cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Cana de sucre
Istòria
La propagacion de la cana, que se fa pron aisidament per rebrot, atenguèt lèu tota l'America centrala, subretot Sant Domingo, Cuba, Mexic e Loïsiana. Totes los clones intodisits a l'origina venián de bacin mediterranèu, mas al sègle XIX de nòvas introduccions se faguèron dempuèi Tahiti e Java. La celèbra expedicion del Bounty capitanejada per Bligh en 1787-1789 aviá per objectiu de menar de Tahiti fins a Jamaica des brots de cana de sucre e d'arbre de pan.
Edmund Vance Cooke
Biografia
Aprèp que quitèsse l'escòla trabalhèt dins una fabrica de maquinas de cordurar. En 1893 decidiguèt de viure de l'escritura e s'avodèt a la poesia. Publiquèt son primièr recuèlh de poèmas, A Patch of Pansies en 1894. Contunhèt a escriure e publicar d'òbras poeticas e a l'encòp escriguèt de libres per enfants. Se maridèt amb Lilith Castleberry en 1898 e aguèron amassa cinc enfants. Mai tard, en 1920, trabalhèt dins una ràdio a Detroit e i legissiá sos poèmas als auditors.
Placy
Placy es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Aurès
Aquela region èra coneguda dempuèi l'Antiquitat jol nom d'Aurasius mons, toponim berbèr significant « lo mont feram ». Los Aurès èran partida del territòri de l'anciana Numidia. Cal apondre que quand Ibn Caldon, istorian del sègle XIV, parlava dels Aurès, indicava une zona geografica mai larga qu'aquela d'uèi.
Fonches-Fonchette
Fonche-Fonchette en picard (Fonches-Fonchette en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Aurès
Terralha
« Coma malgrat la colonizacion romana de Lambèsa, los berbèrs Chaoïa demorèron alunhat dels grands corrents » exteriors, « se pòt admetre qu'aquela ornamentacion de relieu [...] caracteristica de la terralha berbèra vertadièra, diriam primitiva. », çò escriguèt Arnold van Gennep. Gabriel Camps supausa « una origina sicílioitalica », pensa qu'aquel decòrs, s'espandiguèt al Calcolitic dins une region anant de las còstas de la Tunisia fins a l'Aurès
Montfort (Maine e Léger)
Geografia
Municipalitat angevine, Montfort se situa en lo Saumurois.
Territòri catalan liure
= Véder tanben =
James Avery
vinheta James La Rue Avery, Sr. (Virgínia, 27 de novembre de 1945 – Glendale, Califòrnia, 31 de decembre de 2013) foguèt un actor american. Se faguèt conéisser subretot per son interpretacion de l'avocat Philip Banks, l'oncle de Will Smith dins la sèria de television The Fresh Prince of Bel-Air.
Viòus en la Val
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : Viols La Val en 1740-60, Viol corregit en Viols en Laval en 1740-60.
Remilly-Wirquin
Geografia
thumb|Vista sus una pâture e sul païsatge de bocage e de vallée, en mai 2011.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Armancourt (Oise)
Armancourt es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Gaudent
Gaudent (Gaudent en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge e de Varossa situada en eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Vilamanda
Vilamanda (forma derivada del nom ancian Vilamagna [bilomanno]) (Villeveyrac en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Vilamanda
Las fòrmas ancianas son : de Villavayraco en 1344, 1370, vicaire de Villa Veyrac en 1518, Ville airac (sic) en 1622, Ville veirat en 1708, Villevayrac en 1740-60, 1770-72 (mapa de Cassini), Villeveyrac en 1740-60.
La Pommeray (Maine e Léger)
Geografia
La Pommeraye fa partida del departament de Maine-e-Loire.
Veilly
Geografia
Veilly se trouve à la croisée des pays entre l'Arrière-Côte de Beaune, le début du massif du Morvan et les plaines de l'Auxois. Bligny-sur-Ouche (6 km) et Arnay-le-Duc (10 km) sont les deux bourgs les plus proches de Veilly.
Epaminondas
Influéncia e posteritat
Epaminondas foguèt una personalitat majora de la Grècia Antica durant leis ans 370-360 avC. Sa politica e sa reorganizacion de l'armada tebana permetèron a Tebas de venir la ciutat grèga pus poderosa de 372 a 361 avC. De mai, sei victòrias de Leuctra e de Mantinèa afebliguèron grèvament Esparta que foguèt jamai capabla de restaurar sa poissança anciana. Pasmens, lei guèrras recurrentas dau periòde tirèron tanben fòrça sus lei ressorsas de totei leis autrei ciutats-estats, compres Tebas. Ansin, après 361 avC, lei vilas grègas passèron pauc a pauc sota lo contraròtle de Macedònia. En particular, Tebas foguèt militarament ocupada per una garnison macedoniana après la batalha de Queronèa en 338 avC.
Belleherbe
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Gustau Aliròl
Biografia
Es dempuèi lo 22 de març de 2010 conselhièr regional d’Auvèrnhe per Naut Léger.
Saint-Georges-du-Bois (Maine e Léger)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Velars-sur-Ouche
Geografia
Velars-sur-Ouche est située à l'Ouest de Dijon, en direction de Dijon.
Linx iberic
Descripcion
Coma totes los linx, la cara del Linx iberic es ornada d'un colar de pèls longs a l'entorn del còl amb d'aurelhas triangularas cornadas d'una flòca de pèls negres. A pas que 28 dents al luòc dels 30 abitualas pels felins. La coa corta se termina per una partida negra. Las patas son longas e los pès voluminoses en comparason al rèste del còs.
Analisi genetic
La filogeniá se basèt longtemps sus l'estudi dels fossils d'un animal per precisar l'apparicion e l'evolucion d'una espècia. La filogeniá modèrna se basa subretot suls analisis genetics acausa del nombre escaç de fossils de felins. Lo primièr felin datariá d'11 milions d'ans. L’aujòl comun de las linhadas Leopardus, Linx, Puma, Prionailurus e Felis auriá traversat la Beringia e colonizat l’America del Nòrd fa 8 a 8,5 milions d’ans. Fa 7,2 milions d’ans, la linhada dels linx divergiguèt d'aquela dels pumas. Lo darrièr aujòl comun a totes los linx data de 3,2 milions d’ans al Pliocèn.
Fellacion
La fellacion (del latin fellatio, derivat del vèrb fellare que significava "chucar, tetar") es un dels comportaments sexuals umans que consistís a estimular lo penis del partenari amb la boca, las labras e la lenga. Pòt èsser practicada siá coma un preliminari, siá per menar l'òme a l’orgasme. Son equivalent per las femnas es lo cunnilingus.
