cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Guèrra Civila Americana
La campanha dau nòrd de Mississipí
La campanha confederada pus importanta foguèt dirigida per lo generau Bragg (56,000 òmes). Numericament inferior ai fòrças dau generau Buell, lo cap sudista devesiguèt sei fòrças. Lo grop mens important, comandat per Sterling Price e Earl Van Dorn, foguèt cargat de trebolar la concentracion de tropas menadas per Grant que voliá atacar l'importanta posicion de Vicksburg. Mai a l'èst, lo còrs principau aprofichèt lo ret ferroviari per se desplaçar rapidament e rompre lei linhas d'avitalhament nordistas.
La presa de Mississipí
Durant la segonda partida de l'annada 1863, lei combats principaus se debanèron sus lo frònt occidentau. Una premiera campanha, centrada a l'entorn de Tullahoma, opausèt l'armada nordista de Rosecrans (60,000 òmes) ai tropas sudistas de Bragg (45,000 òmes) dau 24 de junh au 4 de julhet. S'acabèt per una victòria federada mai lei Confederats poguèron s'escapar sensa subir de pèrdas vertadieras. Ansin, quand Rosecrans assaièt de perseguir son ofensiva, foguèt durament batut a Chickamauga (18-20 de setembre).
Cineni
Localisacion
Lo cineni es parlat dins un vilatge enrodat de per los guduf e los glavda, dins la zòna de govèrn local de Gwoza, que fa partida de l'estat de Borno.
Teodòr Ier
Teodòr I (mòrt lo 14 de mai de 649) foguèt lo 73 papa de la Glèisa Catolica Romana dau 24 de novembre de 642 au 14 de mai de 649. Succediguèt a Joan IV (640-642) e foguèt remplaçat per Martin I (649-655).
D'autra part, Teodòr I foguèt lo premier que decidèt de reprendre oficialament lo títol de pontife, eissit dau títol latin de Pontifex maximus, que designava lo cap de la religion romana pagana. Adoptèt tanben lo títol de patriarca d'Occident que foguèt abandonat en 2006 per Beneset XVI (2005-2013). Enfin, foguèt a l'origina de l'introduccion de la fèsta orientala de la Dormicion de Maria que venguèt l'Assompcion vèrs 770.
Bohemian Rhapsody (film)
Sinòpsi
vinheta|Logo de [[Queen]] En 1970, Farrokh Bulsara, un imigrat parsi, es estudiant en art e trabalha coma bagatgista a l'aeroport de Londres-Heathrow. De vespre dins una pichona discotèca, descobrís sus l’empont un grop de de rock Smile, alara compausat del guitariste Brian May, del bateire Roger Taylor e del cantaire bassista Tim Staffell. Aqueste darrièr anòncia als dos autres Sa decision de quitar la formacion per rejònher un autre grop que li sembla mai astrat. Après lo concèrt, Farrokh se presenta a Brian May e Roger Taylor, que son alara decebuts. Prenon pas al seriós aqueste jovent de paréisser estranh, e Roger Taylor, alara estudiant en medecina dentària se’n trufa de sa dentadura tan particulara, mais Farrokh lor fa mòstra de sas capacitats pel cant, çò que lo fa cambiar d’avís. Après de començaments trantalhants, son rejonchs pel bassista John Deacon. Lo grop pren lo nom de Queen, alara que Farrokh causís coma nom novèl Freddie Mercury, malgrat las reticéncias del paire. Lo grop comença a se far remarcar, subretot per las performàncias sus l’empont de Freddie, que demanda en maridatge Mary Austin, una vendeire de vestits que fringa dempuèi de meses e que l’ajuda crear sos costums d’empont.
Boion
Geografia
Situat a 35 km al nòrd oèst de Niça, Boion se tròba a una altitud mièja de 650 m. Lo sieu territòri a compausat de reliefs de montanha apertenenta a las contreforts del Cheiron a l'oèst (ponch culminant 1 224 m a la Crête de Perrière), se en umiliant al nòrd cap a la vallée de la Estéron (en limit de la comuna) a 173 m e al centre amb lo vallon de Boion, per remontar al sud amb lo adrech de Berdine (946 m).
Istòria
Mencionat per las primièras fes l'an 1155 (In Buzido en 1155, « Castrum de Bosisone » cap a 1200).
Andança
Andança (Andance en francés) es una comuna occitana de Vivarés situada dins lo departament d'Ardecha e la region de Ròse-Aups.
Wrocław
Wrocław (anciana Breslau) es la capitala de la region de la Bassa Silesia, en Polonha. Sa populacion èra estimada a 689 280 abitants en 2007. Sa superfícia totala es de 292,28 km².
Glavda
Classificacion
Lo glavda es una lenga chadica classada per Gravina (2014) dins la branca nòrd del biu-mandara, ont fa partida del grop mandara.
Illas Shetland dau Sud
thumb|right|Localizacion deis Illas Shetland dau Sud.
Leis Illas Shetland dau Sud son un archipèla situat en Antartida a 116 km au nòrd-oèst de la Peninsula Antartida. Constitüit d'onze illas principalas, an un clima relativament doç a respècte dau rèsta dau continent. Au mens 9 volcans actius durant lo Quaternari son estats identificats dins la region. Pasmens, certaneis illas assostan egalament de montanhas classicas. Per exemple, es lo cas dau Mont Foster (2,109 m), la cima pus auta de l'archipèla, que se tròba sus l'Illa Smith.
Abadiá de Dalon
L'Abadiá cisterciana de Dalon (Daloun, Dalou en grafia mistralenca ) se tròba a Sent Tria, en Perigòrd, dins lo departament de Dordonha.
Xavier Inchausti
Qu'intrepretè los 24 capricis de Niccolò Paganini hens Blibliotèca Nacionau de Buenos Aires.
Canton de Granada (Nauta Garona)
Lo canton de Granada (Nauta Garona) es ua anciana division administrativa de Gasconha e de Lengadòc, situada dens l'arrondiment de Tolosa, le departament de Hauta Garona e la region de Miègjorn-Pirenèus, ara d'. 13 de las 15 comunas son despuish 2015 dens le canton de Legavin e la Comunautat de comunas de las Cimas Tolosanas (SIREN 200071314) e las autas duas son dens le canton de Blanhac e Tolosa Metropòli. La lenga autoctòna es l'occitan gascon, dens sa varianta orientala, o l'occitan lengadocian, dens sa varianta meridionala, le tot mei o mens de transicion.
Mammalia
Gràcias a un important procès de radiacion evolutiva, lo grop contèn uei aperaquí 7,000 espècias identificadas. Son devesidas entre tres ensembles principaus : Lei mamifèrs an colonizat totei lei continents e totei leis oceans, compres certanei regions litoralas d'Antartida e la banquisa artica. De mai, lor regim alimentari, inicialament carnivòrs, a conegut de transformacions importantas amb l'aparicion de mai d'un mamifèr erbivòr. Dins aquò, un nombre important d'aqueleis espècias son menaçdas de disparicion en causa deis efiechs de l'òme sus l'environament.
