cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fontenoy-le-Château
Istòria
Anciana vila fòrta, capital d'un comtat, Fontenoy formava antany dos localités desparièrs, Fontenoy-lo-Chastel sul marge esquèrre del Côney e Fontenoy-la-Còsti #que se escalonava defòra dels murs en marge drech. Pendent mai de dos sègles, Fontenoy-lo-Castèl #èsser lo centre d'una prévôté seigneuriale e d'un comtat fòrça vast compausat de 27 pòbles o caserius #que Fontenois-la-Vila, Xertigny, Lo Magny, Montmotier, Trémonzey, Lo Clerjus, La Capèla-a los-Bòsques.
Conselh general (institucion francesa)
En França, lo conselh general es l'amassada deliberativa d'un departament.
São Luís (Brasil)
São Luís es la capitala de l'estat brasilièr de Maranhão. Foguèt fondada en 1612 pels franceses.
Conselh general (institucion francesa)
Foncionament
Pels conselhièrs generals, l'indemnitat depend de la populacion del canton :
São Luís (Brasil)
thumb|left|250px|Edifici istoric a São Luís.
Conselh general (institucion francesa)
Istòria
Al començament, lo president èra elegit cada an. Dempuèi la lèi del 10 d'agost de 1871, lo conselh general s'elegís lo president a cada renovèlament. Fins a 1982, lo prefècte èra a l'encòp lo representant de l'Estat dins lo departament e l'executiu departamental.
Arleux
es una comuna francesa del departament del Nòrd e de la region del Nòrd-Pas de Calais.
Bacin Mediterranèu
Istòria
thumb|upright=1.5|Situacion de las [[Espanhas medievalas e de la corona catalanoaragonesa en 1360.]]
Arleux
Geografia
Une ligne de chemin de fer reliant Douai et Cambrai passe par la commune d'Arleux.
Istòria
200px|thumb|Arleux en lo sieu costat e lo sieu arrondissement
200px|thumb|Arleux dans son canton et son arrondissement
Eric Astié
Eric Astié es un escrivan e cronicaire neishut lo 14 de març de 1960 a La Tèsta de Bug. Passèt lo joenèir dens las Lanas a Parentís, apui a Castelculhèr en Òlt e Garona. Es pendent los estudis segondaris a Agen (estudièt au licèu Sant Caprasi) que descubrit la lenga e la cultura occitanas damb Crestian Rapin e tanben Marcèu Esquieu. Après estudiar l'espanhòu a Bordèu (tanben l'occitan, lo catalan e lo basco), aujut lo CAPES d'espanhòu en 1987 e estut nomat a Dieppe, on damorèt quate ans (1988-1992). Passèt lo CAPES d'occitan tanlèu sa creacion en 1992 e poscut s'entornar au país. Ensenhèt 22 annadas a Lengon l'occitan e l'espanhòu e s'engatgèt dens divèrsas associacions : CREO Aquitania, CGLO (comitat girondin de la lenga occitana), Cèrcle Occitan dau Sud Gironda, avant d'anar de partir trabalhar en Guadalope en 2014. I descobrís lo reiki (es mèste reiki shinpiden) la CNV (comunicacion non violenta), la navigacion de vela e la cultura creòla.
Sègle XX
Veire tanben : Lista dels sègles, Chifras romanas
Dombras
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Chico Buarque
Francisco Buarque de Hollanda, mai conegut coma Chico Buarque (Rio de Janeiro, 19 de junh de 1944) es un cantaire, guitarrista, compositor, poèta e escrivan brasilian. Es conegut mai que mai per sa facieta de musician, que plan sovent critica la societat, l'economia e la cultura de Brasil e mai particularament de Rio de Janeiro.
Plèba
Lo mon Plèba deriva de plere que vòl dire emplir. Los plebèus èran considerats la populacion romana vertadièra. Èra d'en primièr aqueles que s'opausava als patricians, los parents de las primièras familhas romanas, aqueles que de segur inventèron lo nom, e que monopolizavan tot lo poder en daissant los autres fòra. Atal los plebèus èran totes aqueles qu'èran pas patrician e qu'avián pas drech al poder. Los paures se planhiavan que los seus problèmas (per exemple los jutjaments) èra decidits per de jutges patricanis; e aqueles qu'èran rics mas pas patricians se planhiavan que podiavan combatre o pagar de taxas mas podavan pas decidir las grandas questions de l'Estat o contarotlar las seunas economia.
Montreuil-Bonnin
Montreuil-Bonnin es una comuna francesa dau departament de Viena e de la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Guéron
Guéron es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Avok
L'avok es una lenga oceaniana parlada a Vanuatu.
Elam
thumb|right|Localizacion dau país d'Elam en [[Mesopotamia vièlha.]]
.az
Domenis de segond nivèl
Los domenis de segond nivèl son:
Cumières
Cumières pòt essèr:
Aplicacion (matematicas)
Imatge dirècte
Siá una aplicacion f : X \to Y.
Associativitat de la composicion d'aplicacions
D'efècte, lei dos membres son d'aplicacions qu'an lo meteis domeni X, lo meteis codomeni W, e tot element x de X a lo meteis imatge per aquelei doas aplicacions, çò que pròva l'egalitat.
Vath de Tena
200px|Left|thumb|Païsatge de la Vath de Tena La Vath de Tena (var. la Val/Vau de Tena) (en aragonés SLA Val de Tena, en aragonés GO Bal de Tena) qu'ei situada en Aragon. Que comunica dab la Vath d'Aussau (en Bearn) peu pòrt deu Portalet.
Indoeuropèus
L'ipotèsi dels korgans
L'ipotèsi dels korgans formulada pel primièr còp per Marija Gimbutas es ara la mai documentada, desvelopada, e frequentament admesa pels especialistas. Pasmens se demora encara a l'estat de teoria non demostrada es sovent expausada coma un fach segur dins los obratges de vulgarizacion.
Us
Us qu'es un toponim qui pòt estar:
Aubergina
Descripcion
La planta, de portada rècta, atenh fins a  de naut. Las flors, de color blanca o violeta, solitària, son plaçadas a l'aissèla de las fuèlhas. Los fruches de la varietat mai comuna son alongats e de color violeta escura, mas existisson de varietats de formas (redondas cap a fòrça longas) e de colors diferentas (blancas, tigradas...).