Gabriele D'Annunzio
thumb|Gabriele D'Annunzio (1889) Gabriele D'Annunzio (Pescara, 12 de març de 1863 – Gardone Riviera, 1 de març de 1938) foguèt un escrivan, poèta, dramaturg, aviador, militar, politician e jornalista italian. Es un autor simbòl del Decadentisme italian, que ne foguèt, amb Giovanni Pascoli, un dels mai illustres representants.
Guèrra Ispanoestatsunidenca
Debanament
Ai Filipinas, una flòta espanhòla foguèt aisament destrucha lo 1 de mai dins la baia de Manila. Puei, lo 20 de junh, una fòrça terrèstra desbarquèt dirèctament sus l'illa de Cuba onte ganhèt lo 1 de julhet la batalha de San Juan còntra una pichona tropa espanhòla que resistiguèt amb acarnament. Pasmens, en causa dei problemas d'avitalhament dei dos camps, la dificultat premiera dei doas armadas foguèt la lucha còntra lei malautiás tropicalas. Enfin, lo 13 de julhet, la destruccion dei darrierei fòrças navalas espanhòlas de Cuba a Santiago de Cuba entraïnèt la capitulacion generala de l'illa lo 17.
Consequéncias
La fin de la guèrra foguèt signada au Tractat de París. Espanha deguèt reconóisser l'independéncia de Cuba (ocupada per leis Estats Units fins a 1902) e cedir Guam, Puerto Rico e lei Filipinas en cambi dau pagament d'una indemnitat de 20 milions de dolars. Regardant leis afaires internacionaus, leis Estats Units apareguèron d'ara endavant coma una poissança mondiala majora. Per Espanha, la pèrda de sei colonias asiaticas e americanas marquèt la fin de l'empèri coloniau format au sègle XVI après la descubèrta dau continent american e la decidiguèt de començar una politica d'expansion colonialista sus lo continent african onte s'interessèt au partiment de Marròc ambé França.
Pandèmia
En causa d'aquela ancianetat, lei pandemias an agut una influéncia importanta sus lo desvolopament dei societats umanas. Per exemple, l'impacte demografic de la pèsta negra dau sègle XIV en Euròpa es un dei factors a l'origina de la Reforma Protestanta 170 ans pus tard. De mai, la recèrca sus lei malautiás pandemicas foguèt un dei motors de la recèrca medicala dins mai d'una region. Enfin, au nivèu juridic, lei pandemias an menat a la definicion de legislacions relativas a l'igièna e a la mesa en plaça de sistèmas de susvelhança, de prevencion e de contraròtle dei malautiás pus grèvas.
Lei periòdes preïstoric e antic
Durant lei sègles precedents, de racòntes pus precís depintèron d'autrei pandemias grèvas, principalament dins l'Empèri Roman. Aquelei tèxtes permèton de documentar lei premiereis epidemias de lèpra. Pasmens, permèton subretot de documentar doas pandemias majoras. La premiera es la Pèsta antonina que durèt de 165 a 190 entraïnant la mòrt de 5 a 15 milions d'abitants de l'Empèri. Segon leis ipotèsis actualas, èra probablament una epidemia de variòla. La segonda es la Pèsta de Justinian que comencèt en 541. Causada per la pèsta bubonica, se difusèt vèrs l'èst lòng de la Rota de la Seda. Plusors epidemias successivas tuèron au mens 25 milions de personas dins lo mond e la malautiá venguèt endemica dins lo bacin mediterranèu fins au sègle VIII. Entre aquelei doas catastròfas, d'autrei pandemias son mencionadas coma la Pèsta de Ciprian de 251 a 260. Pasmens, aqueleis eveniments son mens ben coneguts e l'infeccion a l'origina dau fenomèn es rarament identificada.
Lo periòde medievau
En Asia, quauquei donadas permèton d'establir l'existéncia de pandemias grèvas durant l'Edat Mejana. En particular, una epidemia de variòla tuèt un terç de la populacion japonesa entre 735 e 737.
L'aparicion dei pandemias mondialas
La segonda evolucion de remarca durant aquela epòca es lo melhorament dei descripcions medicalas. Ansin, se la variòla e la pèsta demorèron generalament a la basa dei pandèmias pus grèvas, se pòu observar de pandèmias causadas per d'autrei malautiás coma la gripa. Lo tifus, especialament dins lei camps militars, lo paludisme, la tuberculòsi e la sifilis venguèron tanben de problemas pus grèus. Enfin, se fau nòtar lo cas particular deis epidemias de suseta anglesa, una malautiá dispareguda que tuèt la mitat de la populacion de certanei vilas anglesa a la fin dau sègle XV e au començament dau sègle XVI.
Leis efiechs de la Revolucion Industriala
La Revolucion Industriala constituís un periòde particular dins l'istòria dei pandemias car veguèt l'aparicion dei premierei mesuras permetent de luchar d'un biais eficaç còntra certanei malautiás ancianas. Pasmens, aqueu succès demorèt limitat car l'aumentacion dei cambis internacionaus entraïnèt l'irrupcion d'infeccions novèlas.
Lei progrès de l'igièna e de la medecina
thumb|right|[[Fotografia de l'Eixample, una illustracion dei teorias igienistas de la segonda mitat dau sègle XIX.]]
L'aparicion de malautiás novèlas
Se la revolucion scientifica que sostenguèt lo desvolopament de l'industria europèa durant lo sègle XIX, l'aumentacion dei cambis entre regions alunchadas favorizèt l'emergéncia de malautiás novèlas. La pus famosa es probablament lo colerà, originari deis Índias, que se difusèt dins lo rèsta dau mond gràcias a l'intensificacion de l'agricultura en Bengala. Entraïnèt cinc pandemias durant lo sègle XIX e doas suplementàrias durant lo sègle XX. Aquò li permetèt de venir endemic dins plusors regions d'autrei continents. L'abséncia d'assaniment e la contaminacion dei rets d'aiga potabla foguèron lei factors principaus que facilitèron aquelei pandemias. Per lei meteissei rasons, la fèbre jauna tuèt fòrça abitants en America dau Nòrd e en Africa de l'Oèst. S'èran pas de patologias novèlas, lo paludisme e la fèbra tifoïda aprofichèron tanben aquelei condicions per se difusar mai.