Taxonomia
Lo trach caracteristic dei mamifèrs es la possibilitat per lei femèlas d'alachar sei pichons gràcias a de glandas mamàrias. Aqueu critèri de definicion, prepausat per lo naturalista suedés Carl von Linné (1707-1778), èra una rompedura amb leis observacions d'Aristòtel (384-322 avC) qu'aviá identificat un grop de vertebrats qüadrupèdes, vivipars e portaires d'una pelissa. Pasmens, la classificacion antica aviá mostrat de limits, especialament per categorizar lei cetacèus, lei quiroptèrs e lei monotrèmes.
Produccion de sòns
Coma dins leis autrei tetrapòdes, lei mamifèrs an un laringe que pòu produrre de sòns gràcias a de mecanismes de dubertura e sarradura rapida. Lei paumons, lo diafragma e divèrsei muscles vesins fornisson l'energia e l'aire necessari. Lo laringe permet de modular lo volum e l'autor dau sòn. Lei mamifèrs pòdon modificar sa posicion per empassar per la boca e utilizar unicament lei regions nasalas per produrre un bruch. Lei sòns nasaus son sovent pus febles que lei sòns bucaus.
Reproduccion
La màger part dei mamifèrs an una reproduccion sexuada e son vivipars amb dos cas principaus que son lei marsupiaus e lei placentaris. Dins lo premier cas, lo periòde de gestacion es cort (sovent inferior a un cicle estrau) e lo jove es sistematicament sosdesvolopat. Dins lo segond cas, lo periòde de gestacion es lòng e, a la naissença, lo jove es sosdevelopat (òme, gat, rata...) ò completament desvolopat (cavau...).
Concèrt deu Navèth An de l'Orquèstra Filarmonica de Viena
thumb|300px|Interior deu Musikvereinthumb|200px|left|Musikverein Lo Concèrt deu Navèth An de l'Orquèstra Filarmonica de Viena (en alemand : Das Neujahrskonzert der Wiener Philharmoniker) qu'ei interpretat cada annada lo 1 de genèr dens lo Musikverein de Viena e difusat dens lo monde sancèr. Lo purmèr concèrt que ho dat en 1939 e per sola vegada lo 31 de deceme.
Prototheria
Los prototerians (Prototheria) son un grop de mamifèrs, una, que presentan de caractèrs pròches dels reptils. Las femèlas fan d'uòus e los coan, coma los ornitorincs, o los aparan dins una pòcha especiala, coma los equidnas. Lor aparelh genital revèrta efectivament lo dels reptils amb doas vias que desbocan dins un fangàa. Aprèp la naissença los joves chucan lo lach que pèrla al nivèl dels camps mamaris. Las glandas mamàrias tipicas (mamèlas) dels mamifèrs existisson pas en çò dels prototerians. Constituisson l'òrdre actual dels monotrèmas.
Illas Orcadas dau Sud
Istòria
L'archipèla foguèt descubèrt en 1821 per lo navegaire britanic James Weddell (1787-1834) e per lei caçaires de fòcas George Powell (1794-1824) e Nathaniel Palmer (1799-1877). Pasmens, en despiech deis expedicions de caça regularas, leis illas foguèron pauc exploradas fins au passatge de l'expedicion Scotia dirigida per William Speirs Bruce (1867-1921) en 1903. En 1908, Londres proclamèt sa sobeiranetat sus l'archipèla. Pasmens, aquela revendicacion foguèt contestada en 1925 per Argentina. Uei, aquelei revendicacions son geladas per lo Tractat d'Antartida mai lei dos país mantènon d'estacions de recèrca dins l'archipèla.
Pertús
Geografia
Se situa a 20 km au nòrd d'Ais de Provença e a 10 km au sud dau Grand Leberon. Es la vila principala dau Sud de Leberon e dau País d'Egues. Lo riu de Durença raja au sud de la comuna, d'Èst en Oèst.
Solanum tuberosum
Cal pas confondre la trufa amb la rabassa qu'es un campairòl dich tanben trufa negra.
Usatge industrial
La fecula, apelada tanben amidon, a d'utilizacions nombrosas. Dins l'alimentacion, ne pòt remplaçar la farina, èsser emplegada coma espessidor dins les salsas. S'utiliza tanben dins la pastissariá industriala e la confeccion de las biscòtas.
Crévic
Geografia
La municipalitat de Crévic se situa sul Sânon, riu en prenent la siá font en lo departament de la Moselle, e a unitat|4|km  a l'èst de Dombasle-sus-Meurthe.
Lo canal de la Marna al Rhin, inaugurat l'an 1853, travèrsa egalament lo vilatge ; a entrenat lo bastiment de la écluse numèro 20, a Bénatange ; las primièras abitacions d'aquel luòc-dich datan de començaments del canal. La principala rota #que travèrsa lo vilatge es la départementale 2.
La commune de Crévic se situe sur le Sânon, rivière prenant sa source dans le département de la Moselle, et à 4 km à l'est de Dombasle-sur-Meurthe.
Hordain
Geografia
Commune située à 35 km de la frontière Belge au sud du département du Nord, entre Valenciennes et Cambrai. Commune de la Communauté d'Agglomération de la Porte du Hainaut, communauté d'agglomération créée en janvier 2001 et regroupant 38 communes de l'ouest du Valenciennois.
Jacobus Henricus van 't Hoff
Recèrca scientifica
Interessada en la quimia organica, es considerat un dels precursors de l'estereoquimia, amb la fin d'explicar las doas formas isomeras de l'acid tartaric e d'autres cases de isomeria optica. L'an 1874 prepausèt, al meteis temps que lo quimic francés Joseph Achille Le Bel, l'ipotèsi del carbon tetraedric asimetric.
Tramecourt
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Ballobar
Ballobar es un municipi de la província espanhòla d'Òsca e de la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Fenil
Fenil (Fenile, en italian; Fnil en piemontés) la es una anciana comuna delh Pè de montanha, dins l'Occitània pichina de l'estat italian. Lo 6 d'octobre de 1927 la es annexaa per Campilhon. Lo 29 de març de 1929 Campilhon la es renomaa Campilhon e Fenil. La es aüra administrativament una ruaa de la comuna de Campilhon e Fenil, dins la Ciutat Metropolitana de Turin e la region de Piemont de l’Estat italian.
Tournebu
Geografia
La commune de Tournebu est constituée d'un bourg ainsi que de nombreux lieux-dits (le Bequet, Clair Tison, le Mesnil, la Bergerie, la Couture, le Bois Fradel, la Rivière, le Val, les Ruelles, les Houlles, le Moulin).
