cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lo Capital
Capítol 15: Maquinisme e granda industria
L'ensemble de las consequéncias sus la vida sociala del desvolopament del maquinisme butara la societat a se protegir de la sieuna degradacion. En efièch per limitar los desviaments d’aqueste sistèma, una lei de las fabricas serà realizada limitant entre autre la jornada de trabalh, encastrant mai estrictament lo trabalh dels enfants, e butant a lor educacion. Mas se la legislacion per las fabricas se desvolopa, es pas que tardièrament, e de bais imparfièch e manca d'eficacitat, que los agents de contraròtle essent pauc nombroses, es gaireben jamai respectada. Mai, aquestas leis, cercant a la basa a limitar l'impacte negatiu del maquinisme, van al contrari far créisser lo problèma. En efièch en limitant lo trabalh dels enfants, lo capitalista serà encora mai butat a remplaçar l'òme per la maquina per contunhar a engranjar de parts de mercat e donc de profit. Atal aquesta novèla legislacion buta los industrials a far créisser lor part en capital per remediar a las pèrdas las pèrdas ligadas a la limitacion de l'emplecs dels enfants. Levat que solas las grandas entrepresas pòdon investir tant en capital, condamnant nombre d'artesans e de entrptresas mejanas a la subrexpeitacion del trabalh o la falhida, e accentuant la concentracion dels capitals entre las mans de las grandas entrepresas.
Chapítol 16: Maivalença absoluda e maivalença relativa
La quita existéncia de la maivalença es subordonada a un creis de las fòrças productivas, es a dire a un creis de la productivitat del trabalh per de progresses tecnologics o per una organizacion del trabalh mai productiva. Que se lo trabalhador dispausa pas de la fòrça productiva que cal per subvenir als sieus besonhs, aurà encora mens la possibilitat de realizar un subretrabalh per subvenir als besonhs d'altrú. Alara es sonque amb un gra de productivitat pro important que pòscan aparéisser las primièras classas possedentas de fòrça de trabalh, coma los esclavagistas, los senhors feudals o los capitalistas. La de classa de proprietaris sonque amb un desvolopament de las fòrças productivas pro consequent per liberar del trabalh una partida de la populacion, qu'un còp que lo trabalh a podut èsser socializat es pas pus individual.
Capítol 17 : Variacions dins lo rapòrt de grandor entre la maivalença e la valor de la fòrça de trabalh
Tres factors determinan lo rapòrt de grandor entre la maivalença e la fòrça de trabalh: la durada del trabalh, lo gra d'intensitat del trabalh e son gra de productivitat. Las diferentas variacions d’aquestes factors fan tanben aumentar o baissar la part de subretrabalh dins la jornada.
Capítol 18: Formulas diferentas pel taus de la maivalença
M / V = Maivalença / Capital Variable = Maivalença / Valor de la fòrça de trabalh = Subretrabalh / Trabalh Necessari
Capítol 25: Lei generala de l'acumulacion capitalista
Lo cas de l'Anglatèrra illustra plan aquesta lei: alara que la classa obrièras ère subrenumerària, que sa productivitat aumentada, se vesèt un aument del nombre de gents impausats, que subiguèt un aument de 20 % entre 1853 e 1861, e testimònia donc del movement d'acumulacion del capital e d'aument de la riquesa producha. En parallel, lo nombre de personas inscrichas sus la lista oficiala dels paures subiguèt una auça de 14 % entre 1855 e 1865.
Amb l'abolicion de las corn Laws, lo capital e lo maquinisme investisson en massa los camps. Los obrièrs agricòls veson lors salaris s'aclapar e lors condicions de vida venon talas que los òmes son noirís melhor dins las presons anglesas que lo son los obrièrs agricòls. Son expropriats, la destruccion de lor abitat lor pausa tant de problèmas de lòtjament que pels obrièrs.
Capítal 26: Lo secrèt de l'acumulacion primitiva
Lo procediment de produccion supausa l'avança d'un capital pel capitalista, existís donc necessàriament una acumulacion primitiva. « Aquesta acumulcion primitiva ten dins l'economia politica a quicòm près lo mèsme ròtle que lo pecat original dins la teologia. Adam nhaquèt la poma, e vaquí lo pescat que fa sa dintrada dins lo mond. »
Capítol 32: Tendéncia istorica de l'acumulacion capitalista.
Al tèrme del desvolopament del capitalisme « lo monopòli del capitat ven una trava », lo mòde de produccion deu cambiar e la proprietat capitalista venir proprietat sociala. Lo capitalisme se constituiguèt per « l'expropriacion de la massa per unes usurpators », sa casuda serà « l'expropriacion d’unes usurpators per la massa ».
Idèas màger de l'òbra
La concluson de Marx es que lo capitalisme es un sistèma a l’encòp injust e instable, qu’aliena los èssers umans, e que la basa es « l'expropriacion dels trabalhadors » jos la forma del sistèma de salari. Mai, Marx estima que lo capitalisme deurà èsser remplaçat per un mòde de produccion fondat sus la proprietat comuna, remplaçant lo trabalh salariat pel trabalh liure e coopertiu.
Endorfina
Istòria
Las primièras endorfinas foguèron descobèrtas per John Hughes e Hans Kosterlitz dins lo cervèl d'un cobai. Nomenavan enquefalinas (del grèc enkephalos: dins lo cap).
Gwisec'h
Gwisec'h en breton ( Visseiche en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Parati
Parati es una vila istòrica de l'estat de Rio de Janeiro, en Brasil. Sa populacion èra estimada a 33,062 abitants, en 2005. Sa superfícia totala es 928,47 km².
Cervera de los Montes
Cervera de los Montes es un municipi de la província espanhòla de Toledo dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Messei
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Uparlac
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Sent Marcèth
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Soko
Classificacion
Per Nurse e Philippson (2003), lo soko fa partida d'un grop soko-kele amb lo mbesa, lo poke, lo lombo e lo kele, amb so dialècte lo foma.
Ypreville-Biville
Geografia
Ypreville-Biville Es una municipalitat situada en lo departament de la Seine-Maritima (region d'Anautita-Normandie). La vila de Ypreville-Biville aperten al costat de Valmont e al arrondissement del Havre. Los abitants de Ypreville-Biville se trucan los Yprevillais. Se situa géographiquement a una altitud de 126 mètres aperaquí.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Thénisy
Thénisy es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Convencions de Genèva
Lei Convencions de Genèva son de tractats internacionaus que dictan la conducha de seguir durant un conflicte armat per protegir lei populacions civilas, permetre l'acaminament de l'ajuda umanitària e dei bleçats e definir l'estatut dei presoniers de guèrra. Es un ensemble de plusors tractats signats dempuei 1864 e reconeguts per totei leis Estats actuaus.
