cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Camomilha romana
Distribucion
La camomilha romana es indigèna en Euròpa de l'Oèst (Portugal, Espanha, França, Reialme Unit, Irlanda) e en Africa del Nòrd (Marròc, Argeria). Foguèt introducha e se naturalizèt en Euròpa Centrala e de l'Èst, en Austràlia e Nòva Zelanda e dins unas regions de l'America del Nòrd.
Diferéncia entre las tres camomilhas medicinalas
La camomilha romana es una planta vivaça, mai pichona (<50 cm) que la granda camomilha (<70 cm), a la fuèlhas destriadas en segments fòrça prims:
Modèm (omonimia)
Modèm pòt designar:
Radar
Uns animals possedisson un "radar natural" coma las ratapenadas que se'n servisson per s'orientar e caçar dins l'escuritat, e emeton de vibracions ultrasonicas cortas que se reflectisson dins las parets de la balma o dins sa presa.
Bussy-le-Repos (Iona)
Istòria
Abans la creacion del departament del Yonne Yonne (departament) lo 4 de març de 1790, la mitat del departament actual aperteniá a François-Xavier de Porcellana #que possedissiá plan a Bussy-lo-Repaus l'an 1771-1792 e 1802-1806.
Bertran Marti
Bertrand Marti (mòrt en 1244 a Montsegur) foguèt evesque catar de la region de Tolosa de 1240 a 1244. Blocat a Montsegur durant lo sètge de 1243-1244, foguèt capturat e cremat a l'eissida de la batalha.
Alex
Alex en arpitan (Alex en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de la Nauta Savòia e la region de Ròse-Aups.
Blòc 0911
Lo  es un blòc (en francés, îlot) del sector de dins lo principat de Mónegue.
Henridorff
Geografia
Lo vilatge se tròba a 3 km al Sud de la Nacionala 4, al Nòrd de la vallée de la Zorn (e lo sieu afluent lo Teigelbach) ont se tròba l'annèxa Hofmuhl (altitud 225 m). Lo caulet de Henridorff, la " Steig ", amb una pendenta de 6 % connècta la vallée dins lo pòble, situat 120 m mai elevada sul scenari lorrain a las formas doças. Es un pòble-clar cench de polits bòsques de feuillus (principalament dels futaies de hêtres) e de conifères ont fa bon se passejar suls sentiers del Club Vosgien, amb vistas magnificas sus la vallée, sus la piscina e sul Plànol Inclinat. Lo soubassement géologique a format de Grès vosgien o grès roge. Tanben lo ban de la municipalitat es parsemé de nombrosas carrièras d'ont s'extrasiá la pèira de grès necessària, en principi al bastiment de las labors del canal e del camin de fèrre, de contunh per far del comèrci per via fluviale e naturalament pel bastiment de las divèrsas glèisas e ostals. Aquelas carrièras, al nombre d'una desena, son uèi totas abandonadas. Lo soubassement a recobert pel Conglomérat o Poudingue de Ste Odile en contenent galets blancs preses en una matrice gréseuse ; aquel forma lo armature dels " felsen " de la barra rocosa surplombant lo camin de fèrre e lo canal. A lo-dessus se tròban lo Grès a Voltzia e lo Grès coquillier, #que constituisson pas pas una tèrra arable d'una granda fertilité. (Font Auguste Kolopp).
Mailís
Lo prenom "Mailís"
Que's cau tanben avisar de ne'u pas mesclar dab lo petit nom breton Maelys.
Hèsta
Pr'amor deu ligam popular hèit dab Senta Maria, las Mailís que son hestejadas lo 15 d'aost. La hèsta de Nosta Dauna de Mailís qu'es lo 25 de març.
Vasadés
Caracteristicas socioculturalas
D'un punt de vista socioculturau, actualament (au sègle XXI), Vasadés es eterogenèu. Damb lo transferiment de la sosprefectura a Lengon en 1926, la disparicion deu camin de hèr Lengon-lo Mont e de la gara de Vasats au profèit de la gara de Lengon, la construccion de l'autoestrada A62, la barradura deu tribunau e de la maternitat de Vasats, l'abséncia d'urgéncias a l'espitau de Vasats, an contribuit, a la fin deu sègle XX, a ralentir lo desvolopament economic e sociau de la ciutat millenària. En efèit, los Vasadés son obligats de se rénder a Lengon per anar au centre comerciau, a l'espitau, a la gara, au peatge (dinc a 2011)...
En efèit, d'un punt de vista politic, los cantons de Vasats e de Granhòus son damorats a dreta (UMP), lavetz que Capsiuts, Vilandraut e Auròs son fièus deu PS, e que lo canton de Lengon es entre las mans deu PCF, tot coma Sent Macari. Las diferéncias son redde mercadas au nivèu de las manifestacions culturalas. Los cantons PS/PCF organizan manifestacions mèi viradas cap a las culturas deu monde, au desvolopament duradeir (Hèsta deu Colac e deu Vin, Hestejada de las Arts, las Nuèits Atipicas); los cantons de dreta organizan manifestacions regde mèi tradicionalas, mèi viradas cap au monde paisan, coma van véser dens lo cas de Vasats.
Nòtas
http://gallica.bnf.fr/ark:/12148/bpt6k9616679v/f128.item.zoom
Mers
Toponimia
Lo nom que vien benlhèu de Mercius (nom pas atestat a l'oèst de l'empèri roman), emplegat sol o de Mercius (fundus), « los bens, la terra de Mercius ». La liquida que seré assimilada per la dentau (rs > s) en deishant un temps l'alongament de [e] (grafia -ee).
Artemisia vulgaris
Usatge esperital
Los Aztècas e autres indians de las Americas utilizavan l'artemisa per de rituals e la medecina. Dempuèi de temps alunhats en Euròpa l’èrba èra un remèdi contra la fatiga e per protegir los viatjaires contra los mals esperits e los animals salvatges. Los indians utilizan l’artemisa sempre coma ‘sàlvia’.Utilizan l’èrba per la purificacion esperitala, per caçar de mals esperits e de las energias negativas. De fais de fuèlhas de Calamus amb l’artemisa son encara utilizat coma de talisman pendent lo festenal de la naus dragon.
Vogüer
Vogüer (Vogüé en francés) es una comuna occitana de Vivarés, situada dins lo departament d'Ardecha e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament de Ròse-Aups.
Irkotsk
Geografia
Irkotsk s'estend al pè dels monts de Saïan, al jonhent dels rius Irkot e Angara. Se situa a a l'oèst del lac Baikal. Angara, qu'a una largor de a aqueste endrech, es traversada per la Restanca d'Irkotsk e tres autres ponts en aval. Lo riu Irkot, que dona son nom a la vila, es un riu pichon, qui se geta dins le flume en fàcia de la vila. Irkotsk se trapa dins una region de puèges cobèrts de taiga, paisatge tipic de la Siberia orientala, qui s'opausa a l'estepa dobèrta e plana que caracteriza la Siberia occidentala.