Chordata
Vejatz l'article detalhat.
Lista de las classas
Demest los cordats, se tròba :
Saint-Gobain (Aisne)
Geografia
Situada a Unitat|8|km de La Fère, a Unitat|12|km  de Coucy-lo-Castèl e de Tergnier, a Unitat|14|km  de Chauny e de Anizy-lo-Castèl e a Unitat|21|km  de Laon, la municipalitat a estrech pel bòsc domaniale de Sant-Gobain, telefonada bòsc de Voas al Mièja Edat de contunh anautit bòsc de Coucy de contunh.
Creissac
Creissac (en francés: Creyssac) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, situada dins lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Isolaccio-di-Fiumorbo
L'Isulacciu di Fiumorbu en còrs (Isolaccio-di-Fiumorbo en francés) es una comuna corsa, situada dins lo departament de Nauta Corsega‎ e la region de Corsega.
Cabardobalcaria
Istòria
Lo 16 d’octobre de 1924 es restacat a la region del Caucàs del Nòrd.
La Sebòrga
Toponimia
La forma locala padana es A Seborca amb l’article que cal doncas restablir en occitan: La Sebòrga. Es tanben atestada una forma francesa Sabourg.
Itatiaia
Itatiaia es una vila de l'estat brasilièr de Rio de Janeiro. Sa populacion totala èra 31,144 abitants en 2006. Sa superfícia totala es 225,54 km².
Bernay-Saint-Martin
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Rouvray-Catillon
Rouvray-Catillon es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Geografia
Rouvray-Catillon est située dans la vallée de l'Andelle, dans le pays de Bray. Rouvray est située sur la rive droite de l'Andelle tandis que Le Catillon, qui n'est qu'un hameau, domine la rive gauche. Le bois de Rouvray couvre l'escarpement dominant le pays de Bray au sud-ouest du territoire communal. Rouvray est situé à 5 km d'Argueil, à 8 km de Forges-les-Eaux, à 10 km de Buchy et à 20 km de Neufchâtel-en-Bray. La gare de Rouvray, qui était située sur la ligne Charleval - Serqueux, est fermée. Aujourd'hui, la commune est desservie par la gare de Serqueux située à 8 km.
Titània
Titània es la luna mai granda d'Uranus e la uechena mai granda del Sistèma Solar. Descoberta per William Herschel el 1787, Titania foguèt nomenada en onor de la reina de las fadas del Sòmi d'una nuèit d'estiu, de Shakespeare. Son orbita es dins la magnetosfèra d'Uranus.
Caracteristicas orbitalas
Lo periòde de rotacion de Titània es de 8,7 jorns, coma son periòde orbital, a causa d'efèctes gravitacionals sa rotacion es sincrona, mostrant sempre la meteissa cara al planeta.
Exploracion
La lunason d'aqula luna empachèt d'estudiar sa superfícia en detalh. E foguèt la sonda Voyager 2, en genièr de 1986, que podèt se n'aprochar pron per prene d'imatges de bona qualitat. Pendent lo vol de Voyager, l'emisfèri sud de Titania èra expausat al Solelh e sonque aquela
Particion (matematicas)
Definicion
Siá un ensemble E. Un ensemble P de sosensembles de E es una particion de E se :
Saint-Jean-d'Aulps
Geografia
La commune de Saint-Jean-d'Aulps se situe en Haut-Chablais, à une altitude de 800 m sur la dranse de Morzine.
Alassane Ouattara
Candidat a l'eleccion presidenciala de 2010, foguèt elegit president de la Républica amb 54,1 % dels sufragis segon la comission electorala independenta e la quasi-totalitat de la comunautat internacionala. Exercís plenament sas fonccions de cap d'estat dempuèi l'arestacion de Laurent Gbagbo, que refusava de daissar lo poder. Son investitura, qu'oficializèt la causa, aguèt luòc lo 21 de mai de 2011.
Paquistan
Demografia e vilas principalas
Amb 207 milions d'abitants en 2017, Paquistan èra lo cinquen país pus poblat dau monde. Aquò es lo resultat d'una creissença demografica fòrta car, a l'independéncia, la populacion èra de solament 33 milions d'abitants. Aquela creissença es estada favorizada per una feconditat fòrça importanta e per una aumentacion progressiva de l'esperança de vida. Segon leis estimacions de l'ONU, lo nombre d'estatjants deuriá agantar 338 milions en 2050 e 405 milions en 2095. En consequéncia, la populacion es globabalament jova amb un temps mejan de 24 ans en 2017. D'una maniera pus generala, lei joves de 0 a 14 ans representavan 30,76% de la populacion, la populacion adulta 64,68 % e lei mai de 65 ans solament 4,56%.
Lo periòde Ayyub Khan
En parallèl d'aquela òbra d'estabilizacion intèrna, Ayyub Khan menèt una politica diplomatica que li permetèt de si raprochar deis Estats Units d'America e de China que si maufisavan d'Índia, pròcha de l'Union Sovietica. Après lo conflicte sinoindian de 1962, un acòrd entre Paquistan e China permetèt ansin de fixar lo traçat d'una frontiera dins la region de Karakorum. Lo govèrn paquistanés pensèt tanben èsser capable d'afrontar militarament Índia per resòuvre lei nombrós desacòrdis frontaliers entre lei dos país. La guèrra (Segonda Guèrra Indopaquistanesa) si debanèt en 1965. Pasmens, après quauquei victòrias inicialas, l'armada paquistanesa conoissèt una tiera de dificultats e lo statu quo ante bellum foguèt restablit après l'adopcion d'un alta-au-fuòc.
Lo periòde Zia
Lo generau Zia instaurèt una dictatura militara que durèt fins a 1988. Aprofichèt un contèxte internacionau favorable a seis interès amb l'invasion sovietica d'Afganistan. Paquistan tornèt venir un aliat fòrça important per leis Estats Units d'America que sostenguèron lo regime. Ansin, fins a 1989, Paquistan participèt activament a la formacion de la resisténcia afgana, desvolopèt largament son influéncia en Afganistan e recebèt una importanta ajuda financiera estatsunidenca.
La politica de Zia foguèt tanben marcada per l'islamizacion de la societat. Tre 1979, l'Alcoran e la Sunna venguèron la lèi suprèma dau país. Puei, d'autrei mesuras foguèron adoptadas per renfòrçar aquela politica que causèt d'afrontaments entre sunitas e chiistas. En 1984, un referendum, boicotat per l'oposicion, permetèt au generau Zia de demorar cap de l'Estat e d'islamizar leis institucions amb l'eleccion d'un parlament islamic en 1985. Lo caractèr presidenciau e autoritari dau regime foguèron encara renforçats amb l'adopcion d'un emendament permetent au President de destituir liurament lo Premier Ministre. Pasmens, en aost de 1988, lo generau Zia foguèt tuat dins un accident d'avion que sei causas foguèron jamai clarament elucidadas.