Lei convencions de 1864, 1906 e 1929
Après lo traumatisme de la Premiera Guèrra Mondiala (1914-1918), lei convencions de 1899 e 1906 foguèron completadas per una conferéncia novèla organizada a Genèva. Dich Convencion per lo Melhorament dau Sòrt dei Bleçats e Malauts dins leis Armadas en campanha, aqueu tèxte definiguèt de règlas sus l'evacuacion dei bleçats e dei malauts e lei simbòls medicaus utilizats per lo Creissent Roge e lo Red Lion and Sun Society. Lei placas d'identificacion dei soudats venguèron egalament obligatòrias per facilitar l'identificacion dei còrs.
Lei doas premierei convencions
Lei doas premierei convencions de 1949 s'interessèron au sòrt dei bleçats, dei naufragiers e dei malauts dei fòrças armadas terrèstras en campanha e dei fòrças navalas. La premiera regarda lei combatents terrèstres e contèn 64 articles qu'estendon lei disposicions de la convencion de 1864. La segonda s'ocupa de la guèrra maritima e contèn 63 articles. En particular, melhorèt la definicion dei naviris espitaus, deis aeronaus sanitàrias e deis autrei naviris destinats au transpòrt sanitari.
Bernuèlh
Geografia
miniatura|gaucha|Situacion de Bernuèlh en Nauta Vinhana
Lanestosa
Lanestosa es una comuna de Biscaia dins la comunautat autonòma espanhòla del País Basc.
Massachusetts Institute of Technology
thumb|La Granda [[copòla del MIT]] Massachusetts Institute of Technology (MIT) es una institucion e universitat americana dedicada a la recerca, situada dins la vila de Cambridge, Massachusetts. Es especializada dins los domenis de la sciéncia, de la tecnologia e de l'engenhariá, mas tanben i a d'autras matèrias. Foguèt creada en 1861 pel scientific William Barton Rogers (1804-1882) mas comencèt de foncionar quatre ans mai tard a causa de l'esclatament de la Guèrra Civila Americana.
Museum Campus de Chicago
thumb|Entrada de l'Aquari Lo Museum Campus de Chicago qu'ei un ensemble de tres musèus situat dens la Ciutat ventosa de cap entà lo Lac Michigan e los tres virats de cap a las sciéncias experimentala ; que's coposa atau de :
Lombo
Lo lombo (o turumbu, olombo) es una lenga banto parlada en Republica Democratica de Còngo.
Sent Mesard (Nauta Garona)
Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Sent Mesard qu'èra dera eleccion de Comenge, doncas dera província de Gasconha, dera generalitat d'Aush, dera diocèsi de Comenge e dera senescaucia de Tolosa. Eth vocable dera glèisa qu'èra Sent Mesard, ara Sent Laurenç. Tanlèu 1790, Sent Mesard qu'èra deth canton de Sent Martòri. Eth nom revolucionari qu'èra Haute-Vue en l’an II.
Lemoa
Lemoa es una comuna de Biscaia dins la comunautat autonòma espanhòla del País Basc.
Èrba
"Èrba" o "l'èrba" es tanben un tèrme de l'argot per aperar lo canabàs.
Ipotalam
Anatomia
drecha|vinheta|Seccion del cervèl d'un embrion uman de tres meses; l'ipotalam es visible al centre. L'ipotalam fa partit de la porcion inferiora del diencefal. Forma las parests inferolateralas e lo postam del 3n ventricul, situat jos lo talamus (d'ont son nom), qu'es separat per la rega ipotalamica (de Monro). Es rapòrt, mai, amb la region sostalamica, fòra via lo camp tegmental de Forel, en avant per la lama terminala, e enrè pel tegmentum mesencefalic.
Secercion de la GnRH
Una neuroormona, la GnRH (Gonadotropin releasing hormone) es sintetizada per aquestas neuronas puèi liberada de biais pulsatil dins lo sang : l'ipotalam envia de trens de potencials d'accions mejans la neurona. Enseguida, la GnRH agís sus las cellulas de l'ipofisi. Lo ligam GnRH a las cellulas ipofisàrias provòca la liberacion d'ormona folliculostimulanta (FSH en anglés) e d'ormona luteinisanta (LH), que son de natura glicoproteica.
Ròtle per la femna
La FSH (Follicle Stimulating Hormone) e la LH (Luteinizing Hormone), doas ormonas ipofisàrias estimulan la produccion d'estrogèns e de progesterona pels ovaris. Se nomenan gonadonostimulinas (ou gonadotropin). La FSH interven dins la maturacion de las folliculas. Una subte auçada de la concentracion del taus de LH (pic de LH) en fin de fasa folliculària desencadena l'ovulacion e provòca la transformacion del follicul trencat en còrs jaune.
Luciano Pavarotti
Biografia
Luciano es lo filh de Fernando Pavarotti, un fornièr e d'Adele Venturini, emplegada de fabrica. A una sòrre.
Annadas 1960-1970
Faguèt las siás armas als Estats Units en febrièr de 1965 amb lo Great Miami Opera a costat de Joan Sutherland. Un chic de temps apuèi, lo 28 d'abril, jogava pel primièr còp a la Scala de Milan dins La Boèma, e tanben dins Rigoletto una opèra que i interprèta lo duc de Màntoa, grand seductor de femnas, ròtle que tornèt interpretar nombroses còps pendent sa carrièra. Aprèp una virada qu'arribèt fins a Austràlia, tornèt a la Scala ont ajustèt Tebaldo al sieu repertòri, lo 26 de març de 1966, amb Giacomo Aragall en Romèo. Lo sieu primièr Tonio se faguèt al Covent Garden, lo 2 de junh de 1966. Lo 20 de novembre de 1969, trionfèt dins I Lombardi alla prima crociata a Roma: foguèt tanben la siá primièra opèra enregistrada e mesa en venta par la suite; il compren tanben aires de Donizetti e de Verdi. Sa notorietat puja als Estats Units lo 17 de febrièr de 1972, gràcias a La Fille du régiment, al Metropolitan Opera de New York. Lo maestro capita d'encadenar aisidament los nòu contra-uts de l'aire « ''Ah! mos amics, qual jorn de fèsta!'' ». Aquela interpretacion l'a valut dètz-e-sèt rappels, çò qu'es excepcional dins lo mond liric. Retrospectivament, aquel succès al Metropolitan Opera es vengut una referéncia dins la carrièra de Luciano Pavarotti e l'opèra es de nombroses còps retransmés per la television. Aital sa difusion, en març de 1977, dins Live from the Met telecat foguèt la plus granda audiéncia jamai obtenguda per una opèra televisat. Pavarotti ganha, parallèlament a n'aqueste succès de nombroses Grammy Awards e disques d'aur.
