirigir leis afaires kievans. Olga es tanben conegut per sa conversion au cristianisme e per sa canonizacion rapida après sa mòrt.
Teatro Colón
Situat dens lo quartièr de San Nicolás, lo Teatro Colón qu'ei pròche deu Teatre Nacionau Cervantes e tanben de la Sinagòga de la Congregacion Israelita de la Republica Argentina.
Sent Front de Champs Niers
Toponimia
La prononciacion es [ʂɛ̃n’frũm] [deʦa’ɲeː]. Las fòrmas ancianas son Ecclesia Sancti Frontonis de Chanhiers au segle XIII, Saint-Front-de-Champniers, d'aicia a 1912.
Rigny-Ussé
Rigny-Ussé es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Endre e Léger e la region dau Centre e Vau de Léger.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Jerusalèm
Jerusalèm (en ebrieu:, Yerushaláyim; oficialament ; istòricament ) es la capitala de facto del'Estat d'Israèl (aquesta designacion es pas reconeguda per la comunautat internacionala) e una vila del Orient Mejan.
La vila es situada dins los Monts de Judèa, entre la mar Mediterranèa e lo limit nòrd de la mar Mòrta. La Jerusalèm modèrna s'es estenduda luenh darrièr los limits de la vila vièlha, se Jerusalèm Èst es inclús, es la pus granda vila d'Israèl a l'encòp en populacion e en superfícia, amb 919,438 abitants subre una superfícia de.
Jerusalèm es una vila santa per las tres religions abrahamicas màger: Judaïsme, Cristianisme e Islam. Per lo Judaïsme, Jerusalèm es una vila santa dempuèi que, segon l'ancian Testament biblic, lo rei David d'Israèl ne faguèt la capitala del Reialme d'Israèl en 1000 ab JC, e son filh Salomon comandèt la bastison del Primièr Temple dins la vila.: Since the 10th century BCE:
Montigny-sur-Chiers
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Crònica dei temps passats
La Cronica de Kiev, redigida vèrs 1200, es sovent presentada coma sa seguida.
Blanhac (Lengadòc)
Toponimia
Lo nom es atestat de Blaniaco, en 1152. Lo nom de Blanhac vendriá d'un nom latin d'òme Blannius, ambe lo sufixe -acu(m), latinizacion del sufixe gallés -aco(n). Blanhac èra donc probablament una anciana granda proprietat antica qu'aviá per mèstre Blannius.
Quartièrs
I a 5 conselhs de quartièrs que ligan los abitants e los elegits :
Melesen
Istòria
En 1927, la comuna la es annexada a Bardonescha. Lo 4 de junh de 1937, lo comissari en carga de la comuna de Bardonescha italianiza lo nom en Melezetto.
Punk rock
Originas
Lei Ramones (de Nòva York) creèron un novèu genre pus amadurat en 1975 e d'unei considèran aquel eveniment coma la naissença dau punk. Foguèron ligats a un fanzine de Nòva York nommat Punk, qu'exprimissiá en realitat un movement culturau un pauc pus larg que la musica, ligat a una estetica particulara dins leis arts.
En Anglatèrra, lo punk rock appareguèt en 1976 amb lei Sex pistols (de Londres), que serián per fòrça mond lei creators dau punk (o aumens aquelei que lo difusèron mai) e The Clash. Lo punk apereguèt simultaneament en Anglatèrra coma una mòda e un concèpte comerciau. Coma aquò, especialament, Malcolm Mc Laren e Vivienne Westwood fondèron alora lor primiera botiga de mòda punk, que se sonava Sex (1977).
Ostau Arroset
L'Ostau Arroset (en castelhan la Casa Rosada ; reg. Ostau Arròse, Ostal Ròse o Ostau Ròse) qu'ei lo sèti deu poder executiu argentin. Que's troba a Buenos Aires suber la plaça de Mayo (costejada tanben per la catedrau e lo cabildo) suu lòc exacte qu'ocupava autes còp la hortalessa e on e s'estava lo vicerei deu temps de la vicereiautat de l'arriu de la Plata e on, après l'independéncia, los purmèrs caps d'Estat be gavidèn lo país.
Vilas e vilatges florits
Las comunas son notada de 1 a 4 flors, segon l'importància dels espacis. En 2005, a l'entorn de 12 000 comunas an participada mas solament 3 039 comunas son classada e donc an la possibilitat de metre un panèl a l'intrada de la comunas. En 2005 solament 201 comunas an 4 flors qu'es la nòta maximala.
West-Cappel
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Bourg-Bruche
Geografia
Bourg Ocupa lo extremitat del scenari sablonneux de Saales. Al pè del Solamont, près de replats ont la tradicion situava la primièra fixacion paysanne per rèstas de barracas, ostals e ossements, i aviá #èsser erigit divèrs castels. Lo darrièr castèl, conegut après renauiment jol nom germanique de Neuenburg en 1263, protegís dempuèi un sègle una aglomeracion en comportant forgis e fonderies de minaria de fèrre. S'agís en principi d'un verrou defensiu per @entraver la remontada del val de Bruche, practicable per de dolentes camins e sustot un luòc d'observacion e de proteccion de la fòrça freqüentada via de las Saulniers entre Val de Villé e Saint-Blaise.
Bourg occupe l'extrémité du plateau sablonneux de Saales. Au pied du Solamont, à proximité de replats où la tradition situait la première fixation paysanne par des restes de huttes, maisons et ossements, avait été érigé divers castels. Le dernier château, connu après rénovation sous le nom germanique de Neuenburg en 1263, abrite depuis un siècle une agglomération comportant forges et fonderies de minerais de fer. Il s'agit d'abord d'un verrou défensif pour entraver la remontée du val de Bruche, praticable par de mauvais chemins et surtout un site d'observation et de protection de la très fréquentée voie des Saulniers entre Val de Villé et Saint-Blaise.
Dialècte
En lingüistica, un dialècte (del latin dialectus eissit del grèc ancian, dialégô significant « conversar ») es la varietat d'una lenga, associada a un airal geografic determinat. Un dialècte se pòt devesir en sosdialèctes, e aqueles darrièrs pòdon tenir d'autras divisions fins a aténher l'estadi local del idiolècte (parlar).