Sail-les-Bains
Sail-les-Bains es una comuna francesa, situada dins lo departament de Léger e la region de Ròse-Aups.
Roman de Jaufre
Resumit
Que conta l'istuèra deu joen chivalhèr Jaufre qui percaça un senhor qui a aucidut un aute chivalhèr aus pès de la reina Guilalmer, hemna deu rei Artús, entà har afront a la soa cort. Dens totas las aventuras qui l'apariràn, Jaufre qu'encontrarà ua joena e beròia casterana, Brunissens. Que caderàn amorós l'un de l'aute shens s'ac díser. Un còp complida la soa mission entau rei Artús, Jaufre que tornarà en çò de Brunissens entà la sedusir e que's maridaràn.
Blòc 0913
Lo  es un blòc (en francés, îlot) del sector de dins lo principat de Mónegue.
Charmes-Saint-Valbert
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Alfoz
Alfoz es un municipi de la província espanhòla de Lugo e de la Comunautat Autonòma de Galícia.
Nomain
Istòria
En 1415, Jean de Lannais, seigneur de Lannais à Nomain et Louis du Quesnoy sont tués à la bataille d'Azincourt. En 1512, Jean de Montmorency édifie un château à Nomain, sur son domaine de Roupy (qui deviendra le "Roupion"), en face de la croix du Dieu de pierre actuelle (les derniers vestiges du château ont disparu lors de la construction de la ligne de chemin de fer Ascq-Orchies).
Enfin, pendant la guerre mondiale, les habitants de Nomain organisent un réseau de résistance chargé de communiquer des informations aux alliés, par l'intermédiaire de pigeons voyageurs mais le réseau est démantelé en 1917. Si le maire, Léon Delsart, échappe à la mort, Henri Caignet, Flore Lafrance, Georgine Bossuyt et Georges Remy sont fusillés à la citadelle de Tournai, le 31 octobre 1917.
Tomàs d'Aquin
thumb|300px|Sant Tomàs d’Aquin, lo doctor angelic Retaule de [[Carlo Crivelli (pintre)|Carlo Crivelli (1494)]] Tomàs d'Aquin (nascut en 1225 al castèl de Roccasecca prèp d'Aquin en Itàlia del Sud, mòrt lo 7 de març de 1274 a l'abadiá de Fossanova prèp de Priverno en Laci), foguèt un religiós de l'Òrdre Dominican, celèbre per son òbra teologica e filosofica. Considerat coma un dels principals mèstres de la filosofia escolastica e de la teologia catolica, foguèt canonizat en 1323, puèi proclamat doctor de la Glèisa per Piu V, en 1567 e patron de las universitats, escòlas e acadèmias catolicas, per Leon XIII en 1880. Es tanben un dels patrons dels libraris. A lo títol de « Doctor angelic ». Son còrs es conservat jol mèstre altar de la Glèisa dels Jacobins de Tolosa.
Retorn a París, querèlas universitàrias (1268-1272)
Tomàs tornèt de 1268 a Pascas de 1272 a París ont l'Universitat es en crisi intellectuala e morala provocada per la difusion de l'aristotelisme e par las querèlas entre los Òrdres Mendicants, los seculars e los regulars. Lo teologian Remi de Florença seguiguèt los cors pendent son segond ensenhament parisenc. A quaranta quatre ans quand redigís la segonda partida (IIa Pars) de la Soma teologica e la mai granda partida dels Comentaris de las òbras d'Aristòtel. Deu far fàcia a las atacas contra los Òrdres Mendicants, mas tanben a de rivalitats amb los franciscans e a las disputas amb qualques mèstres en arts (en particular Siger de Brabant, que sa mòrt misteriosa es contada par Dante, qu'evòca tanben d'un biais enigmatic la rivalitat entre Tomàs e Siger dins lo Paradís de la Divina Comèdia). Escriu lo De perfectione spiritualis vitae (1269-1270) e los Quodlibets I-VI et XII contra los seculars e los tractats De aeternitate mundi (1271) e De unitate intellectus (1270) contra l'averroïsme dels mèstres de la facultat dels arts.
Teologia e filosofia
Atal, existís pas de rompedura radicala entre la teologia e la filosofia (contrariament a Bonaventura de Bagnorea, per exemple, que ditz que la ). Tomàs d'Aquin rendèt celèbre l'adagi que ditz (Philosophia ancilla theologiae) dins la mesura que la filosofia, en soscant sus las condicions d'un usatge coerent dels concèptes e del lengatge, permet a la teologia de rendre rason de biais fondat e racionala de las vertats de fe que son, per definicion, inaccessiblas a la rason mas non contràrias a aquela. Existís doncas una collaboracion ierarquica entre la serventa e la mestressa, totas doas subordenadas a la sciéncia divina, mas caduna a son reng: la teologia coma sciéncia superiora perque ten dirèctament sos principis del Revelament e se servís de las conclusions de totas las autras sciéncias, alara que la filosofia, que sas fins son ordenadas a aquela de la teologia, ten sos principis de la sola rason.
Aprigondiment dels quatre sens de l’Escritura
Tomàs d'Aquin es l'eretièr de l'esquèma explicatiu dit « dels quatre sens de l'Escritura » que repausa essencialament sus un destriament entre lo sens literal e lo sens esperital o allegoria dels tèxtes sacrats, difusada dempuèi l'antiquitat pels autors del Novèl Testament. Tomàs precisa l'explicacion teorica o escolastica. Las causas significadas pels mots de l'Escritura renvian elas meteissas a d'autras causas. Es atal que l'ermeneutica escripturària de Tomàs d'Aquin expausa lo sens literal o istoric coma essent lo fondament dels sens esperitals de l'Escritura: lo sens allegoric, lo sens tropologic e lo sens anagogic.
L'existéncia de Dieu
Segon Tomàs, que s'opausa a Bonaventura de Bagnorea, l'existéncia de Dieu es pas una evidéncia. Cal remarcar que Tomàs d'Aquin e Bonaventura, totes dos contemporanèus, totes dos doctors de la Glèisa, an absoludament pas la meteissa metodologia. Tomàs part del monde per accedir a Dieu en çò qu'El es per nosautres, alara que Bonaventura part de Dieu per analisar lo biais que se manifèsta : es pas una idèa innada que tot òme a en el e que la simpla reflexion (per escartar los prejutjats, coma, pus tard, per Descartes) li fa descobrir. Tomàs es aristotelician: avèm pas de nocion naturala d'un èsser infinit. Dieu es pas coneissable « en se » o en el meteis (in se), mas solament « per se », es a dire que se pòt pas conéisser Dieu que çò qu'El es per nos, non çò qu'es en El meteis. Tomàs d'Aquin basa aquel problèma sus un metòde diferent d'aquel e d'aqueles que pensan que Dieu es evident d'esperel, perque Tomàs va de l'existéncia cap a l'esséncia: es un problèma metafisic que lo fa considerar las causas atal.