La regression malaisada dei malautiás ancianas
Pasmens, lei descubèrtas medicalas de la fin dau sègle XIX (concèpte de malautiá, principi de la vaccinacion, existéncia dau sistèma immunitari...) permetèron d'adoptar de politicas de lucha pus eficaça còntra lei malautiás. La prevencion venguèt ansin un element important amb lo melhorament deis infrastructuras urbanas, la recèrca e la generalizacion dei vaccins e l'aparicion de medicaments novèus. De mai, dins certanei cas, venguèt possible de luchar còntra lei vectors de l'agent patogèn (destruccion dei populacions de moissaus...).
Lo melhorament de la prevencion e de la susvelhança
Durant la segonda mitat dau sègle XX, lo desvolopament progressiu de la vaccinacion e dei tractaments foguèt pas lo factor unic aguent permés de luchar d'un biais pus eficaç còntra lei fenomèns pandemics. D'efiech, la creacion de l'Organizacion Mondiala de la Santat en 1945 a permés de facilitar la cooperacion internacionala en unificant leis organizacions regionalas fondadas precedentament : l'Ofici Internacionau d'Igièna Publica (dominat per França e lo Reiaume Unit, l'Organizacion Igièna de la SDN e l' Organizacion Sanitària Panamericana (dominada per leis Estats Units). Aquò permetèt de melhorar la planificacion dei campanhas de vaccinacion internacionalas, la susvelhança dei malautiás novèlas e lo partiment d'informacions.
Lei mejans de prevencion
Lei mejans de prevencion recampan un ensemble de mesuras variadas destinadas a empedir ò limitar l'aparicion e lo desvolopament d'una epidemia dins la populacion. Lo principau es la vaccinacion que permet de protegir dirèctament leis individús còntra una exposicion a l'agent patogèn considerat. D'autrei mejans importants son l'existéncia d'infrastructuras espitalieras operacionalas, de personaus formats e d'una populacion educada. Son completats per l'informacion dau public e per la mesa en plaça de recomandacions oficialas, especialament per lei viatjaires. Aquelei mesuras son sovent eficaças quand totei leis elements son presents. Pasmens, es rarament lo cas en defòra dei país desvolopats.
.florist
es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 28 de decembre de 2013.
Avet blanc
Rusca
La rusca es lisa, grisa argentada, amb de pichonas pòchas de resina, puèi crebassada amb l'edat. Los ritidòms presenton de crebassas longitudinalas quora son adults. La rusca conten de resina compausada de sesquiterpenoïds, de cellulòsa, de sals minerals, de tanins e d' acids grases, de diterpèns, de lectinas.
.kaufen
es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 28 de decembre de 2013.
Saint-Sigismond (Maine e Léger)
Geografia
La commune est située dans le Segréen.
Quiron (asteroïde)
Caracteristicas
Aqueu fach pausa la question de l'origina de Quiron. Segon lei calculs, son orbita es pauc establa e es quasi impossible de determinar sa posicion precisa i a quauquei miliers d'ans. Leis astronòms pensan donc qu'es un objècte en provenància dei regions extèrnas dau Sistèma Solar arribat recentament dins la zòna dei planetas gigantas. Sa talha similara ais objèctes descubèrts dins la cencha de Kuiper sostèn aquela ipotèsi.
Crime organizat
Lo crime organizat designa un ensemble d'estructuras umanas relativament establas e ierarquizadas que son objectiu es de realizar de profiechs illicits dins de domenis d'activitat proïbits en utilizant de metòdes illegaus. Aqueleis organizacions son sovent consideradas coma d'enemics de la societat e son l'objècte de legislacions especificas destinadas a facilitar lor repression. Entre lei pus conegudas, se pòu citar la Màfia italiana, lei triadas chinesas e lei cartèus de la dròga.
Batalha d'Abensberg
La batalha d'Abensberg foguèt una batalha dei guèrras napoleonencas que se debanèt lo 20 d'abriu de 1809 entre una aliança formada de França, Bavièra e Wurtemberg e l'Empèri Austrian. Per aquò, Napoleon I concentrèt sei fòrças au sud de Danubi lo 19. L'endeman, lei Francés ataquèron en direccion de Freising e de Tengen. Leis Austrians perdiguèron entre sept e uech mil òmes e deguèron finalament se replegar sus una linha Pfaffenhausen-Rottenborg-Alzhausen. Lei pèrdas aliadas se situèron entre mil e tres mil òmes.
Sètge d'Almeida (1810)
Lo Sètge d'Almeida foguèt una batalha dei guèrras napoleonencas que se debanèt entre lo 25 de julhèt e lo 27 d'aost de 1810. Opausèt una armada francesa comandada per Ney a una garnison angloporteguesa dirigida per Cox. La màger part de la vila foguèt destrucha per un bombardament francés lo 26 d'aost qu'entraïnèt l'explosion d'un degaus de municions causant la rediccion dau rèsta dei defensors.
Batalha d'Albuera
La batalha d'Albuera foguèt una batalha dei guèrras napoleonencas que se debanèt lo 16 de mai de 1811. Opausèt França e lo Grand Ducat de Varsòvia d'un caire a Espanha, Reiaume Unit e Portugal d'autre caire. Leis Anglés capitèron d'arrestar una ofensiva francesa per desgatjar Badajoz. Pasmens, leis Anglés deguèron finalament lo sètge d'aquela vila après una segonda ataca francesa.
.email
es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 2 de genièr de 2014.
Velogny
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Triqueville
Geografia
Triqueville appartient au canton de Pont-Audemer et à l'arrondissement de Bernay.
Istòria
La glèisa Santa-Martin èra initialement una glèisa gotica en pèira #qu'a #èsser partiellement reconstruite al, lo if funéraire a classificat.
Belan-sur-Ource
Belan-sur-Ource es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.
Vendemian
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : parrochia S. Marcellini de Vindimiano en 1129, parrochia S. Marcellini et S. Petri de Vindimiano en 1155, Giraldi de Vendimiano en 1168, villa de Vindimiano en 1171-72, de Vendemiano en 1172, de Vindemiano, Vindimiano en 1187, villa de Vindemiano en 1187, Vindemianum en 1202, Vendemiano en 1323, Vendemian en 1571, Vindemia en 1622, Vindemian en 1740-60, Vendemian en 1770-72 (mapa de Cassini).
Cordoba (vila d'Argentina)
thumb|right|250px|Vila de Córdoba La vila de Córdoba qu'ei la capitau de la província de Córdoba, en Argentina.
Córdoba qu'ei situada a 710 km de Buenos Aires. Sa superfícia qu'ei de 576 km² e sa populacion estimada de 1 319 604 abitants en 2010.
Planquery
Geografia
La commune est située dans le Bessin, à vingt kilomètres de Bayeux et trois kilomètres de Balleroy.
