cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Continent
Arribada dels Europèus a las Americas
Cristòl Colomb traversèt l'ocean Atlantic per aténher las Antilhas en 1492, dubrissent lo camin a l'exploracion e a la colonizacion europèa de las Americas. Mas malgrat sos quatre viatges cap a l'oèst, Colomb jamai pensèt d'aver atench un novèl continent e contunhèt de pensar qu'aviá atench Asia. En 1501, Amerigo Vespucci foguèt lo pilòt d'una expedicion que navigava lo long de la còsta de Brasil. Los membres de l'expedicion percorriguèron lo long camin cap al sud, lo long de la còsta de l'America del Sud, çò que confirma que las tèrras que perlongavan avián de proporcions continentalas,. De retorn a Euròpa, Vespucci publiquèt un compte rendut de son viatge Mundus Novus en 1502 o 1503, mas sembla que i auriá d'apondons o de modificacions d'un autre autor. Quin que siá l'autor d'aquelas paraulas, se pòt legir dins Mundus Novus, primièra identificacion explicita de las Americas, un continent coma los tres autres.
Al delà dels quatre continents
Antartida foguèt apercebuda en 1820 e foguèt descricha coma un continent par Charles Wilkes en 1838. Mas pauc d'atlàs la senhalan coma continent abans la Segonda Guèrra Mondiala. thumb|La [[bandièra olimpica que sos cinc anèls representan los continents]]
Biarròta
Biarròta (Biarrotte en francés) qu'ei ua comuna gascona deu País de Gòssa situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Pandemia de Covid-19
Cronologia de la Pandemia
La malautiá seriá aparegut entre Octòbre e Decembre 2019 e lo premier pacient oficiau es identificat lo 1er Decembre 2019 dins la Província de Hubei, en China.
Puegnier
Puegnier (Peynier en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament dei Bocas de Ròse e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Comunautat de comunas de las Nautas Vaths de Gasconha
La Comunautat de comunas de las Nautas Vaths de Gasconha qu'ei ua anciana comunautat de comunas occitana, situada dens le departament de.
Millery (Còsta d'Aur)
Millery  es una comuna francesa administrada per lo departament de Còsta d'Aur de la region de Borgonha.
Saint-Ciers-du-Taillon
Saint-Ciers-du-Taillon es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Saturnalas
Originas
Per la recerca modèrna, las Saturnalas son un festenal tipic del « crepuscul de l'an » coma la fèsta celtica de Samain, periòde que vei de practicas de potlatch, de taulejadas e magnificéncia, pendent que la patz règne e la comunicacion amb lo mond dels mòrts es establida.
Betacisme
Lo betacisme en aragonés
Lo fenomèn es general en aragonés, çò que portèt los conceptors de la grafia de Uesca en 1987 a uniformizar sistematicament la grafia en b independentament de l'etimologia. Aprèp 2000 las grafias ulterioras (de la Societat de Lingüistica Aragonesa (SLA), o de l'Académia de l'Aragonés) tornèron introduire la grafia -v- amb, pasmens, qualques divergéncias menoras entre elas.
Lo betacisme en portugués
Un autre erudit, Duarte Nunes de Leão escriguèt dins son Orthogaphia da Lingoa Portuguesa:
Melhars (Alèir)
Melhars (en francés Meillard) es una comuna occitana de Borbonés situada dins lo departament d’Alèir e la region francesa d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Girolles
Girolles pòt essèr:
Nandrin
Nandrin es una comuna de la província bèlga de Lièja.
Bousbecque
Geografia
thumb|left|Bousbecque En lo sieu costat e lo sieu arrondissement|180px
Istòria
La distincion, dicha en principi "de Rume", a erigit en baronnie en 1600. Aquela passa de familhas de la Lys a las de la Pontenerie de contunh, per matrimòni, als Ghiselin, a la fin del XVe sègle. En 1487, Georges Ghiselin, chambellan del archiduc Maximilien, es décapité pels Brugeois amotinats.
La Bastida Roairós
Las tensions entre los catolics e los protestant dins lo diocèsi de Sant Ponç
La difusion de la religion crestiana protestanta dins lo reialme de França per Martin Luther en 1523 ( es tanben lo creador d'aquela varianta del cristianisme ) e los ensenhament de Joan Calvin en 1535 se son aisidament inserit dins lo país Castrés e la val de Toret mercès a l'eresia latanta que i aviá dins aquel territòri. En 1551, la majoritat dels abitants del País Castrès èra ja convertit a la novèla reforma.
Per paur de las menaças d'interdiccion sul Calvinisme, los protestants de la val de Toret an atacat la vila de Sant Ponç lo 1èr d'octobre de 1567 en destruïssent lo monasteri de las religiosas, la glèisa parroquiala e en pilhant la catedrala fins a julhet de 1568. Se passarà malaürosament una causa parièra per la glèisa de La Bastida Roairós.
L'impacte de las tensions sus lo vilatge
Aprèp totes lo eveniment de las guerras de religions, las doas comunautats se son separadas per paur d'un nou conflicte. Per aquela raiçon, los protestants se son instalat sus la riba esquèrra del Toret e los crestians sus la riba de drecha. Es pr'aquòs que uèi, los ostals son ligierament desparièrs entre las doas parts del Toret.
Brousseval
Geografia
thumb|left|La [[Blaise (afluent de la Marna)|Blaise]] La municipalitat a situat sus la Blaise, un afluent de la Marna, e la Maronne.
Sées
Istòria
Sées, où se trouvaient de nombreux couvents, a été utilisée comme ville-hôpital neutre lors de la bataille de Normandie, ce qui lui a évité d’être rasée comme des villes voisines plus stratégiques du fait du chemin de fer (Argentan).
Abbevillian
Tipes e origen
Era gent dera cultura abbevilliana se cre qu’evolucioneren hóra d’Europa, més i dintraren des der èst.
D’aguest, eth clactonian e eth tayacian en son considerades fases. Er acheulian contunhéc enquiath eth Levalloisian e eth Mosterian, associat dab er òme de Neandertal.