Annadas 2000
Recep lo Kennedy Center Honors en 2001 e deten actualament dos recòrds Guinness : un per aver recebut lo mai de rampèls (siá 165), e lo segond per las melhoras vendas mondialas de albums classics (concèrt dels tres tenòrs/recòrd partejat amb Placido Domingo e José Carreras).
Qualques anecdòtas de sa vida
Enfin, un element immancable : son eissarpa. S'agiguèt segurament de « l'esplech de trabalh » a lo qual teniá lo mai perque, per el, aquela eissarpa fasiá partida de sa vida dempuèi la debuta de sa carrièra. Acompanhava donc lo mèstre a totas las representacions.
Hiroshima
Istòria
thumbnail|La copòla de Gembaku foguèt víctima de l'impacte de la bufada provocada per l'explosion nucleara. La ciutat foguèt fondada en 1589, sus la còsta de l'illa de Seto, venguèt puèi un centre urban durant l'Èra Meiji. Adquiriguèt l'estatut de vila l'1 d'abril de 1889.
Avars de Panònia
Arribada dels avars en Euròpa
Los avars aparéisson vèrs 550 dins la region pontocaspiana, las estèpas entre Mar Negra e Mar Caspiana. Butassan los grops turcs de la region pontocaspiana, los sabirs, ogors, onogors, saragors. Per Golden (2006), los avars poirián èsser eissits de jou-jan o d'huns heftalites. Aquels grops son eissits dels ancians wars, una populacion protomongolica. Los avars qu'arriban dins l'èst d'Euròpa, son butats per l'avançada dels turcs, que fondan alara lo kaganat turc.
Óc Eo
Lo site arqueologic
L'existéncia d'una vila en roïna sus lo site d'Óc Eo foguèt sospichada tre leis annadas 1920 après l'estudi de fotografias aerianas de la region que mostravan de canaus e de rèstas de fortificacions. Pasmens, la recèrca au sòu foguèt pus malaisada e lei cavaments poguèron pas començar avans lo 10 de febrier de 1944. Leis arqueològs francés dirigit per Louis Malleret descurbiguèron alora rapidament de vestigis fòrça importants.
Field Museum d'Istòria Naturala
Que possedeish ua colleccion d'espécia animalas e vegetalas qui ua petita partida sonque b'ei expausada e tanben ua colleccion d'objècte arqueologics e mei que mei produts de las ancianas cultura originàrias d'America deu Nòrd.
Ritme circadian
Relòtge biologic dels mamifèrs
Los ritmes circadians umans pòdon èsser leugièrament mai longs o mai corts de las 24 oras terrestras. De cercaires de l'Universitat Harvard, recentament, an mostrat que las personas pòdon aver un cicle entre de 23,5 oras a 24,65 oras (aqueles darrièrs aurián lo jorn natural de la planeta Mart).
Cusac
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Minerau
Color
En foncion, lei mineraus son dichs :
Yport
Geografia
Yport A situat a una trentena de quilomètres al nòrd del Havre, en bordure de la Mange. thumb|left|Yport
Aucet-Aucet Juson-Sunarreta
Istòria
En 1790, Sunharette èra çò cap de-luòc d'un costat #que dépendait del district de Mauléon. Aquel costat compreniá las municipalitats de Alçay-Alçabéhéty-Sunharette, Alos-Sibas-Abense, Camou-Cihigue, Etchebar, Lacarry-Arhan-Charritte-de-Nautor, Lichans-Sunhar e Ossas-Suhare.
Microchiroptera
Ecolocacion
Las ratapenadas son los exemples mai coneguts d'animals utilizant l'ecolocacion. Totes los microquiroptèrs l'utilizan. Lo sol megaquiroptèr conegut que l'utiliza es del genre Rosseta (Roussettus), mentre que son sistèma d'ecolocacion siá diferent d'aquel dels microquiroptèrs. Lo sistèma d'ecolocacion de las ratapenadas es sovent apelat biosonar.
Briançon
Geografia
Briançon es situat a de la frontièra italiana, a  de Sestrieras, a  de Bardonescha (gara TGV), a  d'Ambrun, a  de Barcilona de Provença e de Saint-Jean-de-Maurienne, a  de Pineròl, a  de Turin e a  de Grenòble.
Quartiers
En gras, fòrmas atestaas, e precedidas d'un asterisc, fòrmas supausaas.
Antoni Maura i Montaner
Antoni Maura i Montaner (Palma, 1853 - Torrelodones, 1925) avocat, òme politic e escrivan foguèt primièr ministre d'Espanha en 5 ocasions: entre 1903 e 1904, entre 1907 e 1909, en 1918, en 1919, e entre 1921 e 1922.
Urdens
Urdens (Urdens en francés) qu'ei ua comuna occitana de Gasconha situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Montgirod
Geografia
Çò de mès d'anautit reünion de la municipalitat es lo Quermoz (2296 m).
Istòria
Montgirod fut brûlé par l'armée allemande lors de la Seconde Guerre mondiale.
Barçac
Sos abitants s'apelan los barçacs.
Thieux (Sèina e Marna)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Pont dels Catalans (Tolosa)
Es un pont rotièr constituit d'una calçada de doas vias de cada sens bordadas caduna d'un trepador e d'una via pels ciclistas.
Sant-Tegoneg
Sant Tegoneg en breton (Saint-Thégonnec en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Geografia
Sant-Thégonnec es issu de la partition de la parròquia primitive de Ploe-Iber, #qu'a partir de la reagrupava Sant-Thégonnec, Sant-Martin dels Camps, Santa-Sève, Pleyber-Crist e la part oèst de Morlaix. Lo démembrement d'aquela anciana vasta parròquia i aguèt luòc en dos temps l'an 1128 e 1180. Se tròba los appellations seguents : Ploeyber Riual (vèrs 1330), Ploeyber Riual Sant Egonneuc (vèrs 1450), Ploeyber Sanct Egonnec (en 1467 e en 1557), Sant Thégonnec (en 1693).
Cusença
Cusença (Cuzance en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Doça
Fèsta onomastica
Lo prenom Doça, coma prenom catolic, celèbra l'onomastica lo jorn 12 de setembre, associat a la fèsta de Maria.