Paquistan dempuei 1999
thumb|Situacion generala en Afganistan e [[Paquistan en 2008.]]
Musica
Lei genres populars de la musica paquistanesa son fòrça nombrós. Son liats ai tradicions musicalas de cada pòble dau país. Dempuei leis ans 1990-2000, la musica locala es tanben mai e mai influenciada per lei genres musicaus occidentaus coma la pòp, lo ròc ò lo rap. Aquela integracion es favorizada per la collaboracion d'artistas paquistanés amb de figuras majoras de la musica internacionala coma Nazia Hassan (1965-2000). Aquò entraïnèt la naissença de sosgenres locaus coma lo sufi rock.
Cinèma
Pasmens, dins leis ans 1980, l'islamizacion creissenta de la societat, la concurréncia amb Bollywood e una censura pus estricta minèron la rentabilitat deis estúdios. Dins leis ans 1990, l'industria cinematografica de Lahore dispareissèt. Quauquei films ordos empachèron una disparicion complèta dau cinèma paquistanés que foguèt durament tocat per l'assassinat de l'actor Sultan Rahi (1938-1996). Dins aquò, dempuei leis ans 1990, s'obsèrva una mena de renaissença amb d'actors coma Saima Noor, Moammar Rana e Shahid Khan. La disparicion dau cinèma afgan, enebit per lei talibans, ajudèt aquela resurgéncia, especialament dins lei regions pashtos. Pasmens, lo cinèma paquistanés demòra fragil.
Cosina
La cosina paquistanesa es fòrça regionalizada car cada pòble a lei sieunas tradicions alimentàrias. Pasmens, es similara a la cosina dau nòrd d'Índia e, d'un biais pus generau, a la cosina d'Asia dau Sud. Pasmens, en causa de sa posicion au limit nòrd-oèst d'aqueu domeni, intègra egalament de trachs originaris de l'Orient Mejan e de l'Asia Centrala. Dins lei vilas pus importantas, leis influéncias internacionalas son fòrtas, çò qu'a menat a l'aparicion d'estils particulars coma la cosina sinopaquistanesa.
Ueis
Toponimia
Vesius al S. XI, Hueis al S. XIII, del latin Hosius segon Ernèst Negre. Per Antonin Duraffour, aquel nom vendriá daus Uceni, lo pòble que demorava dins lo caire davant l'epòca romana. Lo nom Uceni bailarèt aitanben los noms d'Oisans e de la comuna d'Oz.
Fòrça operacionala
Una fòrça operacionala, ò task force en anglés, es un gropament provisòri de naviris e d'unitats aeronavalas destinat a assegurar una mission ò una activitat donada. Aparegut en 1941 au sen de la marina estatsunidenca, se difusèt dins lo rèsta dei flòtas de l'OTAN durant la segonda mitat dau sègle XX. Presenta l'avantatge de permetre la formacion d'unitats importantas sensa necessitar lo transferiment oficiau d'unitats entre leis esquadras qu'existisson en periòde de patz. D'efiech, après dissolucion de la fòrça operacionala, seis unitats son simplament restituïdas a son còrs d'origina.
Atlanta
Atlanta es la capitala de l'estat american de Georgia. Sa populacion èra estimada a 470,688 abitants en 2005. Sa superfícia totala es 343 km².
Fossieux
Istòria
Vilatge del ban de Delme, dividit en doas distincions : Lorraine e évêché, amassadas a. En 1347, Liétard de Fossieux #far aumenatge al pòrti de Lorraine per lo sieu ostal fòrt. La distincion levava Gournay a, de contunh del Grand-Faulx.
Relacion d'equivaléncia
En matematicas, una relacion d'equivaléncia dins un ensemble E, relacion binària d'un tipe particular, es lo mejan de definir una classificacion completa deis elements de E segon un critèri donat. Leis elements de E son agropats en classas d'equivaléncia : cada element x de E apartèn a una classa determinada sens ambigüitat, contenent totei leis elements de E que, segon lo critèri utilizat, se pòdon pas destriar de x : se ditz que son equivalents a x. Es sovent interessant d'identificar (de considerar per identics) leis elements de E qu'apartènon a una meteissa classa d'equivaléncia, valent a dire de lei confondre volontariament : se definís ansin l'ensemble quocient de E per la relacion d'equivaléncia, qu'es l'ensemble dei classas d'equivaléncia. Per exemple, dins l'ensemble \mathbb{N} deis entiers naturaus, lo critèri de paritat correspònde a la relacion binària "aver la meteissa paritat que", qu'es una relacion d'equivaléncia (coma se poirà verificar aisadament, cf. la definicion çai sota). Permete d'agropar leis entiers naturaus en doas classas, que designarem aicí per lei notacions : L'ensemble quocient de E per aquesta relacion d'equivaléncia es l'ensemble que seis elements son lei doas classas d'equivaléncia.
Proprietat
Estent dos elements x, y de E :
La proprietat universala de l'ensemble quocient
demostracion :
Valés Occidental
Geografia fisica
S'agís d'una part de la Depression Prelitorala Catalana, limitada a l'oèst pel Llobregat e a l'èst per la riera de Caldes. Lo nòrd de la comarca es ocupat per divèrsas sèrras de la Sarrada Prelitorala. Qualques unas d'aquelas fòrman lo tet de la comarca. D'oèst a èst, ne fan partida la sèrra de l'Obac (924 m d'altitud al Castellsapera), lo massís de Sant Llorenç del Munt (1095 a la Mola e 1053 al Montcau), Al sud de la comarca ne trobam la sèrra de Collserola (512 m d'altitud), que fa partida de la Sarrada Litorala Catalana.
La zòna centrala del Valés es ocupada per la val que dona son nom a la comarca. S'agís, en realitat, de doas unitats idrograficas coïncidentas amb las concas del riu Llobregat e lo Besòs.
Geografia umana e economica
L'indústria del Valés, fòrça importanta, se concentra dins la zòna sud de la comarca, coïncident amb la zòna mai plana. Las principalas vilas industrialas son Sabadell e Terrassa, que ne partejan la capitalitat, Rubí e Cerdanyola del Vallès.