Fondacion de Roma
thumb|250px|Segon la legenda, Roma foguèt fondat per [[Romul e Rème, que, durant son enfança, serián estats alimentats per una loba.]] La fondacion de Roma descriu los aspèctes istorics de la naissença de la vila de Roma pendent lo sègle VIII abC Las recercas istoricas e arqueologicas recentas tornan sus la representacion de l'origina de la vila e sul raconte tradicional que daissèron los autors ancians.
Primièras interpretacions arqueologicas
A l'ora d'ara, los arqueològs son mens categorics sus las competéncias etnicas, prenent en compte que sovent sus un mèsme site coexistisson las tombas d'incineracion e d'inumacion. Evitan las interpretacions de las trobalhas al repècte de las tradicions e ensajan mai lèu plaçar las donadas arqueologicas dins un contèxte d'ensems, amb las seunas evolucions e las seunas interaccions culturalas.
Castèth de Chambord
Istòria
Lo rei Francés Ièr, au son retorn de las guèrras d'Italia que decidí de bastir un castèth dens lo gost de la Reneishença a Chambord, en lòc deu castèth medievau qui i èra quilhat. Lo castèth nau non hore acabat pas sonque en 1547 e Francés Ièr n'i demorore que chic de temps au cors de la soa vita.
Souzy
Istòria
Aucune trace d'occupation n'est attestée pendant la période romaine, tant au niveau archéologique que bibliographique.
Benasc
Dens la comuna de Benás se tròba lo pic d'Aneto, lo punt culminant deus Pirenèus.
Gimbreda
Gimbreda (Gimbrède en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Bossa Nova
Lo cadre inicial de la bossa nova es lo samba Chega de Saudade (escrich per Tom Jobim e Vinicius de Moraes), publicat inicialament per Elizeth Cardos en 1958 e, pauc dempuèi, per João Gilberto que tòca la guitarra en ambedós enregistraments. En parallèl, lo pianista e cantaire Johnny Alf se fasiá un de los pionièrs de la renovacion del samba en aquel moment amb l'enregistrament de Rapaz de bem, cançon marcada per l'influéncia del jazz. En 1959, amb lo disc Chega de Saudade, Gilberto Gil, se consolida aquel nòu estil que alternava las armonias amb l'introduccion d'acòrds non-convencionals e una sincopacion del samba tradicional. A partir de e a l’entorn de João Gilberto, un grup de musicaires, gaireben totes provenent de la classe mejana e amb formacion universitari, ajudariá a trasformar sas experiéncias formals. La biais suau de cantar foguèt influenciat pel jazzista Chet Baker.
Gaillard de Taillasson
thumbGaillard Taillasson (Tolosa, ca 1580 - 1647) chafrat Matelin (en francés Methelin, de non pas confoner dab Matelin l'Ancian) que ho un deus màgers violonistas barròcs de sa tempsada. Qu' èra d'origina nòble lengadociana e que ho au servici e jus l'empara deu Duc Enric II de Montmorency e deu Rei Loís I de Navarra e XIII de França. Que ho tanben amic de Pèire Godolin.
Que s' destaquè a l'escasença de l' Entrada de Loís XIII a Tolosa.
Matelin l'Ancian
thumbMatelin (dit l'Ancian - en francés Mahelin - per 'mor Gaillard de Taillasson que ho un aute Mathelin) que ho un violonista (uns dus purmèrs) deu carcinòu.
Roma antica
Legendas
thumb|left|Los pòbles dins la peninsula italiana al començament de l'[[Edat del Fèrre : ]]
thumb|right|La [[loba capitolina (segon la legenda, Roma es fondada per Romul e Rème, que, enfants, serián estat noirits per una loba).]]
Fin dels reis etruscs e instauracion de la Republica
right|thumb|upright=0.8|Bust de [[Luci Juni Brut als Musèus del Capitòli.]]
Istòria de la conquista
Seguisson las guèrras latinas, qu'opausan Roma a la Liga latina, en partida tot a l'entorn del territòri roman. Un ensag dels pòbles latins de prene lor independéncia de Roma es la causa màger de la guèrra. La desfacha dels Latins vei la dissolucion de la Liga latina e l'incorporacion dels territòris dins l'esfèra d'influéncia romana. A l'escasença los Latins obtenon de dreches parcials e diferents nivèls de ciutadanetat e lors vilas son transformadas, o en municipes, o en colonias romanas. Entre 336 e 327 AbC, Roma s'impausa mai al sud d'Itàlia e en Campània, e estabiliza los territòris novèlament conquerits.
Dominacion sus l'Orient mediterranèu
Après la mòrt de Felip V de Macedònia en AbC, son filh, Persèu provòca la tresena Guèrra macedoniana. D'en primièr, las fòrças romanas an de dificultats contra las fòrças macedonianas, mas en 168 AbC, los Romans espotisson lors adversaris a Pidna. Macedònia es divisada en quatre republicas dirigidas per de monacas que Roma comanda. Roma espotís completament una rebellion macedoniana e demòra dins la region, formant la província romana de Macedònia, establissent un poder roman permanent sus la peninsula grèga. Entre 149 e 146 AbC, la liga aqueana tanben se revòlta: victòria romana, pilhatge e destruccion de Corint. En 133 AbC, lo reialme de Pergama escai en eretatge a Roma. Dona naissença a la província d'Asia.
Gric de Prat
2019 : Espectacle "Aquitània" o l'Edat Mejana en Aquitània repertòri medievau aquitan.
Roma antica
D’August a la fin dels Severs
[[File:Roman Empire.png|thumb|L'espandiment roman jos la Republica e l'Empèri:
Poder e culte imperials
Los emperaires an la titulatura d'imperator, cap suprèma de las armadas. Pendent tota la durada de l'Emperaire roman, la victòria es un poderós factor per afortir lo poder. L'emperaire vençut se vei aisidament contestar lo poder per un autre general ambiciós. Totes los emperaires prenon l'abitud de se far elegir consul per mostrar la continuitat entre las institucions republicanas e lo principat. Aquò li balha l’imperium, lo poder de constrénher e d'èsser obeït de totes. Tanben an l’imperium proconsular çò que lor balha lo poder de governar totas las províncias. Coma tenent de la poténcia tribuniciana, an l’intercessio, es a dire lo drech de s'opausar a quina que siá decision dels magistrats de l'Empèri. Coma Juli Cesar, an la titulatura de grand pontife que ne fan los caps de la religion romana. Fan un jurament de fidelitat personala de totes los abitants de l'Empèri.