Israel Ballet
Istòria
Los fondators de la companhiá, Berta Yampolsky e Hillel Markman, representèron la primièra foncion de l'Israèl Balet, lo 25 de genièr de l'an 1967, amassa amb quatre joves dançaires, dins la vila de Holon. L'an 1975, George Balanchine donèt permís a l'Israèl Balet per interpretar la siá òbra Serenade, e lo 1981 donèt permís a la companhiá per interpretar totas las siás òbras. A l'ora d'ara, Berta Yampolsky e Hillel Markman contunhan d'èsser los directors artistics de la companhiá. Los dançaires son d'Israèl, o son plan d'immigrants dels païses qu'avián fach partida de l'anciana Union Sovietica, i a tanben dançaires d'arreu del Mond que se son jonches a la companhiá.
Arcàdia
L'Arcàdia dins l'Antiquitat
Dins lo Banquet de Platon, Socrates interven a la fin per expausar una tèsi que declara téner de Diotima, preira arcadiana.
L'Arcàdia a la Renaissança
alt=Shepherd of Arcadia, a neoclassical masterpiece by Cesare Saccaggi from Tortona.|vinheta|Shepherd of Arcadia, a neoclassical masterpiece by Cesare Saccaggi from Tortona. L'Arcàdia es alara « un país mitic, una tèrra de pastres ont se viviá astruc d'amor e que fòrça poètas avián cantat. » L'acadèmia de l'Arcàdia foguèt fondada en 1690 a Roma.
Al sègle XVII espelisson d’Acadèmia, en Itàlia primièr amb la Camerata Fiorentina, puèi pertot en Euròpa. Las Acadèmias amassan de savents e d’expèrts causits pel sobeiran. Eles sols son atal "abilitats" a discutir solemne dels subjèctes de lor especialitat. Atal naisson l'Acadèmia de las Arts, l'Acadèmia de las Sciéncias, l'Acadèmia de Medecina, jos l'egidi de personalitats avent recebut lo Privilègi reial. En marge d’aqueste luòc de debats oficials, las Arcadias se crean e, s'apièjan sus l'ideal democratic dels Ancians, prepausan a totes los ciutadans sens distinccion de debatre dels subjèctes fins alara disputats dins los cercles privilegiats. Aqueste movement europèa favorisa enseguida lo desvelopament de las doctrinas democraticas del sègle de las Luces. La representacion de l'« edat d'aur » arcadian tanben provesiguèt lo « libertinatge intellectual » dels sègles que precediguèron la Revolucion francesa.
Hauteroche
Hauteroche es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.
Becinas
Geografia
miniatura|gaucha|Situacion de Becinas en Nauta Vinhana
Buzz Aldrin
Retirada
Aprèp que daissèt lo servici actiu, Aldrin tornèt a las fòrças aerianas dins un pòst administratiu, mas patiguèt de problèmas personals. Dins son autobiografia "Retorn sus Tèrra", Aldrin relata sos problèmas amb l'alcoolisme e la depression aprèp aver daissat la NASA. Aldrin contunhèt a promòure l'exploracion espaciala e produguèt alara un jòc d'ordinador "Buzz Aldrin's Race into Space" en 1992.
Saint-Julien-de-Chédon
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Samari
Produccion
thumb|right|Tròç de [[samarskita en provenància d'un jaciment norvegian.]]
Toxicitat
Lo samari metallic a pas de ròtle biologic conegut dins l'organisme uman. Après ingestion, es rapidament excretat e solament 0,05 % passa dins lo sang. Per aquela rason, es pas considerat coma una substància toxica. D'un biais similar, ges d'efiech es estat observat en d'autreis animaus ò en lei vegetaus. Quauquei saus de samari semblan de presentar una toxicitat leugiera mai a l'ora d'ara, en causa de son utilizacion limitada, lo samari e sei compausats son pas considerats coma de problemas per l'environament ò per la santat umana.
Aubigny-en-Laonnois
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Las Òrtas
Las Òrtas es lo nom vièlh d'un quartièr de Caors que uèi li dison Cabessut.
Essa
Essa (Esse en francés) es una comuna situada dins lo departament de Charanta e la region de Novela Aquitània.
Hyèvre-Paroisse
Hyèvre-Paroisse es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Arcturus
Istòria
Aisament visibla dins lo cèu de l'emisfèri nòrd, Arcturus figura dins fòrça tèxtes astronomics ancians. En Mesopotamia, èra liada au dieu Enlil. Pus tard, foguèt citada per lo Grèc Esiòde au sègle VIII avC. Lo nom actuau de l'estela provèn de l'astronomia grèga que la diguèt Ἀρκτοῦρος. Pasmens, aqueu nom foguèt adoptat per leis Europèus a la Renaissença car, durant l'Edat Mejana, predominèt l'apelacion aràbia, Al Simak Al Ramih, en causa de l'influéncia dei sabents arabis durant aqueu periòde.
Lista dels presidents de Sierra Leone
thumb|250px|Bandièra del president de Sierra Leone. Lo president es lo cap d'Estat e cap de govèrn de Sierra Leone. Actualament es elegit per un periòde de cinc ans per la populacion, amb una possibilitat de reeleccion.
Marcellaz-Albanais
Geografia
La municipalitat de Marcellaz-Albanais s'estend sus una superficie de 1454 ectaras a l'èst del costat de Rumilly, sus la rota en portant de Anecí a Rumilly.
Arüe-Ithorrotze-Olhaibi
Arüe-Ithorrotze-Olhaibi en basco o Aroue-Ithorots-Olhaïby en francés qu'ei ua comuna de la província tradicionau de Sola, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics dens la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Deganhac
Deganhac (Dégagnac en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Francisco Pacheco
Francisco Pacheco (Sanlúcar de Barrameda, 1564-Sevilha, 27 de novembre de 1644) foguèt un pintor espanhòl. Es un pintor famós que foguèt sògre e mèstre de Diego Velásquez e tanben d'Alonso Cano, e a l'encòp pel fach qu'escriguèt un manual de pintura, que uèi encara es un document essencial per comprendre l'art espanhòl del sègle XVII.
Vernay
Istòria
Cap de traça d'aucupacion a pas testificat pendent la periòde romaine, tant al nivèl archéologique #que bibliographique.
Cometa
La cabeladura
La cabeladura, o coma, es constituida d'atòms, de gas e de poscas eissits del nuclèu de la cometa e liberats jos forma de gisclas de gas. Fòrça rapidament la radiacion ultravioleta venent del Solelh romp los atòms e las moleculas (per ionizacion). La brilhança de la cabeladura es pus fòrta prèp del nuclèu.