Joan-Claudi Peiròt
Biografia
Nascut dins una familha borgesa, filh de Claudi Peiròt e de Claudina Materon, Joan-Claudi Peiròt faguèt d'estudis en çò dels Carmes a Milhau e puèi a Tolosa en cò dels jesuitas. Puèi aprenguèt lo drech fins al nivèl de la licéncia. Dintrèt en seguida al seminari e foguèt ordenat prèire lo 22 de decembre de 1736 e obtenguèt puèi una prebenda a la Basilica de Sant Sarnin a Tolosa. Lo 24 d'agost de 1748, foguèt nomenat prior de Pradinas en Roergue. Donava als pageses de leiçons de musica e apreniá d'eles fòrça elements d'agricultura. Demorèt a Pradinas fins al 22 de decembre de 1765, quand foguèt remplaçat per son fraire Alexandre. Tornèt alara dins sa vila natala, Milhau, ont foguèt aculhit qualques meses aprèp, lo 12 d'abril de 1766, dins la comunautat de prèires obituaris fins a la Revolucion Francesa. En 1790, s'installèt a Palhàs en çò de son amic François Hugla.
Luis Herrera Campins
Luis Antonio Herrera Campins (1925–2007) foguèt un avocat, jornalista, istorian e politic veneçuelan, president de la republica entre 1979 e 1984. Foguèt tanben cridat lo President Cultural per las siás importantas aportacions a la cultura de Veneçuèla.
Tubersent
Istòria
Sur une élévation de la commune, appelée La Rocque ou La Roque se trouvait un château féodal dont il ne subsiste plus aucun vestige visible. Une ferme y est aujourd'hui bâtie.
Sendèts (Bearn)
Sendèts, (Sendets en francés), qu'ei ua comuna bearnesa, administrada peu departament deus Pirenèus Atlantics e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Toponimia
Las fòrmas ancianas que son Sendeds/Sendes, au sègle XII, Sendegs, en 1385, Scendetz, en 1402, Saint-Detz, en 1675. Per l'espitau de Caubin (nom francés) de Sendèts, que son Sendegs en 1341, Sendetz, en 1492, Scendetz, en 1538 e Sendets en 1585. La prononciacion locau qu'ei [sen'dɛts]. Dauzat e Rostaing, atau com Negre e Bénédicte Boyrie-Fénié, per Sendèts (Gironda) qu'explican l'origina deu nom per un derivat de semita (qui mia en gascon asenda, « viòt, caminòt »), dab lo sufixe -ellum > -èth (sufixe -et per Negre, çò qui conven pas) e lo plurau,. Miquèu Grosclaude qu'arrefusa aquera explicacion, per duas rasons : la finala -gs que servè en Bearn a representar -ts, non pas -th (resultat de -ll- latin), e lo nom qu'es pas pro discriminant (permet pas d'identificar un lòc) : sendas, caminòts o viòts, que n'i a pertot. Sendèts que seré basat meilèu sus un nom aquitanic o basco de persona, *Sende, qui's tròba tanben a Sendòs, dab lo sufixe bascoaquitanic -tz. La dificultat qu'es, en gascon, -nd- mia a -n-.
Seccion Femenina
Arron, que's virè de cap ua organizacion ideologica d'embrigadament de las hemnas, vodada a las "apréner" a estar esposas de las "bonas" segon los sons critèris : mantiéner l'ostau e educar los mainatges en acòrd dab los principis ideologics deu franquisme. Istoricament, que's trobè Isabèl la Catolica e Santa Terèsa de Jèsus com modèls de hemna.
Tautena
Lei tautenas (var. boscarla de mar, glaujòu, calamar) son de mollusques marins qu'apartenon a la classa dei cefalopòdes, sosclassa Coleoidea, òrdre Teuthida, amb dos sosòrdres màgers: Myopsina e Oegopsina.
Anatomia
La grand majoritat dei tautenas mesuran a l'entorn d'un seissentenat de centimètres, pasmens, leis espécias pus grossas pòdon arribar fins a un quiengenau de mètres, bessai encara mai dins lei abís de la mar.
Comunautat de comunas dau País de Someire
Composicion
Amassa 17 comunas :
Pèir de Jeliòt
400px|right|thumb|Jeliòt a la [[guitarra acompanhant Mozart mainatge jogant deu clavecin]] Pèir de Jeliòt (en francés la grafia de Pierre de Jélyotte que muisha totas la variantas possiblas dab G o J, Y o I e un o dus T), musician, clavecinista, guitarrista, violoncelista e compositor, que ho de segur lo màger deus cantadors francés deu sègle XVIIIau. Que vadó a La Seuva (Bearn) lo 13 d'abriu de 1713 e, mainatge, que s'anè estudiar lo cant e la musica a Tolosa. Que comencè la soa grana carrièra a París en 1733 e que tribalhè per annadas en estreta collaboracion dab Jean-Philippe Rameau per qui e cantè, dab la soprano bordalesa Mla Fèl, haut o baish tots los purmèrs ròtles deus sons opera. Jeliòt, com purmèr cantador deu son temps (qu'èra lo prim'uomò) qu'avó lo parat de cantar l'opera de Jean-Jacques Rousseau, Le Devin du Village davant la cort. Que demora ua letra qu'escrivó au filosòf per li condar l'escaduda de la soa òbra e que lo rei Loís XV que la cantava faus deu matin dinc au ser. 1754 que ho l'annada qui cantè Dafnís e Alcimadura, l'opera occitan de Mondonvila, a Fontainebleau, davant la cort e en companhia de mantuns cantadors occitan com Mla Fèl o Antòni Trial. Lo pertrèit mei famós que conservam de Jeliòt (e tanben de Mozart) qu'ei lo concert en ço deu prince de Conti on vedem lo mainatge Mozart au clavecin en companhia deu vielh Jeliòt cantant e jogant la guitarra. Jeliòt que's morí lo 12 d'octobre de 1797.
Vernancourt
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Goigs
Originas
left|thumb|279x279px|Goigs de la Maire de Dieu de Requesens (1899) Lo primièr còp que se tròba documentat d'aquel genre, al subjècte de l'usatge e del contengut, es a la Cronica de Ramon Muntaner (1325-1328), ont fa lo recit cossí tota l'armada catalana canta los goigs de sant Pèire per demandar pluèja la velha de contraatacar Gallipoli. Dins aquel meteis sens, lo primièr tèxte conegut de goigs en catalan es la Barada dels goyts de nòstra femna en vulgara cathallan a balh redo, conservats dins lo manuscrit del Libre roge de Montserrat (de fin del sègle XIV), e que met en evidéncia lo ligam dels goigs amb la dança dins las glèisas abans lo concili de Trent. Las corporacions e confrarias –subretot aquela del Rosari– popularizan los goigs dels seus patrons respectius.
Paraulas, musicas e illustracions
La meteissa causa se passèt amb la musica: la majoritat es d'origina populara, anonima. Fòrça es perduda, qu'aparéis pas sus las estampas. En consequéncia i a de goigs diverses que se cantan amb la meteissa musica. Las melodias son simplas, amb paucs d'elements, e l'aire es mai sovent repetitiu mas lèste a l'encòp. Pasmens, i a tanben de musicians comeguts que crèron de bèlas musicas de goigs: Mn. Francesc Baldelló, Joan Llongueras, Mn. Josep Maideu, Lluís Millet, Joan M. Aragonés...