Guèrra de Succession d'Àustria
Lo frònt austroprussian
Lo començament de l'ofensiva francesa foguèt l'eveniment decisiu sus aqueu frònt. D'efiech, la menaça còntra Praga necessitèt de mandar de renfòrç dins aqueu sector, çò que facilitèt lo rèsta dei combats per lei Prussians. Prenguèron ansin lo contraròtle de totei lei fortalesas de Silèsia avans la fin de l'annada. En 1742, lei Prussians se dirigiguèron vèrs lo sud e menacèron Viena. Lo prince Carles de Lorena, a la tèsta d'una armada austriana, ataquèt sei linhas d'avitalhament. Obligat de se retirar e perseguit, Frederic II capitèt d'arrestar son adversari a la batalha de Chotusitz (17 de mai de 1742). Dins aquò, i perdiguèt plusors miliers d'òmes.
La confiermacion de la Pragmatica Sancion
L'autre venceire principau de la guèrra foguèt Maria Terèsa d'Àustria. D'efiech, en despiech de la pèrda de quauquei territòris periferics, foguèt reconeguda coma sobeirana legitima dei domenis ereditaris dei Habsborg per tot lo continent, compres sei rivaus per la succession. De mai, l'eleccion de son marit Francés coma emperaire en 1745 li permetèt d'aquistar lo contraròtle dau Sant Empèri.
Trémont (Maine e Léger)
Trémont es una comuna francesa, situada dins lo departament de Maine e Léger e la region dels Païses de Léger.
Marie Cau
Vida personala
Marie Cau abita Tilloy-lez-Marchiennes dempuèi vint ans e es maire de tres dròlles.
Associacion de Municipis per l'Independéncia
Garrigues (23/24)
Lo Conselh Comarcal de les Garrigues e totas las municipalitats excepte:
Garrotxa (18/21)
Lo Conselh Comarcal de la Garrotxa e totas las municipalitats excepte:
Osona (51/51)
Lo Conselh Comarcal d'Osona e totas las 51 municipis
Bailly (Oise)
Istòria
Le Monument aux Morts, inauguré le dimanche 18 juin 1922, devant le cimetière, a été élevé pour les treize enfants de la commune tombés au champ d'honneur.
Esquiesa e Cèra
Esquiesa
Segon Dauzat, Esquiesa qu'ei derivat deth gascon esquie, « aresta de montanha ». Segon R. Aymard, eth nom que vien de esquià en gascon dera Varetja, « fetuca » (planta).
Recques-sur-Hem
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Esquiesa e Cèra
Esquiesa
Segon Miquèu Grosclaude, eth gascon esquia ei pas adaptat ath site, ua vath; eths noms de planta dont parla Aymard son esquiar e esqués. Mès, com passar a esquiesa ? Eth nom primitiu qu'ei probablament squisa, abans ua diftongason tardiva; eth nom que demòra escur.
Milgranièr
Descripcion
thumb|left|200px|Flors Es un pichon arbre de portada arbustiva de las regions mediterranèas que pòt s'auçar a 6 m de naut. Pòt viure fins a 200 ans mas es mai productiu pels fruches dins los 20 primièrs ans de fructificacion.
Venarey-les-Laumes
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
.kiwi
es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 3 de genièr de 2014.
Prèmi Strega
Lo Prèmi Strega (en italian: Premio Strega) es un guerdon italian creat en 1947. Es atribuït cada an a un libre publicat en Itàlia entre lo 1èr d'abril de l'annada precedenta e lo 31 de març de l'an en cors. Dempuèi 1986 es organizat e gerit per la Fondacion Bellonci. Es reconegut universalament coma lo prèmi literari mai prestigiós d'Itàlia, que coneis tanben una cèrta notorietat en Euròpa e dins lo demai del mond.
Tamarind
Distribucion e descripcion
Es un arbre grand de fuèlhas persistentas en localitats sens sason seca mas caduc dins lo cas contrari. A de fuèlhas amb fins a 40 foliolas e flors en pinhas. Lo fruch es una golça pelana d'una polpa brumenca comestibla e de qualques granas duras.
Usatges
Tanben a d'usatges medicinals subretot dins l'Ayurveda per combatre los problèmas digestius.
Ciconia
Caracteristicas
Las espècias d'aquel genre se caracterizan per los seus bècs dreches e punchats e lo plumatge subretot negre e blanc. Son de grands escassièrs, de prèp d'un mètre de naut e 1,80 m d'envergura amb un bèc. Los joves son de color mai bruna e discrèta que los adults. Las cigonhas an pas de muscle traqueobronquial e pòdon pas cantar nimai cridar, e comunican entre elas en clacant del bèc.
Espècias fossilas
Los fossils répertoriats dins aquel genre incluson :
Fontaine-sur-Somme
Istòria
Lo 22 d'agost 1346, en lo moment de la chevauchée, las tropas anglesas de Edouard III tenda de prene Fontaine, #que dispausava d'un pont, per afranquir la Soma mas an refusat per las tropas francesas.
Torfou (Maine e Léger)
Geografia
La municipalitat de Torfou fa partida Mauges. N'efièch, se tròba a 20 km a l'oèst de Cholet, e a 25 km nòrd/oèst dels Herbiers e a aperaquí 40 km de la vila de Nantas.
Reclinghem
Istòria
Reclinghem #Èsser probablament fondada pel Viking Rikiwulf cap a 880 AD, #qu'aperteniá a la dynastie scandinave de las Wulfinga, mencionada en lo document anglés Beowulf. Reclinghem Seriá aital la contracció de Rikiwulfinga-haim. Lo sieu domeni s'estendiá fins a Richebourg, Rekkem e Tielt a Belgica, ont existís totjorn lo Rijkegem-kouter. Lo patronyme Van Ryckeghem es pro difondut en los Flandres, tanben plan en lo Nòrd--Calava #qu'en Vlaanderen.
Barbery (Oise)
Barbery es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Forceville
Fourville-in-Anmiénoé en picard (Forceville en Amiénois en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Mièg de mesclada (rugbi de XV)
Qualques jogaires a aquel pòste: Danie Craven(AFS), Joost van der Westhuizen(AFS), Nick Farr-Jones(AUS), George Gregan(AUS), Fabien Galthié(FRA), Byron Kelleher(NZ), Gareth Edwards(GAL), Justin Marshall(NZ), Sid Going(NZ), Jean-Baptiste Élissalde(FRA), Agustín Pichot(ARG), Dimitri Yachvili(FRA), Antoine Dupont(FRA),.