Es bastidors d’otís abbevillians
º	Es prumèrs òmes europeus son vareitats d’òme modern, d’Homo sapiens (3):
Chanhac
Chaniac (Chanéac en francés) es una comuna occitana de Vivarés, situada dins lo departament d'Ardecha e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Anatole Boucherie
Anatole Boucherie (Challignac, Charanta, 29 de març de 1831 – Montpelhièr, 3 d'abril de 1883) foguèt un lingüista peitavin. Aqueste autodidacta aviá primièr ensenhat la gramatica a la Rochelle e a Engoleime abans d'èsser nomenat a Montpelhièr en 1864. Son interès per la filologia se concretizèt l'an seguent per la publicacion d'un estudi sul santongés. Amassa amb los occitans Carles de Tortolon, Camil Chabaneu, Aquilles Montèl e lo catalan Francesc Cambouliu creèt la Société des Langues Romanes que ne foguèt secretari. Trabalhèt coma mèstre de conferéncia a l'Universitat de Montpelhièr tre 1878 que sa santat fragila l'empachava d'assumir son ensenhament normal. Per tal d'omenatjar sa figura la Société des Langues Romanes creèt un Prèmi Boucherie.
Biars (Lanas)
Biars (Bias en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bòrn situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
La Bastida de Sant Sarnin
La Bastida de Sant Sarnin (Labastide-Saint-Sernin en francés) es una comuna lengadociana situada dens lo departament de la Nauta Garona e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Gondrecourt-le-Château
Istòria
C'est ainsi qu'on voit à diverses époques la seigneurie de Gondrecourt possédée par les Rinel, les comtes de Bar, les ducs de Lorraine, les Des Armoises, les ducs de Bourgogne, les sires d'Anglure, le maréchal de l'Hospital, etc. Les ducs de Bar, qui en furent le plus longtemps les possesseurs, lui accordèrent, entre autres privilèges, celui de recevoir de leur autorité la justice sur les lieux. Aussi y eut-il un bailliage sédentaire à Gondrecourt jusqu'en 1711, époque à laquelle il fut réuni à celui de Lamarche. La destinée de Gondrecourt fut triste pendant tout le régime féodal et ses fastes ne se composent guère que de calamités. En 1368, les Messins vinrent l'assiéger et s'en emparèrent. Colart des Armoises et le comte de Saint-Pol, qui l'avaient vaillamment défendue, furent ou décapités ou pendus, avec treize autres gentilshommes des plus marquants.
Plombières
Plombières es una comuna de la província bèlga de Lièja.
Estrech de Malaca
L'estrech es long de gaireben 800 km, s'espand del sud-èst cap al nòrd-oèst e es d'una largor compresa entre 50 km e 320 km. Fa solament 2,8 km de larg dins son punt pus estrech, l'estrech de Philips dins l'estrech de Singapor. Plusors illas se tròban dins sa partida meridionala.
La Hoguette
La Hoguette es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Cotonou
Cotonou es la capitala economica de Benin. Es tanben lo sèti dau govèrn e deis ambassadas, mai segon la constitucion la capitala oficiala dau país es Porto Novo. Sa populacion èra estimada a 761,137 abitants, en 2006.
Marigny-le-Châtel
Marigny-le-Châtel es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Auba e la region de Champanha-Ardena.
Istòria
La mai anciana mencion del vilatge remonta cap a l'an 804. Lo bourg a citat en l'acte de la fondacion de l'espital de Pont-sus-Seine. A la fin de la, la glèisa i aguèt erigit en prieuré-curació de la Abbaye Sant-Lop de Tròias. Lo abbaye del Paraclet e lo abbaye de Vauluisant possedissián de bens e extrasián la dîme, #çò qu'èra pas pas sens crear de conflictes amb los religioses de Tròias.
Dardenac
Toponimia
Dauzat se pensa que porré estar *Artenacum, dau nom d'òme gallés Artennos, emb lo sufixe -acum; la preposicion de s'es aglutinada. Lo nom Artennos de Dauzat correspond probablament a Artinos de Delamarre. Lo sufixe latinizat -acum es una adaptacion deu sufixe gallés -*ako-, que s'ajusta a daus noms de persona (lo propietari d'una villa), e eventualament d'autas categorias de noms.
Coma se vei, lo nom pausa tres problèmas. Lo prumèir es l'esitacion entre -t- e -d-, lo segond es l'aglutinacion de la preposicion, lo tresau es, quauque còp dens lo medish acte o a la medisha epòca, la finala que pòt estar en -ac, mès tanben en -atz, -as o -az.
Montmain (Còsta d'Aur)
Montmain  es una comuna francesa administrada per lo departament de Còsta d'Aur de la region de Borgonha.
Nauta Corsega
La Nauta Corsega o Auta Corsega (var. Auta Còrsega) (2B) es un departament de Corsega e de França.
Marselha 15 e 16
Lo sector es creat en 1975 (lei n°75-1333 del 31 de decembre de 175) e dintra en vigor a las eleccions municipalas de 1976. La reorganizacion de 1982 redusís lo nombre de sectors a 6. L'ancian uechen sector deven lo seisen sector. Lo uechen sector es restablit en 1987 dins los meteisses limits.
Spa
Spa es una comuna de la província bèlga de Lièja.
Meillers
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Colecistocinina
La colecistocinina (ò CCK ) es una ormòna peptidica gastrointestinala secretada per la mucosa dau duodenum. Identicada en 2002 per una còla de l’Imperial College de Londres, sa produccion es estimulada per l'arribada de lipids ò de peptids (proteïnas) dins l'intestin. Permet la liberacion deis enzims contenguts dins lo pancrèas e la vesicula biliara.
Saint-Vith
Saint-Vith (en alemand Sankt Vith, luxemborgés Zënt/Sënt Väit, Sëm Vekt ) es una vila bèlga de la província de Lièja, en Valonia.
La Roche-Guyon
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Allouagne
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region dels Nauts de França.
Canton de Lavardac
Lo canton de Lavardac es ua division administrativa d'Agenés, venguda en 2015 simpla circonscripcion electorala, situada en Gasconha, dens l'arrondiment de Nerac, lo departament d'Òut e Garona e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània. En 2015 conservèn lo canton damb totas las 11 comunas e i ajustèn 9 de las 11 comunas deu canton de Damasan. 10 comunas de l'ancian canton son d'Albret Comunautat, mès Sent Laurenç, qu'a son borg simplament separat deu Pòrt Senta Maria per un pont sus Garòna, es de la Comunautat de comunas deu Jonhent e deus Tuquets de Preishàs. La lenga autoctòna es l'occitan gascon, au limit enter l'occidentau e l'orientau (prononciacion [-ə] de la finala a pòsttonica a l'oèst e [-ɔ] a l'èst; la prononciacion [-ɔ] èra majoritària dens lo canton d'avant 2015, mès l'urbanizacion e la francizacion an provocat recentament ua evolucion cap a [-ə] a Lavardac, Barbasta, Viana e Huugaròlas ).
Composicion dempui 2015
thumb|left|290px|Lo canton navèth en Òut e Garona Lo canton navèth de Lavardac compren 20 comunas, totas las 11 comunas de l'ancian canton e 9 comunas de 11 de l'ancian canton de Damasan, dispareishut.