Yuri Buenaventura
Biografia
Yuri puèi partiguèt cap a París (França), e s’inscriguèt a la Facultat de Sciéncias economicas de la Sorbona (Université de Paris I). Ailà encontrèt de franceses segur mas subretot de compatriòtas latinoamericans: de chilens, de cubans, de veneçolans, d'argentins e de brasilièrs...
Puèi tornèt en Colómbia per tal d'enregistrar son primièr album, Herencia Africana («Eiretatge african»), en mai d'un còp, en trobar d’argent a flor e mesura de l'enregistrament. Fin finala, Yuri acabèt claufit de deutes e amb l’impossibilitat de sortir lo disc.
En 2001, compausèt la benda originala del filme Ma femme... s'appelle Maurice de Jean-Marie Poiré avec Régis Laspalès et Philippe Chevallier, ainsi qu'Anémone, Martin Lamotte, Virginie Lemoine...
Revolucion sociala espanhòla de 1936
L'« estiu anarquista » (julhet-setembre de 1936)
Los dos sindicats mai poderoses en 1936 son los anarquistas de la CNT (uns 1 557 000 membres) e los socialistas de l'UGT (uns 1 447 000 membres). Cridan a la cauma generala del 19 al 23 de julhet dins totas las partidas d'Espanha, en responsa a l'encòp a la revòlta militara e a l'apatiá aparenta del quita Estat republican.
En Catalonha
Catalonha coneis tanben una ment de revolucion culturala e morala. Las « atenèas popularas » se transforman en luòc d'encontra e en centres culturals ont se fa la formacion ideologica. Es prepausat de leissons d'alfabetizacon, de l'informacion a la santat, d'excursions als camps, de bibliotècas en accès gratuit, de representacions de teatre, de debats politics o de talhièrs de cordura. Una vasta operacion d'alfabetizacion es lançada pel Conselh de l'Escòla Novèla Unificada <span class="indicateur-langue" title="Équivalent de l’article « Conseil de l'École Nouvelle Unifiée » dans une autre langue">(es) que lo comitat executiu lo presidís Joan Puig i Elias  : fòrça escòlas racionalistas dubrisson, ont s'aplica los metòdes de Ferrer o Montessori. De mesuras son tanben presas dins lo domèni social : autorizacion de l'avortament, liberacion de la femna.
Ròtle del partit comunista
Los membres dels grops anarquistas, del POUM e tanben del penjal radicala del PSOE s'opausan a aquel vejaires. Mas rapidament, las milícias que lor son fidèlas recevon totjorn mens d'ajuda e de sosten logistic de l'Estat, çò que merma lor capacitat d'agir. Levat en Aragon, los grops revolucionaris començon a subordonar lor accion a las decisions governamentalas. En Catalonha, los comunistas del PSUC, expulsats de la direccion del Comitat Central de las Milícias Antifaissistas lo 6 agost fan lor retorn al sen del govèrn d'union de la Generalitat, que torna prene los poders qu'aviá abandonats, alara quo lo Comitat Central de las Milícias Antifaissistas es dissolgut lo 1èr d'octobre. Lo 9 d'octobre, totes los Comitats locals de Catalonha son dissolguts, venguts illegals e remplaçats per de conselhs municipals dins las mans del FPA. Lo 2 de novembre, es lo Comitat executiu popular de Valéncia qu'accèpta de subordonar sa politica al govèrn de la Republica.
Espotiment de las darrièras resisténcias
Lo 6 de genièr de 1938, lo govèrn interdit per decret l'emission de bilhets o de moneda pels comitats, las vilas, las corporacions, eca. Al meteis temps, als grands proprietaris que la tèrras avián estat collectivizadas son tornats lors drechs. Los rèstes de la collectivizacion son pauc a pauc destruits pendnet l'an 1938.
Whiterita
Se troba coma minerau de ganga dins lei venas metallifèras d'origina idrotermala e dins lei zònas d'oxidacion dei jaciments de sulfurs de plomb. Pòu èsser associat ambé la barita, la galena, l'anglesita, la calcita e la dolomita. Es utilizada coma minerau de bari e per la fabricacion de veires especiaus.
Saint-Michel-en-Brenne
Saint-Michel-en-Brenne es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Endre e la region dau Centre.
Union Nacionala dels Estudiants de França
L'Union Nacionala dels Estudiants de França (UNEF, oficialament en francés Union Nationale des Étudiants de France) es una organizacions de representacion estudianta fondada en 1907. Es actualament presenta dins totas las universitats de França, a l'excepcion de la Corsega e Valencianas. Se dona per but de defendre los interèsses dels estudiants, d'expremir lors opinions sus la gestion dels infrastructuras universitàrias, qu'aquò siá la recèrca scientifica, restauracion universitària o los lotjaments estudiants. L'UNEF se considera e es considerada coma un sindicat estudiant.
Dialèctes deth catalan
Er an 1861, Manuel Milà e Fontanals prepausèc era division dialectau deth catalan en dus blòcs grani: er orientau e er occidentau. Es dialèctes non se pòden delimitar damb exactitud pr'amor qu'entre er un e er aute tostemp i a ua franja de transicion, mès o mens ampla (exceptades enes insulars, segur), coma ena zòna des dialèctes constitutius tanben i a dialèctes de transicion cap a lengües vesines, coma eth ribagorçan e, sustot eth parlar de Benasc, cap ar aragonés, e eth parlar capcinès, laguens eth catalan septentrionau, cap ar occitan. Ath delà, cada dialècte non ei totaument unifòrme: quinsevolhe des que i a se pòt subdividir es diuèrsi sosdialèctes. En tot atier ath que auem dit, era lengua catalana se pòt subdividir eth dus blòcs dialectaus e es dialèctes (entratz a cada dialècte se ne voletz veir es corresponents subdialectes). Atenguda, mès, era relativa pòca variacion dialectau laguens eth catalan e era importància era era consciéncia des locutors deth principau trèt que separe es dus blòcs, era neutralització o non de era a àtona, òm a parlat sonque de dus dialèctes, orientau e occidentau, alloc de dus blòcs. I a dialèctes desapareishudi, coma eth menorquin de Fort-de-er Eau (Argeria), e eth catalan dera borgesia e es classes nautes des principaus ciutats de Sardenha e Sicília, e de Nàpols, que ne demoren rèstes eth çò sarde, eth sicilian e eth napolitan, non tostemp identificades coma taus pes lingüistes. Tanben se pòt considerar un "dialècte parciau" deth catalan, o de transicion cap ath castelhan, eth murcian o panotxo, que se caracterize peth sòn substrat catalan, procedent dera colonizacion a compdar dera conquista deth Reiaume de Múrcia per Jaume E e dera annexion posteriora dera part septentrionau ath de Reiaume de Valéncia. Un cas especiau ei eth dera interferéncia entre dialèctes non termierèrs per repoblacion damb malhorquini ath sud deth País Valéncia ara Edat Modèrna, qu'a dat eth parlar salat meridional.