Taxonomia
Un dialècte es un idiòma avent de caracteristicas lexicalas e foneticas netas formant un continú lingüistic egalament nomenat lenga. Se qualifica de lenga generalament una nòrma escricha, estandarda e pluridialectala. Per exemple, lo neerlandés estandard es una nòrma escricha de lenga bas-francica eissida de las varietats dialectalas del flamenc e de l'olandés.
Cahan
Geografia
Çò Noireau Limita travèrsa de contunh lo nòrd del territòri.
Lo territòri cench n'indigne una enclave de Pont-de Ouilly (e doncas del Calvados) d'aperaquí sièis ectaras a aperaquí 350 mètres del limit nòrd amb aquela comuna (al luòc-dich Los Foguets).
Palais deu Congrès de la Nacion Argentina
Per'mor de l'assassinat de Vittorio Meano en 1904, l'arquitècte belga Jules Dormal que gavidè la bastida deu congrès dinc a la soa inauguracion.
(1103) Sequoia
(1103) Sequoia es un asteroïde.
Psicò
Scenari
Cal donc engatjar un autre scenarista. Hitchcock pensava a Ned Brown que suggerèt d’esperèl Joseph Stefano, ,.
La mòrt d'Arbogast
Un còp qu'Arbogast aguèt rejonh la sanha servissent ja de tomba a Marion Crane, lo film anava lèu aténher son desnodament. Sam e Lila van alara al Motèl Bates, deternimats a descobrir la vertat. Pendent la traga verbala qu’opausa Sam e Norman dins lo burèl, Lila seguí lo camin d'Arbogast e penètra dins l’ostal enebit. Lo public es alara dins l’espèra d’una novèla ataca. E quand Norman acabèt per assucar Sam amb un vas per còrre cap a l’ostal, se crei encara qu’es per salvar Lila — pes per l'agressar.
Còr
thumbnail|Diagrama d'un còr uman.
L'interior es dividit en doas mitats, la drecha e l'esquèrra, separadas per una clauson, compta de mai doas cambras, una superiora o aurelheta e una inferiora o ventricul. Aquelas doas cambras se comunican per las valvulas auriculoventricularas, que son la valvula tricuspida situada entre l'aurelheta e lo ventricul senèstres e la valvula mitrala entre l'aurelheta e lo ventricul dreches. A las aurelhetas arriban las venas cavas e las venas pulmonaras. D'un autre costat, la sortida de sang dels ventriculs es regulada per las valvulas sigmoidas o *semilunars, cap a las artèrias aorta e pulmonara.
Còr uman
-La vòuta inferiora deu segon cartilagi costal esquèrra, a 2,5 cm de la linha sternala laterala esquerra. ]]
Sistèma cardionector
thumbnail| 200px | Illustracion deu còr uman. thumbnail| 250px | Còr e venas principalas.
Bannay (Marna)
Bannay es una comuna francesa administrada per lo departament de Marna de la region de Champanha-Ardena.
Palante
Palante es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de la Franca Comtat.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Grafgnàna
Actualité
Es la villa de naissença de Louis Carles Borromeo avesque de Pesaro de 1953 a 1975.
Emília e Romanha
Emília-Romanha (en italian: Emilia-Romangna; en emilian-romanhòl: Emégglia-Rumagna, Emélia-Rumâgna) es una region del nòrd de l’Itàlia.
Dicy
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nòtas
<references group=N/>
A Travèrs lo miralh
Resumit de l'intriga
Capítol Dos – Lo Jardin de las Flors Viventas: Sortissent de l'ostal (que la nuèch foguèt feja e nevosa), dintra dins un jardin de prima solelhada ont las flors pòdon parlar; veson Alícia coma una "flor que se pòt mòure". Endacòm dins lo jardin, Alícia encontra la Reina Roja, qu'ara es e talha umana, e qu'Alícia es impressionada de sa capacitat to corrir a pèrdre alen.
Bourgheim
Burgheim  en alemannisch (Bourgheim en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Istòria
Bourgheim, Un pichon vilatge e una longa istòria. Situada al bòrd de la Kirneck sus una terrassa loessique en dominant lo Bruch del Andlau, lo luòc a viscut dempuèi l'epòca gallo-romaine. Trobalhas occasionnelles e de registres pròven l'existéncia d'un fortin environat de cabanas e de forns a potiers.
Après la Revolucion, Bourgheim es vengut una municipalitat de plen drech. A demorat en la la creacion d'una fabrica de material agricòla #qu'a modificat l'aspècte del pòble.
Bourgheim, un petit village et une longue histoire. Située au bord de la Kirneck sur une terrasse loessique dominant le Bruch de l'Andlau, le site est habité dès l'époque gallo-romaine. Trouvailles occasionnelles et fouilles prouvent l’existence d’un fortin entouré de cabanes et de fours à potiers.
Marchas
La capitala es Ancona.
Districte de West Khasi Hills
Demografia
Al recensament de 2011, la populacion del districte èra de 383 461 abitants. Èra en majoritat campèstra, que la populacion èra per 88,76 % rurala e sonque per 11,24 % ciutadina.
Sant Mamet del Gard
'''Sant Mamet del ? Gard o Sent Mamet (de Gardonenca)' (Saint-Mamert-du-Gard'' en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Gard e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Carta SIM
La carta SIM (de l'anglés  Subscriber Identity Module ) es una nièra contenent un microcontrolador e memòria. S'utiliza en telefonia mobila per estocar las informacions especificas a l'abonat d'un malhum mobil, subretot pels malhums de tipe GSM, UMTS e LTE. Tanben permet d'estocar de donadas e aplicacions de l'utilizator, de son operator o dins d'escasenças de partida tèrça. D'autres sistèmas de telefonia mobila coma lo CDMAOne, lo PCD japonés o lo CDMA 2000 prenon en carga opcionalament una quita carta.