Adam Price
thumb|250px|Adam Price en 2010 Adam Price (Copenaga, 7 de mai de 1967) es un scenarista danés. Es conegut subretot per sa creacion de la sèria de television Borgen, una de las mai vistas en Danemarc. Es tanben animador d'una emission culinària amb son fraire James. Es proprietari de dos restaurants dins la capitala del país, Copenaga.
Judith Henry
vinheta|Judith Henry en 2010. Judith Lise Henry, nascuda lo 16 de mai de 1968 a París, es una actritz francesa.
Escobèrs e Potz
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Porcièu
Porcièu (Pourcieux en francés) es un vilatge de Provença administrat per lo departament de Var dins la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Ginjorlièr
Fruch
A l'ora d'ara la consomacion merma fòrça dins las zonas urbanas.
Le Plessis-Grimoult
Le Plessis-Grimoult es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Geografia
Lo ponch culminant del Calvados, lo mont Pinçon amb una altitud de 361 mètres, a situat sus la comuna.
Istòria
Voir la motte castrale de Plessis-Grimoult.
La Vacariá e Sant Martin de Castrias
La Vacariá
Las fòrmas ancianas son : villa Putei Combes, cap a 1140, de Pozcumbeis, après 1162, a Pouscumbes en 1205, de Poscombes en 1210, ecclesia S. Marie de Vacaria en 1252, villam de Vacaria en 1257, villam de Poscombes, que alias appellatur villa de Vacaria en 1264, de Vaccaria en 1344, lo cami de la Vacaria cap a 1400, ecclesia Beate Marie de Vacaria en 1484, Vaccaria al sègle XVI, la Vacquerie en 1587, la Vaquerie en 1613, la Vaquirie en 1622, la Vacarie en 1627, la Vaquarie en 1643, la Vacairie en 1650, la Vacquarié en 1740-60, la Vaquerie en 1740-60 e 1770-72 (mapa de Cassini). L'ancian nom Poscombes correspond a « potz de las vals ».
Sant Martin de Castrias
Lo nom de Sant Martin es conservat sonque per un castèl. Las fòrmas ancianas son : villarem quem vocant Castrias cum ecclesiam S. Martini, al sègle X o XI (?), fontem S. Martini en 1082, locum qui dicitur Gastrias, vulgare autem castra, cum ecclesia S. Martini al sègle XII, Castra al sègle XII (?), parrochia S. Martini de Castrias en 1122, parrochia S. Martini de Gastrias en 1122, de Castrias, bailia de Castrias, cap a 1140, ecclesiam S. Martini cum fisco de Castriis en 1146, ecclesiam S. Martini de Gastrias en 1153, locum quoque qui dicitur Gastrias, et vulgare autem Castra pastura, cum ecclesia S. Martini en 1162, de Castriis en 1206, decimam S. Martini de Guastriis en 1210, parrochia S. Martini de Gastriis en 1217, ecclesia S. Martini de Castris en 1252, 1484, mas de san Marti de Castrias cap a 1400, de Castria, al sègle XVI, St Martin de Castres en 1626, pioch de S. Martin, al sègle XVII, St Martin de Castries cap a 1780. Segon Hamlin, Càstrias ven d'un ablatiu-locatiu popular *castriis (vengut castrias), amb un redoblament de i, vengut dau latin classic castra, mot utilizat per los luòcs fortificats d'epòca romana (veire Negre, Revue internationale d'Onomastique, XXIII, p. 207-210),. Sant Martin ven del nom latin de Martinus, avesque de Tors, evangelizator de la Gàllia.
Sòrbs
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Acigné
Istòria
En 1010, lo fief i aurà cedit pel vicari Rivallon, baron de Vitré, als sieus fils tresens nascut, Renaud.
En 1010, le fief sera cédé par le vicaire Rivallon, baron de Vitré, à son fils troisième né, Renaud.
Sobès
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : ''villa quam vocant Superbis [varianta : Supertis] en 988, castellum Suberius en 1095-1104, castrum de Sobers'' en 1145, 1157, 1162, S. Cypriani de Sobers en 1162, apud Sobers en 1186, de Sobers en 1188, 1232, in decimaria et in terminio S. Cipriani de Sobers en 1204, ecclesia S. Scipriani de Subertio en 1252, in Subercio en 1264, castri de Subertio en 1293-94, de Subertio en 1451, ecclesiam parrochialem de Subercio, ecclesia S. Cypriani de Subercio en 1484, de Subertio, al sègle XVI, Soubez en 1529, Soubaiz en 1585, le sieur de Soubes en 1586, le chasteau de Soubez en 1593, Soubet en 1622, Soubes en 1643, Soubès en 1740-60, Soubés en 1740-60, Soubez en 1740-60, Soubes en 1770-72 (mapa de Cassini).
Gramatica de l'ebrieu modèrne
Genre
Los noms en ebrieu que sons marcats per un genre, sia masculin, sia femenin. D'un biais generau (mes briga estricte) los noms femenins s'acaban en ת (/-t/) ou ה (generaument prononciat /-a/).
John Cockcroft
John Douglas Cockcroft (Todmorden, West Yorkshire 1897 - Cambridge 1967) foguèt un fisician anglés premiat amb lo Prèmi Nobel de Fisica l'an 1951.
Vernot
Vernot es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.
La Barre-en-Ouche
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Esbarèish
Toponimia
Segon Miquèu Grosclaude, eths varèits que's deuré prononciar [és ba'rèits] e junta pas dab eras fòrmas ancianas; eth nom qu'ei escur.
Eino Kaila
Eino Kaila (9 d'aost de 1890, Alajärvi - 31 de julhet de 1958, Kirkkonummi) es un filosòf finlandés de la premiera mitat dau sègle XX. Considerat coma lo fondator de la psicologia finlandés, s'interessèt tanben a la fisica e au teatre e assaièt de trobar de principis d'unificacion entre lei diferenteis activitats umanas. Partisan d'una vision de la psilocogia basada sus l'importància de l'estudi dei fenomèns biologics, sostenguèt Alemanha durant la Segonda Guèrra Mondiala e defendiguèt l'idèa qu'una populacion etnicament omogenèa èra una condicion necessària d'un sistèma democratic.
Ramatuela
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Boc'harzh
Istòria
Per decrèt del 25 de mai de 1955, divèrses pòbles en dependent de la municipalitat de Milizac an ligat a la municipalitat de Bohars :
Creishèths
Toponimia
Segon Miquèu Grosclaude, eth ligam dab créisher ei pas segur; eth nom que demòra escur.
Berche
Berche es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Merovingians
Ascendéncia Divina
Mai d'un textes especulèron sus l'origena dels merovingians, serián estat de la descendéncia d'una certa filha de Jèsus e Maria Magdalena.