Tortosí (Tortosa)
Un home domés tenia dos fills. Lo més djobe li va dí a sun pare: "Ia (é)s hora (de) que siga'l meu propi amo i (de) que tinga dinés: cal que puga (a)nar-me'n a vore món. Partiu los vostres béns i doneu-me (e)l que'm toque". "Ai, fill meu", li va dí (e)l pare, "com vulgues, ets dolén i siràs castigat". I después va ubrí un calaix, va partí'ls seus béns i va fer-ne dos par(t)s. Uns dies después, lo dolén se'n va (a)nà del poble mol ufà i sense dí (a)déu a dingú. Va trabessà moltes terres ermes, mols boscos i mols rius, i va (a)rribá a una gran ciutat a (o)n se va gastà to(ts) los dinés.
Benavarri
Lenga
La lenga de la Ribagorça meridionala garda mai o mens la prononciacion etimologica de [ɛ] tonica, sense barradura en [e] coma dins la majoritat del catalan (p[ɛ]dra, prim[ɛ]r, ll[ɛ]it, mart[ɛ]ll), encara mai que lo Palhars Sobeiran, atal coma en occitan.
Splash and Bubbles
Splash and Bubbles es un programa de television d'animacion american.
Madonne-et-Lamerey
Madonne-et-Lamerey es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region de Lorena.
Rouxmesnil-Bouteilles
Geografia
Rouxmesnil-Botelhas a situat sul marge esquèrre de la Arcas, a 3 km de Arcas-la-Batalha, a 3 km de Dièpa, a 7 km de Offranville, a 15 km de Longueville-sus-Serra e a 17 km de Bacqueville-en-Caux.
Hermann Emil Fischer
Hermann Emil Fischer (n. en 1852, m.1919) foguèt un quimista alemand. Recebèt lo Prèmi Nobel de Quimia en 1902.
Sendèts (Gironda)
Sendèts (Sendets en francés) es ua comuna gascona de Vasadés administrada pr'au departament de Gironda de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Pluduno
Geografia
Pluduno Es una municipalitat situada entre Dinan e Lamballe. Se situa a 3 km de Plancoët.
Archipèla dau Prince Edoard
Istòria
En 1979, una importanta explosion foguèt detectada per un satellit d'observacion estatsunidenc. Dich incident Vela, aquel eveniment es probablament liat a un assai nuclear secrèt menat per Sud-Africa e Israèl. Uei, l'archipèla assosta totjorn una estacion de recèrca. De trabalhs menats entre 2001 e 2011 an permés de la modernizar.
Abisoye Ajayi-Akinfolarin
Abisoye Ajayi-Akinfolarin (nascuda Abisoye Abosede Ajayi, lo 19 de mai de 1985) es una activista nigeriana dels dreches de la femna. Es la fondatritz de Pearls Africa Youth Foundation, una organizacion pas governamentala que son objectiu es d'educar las joves dins los airals isolats de Nigèria amb l'ajuda de tecnologia.
Carrièra professionala
En 2012, creèt Pearls Africa Youth Foundation, una organizacion non governamentala qu'ajuda las gojatas a desvolopar de competéncias tecnologicas a travèrs divèrses programas coma GirlsCoding, G.C Mentors, GirlsInSTEM e Empowered Hands. Dempuèi 2012 l'organizacion a format mai de 400 jovas dins aquel domeni.
Guemzek
Lo guemzek (o gemzek, guemjek) es una lenga chadica de la familha afroasiatica parlada en Cameron.
Classificacion
Lo guemzek es una lenga chadica classada per Gravina (2014) dins la branca biu-mandara, ont fa partida del grop mofu.
Escritura
L'alfabet guemzek es :
Émile Pouytès
Omenatge
Lo cantaire La Sauze creèt la cançon Montredond: Dos òmes son tombats sul sòl de Montredon Emili èra occitan, Joël èra breton Son mòrts e cresi pas qu’aquò plan importèsse Qu’un siá viticultor e l’autre C.R.S.
Auricalcita
L'auricalcita es un minerau de color blau cèu qu'a una duretat de 2,0 e una densitat de 3,5-3,6. Es formada de carbonat idratat de coire e de zinc (simbòl quimic : (Zn, Cu)5(CO3)2(OH)6) cristallizat segon un sistèma ortorombic de classa esfenoïda. Lei cristaus isolats son rars e l'auricalcita se presenta generalement en agregats formats de plusors cristaus pichons. Son esclat es sedós.
Bisaurri
Bisaurri es un municipi de la província espanhòla d'Òsca e de la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Le Vernet (de Siula)
Istòria
Sa glèisa fuguèt bastida per Sant Gilabèrt, abat de Neufontaines. Z-es atestada en 1105. Fuguèt destrusida a la revolucion. En 1802 la parròquia fuguèt restachada a aquela de Brot. Le Vernet z-èra de la chastelaniá de Chantela. En 1569, omptava 32 fuecs per un renda de 100 liuras. A la revolucion, deven una comuna del chanton de Sant Porçanh de Siula e del districte de Gatnat, dins lo departament d’Alèir. En 1831 z-es reünit a Brot dins la comuna de Brot e Le Vernet, chanton d’Escuròlas.
Saint-Martin-Rivière
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Biscarrués
Biscarrués es un municipi de la província espanhòla d'Òsca e de la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Daillecourt
Istòria
Anciana distincion de las Choiseul-Beaupré d'ont son sortits las Choiseul-Daillecourt, las Choiseul-Gouffier e las Choiseul-la-Beaume
Merey (lenga)
Classificacion
Lo merey es una lenga chadica classada per Gravina (2014) dins la branca biu-mandara, ont fa partida del grop mofu.
Marennes
Comunas vesinas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Cichlinae
Los Cichlinae  Heckel, 1840 son de Ciclids d'America. Tres genres e mai de cent espècias son descriches.
Genres
Cichlini Heckel, 1840 Crenicichlini Fernandez-Yepez, 1951
Semens
Semens (en francés tanplan coma en occitan) es una comuna bordalesa de Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Houtkerque
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Charles Wilkes
thumb|right|Charles Wilkes.
Fagus
Las espècias
thumb|350px|Faus de troncs corbats.
Fontaine-les-Grès
Geografia
A 19 km al nòrd-oèst de Tròias sus la rota de París.