Generalitats
L'UICC pòt tanben contenir e executar d'aplicacions sus la basa del SIM Application Toolkit ( USIM Application Toolkit pel l'UMTS) e d'un mitan aplicatiu Java Card. Aquela aplications son mai sovent la proprietat de l'operator que pòt las telecargar sus la carta.
varrolhatge
Lo varrolhatge SIM (anglés: SIM lock) permet als operators de telefonia mobila de restrénher l'utilizacon de lor terminal mobil (telefòn) a una carta SIM o un grop de cartas SIM. D'aquel punt de vista, es pas una foncionalitat de la quita carta SIM, mas del telefòn qu'identifica una carta per foncionar coma cal. Aquela foncionalitat es demandada pels operators o provesidors de servici que subvencionan la crompa de terminals e que volon qu'aqueles terminals sián utilizats per lors concurrents.
Saladin
La dominacion de la dinastia zenquida de Nur al-Din
Au començament deis annadas 1160, la dinastia zenguida dirigida per Nur al-Dinè èra l'estat pus poderós de la region gràcias a una tièra de victòrias militaras que li permetèron d'unificar Siria sota son autoritat e de conquistar Egipte maugrat leis oposicions bizantina e franca.
Lo Califat Fatimida
Après lo succès deis armadas zenguidas, Shawar assaièt d'organizar de complòts novèus per obtenir la retirada dau venceire. Per aquò, negocièt una aliança ambé lei Francs. Pasmens, leis ofensivas francas foguèron replegadas per lei Turcs de Nur al-Din e lo 18 de genier de 1169, Shawar foguèt executat per lei soudats de Saladin e de son oncle Sirkuh. Lo 23 de març, après la mòrt de Sirkuh, Saladin venguèt oficialament vizir dau Califat Fatimida. Sa confirmacion per Nur al-Din marquèt la dominacion de la dinastia zenguida sus Egipte.
L'Empèri Bizantin
Pasmens, maugrat de succès dins lei Balcans la màger part deis ofensivas d'otramar dei Bizantins s'acabèron per de reviradas o de succès fòrça limitats. Lei rasons principalas d'aquelei reviradas foguèron l'alunchament entre la flòta e sei basas e la manca de coordinacion ambé lei Francs. De mai, lei Bizantins deguèron pauc a pauc se concentrar còntra la menaça dei Turcs Seldjokides a partir de la segonda mitat deis annadas 1170. Fòrça equilibrat, aqueu conflicte mostrèt l'incapacitat dei Bizantins de reconquistar Anatòlia. Sa consequéncia foguèt lo reversament de Manuel I en 1180.
L'educacion de Saladin
L'educacion militara d'aqueu sègle privilegièt la cavalariá e Saladin venguèt donc un cavalier complit e, pauc a pauc, un oficièr experimentat gràcias a son servici dins l'armada de son oncle. Au nivèu religiós, foguèt educat per un jurista chafiista iranian a partir de 1145 que li resumiguèt lei principis fondamentaus de la religion musulmana dins un pichon libre que Saladin gardarà fins a sa mòrt. Enfin, son estudi de la literatura li permetèt de saber legir e escriure. Pasmens, maugrat sei conoissenças religiosas e culturas, Saladin venguèt jamai un mèstre dins aquelei domenis e, durant son rèine, deguèt regularament consultar de juristas confirmats per assegurar la legitimitat de sei decisions.
La conquista de l'eiretatge de Nur al-Din
Pasmens, lei luchas intèrnas en Sirian o lei projèctes d'alianças ambé lei Francs creèron rapidament lei condicions d'una intervencion de Saladin dins leis afaires sirians. Tre la fin de 1174, Saladin poguèt partir dins la region e intrar sensa resisténcia vertadiera dins Damas lo 28 d'octòbre. Aquò entraïnèt una guèrra còntra Alep e lo rèsta deis estats zenguidas, lei dos camps pretendent èstre lei melhors eiretiers per contuniar la lucha de Nur al-Din còntra la preséncia franca e dirigir la regéncia. De mai, per Salafin coma per Nur al-Din, l'unificacion deis estats musulmans èra una condicion necessària per atacar leis estats latins.
L'estrategia de Saladin còntra leis estats latins
Lo renfòrçament dei comunicacions entre Egipte e Siria permetiá lo transferiment de tropas o de ressorsas entre lei doas regions. Permetiá tanben de protegir lei Luòcs Sants de l'Islam a Medina e La Mèca. La premiera etapa d'aqueu projècte foguèt lo sètge e la conquista d'Elat en decembre de 1170 per limitar la piratariá franca sus Mar Roja. A partir de 1181, de garnisons fortificadas e de ponchs d'avitalhament foguèron installadas dins la zona de Sinaï de lòng de la rota entre Egipte e Siria. Pasmens, fins a 1187, aqueu ret foguèt jamai sufisent per empachar lei Francs d'organizar d'expedicions de pilhatge dins lo sector. La pus importanta se debanèt en 1183 sota la direccion de Renaud de Châtillon. Una flòta foguèt transportada dins lo desèrt fins a la Mar Roja e lei naviris francs poguèron i atacar lei batèus musulmans. La reaccion deis autoritats aiobidas foguèt rapida e una flòta egipciana foguèt cargada d'eliminar la menaça. La màger part dei presoniers francs foguèron executats per defugir la formacion d'una expedicion novèla d'aqueu tipe.
Lei reformas de Saladin
Au nivèu financier, l'interdiccion de la màger part deis impòsts illegaus segon la lèi islamica menacèt d'entraïnar una baissa dau budget de l'Estat. Per s'aparar còntra aquela menaça, Saladin decidiguèt de reformar leis impòsts legaus, especialament aqueu de l'aumòrna pagada per totei lei musulmans. Son objectiu foguèt de collectar lei dons en favor de l'Estat e non segon lei desiranças localas dau donator. Certanei sectors, coma lo comèrci de metaus preciós, foguèron especialament regardada per aquela politica e venguèron lei fònts majors dei finanças de Saladin.
Lei fòrças armadas
Maugrat l'importància de sei victòrias, Saladin aguèt jamai una fòrça armada poderosa o, au mens, jamai una fòrça sensiblament superiora a aquela de seis enemics. De mai, lo nivèu dei diferents còrs de son armada èra fòrça variable entre lei tropas regularas e lei combatents irregulars engatjats segon lei besonhs.
Enric Ièr
Diferents sobeirans se son apelats Enric  :
Mont-l'Étroit
Istòria
En 1999, lors de la grand tempêtes, une grande partie de la forêt a été détruite et le courant coupé pendant plusieurs jours.