Lo metòde per remontar cap a Dieu per la rason se resumís en tres punts : per biais de causalitat (es la causa d'aquel monde), per biais de negacion, es a dire en negant en el çò qu'es limit per nosautres (par exemple : Dieu es pas material, pas mortal, pas localizat etc.), e per biais d'eminéncia, en afirmant qu'existís en el eminentament çò qu'es qualitatiu en nosautres (per exemple : Dieu es amor, intelligéncia, poténcia).
4° pels grases dels èssers : pròva venent de Platon, que remarquèt qu'i a de perfeccions dins las causas (ben, bèl, amor, etc.) mas a de grases diferents. Alara cal necessàriament qu'i aja un Èsser que possedís aquelas perfeccions a un gra maximum, perque dins la natura totas las perfeccions son limitadas.
Los Esperits purs o Àngels
thumb|Estatua de Tomàs d'Aquin, sègle XVII, [[Bratislava, Slovenské Národné Múseum.]]
La coneissença sensibla
Trobam doncas per Tomàs d'Aquin una interpretacion del realisme aristotelician situat entre lo platonisme e l'empirisme de Democrit, ont l'intelligéncia es un intellècte agissent que fa l'actualizacion de l'intelligéncia umana a partir de percepcions sensibles, purament passivas, perque aquela recep solament l'accion d'un objècte exterior. Atal, tot çò que coneissèm per la sensibilitat es individual o singular: sol l'intellècte agissent generaliza apuèi las percepcions sensiblas dins l'idèa generala, es a dire en concèpte.
thumb|Sant Tomàs d'Aquin confond [[Averroès, per Giovanni di Paolo, 1445, 24,7 x, Sant Loís, Art museum.]]
Los actes umans
Per resumir :
2° la volontat se ditz intèrna perque causís una fin e extèrna perque causís e executa los mejans per l'aténher.
Las passions
Dins l'òrdre de las passions, se pòt distinguir entre las passions de l'irascible (irascibilis) e las passions del concupiscible (concupiscibilis). La primièra es un movement qu'apacha o destruit los obstacles cap al ben, la segonda es lo movement qu'anarà cap o fugirà del ben en question.
L'Amor
La nocion d'amor per Tomàs d'Aquin pausa problèma als comentators: d'uns considèran que se deu plaçar Tomàs dins las concepcions fisicas de l'amor, coma lo paire Rousselot; d'autres, coma E. Gilson, lo plaçan puslèu dins la concepcion « extatica », es a dire que nos fa sortir de nòstre èsser; o ben encara coma lo P. Geiger que considèra que l'amor es una nocion que tòca lo ben dins tota son universalitat.
Politica
La comunautat es naturala a l'èsser uman: sa concepcion politica repausa doncas sus una antropologia naturalista. En efèit, Tomàs fa seuna aquela paraula d'Aristòtel : l'òme es un èsser social, o pus precisament:. Es atal que la societat s'establís sus un penjal natural e bon de la natura umana.
Lo vocabulari escolastic de Tomàs d'Aquin
thumb|left|Sant Tomàs d'Aquin, doctor de la Glèisa Catolica, de [[Gentile da Fabriano, 1400, 49 x, Milan, Pinacotèca de Brera]] Qualques tèrmes son importants e correntament utilizats per Tomàs d'Aquin, lor sens cambièt fòrça amb los sègles. Venon subretot del vocabulari d'Aristòtel, que Tomàs d'Aquin precisèt.
Èsser (ens o esse)
L'èsser es la nocion fondamentala de la filosofia tomista. Mas l'ontologia desvolopada per Tomàs d'Aquin es complèxa e demanda de considerar qualques aspèctes diferents d'aquel tèrme.
Campionat del Mond d'atletisme
Campionats del Mond & Jòcs Olimpics
89 n'èran estats guerdonats (amb aur, argent o bronze...) idem.
Autres campionats del mond...
Per èsser del tot exaustiu amb las medalhas d'aur, cal apondre la d' Eritrèa al Campionat del Mond de cross-country - creat en 1973 - (e successor de l'ancian per non pas dire antic Cross de las Nacions, 1903-1972...).
Bilanç general & perspectivas de mai d'una centuria atletica...
Existisson tanben d'espròvas globalas mai especificas per la marcha e lo mièg maraton o la corsa sus rota... (e ca etc.)
Ascoli Piceno
Ascoli Piceno (Asculë dins lo parlar local) es una comuna italiana, capluòc de la província de meteis nom, situada dins la region de las Marcas. La vila comptava 50.109 abitants en 2013.
Catacomba
Las catacombas son d'excavacions sosterranhas que los ancians i metián dins de cavòts los còrses que cremavan pas. La majoritat d'aquelas catacombas èran pas a l'origina que d'ancianas peirièras abandonadas. Lo mot de catacomba ven del latin eclesiastic catacumbæ.
Peirièra
Una peirièra (var. peiriera, peirèra, peirèira) es un luòc que i son extraches de materials de bastiment: de pèira, de sabla o de minerals non metallics o carbonifèrs (per oposicion a las minas). Pòdon èsser a cèl dubèrt o sosterranhas. Lo tèrme de peirièra designa parièr una installacion industriala complèta comprenent un luòc d'extraccion de las ròcas e las maquinas que servisson a tractar la ròca extracha, d'unas remesas, e d'unes talhièrs ont se talhan los blòcs de ròcas.
Arrondiments d'Alèir
Istòria
En 2017 los limits son chamjats.
Província de Quang Binh
La Província de Quang Binh es una província de la region deis Bac Trung Bo en Vietnam. S'i tròba l'aeropòrt de Dong Hoi.
Matricària
La majoritat de las espècias dins lo genre matricària se tròban dins las regions de climat temperat d'Euròpa, Asia e America e tanben al nòrd e sud d'Africa. Unas se naturalizèron en Austràlia.
Baleira
Baleira es un municipi de la província espanhòla de Lugo e de la Comunautat Autonòma de Galícia.
Willis E. Lamb
Willis Eugene Lamb, Jr. (1913-2008) èra un fisician nòrd-american. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisica en 1955.
10 de mai
mai
Massilhan
Toponimia
Segon Dauzat, Macilhan ven del nom latin d'òme Marcellius o Marcilius, amb lo sufixe -anum ; segon Hamlin, Macilian ven del subrenom latin Marcellus amb lo sufixe -i-anum [formulacion estranha]. Macilian èra una proprietat galloromana.
