cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Turcmèn
Escritura
Lo turcmèn es vengut una lenga literària al començament del sègle XIX, escrich amb l'alfabet arabi. En 1928, lo poder sovietic, impausèt l'alfabet latin, per lo remplaçar, en 1940, per l'alfabet cirillic. Aprèp l'independéncia, en 1996, lo govèrn introduguèt l'alfabet latin, mas dins una version pro diferenta d'aquela de las annadas 1930.
Hatrize
Hatrize es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Hommert
Hommert es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
La Rixouse
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Montmaureu e Sent Cibard
Montmaureu e Sent Cibard (Montmoreau-Saint-Cybard en francés) es una anciana comuna francesa e la capitala de Montmaurelian. Es situada dins lo departament de Charanta e la region de Novela Aquitània.
(454) Mathesis
(454) Mathesis es un asteroïde.
Esquil
Biografia
Anthologiae Graecae Appendix, vol. 3, Epigramma sepulcrale 17.
Trosly-Loire
Istòria
En 895, Zwentibold, roi de Lotharingie séjourne à Trosly-Loire lors de son incursion en France pour aider Charles le Simple à monter sur le trône, et mettre le siège de la ville de Laon favorable à Eudes.
Teatre grèc antic
vinheta|Altar esculpat descobèrt al cabeç de la [[Catedrala de Sent Estève de Tolosa|catedrala de Sant Esteve (Tolosa)]] vinheta|Relèu votiu celebrant una victòria dins un concors dionisiac, benlèu seguent una representacion de las [[Las Bacantas|Bacantas : a esquèrra tres actors tenon de masquetas; a drecha Paidèia setada davant Dionís tombat sus un jaç. Vèrs 401 AbC., Musèu nacional arqueologic d'Atenas]] Lo teatre grèc antic es a l'origina del teatre en Occident. Pren sa font a l'epòca arcaïca per aténher son apogèu a Atenas al sègle V AbC.
Origina
Pendent lo sègle VI e lo sègle V, lo teatre nasquèt e se desvelopèt a partir dels dithirambs, de las processions, de las danças, dels cants e de las paraules cantadas a la glòira dels eròis grècs. Aquestes espectacles se debanavan a l'entorn dels temples consacrats al culte de aquestas figuras illustras o sus l'agora dins la region de Corint. Lentament, un luòc especific s'intègra al temple per las quita representacions teatralas. La tradicion dich que Tespis, autor del sègle VI que se produch près d'Icaria, revoluciona lo ditirambe: i introduch lo primièr actor, lo protagonista. Pendent que lo còr canta los ditirambes, l'actor solista, Tespis per l'escasença, intercala de verses parlats. Lo protagonista jòga alara totes los ròtles. Es la forma primitiva del teatre que conéis alara un desvelopament aviat. Frinic, poèta tragic del sègle VI, que l'òbra se resumís uèi a unes fragments, influéncia de biais notable lo desvelopament del tèxte e suls primièrs grands dramaturgs. Lo recit dramatic, puslèu que de contar e de resumir los fachs, permet lèu de representar en temps real lo debanament de las accions dels eròis. A partir de -538, Pisistrata organiza lo primièr concors atenec de tragèdia. Esquil introduch lo deuteragonista (segon actor) e Sofòcles lo tritagonista (tresen actor). Los Perses d'Esquil, escrich en -472, es la mai anciana tragèdia entièrament conservada.
Al temps del desvolopament de la filosfia, de la sofistica e de la democracia, lo teatre ven subjècte a d'interrogacions politicas o eticas, mas, que celèbra sempre Dionís al temple, son cult demora estrechament ligat al teatre. En mai de conténer de representacions teatralas de mites e de fablas tanben se debanan pendent las Dionisiás e la Lenèas. Puèi, lo teatre es organizat de biais a instaurar un supòrt per la comunicacion amb los dieus, e amb Euripides, per tornar en question la valor de lors actituds e de lors accions susl òmes e lor condicion.