Noguèras
Noguèras (Noguères en francés) qu'ei ua comuna bearnesa deu bacin de Lac, tanhenta de Morencs, Pardias, La Horcada e Òs e Marcelhon. Qu'ei administrada per lo departament deus Pirenèus Atlantics de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Criorhynchus
Hònt: The Illustrated Directory of Dionsaurs and Other Prehistoric Creatures, Greenwich Editions, 2005.
Tatoatge
Finalitat
Dins los ans 1970, e subretot dins los ans 1990, un vam vertadièr pel tatoatge se fa jorn. Lo tatoatge es pas mai un bais de mostrar son apartenéncia a un grop, a una tribú o a un quartièr, es un mejan de revendicar son originalitat, de seduire, de se far bèl, de provocar, de compensar. D'adolescents lo vivon coma un rite de passatge e agisson a vegada sus una impulsion que regrètan mai tard. Un tatoatge correspond sovent a un moment important de la vida, agradable o dolorós : naissença, decés, capitada personala o professionala son d'exemples recurrents de rasons per de far tatoar. Alara, lo motiu mas tanben lo luòc de l'inscripcion (esquina, tòrs, braces, cambas, partidas intimas, etc.) a tanben un sens important.
Quinas que sián las rasons que menan una persona a se far tatoar, es fòrça important de gardar a la ment que lo tatoatge es una modificacion permanenta e indelebila.
Segonda Guèrra mondiala: lo IIIn Reich
De l'autre costat, los soldats de la Waffen-SS èran tanben tatoats; èra escrich lor grop sanguin ( Blutgruppentätowierung ) sus la fàcia interiora del biceps del bras esquerra <sup class="reference cite_virgule" contenteditable="false">,. Aquel tatoatge aviá lo chafre de « Kainsmal » (« la Marca de Caín ») e aviá pas qu'una sola letra. Pas cap d'autra inscripcion, matricul o unitat militara èran tatoats. Après la guèrra, aquelas marcas facilitèron l'identificacion d'ancian SS.
Legavin
Legavin (Léguevin en francés) es ua comuna gascoa situada dens lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Tatoatge
Après l'acte
Un còp l'acte acabat, lo tatoaire desinfècta la zòna trabalhada amb una solucion antiseptica e aplica de la pomada e un pansament per aparar l'epidèrma e favorizar la cicatrizacion. Deu enseguida explicar clarament al tatoat cossí se cal contunha de netejar la pèl per evitar las infeccions.
Wicres
Geografia
D'une superficie de moins de 3 km, Wicres est la plus petite commune de la Communauté urbaine de Lille. Restée rurale, elle accueille pour l'essentiel des activités de maraichage.
Istòria
Lo vilatge a citat per las primièras fes l'an 1207 en las cartulaires de la abbaye de Loos. Aperten alavetz als senhors de Wavrin. Durement Afectat pels conflictes de la, a #èsser dévasté en lo moment de la Primièra Guèrra mondiala. A Wicres, S'i vesiá una fontaine #que se li ligavan a el cresenças popularas.
Le village est cité pour la première fois en 1207 dans les cartulaires de l'abbaye de Loos. Il appartient alors aux seigneurs de Wavrin. Durement affecté par les conflits des, il a été dévasté lors de la Première Guerre mondiale. A Wicres, On y voyait une fontaine à laquelle se rattachaient des croyances populaires.
René
René es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sarta e la region dels Païses de Léger.
Figline Valdarno
Figline Valdarno es una comuna italiana de la Ciutat Metropolitana de Florença, dins la region de Toscana.
Longuesse
Longuesse es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Val d'Oise e la region d'Illa de França.
Nocario
Istòria
Lo nom de la municipalitat ven probablament del latin "nugarum", #que significa un luòc plantat de nogueres.
(1104) Syringa
(1104) Syringa es un asteroïde.
Pterosaures deth cretacèu
Hònt: The Illustrated Directory of Dinosaurs and Other Prehistoric Creatures, Greenwich Editions, 2005
Sent Jòrgi de Montclar
Sent Jòrgi de Montclar (Saint-Georges-de-Montclard en francés), es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Montclar
Las fòrmas ancianas son Castrum de Monte Claro, en latin, en 1288, Montclard al sègle XVI. L'òrde dels mots es lo contrari del de Clarmont de Beuregard.
Eiguranda
Eiguranda o puslèu Aiguranda, per meschenta copadura Las Gurandas (Eygurande en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Toponimia
Lo nom es atestat Aygurandia, en 1300 [la finala -andia es una falsa latinizacion de -anda, -andia auriá donat -*anja]. L'origina es supausada èsser *Equo-randa, « limita d'aiga », o « limita justa ». Es un toponime que correspond vertadièrament a una limita entre pòbles galleses, mas la reconstruccion de l'etime ten pas compte de la fonetica gallesa, ni de l'evolucion posteriora en Ai-. La grafia Eiguranda, bastida sus *Equo-randa, es incorrècta e ten pas compte de l'atestacion istorica, ni de las de las autras comunas de mesma origina. Dins una granda meitat nòrd e èst de l'occitan ai- pretonic s'afeblís en [ɛj], escrit ai-. Veire Lo toponime « Aiguranda ».
Les Marêts
Nòtas
<references group=N/>
Charlie Chaplin
Charles Spencer Chaplin, Jr., mai conegut coma Charlie Chaplin (Londres, 16 d'abril de 1889 - Corsier-sur-Vevey, Soïssa, 25 de decembre de 1977) foguèt un actor anglés. Es conegut per los filmes muts) e tanben coma realizador de cinèma. Inventèt un personatge peculiar, Charlòt (nomenat "Carlitos" a Brasil, e "The Tramp", valent a dire "lo vagabond", en anglés) que venguèt lo personatge central de sos films e posteriorament una icòna del cinèma mut. Es considerat coma un dels melhors mims e de las palhassas mai prestigiosas de l'istòria del cinèma.