Caldearenas
Caldearenas es un municipi de la província espanhòla d'Òsca e de la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Campo (Òsca)
Campo (Òsca) es un municipi de la província espanhòla d'Òsca e de la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Canton de Bègla
Lo canton de Bègla (o de Begla) es una anciana division administrativa e electorala francesa, en Bordalés e en Guiana, situada dens l'arrondiment de Bordèu, lo departament de Gironda e la region d'Aquitània, adara de Novèra Aquitània. Creat en 1973 damb una sola comuna, lo suprimiren en 2015. Bègla es en petita partida dens lo Canton de Talança e en granda partida dens lo canton de Vilanava d'Ornon. La lenga autoctòna es l'occitan gascon bordalés.
Canton de Legavin
Composicion dempèi 2015
Le n° deu canton navèth es 3108. Le nom de la comuna es seguit deu nom deu canton precedent.
Artinita
L'artinita se troba dins lei venas idrotermalas de temperatura bassa dins lei ròcas serpentinosas. Pòu èsser associada ambé l'amiant, la brucita ò l'idromagnesita. A ges d'interès economic.
Sosdialècte fenolhedés
Parabòla de l'enfant borgal de Sant Pau de Fenolhet
Aquí, auriá volgut s'afartar dals trialhas qu'es porcs manjavan [manjaven]; mès [mè] digús non i'n donava.
En fin, refleshisquent, diguèc: I a, dins l'ostal de mon paire, fòrça vailets qu'an pan en abondància, e ieu ací m'escani de talent.
Mès lo paire diguèc ai sivis vailets: Aportatz-i le siu prumièr vestit [vastit] e cargatz-i-le ; metetz-i un anelh al dit e soulièrs als pès.
Big Bang
Lo desvolopament de la relativitat
Lo desvolopament dau modèl dau Big Bang es una consequéncia de l'aparicion de la teoria de la relativitat generala per Albert Einstein (1879-1955) en 1915. Venguèt alora possible de considerar l'Univèrs coma un sistèma fisica e de descriure son evolucion gràcias a la relativitat. Ansin, Einstein prepausèt un modèl, dich Univèrs d'Einstein, amb un Univèrs omogenèu e isotròp. Pasmens, l'aspècte pus important d'aquela teoria èra doas innovacions qu'aguèron una influéncia importanta sus la fisica de la premiera mitat dau sègle XX : Lo premier ponch suscitèt una oposicion fòrta de part deis organizacions religiosas e lo segond foguèt rapidament contestat per divèrseis observacions. Lei pus famosas foguèron aquelei realizats durant leis ans 1920 per l'astronóm estatsunidenc Edwin Hubble (1889-1953).
Canal de Berdún
Canal de Berdún es un municipi de la província espanhòla d'Òsca e de la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Sassolita
La sassolita es un minerau de color blanc, gris, jaune ò blau. A una duretat de 1 e una densitat de 1,48. Es formada d'acid bòric (simbòl quimic : H3BO3) cristallizat segon un sistèma triclinica de classa pinacoïdala. Dins la natura, se forma de cristaus tabularas ò d'agregats escalhats. Son esclat es nacrat.
Big Bang
La descubèrta dei próvas dau Big Bang
Dins lo corrent deis ans 1950, de reflexions sus l'origina deis elements quimics favorizèron tanben l'adopcion de teorias compatiblas amb lo Big Bang sus la bariogenèsi primordiala. Puei, durant leis ans 1960-1970, lei recèrcas menadas sus lei singularitats gravitacionalas per Roger Penrose (nascut en 1931), Stephen Hawking (1942-2018) ò George F. R. Ellis (nascut en 1939) permetèron d'afinar lo modèl e de l'integrar dins lo modèl estandard de la cosmologia.
Lac Baikal
Vida silvèstra
Orses e cèrvis son caçats sus las còstas del Baikal.
Bana (lenga)
Localisacion
Lo bana es parlat dins lo canton de Guili de l'arrondiment de Bourha, dins lo departament de Mayo-Tsanaga, restacat a la region Extrèm-Nòrd.
Cellulòsa
Proprietats quimicas
600px|left|thumb|Polimerizacion dera glucòsa dab ligams (β→1) glicosidics Los monomèrs de cellulòsa (β- D -glucòsa) que's ligan dab ligams (β→1) glicosidics. Lo polimèr qu'ei ua cadena de glucòsas (au contra d'autes polisacarids, com per exemple l'amidon, qui poden estar ramificats. Las moleculas de cellulòsa que's ligan enter eras per ligam idrogèn que en bèth forma microfibrillas hèra resistentas.
Canton de Talança
Composicion dempui 2015
thumb|left|270px|Lo canton novèth de Talança dens lo departament de Gironda
Istòria
Creèren lo canton de Talança damb una sola comuna per decret dau 13 de julhet 1973. En 2015, lo canton hut conservat e agrandit d'una petita partida de la comuna de Bègla, l'auta partida angut dens lo canton de Vilanava d'Ornon.
Sirius
Sirius A e Sirius B
Sirius A, l'estela visibla a l'uèlh nud es una estela blanca de la sequéncia principala, de tipe espectral A0 o A1, que la massa es de 2,1 massas solaras. Son edat es estimada a ~250 milions d'annadas. Sa temperatura de superfícia es de ~ e son diamètre 1,711 còps lo diamètre solar, diamètre mesurat directament per interferomatriá e en acòrdi amb los modèls estelars. Sa composicion quimica difèra plan d'aquela del Solelh, presentent une abondança en fèrre tres còps superiòra a la nòstra estela. Un camp magnetic flac foguèt detectat a sa superfícia.
Big Bang
Problema de la formacion deis estructuras
Se leis observacions mòstran que l'Univèrs es omogenèu sus una gròssa distància, revèlan tanben l'existéncia d'eterogeneïtats sus de distàncias pus pichonas (galaxias, estelas, planetas...). La fisica modèrna depinta aisament la formacion d'eterogeneïtats a partir d'una pichona eterogeneïtat iniciala e de mecanismes implicant la fòrça gravitacionala. En revènge, explicar l'origina de l'eterogeneïtat primordiala es pas simple. De mai, per complicar mai lo fenomèn, la varietat deis eterogeneïtats rescontrats dins l'Univèrs seguís una lèi de distribucion precisa, dicha espèctre de Harrison-Zeldovitch.
Borax
Lo borax es un minerau incolòr a l'estat pur e blanc, gris, blau ò verd en preséncia d'impuretats. A una duretat de 2,0-2,5 e una densitat de 1,73. Es format de soroborat de sodi (simbòl quimic : Na2[B4O5(OH)4], 8H2O) cristallizat segon un sistèma monoclinic de classa prismatica. Dins la natura, forma de cristaus prismatics ò tabulars de longor febla ò de massas compactas. Son esclat es veirenc ò resinós.
Saint-Michel (Aisne)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa