cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Guèrra d'Etiopia
Fòrças en preséncia
A partir de 1934, Etiopia assaièt de preparar sa defensa mai tre mai de 1935, lei liuraments d'armas foguèron geinadas per un embarg decidit per Itàlia. Lo detalh dei fòrças etiopianas es malaisat d'establir. Lo nombre de combatents es estimat entre 200,000 e 500,000 òmes mai, en defòra de la Gàrdia Imperiala, pauc d'òmes avián una formacion e un entraïnament adaptats a la guèrra modèrna. Leis armas modèrnas èran tanben pauc nombrosas (50,000 a 60,000 fusius modèrnes), l'artilhariá e la logistica èran fòrça limitadas e lei sistèmas de comunicacion èran rudimentaris.
La victòria italiana
thumb|right|Tropas italianas a la [[batalha d'Amba Aradom.]]
Consequéncias
La guèrra s'acabèt per una victòria d'Itàlia qu'annexèt la totalitat d'Etiopia. L'integrèt amb sei colonias preexistentas au sen d'una Africa Orientala Italiana que sa creacion foguèt presentada coma un succès major dau faissisme mussolinian. Pasmens, lo territòri èra pas pacificat e leis Italians deguèron faciar fòrça fogaus de resisténcia durant leis annadas seguentas. De son caire, Etiopia dispareguèt en despiech deis esfòrç d'Haile Selassie per trobar de sostèns internacionaus. Lo bilanç uman de la guèrra illustra l'amplor dau succès militar italian : au mens 190,000 mòrts (amb d'estimacions anant fins a 450,000 ) per leis Etiopians còntra solament 8,850 per leis envaïsseires.
Istòria d'Occitània
Istòria d'Occitània
Los Ibèrs
Bituriges Vibisques : pòble aquitan celtibèr establit sus la riba esquèrra de Garona près de la ciutat de Burdigala (Bordèu).
Los Cèltas
Los Cèltas seràn relativament pauc nombroses en Occitània, mas la van influenciar pregondament. Li an menat las tecnicas del fèrre e de la daurariá. Es a eles tanben que se deu un estil de vida que se prolonga encara (ex : art de la siesta de miègjorn en çò los Nitiobriges, tradicions actualas de la caça e de la pesca, o encara l'usatge dins la musica de las cabretas e de las bohas.) Malgrat lor inferioritat numerica, l'implantacion de la cultura cèlta es estada pus durabla en Occitània que dins d'autras regions d'Euròpa (en comparason : de-celtizacion dins lo nòrd de la França per las populacions germanicas). Se tròba dos tipes de pòblament cèltas : los protocèltas e los Galleses. Pus tard, de cèltas passaràn sul territòri occitan e s'implantaràn dins la Peninsula Iberica. Mesclats amb los Ibèrs, donaràn naissença al pòble celtibèr. Se supausa que d'incursions celtibèras aguèron luòc en Occitània.
Los primièrs barbars
Los Vandals, los Alans e los Suèvis
Edat Mejana classica e bassa
Andòrra e Mónegue son independents d'autres païses.
Vejatz tanben: Lista de las províncias istoricas occitanas
Compausat quimic
Compausats organics e inorganics
Se la separacion es uei considerada coma caduca per l'ensemble de la comunautat scientifica, es conservada per l'usatge. D'efiech, lei dos domenis son pauc mesclats dins leis aplicacions de la quimia modèrna. Per de rasons de simplificacion, l'ensenhament a tanben gardat la separacion.
Alcòls
thumb|right|Representacion d'un alcòl.
Comps d'Artubi
thumb|200px|thumb|left|Vista aeriana de Comps d'Artubi
Challignac
Challignac es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Ubraia
Geografia
La municipalitat a compausat de 5 pichons pòbles : Ubraia (a 949 m d'altitud ), Rouainette (a 1230 m d'altitud, ), Laval, Jaussier e lo Touyet (#qu'es una parròquia a partir de 1807 ). Los pòbles de Ubraia e de Rouainette son de pòbles perchés.
La sola rota d'accès al Touyet a bastit l'an 1954, l'electricitat arriba pas #qu'en 1958, lo telefòn l'an 1934 (una cabina finançada pel conselh general) e la television l'an 1962 (antenne de Valberg).
Verdon (aiga)
thumb|right|300px|Lei gòrgas de Verdon thumb|right|300px|Lei gòrgas de Verdon
Principaus afluents
(d'amont cap aval)
Arcanhac
Arcanhac (Arcagnac en francés) qu'es ua anciana comuna occitana de Gasconha, situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus. Qu'es incorporada dens Haulias despuish 1824.
Geografia
D'Arcanhac qu'es sus ua sèrra au sud d'Haulias. En demòra pas qu'un bastiment sus la mapa. Pas d'accès per Google Earth.
Rota de glaç
La circulacion sus aqueu tipe de rota necessita de seguir de règlas de seguretat estrictas. I a un limit de pes de respectar (entre 2 e 4 tonas), la velocitat dèu èsser inferiora a 30 km/h ò mantenguda entre 40 e 70 km/h, un espaci de seguretat dèu èsser gardat entre dos veïculs, l'estacionament es enebit e la circulacion nuechenca es egalament limitada (quand es possible). L'espessor de glaç minimala per durbir una rota de glaç varia segon lei país mai es de l'òrdre de 20 a 40 cm.
Al-Ghazali
L'Incoeréncia deus filosòfes
Totun, l'òbra n'es pas ua denóncia a sens unic. En efèit, al-Ghazali limita las soas criticas sus l'utilizacion de la logica a la metafisica e a la filosofia de la natura. L'usatge deu racionalisme e de la logica son donc preservats dens las sciéncias com la fisica, l'astronomia e las matematicas. Segon al-Ghazali, los filosòfes èran victimas d'ua error d'orgulh en pensant poder aplicar la logica a la metafisica Denonciè tanben l'inscripcion deus filosòfes dens la continuitat de pensaires prestigiós (Aristòtel, Platon, etc.) dont los ensenhaments èran incontestats.
Correnç
Correnç (Correns en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Guèrra de Vietnam
Lo desvolopament de l'insurreccion comunista
thumb|left|Lo naviri de guèrra estatsunidenc USS Madoxx implicat dins l'incident dau gof de Tonkin en aost de [[1964.]]
L'escalada de la guèrra
thumb|left|Portaires sus la pista Ho Chi Minh.
L'ofensiva dau Tet
thumb|right|Soudats de l'armada de Vietnam dau Sud defendent Saigon durant l'ofensiva dau Tet.