Començament de la carrièra artistica
Tot bèl just aprèp d'aver laissat enrè aquela entrepresa, trobèt lèu de trabalh dins una autra companhiá e partiguèt far de viradas amb son fraire, que seguissiá tanben una carrièra d'actor, dins una comèdia sonada Repairs. En mai de 1906, Chaplin s'integrèt dins la tropa juvenila, lo Casey's Circus, e i joguèt de pèças popularas burlescas pieces. Capitèt de s'impausar rapidament coma lo protagonista principal de l'espectacle. Quand la formacion acabèt sa virada en julh de 1907, lo jove actor qu'aviá tot escàs 18 ans èra vengut un comedian e comic experimentat. Pr'aquò aguèt de mal per trobar mai de trabalh e son primièr ensag d'una carrièra en solista coneguèt un fracàs seriós.
Pnar
Classificacion e dialèctes
La magèr part de las lengas austroasiaticas parladas en Índia fan partida de la branca de las lengas munda, coma per exemple, l'ho o lo santali. Lo pnar, amb qualquas lengas pròchas tamben presentas en Meghalaya, lo khasi, lo war e lo lyngngam, forma una autra branca de l'austroasiatic. Foguèt longtemps vist coma un dialècte del khasi.
Beat Bonaventura Gran
Biografia
Moric a Roma er 11 de seteme de 1684.
Khasi
Localisacion
La lenga es parlada en Meghalaya, dins los districtes d'East Khasi Hills, West Khasi Hills e South West Khasi Hills.
Equipoténcia
Ensembles equipotents a un ensemble finit
Se E es un ensemble finit, leis ensembles equipotents a E son aquelei que son finits e qu'an lo meteis nombre d'elements que E.
Tartana
Tartana pòt designar:
Sent Giraud de Còrbs
Toponimia
La prononciacion es [ʂɛ̃ n zi’raw] [de’kɔr]. Las fòrmas ancianas son Capella Sancti Geraldi, en 1035, en latin, Sanctus Gerardus Curvus, en 1295, en latin, Saint Géraud de Cors, en francés, en 1732. La comuna pòrta lo nom de Sanctus Geraldus, senhor d'Orlhac mòrt en 909. Còrbs, dau latin corvus, vòu dire corbeu, corpau, cròc, graula, graulard en lemosin modèrne, , ,.
Seda
Istòria
thumb|produccion de la seda L'Istòria de la seda comencèt segon la tradicion chinesa al sègle XVII ab. C. e seguèt tres millennis d’exclusivitat pendent que China comercèt aquel teissut preciós sens jamai transmetre lo secret. L’art de fabricar la seda foguèt puèi progressivament transmés a d'autras civilizacions mercé a d'espias de totas menas (monges, princessas ...) o pilhards e mercants. En Euròpa, la seda foguèt longtemps un monopòli de l'Emperi Roman d'Orient. Arribada en Euròpa Occidentala a la fin de l'Edat Mejana, la produccion de seda venguèt al nivèl de l'industrializacion a partir del sègle XIX mas coneguèt un grèu declin ligat amb la concurréncia de las fibras modèrnas (coma lo nilon), e l'evolucion de las costumas vestimentàrias en Euròpa, e a las epidèmias d'aquela epòca. Doncas finalament tornèt una produccion subretot asiatica.
La preparacion dels cocons
Lo babòt deu èsser tuat sens degalhar lo cocon.
Seda artificiala
Projèctes d'organismes geneticament modificats per produire de sedas fòrça resistentas o a mendre còst existisson.
L'Estaca (cançon)
Ligams extèrnes
Version deu Tactikollectif ser l'àlbum Motivés
Version polonesa de Mury en mp3.
Afonso Augusto Moreira Pena
Abans la carrièra politica, foguèt avocat e jurista.
Sant Marçal (Gard)
Toponimia
La forma localament emplegada es Sant Marçal [sammaˈsal] o localament [sammɔˈsal]. Una forma Sènt Marçal es tanben utilizada, mas en domeni lengadocian oriental la forma "Sènt" es probablament un gallicisme e i a pas de rason d'utilizar pas la forma "Sant".
Wignehies
Geografia
Wignehies Se situa en lo sud-es del departament del Nòrd (Enaut) en plena cœur del Parc natural regional del Avesnois. Lo Avesnois a conegut per las siás pradas, lo sieu bocage e lo sieu relief un pauc vallonné en la siá part sud-es (començament dels contreforts dels Ardennes), dicha « pichona Soïssa del Nòrd ».
Airent
Economia
Au mes de junh 2020, anóncian que la fabrica de l'equipamentier automobile american BorgWarner bastida en 2006 barrarà en març 2022, emb una perda de 368 emplecs.
Delfim Moreira
Delfim Moreira da Costa Ribeiro, avocat e òme politic 1868-1920, vicepresident de Rodrigues Alves (que moriguèt abans d'exercir lo segond mandat), foguèt president de Brasil entre 1918 e 1919.
Mareuil-lès-Meaux
Mareuil-lès-Meaux es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Espanha
Espanha o Reialme d'Espanha  (var. Reiaume d'Espanha; en espanhòl e galician: Reino de España; en basc Espainiako Erresuma; en catalan Regne d'Espanya; en asturian: Reinu d'España; en aragonés: Reino d'Espanya) es un país dau sud-oèst d'Euròpa qu'ocupa la màger part de la peninsula Iberica amb 504 030 km². Sa capitala es Madrid e lo gentilici es espanhòl -òla (var. espanhòu -òla) o espanhenc -enca. Es limitat de França e del Principat d'Andòrra au nòrd, de Portugal au sud-oèst, de l'ocean Atlantic au nòrd e au sud, de la mar Mediterranèa a l'èst. A una geografia montanhosa marcada per un climat generalament mediterranèu ò semi-arid. Los territòris extràpeninsulars de las Illas Balearas, dins la Mar Mediterranèa, las Illas Canàrias dins l'ocean Atlantic e las vilas de Ceuta e Melilla, que bòrdan Marròc, en Africa del Nòrd, fan partida d'Espanha.
Geografia fisica
Sièis ensems compausan leis elements majors de la topografia dau país :
Demografia
La premiera vila espanhòla es Madrid que son aglomeracion agantava 5,8 milions d'abitants en 2005 e qua fa partida dei vilas pus importantas d'Euròpa. Barcelona (4,7 milions en 2005) es la segonda vila pus importanta e es tanben un centre europèu major. Sa posicion pus pròcha dau rèsta dau continent li permet d'aver un ròtle primordiau au sen de l'economia nacionala. Quatre autreis aglomeracions passan lo milion d'abitants (Valéncia, Malaga, Sevilha e Bilbao). Son situadas dins de regions litoralas.