Organizacion militara
Fins a la mitat del sègle II, l'armada demòra una armada de conquista. August anèxa l'Illíria e ensag en van de conquerir Germània. Fixa las frontièras de l'Empèri al Ren e al Danubi. Claudi fa la conquista de la Britània, Trajan, aquela de la Dàcia, de l'Arabia. Fa la conquista efemèra de Part. A partir d'Adrian, lo mai important es de mantenir l'Empèri e pas mai de conquerir de territòris nòus. Una de las prioritats d'Adrian es de claure l'espaci roman dins una muralha destinada a aparar l'Empèri dels barbars. Faguèt bastir lo celèbre paret d'Adrian al nòrd de Britània. Los successors contunhan l'òbra. Als tèrmes de Germània, de l'Orient e de l'Africa, de parets son bastits. E fin finala foguèron nomenats limes pasmens se en latin, limes significa simplament camin de patrolha a la frontièra. De vias estrategicas permeton de circular aisidament fins a la frontièras per las defendre en cas d'atac. Tot comptat, los Romans an de frontièra a vigilar. L'armada demòra cantonada a las frontièras. Los governaires de las províncias frontalièras qu'aculhisson de legions son causits amb calcul per l'emperaire, car n'asseguran lo comandament. repartits en 30 legions (25 a l'epòca d'August) defendon las frontièras.
L'armada romana compren gaireben 150000 legionaris de ciutadanetat romana e engatjats per 20 ans. Son doblats per de tropas auxiliaras recrutadas d'entre los non ciutadans e que recebon la ciutadanetat romana acabat 25 ans de servici militars. A partir d'Adrian, una partida dels auxiliars se diferéncian de l'armada romana, car gardan lor armament tradicional. Los Italians, que al sègle I èran encara majoritaris dins las legions, volent totjorn mens evitar de far lo servici militar, cal donc anar cercar d'òmes dins las províncias que, quand son plan romanizadas, rebutan tanben a partir per l'armada. Los soldats se recrutan donc de totjorn mai dins las províncias mens romanizadas, quitament se, al sègle II, la garda pretoriana e los oficièrs (Centurions) son totjorn recrutats d'entre los Italians. L'Itàlia demòra atal lo principal luòc de recrutament per la formacion de novèlas legions coma se fasiá jos Marc Aurèli (Legio III Italica). Pasmens, l'armada romana venguèt a una armada de mestièr que mesclèt los pòbles desparièrs de l'Empèri. Son unitat ven d'un esperit de còs donat per una practica rigorosa, una disciplina de fèrre auçada al reng de divinitat, una religion especifica dels camps amb los dieus romans tradicionals e del culte imperial, un enquadrament de qualitat. Se deu als còs dels engenhaires militars la construccion de canals, de carrièras, d'Aqüaductes, e de barris. La preséncia de l'armada a las frontièras es un grand factor de desvelopament economic per aquelas zònas e un poderós instrument de romanizacion.
Societat de l'Empèri Naut
Al començament de l'Empèri, la societat es pas calada. Los esclaus, subretot urbans, pòdon èsser aisidament afranquits pels seus mèstre. Pauc a pauc totes los òmes libres venon a la ciutadans. L'edicte de Caracalla, en 212, fa de totes los òmes libres dels ciutadans romans, çò que « enfòrça l'unitat morala de l'Empèri ». Pasmens, los Barbars sometits per la fòrça coma las bassas jaças de la populacion egipciana recebon pas la ciutadanetat. Atal a Volubilis, los païsans isolats e las tribús miègnomadas mejancièras de la ciutat demòran de subjèctes de l'Empèri, levats d'unes caps recompensats atal de lor sosten. Mas pauc a pauc, las diferéncias se fan entre los honestiores, los poderoses, e los humiliores, los umils. Son tractats de biais inegal fàcia a la justícia: a la distincion juridica entre ciutadan e non ciutadan se substituiguèt una distincion sociala entre rics e paures.
La vila, luòc de la civilizacion romana
L'arquitectura romana s'espelís dins las vilas, l'arquitectura imperiala fa novelum amb la generalizacion de la vòlta en plen cintre, e l'emplec sistematic del mortièr (opus caementicium) puèi de la brica (opus latericium), realizant de monuments totjorn mai audaciós a Roma (Panteon, Colisèu, forums imperials, tèrmes, etc.) e dins las províncias (pont de Gard, arenas de Nimes, etc.).
Las grandas metropòlis coma Cartage, Antakya revisculan. Los Romans bastisson de pertot dins l'Empèri de vilas amb plan regular lo plan ippodamian. La vila s’organiza a l'entorn de dos axes, lo cardo e lo decumanus. I a totes los monuments tipics de la romanitat. Las vilas an a lor cap un senat local nomenat curia recrutat d'entre los rics abitants de l'Empèri. Forman l'òrdre decurional. D'entre el es elegit los magistrats: edils — encargats de la polícia dels mercats e de las carrièras —, duumvirs — magistrats amb d'atribucions judiciàrias —, duumvirs quinquennals — elegit cada cinc ans e amb de foncions sensorialas. L'ordo dels decurions deu gerir las finanças (pecunia publica) e lo territòri de la ciutat, assegurar l'òrdre public e las relacions amb lo poder central. Los decurions e subretot los magistrats finançan en granda partida d'esperel, la construccion dels monuments e dels temples. A de somas legalament definidas e exigidas, pòdon apondre volontàriament un don del lor. Aquela practica nomenada evergetisme ten una plaça granda dins la construccion e la vida de las ciutats. L'evergetisme permet als aristocratas de las ciutats de manifestar lor liberaliaté e lor faste, pòt èsser un biais d'autocelebracion, marcar una estrategia familiala, lo monument donat remembrant la glòria de la familha per de generacions, al meteis temps fonda una coesion politica e sociala: lo don de l'evergeta pòt èsser cencebut coma un contra don que respond al respècte que li testimònia la ciutat e al poder politic que li es ligat. Festenals, espectacles e distribucions variadas, sovent eissuits de l'evergetisme, contribuisson, dins las ciutats, a l'elaboracion puèi al manteniment d'una cultura municipala, d'una coesion civica. Se l'istoriografia vegèt dins l'evergetisme un factor explicant l'abandon de las foncions politicas per las aristocracias localas, aquel ipotèsi es pas mai d'actualitat.
Emperaire de l'Empèri Bas
upright=1|thumb|La [[division de l'Empèri roman en 395.]]
Organizacion militara
Al començament del sègle V, l'armada d'Occident compren teoricament 200 000 òmes a las frontièras, dels limitanei gaireben totes d'origina barbara, e 50 000 òmes dins l'armada de manòbra, lo comitatus. La paradòxa d'aquela armada es que las frontièras son defendudas per de soldats eissits de pòbles que cercan a envasir l'Empèri.