Vieux-Mesnil
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Vieux-Condé
Istòria
En 1741, de la houille a descobèrt a Vièlh-Condé.
Vareilles (Iona)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Los Noues, Las Caumas, La Banha del Gat, Los Grolois, Lo Bòsc del Gat, La Còsta de Lunfèrn, tant de luòcs ont l'òme primitif #viure de bona ora sul territòri de Vareilles.
Los Galates, en venent d'Asia, son arribats cap a 500 a 300 av. J.-C. Possedissián l'art de fondre lo fèrre. #Trobar en lo bòsc de Othe lo minaré de fèrre e lo bòsc necessari per o fondre.
Les Galates, venant d’Asie, sont arrivés vers 500 à 300 av. J.-C. Ils possédaient l’art de fondre le fer. Ils trouvèrent dans la forêt d’Othe le minerai de fer et le bois nécessaire pour le fondre.
Vinrent ensuite les Celtes de la Tene (site suisse) qui développèrent l’artisanat, le commerce et la langue
Le 7 novembre 886, destruction du Monastère de Saint Rémy de Vareilles par les Normands ; les moines se réfugient à Sens.
Pelayos
Pelayos es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Canton de Vilabrumièr
Istòria
Lo canton se creèt en 1790 dins l'arrondiment dels Sarrasins del departament de Nauta Garona. En 1808, passèt ambe l'arrondiment al departament de Tarn e Garona quand Napoleon lo creèt. Tanlèu 1810, per de rasons evidentas de proximitat, foguèt transferit a l'arrondiment de Montalban, que veniá de l'Òut.
(1018) Arnolda
(1018) Arnolda es un asteroïde.
Districte de Banka
Administracion
Lo capluòc del districte es la vila de Banka.
Meisenthal
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Jean de Lattre de Tassigny
Jean Joseph Marie Gabriel de Lattre de Tassigny (2 de febrier de 1889, Mouilleron-en-Pareds - 11 de genier de 1952, Neuilly-sur-Seine) foguèt un generau e un manescau de França.
Sent Antòni e Cucmont
Sent Antòni e Cucmont (en francés : Saint-Antoine-Cumond) es una anciana comuna dau departament de Dordonha e de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Musica tradicionala occitana
Menaças de disparicion
Al sègle XX, principalament après la segonda guèrra mondiala, fòrça tradicions musicalas perdèren lors practicaires e d'unas manquèren de desaparèisser. Es le cas de la boha landesa.
Momia
Egipte antica
Tanben i a de momias crestianas en Egipte antica. L'adopcion progressiva del cristianisme per la populacion egipciana acabèt pas subte amb la practica de la momificacion. Es a partir del sègle II que s'encontra de marca de cristianizacion, per exemple a Alexàndria, puèi pauc a pauc endacòm mai. La practica de la momificacion jamai foguèt enebida pels tèxtes canonics crestians. Mai lo fach que los crestians creson a la resurreccion dels mòrts s'acòrda plan amb la volontat de preservacuon dels còsses. Pasmens la tecnica es diferenta. Se nota pas cap de marca d'evisceracion abdominala, alara que l'extraccion de las viscèras èra un gest primordial dins la momificacion. Lo natrum èra tanben utilizat. Mas los defunts èran pas embaumats del meteis biais.
Acapulco
Acapulco (nom vengut del nauatl: Aca-pōl-co e que significa "endrech ont son estadas assoladas las sanhas") sonada oficialament Acapulco de Juárez, es una municipalitat e vila portuària de las mai importantas de Mexic. La fin de la forma oficiala "de Juárez" foguèt aponduda per omenatjar l'ancian president del país, Benito Juárez, en 1885. La vila se tròba dins l'Estat de Guerrero sus la còsta pacifica del país, a 304 quilomètres al sud-oèst de sa capitala, Ciutat de Mexic.
Tennis de cadieral de ròdas
Lo tennis de cadieral de ròdas es un andiespòrt derivat del tennis.
Batalha de Poltava
L'assaut suedés enregistrèt plusors succès iniciaus car lei Rus defendiguèron pas sei posicions avançadas. Pasmens, la manca de coordenacion causèt rapidament de problemas e 2,500 Suedés s'isolèron dins lei linhas russas onte deguèron capitular. Puei, lei Rus organizèron una còntra-ataca poderosa menada per 25,000 òmes. Se la linha suedesa resistiguèt a totei leis atacas frontalas de l'infantariá, foguèt contornejada per la cavalariá. Enceuclats, lei regiments suedés perdiguèron son organizacion e la retirada se debanèt dins de circonstàncias malaisadas. Au finau, lei Suedés perdiguèron entre 7,000 e 10,000 tuats e aperaquí 3,000 presoniers. En fàcia, lei Rus perdiguèron solament 4,600 tuats e bleçats.
Frotey-lès-Lure
Geografia
Lo vilatge recobra una granda butte. Recobra Una superficie totala de 721 ectaras, #que 246 boisé. L'altitud n'es de 300 mètres e mai se calga tenire compte de la dénivellation del terren.
Guilhèm IX de Peitieus
Amic dels artistas e trobador el-meteis
Fa de bèlas donacions a la Glèisa (d'unas per la fondacion de monastèris). Reconstrutz lo palais dels comtes de Peitieus.
Vejatz tanben
Ostal de Peitau ~ Lista dels comtes de Peitieus ~ Peitau
Districte de Darbhanga
Demografia
Al recensament de 2011, la populacion del districte èra de 3 937 385 abitants. Es en majoritat campèstra, que la populacion èra per 90,26 % rurala e sonque per 9,74 % ciutadina.
Folquet de Marselha
Folquet de Marselha o Folc de Tolosa (m. 1231) èra trobador e evesque.
Rinhac (Roergue)
Toponimia
Lo nom dels Rinhacs ven generalament del nom gallic d'òme (tèrratenent) Renios (o Rennios) amb la derivacion -acum que lo muda en toponime, , latinizacion del sufixe gallés -ācon. Mas i a de noms aparentats que venon del nom gallic Rīginios. Rinhac èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'aviá per mèstre Ren(n)ios o Rīginios.