La Reconquista
Au sègle XIII, la Reconquista contunièt gràcias a la creacion deis òrdres religiós militars e a l'estrambòrd dei chivaliers crestians desirós de participar ai Crosadas. Pasmens, en 1195, aquelei fòrças foguèron esquichadas a Alarcos per leis Almohades — qu'avián conquistat leis estats musulmans espanhòus entre 1145 e 1172. Aquela desfacha suscitèt un apèu de la papautat qu'entraïnèt la reünion d'una coalicion gropant lei reiaumes de la peninsula sostenguts per d'importants còrs de chivaliers venguts d'Euròpa (principalament de França). En 1212, ganhèt la batalha de Las Navas de Tolosa onte la màger part dei fòrças musulmanas foguèron anientadas. Après aquela victòria, la màger part de la peninsula foguèt conquistada per leis estats crestians (Còrdoa en 1236, Sevilha en 1248, Cadis en 1263) franc dau Reiaume de Granada que gardèt son independéncia fins a 1492 en cambi dau pagament d'un tribút important.
Museu de la terralha de Ferrière-la-Petite
thumb|right|250px|Lo musèu. Lo museu de la faiença e de la terralha si situa a Ferrière-la-Petite.
Aristide Rinaldini
vinheta Aristide Rinaldini (Montefalco, 5 de febrièr de 1844 - Roma, 10 de febrièr de 1920) foguèt un cardenal italian de la glèisa catolica de la debuta del sègle XX, nomenat pel papa Piu X.
Estats Units d'America
Las Guèrras mondialas e la Granda Depression
thumb|left|Una granja abandonada a [[Dakota del Sud, 1936 (efièches del "Dust Bowl" o la "Conca de Povàses")]] Quand la Primièra Guèrra Mondiala comencèt en 1914, los Estats Units se declarèron neutres. Los americans simpatizavan amb los britanics e los franceses, malgrat que fòrça ciutadans, la majoritat irlandesa e alemanda s'opausavan a l'intervencion dels Estats Units dins la guèrra. En 1917, los Estats Units se jonhèron als Aliats, qu'atenguèron la victòria pauc après. En refusant de s'implicar dins las questions europèas, lo Senat dels Estats Units ratifiquèt pas lo Tractat de Versalhas qu'establissiá la Liga de Nacions. Lo país contunhèt amb una politica d'unilateralisme e quitament d'isolament. En 1920, lo movement pels dreches de las femnas atenguèt que s'aprovès lo dètz-e-noven amendament a la constitucion qu'autrejava lo drech de vòte a las femnas. Lo govèrn autregèt la ciutadania als amerindis en 1924.
Guèrra Freda e de dreches civils
thumb|right|upright|[[Martin Luther King Jr., 1963]] Los Estats Units e l'Union Sovietica s'afrontèron durant lo periòde dich de la Guèrra Freda e dominèron las questions militaras d'Euròpa mejançant l'OTAN e lo Pacte de Varsòvia. Los Estats Units promovián la democracia liberala e lo capitalisme, del temps que l'Union Sovietica promoviá lo comunisme e l'economia planificada pel govèrn central. Los Estats Units participèron a la Guèrra de Corèa de 1950 a 1953. Lo Senador Joseph McCarthy dirigiguèt una sèria d'investigacions anticomunistas.
Espanha
Poder legislatiu
Lo poder legislatiu es tengut per un Parlament bicamerau. Es compausat d'una chambra bassa dicha Congrès dei Deputats e formada de 350 deputats elegits au sufragi universau dirèct segon un sistèma proporcionau de lista. La durada dau mandat es de quatre annadas. Es tanben compausat d'una chambra auta dicha Senat qu'es formada de 264 senators elegits per lei províncias de peninsula (4 per cada província), per lei províncias insularas (3 per cada província) e per leis enclavas de Ceuta e Melilla (2 per cada enclava). Aquelei senators elegits dirèctament son completats per d'autrei senators elegits per lei parlaments regionaus (1 per cada parlament e un suplementari per un milion d'abitants).
Estats Units d'America
Afars estrangièrs
Dempuei 2001, los afars estrangièrs estatsunidencs son fòrça pertocadas per la lucha còntra los movements islamistas magerament en Afganistan (invasion dau país en 2001) e dins l'Orient Mejan (Iraq, Yemen...). Pasmens, aquela politica se tustèt a una oposicion de las popolacions localas e los Estats Units son engatjats dins divèrsei guèrras localas e los movements islamistas de la region son totjorn actifs.
Secessionisme lingüistic
En sèrbocroat
Ansin, lo sistèma de basa comun, lo sèrbocorat, contunha d'existir dins lei fachs, a travèrs de son estructura lingüistica quasi intacta: es un diasistèma o una lenga per distància. Per còntra es cultivat a travèrs de tres formas volontariament divergentas, lo croat, lo bosnian e lo sèrbe, que son de lengas per elaboracion.
Comparasons
Au contrari, lo secessionisme lingüistic en sèrbocorat es un fenomèn ara majoritari, consensuau e fortament institucionalizat. Es aquò qu'autoriza de dire qu'aqueu secessionisme lingüistic a abotit a de "lengas per elaboracion" per qualificar lo croat, lo bosnian e lo sèrbe, bòrd que leis elaboracions divergentas se son ben implantadas dins la practica generala.
Bazancourt (Marna)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Estats Units d'America
Recèrca
Gràcias a de budgets fòrça importants e un retum dens d'universitats e d'estructuras de recerca fondamentala o de recerca e desvolopament, los Estats Units son la primièra potencia scientifica mondiala. Lo sector es caracterizat per l'importància donat a la recerca militara que representava en 2004 55% de las despensas publicas.
Ans 1790
Sciéncias e tecnicas
1796 : premiera publicacion dau principi de la vaccinacion per lo mètge anglés Edward Jenner (1749-1823). 1796 : descubèrta de l'existéncia d'una fòrça electrica per lo fisician italian Alessandro Volta (1745-1827) dins un dispositiu format de doas pèças d'argent e de zinc separada per un fuelh de papier umid. Aquò marquèt l'aparicion de l'electroquimia e l'acomençament de la recèrca regardant la creacion d'acumulators. 1797 : premiera utilizacion d'una marca cartesiana per representar geometricament lei nombres imaginaris per lo Norvegian Caspar Wessel (1745-1818). 1798 : descubèrta per lo fisician francés Jacques Charles (1746-1823) de la lèi de Charles depintant un liame entre la pression d'un volum constant de gas e l'aumentacion de sa temperatura. 1798 : descubèrta dau berilli per lo quimista francés Louis-Nicolas Vauquelin (1763-1829) a partir de l'estudi de bericles. 1798 : premiera utilizacion de la nocion de vector per lo geomètre danés Caspar Wessel (1745-1818) dins un estudi sus lei nombres complèxs. 1799 : descubèrta dei proprietats anestesicas dau protoxid d'azòte per lo quimista anglés Humphry Davy (1778-1829). Aquò permetèt de desvolopar la tecnica de l'anestesia gasosa. 1799 : construccion de la premiera pila per Alessandro Volta (1745-1827) a partir d'un empielament de discs de coire e de zinc separats per de rondèlas d'estòfa impregnadas d'acid. L'estudi dau corrent electric produch per aquela pila entraïnèt l'aparicion de l'electrocinetica.
Forcauqueiret
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Willems
Istòria
Fins al, Willems es demorat un vilatge essencialament agricòla. En l'expansion de la siá activitat, las indústrias texilas dels centres vesins (sustot de Roubaix) an dobèrt filatures de tela e de lli en la localité.
Sent Maurici de Casasvièlhas
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luòc:
Felip IV de França
Felip IV de França e Ièr de Navarra, conegut tanben com Felip lo Bèth (var. Felip lo Bèl, en francés Philippe le Bel) que ho lo onzau rei de França de la linha deus capecians dirèctes. Plan educat, mercés qui lo son pair Felip III de França (Lo Hardit) e'u hidè a Guilhèm d'Ercuis, Felip lo Bèth qu'ahortí lo poder reiau durant lo son regnat, en particular dab l'ajuda deus sons legistas en bèth s'opausar aus poders feudaus. Entà pagar los deutes deu reiaume que prengó los bens deus chivalièrs templèrs en tot har cremar lo lors capdau Jacques de Molay (qui, abans de morir e'u maudí dab la soa linhada, çò qui inspirè lo roman francés Les rois maudits  de l'escrivan Maurice Druon).
Sal alimentària
Sal de taula
La sal de taula es subretot utilizada en cosina e sus la taula coma condiment, sovent associat al pebre.
Tecnicas de produccion
La fabricacion e l'utilizacion de la sal son una de las industrias quimicas mai ancianas. Diferentas fonts de produccion son possiblas.
Autras
L'evaporacion de l'aiga de l'aiga-sal pòt èsser naturala o provocada per l'òme que caufa l'aiga salada, aquela sal se dich « sal ignigèna », es a dire "nascuda del fuòc".
Per l'animal
En agricultura, los bovids, ovids e autres erbivors se lor dona de pèiras de sal per chucar. Aquel besonh es degut a la granda consomacion de calci per causa de lor regim vegetarian. E mai, los bovids pèrdon encara mai de sal pendent lo mólzer.
Efièch sus las papilles gustativas
Lo clorur de sòdi pòt modificar las sabor primàrias; merma l'amar e lo sucrat, equilibra l'acid e participa a l’intensitat de l’umami, segon de mecanismes encara mal comprés.
Efièch sus la santat
La sal conten près de 40 % de sòdi en pes, que s'atribís la majoritat dels efièchs positius o negatius de la sal.
Efièchs negatius
En junh de 2005, l'Agéncia europèa de securitat alimentària anoncièt que « los nivèls actuals de consomacion de sòdi son associats dirèctament a un aument de la tension arteriela, factor de risc de malautiás cardiovasculàrias e renalas que son las principalas causas de morbiditat e de mortalitat en Euròpa ». La reduccion de consomacion de sal permet de mermar l'incidéncia de las malautiás cardiovasculàrias: Sus un periòde de 10-15 ans, los subjèctes avent reduit fins a 25-30 % lor consomacion de sal patiguèron d'un quart d'eveniments cardiovasculàri de mens.
Tòni Estanguet
Lo son hrair Patrici Estaguet que ho medalhat de bronze aus Jòcs Olimpics d'Atlanta.
Carrouges
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Galícia
Son gentilici es galician- a segon lo Congrès permanent de la lenga occitana:
Demografia
Segon lo cens de 2006, Galícia compta 2,767,524 abitants. S'estima a tres milions los galicians que vivon en d'autras regions espanhòlas e en d'autres païses, coma Argentina, Uruguai, Veneçuèla, Cuba, Brasil, Mexic e los païses de l'Euròpa Centrala. Sa densitat de populacion, 93,6 ab./km², es leugièrament superiora a la mejana espanhòla.
L'istòria demografica de Galícia es d'una pèrda contínua de participacion a la populacion totala d'Espanha, coma resultat de l'emigracion vèrs l'America Latina o autras parts d'Espanha. Aital, en 1857 la densitat de populacion en Galícia èra la màger de totas las regions del país, e Galícia representava 11,49% de la populacion espanhòla. Malgrat aiçò, en 2006, sonque 6,19% dels espanhòls residissiá en aquesta comunitat autonòma.
(1125) China
(1125) China es un asteroïde.
Smermesnil
Istòria
Lo vilatge a #èsser desservi per la linha de camin de fèrre secondaire Amians - Aumale - Envermeu de 1906 a 1947.
Vièla de Tursan
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
La prononciacion qu'ei ['bjɛlə]. Las fòrmas ancianas que son Viella ? (mapa deu sègle XVII, shens data), Vielle (mapas de 1638, 1651 e deu començament deu sègle XVIII), Viele (mapa de 1714), Vieles (mapa de 1733).
Lo nom deu país qui sèrv a distinguir Vièla deus omonimes de las Lanas qu'ei mentavut Theurssano au sègle XIII; Tursan que vien deu cognomen Tursus dab lo sufixe -anu-.