Dòn
Geografia
Don possedís totas las caracteristicas d'un flume de planura. Sa penda mejana vària pauc de sa font fins a son embocadura amb una valor flaca de 0,1‰. Lo flume s'escampa dins de vastas planuras d'inondacion sus tot son percors salvat aprèp Kalatch de Dòn ont sa valada se restrechís fòrça.
Idrologia
Debit mejan mensual (en m³/s) mesurat a l'estacion idrologica de Razdorskaïa - bacin idrografic: - donadas calculadas sul periòde 1891-1984
Bozel
Bosél en arpitan (Bozel en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de Savòia e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Trois-Ponts
Trois-Ponts es una comuna de la província bèlga de Lièja.
Sent Anha – SNCF (mètro de Tolosa)
Istòria
L'estacion es mesa en servici lo 30 de junh de 2007, coma l'ensemble de la linha B del mètro de Tolosa. Es establida a mens de 100 mètres de la gara SNCF de Sent Anha ço que permet de correspondéncias ambe la linha D e ambe de trens TER d'Occitània. L'estacion es equipada de cais laterals de dètz pòrtas permetent de recebre de ramas de doas veituras unicament.
Trooz
Trooz es una comuna de la província bèlga de Lièja.
Edoard Lamorèra
Edoard Lamorèra (en francés: Jean Léon Édouard Louis Lamourère; Espèrça, 18 de novembre de 1861 – Bossens, 1926) foguèt un escrivan occitan e regent en Lauragués. Tanben foguèt cònsol de Bossens de 1911 a 1914.
Dornes
Geografia
Dornes A situat en lo Sud del departament de la Nièvre, en la Sologne Bourbonnaise
Finistèrra
Istòria
Lo departament foguèt creat lo 4 de març de 1790.
Mercuri (planeta)
Caracteristicas fisicas
Mercuri fa partida dei quatre planetas rocassosas ambé Vènus, la Tèrra e Mart. Sa densitat egala a 5,427 es d'alhors la segonda dau Sistèma Solar après la Tèrra. Sa massa representa 5,5% de la massa terrèstra e son diamètre, environ 4,880 km, 38%. Es donc la pus pichona planeta dau Sistèma Solar. Ansin, certanei satellits son pus gròs que Mercuri, coma Ganimèdes qu'orbita a l'entorn de Jupitèr. De mai, coma la màger part dei satellits importants dau Sistèma Solar, Mercuri a pas d'atmosfèra.
Geologia de la superficia
L'istòria geologica de la planeta es devesida en 5 èras. Son dichas pre-Tolstojan, Tolstojan, Calorian, Mansurian e Kuiperian. Lei limitats entre leis èras son solament relativas mai la superficia foguèt largament bombardada per d'asteroïdes e de cometas entre -4,6 e -3,8 miliards d'annadas. Durant aqueu periòde, la planeta foguèt tanben volcanicament activa. Ansin, la superficia e l'aparéncia de Mercuri son pron similaras a la Luna ambé de cratèrs d'impacte fòrça nombrós, de plans de lava e una abséncia d'activitat geologica dempuei tres miliards d'annadas. Lei relèus observables son donc relativament identics e son dichs :
Geografia
La superficia de Mercuri es devesida en quinze quadrangles. Certanei son encara mau o pas cartografiats :
Atmosfèra e condicions de superficia
thumb|Fotografia de Mercuri per la sonda [[Mariner 10.]]
Mercuri es tròp pichon per retenir una atmosfèra permanenta. Pasmens, podriá aver una exosfèra tèuna facha d'idrogèn, d'èli, d'oxigèn, de calci, de sòdi, de potassi e de magnèsi. Aquela exosfèra seriá pas establa : seis atòms serián de lònga perduts e ganhats a partir de divèrsei fònts. Leis atòms d'idrogèn e d'èli vendrián de la difusion dei particulas dau vent solar dins la magnetosfèra de Mercuri. La desintegracion deis elements radioactius de la crosta de la planeta podrián explicar la preséncia d'èli, de sòdi e de potassi. Dins aquò, la sonda MESSENGER mostrèt que leis emissions de sòdi son localizadas vèrs lei pòls magnetics. Podrián donc èsser lo resultat d'una interaccion particulara entre la crosta e la magnetosfèra.
Astronòms ancians
Vèrs lo sègle XI, l'astronòm andalós Abū Ishāq Ibrāhīm al-Zarqālī depintèt una orbita geocentrica ovala per la planeta. D'autreis astronòms arabis observèron e imaginèron l'existéncia dei transits de Mercuri e Vènus entre lei sègles XII e XIII. Enfin, durant lei sègles XV e XVI, leis astronòms indian Nilakantha Somayaji e europèu Tycho Brahe creèron de sistèmas geocentrics ambé Mercuri orbitant a l'entorn dau Soleu.
Recèrca ambé lei telescòpis terrèstres
thumb|200px|Carta de Mercuri facha per [[Eugène Antoniadi en 1934.]]
Mitologias ancianas
Per leis Assirians, Mercuri èra nomada « Udu-idim-gu-ud » (la planeta bombant) segon lei tauletas Mul.Apin. Enterin, lei Babilonians la nomarián Nabu segon lor dieu messatgier. Lei Grècs e lei Romans nominèron tanben la planeta segon lo nom dau dieu messatgier de lor religion, respectivament Ermès e Mercuri. Puei, lei Vikings li associèron lor dieu Odin e lo dimècres. En China, Mercuri foguèt associada ambé lo nòrd e l'aiga. Dins l'Indoïsme, Mercuri es dich Boda. Enfin, la civilizacion maia considerèt Mercuri coma un chòt messatgier dau monde sosterranh.
La Selle-la-Forge
La Selle-la-Forge es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Chainaz-les-Frasses
Chènâ-les-Frasses en arpitan (Chainaz-les-Frasses en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Istòria
La commune a été créée en 1865 par le regroupement de deux anciennes communes : Chainaz et Les Frasses au nord-ouest, une autre petite commune comprenant deux villages : Les Frasses-d'en-haut et Les Frasses-d'en-bas.
Oreopitèc
Classament taxonomic
Quauqu’ns recercaires diden qu’en eth lèu Oligocèn, Oreopitéc e Apidium (, un petit protosimi que demoraua sus es arbes hé 34 milions d’annades en Egipte (2), eren familha.