País de Fois
La capitala es la vila de Fois.
Dinastia Tang
Sistèma d'examen imperiau
En fòra de sei premierei reformas, lei Tang desvolopèron tanben un sistèma d'examens inventat per lei Sui per lo recrutament dei foncionaris ai nivèus locaus, regionaus e nacionaus. Remplacèt lo sistèma dei nòu rengs qu'èra tròp favorables ai classas pus ricas. Leis examens èran compausats d'uneis espròvas totjorn a l'avantatge dei candidats pus aisats coma la calligrafia o l'aparéncia. Ansin, meme se l'inscripcion èra permesa ai subjèctes mascles de l'aristocràcia o non, levat dei fius de marchands e d'artesans, lo nombre de foncionaris eissits de la premiera categoria èra fòrtament subrerepresentada. Pasmens, la creacion d'aqueu sistèma permetiá de demenir la dependéncia dau govèrn ais ierarquias feodalas dirigidas per la noblesa en encoratjant la formacion d'una elèit novèla basada sus lo servici civiu.
Afaires religiós
Tre lo començament de la dinastia, la religion aguèt un ròtle major dins la politica dei Tang. Fins au sègle IX, doas religions principalas, daoisme e bodisme, foguèron presentas a la Cor imperiala e de figuras de la vida religiosa i foguèron invitada coma lo monge indian Vajrabodhi. Lo govèrn encoratjèt la bastida de monastèris e lo clergat obtenguèt de drechs financiers importants. Per exemple, l'emperaire Xuanzong defendiguèt lei marchands de la capitala de vendre certaneis objèctes religiós per donar aqueu drech ai monastèris de la ciutat. Dins aquò, dins certanei cas, la poissança deis institucions religiosas venguèt una gèina per lo poder centrau e certanei temples foguèron sarrats.
Organizacion dei fòrças armadas
Lo comandament èra fortàment regionalizat sota lo contraròtle de governadors militars dirigent de garnisons situadas dins d'endrechs estrategics de l'Empèri. Pauc a pauc, aquelei governadors obtenguèron un poder fòrça important e quasi autonòm (collècta de l'impòst, succession ereditària. Aquò entraïnèt un afebliment de l'influéncia dau poder centrau, especialament subre lei regions orientalas de l'Empèri. Après l'afondrament de la dinastia, unei governadors capitèron de venir independents e de formar de principats a partir de lor província.
Societat e cultura
Contuniant l'òbra de la dinastia corta dei Sui, la dinastia Tang permetèt lo desvolopament d'una cultura mens ligada au sistèma feodala e basada sus lo confucianisme. La produccion culturala foguèt fòrça importanta e lo periòde Tang es considerada coma un edat d'aur de la cultura chinesa.
Pintura
La pintura subre fusta foguèt un art e un biais de difusion d'òbras escrichas. Regardèt de tipes de documents variats coma de tèxtes religiós, de calendièrs o de metòdes de calcul. Permetèt una difusion mai importanta de la literatura e un accès melhor a l'educacion per una partida de la populacion. En particular, permetèt a d'enfants nascuts dins lei classas popularas de la societat d'obtenir lo nivèu sufisent per capitar leis examens imperiaus. De jòcs foguèron tanben desvolopats gràcias a aquela tecnica coma lo premier jòc de cartas conegut.
Taifa
Dins l'istòria de la Peninsula Iberica, una taifa (arabi:طائفةṭā'ifa, plural طوائف ṭawā'if) èra un principat musulman independent, generalament un emirat o un pichon reialme, amb son oligarquia, e que se formèron dans l'iberia d'Al Andalús après la casuda finala del  Califat omeia de Còrdoa en 1031.
Dannii Minogue
Es coneguda coma actritz a la television australiana dempuèi las annadas 1980. Dins las annadas 1990, sus las traças de sa sòrre Kylie, comença una carrièra de cantaira pop. Fòrça populara en Austràlia e al Reialme Unit, es sustot coneguda en Occitània per son tube pop-dance I begin to wonder en 2003.
.pwc
(acorcha de Price Waterhouse Coopers, dels fondators Samuel Lowell Price, Edwin Waterhouse e los fraires Cooper) es un nom de domeni generic depausat per l’entrepresa trasacionala anglesa PricewaterhouseCoopers LLP. Es en servici dempuèi l’11 de febrièr de 2016.
Melhan (Lanas)
Toponimia
La prononciacion qu'ei [me'ʎãŋ]. Las fòrmas ancianas que son Milhan en 1407, Meillan en 1475, Meillã (mapa de 1638), Meillan (mapas de 1714 e de 1733).
Rajasaurus
Istòria der descurbiment
Fossils de Rajasaurus sigueren trapats en Madhya Pradesh. Rajasaurus siguec descrit en 2003 mès i a fossils descrits ja en 1923 que poden éster ben ben d'aguest genre. Charles Alfred Matley descriguèc eth Lametasaurus indicus trapat en Bara Simla (9). Non siguec enquia Wilson e d'autes que se poguèc confermar qu'aguesti uassi èren de Rajasaurus.
Paleobiologia
Es fossils sigueren trapats aprèp d'arrius e depaus de lacs caperats lèu peth magma volcanic deth Deccan. D'autes dinosaures trapats en aguest airau son : Laevisuchus, Jainosaurus, Titanosaurus e Isisaurus (11)(12). Es coprolits e es fungi trapats en aguests mos díden qu'es dinosaures demorauen en un clima tropical o sostropical. Ath delà d'açò, se confermèc era amassada demest aguest fauna trapada ena Índia e era d'Euròpa pendent eth cretacèu atau coma tamben demest era fauna dera Índia e dera Patagonia (13) (14).
Crèvecœur-en-Brie
Crèvecoeur-en-Brie es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sèina e Marna e la region d'Illa de França.
Emboscada de Soloheadbeg
Dempús
Era Gleisa Catolica ac condemnèc damb severitat pr'amor qu'es dus mòrts èren catolics. Qauques enquia dideren qu'eren martirs de sòn trabalh e que era Malediccion de Cain caderie sus es rebels.
Calcuta
Calcuta (o Kolkata, bengalin: কলকাতা, indi: कोलकाता) es una vila d'Índia. Es la capitala de l'estat del Bengala Occidental. Amb una populacion estimada superiora a 15 milions d'abitants, Calcuta es lo còr de la 7 aglomeracion de la planeta.
Aubièca
Aquesta planta es estada introducha en Euròpa e en China per lei portugués au sègle XVIen; coma leis autrei varietats de cogordas.
Noyelles-lès-Seclin
Geografia
thumb|left|Noyelles-lès-Seclin dens lo sieu canton e lo sieu arrondiment|180px Noyelles-lès-Seclin es un vilatge situat al sud de Lilla (8 km), près de Wattignies, en lo Seclin-Nòrd, localizat dins lo país del Mélantois en Flandre romane. Una dels particularités de Noyelles-lès-Seclin es #qu'una part pas négligeable de la zòna industriala dicha de Seclin es en realitat sus lo sieu terren communal (70 ectaras sus 170).
Saxònia (land)
Saissa (Saisso en grafia mistralenca; Saisonha ("Saissonha" ) o Sansoingna en occitan ancian) o Saxònia (en alemand Sachsen) es un Land (estat federal) del sud-èst d'Alemanha, frontalièr de la Republica Chèca e de Polonha, es  lo sesen en nombre d'abitants e lo desen en superfícia. La capitala es Drèsda e lo ministre-president Michael Kretschmer.
Prèmi Vautrin-Lud
Lo Prèmi Internacionau de Geografia Vautrin-Lud ò Prèmi Vautrin-Lud es un prèmi scientific internacionau creat en 1991. Es considerat coma lo prèmi pus prestigiós dins lo domeni de la geografia. Es nomat en onor de Vautrin Lud (1448-1527), un sabent lorenc que donèt son nom a America a partir dau nom de l'explorator Amerigo Vespucci.
Susper
Toponimia
A passat temps, l’article salat èra mai espandit en Pais Niçard e la tendéncia d’adaptar l’article en foncion de la varietat d’occitan utilizada : lo nom de Sospèl ven dau latin Cœspitellu; la forma anciana èra Cespeèl <Cespeel> (atestada en 1157: Dauzat & Rostaing 1963. 662); Fulcònis (1562) l’interpretèt en S’Espèl* e l’adaptèt instintivament en L’Espèl*.
Henriville
Istòria
Al començament del XVIIe sègle, Lorrains e évêchois s'emplegan a reconstruire #çò qu'a #èsser destruit e a provar de tirar profit dels nòus circuits comerciales #que se recomposent a l'Èst. Davant far cara de surcroît a la pression démographique, relançan la colonizacion agricòla. Dintratz 1600 e 1630, an fondat una trentena de pòbles nòus en los limits de la sola Moselle actuala. Es aital édifié Henriville l'an 1608 a causa del pòrti de Lorraine Henri II de Lorraine (1608-1624), fondacion #que li respond a el en una volontat de prestige e de competicion, Valette creada per Louise de la Valette, abbesse de Santa-Glossinde de Mètz, a qualques quilomètres de distància.
Bibliographie sommaire :
Djedefra
Que he sepelir a Abu Rawash o e he bastir la soa piramida qui ho pilhada après.
Massanjas
Toponimia
Dauzat e Rostaing que parten deu nom latin d'òmi Mettius, dab lo sufixe -anicuum.
Chablis (Iona)
Chablis  es una comuna francesa administrada per lo departament d'Iona de la region de Borgonha.
Gondrexon
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Fauquembergues
Istòria
Toponymie : Falcoberg (961), lo mont del faucon.
Pisy
Pisy es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Iona e la region de Borgonha.
Fresnoy-le-Château
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Hipólito Yrigoyen
Hipólito Yrigoyen, n. Juan Hipólito del Sagrado Corazón de Jesús Irigoyen, professor (1852-1933), foguèt president d'Argentina en doas ocasions: entre 1916 e 1922, e entre 1928 e 1930.
Blòcs de las Reveras
Dins lo principat de Mónegue, lo sector de Las Reveras es divisit en blòcs (îlots, en francés):
Santon
Lo tamborinaire
Lo tamborinaire es representat amb son tamborin e son galobet.
Asunción
Asunción es la capitala de Paraguai. Sa populacion èra 513,999 abitants, en 2002 (1,639,000 abitants dins l'airal metropolitan). Sa superfícia totala es 117 km².
Survivor
right|200px|thumb|Survivor sus l'empont en [[Suècia en 2013]]
Estève II (papa)
Sa chausida s'orientèt vèrs lo rèi dei Francs Pepin lo Brèu qu'èra deveire de la papautat après la legitimacion de son còp d'estat còntra lei Merovingians en 751. Dins lo corrent de l'ivèrn de 753-754, Estève II anèt donc en Gàllia per lo rescòntrar. Recebèt un acuèlh favorable e, en cambi d'un sacre novèu de Pepin e de sei fius, obtenguèt l'ajuda militara demandada. Tre 755, Pepin e una armada poderosa ataquèron Pàvia, capitala dei Lombards, e Aistulf deguèt restituir au papa lei territòris de l'Exarcat de Ravena conquistats per sei tropas. Lei Francs confirmèron la cession d'aquelei territòris que foguèron a l'origina deis Estats Pontificaus.
Saint-Laurent-du-Maroni
Sent Laurenç de Maròny es una comuna francesa d'otramar, situada dins lo departament de Guaiana e la region de Guaiana.
Las Bòrdas d'Arisa
Las Bòrdas d'Arisa (Les Bordes-sur-Arize en francés) es una comuna occitana del País de Fois, situada dins lo departament d'Arièja e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus. Sos abitants son los bordesencs.
Mencaura
Que's he bastir la darrèra e mei petita piramida de Guiza (amassa dab las piramidas de Khofo - lo son ajòu - e Khafra).
Las Bòrdas d'Arisa
Personalitats
Lo pastor, poèta e istorian Napoleon Peirat.
Vic (Nauta Vinhana)
Vic (Vicq-sur-Breuilh en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de la Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Renault
Istòria
Al periòde d'entreguerras, Louis Renault amplièc l'enfoque de la siá companhiá, en produsint maquinària industriala e agricòla. Totun, a Renault li costava de mai en mai far concurréncia al de mai en mai popular, pichon e accessibla "veitura de las gents" de Volkswagen e Fiat, del temps que los problèmas amb lo mercat de la borsa afectavan contràriament la creissença de la siá companhiá.
Ferriol Macip i Bonet
Ferriòl Macip i Bonet (neishut en Barcelona, eth 7 de noveme de 1969) es grafista, traductor, musician e jornalista catalan, esperantista e occitanista.
Coma occitanista que comencèc en Institut d'Estudis Occitans, seccion animacion, en tot ensenhar de manèra pedagogica era lengua occitana en campaments e colònies d'ostiu enter eths ans 1992 e 1997. Actuauments que redigís, qu'edite e que presente er infòc, er informatiu en occitan de Barcelona TV amassa damb Manel Zabala e Josep Maria Milla i Saldon, coprodusit entre Barcelona TV e era Associacion entara Difusion d'Occitània en Catalonha (ADÒC). Hè partida dera redaccion deth Jornalet.
Anse
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Mesòs
Toponimia
Dauzat e Rostaing que parten deu nom gau d'òmi Metius, dab lo sufixe aquitanic -ossum.