Palmièr
Los palmièrs, (var. paumier, paumolier) (Palmae o Arecaceae) forman una familha de plantas monocotiledonas. Aisidament reconeissables a lor camba non ramificada, l'estipe, coronat d'un ram de fuèlhas pennadas o palmadas, los palmièrs simbolizan los desèrts cauds e las còstas e paisatges tropicals.
Regussa
Regussa (Régusse en francés) es un vilatge occitan de Provença, situat administrativament dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Palmièr
Istòria
Fòrça fossils de palmièrs foguèron descoberts en Euròpa sus de terrens datant de l'Oligocèn (38 milions d'ans) al Miocèn (6 M d'ans). Testimònian d'una ancian periode de clima tropical.
Economia
Los palmièrs son de plantas dentre mai utilas dins l'economia agricòla dels païses de las zonas tropicalas que son despassadas en importància pas que per las graminèas. Totas las partidas de la planta son emplegadas de biais fòrça variat. Los fruches, noces de cocò o dàtils, son partit dempuèi de milenaris d'aliments de basa de las populacions vivent jols tropics. Amb la fusta dels estipes, se fabrica de postams e de parets, e amb de fuèlhas se realiza la cobèrta dels ostals.
Lista dels genres
Segon Kew Garden World Checklist (19 d'abril de 2010) <Small>
Region de Tarapaca
La  es una region administrativa de Chile. Sa capitala es Iquique.
Radinghem
Istòria
Le château était une base de V2 pendant la Seconde Guerre mondiale.
Lista de las mai grandas companhiás aerianas
Pel nombre de païses servits
vinheta|Un [[Boeing 777 de Turkish Airlines, la companhiá que servit lo mai de païses.]]
Pel nombre de destinacions
vinheta|Un [[Boeing 787 d'United Airlines, la companhiá que prepausa lo mai de destinacions al mond.]]
Canau Erie
Lo canau Erie (var. canal Erie), es un canau situada dins l'estat de Nòva York ais Estats Units d'America. Permet d'assegurar una liason fluviala entre l'Ocean Atlantic e lei Grands Lacs. Sa construccion acomencèt en 1817 e s'acabèt lo 26 d'octòbre de 1825. Favorizèt la colonizacion de l'estat de Nòva York gràcias au desvolopament dei vilas de Buffalo, Rochester, Syracuse, Rome, Utica e Schenectady. Aguèt tanben un ròtle primordiau dins l'expansion dau pòrt de Nòva York au detriment de Boston, de Baltimore e de Filadèlfia. Foguèt completat e pauc a pauc remplaçat per lo canau New York Barge en 1918.
Seldjokidas
Lei Grands Seldjokidas (1038-1157)
Lo periòde dei Grands Seldjokidas aguèt d'efiechs sus l'elèit turc dau periòde. D'efiech, laissant l'administracion ai pòbles locaus, l'elèit turc s'iranizèt pauc a pauc e una partida adoptèt lo persan coma lenga. Aquò favorizèt la cultura e lei sciéncias car lei sultans seldjokidas sostenguèron la construccion d'universitats ò de mosquetas e, d'un biais pus generau, lo desvolopament de la vida intellectuala. Pasmens, foguèron pas capables de sometre lei sèctas chiitas pus fanaticas (especialament lei Nizarits) e l'arribada de mai d'una tribü nomada entraïnèt lo declin de l'agricultura dins plusors regions.
Lo periòde dei Crosadas e l'apogèu dau Sultanat
L'unitat foguèt restablida en 1204 sota la direccion de Kay Khusraw (1192-1196 e 1204-1210). La meteissa annada, l'Empèri Bizantin s'afondrèt amb la presa de Constantinòble per lei Crosats. Aprofichant la feblessa de l'Empèri Latin fondat per lei Crosats, Kay Khusraw ataquèt lei regions litoralas e prenguèt Antalya, Sinòpe e Cilícia. Lo Sultanat obtenguèt ansin de pòrts e perseguiguèt son avançada durant lo rèine de Kay Qubadh (1219-1237 amb la presa de Kalonoros (1220, d'Erzincjan (1228) e d'Erzurum (1230).
Lo declin e la disparicion
En 1277, lei princes seldjokidas demandèron l'ajuda dau cap mameloc Baybars per restaurar son poder. Una importanta armada turca intrèt en Anatolia e bateguèt lei Mongòls a Elbistan. Pasmens, sensa sostèn de part dei fòrças seldjokidas, Baybars se retirèt e lei Mongòls eliminèron lei princes rebèls. Après aquela desfacha, lei sobeirans seldjokidas perdiguèron la realitat dau poder au profiech deis emirs e dei visirs. Reduch a un ròtle nominau, la dinastia se mantenguèt oficialament fins a 1308.
Lei Seldjokidas de Siria (1078-1117)
Dins lo corrent deis ans 1070, un vassau d'Alp Arslan dich Atsiz ibn Uvak assaièt de conquistar Palestina. Prenguèt Ramla, Jerusalèm e Damasc. Pasmens, après 1076, deguèt faciar una còntra-ataca dau Califat Fatimida. En dificultat, demandèt l'ajuda de sei senhors e lei Seldjokidas li mandèron una armada dirigida per Tutuch, un fiu d'Alp Arslan. Pasmens, Tutuch decidèt de conquistar lo sieu principat. Conquistèt Damasc en 1078 e eliminèt Atsiz ibn Uvak en 1079. Dins aquò, lo Malik Chah, sultan de l'Empèri Seldjokid, s'opausèt a seis ambicions e l'empediguèt d'ocupar Alèp. I installèt una importanta garnison e ne'n fisèt lo contraròtle a Zangi, lo futur fondator de la dinastia dei Zangids.
Valletot
Valletot en normand (Valletot en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Fort-Mahon-Plage
Nòtas
<references group=N/>
Tauçac
Tauçac o Taussac (Taussac-la-Billière en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Erau e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Aneras
Aneras (Anères en francés) qu'ei ua comuna gascona de Comenge situada en eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Toponimia
Segon Miquèu Grosclaude, era proposicion de Dauzat qu'ei impossibla, pr'amor dera abséncia d's. Un nom tirat de asinaria qu'auré miat a *as(i)nèra, mei tardiu e tirat deth gascon que seré asoèra. Era fòrma de 1387 que sembla partir deth nom d'òme Aner; que seré benlhèu Anerias (fondas sosentenut), « eras proprietats d'Aner ».