Istòria
thumb|right|[[Tapissariá de Bayeux]]
Placa eurasiatica
La placa eurasiatica es una placa tectonica de la litosfèra de la planeta Tèrra. Sa superfícia es de 1.196 estereoradians. S'i associa mai sovent las placas adriatica, de la mar Egèa, anatoliana, de l'Amor, du Yangtsi, d'Okinawa, de la Sonda, birmana, de Timor, de la mar de Banda e de la mar de las Molucas.
Lo desplaçament de la placa eurasiatica se fa cap al nòrd oèst en Euròpa e cap al sud èst en Asia a une velocitat de 0,95 centimètre par an o encara a una velocitat de rotacion de 0,8591° par milion d'anadas segon un pòl eulerian situat a 61°07' de latitud nòrd e 85°82' de longitud oèst (referencial: placa pacifica).
Placa africana
Frontièras
La placa africana es en contacte amb las placas:
Hinojosa de San Vicente
Hinojosa de San Vicente es un municipi de la província espanhòla de Toledo dins la Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha.
Estereoradian
L'estereoradian (tanben escrit estereoradiant) (simbòl: sr) es l'unitat de l'angle solid del Sistèma Internacional d'Unitats. S'utiliza per descriure las mesuras angularas dins un espaci tridimensional, de biais anàlog que lo radian descriu los angles dins lo plan euclidian. La mesura d'un angle solid en estereoradians correspond a l'aira de la superfícia qu'abraça sus l'esfèra de rai unitat.
Lo nom estereoradian ven del grèc στέρεος (solid) e de radian.
Los Bilanges
Sos abitants s'apelan los Bilanjauds.
Saint-Louis (Mosèla)
Istòria
la rue la plus touchée porte aujourd'hui le nom de "rue du 18 juin".
Traitesa
thumb|300px|right|La mòrt de Juli Cesar, un exemple classic d'omicidi per traitesa La traitesa es una circonstància agravanta de la responsabilitat criminala, generalament observada dins los delictes contra las personas. Se pòt trapar son origina luenchenca dins l'ordenament juridic de mantun país d'Euròpa.
Doèla
Doèla (Douelle en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Heiltz-l'Évêque
Heiltz-l'Évêque es una comuna francesa, situada dins lo departament de Marna e la region de Champanha-Ardena.
Parçan
Dens l'occitanisme
Certans movements e intellectuaus occitanistas prepausan d'instituir los parçans coma entitats d'organizacion deu territòri en Occitània (lo movement catalanista prepausa lo medish principi tà organizar los País Catalans). Los parçans son intermediaris entre las comunas e las regions e, segon certans occitanistas, deurén remplaçar los descopatges artificiaus deus estats coma los departaments (estat francés) o las províncias (estats italian e espanhòu).
En geografia
Bèths geografs occitans an trabalhat suber lo concèpte de "parçan" (nommat pays dens las lors publicacions en francés), en particular Pau Vidal de la Blacha (1908), Frederic Zégierman (1999) e Benedicta e Joan Jaume Fenièr (2000) (vejatz la bibliografia).
Nomicacion
Los cinc escartons portavan nom simples: èran los noms deu caplòc, de la vath o deu parçan.
Descentralizacion
Las comunautats de montanha de l'estat italian s'insereishen dens regions que tienen ua relativa autonomia legislativa.
L'estat francés qu'a organizat dempuish los ans 1990 dus concèptes pròches:
Vènus (planeta)
Troposfèra
thumb|Estructura dei nívols de l'atmosfèra de Vènus vista per una observacion ultravioleta de la sonda [[Pioneer Venus Orbiter.]]
La rotacion de l'atmosfèra a l'entorn de la planeta se debana en 4,2 jorns terrèstres. Aqueu movement es dirigit per la conveccion naturala : lei gas pus cauds vèrs l'eqüator montan dins l'atmosfèra e migran vèrs lei pòls fins ai latituds ±60°. Aqueu fenomèn es dich cellulas de Hadley. Per lei latituds pus importantas, la circulacion es realizada per de vortèx polars similars ai ciclons observats sus la Tèrra. Pasmens, lei vortèx polars de Vènus an dos centres e lei tempèstas a l'entorn dei pòls an donc una forma d'"S". L'atmosfèra a una rotacion dicha retrograda car vira dins lo sens contrari de la rotacion de la planeta. Aqueu movement es dich super-rotacion. Genèra de vents apareissent vèrs 10 quilomètres d'altitud. Lor velocitat se montan a a  puei s'anulla vèrs. A la superfícia, la velocitat dei vents es solament egala a mai, amb l'espessor importanta de l'atmosfèra, es sufisent per entretenir un fenomèn d'erosion.
Auta atmosfèra e ionosfèra
La mesosfèra de Vènus es situada aproximativament entre 65 e. Tèn dos jaç principaus entre 62 e e entre 73 e. Dins lo jaç inferior, la temperatura es relativament constanta amb una valor mesurada vèrs. En revenge, la temperatura demenís tornarmai dins lo segond jaç fins a a l'altitud de. Es lo minimum de l'atmosfèra de Vènus pendent lo jorn. Après, comença la termosfèra que s'estend probablament fins au començament de l'exosfèra entre 220 e. La circulacion dei gas de la mesosfèra e de la termosfèra es diferenta dei fenomèns vists dins la troposfèra. D'efèct, la circulacion aguèt luòc dempuei la partida esclairada vèrs la partida sorna. Aqueu corrent entraïna adonc un rescaufament de l'atmosfèra de la fàcia escura entre 90 e ( contra una valor mejana egala a  per la termosfèra).
Recèrca amb lei telescòpis terrèstres
Lei premiereis observacions amb una luneta astronomica foguèron realizadas per Galileo Galilei au començament dau sègle XVII. Observèt lo fenomèn dei fasas de Vènus. Aquela observacion contradisiá adonc lo modèl de Ptolemèu en vigor dempuei l'Antiquitat en demostrant l'orbita de Vènus a l'entorn dau Soleu. Puei, en 1761, l'astronòm Mikhaïl Lomonosov descurbiguèt la preséncia de l'atmosfèra de Vènus. Pasmens, l'atmosfèra compliquèt l'estimacion dau periòde de rotacion de la planeta. Ansin, Giovanni Cassini e Johann Schröter la calculèron, de manièra erronèa, egala a 24 oras.