Economia e societat
Dempuèi lo sègle III, l’Empèri Roman se noirís de las aportacions barbaras. Lo ròtle fondamental dels pòbles federats dins l’armada romana es evocat çai naut. Tanben poblèron las regions septentrionalas de l’Empèri menaçadas de despopulacion. Los decrets de Valentinian I interdisent los maridatge romanobarbars mòstran qu’existís ja un mestissatge important a l'epòca. Los cas d'oficièrs barbars vivent dins l’Empèri e romanizats son frequents al sègle IV.
La ciutat demòra lo còr de la romanitat. Los luòcs tradicionals de la vida romana, los tèrmes, los circs e los anfiteatres son frequentats fins a la fin del sègle VI e quitament al delà per Constantinòple. Mas fòrça monuments ancians se deterioran, perque las finanças publicas son insufisentas per las poder mantenir, mai que lo periòde de l’Antiquitat tardièra es ric en tèrratrems. Las vilas de l’Empèri coneisson de transformacions. Bastisson de barris als sègles III e IV per s'aparar. Lo grand novelum arquitectural es la construccion d’edificis crestians, una basilica, un baptistèri e la demòra de l’evesque, qu'una partida dels materials utilizat ven dels ancians monuments abandonats. Las novèlas residéncias imperialas: Trevèri, Milan, Sirmium, Nicomedia benefician de la preséncia de las tropas e dels emperaires.
Literatura e arts
A partir del sègle III e IV, los retrachs imperials venon imposant e colossal (coma l'estatua de Constantin I), alara que la generalizacion de l’inumacion dona un vam novèl a l’art del bas relèu suls sarcofags, amb de tèmas decoratius dionisiacs o paleocrestians.
Invasions o migracions germanicas en Occident ?
left|thumb|A l'alba de la casuda de l'Empèri Roman d'Occident
Carlos Mencia
vinheta|Mencia de [[2011]] Ned Arnel Mencía (nascut lo 22 d'octobre de 1967), pus conegut per son nom d'empont Carlos Mencia, es un umorista, actor, e escrivan american.
Concerto per vriulon (Beethoven)
Que ho estampat en 1808. Arron la soa purmèra non conegó pas un succès deu grans durant las annadas seguentas. En 1844, totun, que ho reviscolat peu violonista Joseph Joaquim devath la direccion de Felix Mendelssohn.
.bd
.bd es lo nom de domeni d'Internet per Bangladèsh.
Tèrmas de Clunhic
200px|thumb|Caldarium de las Tèrmas200px|thumb|left|Maqueta de las TèrmasLas Tèrmas de Clunhic que son un monument galloroman plan preservat de l'antica Lutècia (qui vadore París). Que's troban dens lo V arrondiment de París (dens lo quartièr Latin) e que pertanhen au Musèu Nacionau de l'Etat Mejana (amassas dab l'Ostau de Clunhic) e que'n ostenden ua partida de las soas colleccions.
Thoiry
Thoiry en arpitan (Thoiry en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de Savòia e la region de Ròse-Aups.
Vath de Benás
Lo son center qu'ei la comuna de Benás o Benasc.
Classificacion
Aquí que's parla lo benasqués, qu'ei un parlar de transicion enter lo catalan e l'aragonés (tienent tanben elements de l'occitan gascon).
Conselh Generau d'Aran
Elegits
Aran se dividís en sies circonscripcions, corresponentes as sies terçons istorics formats per Pujòlo, Arties e Garòs, Castièro, Marcatosa, Lairissa e Quate Lòcs.
Eleccions de 2019
Sindic elejut lo 18 de junh: Francés Boya.
Gouise
Geografia
Située en Sologne Bourbonnaise, la commune de Gouise est traversée par le Luzerai. De grandes régions boisées (exemple : bois de la feuillasse) succèdent à des prairies d'élevage.
Conselh Generau d'Andòrra
Lo Conselh Generau d'Andòrra ei lo Parlament d'aqueth estat pirenenc. Lo son president ei Vicenç Mateu Zamora.
Sundhouse
Geografia
thumb|left|300px|Entrée du village de Sundhouse Sundhouse est situé au milieu du Ried, entre l'Ill et le Rhin à environ cinq kilomètres à vol d'oiseau du fleuve, dans la plaine d'Alsace sur la rive ouest du Rhin, à l'est de Sélestat. Sundhouse qui est un gros bourg agricole est situé à l'écart des grands axes routiers, mais il représente cependant un centre économique assez important. L'altitude du village varie entre 167 et 168 mètres. Le climat est continental avec des hivers très froids et des étés très chauds.La région est humide,et on y rencontre souvent du brouillard au printemps et à l'automne. La région était autrefois sujette à de nombreuses inondations. Mais depuis la régulation du Rhin les inondations sont devenues plus rares. La commune se trouve à peu près à équidistance de Strasbourg au nord et de Mulhouse au sud. Le village fait partie du canton de Marckolsheim et de l'arrondissement de Sélestat-Erstein.Les habitants sont appelés les Sundhousiens.
Castèu de Bèucaire
Istòria
Lo castèu foguèt assetjat en 1216 per lei tropas occitanas dau comte de Tolosa, Ramon VII, dins l'encastre de la Guèrra contra leis albigés. Dins la fortalesa, se trobava una part de l’armada de Simon de Montfòrt qu'èra dirigida per lo senescalc de Montfòrt, Lambèrt de Limós. Leis assetjats patiguèron tant de l'assetjament que se veguèron obligats de manjar sos cavaus.
Maserac d'Alèir
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Província de Reggio d'Emília
La Província de Reggio d'Emília es una província de la region d'Emília-Romanha en Itàlia.
Saint-Martin-des-Landes
Istòria
Au moment de la Révolution française de 1789, la commune s'est appelée : Les Landes de Carrouges.
Ron White
Ron White es un actor de cinèma american.
Èble de Sanha
Quauqu'n a identificat era òbra d'Èble de Sanha damb Èble d'Ussel, pr'amor qu'ambdús demoraven pas luenh.
Una auta ipotèsi eth vòl identificar damb Bernart Marti[1]
Ambialet
Los abitants son los ambialetòls.
Geografia
Situada dins la valada de Tarn, lo site es lo resultat dels capricis d'aquel riu : una de sas voltas, longa de 3 km, enlace l'agulha esquitosa de la levada d'Ambialet que i es bastit lo vilatge amassant aital los cors superiors e inferiors en un istme d'uns solament trenta mètres. Lo vilatge es devesit en doas parts : D'autres vilatges son dins la comuna :
Terçon
Era Lei 16/1990 sus eth regim especiau dera Vath d'Aran restabliguèc era estructura administratiua tradicionau, qui se superposaua ara estructura municipau. Damb un totau de 13, cada terçon a un nombre de conselhèrs segon eth nombre d'abitants.
Bagneux (Alèir)
Bagneux es una comuna francofòna de Borbonés del departament d’Alèir, dins la region d’Auvèrnhe.
Istòria
Le château de Belleperche, situé sur le territoire de la commune, subit un siège en 1370, pendant la guerre de Cent Ans. Des routiers (mercenaires et pillards) gascons, du parti des Anglais, s'en étaient emparé en 1369 et retenaient prisonnière la duchesse douairière de Bourbon, Isabelle de Valois ; le château fut assiégé par les troupes des ducs de Bourbon et de Bourgogne. Les « routiers » furent chassés, mais ils emmenèrent la duchesse en otage.
Surbourg
Surburg en alemannisch (Surbourg en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region del Grand Èst.
Aram espinut
Installacion
Pendent la Primièra Guèrra mondiala, l'aram espinut èra fixat al sòl amb de mejans de pals metallics dotats d'una granada vitz que se plantava dins lo sòl. D'ulhets èran presents lo long del pal e permetavan de fixar los fials pendent la nuèch. Aqueste sistèma evitava l'utilizacion de martèls e d'aisinas brusents que podavan reveler la posicion de las tropas.
Nafras causadas pels barbelets
vinheta|Fials picants e copants. vinheta|Forçatge sus una barranha podent far de nafras. Una assag d'intrusion en fòrça contra d'arams espinuts, sens proteccion particulara, acabarà inervitablament amb de nafras mai o mens grevas segon la zona del còrs mai tocada. La pèl es mai susceptibla d'èsser nafrada amb d'esquiçaments. Los teissits mai prigonds pòdon èsser tocats segon lo tipe de fial e sa disposicion. Un uman pòt limitar las nafras fasent fòrça atencion pendent la manipulacion del fial. De movements limitats, de vetits pro espeses e de gants permeton de reduire lo risc de nafras.
Saint-Laurent-la-Gâtine
Saint-Laurent-la-Gâtine es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure e Loir e la region dau Centre.
Alexandre de Villeneuve
Naissèt à Ièras e entrèt dins lo còr de la glèisa de Sant Trefume a Arles en 1697 puei fo mèste de musica fins a 1706 puei anèt a París en cò dei Jesuitas cerrièra Saint Jacques. En 1719 estampè sei 9 Leiçons de Tenèbres.
Peiròl
Peiròl o Peiròl d'Auvèrnha foguèt un trobador auvernhat. Nasquèt cap a 1160 e defuntèt cap a 1220). Escriguèt mai que mai de cansos de fin' amor a la fin del sègle XII e al començament del sègle XIII. Trente quatre poèmas nos son demorats entre losquals, dètz set amb sas melodias.
Batalha dau Rio de la Plata
La batalha dau Rio de la Plata se debanèt lo 13 de decembre de 1939 durant la Segonda Guèrra Mondiala. Premiera batalha navala dau conflicte, foguèt la conclusion de la caça donada per la flòta britanica au cuirassat de pòcha alemand Admiral Graf Spee e s'acabèt per lo sabordatge dau cuirassat.
Teodoric II
Biografia
En cap moment del seu govèrn dictar un còdi de leis.
Fouguèt assassinat pel seu fraire e successor Euric en 466.
Prunus cerasus
Lo guindolièr o agriotièr, (Prunus cerasus) es un arbre fruchièr del genre Prunus, familha de las Rosaceae. Es cultivat per sos fruches, las agriòtas/griòtas, guindas, guindolas, guindolhs gasc., guinhas o moretas gasc.
Guilhèm de Sant Desdèir
Es lo grand delh trobador Gauceran de Sant Desdèir.
Kwaio
Lo kwaio es una lenga oceaniana parlada a las Illas Salamon.
Popolasca
Istòria
thumb|riht|Vue de la Penna Rossa depuis la vallée du Golo|200px
Ebla
Lo periòde « protosirian »
Divèrsei letras diplomaticas, tractats internacionaus e registres de tributs ò d'ofèrtas mòstran lo ròtle major d'Ebla en Siria e Mesopotamia durant lo periòde protosirian. Pasmens, la cronologia precisa d'aquelei documents es malaisada de fixar. D'un biais generau, lei reiaumes d'Ebla e de Mari foguèron rivaus durant la màger part dau periòde. Vèrs la fin dau sègle XXV avC, Ebla foguèt ansin vassalizada per son adversari. Pasmens, durant lo sègle XXIV avC, benlèu a partir de la presa de poder d'Ibrium, Ebla retrobèt son independéncia e enregistrèt plusors succès vèrs l'èst. Someteguèt ansin lei reiaumes de Tuttul e d'Abarsal que fasián partida de l'esfèra d'influéncia tradicionala de Mari. Fin finala, un tractat de patz amaisèt lo conflicte Ebla-Mari que reconoguèron lor independéncia respectiva.
Lo periòde « paleosirian »
Au començament dau millenari II avC, Ebla venguèt tornarmai un centre importanta dau lo periòde paleobabilonian (ò periòde amorrita). D'efiech, durant lo sègle XX avC, una dinastia amorrita s'installèt a Ebla. Pasmens, leis archius d'aquela epòca son raras e la màger part deis informacions sus la vida de la ciutat provènon principalament de l'estudi de sei vestigis.
Mercuèr (Naut Léger)
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Moulismes
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
L'Albenc
L'Albenc en arpitan (L'Albenc en francés) es una comuna arpitana dau Daufinat, situaa dins lo departament d'Isèra e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Lo boièr
Trapa (Tròba) sa femna al pè del fuòc (bis) Trista e (Tota) desconsolada...
Amb una raba, amb un caulet (bis) Una lauseta magra.
Los pelegrins (E los romius) que passarán (bis) Prendrán d'aiga senhada.
Binarville
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Austau de Segret
Austau de Segret o Austorc de Segret èra un trobador auvernhat.
Na Castelosa
Uc de Sant Circ la presenta aital : « ''Na castellosa si fo Alvernha, gentils domna, moiler del Turec do Maironna. et amat N'Arman del Brehon, e fetz de lui sas cansos. Et era una domna mout gaia e mout enseignada e mout bella.'' »
Dioclecian
Originas e accession al poder
L'estela ascendenta dins de l'Empèri Roman èra Flavi Aper, lo prefècte pretorian e sògre de Numerian filh de Car. En 283, Car causissèt lo seu filh primièr Carin coma August, amb que daissava lo suenh de l'Occident, e se desplacèt amb Numerian, Aper e Diocles a l'Orient, contra l'Empèri Sassanida. Car ganhèt la capitala sassanida, obtenguent una victòria fòrça importanta, mas moriguèt en julhet/agost, segons los diches tustat per un Eslhauç o benlèu de malautiá. Daissèt Numerian coma nòu August, e una armada que seuriá anar fins a las frontièras de l'Empèri. Apurius Aper afirmava que Numerian tanben èra malaut, per aquò l'emperaire viatjava dins un veïcul tancat, sens cap de contacte amb l'exterior. Quand los soldats notèron la pudor e dubriron lo veïcul, Numerian èra mòrt. Diocles profeitèt de l'ocasion, acusant Aper d'aver tuat Numerian, e tuèt d'esperel lo prefècte pretorian davant las tropas, que sul còp lo proclamèron Emperaire, lo 20 de novembre de 284.
Las reformas de Dioclecian
La seuna posicion estabilizada, una proessa notabla aprèp de cinquanta ans d'inestabilitat intèrna que contribuiguèt l'esfondrament de l'empèri Roman (periòde que se nomena la Crisi del Tresen Sègle), comencèt a far de reformas, que lo sistèma de govèrn imperial empachava. Comencèt un nombre de reformas per evitar un retorn al desòrdre de las generacions anterioras e per manténir la viabilitat de l'Empèri. Aquelas consistián a separar l'Empèri en dos per lo far mai gerible, crear un sistèma nòu de succession imperiala, governar coma autocrata e rebutèt tot lo rèsta de republicanisme e estibliguèt de reformas economicas per far front al problèma de la iperinflacion.
Dioclecian causissèt un títol nòu per el meteis e se faguèt nomenar Dominus et deus ("Senhor e Dieu", e atal comencèt lo periòde del "Dominat"). Teniá sèti, de fach, dins un tròn. Se fasiá pas véser en public, e s'exigissiá una audiéncia per li parlar, teniá de cerimonias elaborades qu'obligava lo participant a se prosternar e qu'enebissiá que se mire l'emperaire, e que permetiá pas que besar lo bòrd de las seunas raubas. D'aquel biais creava una dignitat amunhada, misteriosa, teocratica e autocratica.
Segon un analisi d'Edward Gibbon dins lo seu libre La Decadéncia e Casuda de l'empèri Roman, Dioclecian exigissiá pas un tal ritual per vanitat. Aquel tipe de majestat imperiala ja existissiá dempuèi l'ordinacion d'Octavi August. Mas, alara qu'aquel la dissimulava, Dioclecian simplament l'exibissiá.
La falsificacion dels metals precioses venguèt en un problèma important e l'emperaire ordenèt en 292 la destruccion dels libres d'alquimia.
Tetrarquia e division de l'Empèri
Las experiéncias de Dioclecian pendent los seus primièrs nòu ans de percorrir l'empèri atudant de fuòcs concluguèt que l'empèri simplament èra tròp grand per èsser governat per un sol Emperaire: èra pas possible encledar las incursions dels barbars lo long del Ren e los problèmes d'Egipte al meteis temps que los problèmes intèrnes que l'empèri conessiá. La seuna solucion radicala foguèt de miègpartir l'Empèri, dessenhant una linha decha per la mitat del mapa amb l'axe juste a l'èst de Roma. Pasmens qu'aquela division demorèt pas qu'un cort temps, pausèt lo precedent de la division permanenta de l'empèri aprép 395. thumb|200px|right|[[Moneda amb l'efegia de Dioclecian.]]
Per resòlvre aquel problèma, e resòlvre la question de quin governariá las doas mitats de l'Empèri recentament divisat, Dioclecian creèt çò qu'es conegut coma lo sistèma de "Tetrarquia", o "règla de quatre" qu'un emperaire superior governariá l'Èst e un autre emperaire superior l'Oèst, e cada un auriá un emperaire junior. Dentre los multiple títols tradicionalament autrejats als emperaires romans, lo mai important èra aquel d'August e alara sonque los dos emperaires superiors prendrián aquel títol, los emperaires juniors eles gausirian de la dignitat de Cesar. Dioclecian formulèt que quand l'emperaire superior se retirariá o morririá, Lo Cesar prendriá lo seu luòc e causiriá al seu torn un nòu Cèsar, resolvent atal lo problèma de succession.
Persecucion dels crestians
En 303 comencèt la darrièra persecucion, e la mai granda, de crestians dins de l'empèri Roman. Als començaments del regnat de Dioclecian, Galeri èra l'instigator de tala persecucion. Mas, Dioclecian fin finala adoptèt la politica de persecucion amb un zèl inequivòca, promulgant lo seu primièr "Edicte contra los crestians" (24 de febrièr de 303). D'en primièr, los soldats crestians deguèron quitar l'armada, mai tard los bens de la Glèisa foguèron confiscats e se destruiguèron los libres crestians. Aprèp dos encendis del seu palais, prenguèt de mesuras mai duras contra los crestians: o apostatèron o èran condemnats a mòrt. Aquela onda de persecucion durèt per intermiténcia fins a 313, amb la promulgacion de l'Edicte de Milan per Constantin I e Licini I.
Ongria
De l'invasion mongòla a Mathias Corvin
En 1241, lei Mongòls passèron lei Carpates en direccion d'Ongria e de Polonha. Una campanha rapida li permetèt d'anientar la màger part dei fòrças polonesas e ongresas e de pilhar la mitat dau Reiaume. Bela IV (1235-1270) deguèt s'enfugir vèrs lo sud e esperar la retirada deis envaïsseires a la fin de l'annada. Per tornar bastir lo país, lo rèi deguèt alora donar de privilègis importants a la noblesa que son influéncia anava aumentar fins a tenir un ròtle decisiu après la fin de la dinastia d'Arpad en 1301.
De Mathias Corvin au desastre de Mohács
A sa mòrt sensa eiretier legitim, lei nobles elegiguèron Vladislau II (1490-1516) coma rèi. Sobeiran feble, laissèt l'aristocracia estendre son influéncia e sei privilègis, especialament au detriment dei païsans que se revoutèron sensa succès en 1514. Son fiu Loís II (1516-1526) li succediguèt mai l'aurtoritat reiala demorèt febla. Dins leis annadas 1520, lo Reiaume afeblit deguèt alora faciar tornarmai la menaça otomana. Lo 29 d'aost de 1526, leis Ongrés foguèron durament batuts a Mohács onte Loís II moriguèt entraïnant l'afondrament e la division dau Reiaume.