Arnaut Danièl
Biografia
Se sabon pas tròp de causas de la vida d'Arnaut Danièl, es conegut mai que mai per los comentaris ulteriors. Segon una vida, Danièl èra nascut dins una familha nòbla al castèl de Rabairac, pr'aquò las fonts contemporanèas semblan indicar qu'èra sovent desmonedat. Raimond de Durfòrt diguèt d'el que menava la mala vida d'un jogaire: "Arnautz l'escoliers, Cui coffondon dat e tauliers E vay coma penedensiers Paupres de draps e de deniers". Las criticas se limitèron pas a son biais de viure mas ataquèron tanben son estil. Aital lo monge de Montaudon critiquèt son biais tròp fosc de compausar e afirmèt dins una de sas òbras: "us fols motz c'om non enten". Èra un dels del trobar clus. S'es pas conservada cap de melodia dels dètz-e-uèch poèmas qu'escriguèt entre 1180 e 1200. Pasmens se considera qu'es lo creador de la sestina, una formula estrofica emplegada puèi per Dante o mai recentament Ezra Pound.
Monthureux-le-Sec
Geografia
Lo intersection dels tres de concas vessants del Rhône, de la Meuse e del Rhin se tròba en la municipalitat. Al nòrd, se tròba lo caulet del Poirier.
Bizou
Bizou es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Marielle de Sarnez
Marielle de Sarnez (París, lo 27 de març de 1951 - París, lo 13 de genièr de 2021) es una femna politica francesa e la vicepresidenta del MoDem de Francés Vairon. Es eurodeputada (dempuèi 1999). Foguèt maridada amb Philippe Augier, lo maire de Deauville. An dos enfants : Justine e Augustin.
Adam Smith
Nascut dins una familha relativament aisada d'Escòcia, realizèt d'estudis brilhants avans de venir professor deis Universitats d'Edimborg e de Glasgow. I ensenhèt la logica, la filosofia morala e, pauc a pauc, l'economia. D'efiech, aqueu pòste li permetèt d'intrar en contacte amb plusors personalitats intellectualas de remarca coma Voltaire e lei fisiocratas. Publiquèt ansin dos obratges relativament importants sus la formacion dei sentiments moraus e sus l'origina de la richessa dei nacions.
Mikasuki
Lo mikasuki (o miccosukee) es una lenga muscogèa parlada per los mikasukis e d'unes seminoles en Florida. als Estats Units.
Adam Smith
Lo mercat e la « man invisibla »
Segon Adam Smith, leis individús compausant una comunautat son principalament motivats per la cèrca dau contentament de son interès personau. Pasmens, dins lei fachs, observèt tanben qu'aqueu postulat empachava pas lei societats que son economia èra basada sus lo mercat de foncionar corrèctament. S'interessèt donc a l'estudi d'aquela paradòxa, çò que li permetèt de definir lei lèis dau foncionament de basa d'un mercat.
Actini
L'actini es un element quimic de la familha dels actinids, de simbòl Ac e de numèro atomic 89.
Districte de Patna
Demografia
Patna es lo mai poblat dels 38 districtes de Bihar. Al recensament de 2011, la populacion del districte èra de 5 838 465 abitants. Es en majoritat campèstra, que la populacion èra per 56,93 % rurala e per 43,07 % ciutadina.
Loisieux
Loisieux en arpitan (Loisieux en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de Savòia e la region de Ròse-Aups.
Mercuer
Mercuer (Mercuer en francés) es una comuna vivaresa situada dins lo departament d'Ardecha e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups, ancianament de Ròse-Aups.
Districte de Saran
Lo districte de Saran (en indi: सारन ज़िला sāran zilā) es un districte de l'estat de Bihar en Índia.
Sent Antòni d'Aubaròcha
Dempuei lo 1er de genier de 2017, es comuna delegada de la comuna novela de Bassilhac e Aubaròcha, emb Bassilhac, En Bòrn, Lo Chamnhe, Eilhac e Milhac d'Aubaròcha.
Un tramvai nomenat Desir
Referéncias
<references group="" responsive="">
Vilanava de las Corbièras
Vilanava (de las Corbièras) o Vilanòva (de las Corbièras) (benlèu Vilo-Navo o Vilo-Novo en nòrma mistralenca, Bilonábo en grafia de Savartés ; Villeneuve-les-Corbières en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament d'Aude e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Peitavin-sentongés
Lo peitavin-santongés (forma normativa), tanben peitavin-sentongés o aguiainés o parlange (nom autoctòn: poetevin-séntunjhaes, parlanjhe) qu'ei ua lenga d'oïl de Peitau, Santonge e Engolmés; es ua lenga dab un substrat occitan de consequéncia. L'estatut de "lenga" deu peitavin-santongés qu'ei discutit: qu'ei considerat sia coma ua lenga romanica deu grop de las lengas d'oïl, sia coma un dialècte deu francés (en admetent donc que "francés" e "lenga d'oïl" e sian sinonims). Aqueste dusau punt de vista (que lo peitavin-santongés ei un dialècte francés) qu'ei lo mei admés per lo gran lingüista Pèire Bèc, qui hoc a l'origina de l'ensenhament deu peitavin-santongés a l'Universitat de Peitieus, e que formèc los mei grans especialistas d'aqueth idiòma, coma la professora Liliane Jagueneau.
Un Tramvai nomenat Desir (film, 1951)
Despartiment
vinheta|200x200px|[[Vivien Leigh tutulada coma essent Blanche DuBois dins lo filme A Streetcar Named Desire.]]
Diferéncias d’amb la pèça
A la fin de la pèça, Stella esmoguda pel destin de Blanche, permet a Stanley de la consolar. Dins lo film, es presentada una "Fin Hollywoodiana" ont Stella blama Stanley pel destin de Blanche, e decidís de lo quitar.
D’autras scenes foguèron filmadas mas copadas per se conformar al còde de la produccion per evitar mai tard una condemnacion per la liga nacionala de la decéncia.
Recepcion
A sa sortida, lo film a guèt un grand succès dins tota la premsa de l’epòca.
Egipte
Lo periòde roman
Lo periòde roman durèt de 30 av. JC a la division de l'Empèri Roman a la fin dau sègle IV ap. JC. Egipte foguèt una província particulara, proprietat personala de l'emperaire, qu'aviá un ròtle important per avitalhar Roma. L'objectiu dau poder imperiau èra donc de produrre un maximom de cerealas e de richessas e l'administracion lagida foguèt donc gaire modificada : lei revenguts dau clergat foguèron leugierament demenits mai lo grèc demorèt la lenga dau poder. De tropas importantas (tres legions completadas per d'auxiliaris locaus au sègle I) foguèron estacionadas per susvelhar la region.
Lo periòde bizantin
L'Egipte Bizantina foguèt donc subretot tocada per de conflictes ambé Constantinòple. La rason prefonda n'èra l'adopcion dau monofisisme per leis Egipcians e son oposicion ai dògmas dau concili de Calcedònia. En causa de l'importància estrategica de l'agricultura egipciana, leis emperaires successius foguèron obligats de negociar e de divisir seis adversaris. Pasmens, lei faccions pus duras gardèron lo poder e l'ostilitat de la populacion còntra lo poder imperiau aumentèt durant lo sègle VI. En 616, lei Sassanidas qu'ocupèron la region durant la lònga guèrra de 602-628 recebèron ansin un acuèlh favorable de part de la populacion.
Lei Mamelocs d'Egipte
Lei Mamelocs dirigiguèron Egipte de 1250 a 1517. Creèron una administracion eficaça e aprofichèron la destruccion d'Orient Mejan per lei Mongòls per venir la principala plaça comerciala de Mediterranèa. En particular, lo pòrt d'Alexàndria venguèt la crosiera principala entre marchands italians (fusta, fèrre, armas... etc.) e orientaus (espècia, seda... etc.). La prosperitat eissida d'aquelei cambis permetèt l'aparicion d'una cort luxuosa au Caire e una activitat intellectuala ò cultura intensa simbolizada per la construccion de monuments prestigiós.
Lo periòde coloniau
En 1879, Francés e Britanics remplacèron Ismail Pacha per son fiu Tawfiq (1879-1892). Puei, en 1882, un chaple de crestians permetèt au Reiaume Unit de trobar un pretèxte per desbarcar de tropas en Egipte — França refusèt de participar. Après una victòria còntra lei fòrças dau coronèu nacionalista Ahmed Urabi lo 13 de setembre, lei Britanics prenguèron lo contraròtle d'Egipte que venguèt de facto un protectorat.
Lo periòde Nasser
En Egipte, lo regime venguèt pus autoritari ambé l'arrestacion dei comunistas e dei Fraires musulmans. Divèrsei companhiás foguèron tanben nacionalizadas mai lei reformas economicas demorèron globalament prudentas. La burocracia, ja pletorica, foguèt encara renfòrçada. Enfin, lo darrier ponch important de la politica de Nassèr foguèt la lucha còntra Israèl. Pasmens, en junh de 1966, l'armada egipciana subiguèt un desastre durant la Guèrra dei Sièis Jorns e Israèl ocupèt Sinai.
Lengas d'Egipte
Lo domari, lenga dels gitans arabis, es encara praticat per una pichona minoritat dins lo nòrd del païs.
Mapungubwe
Lei vestigis de la capitala e son relarg forman un parc nacionau qu'es classat Patrimòni Mondiau de l'Umanitat dempuei 2003.
Itamar Franco
La vida publica abans de la presidéncia
Durant lo sieu mandat, Franco foguèt un fèrm defensor de la campanha de Diretas Já!. Amb lo refús de l'esmena Dante d'Oliveira,se li calguèt far unas eleccions presidencialas indirectes. Al collègi electoral amassat per l'eleccion presidecial, Itamar votar al candidat de l'oposicion Tancredo Neves.
Cruis
Istòria
Al limit de la municipalitat de Montlaux, una pèira de grès, dicha la « Pèira de Cruis », inscricha (horologio) e adornada d'animals (agla, leon, alfàbrega e xai portaire de crotz) als cuiques, a #èsser descobèrta al mièg de cavòts medievales.
George Washington
Enfància e jovença
George foguèt lo filh ainat del segond matrimòni del sieu paire, aguèt dos mièges fraires e quatre fraires mai joves. Gus Washington moriguèt quand George aviá pas qu'onze ans, puèi Lawrence Washington (1718–1752), lo sieu mièg fraire, assumiguèt lo ròtle de la figura paternala. William Fairfax, lo pairastre de Lawrence e membre de la poderosa familha Fairfax, aguèt tanben una influéncia formatritz sus el. Washington passèt fòrça de la siá enfància a Ferry Farm dins lo contat de Stafford prèp de Fredericksburg. Lawrence Washington eiretèt d'una autra proprietat familiala, Little Hunting Creek Farm, del sieu paire, que lo nom foguèt cambiat en Mount Vernon. George eiretèt de Ferry Farm après la mòrt del sieu paire, e aqueriguèt Mount Vernon après la mòrt de Lawrence.
La Revolucion dels Estats Units
En 1777, lo General Howe comencèt una campanha per capturar Filadelfia. Washington se desplacèt al sud per bloquejar l'armada d'Howe, mas foguèt derrotat a la Batalha de Brandywine, lo 11 de setembre de 1777.
Galileo
Galileo pòt designar:
Sent Antòni del Bruèlh
Geografia
Las entitats principalas de la comuna son Sent Antòni (lo borg, sus l'anciana RD 936), Lo Bruèlh (anciana parròquia, au nòrd de la RD 936), Senta Aulaia (anciana parròquia, au sud de la RD 936) e Los Laurenç (au sud de l'anciana RD 936 e au nòrd de la novèla), ont es situada la Fromagerie Des Chaumes. La desviacion de Senta Fe la Granda evita tanben Sent Antòni e s'acaba a l'oèst deu borg.
Districte de Purnia
Administracion
Lo capluòc del districte es la vila de Purnia.
ǃxóõ
La linga ǃxóõ o taa coneguda maitot coma linga ǃkhong, ǃxoon ( prononçat [ǃ͡χɔ̃ː˦], [ˈkoʊ] ), es una linga tuu caracterizada per son beu nombre de fonemas (entre 130 e 164), benlèu lu mai important dau monde. La bela majoritat daus locutors viven au Botswana, mas quauques centenats viven en Namibia. La gent lus 'pelen ǃxoon (pl. ǃxooŋake) o ʼnǀohan (pl. nǀumde), seguent lu dialecte parlat. Las lingas tuu son una de las tres familhas de lingas tradicionalas que fan las lingas khoisan.
Classificacion
Daiciant'a la redescubrida de locutors de nǁng atjats dins las annadas 1990, la gen pensavan que lu taa era lu darnier representent de la familha linguistica tuu.
Istòria de Suècia
Edat del Fèrre
En aquesta pontannada es quora se pòt apreciar cossí l' equilibri del poder polític, comença de se desplaçar e concentrar en per la region dels grands lacs, dins las províncias istoricas de Svealand e Uppland.
Puebla de Yeltes
Puebla de Yeltes es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Véron (Iona)
Istòria
La commune de Véron est située sur un site protohistorique dit Les Prés pendus qui apparaît comme étant être un important complexe funéraire de crémation et inhumation, où deux campagnes de fouilles en 1996 et 1997 ont permis de retrouver une vaste nécropole datant de la fin de l'âge du bronze (vers 1200 av. J.-C.).
Marcabrun
Èra escaissat "Pan perdut". Son periòde d'activitat literària va de 1129 a 1150 environ. Èra contemporanèu de Guilhèm de Peitieus e aguèt son hilh Guilhem VIII per protector.
Moralista vigorós, Marcabrun ne venguèt a opausar cortesiá e espiritualitat.
Maòri
Maòri pòt designar :
Puente del Congosto
Puente del Congosto es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Gouhelans
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Bhubaneswar
Bhubaneswar (bobanesoar, en oriya: ଭୁବନେଶ୍ୱର) es la capitala de l'estat d'Odisha en Índia.
Batalha de Narvik
thumb|right|[[Naviris en fuòc dins lo pòrt lo 10 d'abriu de 1940.]]
Lei 10 e 13 d'abriu, doas atacas navalas britanicas entraïnèt la destruccion de l'ensemble dei destroièrs alemands e de plusors cargos (per dos destroièrs perduts). Aquò permetèt d'isolar leis Alemands desbarcats a Narvik. En parallèl, de combats navaus d'esquadras alemandas e britanicas se debanèron au larg de Norvègia. Geinèron lei Britanics mai leis Alemands deguèron escondre la màger part de sei fòrças dins lei pòrts norvegians. Pasmens, leis Aliats poguèron desbarcar d'unitats francesas, britanicas e polonesas per menar una còntra-ofensiva a partir dau 9 de mai. Per sostenir aquel assaut, lei Britanics prenguèron tanben lo contraròtle d'un aeropòrt. Pasmens, mau capitèron d'empachar lei bombardaments de la Luftwaffe e, d'un biais generau, l'aviacion alemanda aguèt un mestritge complèt dau cèu durant la campanha de Norvègia. En l'abséncia de defensa antiaeriana aliada eficaça, poguèt ansin liurament bombardar lei posicions aliadas.
Jaufré Rudèu
Escriguèt de cançons d'amor au cors de la permèira mitat dau sègle XII e canta « l'amor de lonh », es a dire l'amor impossible e sens espèr.
Nòtas
<references group=N/>
Fender
Fender es particularament important per son ròtle dins la diffusion de massa de las guitarras electricas de tipe solid body (de còs solid). Fender porgiguèt la primièra produccion de massa de guitarra electrica solid-body d'estil espanhòl, la Telecaster (d'en primièr nomenada 'Broadcaster', 'Esquire' es una version unica represa); la primièra bassa electrica produsida en massa, la Precision Bass (P-Bass); e la fòrça famosa guitarra Stratocaster (Strat). Fender foguèt pas la primièra entrepresa de fabricar de guitarras electricas, d'autres societats avian produsida de guitarras electricas dempuèi 1920,mas pas cap d'aquelas aguèt pas lo succès de Fender. A mai, coma totas las autres guitarras mai pròches èran de guitarras de còs cau o d'instruments mai especializats  coma las guitarras lap steel hawaiianas Rickenbacker, Fender  creèt una  guitarra electrica polivalenta de còs solid.
L'ostal maire de la societat es situada a Scottsdale (Arizòna), e los luòcs de fabricacion a Corona (Califòrnia), Ensenada (Mexic), e en Corèa e Japon.
Cuers
thumb|left|250px|Carrièra Rompi cuòl.
Cuers (Cuers en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Urbanista
Un urbanista es una persona especialisada dins l'ordonançament dei espacis urbans.
Domenis d'activitats
Coordinacion e pilotatge de projècts territoriaus e urbans
Violon alto
Lo violon alto (o vriulon alto...) o mei simplament alto qu'ei un instrument de còrdas hregadas de la familha deu vriulon e qui las soas quate còrdas (de la mei grava a la mei aguda : Sol, Re, La, Mi) be son acordadas ua quinta mei baisha que las deu vriulon ; tan vau díser que lo dò de l'alto (la còrda grava) qu'ei ua quinta mei baisha que lo sòl deu vriulon e que lo mi d'aqueth darrèr (la soa còrda mei aguda) qu'ei ua quinta mei hauta que lo la de l'alto ; aquò que significa tanben que los dus instruments que partatjan tres còrdas acordadas a la medisha hautor : los lors Sol, Re e La.
Il cimento dell'armonia e dell'inventione
vinheta|Il cimento dell'armonia e dell'inventione, opus 8
Pèire Cardenal
« Mèstre incontestat del sirventés politic, moral e religiós, daissèt 96 poesias, siá 4 393 verses. Sa poesia prepausa una morala de tolerància e emprenhada de l'esperit critic de la societat occitana d'abans la conquista francesa (crosada dels Albigeses : 1209-1244) e d'abans l'Inquisicion. Denoncia l'imoralitat d'una partida del clergat de son epòca. »''
Chenevrey-et-Morogne
Geografia
Ce petit village se trouve à 1.5 km de Marnay. 20 minutes de Gray, 20 minutes de Besançon.
Sent Agulin
Sent Agulin (Saint-Aquilin en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, situada dins lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Constanta d'aciditat
thumb|right|Representacion de la dissociacion de l'[[acid acetic dins l'aiga.]]
Saelices el Chico
220px|vinheta Saelices el Chico es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
La Brousse
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Sègle XIV
../.. | Sègle XII | Sègle XIII |  Sègle XIV | Ans 1400 | Ans 1410 | ../..
Saint-Agathon
Istòria
Se sauriá pas dire de quina abbaye dépendit aquel establiment. Un prieuré de Sant-Guenganton a mencionat entre las possessions d'aquela de Sant-Méen (I.-E-V.), Mas s'agiriá de Sant-Ganton (I.-E-V.). Fauta de documents, seriá tanben aléatoire de l'atribuir al abbaye de Sant-Melaine de Roazhon, #que ne levavan los prieurés de Sant-Salvador e de la Trinité de Guingamp e la glèisa de Ploumagoar, mai lèu #qu'a la abbaye guingampaise de Santa-Crotz, #que i aguèt confirmat l'an 1190 en la possession de "detla glèisa de Sant Maudet amb tres granjas e en aquela de la mitat de la dîme de la parròquia de Ploumagoar". Es a aquela capèla uèi destruida, situada dins lo vilatge de Maudé, #que se condusissiá antany, coma la testifica un testimoniatge de 1371, las gents arribadas a del "mal de sant Maudez"
On ne saurait dire de quelle abbaye dépendit cet établissement. Un prieuré de Saint-Guenganton est mentionné parmi les possessions de celle de Saint-Méen (I.-et-V.), mais il s'agirait de Saint-Ganton (I.-et-V.). Faute de documents, il serait aussi aléatoire de l'attribuer à l'abbaye de Saint-Melaine de Rennes, dont relevaient les prieurés de Saint-Sauveur et de La Trinité de Guingamp et l'église de Ploumagoar, plutôt qu'à l'abbaye guingampaise de Sainte-Croix, qui fut confirmée en 1190 dans la possession de "l'église de Saint Maudet avec trois fermes et dans celle de la moitié de la dîme de la paroisse de Ploumagoar". C'est à cette chapelle aujourd'hui détruite, située au village de Maudé, qu'on conduisait jadis, comme l'atteste un témoignage de 1371, les gens atteints du "mal de saint Maudez"
Estats superpausats (quantics)
Un principi màger de la mecanica quantica qu’ei lo principi de superposicion : un estat d'un sistèma que pòt prénguer un sarròt de valors per un observable.
Lengas chon
Classificacion
Las tres primièras èran parladas en Patagònia, las doas darrièras en Tèrra del Fuòc. A l'excepcion del tehuelche, las lengas son atudadas.
Estats superpausats (quantics)
Equacions deus estats superpausats
La probabilitat de trobar l’objècte dens l’estat i qu’ei proporcionau au module deu coeficient αi d’aqueste estat au carrat |αi |2
Projècte Comunas d'Occitània/Identificacion de las comunas/Pirenèus Orientals
04 Latour-de-France (Arrdt. 2) : 7 comunas occitanas de 10
Canton 06 Mont-Louis (Arrdt. 3)
Urbanisme
Planificacion urbana en França
Lei pichòtei comunas se pòdon dotar de còps d'una carta comunala, segon seis interés. Una comuna pichòta mai somesa a n'una fòrta pression fonciara, coma per exèmple dins de zònas coma lo litorau occitan, ò una comuna se trobant dins un espaci somés a d'enjuecs paisatgier e arquitecturaus fòrts (apartenéncia a n'un Pargue Naturau Regionau, per exèmple) aurián puslèu interés de se dotar d'un PLU. La carta Comunala es definida ais articles L 124-1 e seguents, R 124-1 e seguents dau Còde de l'urbanisme.
Documents d'urbanisme en França
Caupon soventei-fes un rapòrt de presentacion, un diagnostic territoriau, un argumentari, un estudi environamentau, una reglementacion e d'anèxas graficas (cartografias, cadastre) ò escrichas. Aquelei documents son mes a jorn d'un biais periodic dins l'encastre de la lei.
Segon lei cas, devon èstre en compatibilitat, en conformitat ò prene en còmpte lei documents de nòrmas superioras, e son oposables juridacement d'un biais mai ò mens fòrt per lei documents de nòrma inferiora. Per exèmple, en França, un PLU deu èstre en conformitat amb lo document supra-comunau dau SCOT, quora existís, lo quau deu èstre en conformitat amb leis orientacions nacionalas coma lei SDAGEs (eSquème Director d'Amenatjament e de Gestion deis Aigas), la Lei Litorau ò lei Plànol de Prevencion dei Riscas, quora coexiston sus lo territòri.
Encuei, assajan d'integrar mièlhs la desenvolopament durable, per la creacion d'eco-quartiers, la mesa en plaça de nòrma environamentala dins la construccion de bastiments, lo desenvolopament dei rets de transpòrts collectius,...
Las Quate Sasons
L'Ivèrn
Largo
La Sostrana
Toponimia
Lo Petit Levy pòrta l'adjectiu sotran coma sinonimes de soteiran o sotiran, emb la traduccion « inferieur, bas » (en occitan : inferior, bas/baish). L'antonime es sobeiran o sobiran.
Escòt
Toponimia
Dauzat qu'explica Escòt per un idronime pirenenc, tot com Escòs e Escòts (eths vilatges que serén dens ua vath près d'ua aiga, mès ei pas vertat per Escòts).
Dumonteil e Chéronnet (in Le For d'Oloron) que pensan las tres prumèras atestacions concerneishen en realitat Escot, donc i auré pas traça d'Escòt avant 1385 e la quita Pena d'Escòt auré un nom anterior au deth vilatge.
Miquèu Grosclaude qu'exclutz mei o mensh cinc possibilitats :
Kemeneven
Kemeneven en breton (Quéménéven en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de Finistèrra e la region de Bretanha.
Istòria
Aquela municipalitat a conegut sus el per faches ligats a la Revòlta de las Casquetas Rojas l'an 1675.
San Esteban de la Sierra
San Esteban de la Sierra es un municipi de la província espanhòla de Salamanca dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Villemorien
Villemorien es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Auba e la region de Champanha-Ardena.
Geografia
Situat en la vallée de la Sarce, aquel vilatge se situa a l'altitud mièja de 177 mètres.
Saadia Gaon
Nascut dins una familha judieva d'Egipte, Saadia Gaon venguèt una figura famosa de la comunautat judieva a partir deis ans 920. Durant aqueu periòde, lo judaïsme èra a faciar una crisi grèva marcada per de divisions teologicas fòrtas entre partisans dau judaïsme rabinic e tenents dau judaïsme caraïta e per un nombre important de conversions a l'islam. Per la resòuvre, Gadia prepausèt una òbra teologica s'interessant ai sciéncias profanas sensa abandonar lei domenis tradicionaus. Publiquèt ansin de tèxtes assaiant de liar l'interpretacion rabinica de la Bíblia e la filosofia grèga antica (Tafsir, Sefer Emounot veDeot).
Montclar (Aups d'Auta Provença)
Geografia
Il n'y a pas de village à proprement parler mais plusieurs hameaux : les Chapeliers, la Chapelle, Sous-la-Roche, les Allards, Serre-Nauzet, Risolet, Saint-Léger, Saint-Jean, les Piolles et Villette, ainsi que de nombreuses fermes.
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Istòria
À la fin du, un nouveau centre villageois se crée autour du hameau Saint-Jean. C’est d’abord le village de vacances et la station de ski dans les années 1960, puis les bâtiments collectifs (école, crèche, salle des fêtes) en 1995, et enfin la mairie en 1997 (suivie en 2007 par le bureau de vote).
Lizines
Lizines es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Villa Berthet
Villa Berthet qu'ei ua vila argentina de la província deu Chaco, caplòc deu Departament de San Lorenzo. En 2001 la soa populacion qu'èra de 8 805 abitants segon l'INDEC.