Homo ergaster
Istorica
Unes autors contunhan rebutar Homo ergaster coma espècia independanta, lo considerant pas que coma una varietat geografic d'Homo erectus. Atal, per Fred Spoor, « quand examinèri plan los mai pichons detalhs […], me deguèri conclure qu'i a pas de detriament clar entre ambedos. [Lo fossil KNM-ER 42700 del Kenya] presenta en efièch de caractèrs tipicament « asiatics » : una carèna sagitala sus l'òs frontal e l'òs parietal ; des arrenjaments de la basa craniana […] que son ligats amb l'orientacion del canal auditiu identics a aquestes que Franz Weidenreich aviá descrich dins las annadas 1940 per l'òme de Pequin ».
Ken Laszlo
Ken Laszlo, de son nom vertadièr Gianni Laszlo Coraini, nascut lo 18 de julhet de 1954 a Florença (Itàlia), es un cantaire italian anglofòn de synthpop ("italo disco"). Es mai que mai conegut per dos tubes dins las annadas 80, Hey hey guy en 1985, e Tonight en 1986.
Peloponès
Peloponès (en grèc ancian e modèrne Πελοπόννησος, « l’illa de Pelòps ») es una peninsula grèga, que s'espandís sus per 3 milions d'abitants (2000). Donèt son nom a la periferia omonima que s'espandís sus una partida importanta de la peninsula, amassant cinq de las set nomós (prefectura) que la devesisson. Sol dos nomes (Acaia e Elida) situats al nòrd oèst d'aquela son ligadas a la periferia de Grècia Occidentala.
Edat Mejana
Amb l'aflaquiment de l'Empèri roman d'Orient dins los Balcans a la fin del sègle VI, l'interior del Peloponès es occupat per de tribus eslavas qui se mesclan a la populacion grèga e s'autogovernan en Esclavinias, alara que las costas e los punts fòrts coma Corint o Nauplia demoran dins las mans dels Bizantins. La peninsula torna pauc a pauc a l'autoritat bizantina a la mitat del sègle VIII, amb ellenizacion e cristianizacion dels Eslaus, assimilats per la populacion grèga autoctona, a que s'apondaon de refugiats grècs venguts d'autras regions alara perdudas per l'Empèri.
Lo sud èst de la peninsula torna jol contraròtle bizantin en 1262 e forma la « Morèa bizantina », alara que lo principat d'Acaia cobrís lo nòrd e l'oèst de la peninsula. A partir del sègle, Bizanci dona una delegacion larga de poder als governaires grècs de Morèa, portant lo títol de despòtas, sovent membres de la dinastia reinanta. Lo Despotat de Morèa fuguèt alara tengut pels filh de l'emperaire Joan VI Cantacuzèn que demorava a Mistra fins 1382. Lor accion fuguèt eficaça, tornan far valor lo país desertat al respècte de l'apòrt de la populacions albanesas e contunhar la reconquista contra los Francs. Tanben avián de rebutar las primièras atacas turcas. Lor accion las contunhèron lo primièr dels despòtas Paleològ, Teodòr I.
Genocidi
Evolucion istorica
Lo mot genocidi foguèt creat per Raphael Lemkin, jusieu de Polonha, en 1944, de las raices genos (tèrme grèc que significa familha, tribú o raça) e -cidi (del latin -cidere, forma combinatòria de caedere 'tuar'). Lemkin se referissiá a las tuadas per motius racials, nacionals o religioses. Luchèt per que las nòrmas internacionalas definiguèsson e proïbiguèsson lo genocidi. L'Acòrd o Carta de Londres del 8 d'agost de 1945, qu'establís l'Estatut del Tribunal de Nurembèrg, definís coma crimes contra l'umanitat los assassinats e las agressions contra las poblacions civilas o las persecucions per motius politics, racials o religioses. En 1946, l'Assemblada Generala de las Nacions Unidas confirmèt los principis de Drech internacional reconeguts per l'Estatut del Tribunal e proclamèt la resolucion 96 (I) sul crime de genocidi, que definís coma una negacion del drech d'existéncia a de grops umans entièrs, coma los grops racials, religioses o politics, en instant a prene de mesuras per tal de prevenir e de sancionar aqueste delicte. Aquesta resolucion se cristallizèt dins la Convencion per la Prevencion e Sancion del Delicte de Genocidi, adoptada per l'Assemblada Generala de las Nacions Unidas dins sa resolucion 260 A (III), del 9 de decembre de 1948, e qu'entrèt en vigor en 1951. La definicion de genocidi de la Convencion de 1948 es estada aculhida dins l'article 4 de l'Estatut del Tribunal Penal Internacional per l'anciana Iogoslavia, de 1993, per l'article 2 de l'Estatut del Tribunal Penal Internacional per Rwanda, de 1994, e per l'article 6 de l'Estatut de Roma de 1998, pel qual se creèt la Cort Penala Internacionala.
Regulacion juridica
D'après la Convencion per la Prevencion e la Sancion del Delicte de Genocidi, son de genocidi los faches seguents dins la tòca de destrusir, totalament o non, un grop nacional, etnic, racial o religiós:
Sajàs
Geografia
Comuna de l'airal urban de Tolosa situada en Savés a 52 km au sud-oèst de Tolosa e 32 km au sud-oèst de Murèth.
Aeronau
Luta contra las calamitats agricòlas
Dins l'agricultura, l'aeronau es un aparelh clau dins la luta contra las grandas calamitats, per exemple contra la langosta. L'inconvenient es las manòbras d'avions pichons per pulverizar an un risc pus grand que los autres tipes de vòl.
Reconeissença
Aqueles avions de reconeissença e exploracion de terren amb l'objectiu de reculhir d'informacions. A vegadas servisson d'escota o per pistar dins las zònas ont se passa d'actes importants.
Avitalhament en vòl
D'aeronaus militaras especialas an per ròtle de transferir la carga de carburant pendent lo vol, e tornar emplir la resèrva sens que l'aeronau en plena mission sens aterrar.
Transpòrt
thumb|L'[[Hèrcules C-130 es plan conegut dins lo domeni de la logistica militara]] Son los avions que servisson per aprovesir lo personal. Se pòt distinguir entre las activitats estrategicas e tacticas, segon la mission assignada. Fan de movements estrategics de carga de materials sus de grandas distàncias per provesir de basas militaras o ben fan de movements tactics quand la posicion dins lo temps e espaci venon criticas per reüssir la mission.
Sent Blancat (Comenge)
Bibliographia
(fr) Jean Laffargue et Georges Fouet, ''Peintures romanes. Vestiges gallo-romains à Saint-Plancard (Haute- Garonne)''. Préface de Paul Deschamps. Toulouse, Edouard Privat, 1948
Organizacion dels Païses Exportadors de Petròli
Generalitats
thumb|right|[[Fotografia dau sèti de l'OPEP.]]