L'Ongria Turca
L'Ongria Turca èra considerada coma un territòri militar e demorèt lòngtemps la premiera defensa de l'Empèri Otoman còntra Àustria. L'objectiu principau de l'administracion turca èra donc d'i obtenir lo maximom de revenguts sensa entraïnar d'insureccions. Ansin, lo governador podiá acceptar divèrsei relambis regardant lo pagament deis impòsts, i aguèt pas de campanhas d'islamizacion fòrçada e una partida importanta dei senhors ongrés demorèron en plaça. Pasmens, lo desplaçament regular de tropas dins la region entraïnava de destruccions e de pilhatges importants e la populacion demeniguèt, especialament dins lo sud.
La Reforma Protestanta
Dins lei regions plaçadas sota la dominacion austriana, la situacion cambièt dins lo corrent dei premiereis annadas dau sègle XVII e lo catolicisme foguèt pauc a pauc restaurat. D'efèct, lei jesuistas, especialament Péter Pázmány, nomat primat d'Ongria en 1616, i sostenguèron activament la Còntra-Reforma. Pauc a pauc, la màger part dei nobles ongrés abandonèron lo protestantisme que sa preséncia demeniguèt tanben lentament au sen de la populacion de l'Ongria Reiala.
La Revolucion de 1848-1849
A la fin de 1848, la revirada dau movement revolucionari austrian permetèt a Viena de mobilizar de fòrças pus importantas sus lo front ongrés. Budapèst foguèt ansin ocupada e lo govèrn de Kossuth se retirèt a Debrecen. I resistiguèt victoriosament ais ofensivas austrianas. Pasmens, en julhet, l'Empèri Rus, campion dau conservatisme europèu, mandèt una armada per ajudar lei Habsborg de restablir son poder. Atacats en Galícia per lei Rus e a l'oèst per leis Austrians, leis insurgents foguèron alora aisament vencuts e deguèron capitular lo 13 d'aost marcant la fin de la Revolucion. Kossuth s'exilèt e moriguèt en Turin en 1894.
Benasqués
Benasqués meridionau: canto, cantas, canta, cantam, cantatz, cantan
Literatura benasquesa
Palabras, fillas de pay y may latins
Ongria
Lo periòde comunista
D'efèct, inicialament dirigit per Mátyás Rákosi, secretari generau dau Partit, lo regime comunista adoptèt una politica brutala de collectivizacion accelerada de l'agricultura, de purgas intèrnas (eliminacion dau ministre de l'interior László Rajk, arrestacion de János Kádár), d'arrestacions d'opausants politics e d'atacas còntra lo clergat. Pasmens, après la mòrt d'Estalin, Rákosi e sei partisans perdiguèron una partida de son poder e leis annadas 1953-1956 foguèron marcadas per una lucha entre lei tendàncias estaliniana e liberala dau Partit.
Politica
La constitucion ongresa en vigor foguèt adoptada en abrial de 2011, e es dintrada en foncion lo primièr de genièr de 2012.
Joanet d'Albusson
Joanet d'Albusson èra un trobador lemosin originari d'Aubuçon.
Christchurch
Christchurch (maòri: Ōtautahi) es una vila de Nòva Zelanda. Sa populacion totala èra 388 400 abitants en 2018. Sa superfícia urbana totala es 1426 km².
Carlos Peucelle
Tre qu'a copat los rampons, s'es consacrat a sa vertadièra vocacion, a saber l'ensenhament del fotbòl. Coma instructor, entrainaire, descobreire de jogaires, èra una vertadièra bíblia del fotbòl. Per fòrça, sas idèas son l'embrion original qu'a balhat naissença a La Máquina. D'autre biais, lo jornalista Dante Panzeri considèra que s'aquela formacion a atench de talas cimas, es perque Peucelle sabiá plaçar cada jogaire a l'endrech ont èra lo mai performant. Pertocant La Máquina, Peucelle a confessat en 1969 : "Aquel nom es una invencion de Doña Rosa, la maire de Pedernera. Intelligent e observator, foguèt tanben l'un dels primièrs estratègs del fotbòl local. Otra la saviesa empirica qu'espandissiá suls terrens, sos concèptes èran documentats dins de rapòrts e dels libres. L'un d'aquestes, "Futbol todotiempo e historia de la Máquina" (Editorial Axioma, 1975), repren sa pensada.
Lo Mans
Lo Mans (Le Mans en francés) es una vila de França, capluòc del departament de Sarta dins la region dels Païses de Léger. Èra la capitala de l'anciana província de Maine.
Pommier-de-Beaurepaire
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Chichilianne
Toponimia
Per Dauzat e Rostaing, que citan una atestacion del sègle XIII, Chayssilhana, "Chichilianne" (nom francés) vendriá del nom d'òme latin Cacilius (de Cacus), ambe lo sufixe -ana.
Canton de Faiença
Lo Canton de Faiença es una anciana division administrativa de Provènça, suprimida en 2015, situada dins l'arrondiment de Draguinhan, lo departament de Var e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur. Despuèi 2015, lei 8 comunas son dins lo canton novèu de Ròcabruna d'Argenç.
La Bruguièira
La Bruguièira (Labruguière en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Tarn e de la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Barberier
Istòria
En 1789 Barberier depend :
Nippur
Nippur èra una ciutat de Mesopotamia antica situat dins lo nòrd de la region. Luòc de culte principau dau dieu Enlil, aguèt un ròtle politic fòrça important per lei reaiumes locaus.
Escolastica
Descripcion
La reconciliacion entre Aristòtel, « lo divin doctor » e la fe crestiana passa per exemple per l’assag de resòlvre las tensions entre filosofia primièra (segon Aristòtel) e teologia, autrament dich entre una metafisica generala (filosofia primièra nomenada mai tard ontologia, o ontosofia) e una sciéncia de l'èsser per excelléncia (mai tard, metaphysica specialis, la teologia).
Escolastica primitiva: començament del sègle XI fin del XII
Las òbras d'Aristòtel son traduchas (mentretant que los tractats scientifics grècs e arabomusulmans) per d’equipas de filosòfs crestians, josieus e arabs. Son marcadas per l'influéncia de Platon e de Plotin.