Teiran
Toponimia
Segon Dauzat e Rostaing (d'après la fòrma supausada de Alteyranicis), lo nom vendriá probablament d'un nom d'òme gallo-roman *Altirius, amb lo sufixe -anum, puèi aferèsi (supression del començament) de al- pres per un article contractat ; segon Hamlin, Teiran ven del gentilici latin Terius, amb lo sufixe -anum. Teiran èra una proprietat galloromana. Hamlin cita tanben, dins la comuna, lo luòc les Trois Teyrans, en francés, interpretable coma tras Teiran, « darrièr [lo truc de] Teiran », e, probablament entre las aglomeracions de Teiran e de Gusargues, un luòc citat en 1321, territorio de Peyra fuoc, alias Plan Teyran, locum predictum, vocatum Plan Teyran.
Bitry (Oise)
Istòria
Guerre 1914-1918 Une tranchée de défense abritait en avril 1915 les régiments français, dont le 404ème Régiment d'Infanterie qui y fit son baptême du feu.
Ribòus
Situat dins l'oèst dau departament, Ribòus es un vilatge isolat dau pendís sud de la Santa Bauma. Joís d'un clima mediterranèu refrejat per l'altitud e fa partida dau Pargue Naturau Regionau de la Santa Bauma. L'abitat es dispersat lòng de l'unica rota que permet d'arribar o de sortir dau vilatge. L'existéncia de l'endrech es atestada per diferents documents que permèton de seguir l'evolucion de son toponim : villa Ribols en 984, in Tribols en 1057, Ribuls en 1087, Ribulus en 1096 e Ribols en 1150. Segon Ernèst Negre, son nom ven dau latin ripula ("riba pichona") au loc. plurau ripulis ("a lei pichonas ribas"). Segon lei recensaments realizats dempuei la Revolucion Francesa, lo vilatge foguèt totjorn pauc poblat amb un maximom demografic de 79 abitants en 1836. A partir deis ans 1860, la populacion demeniguèt en causa de l'exòdi rurau. Agantèt un minimom de 6 estatjants en 1982. Uei, la populacion es en aumentacion regulara (49 abitants en 2019), probablament en causa dau dinamisme dei comunas vesinas (pargue OK Corral de Cuja...). Pasmens, es totjorn menaçat per la desertificacion.
Buenaventura Durruti
Durruti dins la literatura e lo cinemà
En 1999 sortiguèt un film anomenat Buenaventura Durruti, anarquista, que seguís las repeticions de la companhia teatrala Els Joglars sus los darrièrs jorns de la figura de Durruti.
Zolo
Expressions
Çò que srguís es una lista d'expressions que se pòt emplegar en visitant una region ont la lenga primària es zolo.
Gunnar Myrdal
Activitat politica e sociala
Foguèt posteriorament, durant 10 ans, secretari de la Comission Economica de las Nacions Unidas per Euròpa en dependent de las Nacions Unidas, que faguèt conéisser mercés a el lo naut indèx de praubesa de Asia e del Tresen Mond. La siá investigacion sus Asia e las causas de la praubesa donèron luòc a lo sieu influent estudi "Asian Drama: An inquiry into the Poverty of Nations" de 1968.
Verrey-sous-Drée
Verrey-sous-Drée es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.
Karl Dönitz
Biografia
Fiu d'un engenhaire especializat dins l'optica, Karl Dönitz intrèt dins la marina alemanda en 1910. I èra oficier au començament de la Premiera Guèrra Mondiala (1914-1918) e sei competéncias foguèron rapidament remarcadas per sei superiors. En 1916, integrèt l'arma sosmarina e venguèt comandant d'un sosmarin en 1918. Foguèt capturat lo 4 d'octòbre de 1918 en causa de problemas tecnicas sus son naviri.
Lo 30 de genier de 1943, Dönitz venguèt comandant de la Kriegsmarine. La transformèt en bastion nazi mai se preocupèt de melhorar lei condicions de vida dei marins. Pasmens, a partir d'aqueu periòde, leis Aliats prenguèron l'avantatge dins l'Ocean Atlantic gràcias a la generalizacion dei sistèmas de deteccion de sosmarins e deis avions. Amb lo sostèn d'Hitler, Dönitz encoratjèt la concepcion de sosmarins totjorn mai sofisticats coma lo Unterseeboot tpe XXI. Aquò permetèt a la marina alemanda de demorar activa fins a la fin de la guèrra en despiech de la superioritat maritima aliada.
Beaurepaire (Oise)
Beaurepaire es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Estructura de la Tèrra
La crosta terrèstra
La crosta terrèstra representa la partida pus extèrna de la Tèrra. Representa 1,5% dau volum de la planeta e 4,4% de sa massa. Es compausada de dos tipes diferents de crosta :
Lo nuclèu
Lo nuclèu representa 15% dau volum terrèstre. Coma lo mantèu, es compausat de dos jaç principaus : La mitat de la calor dau nuclèu es producha per l'energia liberada per la desintegracion d'elements radioactius pesucs. Pasmens, lei vestigis de la calor primordiala representan totjorn una fraccion importanta qu'es estimada entre 10% e 20%.
Plumetot
Plumetot es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Aspirina
Etimologia
L'acid acetilsalicilic es obtengut per acetilacion de l'acid salicilic. Lo nom d'aquel acid ven del latin salix que significa sause, aquel acid essent estat isolat pel primièr còp dins la rusca de sause.
Istòria
thumb|upright|left|[[Reina dels Prats (Filipendula ulmaria)]] En 1835, Karl Löwig mostrèt que l'acid spiric, trach de la reina dels Prats, èra quimicament identic a l'acid salicilic. A partir dels extraches naturals, s'isolèt lo salicilat de sòdi que foguèt alara lo medicament de la dolor e l'inflamacion. La preparacion s'utilizava per far caire la fèbre amaisar las dolors e los rumatismes articularis, mas provocava de grèvas cremaduras d'estomac.
Ròda
Lei transformacions de l'industrializacion
Començada a la fin dau sègle XVIII, la Revolucion Industriala entraïnèt pauc a pauc l'aparicion de ròdas novèlas basadas sus de concepcions ò de materiaus novèus. Aquò foguèt a l'origina de l'aparicion dei ròdas modèrnas que son uei largament utilizadas per leis equipaments modèrnes. Pasmens, en parallèl, de concèptes pus ancians, coma la ròda de palas, contunièron d'èsser modernizats car tròban totjorn d'aplicacions importantas.