Ondas gravitacionalas
La descobèrta del pulsar binari PSR B1913+16 per Russell Hulse e Joseph Taylor e l'observacion que son periòde orbital decreis precisament coma o preditz la teoria de la relativitat generala, se se considera qu'aquel sistèma perd son energia per emission gravitacionala, forniguèt la primièra demonstracion, indirècta, de l'existéncia de las ondas gravitacionalas. Aquel resultat valguèt als dos cercaires americans de recebre lo prèmi Nobel de fisica en 1993.
Nekfeu
Biografia
Es escaissat Nek, lo son pichon nom Ken a l'arrevèrs, puèi Nekfeu.
Comunautat de comunas deu Sud Gironda
Evolucion
Lo 1èir de genèir 2015, Castilhon de Castèths quitèt la comunautat de comunas deu Reulés en Sud Gironda per integrar la comunautat deu Sud Gironda e lo 1èir de genèir 2017, Castèths Andòrta e Castilhon de Castèths s'amassèn dens la comuna de Castèths e Castilhon.
Formacion Lameta
Es seguents dinosaures an sigut trapadi en aquesta formacion d'arroques, entre d'auti :Indosaurus, Brachypodosaurus, Coeluroides, Dryptosauroides, Indosuchus, Isisaurus, Jainosaurus, Jubbulpuria, Lametasaurus, Laevisuchus, Ornithomimoides, Orthogoniosaurus, Rajasaurus, Rahiolisaurus, Titanosaurus e era sèrp Sanajeh.
Escala diatonica
Ua escala dab pas sonque miei tons qu'ei ua escala cromatica.
Canton de Banhèras de Luishon
Era lenga autoctòna qu'es eth occitan gascon, ena sua varianta pirenenca e orientau.
Istòria
Eth n° INSEE entrò 2015 qu'èra 31 04, 31 02 desempuish.
Saint-Jouin-Bruneval
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Blòc 0806
Sa superfícia es de 0.
Champigny (Iona)
Geografia
Champigny Es una pichona vila francesa, situada en lo departament del Yonne e la region de Bourgogne. Los sieus abitants an trucat los Campestriens e los Campestriennes. La municipalitat s'estend sus 21,3 km². Environada per las municipalitats de Chaumont, Villemanoche e Vinneuf, Champigny a situat a 15 km al Sud-Es de Montereau-Fault-Yonne la mai granda vila dels environs. Situada a 75 mètres d'altitud, Lo riu lo Yonne es lo principal cors d'aiga #que travèrsa la municipalitat de Champigny.
Blòc 0807
Lo  es un blòc (en francés, îlot) del sector de dins lo principat de Mónegue.
Indosaurus
thumb|Indosaurus siguec un dinosaure carnivòr que demorèc pendent en cretacèu ena Índia, çò ei hè 100 milions d'ans. Indosaurus (que vò díder ludert indian) ei un genre de dinosaure dera familha des terapòdes que demorèc en Índia hè d'aperaquí 69 milions d'ans pendent eth cretacèu. Pesave solament 700 kg.
Friol (Galícia)
Friol es un municipi de la província espanhòla de Lugo e de la Comunautat Autonòma de Galícia.
Indosaurus
Eth fossil siguec trapat en Jabalpur, Índia, e eth holotype GSI K27/565, ei un troç de cran trapat per Charles Alfred Matley ena Formacion Lameta. D'autes troçi dera esqueleta an sigut trapades dempús. Eth sòn cran hè pensar qu'Indosaurus avie còrnes sus es uelhs tot e que non demoren evidéncies fossils. Indosaurus ère dera familha des dinosaures d'America del Sud coma eth Carnotaurus. S'aguest ei eth cas Índia no serie un continent desseparat en aquera epòca e pendent es seguents 100 milions d'ans posteriors, coma pensaven fòrça paleontològs. Ei possible alavetz qu'es dus territòris estossen connectadi per pònts de tèrra intermitents e açò aurie permetut qu'es dinosaures des dus airaus migrassen.
Era espècia tipe, Indosaurus matleyi, siguec aperada atau per Huene and Matley en 1933. Eth sòn nom generic hè referéncia ara Índia mentres que eth sòn nom especific hè reféncia a Matley. Aguesta espècia includís aué Megalosaurus matleyi. Totun, eth nom Orthogoniosaurus a eth madeish nom especific tot e que era esqueleta ei desparièra. Bèri uns paleontològs an dit qu'Indosuchus e Compsosuchus aurien tanben d'éster includits laguens era espècia Indosaurus.
Vidais
Vidais (Videix en francés) es una comuna lemosina situada dins lo departament de la Nauta Vinhana e la region de la Novela Aquitània, ancianament de Lemosin.
Bougneau
Bougneau es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Guy Gavriel Kay
Guy Gavriel Kay, nascut lo 7 de novembre de 1954, es un escrivan canadian, especializat dins la fantasiá istorica. La majoritat de sos romans se debanan dins un contèxte fictiu que sembla a de luòcs reals de periòdes istorics reals, coma Constantinòble pendent lo regne de Justinian Ièr o Espanha pendent l'epòca del Cid. Kay diguèt qu'aimava mai defugir la classificacion de genre d'aquelas òbras dins la fantasiá istorica. Fins a de 2019, Kay a publicat 14 romans e un libre de poësia. Entrò 2018, sa ficcion foguèt traducha dins mai de 30 lengas.
Peugeot
Grop
Es actualament lo segond constructor europèu, per darrièr de Volkswagen.
Messerschmitt Me 262
Après 1945, quauquei Me 262 foguèron utilizats dins l'aviacion checoslovacs fins a 1951. Leis autrei fòrças aerianas l'estudièron mai l'adoptèron pas en causa de sei problemas de fisabilitat. Pasmens, lo Me 262 inspirèt plusors avions coma lo Nakajima Kikka (1945), lo Sukhoï Su-9 (1946), lo F-86 Sabre (1949), lo MiG-15 (1949) e lo B-47 Stratojet (1951).
Estampariá
L'estampariá o imprimeriá (gasc. estamperia/estamperia o imprimeria) o es un dispositiu mecanic que servís per copiar un tèxt o un imatge en aplicar per pression una superfícia tenchada sus un supòrt papièr o teissut. Los sistèmas mecanics utilizats foguèron assemblats d'en primièr aperaquí cap a 1440 per un orfèbre del Sant Empèri Roman Germanic nomenat Johannes Gutenberg, qu'utilizèt per aquò far una premsa de vitz ja existenta qu'èra utilizada pels vestits, rasims, etc., e benlèu per la xilografia, qu'existissiá en Euròpa ja abans Gutenberg. A l'encòp las tecnicas d'impression xilografica e los caractèrs mobils foguèron utilizats d'en primièr en China e en Corèa mantun centenats d'ans abans, mas Gutenberg èra lo primièr que desvolopèt l'estampariá en Occident.
Albert Speer
Speer faguèt partida dei dignitaris dau Reich jutjats a Nuremberg. A respècte deis autreis accusats, reconoguèt sa responsabilitat dins lei crimes dau regim nazi, en particular per son utilizacion de la man d'òbra fòrçada. Aquò li permetèt probable d'escapar a la pena de mòrt. Foguèt condamnat a 20 ans de preson per crimes de guèrra e crimes còntra l'Umanitat. Liberat en 1966, redigiguèt doas autobiografias e un obratge sus Himmler e la SS. I condamnèt tornarmai lei crimes nazis mai foguèt regularament accusat d'escondre l'estenduda complèta de sa conoissença de l'Olocaust.
La Vaisseira (Auvèrnhe)
La Vaisseira o La Vaissèira (Laveissière en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica d'Auvèrnhe, administrada per lo departament de Chantal de la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Frankfurter Allgemeine Zeitung
Lo Frankfurter Allgemeine Zeitung (FAZ) es un jornau quotidian en lenga alemanda, creat en 1949, es editat a Francfòrt de Men en Alemanha.
Lo Tinhet
Lo Tinhet (Le Tignet en francés) es una comuna occitana dau Comtat de Niça, situada dins lo departament dei Aups Maritims e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Vile Favart
Particularitats dau parlar comunau
Le parlat de Vile favard es un parlat marchés.
Còrdas
Còrdas (en francés Cordes-sur-Ciel) es una comuna de lengadociana en País d'Albi situada dins lo departament de Tarn e la region d'.
Istòria
Prosper Mérimée, alara encargat per Napoleon III de far un inventàri del patrimòmi arquitectural francés, la visitèt. La cuitat se reviscolèt a partir de la mitat del sègle XXn, quand los artistas la tornèron descobrir.
Occitan transpirenenc
vinheta|Lo transpirenenc o cispirenenc dins lo domèni de l'[[occitan ancian.]] L'occitan transpirenenc (que lo sonan occitan cispirenenc del ponch de vista de la Peninsula Iberica) es l'occitan que se parlava en bèlas localitats al sud dels Pirenèus a l'Edat Mejana, mai que mai en Aragon e en Navarra, en i coexistir amb lo basco e lo navarroaragonés.
A Jaca (Aragon), l'occitan se parlèt dinc a la fin del sègle XIII o al començament del sègle XIV, a Estela e Pampalona (Navarra, Bascoat), durèt dinc al sègle XVI.
Los Establiments de Jaca ("Establimentz de Jaca") foguèron las ordenanças o fòrs de la vila de Jaca escriches al sègle XIII en occitan, especialament amb de traches gascons. Vaicí un extrach dels Establiments:
Tannières
es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region dels Nauts de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Breuil-Barret
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Goviller
Geografia
Ce village est situé au pied du bois d'Anon, qui appartient, aujourd'hui, à la famille Greiner, présente dans Goviller depuis la fin du XVII°siècle, et à proximité de la colline de Sion-Vaudémont.
Noyelles-sur-Escaut
Istòria
Al continuament del tractat de Verdun de 843 #que partejava l'empèri de Charlemagne, lo Escaut #venir per uèch sègles la frontièra del reialme de França e del Empèri. La posicion termierèra de Noyelles la #expausar a divèrsas recuperacions a las destruccions e a las pillages de tropas francesas, bourguignonnes o espanhòlas.
En lo moment de la creacion dels departaments pendent la Revolucion francesa, Noyelles i aguèt ligat al costat de Ribécourt (de contunh de Marcoing en 1801), en lo district de Cambrai e lo departament del Nòrd. thumb|Nauta=Mapa de la zòna roja zoomée sus l' Artés|La [[zòna roja (sequèlas de guèrra)|zòna roja al nivèl de l'Artés pendent la Primièra Guèrra mondiala.]] L'activitat del pòble, sustot agricòla, compreniá tanben dos molins, a farina e a òli, sul Escaut, una cerveseria e un doç. Lo canal de Sant-Quentin #èsser inaugurat per Napoleon l'an 1810.
Francés Boya
Biografia
Seguic estudis de formacion professionau. Ei tecnician de grad miejan en electricitat, siguèc cap de departament ena Administracion dera Generalitat de Catalonha pendent ueit ans.
Mamisan
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Istòria
Que didèn d'autscòps Que lo Bon Dius nes presèrvi deu codic de la balena, deu cantic de la serena e deu clochèr de Mamisan.
Noyelles-sur-Sambre
Geografia
La Belgique se trouve à 25 km. Le Département de l'Aisne se trouve à 10 km.
Pèire II de Portugal
Maridatge e descendéncia
D'aquesta union nasquèron:
Monterroso
Monterroso es un municipi de la província espanhòla de Lugo e de la Comunautat Autonòma de Galícia.
Pratiglione
Pratiglione es una comuna italiana de la Ciutat Metropolitana de Turin, dins la region de Piemont.
Estève III (papa)
Nascut en Sicília vèrs 720, arribèt a Roma dins lo corrent dau pontificat de Gregòri III (731-741) e venguèt prèire pendent lo rèine de Zacàrias (741-752). Sei competèncias li permetèron d'intrar au servici dirèct dei papas dau periòde. Après la mòrt de Pau I, foguèt elegit papa per la màger part dau clergat mai deguèt faciar una crisi de succession en causa de l'eleccion de dos antipapas per una faccion de nobles toscans (Constantin II (antipapa)|Constantin II]]) e per l'aristocracia lombarda (Felipe). En aost de 768, de combats aguèron luòc dins Roma que s'acabèron per la desfacha dei partisans de l'antipapa Constantin II e una repression saunosa. Puei, Felipe foguèt arrestat per un complòt supausat.
Ròcacorba
Ròcacorba (Roquecourbe en francés) es una comuna lengadociana en Sidòbre situada dins lo departament de Tarn e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Urbanisme
Dusca al mitan del sègle XX i aviá un pichon tren qu'anava de Castras fins a Murat e passava per Ròcacorba. Èra un plan polit tren. Agradava fòrça a la gent. Mas dempièi 1962 marcha pas mai. Ara es devengut un camin ont la gent se pòdon passejar.
Croissy-Beaubourg
Nòtas
<references group=N/>
Sant Andrieu deu Bòi
Sent Andriu deu Bòi (en francés: Saint-André-du-Bois) es una comuna deu Vasadés istoric, en Guiana, lingüisticament gascona, administrada per lo departament de Gironda de la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Miramont e Sensac
Miramont e Sensac o meilèu Miramont e Sençac segon totas las etimologias (Miramont-Sensacq en francés) qu'ei ua comuna gascona de Tursan situada dens lo departament de las Lanas e la region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Marcellin Albèrt
Marcellin Albèrt (en francés Marcelin Albert) (Argelièrs, 29 de març de 1851- Argelièrs, 21 de decembre de 1921) foguèt un dels personatges occitans mai importants de la debuta del sègle XX perque foguèt lo menaire de la revòlta de 1907. Recebèt divèrses escaisses, coma dins son vilatge, Lo Cigal per encausa del fach que se quilhava suls arbres per far sos discorses mentre que los vinhairons lo sonèron l'Apòstol per son actitud messianica. Foguèt tanben batejat Lo grand bolegaire dòu brave pòble de la tèrra per Mistral.
Orbiu
Idrologia
L'Orbiu es pro irregular, coma totes ls cors d'aiga lengadocians. Son debit foguèt observat sus un periòde de 39 ans (1969-2008), a Luc d'Orbiu a un quinzenat de quilomètres en amont de la confluéncia amb Aude. La superfícia observada es de (es a dire mai 85 % de la totalitat del bacin versant del riu). Los paures debits de l'afluent Ausson son pas pres en compte.
Lo debit instantanèu maximal enregistrat a l'estacion idrometrica de Luc d'Orbiu foguèt de per segonda lo 8 de decembre de 1996, alara que la valor jornalièra maximala èra de  per segonda lo 30 de genièr de 2006.
Donald Trump
Donald John Trump, Sr. (Barri de Queens, Nòva York, 14 de junh de 1946) es un milionari entrepreneire, personalitat mediatica e politician american. Es lo 45 president dels Estats Units d'America del 20 de genièr de 2017 al 20 de genièr de 2021.
Personatge controversat, venguèt famós per mantas realizacions mai o mens capitadas coma lo casino Trump Taj Mahal o l'Universitat Trump.
Mitologia basca
Presentacion generala
Tanben existís d'èssers intermediairis entre òmes e dieus, los Basajaunak, « senhors del bòsc », peluts e terriblament fòrts, mena de gènis benefics qu'aparan los trpèls e gardan los secrets de l'agricultura. De legendas los assimilan e d'enfants de l’ors e de la femna. Los Basajaunak, los seinhors salvatges, e los « Mairiak » o « Jentilak », de gigants pagans, son considerats coma essent los bastissors de dolmèns e cromlecs del Bascoat. Aqueles gigants e lor divesa Mari aurián desaparegut amb l’arribada del cristianisme segon la legenda de Kixmi.
Dommartin-le-Franc
Geografia
Le village est situé dans la vallée de la Blaise, un affluent de la Marne.
Lu Bordelh
Lu Bordelh o Lu Borg Dei (Le Bourdeix en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, situada dins lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Toponimia
La prononciacion es [lʉbur’dɛ]. Las fòrmas ancianas son Borc Deu en 1285, Burgo Ageduno, en latin, en 1291, Bordeys en 1760. Segon Dauzat, Lu Borg Dei seriá un derivat de bòrda, *Bord-ellium, chausa que Chantal Tanet e Tristan Hordé refutan a causa de las fòrmas ancianas. Lo nom poiriá èsser format de l'occitan borg, d'origina germanica en passant per lo bas latin burgus, « aglomeracion fortificada » e d'un ancian toponime gallic compausat de dos mots, *agedo-, « aspecte », e dunum, « fortaressa ». *Agedodunon seriá passat a *du(no), qu'auriá subit l'influéncia de Deus, « Diu »,. N.B. Sembla logic de pensar que de Age- seriá demorat après usadura fonetica un element vocalic, suprimit dins un segond temps per aferèsi. D'autra part, la finala Dei (e non pas Diu) evòca una influéncia sabenta, donc directament eclesiastica.
Philae (sonda espaciala)
Philae es un modul de davalada robotizat de l'Agéncia Espaciala Europèa qu'acompanhèt la sonda espaciala Rosetta, e que foguèt concebut per se pausar sus la Cometa Choriómov-Herassymenko pauc aprés son arribada, fach que capitèt a las 17:03 lo 12 de novembre de 2014, ne fasent lo primièr contacte contrarotlat amb lo nuclèu d'una cometa. Sos instruments devrián obtenir los primièrs imatges de la superfícia d'una cometa e i realizar las primièras analisis in situ per ne determinar la composicion.
Lusitània
Istòria
A comptar del sègle V e fins al sègle VIII foguèt una província visigoda.
San Carlo Canavese
San Carlo Canavese es un vila de 3943 abitants de la província de Turin dins la region de Piemont en Itàlia.
Canal de Panamà
thumb|upright=1.2|Vista esquematica de l'escorreguda del Canal de Panamà Lo Canal de Panamà es un canal maritim, que traversa l’istme de Panamà en America Centrala, en religar l’ocean Pacific e l’ocean Atlantic. Sa bastison foguèt un dels projèctes d’engenhariá mai dificils jamai realizats. Son impacte sul comèrci maritim foguèt grandàs, pr'amor que fa pas pus mestièr per las naus de far rota pel cap Hòrn e pel passatge de Drake, a la punta australa d’America del Sud. Una nau anant de Nòva York a San Francisco pel canal percor 9500 km, mens de la mitat dels del viatge per lo cap Hòrn.
Lista dels flumes de França
Aquestes dos tablèus presentan lo classament dels flumes francés, segon lor longor sul territòri estatal.
Tartiers
Istòria
"Tartigerium" A citat en 813. Donat en 893 pel rei Eudes al abbaye Sant-Médard de Soissons, ven lo banc d'una maladrerie amassada a la otèl-Dieu de Soissons en 1697.
Lemosin (dialecte)
Espaci
Lo lemosin es limitat au nòrd e a l'oest per los dialectes d'oïl —francés o peitavin-santongés—, au miegjorn per l'isoglòssa ca~cha, ga~ja que definís los limits entre los parlars de l'occitan meridionau e los parlars dau nòrd-occitan.
Influéncias
Lo lemosin es bordat de dos costats per un dialecte d'oïl (francés, peitavin-santongés), n'òm pòt esperar per consequent de las interferéncias importantas. De fach, sus tota la partida oest de Puei Narmand a Confolent lo limit es ben trenchat, i a mas un petit endrech onte las doas lengas interferissen: Chanaur (rasís Senta Eulàlia). Per contra au nòrd, la Marcha constituís la zòna d'interferéncia. Se quauques trachs fonetics se semblan en lemosin e en peitavin, se n'òm pòt comparar una partida daus lexics, s'agís bèucòp mai de particularitats comunas que non pas d'influéncias d'un parlar sus l'autre. L'influéncia dins la lenga parlada dau francés oficiau es benleu un pauc mai marcada en lemosin que dins los autres parlars occitans, mas de tot biais l'accion se fai subretot sus lo vocabulari, gaire sus la fonetica.