Patrimòni Culturau Immateriau
En 1997, a Marraquèsh, i aguèt una amassada d'expèrts, qu'i foguèt definit lo concèpte de « Patrimòni Oral e Immaterial de l'Umanitat » e decidit d'establir una promocion per la preservacion e la mesa en valor dels Caps d'òbras d'aqueste patrimòni.
Donville-les-Bains
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
(1506) Xosa
(1506) Xosa es un asteroïde.
Lengas tupí
thumb|250px|L'espandida geografica de las lengas tupí, en violet, e de las lengas tupí-guaraní, en ròse, abans l'arribada del europèus Las lengas tupí son una de las mai grandas familha de lengas amerindas parladas en America del Sud.
President dels Estats Units d'America
Espelida
Lo lideratge d’Abraham Lincoln pendent la Guèrra Civila fa pensar als istorians qu’es un dels mai grands presidents dels EUA. Las escasenças de la guèrra e la dominacion republicana al congrès faguèt que venguèt poderós, e pel primièr còp d’empuèis Jackson (1832), Lincoln tornèt èsser elegit en 1864. Après l’assacinat de Lincoln, son successor Andrew Johnson perdèt lo sosten politica e gaireben remandat del pòste, lo Congrès demorèt poderós pendent los dos mandats del general Ulysses S. Grant. Après la Reconstruction, Grover Cleveland venguèt lo primièr president elegit democraticament dempuèi la guèrra se presentan tres còps (1884, 1888, 1892) e ne ganhant dos. En 1900, William McKinley venguèt lo primièr titulari a ganhar una novèla eleccion dempuèi Grant en 1872.
La presidéncia emperial
Après la pèrda de popularitat de Lyndon B. Johnson pendent la Guèrra de Vietnam e l’aclapament de la presidéncia de Richard Nixon après l’escadal del Watergate, lo Congrès inicièt una seriá de refòrmas per se restablir. En 1976, Gerald Ford conciderèt que "lo pendul istoric" èra passat del costat del Congrès, podent doanr l’escasença d’ua possible erosion de sa capacitat a governar. Ford e son successor, Jimmy Carter, tornèron pas èsser elegits. Ronald Reagan, actor abans sa carrièra politica, utilizèt son talent de comunucator per tornar formar la politica dels EUA luènh de la politica del New Deal e cap a una ideologia concervatritz. Son vice president, George H. W. Bush, venguèt lo primièr vice president dempuèi 1836 a èsser dirèctament elegit president.
Promulgacion de la lei
Fòrça leis passadas pel Congrès presentan pas totes los detalhs possibles, e delègan explicitament o implicitament los poders de mesa en òbra a una de las agéncias federalas. Coma cap de l’executiu, los presidents contraròtlan un larg ventalh d’agéncias pòdon redigir de reglaments sens pas gaire de contraròtle del little Congrès.
Poders Administratius
Los Presidents nomenan fòrça foncionaris: 6000 a l’arribada e 8000 en serici. Los Ambaissadors, membres dels Cabinet, e autres nauts foncionaris, son nomenats sota "advice and consent" (avis e concentitda) de la majoritat del Senat. Pendent la vacança del Senat per detz jorns al mens, lo president realiza recess appointments. Aquelas nominacions son temporàrias e acaban a la fins de la sesilha seguenta del Senat.
Per gerir la burocracia federala grandissenta, los presidents pauc a pauc se dotèron de diferentas sisas de personal, que s’organizan en Executive Office of the President of the United States. Per cada « burèl executiu », la sisas mai pròchas del president se trapan al burèl de l’Otal Blanc.
Podèrs juridiciaris e privilègis
Lo gra que lo president ten personalament l’immunitat del sobeiran fàcia a las corts dejustícia es contesta e foguèt lo subjècte de diferentas decisions de la cort suprèma. Lo rapòrt Muller de 2019 en referéncia de l’influéncia russa dins l’eleccion presidenciala de 2016 notèt que l’impeachment pel congrès èra una solucion.
Eligibilitat
Article II, Seccion 1, Clausula 5 de la Constitucion estblís tres condicions per venir president:
Campanha e nominacion
La campanhas modèrnas començan abans las eleccions primàrias, que los dos partits politics esclarisson lo camp dels candidats abans las convencions nacionalas de nominacion, ont lo mai astrat del candidat ven lo president candidat del parit. Abitualament, lo candidat del partit causís un vice president candidat, e la causida es aprobada sens vòte ( rubber-stamped ) per la convencion.
Vacança e succession
En cas dedobla vacança, l’Article II, Seccion 1, Clausula 6 autoriza lo Congrès a declarar qui vendrà president en actes en "Cas de Remandament, Mòrt, Demission o Incapacitat, a l’encòp del president e del vice president". Lo Presidential Succession Act of 1947 establís en 1947 la linha de succession presidenciala que l’òrdre es: president de la Cambra, president pro tempore del Senat, los caps eligibles dels departaments federals executius que forman lo cabinet del president. Lo cabinet compta ara 15 members, que lo secretari d’Estat es en primièra linha; seguisson los autres secretaris per òrdre de creacion del departament. Per èsser qualificat lo pretendent deu èsser elegible coma president.
Thurins
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
(1509) Esclangona
Aquel asteroïde a un diamètre de 12 quilomètres.
Bonnebosq
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
A la creacion de las costats, Bonnebosq siás cap de-luòc de costat. Aquel costat a suprimit en lo moment del redécoupage cantonal del an IX (1801).
Arts plasticas
L'expression arts plasticas pòt designar:
Ostal de Trencavèl
Linhatge dels Trencavèl
Lo primièr membre documentat de la familha Trencavèl es Aton I, que foguèt vescomte d'Albi a l'alba del sègle X. Seguiràn cinc generacions de vescomtes d'Albi per descendéncia dirècta: Bernat Aton (mòrt en 937), Aton II (mòrt en 942), Bernat Aton II (mòrt en 990), Aton III (mòrt en 1030) e Bernat Aton III (mòrt en 1060). Ramon Bernat (mòrt en 1074), filh de Bernat Aton III, se maridèt amb Ermengarda de Carcassona, sòrre de Rogièr, lo darrièr comte de Carcassona. Ramon Aton èra vescomte d'Albi e Nimes, e aquesís Carcassona e Besièrs en l'an 1068, abans la mòrt de son conhat.Son filh, Bernat Aton IV (mòrt en 1129), foguèt vescomte d'Albi, Besièrs, Carcassona, Nimes e Rasés. En aqueste moment, la familha Trencavèl, amb Bernat Aton IV, tenguèt dins son domeni totas las tèrras dels comtes de Tolosa; malgrat aquò, los Trencavèl aqueriguèron pas jamai lo títol de comte. Los filhs de Bernat Aton IV devesiguèron l'eretatge de son paire. Lo mai grand de totes, Rogièr I (mòrt en 1150), prenguèt Albi, Carcassona e Rasés. Lo segond filh, Ramon I mòrt en 1167) prenguèt Besièrs, e eretarà d'Albi, Carcassona e de Rasés quand son fraire Rogièr moriguèt sens descendéncia. Fins finala, lo menor dels filhs de Bernat Aton IV, Bernat Aton V (mòrt en 1159), ereterà de Nimes e Agde.