Postura e comportament
Eth sòn pè a sigut descrich coma eth d’un chimpazé més ei plan disparièr der des autes primats. Eth nivèu pot hér palanca e açò se balha segons era posicion deth tresau os metatarsal. Oreopithecus a aguest que qué e eth dusau e eth prumèr pugen. Ath delà, er os tars mos ditz qu’eth pes era dut pera banda deth miei e pas as costats coma ac hén es autes primats (4). Es ossi metatarsis son cuerts e dreches més era sua orientacion quei lateral. Eth tamanh deth sòn pè ei pas guaire comuna o plan disparièra dera deth pè deth gorilla o d’Homo. Era fauta de predadors e un espaci redusit dab poqui recursi hec qu’ena sua marcha patís ua perdua de pauca energia e ganhéc velocitat e mobilitat (4).
Oreopitéc mos parla d’adaptacions tà marchar drech coma era corva lumbar. Es fossils son de hé 8 milions d’annades més ja mos parlen d’ua postura plan drecha (5). Totun, un analisi més proche dra sua esquia mos indica qu’erá un quadrupede coma es monards non umans (5) (6).
Referencies
8. Rook et al. 2004, p. 355
Bibliografia
·Agustí, Jordi; Antón, Mauricio (2002). Mammoths, Sabertooths, and Hominids: 65 Million Years of Mammalian Evolution in Europe. New York: Columbia University Press. ISBN 0-231-11640-3.
Organizacion jurisdiccionala (França)
L'origina de la dualitat jurisdiccionala
L'institucion d'una jurisdiccion administrativa a partir de l'an VIII (1799) modifiquèt parcialament aquesta situacion: a partir d’alara, los actes de l'administracion pòdon èsser contestats, mas davant una jurisdiccion diferenta de l'autoritat judiciària.
L'excepcion al principi del doble gra de jurisdiccion
Per unes tipes de litigis, la lei o la reglamentacion dispausa que lo tribunal del primièr gra dona una decision en primièr e darrièr ressòrt. Aqieste jutjament pòt donc pas èsser susceptible d'apellacion.
Pèire Letuaire
Obtenguèt après una plaça de professor de dessenh au collègi e, a maugrat de restar dins sa vila a laquala èra fòrça estacat, menèt una carrièra d'illustrator per mantun jornaus, enter d'autes, L'Illustration.
Organizacion jurisdiccionala (França)
Lo drech a un procès per un tribunal
A l’escasença d'un arrèst Schrameck del 22 d’octobre de 1984, la Cort europèa considerèt que lo tèrme de « tribunal » se caracteriza al sens material per son ròtle jurisdiccional: s'agís d'una instància qu’es encargada de trencar, sus la basa d'una nòrma juridica, e a l'eissida d'una procedura organizada, tota question que va relevar de sa competéncia.
La publicitat del jutjament e dels debats
Los debats d'un procès devon èsser publics, mas pòdon conéisser d’excepcions (testimòni de minors...), al nom de l'interés general. Pasmens, los jutjaments devon èsser prononciats de biais public. De la mèsma mena, la Cort europèa estima que jutjar a pòrta tancadas pòt s’impausar per la proteccion de l'interès general. Estimèt pasmens que lo pledejaire deuriá poder renonciar de son plan grat al principi de la publicitat dels debats.
Las jurisdiccions costumièras dels departaments e regions d'otramar
Mai de vivon en otramar. Quin que siá l’estatut d’aquestes territòris, lo servici public de la justícia es present amb 343 magistrats e 925 foncionris de justícia. L'organizacion e lo foncionament es pasmens adaptats per prene en compte l’alunhament territorial o l'aplicacion d'un drech local.
Donzy
Istòria
Jol Segond Empèri, Donzy i aviá trucat Donzy-l'Imperial.
Sirenia (omonimia)
Sirenia pòt èsser:
Sauselong (mètro de Tolosa)
Istòria
Al moment de son inauguracion lo 30 de junh de 2007, aquesta estacion èra equipada de cais a 7 pòrtas permetent de recebre de ramas de 26 m de doas veituras unicament.
Intermodalitat
L'estacion es en connexion ambe una sola linha del malhum dels bus Tisséo, la linha 44, que religa lo Cors Dillon a l'estacion Universitat Pau Sabatièr, en passant per lo centre-vila de Tolosa e lo Busca. Es egalament en connexion ambe la linha 83 del malhum interurban Arc-en-Ciel, que religa l'estacion de mètro Universitat Pau Sabatièr a Salas d'Èrs o Aigas Vivas, en passant per Montesquiu de Lauragués e Castanet Tolosan entre autres.
Mar d'Azov
Idrologia
Aquel bacin prenguèt una tala proporcion perque Don buta a son extremitat, a Rostov de Don, suls primièrs contrafòrts de la cadena de Caucàs.
Sopa de Cabra
thumb|300px|Sopa de Cabra en 2011 a Girona. Sopa de Cabra, sonats popularament Els Sopa, foguèt un grop de musica rock catalan. La formacion creada en 1986 e sovent adscricha al movement sonat Rock Catalan se dissolguèt en 2001.
Istòria
En 1998 sortisson lo disc "Nou" e participan al primièr festival del Senglar Rock. En 2000 recebon un disc de platina (100,000 còpias vendudas) pel "Ben Endins", publicat uèch annadas abans.
Lo 2 de març de 2011 anóncian que se reformaràn per un concèrt unic lo 9 de setembre de 2011.
Frenelle-la-Petite
Frenelle-la-Petite es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Moss Beach (Califòrnia)
Moss Beach (que significa "plaja de mossa" en anglés) es una census-designated place costièra del comtat de San Mateo en Califòrnia, situada sus la peninsula de San Francisco al nòrd de la ciutat de Half Moon Bay. Traversada per la Rota 1, la vila abriga lo Fitzgerald Marine Reserve, un santuari marin; l'Aeropòrt de Half Moon Bay; lo Moss Beach Distillery, una destillariá istorica; e lo Seal Cove Inn. Comptava 3 103 abitants al recensament de 2010.
Facultat de Farmacia (mètro de Tolosa)
Situacion sul malhum
L'estacion es situada sus la linha B del mètro de Tolosa, entre las estacions Ranguèlh al nòrd, e Universitat Pau Sabatièr al sud-oèst.
Chilly (Ardenas)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Golf de Nàpols
Lo golf de Nàpols (en italian: Golfo di Napoli), que tanben li dison baia de Nàpols, es un golf d'aperaquí 15 quilomètres de larg situat long de la còsta sud-oèst d'Itàlia (província de Nàpols, region de Campània). Se dobrís a l'oèst sus la mar Mediterranèa. Es bordat al nòrd per las vilas de Nàpols e de Pozzuoli, a l'èst pel Vesuvi, e al sud per la peninsula de Sorrento. La peninsula separa lo golf de Nàpols del golf de Salèrn, que compren la còsta amalfitana.