Moussac (Vinhana)
Nòtas
<references group="N"/>
Universal (metafisica)
A l’Edat Mejana
Los comentators neoplatonicians (Ammonios d'Alexàndria vèrs 500, Simplicios vèrs 530), Avicèn, Albèrt lo Grand destrièron tres tipes d'universals, teologics, fisics, logics. Tres grandas teorias s'afrontan donc, segon que se plaça l'universal ante rem (« avant la causa », anteriorament a la pluralitat dels èssers, donc existent per se: Platon e las Idèas, lo realisme dels universals) o in re (« dins la causa », dins la pluralitat dels èssers: Aristòtel e la forma immanenta, lo conceptualisme) o enfin post rem (« après la causa », posteriorament a la pluralitat, donc dins la ment: les estoïcians e los concèptes logics, lo nominalisme).
Artres
Istòria
Du au, le fief d'Artres était possédé par la famille de Haynin.
Une partie du film Germinal, adaptation du roman d'Émile Zola, a été tournée à Artres, notamment dans l'ancienne gare.
Cauna de la Vaca
Istoric e descobèrtas
Foguèt dobèrta al public en 1979 per la riquesa e lo grand interès de las sisas arqueologicas descobèrtas dins l'intrada e dins la. A servat una de las colleccions d'objèctes preïstorics pus ricas del magdalenian ( a ans), que de fòrça nombroses arpons e de puntas de sagaias mas tanben pus de 200 òbras d'art mobiliari: ossaments e banas de rangièrs e cèrvis ondrats de gravaduras o d'esculturas d'animals, de còps d'umans, que d'espècias rarament figuradas a aquela epòca: pantèras, orses, lops, salmons, antilòps saïgas, aucèls...
Universal (metafisica)
Dins los temps modèrnes
David M. Armstrong, filosòf australian, destria en 1989 sièis teorias :
Geisalic
Gesaleic abandonèt Narbona, benlèu en 507 e s'establiguèt a Barcino, venent atal capitala del reialme.
Vickers MBT
Lo Vickers MBT foguèt un carri de batalha principau desvolopat dins leis annadas 1960 per l'exportacion per la companhiá Vickers-Armstrongs a partir dei carris Centurion e Chieftain. L'objectiu èra de concebre un carri de combat relativament leugier, corrèctament protegit e amb un còst feble. Foguèt adoptat per Kowait, Kenya, Tanzania, Nigèria e subretot Índia que l'utilizèt fins ais annadas 2000. Participèt a la Tresena Guèrra Indopaquistanesa.
Senta Maria de Gòssa
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Dommary-Baroncourt
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
Ces deux hameaux faisaient partie de la châtellenie de Bouvigny, commune aujourd'hui disparue en tant que telle mais connue sous la dénomination des fermes de Bouvigny.
Superembrancament (biologia)
Superphylum es un sinonim facultatiu, utilizat en particular en zoologia.
Se canta
Se canta Fichièr:ltspkr.png (var. Se chanta, Se canti) o Aquelas montanhas (var. Aqueras montanhas ; Aqueres montanhes ; Aquelei montanhas ; Aqueli montanhas) o La font de Nimes (var. La fònt de Nimes ; la hont de Nimes) o Montanhes Araneses es una cançon tradicionala occitana espandida dins tota Occitània. La tradicion l'atribuís a Gaston Fèbus. Es considerada coma l'imne occitan. I a un fum de versions, segon los dialèctes e las regions.
Exemple de version lengadociana
Se canta que cante Canta pas per ieu Canta per ma mia Qu'es al luènh de ieu.
Aquelas montanhas Que tan nautas son M'empachan de veire Mas amors ont son.
Gasur
Gasur (o Nuzi) èra una ciutat de Mesopotamia antica situada dins lo nòrd de la region.
Orlhagués (sosdialècte)
Particularitats
Lo lingüista Albert Dauzat atrai l'atencion sus l'existéncia de dos espacis lingüistics del Cantal, l'un septentrional que relèva de l'auvernhat e lo segon, meridional, lenga dels felibres, varianta del lengadocian septentrional, quand nòta: "En Auvergne, il faut voir la physionomie du paysan à qui on récite des vers de Vermenouze, et son ahurissement devant l'orchestration trop savante de son idiome, dont il ne reconnaît plus la simple et primitive mélodie" [...] "Vermenouze ne peut être goûté que dans l'arrondissement d'Aurillac et ses confins".
Pablo Picasso
Periòdes
L'òbra siá n'es tan longa e variada pr'aquò que n'es gaireben del tot impossible la se classar segon d'unas semblanòrmas "periodicas" levat la simpla e mèra cronologia que vegèt son espelison. Un dels sos quadres mai importants es Guernica, la representacion del bombardament de Gernika per l'aviacion alemanda del temps de la Guèrra Civila Espanhòla (1936-1939).
Jauceran de Sant Desdèir
Nòtas
<references group=N/>
Region Nòrd (Brasil)
La Região Norte (Region Nòrd) es pas una subdivision politica o administrativa del territòri de Brasil; solament es una subdivision amb fins d'estatistica e estudis geografics e economics.
Geografia
La region limita al sud amb los estats de Mato Grosso e Goiás, amb Bolívia a l'èst, Maranhão, Piauí e Bahia a l'oèst, e amb Peró, Colómbia, Veneçuèla, Surinam, Guyana e la Guaiana Francesa al nòrd.
Predominan la selva densa e eterogenèa, lo clima caud e umid e los rius vastes que travèrsan de tèrras d'una altitud generalament pauc anautita.
Mare Nostrum
Mare nostrum es una expression latina que, traducha literalament, significa la nòstra mar en evocant lo Bacin Mediterranèu.
Piscop
Nòtas
<references group=N/>
Hopitu shinumu
Los hopitu-shinumu (Pòble de la Patz en occitan) o mai comunament 'pelats los hòpis (o hopis) fan partida dau grope amerindian daus Pueblos d'America dau Nòrd, vesins daus navahos, daus tohono o'odham, e daus zuñis. Los hòpis viven dins lo nòrd-èst de l'Arizòna, dins la region daus Four Corners, 'na region plan arida. Dins daus textes ancians, lo pòble es sovent 'pelat Moki o Moqui.
Bernart Amorós
Bernart Amorós o Bernartz Amorós es un escrivan auvernhat del sègle XIV.
Eu Bernartz Amoros clerges scriptors daquest libre si fui d'Alvergna don son estat maint bon trobador, e fui d'una villa que a nom Saint Flor de Planeza
Zeberio
Zeberio es una comuna de Biscaia dins la comunautat autonòma espanhòla del País Basc.