L'OPEP a un foncionament relativament simple car es principalament una organizacion de discussions entre país dins un quadre pauc constrenhent. Una cotisacion anuala es demandada per assegurar lo foncionament administratiu e l'adesion necessita unicament l'acòrdi deis autrei membres. Leis institucions permanentas son reduchas au secretariat generau, installat a Viena, qu'es cargat de seguir l'aplicacion dei decisions presas.
Prunay-le-Gillon
Istòria
En 1768, las tèrras de Prunay an vendut al marques de Kerrouant per la soma de 250 000 libres.
Organizacion dels Païses Exportadors de Petròli
Lo ròtle de l'Arabia Saudita
Lei relacions entre l'OPEP e l'Arabia Saudita son relativament particularas. D'efiech, amb una produccion de 556 Mt en 2019 e de resèrvas fòrça importantas (266,000 miliards de barrius en 2015), Riyad assegura un tèrç de la produccion jornadiera de l'OPEP e dispausa d'una capacitat fòrça importanta per inflenciar lo pretz dau barriu. Per aquela rason, lei Saudians son lo pòrtavotz principau de l'organizacion quand es necessari de negociar amb d'autrei productors importants (Estats Units, Russia...) ò amb leis autrei poissanças economicas majoras (Euròpa, China. Ansin, l'OPEP es un vector de poissança fòrça important per l'Arabia Saudita.
Prunay-le-Gillon
Istòria
thumb|left|100px|Blason de la famille de Menou Armand-François de Menou est le seigneur de Prunay-le-Gillon et autres lieux en 1720.
Organizacion dels Païses Exportadors de Petròli
Lo ròtle de l'Arabia Saudita
Pasmens, en cambi d'aqueu ròtle preponderant, lei Saudians dèvon tenir còmpte deis interès deis autrei membres. Òr, aquò pòu èsser relativament complèx car certanei país èran ò son d'adversaris de Riyad e que dispausan de capacitats de produccion non negligiblas (Iraq, Iran...).
Ruillé-sur-Loir
Nòtas
<references group=N/>
Bernat Desclot
Bernat Desclot foguèt un istorian catalan que visquèt durant la segonda mitat del sègle XIII. Se pensa qu'èra probablement originari del Vescomtat de Castellnou. Es un personatge famós dins l'istòria medievala catalana qu'escriguèt la part mai anciana de las quatre grandas Cronicas: Llibre del rei en Pere d'Aragó e dels seus antecessors passats que se coneis jol nom de Cronica de Bernat Desclot.
Monnai
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Lista dels papas
Papa : per la definicion d'aqueste mot en general, e per sa definicion pus restrictiva tala coma s'emplega exclusivament aicí, es a dire al sens de cap de la Glèisa Catolica.
La lista dels papas
{|border="0" cellspacing="6" cellpadding="0" {|border="1" cellspacing="0" cellpadding="0" class="wikitable" !colspan="4"|
millenni I
!colspan="4"|
Index Translationum
En novembre de 2011, los 10 autors mai traduches dins lo mond entièr amb mai de 2.500 traduccions cadun èran en òrdre descreissent:
Placa pacifica
La placa pacifica es une placa tectonica de la litosfèra de la planeta Tèrra. Sa superfícia es de 2.577 estereoradians. Es la mai genda de placa tectonica terrestra. S'i associa mai sovent las placas de Futuna, del banc Balmoral, del banc Conway, de las Novèlas Ebridas, de Bismarck Sud, de Bismarck Nord, de Manus e des Carolinas.
Villers-lès-Nancy
Istòria
Abbaye cistercienne de Clairlieu fondée vers l’an 1150, en activité jusqu’à la Révolution française.
Lupstein
Lupstein en alemannisch (Lupstein en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Istòria
Pendant la guerre des Rustauds, le 16, le village, refuge de paysans en révolte qui avaient quitté Saverne est brulé et toute sa population massacrée. On trouve encore aujourd'hui près de l'église un ossuaire qui, selon la légende, contiendrait les os des paysans morts.
Mond Vièlh
thumb|150px|La mapa de Fra Mauro (1459).Lo Mond Vièlh (var. Mond Vielh) es la partida del Mond conegut pels Europèus dempuèi l'Antiquitat e l'Edat Mejana abans los viatges de Cristòl Colomb e sens téner compte de las descobèrtas isoladas coma las dels Vikings. Lo Mond Vièlh compren Euròpa, Asia e Africa (Eurafrasia). Ansin lo Mond Vièlh se distinguís del Mond Nòu, valent a dire las Americas.
Persèpolis
Tauletas de Persèpolis
Lei tauletas descubèrtas per Schmidt son dichas « Tauletas dau Tesaur de Persèpolis ». Son largament mens nombrosas (139) e depintan de listas de pagaments d'aur ò d'argent entre 492 e 458 av. JC. Son sovent adreiçadas a de caps importants de l'administracion ò dau govèrn.
Seria de las nòrmas ISO 14000
La seria de las nòrmas de l' Organizacion internacionala de normalizacion ISO 14000 çò ne designa de l'ensemble de las nòrmas que se concernisson lo management environamental.
N'es aquesta exigéncia e d'alhors sovent la resulta de sa pròpria politica environamentala.
Sarcey (Nauta Marna)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
L'existéncia de Sarcey a revelat en los tèxtes dempuèi 1160 per la charte de l'avesque Godefroy. Lo nom del vilatge se presenta en los títols, jos las formas latinas Sarceyum, Sarceium de contunh jos las formas Sarcé de contunh Sarcey a partir del XIII sègle.
L'existence de Sarcey est révélée dans les textes dès 1160 par la charte de l'évêque Godefroy. Le nom du village se présente dans les titres, sous les formes latines Sarceyum, Sarceium puis sous les formes Sarcé puis Sarcey à partir du XIII siècle.
Gara de Bossens
Es una gara de la SNCF, desservida per de trens TER d'Occitània.
Cometa de Halley
Descripcion
A son darrièr passatge, se poguèt determinar que son nuclèu es fòrt escur, d'un albedo de prèp de 3 %. Las fòtos de la sonda Giotto son de donadas preciosas permetent de comprendre melhor la constitucion de las cometas e lo mecanisme de sublimacion a l'apròcha del Solelh. Los tres darrièras visitas de la cometa de Halley remontan a 1835, 1910 e 1986 ; lo còp venent deuriá aparéisser en 2061.
Arès
Es abitualament representat montat sus un carri de guèrra. Pòrta l'Èlme d'aur, l'escut, es cobèrt d'una armadura de bronze e son braç es poderós e intrencable. D'abituda es acompanhat de Deimos (La terror), Fòbos (la panica) e Erida (la discòrdia).