Lombardia
Istòria
La restauracion de la dominacion austriaca en 1815, jos la forma d'un estat mariòta apelat reialme de Lombardia-Venèt, aguèt ça que la de rasons amb los nòus ideals socials portats per l'èra napoleonenca. Lombardia venguèt un dels centres intellectuals que menèron a l'unificacion italiana. La Republica Populara de 1848 durèt pas, e Lombardia foguèt annexada al reialme d'Itàlia en 1859 aprèp la Segonda Guèrra Italiana d'Independéncia. A partir del sègle XIX, e amb un creis aprèp la Segonda Guèrra Mondiala, Lombardia afortiguèt sa plaça de província d'Itàlia mai desvolopada economicament.
Pegòt
Lo pegòt ò rocassier (Prunella collaris) es una espècia de passerat que viu en Euròpa.
Lombardia
Govèrn e politica
Lo partit centre-crestian de Democrazia Cristiana (DC) mantenguèt la màger part dels vòtes e dels poders de las vilas e províncias mai importantas fins a la fin de las annadas 1980; lo sosten a la primièra fòrça tradicionala de la politica italiana, lo Partit Comunista Italian (PCI), foguèt pauc a pauc questionat pel Partit Socialista Italian (PSI) fins al començament de las 90, quand l'escandal de corrupcion Mani Pulite que s'espandiguèt de Milan cap a la rèsta d'Itàlia, sonèt los classes per la quasi totalitat de la vièlha classa politica. Aquò, amb problèmas causats per l'immigracion e la desafeccion generala pel govèrn de Roma (que d'unes consideravan tròp orientat cap a las regions mens desvolopadas del sud d'Itàlia en tèrmes d'economia), menèt al creis subte del partit separatista de la Lega Lombarda, ara Lega Nòrd, qu'es extrèmament popular dins las zònas agriculturalas e las vilas mendres de la region. Uèi, Lombardia es la plaça fòrta de la coalicion de l'Ostal de las Libertats, e balhèt quicòm coma lo 57% de sas voses a Silvio Berlusconi per las eleccions generalas italianas de 2006.
Drift
Istoric
La disciplina a debutat dins los ans 1980 al Japon. L'interpretacion modèrna del drift a per origina una fòrma de corregudas de carrièra illegalas practicadas pels Zoku sus las rotas sinuosas de montanha e apeladas « touge » o « tōge ».
(1129) Neujmina
(1129) Neujmina es un asteroïde.
Sant Julian de Verdon
Istòria
Les seigneurs du lieu sont successivement les Castelana du XIII au XVII siècle et les Villeneuve au XVI siècle. La communauté relève de la viguerie de Castellane. L’église paroissiale relevait de l’abbaye de Lérins. Les Templiers y avaient une petite maison, dépendant de la commanderie de Biot.
Au milieu du, une fabrique textile employait 10 ouvriers.
Faurges
Faurgés (Forgès en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de Corresa e la  region de Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Chronów-Kolonia Górna
Chronów-Kolonia Górna es un vilatge polonés qu'aparten al districte administratiu de Gmina Orońsko, dins lo centre-èst de Polonha.
Gant
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Les Allues
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Pisa
thumb|right|750px|Vista sul Campo dei Miracoli o Piazza deiMiracoli venguda la Piazza del Duomo Pisa (Piso o Peso en grafia mistralenca ; Piza en occitan ancian ; Pisa en italian) es una vila italiana, dins la region de Toscana, en riba d'Arno abans que se traga dins la mar Ligura. Es la capitala de la Província de Pisa. Famosa dins lo mond entièr per sa torre inclinada, la vila qu'a mai de 90 000 abitants (aperaquí 200,000 amb l'aira metropolitan) ten mai de 20 glèisas istoricas, mantun palais medievals, e divèrses ponts sus Arno. La vila foguèt una de las Republicas maritimas italiana.
Lo Bocau Vielh
Toponimia
La prononciacion qu'ei [lubu'kaw]. Las fòrmas ancianas que son Vieux Boucault (mapa de 1630), Boucau Vieux (mapa deu sègle XVII, shens data) Boucal e Boucal Vieux (mapa de 1638), Boucal Viel (mapa de 1647), Boucau Vieux (mapa de 1651), Vieille Embouchure de l'Adour (mapa deu començament deu sègle XVIII), Vieux Boucaut (mapa de 1714), ''Boucaut Vieux. Ancienne Embouchure de l'Ador (mapa de 1733), Embouchure du Boucaut'' (mapa de la fin deu sègle XVIII).
Hieraaetus pennatus
Vejatz tanben
Aigla
Ans 1810
Istòria
1816 : en Indonesia, erupcion fòrça violenta dau Mont Tambora (92,000 mòrts) que causèt de trèbols climaticas durant au mens un an sus tota la planeta. Dins mai d'un país, aquò entraïnèt d'esmogudas alimentàrias car la produccion agricòla foguèt fòrça febla. 1816 : consequéncia de l'erupcion dau Mont Tambora, en China, una famina generala causèt una crisi grèva amb de centenaus de miliers de mòrts. De mai, de miliers de soudats abandonèron son pòste per assaiar d'ajudar sa familha. 1817 : signatura d'un tractat de cooperacion entre lo Reiaume Merina e lo Reiaume Unit. Lo rèi Radama I i obtenguèt una ajuda britanica per modernizar son reiaume (→ 1820).
Cultura
thumb|right|[[Fotografia dau temple principau de Prambanan a la fin dau sègle XIX (vèrs 1895).]] 1811 : dins leis Índias Neerlandesas, descubèrta dei vestigis dau complèx religiós de Prambanan, òbra majora de l'art religiós javanés dei sègles VIII e IX, per de soudats britanics. Thomas Stamford Raffle ordonèt de leis explorar e de leis estudiar. 1814 : en Indonesia, descubèrta dei vestigis dei temples dau Plan de Dieng e dau temple de Borobudur per de soudats britanics. Edificis majors de l'art religiós javanés dei sègles VIII e IX, foguèron desgatjats e explorats per de missions scientificas. 1817 : restauracion dau Sanctuari d'Al-Hussayn ibn Ali de Kerbala a l'iniciativa de Fath-Ali Shah Qajar.