Binche
thumb|right|250px|el Gilles de Binche
Braine-le-Comte
Braine-le-Comte es una comuna de la província bèlga de Enaut.
Léger Atlantic
Lo Léger Atlantic o lo Leir Atlantic (44) (en breton Liger Atlantel, en peitavin-sentongés Loere Atlantique, en francés Loire Atlantique) qu'ei un departament de França, situat dens lo país istoric de Bretanha mes integrat oficiaument a la region administrativa deus Païses de Léger.
Grimaucourt-près-Sampigny
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Dilma Rousseff
Dilma Vana Rousseff, economista e femna politica nascuda en 1947 d'un paire bulgar, es la presidenta actuala de Brasil. Comencèt son primièr mandat lo de 2011. Lo 26 d'octobre de 2014, es elegida per un segond mandat.
Biografia
Après sortir de la preson, Dilma a refach la siá vida a Rio Grande do Sul, amb Carlos Araújo, amb qui seriá maridada per 30 ans. Ajudèron a organizar lo "Partit Democratic Trabalhista" (Partido Democrático Trabalhista - PDT) dins l'estat, en participant activament a divèrsas campanhas electoralas. Ela se faguèt Secretària d'Isènda de Porto Alegrependent lo govèrn Alceu Collares, e posteriorament Secretària d'Energia del Rio Grande don Sul, dins los govèrns de Collares e d'Olívio Dutra. Lo 2000, après una disputa intèrna, daissèt lo PDT e se jonhèt al Partit dels Trabalhadors (Partido dos Trabalhadores).
Òme de Talteüll
Bibliografia
1.- a et b Lumley, H. de, Fournier, A., Park, Y.C., Yokoyama, Y. et Demouy, A. (1984) - « Stratigraphie du remplissage pléistocène moyen de la Caune de l'Arago à Tautavel - Étude de huit carrotages effectués de 1981 à 1983 », L'Anthropologie, t. 88, n° 1, pp. 5-18.
9.- Lumley, M.-A. de (1976) - « Les Anténéandertaliens dans le Sud », in: La Préhistoire française - t. I : Les civilisations paléolithiques et mésolithiques, Lumley, H. de, (Éd.), Ed. du CNRS, pp. 547-560.
10.- [1] [archive], Archéologie. Une nouvelle découverte dans la grotte de Tautavel (site Ouest-France.fr le 13 juillet 2012).
Celles (Enaut)
Celles (Enaut) es una comuna de la província bèlga de Enaut.
Cauna de l'Aragó
250px|thumb|Era bauma de l'Aragó ei ena termièra enter Catalonha nòrd e Occitània Era bauma de l’Aragó (loc. cauna de l'Aragó) ei un site preïstoric que se trapa en eth vilatge de Talteüll en es Pirenèus Orientals (Catalonha Nòrd) laguens ua cavitat que tresplomba un cors d’aiga perenne, Verdoble. A deishat rèstes umanes atribuïdes ar òme de Talteüll e vestigis litics deth Paleolitic inferior.
Situacion e descripcion
Açò situec aguesta bauma en un lòc privilegiat e a het un abric ideal tàs caçaires-culheires preïstorics (2). Era dubertura der èst ei sus ua rancareda prientada entarath sud-èst, que permetia d’auer ua temperatura relativaments nauta pendent er ivern.
Recerques
Coneguda dempús miei sègle XIX pes rèstes dera fauna, era bauma de l’Aragó a començat a balhar industries litiques preïstoriques en 1948 a J. Abelanet. Se hèren campanhes tà cercar huelhes sistematicament, dirigides per Henry de Lumley e se hen cada annada dempús abril 1964. Es prumères campanhes annals (1964, 1965, 1966) son de dus setmanes. De 1967 a 1978 un mes, dempús tres mesi (de 1979 a 1991) e dempús 1992 de cinc mesi. Aguesta bauma de l’Aragó a estat classada coma monument istoric en abril 1965 (10).
Bibliografia
º Driss Bellai, « Le Bison du gisement paléolithique inférieur de la Caune de l'Arago (Tautavel, Pyrénées orientales, France). Nouvelles données archéozoologiques », Paléo, no 10, 1998, p. 61-76 (DOI 10.3406/pal.1998.1128, lire en ligne)
Canton de La Lobèra
Lo canton de La Lobèra qu'ei ua anciana division administrativa de Gasconha, en Bigòrra, suprimida en 2015, situada en l'arrondiment de Tarba, lo departament deus Hauts Pirenèus e la region de Mieidia-Pirenèus, ara d'. La comuna de Hins qu'ei ara en lo canton de la Hauta Bigòrra (burèu centralizator : Banhèras de Bigòrra), la de Soas en lo canton d'Aurelhan e las autas 6 comunas en lo canton de l'Ador Mejan (burèu centralizator : Barbadan Devath).
Nitrat de sòdi
Se local pas confondre amb lo nitre dels mineralogistas o lo salpètre dels ancians quimistas que correspond al nitrat de potassi, utilizat per realizar la polvera negra o polvera de canon.
Proprietats fisicoquimicas
Lo nitrat de sòdi es fòrça soluble dins l'amoniac liquid e l'idrazina. Es tanben soluble dins l'aiga, a nautor de a. centrat|vinheta|Solubilitat aquosa La solubilitat per d'aiga pura créis amb lo factor temperatura, passa de  a, a  a. Es tanben un apuc soluble dins l'alcoòl à 95 % e lo gliceròl.
Utilizacion per la purificacion de l'aur
La seguida de las reaccions quimicas de l'extraccion de l'aur utilisant lo nitrat de sòdi compren una neutralizacion de l'acid (sovent amb d'urèa), puèi la precipitacion de l'aur jos forma de fanga (sovent amb de meta bisulfit de sòdi). La fanga es enseguia fonduda e ven d'aur metallic.
Boussois
Geografia
La vila de Boussois se tròba en la conca de la Sambre a qualques quilomètres de la frontièra amb la Belgica. La vila a situat entre las vilas de Assevent a l'oèst, Élesmes al nòrd, Marpent a l'èst e Recquignies al sud.
Joan II de Castelha
thumb|200px|Gisant de Joan II, Cartuja de MiraflorasJoan II de Castelha (Toro, lo 6 de març de 1405 - Valhadolid, lo 22 de julhet de 1454) que gavidè lo Reiaume de Castelha enter 1406 e 1454. Qu'èra lo hilh Enric III lo Dolent e de Caterina de Lancaster.
Aqueth regnat que ho marcat per la grana influéncia deu valido (dilhèu lo purmèr) Álvaro de Luna ; aqueste que ho eliminat per Isabel de Portugal qui obtiengó la soa execucion.
Cantons de Marselha
En 1790, Marselha es capluec dau districte dau meteis nòm. Lo districte es devesit en 7 cantons: Marselha, Masargas, Seon Sant Enric, Castèu Gombèrt, Cassís e La Ciotat. Los cinc premiers son uèi dins la comuna de Marselha.Canton de
Bòsc (Lanas)
Geografia
Una importanta centrala solara de la Compagnie du Vent, filiala de GDF-Suez (« Engie »), de 37000 panèus fotovoltaïcs, que s'installèt en 2014 a l'èst de la comuna,. La produccion qu'es de 17 millions de kWh per an haut o baish.
Leonardo Padura
thumb|200px|Leonardo PaduraLeonardo Padura qu'ei un escrivan e un jornalista cuban de gran succès internacionau e tradusit en mantuas lengas.
Laterita
Alteracion geoquimica
Lo mecanisme quimic mes en jòc dins l'alteracion de las ròcas sanas donant de lateritas es l'idrolisi totala. Una reaccion provòca la destruccion de totes los minerals primaris e la liberacion de lors constituents, l'eliminacion dels cations essencials e d'una partida de Si, e tanben una insolubilizacion e una accumulacion relativa dels oxiidroxids d'Al e Fe. Influent sus aquela reaccion la valor locala del pH e l'assecament local, e tanben lo temps d'exposicion.
Utilitat de las lateritas
vinheta|300x300px|Paret de laterita (a esquèrra) a Angkor Vat.
Reconstitucion dels paleoclimas
Aquela ròca sedimentària permet de tornar la posicion dels climats cauds e umids a l'epòca de lor formacion.
Minièras
La preséncia d'alumina Al2O3 fa d'unas lateritas nomenadas baucita la minièra màger d'alumini. En efièch, pendent una alteracion realizada jos clima tropical, se la silici e gaireben totes los cations son ruscats, los cations Fe e Al pauc solubles e pauc mobils demorant en plaça, e se concentran dins de jaces metellifèrs expleitables.
Villemoutiers
Geografia
Lo riu Bézonde, afluent del Loing, travèrsa lo territòri de la comuna.
Semallé
Geografia
La municipalitat es en campanha de Alençon. Lo sieu bourg es al nòrd-es de Alençon, a Unitat|11|km  al nòrd-oèst de La Fresnaye-sus-Chédouet e a Unitat|17|km  al sud de Sées.
Chimay
Chimay es una comuna de la província bèlga de Enaut.
Balear
Lèxic i semàntica
Alguns exemples de Variants formals:
Cairòls
Cairòls (Cayrols en francés) es una comuna auvernhata, situada dins lo departament del Cantal e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Mesples
Mesples (Mesples en francés) es una comuna occitana de Borbonés, situada dins lo departament d'Alèir e la region d'Auvèrnhe.
Courcelles (Belgica)
Courcelles (Belgica) es una comuna de la província bèlga de Enaut.
Dèlta fluvial
Dins de condicions ligadas a la turbuléncia de la mar e a la quantitat de sediment carrejats pel riu, se pòt formar un amàs de fons. Aquel dividissent lo riu en divèrses braces que lor traçat amb la còsta es sovent triangular, semblant a la letra grèga Δ (Dèlta). La primièra division del riu a la dintrada del dèlta se nomena l'apèx.
America
thumb|250px|rigt|Lo dèlta de Mississipí, vista de l'espaci (colors falsas)
Écaussinnes
Écaussinnes es una comuna de la província bèlga de Enaut.
Sant Joan de la Chalm
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Parochia in honore S. Johannis Dominis praecursoris consecrata, en latin, en 1025, Parochia S. Johannis de Mirmanda, en latin, en 1163, S. Johannes, en latin, en 1225, S. Johannes à la Chalm, en latin, en 1256, S. Johannes de la Chalm, en latin, en 1288, Ecclesia S. Johannis de Calma, en latin, en 1293, Prioratus de Calmo, en latin, al sègle XIV, S. Jean-la-Chalin, en 1587, Prieuré de S. Jean-de-Lachaut, vas 1660.
Chuffilly-Roche
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Orville (Còsta d'Aur)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Bouvines
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region dels Nauts de França. Lo 27 de julhet de 1214 s'i debanèt la Batalha de Bouvines entre las fòrças del rei de França Felip August, que foguèt victoriós, e una coalicion, dirigida per l'emperaire roman germanic Otton IV e lo rei d'Anglatèrra Joan
Universitat Pau Sabatièr (mètro de Tolosa)
Servici als viatjaires
L'estacion de mètro es equipada de cais laterals a nòu pòrtas permetent de recebre de ramas de doas veituras.
Dessèrta
Coma dins l'ensemble del mètro tolosenc, la primièra partença dels caps de linha es a 5h15, e la darrièra es a 0h del dimenge al dimercre, e fins 3h del dijòus al dissabte.
Ambricourt
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nitrit
Los nitrits son los sals de l'acid nitrós. L'acid nitrós es un acid instable de formula HNO2. La formula de l'ion nitrit es NO2-. vinheta|400x400px|Estructura de l'[[ion nitrit]]
Toxicitat
Per l'Òme e los mamifèrs, la preséncia de nitrits dins la sang empacha l'emoglobina de fixar convenablament l'oxigèn. Es una de las causes de la « malautiá blava del noirigat », o « metemoglobinemia ». En abril 2011, 3 enfants ne son morts en China.
Proprietats
L’ion nitrit a un comportement plan diferent de l'ion nitrat, subretot, se liga al metal. Los nitrits alcalins son solubles dins l'aiga e igroscopics.
Pluton (planeta nana)
A la fin del sègle XX e al començament del sègle XXI, de mai en mai d'objèctes similaris foguèron descobèrts dins lo Sistèma solar extèrne, especialament Èris, alara estimat leugièrament pus grand e pus massís que Pluton. Aquela evolucion menèt l'Union astronomica internacionala (UAI) de redefinir la nocion de planèta, Cerès, Pluton e Eris essent dempuèi lo 24 d'agost de 2006 classats coma de planètas nanas. L'UAI a tanben decidit de far de Pluton lo prototipe d'una nòva categoria d'objècte transneptunian. En seguida d'aquela modificacion de la nomenclatura, Pluton foguèt aponduda a la tièra dels objèctes minors del Systèma solar e s'es vis atribuïr lo numèro 134340 dins lo catalòg dels objèctes minors.
Caracteristicas fisicas
Pluton a una atmosfèra prima, formada per d'azòt, de metan e de monoxid de carbòni, que se gèla e tomba sus la superficia a mesura que s'alunha del Solelh. Lo metan gelat indica que la temperatura a la superfícia es inferiora a e probablament es a l'entorn de. La temperatura pòt variar bravament entre lo ponch de l'orbita mai a ras del Solelh e lo pus alunhat, vist que la diferéncia es de mai de 2,5 miliards de quilomètres.
Auguste Comte
Lector de David Hume e Condorcet, foguèt influenciat decisivament per Henri de Saint-Simon —amb que collaborèt de 1817 a 1824. Visquèt modestament en donant de corses de matematicas a l'Escòla politecnica.
Peiròla de Provença
Peiròla de Provença (en francés Peyrolles-en-Provence dempuèi 1919, Peyrolles abans) es una comuna provençala situada dins lo departament dei Bocas de Ròse e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Tel Aviv
Tel Aviv (pus precisament Tel Aviv-Yafo) es una vila granda d'Israèl. Es lo sèti de gaireben totei leis ambassadas, la comunautat internacionala reconeissent pas la capitala autoproclamada Jerusalèm.
Onflor
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nitrat
Caracterizacion e grandors
Se parla mai sovent de taus en « ion nitrat » (NO🇮🇳) o de taus en « compausats del nitrat » e es a vegada considerat al sen d'una mesura mai larga: l'« azòt total ».
Taus naturals
Los nitrats essent fòrça solubles dins l'aiga, es normal de'n trobar de quantitats flacas pertot, dins las aigas doças e marinas, en superfícia e dins los jaces. A dòsi flac, son un nutriment important per las plantas, algas e de bacterias fotosinteticas (cianoficèas).
D'efièchs negatius per la santat umana
La preséncia de nitrat a "nauta concentracion" (>10 mg Nl—1) dins l'aiga de beure :
Departament de Marna
Marna (en francés la Marne) es un departament de França dins la region del Grand Èst. L'Insee e la Pòsta li atribuisson lo còde 51. Sa prefectura es Châlons-en-Champagne e sa pus granda vila es Rems.
Article salat
430px|thumb|Exemple de recuperacion identitària "es teu poble" de l'article salat a Sa Riera (Begur) L'article salat es lo nom tradicional utilizat en catalan per designar una categoria d'articles definits particulars servats subretot en catalan balear e d'un biais residual sus la Còsta Brava. Aqueste nom "salat" ven del fach que la forma la del catalan estandard ven sa dins las varietats que "salan". Contràriament a la causida majoritària de las lengas romanicas que formèron son article definit a partir del latin ILLE, semblariá que dins una part de la Romània se produsiguèt una formacion a partir d'IPSE. Per extension se pòdon designar coma articles "salats" las evolucions semblantas qu'existisson en occitan e mai en sard.
Planay (Còsta d'Aur)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Ramonvila (mètro de Tolosa)
Intermodalitat
Comporta egalament un parcatge relai de 1050 plaças.
Saint-Sauvant (Vinhana)
Comunas limitròfas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Carpianha
Carpianha es una montanha, un quartièr administratiu e un camp militar a Marselha.
Barbarós
Lo barbarós, (Erithacus rubecula) es un ausèl menut e relativament abondant en Occitania. A lo plomatge gris, amb lo cap, la gargamèla e lo pitral d'una color roja cogorla. Mesura 14 cm, pesa entre 16 e 22 grams e pòt arribar a viure 13 ans. esquèrra|vinheta|259x259px|Exemplar immadur.
Onobrisates
Neurest e Nebosan
thumb|left|300px|Sus aquera mapa de Novempopulània, eths onobrisates, non representats, que son cunhats enter eths bigerri e eths convenae.
Hmwaveke
Lo hmwaveke es una lenga oceaniana parlada a Nòva Caledònia.
Classificacion
Es una lenga caledoniana, un grop de las lengas oceanianas del sud restacat a las lengas oceanianas. Aquestas fan partida de la branca malaiopolinesiana de la familha austronesiana.
Igièna de l'assassin
Sinòpsi
Lo celèbre romancièr Pretextat Tach es malaut d'un càncer dels cartilatges li demòra pas que dos meses a viure. Sulcòp, fòrça jornalistas s'afanan de reculhir prèp de Tach lo testimòni que vendrà exclusiu. Mas aprèp las primièras entrevistas, lo lector percep que Tach es pansarut e un dels mai misantròp, acèrb, intolerant, provocator e misogin, qu'endura pas gaire las questions que li son pausadas sus sa vida privada e capita d'esperel a dirigir los debats e enfonzar sas victimas de la premsa dins una marèa de descòr. Atal, pas cap de las entrevistas s'acaban, sens levar lo talent d'exclusivitat, fins qu’una persona desconeguda dels autres s’impause a son torn coma l’òste malastrat del romancièr. Mas aquel còp, es una femna. Abans, los jornalistas èran sonque d'òmes. Alara, la convèrsa ven un afrontament entre la jornalista e lo laureat del Prèmi Nobel de Literatura, ont aquela desfia, a pòrta tancada tot en mistèris, la misoginia porcassa de Tach e capitat a se far acceptar. Pauc a pauc, seguent las questions e las responsas, Tach es confrontat als demònis de sa vida d’abans.
Clavy-Warby
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Maièna (departament)
L'istòria del departament foguèt marcada pel periòde galloroman, amb la ciutat de Noviodunum, pels conflictes entre França e Anglatèrra a l'Edat Mejana, puèi per la Choanariá. La canalizacion de Mayenne pendent la Renaissença permet un cert vam economic e fins al sègle XIXen, la cultura e lo teissatge de lin e la metallurgia son las principalas activitats departamentalas. Al sègle XXen, après un exòde rural marcat, Mayenne reorientèt son economia cap a la produccion laitièra e l'agroalimentari.
Empèri de Vijayanagar
Istòria
Se formèt en 1336 après una revòuta indoïsta menada còntra de princes musulmans e venguèt un estat poderós capable de s'opausar ais armadas dei sultans musulmans dau nòrd e dau sud d'Índia. Aquela poissança s'acabèt en 1565 quand sei fòrças fuguèron anientadas per una coalicion d'estats dau centre de la peninsula. Causèt una crisi de succession e una fragmentacion de l'Empèri que dispareguèt definitivament en 1646.
Kurt Baldinger
Kurt Baldinger (Binningen, Soïssa, 17 de novembre de 1919 - Heidelberg, Alemanha, 17 de genièr de 2007) foguèt un lingüista e filològ soís. Faguèt de contribucions importantas en francés, en occitan e en gascon. Es l'autor d'un corpus d'occitan medieval e d'un corpus de gascon medieval. K. Baldinger considerava lo gascon coma lenga distinta de l'occitan, posicion mantenguda per l'Acadèmia de Sciènças de l'Universitat d'Heidelberg, on la soa equipa contunha d'amplificar lo corpus de gascon medieval amb la collaboracion d'equipas internacionalas, en particular americana (T. Field, Michigan, USA) e francesa (J.P. Chambon, París).
Montara (Califòrnia)
Geografia e environament
La CDP es environada d'un espaci obèrt (Rancho Corral de Tierra) e una zòna de lésers populara inclutz la Plaja d'estat de Montara. La banda de sabla longa de près de 1,5 km tòmba dins l’ocean, que la rend la natacion. Es pr'aquò una destinacion de surf popular pels surfaires experimentats. Èrsas de 3-4.5 mètres o mai pòdon èsser correntas al temps d'una mar ondosa de tempèsta ivernala.
Bausten
Toponimia
Dauzat e Negre (citat per B. Boyrie-Fénié) qu'i veden un nom germanic d'òmi, Bositto dab lo sufixe ing (os),.
A véder la notícia de Balestui (municipi de Peramea, Catalonha) dens l'Onomasticon Cataloniae (II, p. 325-6), de Joan Coromines qui la considèra com basca per l'arradic e lo sufixe.
Bwatoo
Lo bwatoo es una lenga oceaniana parlada a Nòva Caledònia.
Le Rœulx
Le Rœulx es una comuna de la província bèlga de Enaut.
Dame-Marie-les-Bois
Geografia
Le village de Dame Marie les Bois est très boisé, en effet 42 % de son territoire est occupé par des bois.
Istòria
L'istòria de Madama-Marida se confond en principi amb aquela de la siá glèisa e de lo sieu castèl. Es mai que probable #qu'una primièra parròquia i aguèt fondat a, en lo moment dels grands défrichements medievales, en plena cœur del vast bòsc de Blémars, per délimiter lo diocèse de Tors cara al diocèse de Chartres. Es a l'origina, dempuèi abans una primièra reconstruction de la glèisa, a, d'un primièr nuclèu de populacion. ”#Donar Maria” (en lo libre dels serfs de Marmoutiers en 1259), es aital coma se @dénommer la parròquia. Demorarà la “Madama Marida del Bòsc” fins a la Revolucion. Lo castèl de la Guérinière, un pauc a la separacion del bourg, testificat dempuèi la, èra dempuèi aquela epòca lo banc d'una poderosa distincion (châtellenie) en levant de la châtellenie de Blémars e del comtat de Bles. Aquel castèl, #que los douves ne son encara visibles, a #èsser remplaçat al per un vast castèl d'estil classic, conegut solament per una gravure e qualques fotografias de la fin de la. I aurà ludut quitament destruit cap a 1902 per èsser remplaçat per l'actual ostal de mèstre ela-quitament uèi abandonada.
Es egalament a la s-|XIX|e}} que lo vilatge de Madama-Marida, en principi consagrat a una agricultura paura sus tèrras pesadas, se #transformar pauc a pauc en un centre comercial e artesanal radiant suls environs. La populacion se #aumentar fòrça rapidament, transeünt de 300 abitants en mai de 500; al mièg del sègle, #caler engrandir la glèisa e transferir lo cementèri. Mas aquel essor, #qu'a daissat traces en lo bastit communal, #èsser que de cuerta durada; lo èxode rural e lo déclin de l'agricultura, a, #redusir Madama-Marida a pas èsser, fins a aqueles darrièrs ans, #qu'una pichona municipalitat forestala.
Sept-Forges
Sept-Forges es una anciana comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de Normandia, venguda lo 1èr de genièr de 2016 una comuna delegada de la comun novèla de Juvigny-Val-d'Andaine.
Canton de Banhèras de Bigòrra
Istòria
En 1801, eth canton de Banhèras qu'estó conservat.
Les Bons Villers
Les Bons Villers es una comuna de la província bèlga de Enaut.
Empèri roman
Lei triumvirats
De veire : Darriera Guèrra Civila de la Republica Romana.
Pasmens, lei partisans e luòctenents de Cesar capitèron de descreditar puei de batre militarament lei conjurats a Phillipes. Un segond triumvirat foguèt creat ambé Octavian, Marc Antoni e Lèpid mai aquela patz foguèt solament provisòria. Rapidament, Lèpid foguèt despulhat de son estatut de triumvir per una intriga d'Octavian. Ansin, lo territòri de la Republica foguèt devesit entre Marc Antoine e Octavian fins a una guèrra novèla entre lei dos camps. Lei tropas d'Octavian avèron la batalha d'Actium en 31 avC entraïnant la capitulacion de la màger part dei fòrças de Marc Antoine. Aqueu darrièr se suicidèt en 30 avC e Octavian venguèt donc lo mèstre unic de Roma.
Lo declin e la disparicion de l'Empèri d'Occident
Entre 450 e 470, l'Empèri d'Occident capitèt de replegar l'invasion dei Huns assaièt de reconquistar la region de Cartage. Pasmens, lei Vandals foguèron venceires en 461 e 468. Puei, lei darriers emperaires foguèron reversats e, en 476, lo cap barbar Odoacre mandèt leis ensenhas imperiaus d'Occident a l'Emperaire d'Orient marcant la fin de l'Empèri.
Agricultura
Ansin, l'agricultura representa l'activitat de la màger part de la populacion. Per exemple, au sègle Ièr, Itàlia tenguèt aperaquí 6,5 milions d'abitants que 2,5 milions trabalhavan dins la produccion agricola. Lei produccions principalas èran lei cerealas (òrdi, blat...), lo vin e l'òli d'oliva. Lo norrigatge regarda lei chivaus, leis ovins, lei bovins, leis ases e lei pòrcs. Certanei regions de l'Empèri èran especializadas dins un tipe d'agricultura, magement aquelei en carga de l'avitalhament de la capitala, coma Egipte.
Arquitectura
De veire : Arquitectura romana.
Boga
Toponimia
Bénédicte Boyrie-Fénié que prepausa un mot de latin tardiu, boga, qui a, segon Du Cange, lo sens de « terminus, limes ». Que seré, dens un lòc d'ocupacion anciana, un establiment navèth fondat cap als sègles V-VI au limit d'un pagus.
Sent German sus Vinhana
Lista daus maires
miniatura|centre|La mairariá en 2011.
Jonvelle
Jonvelle es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Sòna e la region de Borgonha Franca Comtat.