Mildió
250px|thumb|Ataca de [[mildió sus una fuèlha]] Lo mildió es lo nom generic d'una seria de malautiás criptogamicas tocant fòrças espècias de plantas, mas prenent de proporcions epidemicas dins de culturas de granda importança economica, coma la vinha, la tomata, la trufa ou la cogorda. Aquelas malatiás son provocadas per de microorganismes oomycètas ligats al reialme de las Cromista, e a vegada qualificadas de « pseudo-mycotas ».
Gara de Sent Martòri
Foguèt mesa en servici en 1862 per la Companhiá dels Camins de fèrre del Miègjorn.
Placa nòrdamericana
Frontièras
A l'oèst, la placa nordamericana es subretot en contacte amb la placa pacifica. Lo long de las còstas dels Estats Units d'America e del Canadà, la frontièra amb la placa pacifica es une falha transformanta a pauc près NNO-SSE, ont i a la Falha de San Andreas en Califòrnia. Aquel contacte amb la placa pacifica es arrestat per dos sistèmas de fòssas de subduccion ont lo continent nordamerican acaba per far desaparéisser tres rèstes de la placa Farallon: Aquela frontièra amb la placa pacifica se corba enseguida seguent la fòssa de las Aleutianas sus la còsta sud de las illas Aleutianas, fins al tèrme amb la placa d'Okhotsk.
Desplaçament
Lo desplaçament de la placa nordamericana se fa cap a l'oèst e lo sudoèst a una velocitat de 1,15 centimètre per an o encara a una velocitat de rotacion de 0,7486° par milion d'anadas segon un pòl eulerian situat a 48°71' de latitud nòrd e 78°17' de longitud oèst (referencial: placa pacifica).
Thoury-Férottes
Thoury-Férottes es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Segonda Guèrra d'Afganistan
Causas
D'aqueu temps, lei premiers soudats americans arribèron dins la region. Lo 22, comencèron per lançar d'operacions de reconoissença en Afganistan. Un avion sensa pilòt american foguèt destruch en Afganistan lo meme jorn e lei combats entre Talibans e Frònt Unit recomencèron. La Russia aumentèt son ajuda au Frònt Unit. Leis Estats Units preparèron un govèrn novèu per remplaçar lei Talibans, negociant en particular ambé lo rei ancian Mohammed Zaher Chah. A la fin dau mes, leis Americans e leis Anglés acampèron una fòrça importanta e poguèron acréisser sei menaças. En consequéncia, lo 5 d'octòbre, Paquistan se declarèt convencut de la culpabilitat d'Osama Ben Laden.
L'extension de la guerrilha (2007-2009)
En fàcia, la Coalicion reprenguèt facilament la vila de Musa Qala (7-12 de decembre de 2007) e desbloquèt lei Britanics de Sangin lo 5 d'abriu de 2007. Pasmens, lei doas ofensivas antidrògas de l'annada 2009 dins lei províncias sud dau país pervenguèron solament a de resultats miejats. D'efèct, la superfícia de culturas de paparri demeniguèt un pauc mai lei pèrdas de l'OTAN foguèron importantas. De mai, leis atacas sus leis avitalhaments transitant per lo territòri paquistanés obliguèron l'OTAN de trobar una segonda rota dempuei lo nòrd. Lei Talibans comencèron adonc d'estendre sa guerrilha dins lei províncias septentrionalas.
Illescas
Illescas (pr. Ilhescas) qu'ei ua comuna de fondacion gascona,, uei dens la província espanhòla de Toledo (Comunautat Autonòma de Castelha-La Mancha).
Maruèjols
Maruèjols (francés Marvejols en francés) es una comuna gavaudanesa situada dins lo departament de Losera e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Gara d'Era Estela
La gara d'Era Estela es una gara ferroviària de la linha de Tolosa a Baiona, situada sul territòri de la comuna d'Era Estela de Sent Martòri, dins lo departament de la Nauta Garona.
Foguèt mesa en servici en 1862 per la Companhiá dels Camins de fèrre del Miègjorn.
Placa sudamericana
Frontièras
Al nòrd, la rusca continentala de la placa sudamericana se trenca amn la placa dels Andes del Nòrd, que cobrís per un ligam convergent / transformant lo jonhament amb l'America Centrala e la placa caraba.
Las autras frontièras de la placa sudamericana son formadas al la còsta èst per de contactes divergents entre ruscas oceanicas: al nòrd, la placa nordamericana; a l'èst, la placa africana; al sud, la placa antartida.
Arellano
Arellano es una comuna de la Comunautat Forala de Navarra al nòrd d'Espanha.
Gara de Sent Gaudenç
Foguèt mesa en servici en 1862 per la Companhiá dels Camins de fèrre del Miègjorn.
Audigny
Audigny es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Arma nucleara
Zònas liuras d'armas nuclearas
Certaneis estats ò associacions d'estats an adoptat de tractats enebissent la preséncia d'armas nuclearas sus son territòri. A l'ora d'ara, aquelei zònas liuras d'armas atomicas gropan Antartida, Africa, l'America dau Sud, l'America Centrala, Mexic, Oceania, l'Asia Centrala e l'Asia dau Sud-Èst. Aqueu drech es assegurat per lo TNP e foguèt confiermat en 1975 per l'Assemblada Generala de l'ONU.
Salias de Salat
Salias de Salat (Salies-du-Salat en francés) qu'es ua comuna gascoa de Comenge, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Estadi deu Soldier Field
Lo purmèr estadi que ho inaugurat en 1924 dab lo nom d'Estadi Municipau de Grant Park (Municipal Grant Park Stadium) puish, l'annada seguent, que ho vodat tanben a aunora la memòria deus sordat nòrd-americans caduts suu camps batalhèr (çò qui explica lo son nom present).
Bassy
Bassi en arpitan (Bassy en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region de Ròse-Aups.
Volcan sosmarin
Un volcan sosmarin es un volcan immergit dins una mar ò un ocean. En causa deis efiechs de la colona d'aiga, presenta de caracteristicas particularas coma una explosivitat demenida e un refrejament fòrça rapid de la lava. Lo resultat deis erupcions sosmarinas son donc aisats d'identificar en causa de la mesa en lava de ròcas caracteristicas coma lei pillow lava. En revènge, lor caractèr pauc violent complica fòrça lor deteccion. Lo volcanisme sosmarin demòra donc un fenomèn mau conegut, unicament descubèrt en 1650 amb una erupcion dau volcan de Santorin.