La ròda ferroviària
Conegut dempuei lo sègle XV, lo ralh se desvolopèt fòrtament amb l'aparicion dau transpòrt ferroviari au sègle XIX. Aquò necessitèt donc de crear de ròdas novèlas adaptadas ai camins de fèrre e capablas de resistir ai constrenchas exercidas per l'aumentacion de la velocitat e de la massa dei trens. La particularitat principala d'aqueu tipe de ròda es son perfieu de tres partidas (bodin, caucle e benda de rotlament) que li permet de seguir lo ralh. S'impausèt pauc a pauc amb la generalizacion dei ralhs salhents.
La ròda automobila
Per reglar aqueu problema, foguèt premier, a la fin deis ans 1910, inventada lo concèpte de ròda levadissa que permetiá de remplaçar rapidament una ròda destrucha. Foguèt pasmens pas sufisent car aquò empachava pas d'accidents causadas per la manca de fisabilitat dei ròdas d'artilhariá. A la fin dau decenni 1920, apareguèt donc la ròda suspenduda qu'èra una ròda metallica (acier ò alumini ) constituida de plusors desenaus de raions e d'una genta. Dominèt fins ais ans 1970.
Aeropòrt d'Aiacciu – Napoleon Bonaparte
Es gerit per la cambra de comèrci et d'industria d'Aiacciu e de la Corsega del Sud (coma l'aeropòrt de Figari – Sud Corsega).
Arràs (Lavedan)
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Denominacions istoricas :
Ardengòst
Toponimia
Era prononciacion qu'ei [ardenn'gòst] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : De Ardengosto, en latin, en 1387, Ardengost (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).
Engenhariá
L'engenhariá grèga
Dins aquò, leis engenhaires grècs demorèron relativament alunchats d'aquela evolucion en causa d'un important mespretz de l'elèit dei filosòfs per la practica. Ansin, l'artesanat demorèt la basa de la formacion deis engenhaires. En revènge, l'existéncia de dessenhs tecnics, d'especificacions e d'una gestion de projècte es clarament atestada amb una planificacion dei construccions per la Ciutat que podiá definir lo volum generau, l'espessor dei muralhas ò lo nombre de fenèstras d'un bastiment. Lo cambiament pricipau dau periòde foguèt l'importància novèla que prenguèt la dimension artistica dins mai d'un chantier.
L'engenhariá romana
L'evolucion principala portada per lei Romans foguèt un renfòrçament de l'integracion de l'artesanat, de la concepcion teorica (dessenhs... etc.), dei sabers scientifics e deis imperatius economics dins lo trabalh de l'engenhaire. Organizèron tanben la division dau trabalh, çò que permetiá l'avançada simultanèa de partidas diferentas d'un projècte. L'artesanat demorèt la fònt principala dau recrutament deis engenhaires mai la formacion seguissiá desenant un percors ierarquizat inspirat per lo modèl politic de la societat romana. Aquò permetiá ais aprendís d'aquistar pauc a pauc l'experiéncia necessària a la direccion de projèctes complèxs.
Au sègle I avC, l'arquitècte Vitruvi (vèrs 90-20 avC) detalhèt lei conoissenças necessàrias a la formacion d'un architectus. Conselhèt l'estudi dei matematicas, de la geometria, de la filosofia, de la musica, dau drech, de l'astronomia e de la medecina. Encoratjèt tanben lo desvolopament de la cultura generala, especialament dins lo domeni artistica, per permetre ais engenhaires de comprendre la significacion de son trabalh. Dins aquò, leis idèas de Vitruvi foguèron gaire seguidas e la màger part dei architectus avián ges de conoissença en fisica ò en trigonometria.
L'engenhariá medievala
thumb|right|La construccion d'[[arma de sètge|armas de sètge, coma lei trabucs, foguèt una deis activitats que permetèt de mantenir de sabers tecnics en Euròpa durant l'Edat Mejana.]]
Engèni mecanic
thumb|right|[[Fotografia d'un motor, exemple de realizacion eissida de l'engèni mecanica.]]
Albar
L'albar, o sause blanc, es un arbre de fuèlhas caducas de la familha de las Salicacèas. Lo nom latin Populus alba ven de la color blanca argentada del revèrs de las seunas fuèlhas. Aquel pibol es originari d'Euròpa centrala e miègjornala e d'Asia occidentala e centrala.
Les Baux-de-Breteuil
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Pibol
Aparelh vegetatiu
La fusta es blanca, leugièra, tendra, pro resistenta, aderanta e pauc asclanta.
Betz (Oise)
Betz es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Istòria
Jean-Simon Prosper Oudin de Bry, proprietari del castèl de Macquelines 1843 - 1848 ;
Albert RODRIGUE, mètge	1947 - 1951 ;
Philippe BOULLAND, mètge generalista a Betz 1995 - 2004 ; Conselhièr General; Vice-president de la comunitat de municipalitat
Pierre-Antoine DUPUIS, propriétaire	1837 ;
Jean-Simon Prosper Oudin de Bry, propriétaire du château de Macquelines 1843 - 1848 ;
Albert RODRIGUE, médecin	1947 - 1951 ;
Organizacion de l'Aviacion Civila Internacionala
Cal pas confondre l'OACI amb l'IATA, una associacion privada de companhiás aerianas e dont lo sètge social es tanben situat a Montreal.
Còdi OACI
Los còdis OACI devon pas èsser confonduts amb los còdis AITA. Çaquelà, pels sols Estats Units continentals, los còdis OACI dels aerodròms son los meteis que los còdis AITA precedits d'un « K » (lo « K » es lo prefixe d'aqueste territòri). Totes los aerodròms an pas de còdi AITA ; sols los aeropòrts avent de trafic comercial en son provesits.
De còdis de quatre letras son tanben atribuïts a de regions d'informacion de vòl, los FIR (Flight information region).
Pressy (Pas de Calais)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Valparaiso
thumb|right|346px|Vila de Valparaíso Valparaíso (Nuestra Señora de las Mercedes de Puerto Claro de Valparaíso en castelhan) es una vila que se situa dins l'estat chilen. Es tanben la capitala de la província de Valparaíso, dins la region de Valparaíso. Sa populacion, en 2002, èra de 270 242 abitants. Sa superfícia totala es de 401,6 km². Lo gentilici es portenho -a ou valpino -a.
Vandrimare
Vandrimare en normand (Vandrimare en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de la Nauta Normandia.
Maria Magdalena
Los sèt « esperits marrits »
Dins son óbra Trois amies de Jésus de Nazareth, l'exegeta Jean Pirot remet en cause l'identification opérée dans le catholicisme, torna sus la publicacion del presic de Gregòri I, entre Maria de Magdala, Maria de Betania e la pecairitz anonima citada en Luc 7:36-50.
Sant Julian lo Montanhier
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.