Comunicacion
Aspects culturels
La cultura d'une communauté de personas est sans doute l'élément le plus déterminant du contexte.
Papièr
L'aparicion de la pasta de papier cellulosica
Lo segond problema foguèt de contentar la demanda qu'explosèt rapidament amb lo desvolopament de la premsa e de la literatura populara. Per aquò, foguèt necessari de modernizar lei maquinas de Fourdrinier per aumentar sa velocitat e sa lesa. Lo principi generau evolucionèt gaire. En revènge, aquò renforcèt mai l'industrializacion dau sector amb la construccion de maquinas totjorn pus importantas. Per exemple, en 1908, lo modèl pus poderós aviá una lesa de 4,15 m per una velocitat de 165 m/min. Un sègle pus tard, la velocitat èra passada a mai de 2,000 m/min per de lesas superioras a 10 m.
Procès modèrne
Lei procès complementaris de tractament se debanan après lo secatge. Lo calandratge necessita solament dos cilindres en rotacion. En revènge, l'apondon d'un jaç suplementari a la superficia dau papier es pus complèx. Demanda d'empegar un jaç constituït de pigments, de mineraus (carbonats...) ò de derivats dau cauchó. La fabricacion dei preparacions requistas per l'operacion es generalament realizat dins una zòna separada e son aplicacion es realizat dins una maquina dicha pegadera. Enfin, lo papier es condicionat en bobina.
Tipologia
Lei tipes diferents de papier actuau se destrian en foncion de son utilizacion. Lo premier es constituït per lei papiers d'usatge grafic que son lei supòrts de la comunicacion, de la literatura e l'informacion. Es probablament la categoria pus coneguda.
Utilizacions
Leis aplicacions principalas dau papier modèrne correspondon a sa tipologia. Es a dire qu'es principalament utilizat coma supòrt d'escritura, coma produch d'embalatge, coma papier d'igièna ò coma papier especiau. Pasmens, existís d'usatges segondaris dins leis arts. Lei pus frequentas regardan la decoracion onte lo papier pòu èsser adoptat coma ornament murau. Per exemple, es sovent lo cas dins l'arquitectura tradicionala de Japon.
Produccion e consumacion
De son caire, la consumacion es egalament en aumentacion. La màger part d'aquela darriera es l'òbra dei país desvolopats, de China e dei poissanças emergentas. Pasmens, segon lei tipes de papier, conoís d'evolucions contràrias. Es en baissa per lo papier d'edicion qu'es concurrenciat per lei supòrts informatics e qu'es tocat per lei politicas de proteccion de l'environament mesas en plaça dins lei companhiás e leis administracions. En revènge, aumenta per lo papier d'igièna, que despend de la demografia, e per leis embalatges que varian en foncion de l'intensitat dei cambis economics.
Birkenwald
Istòria
Veire : Societat d'Istòria e de Arqueologia de Saverne e d'Environs (shase) "Païses de Alsace" Quasèrn N°215b "La Distincion de Birkenwald" per la Abbé Robert Metzger.
SIDA
L'origina dau virüs de l'immunodeficiéncia umana
L'ipotèsi que sembla s'impausar dempuei leis ans 2010 es dicha « ipotèsi dau caçaire de brossa ». Plaça l'aparicion dau virüs dins lo Bacin de Congò a una data indeterminada. Dins lo corrent deis ans 1920, un individú seriá estat contaminat siá per lo VIU eu meteis siá per una forma mutanta dau VIS, probablament en causa d'una mordedura ò d'una contaminacion sanguina durant una decopa de carn de monina. Puei, aquel individú, ò una persona contaminada per eu, seriá arribat en Léopoldville (uei Kinshasa) ont auriá difusat la malautiá. Aprofichant lei vias navegablas de la region, le virüs auriá alora agantat leis autrei vilas congolesas e infectat d'estrangiers de passatge entraïnant sa dispersion dins lo mond entier.
La conoissença dau virüs
Tre sa descubèrta, lo VIU foguèt identificat coma un retrovirüs e son genòma foguèt sequenciat en 1985. Puei, la màger part deis etapas de son cicle de replicacion foguèron rapidament identificadas avans la fin deis ans 1980. En particular, foguèron descubèrtas lei proteïnas gp41 e gp120, situadas sus l'envolopa exteriora dau virüs, que son uei l'objècte de recèrcas importantas. D'efiech, l'identificacion d'una partida constanta permetriá probable lo desvolopament d'una substància capabla d'atacar aqueu site per blocar l'intrada dau virüs dins lei cellulas immunitàrias.
Lo desvolopament dei triterapias
Basa dei tractaments modèrnes, lei triterapias anti-VIU mesclan tres medicaments amb de proprietats diferentas. Lei pus importants son leis inibitors nucleosidics de la transcriptasa invèrsa coma l'AZT. L'abacavir (1988), la lamivudina (1995), lo tenofovir (1996) e l'emtricitabina (egalament en 1996) ne'n son leis elements pus utilizats. Pasmens, se fau tanben citar :
Evolucion naturala
L'evolucion de la malautiá dura de quauquei mes a un desenau d'annadas. Compòrta tres etapas principalas que son l'infeccion aguda (ò primària), lo periòde de laténcia clinica e la fasa d'immunodeficiéncia ela meteissa. La premiera partida correspond a l'infeccion iniciala. Lo virüs se replica inicialament quasi liurament dins l'organisme durant quauquei setmanas entraïnant una demenicion dau taus de linfocits T4 dins lo sang de 1,100/mm3 de plasma a 500/mm3. Pasmens, aquela fasa presenta generalament ges de simptòma marcat.
Antecedents
Certaneis antecedents son susceptibles de favorizar una infeccion per lo VIU. Lo principau es lo rapòrt sexuau non protegit que pertòca potencialament tota la populacion. Pasmens, d'autreis existisson que regardan de fraccions de la populacion :