Masquetas
drecha|vinheta|Cara decorativa d'una masqueta de païsan, Lovre Tota la tropa pòrta una masqueta qu'Aristòtel avoa ignorar l'origina,. Selon la Soïda, venon d'un novelum de Frinic, se passant la cara al blanc, puèi a la teintura de bordolaiga. Las masquetas anciana cobrisson pas que la cara. Enseguida venon mai grandas, fins al suc del crani, que se pòsca i ligar de perrucas o al contrari,a figurar un crani calv. La masqueta es traucada als uèis e a la boca, per permetre al comedian de se desplaçar e de s'exprimir. Malgrat las indicacions dels Ancians al subjècte, d'experiéncias modèrnas mostrèron que la boca de la masqueta podava pas servir de pòrtavotz.
A causa de la fragilitat de lor material (fusta, cuer, cera, etc.), las masquetas originalas an gaireben totas desaparegudas. Mas, gradam una bona idèa de lor aparéncia mercé lor reproduccion en terralha, subretot a Lipari. De dimensions mai pichonas, aquestas reproduccions podavan èsser dedicadas coma ex-voto dins de temples, depausats dins de tombas o mai simplament utilizadas coma objècte de decoracion.
Ipodròm (tramvai de Tolosa)
Dessèrta
Lo primièr tram en direccion del Palais de Justícia es a 5h21, 5h38 en direccion de l'aeropòrt (linha T2) e 5h48 per Aeroconstellacion (linha T1).
Haravilliers
Haravilliers es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Val d'Oise e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
(457) Alleghenia
(457) Alleghenia es un asteroïde.
Adieu Paure Carnaval
Version cantada a Limós
Le buòu canta, l’ase dança
Si vòls que te fasquen d’uòus.
Olmeda de las Fuentes
Olmeda de las Fuentes es un municipi d'Espanha de la Comunautat Autonòma uniprovínciala de Madrid.
Maièna (aiga)
Geografia
De de longor, a la font jol som del mont des Avaloirs al luòcdit la Noë Foumagère, aperaquí  a l'oèst d'Alençon, dins Orne sul territòri de la comuna de Lalacelle. Segon d'unes autors e lo Servici d'administracion nacionala de las donadas e referencials sus l'aiga, rejonh Sarta, amb laquala forma Maine, al nòrd d'Angieus, en Maine e Léger. Segon d'autres, recep Château-Gontier le nom local de Maine, coma l'atesta encara lo nom del vilatge de Montreuil-sur-Maine, e s'escampa amb aquel nom dins Léger a Bouchemaine, es a dire Bouche-Mayenne. Le mot Mayenne apareis en mai en aval d'Angieus sus la mapa de l'estat-major del sègle XIX en.
10195 Nebraska
10195 Nebraska (anteriorament denominat 1996 RS5) es un asteroïde de la cencha principala. Foguèt descobèrt lo 13 de setembre de 1996 per l'astronòm american Robert Linderholm a l'Observatòri de Lime Creek.
Belau
Istòria
Dins la tardor de 1944 las illas foguèron testimònis de la Batalha de Peleliu entre las fòrças de l'Empèri Japonés e los EUA.
Ligüers (Perigòrd)
Ligüers (Ligueux en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Dempuei lo 1er de genier 2016, es comuna delegada de la comuna novela de Sòrges e Ligüers de Perigòrd, emb Sòrges.
Tònga
Lo Reialme de Tònga es un archipèla independent dins lo sud de l'Ocean Pacific.
Las Falhadas
Toponimia
Nom curiós, poetic e bilingue; lo mot falhadas de sas originas latinas « fagues » signifiant "fau", pensam a un luòc plantat de faus. Ernest Negre dins « Les noms de lieux du Tarn » ditz que falhadas vòl dire "fuòc de jòia".
Relèu
La comuna de Las Falhadas se tròba a 750 m a la glèisa e lo bòsc de Bascaut al nòrd de la comuna es a 802 m. Lo vilatge de Boisset es dins una concaneta a la fin dels Monts de La Cauna dins lo planastèl d'Anglès.
Istòria
Dempuèi:
Bòxa tailandesa
La bòxa tailandesa influencièt fòrça lo desvolopament del kick-boxing que se creèt dempuèi en Japon, en Euròpa e als Estats Units.
Tecnicas
thumb|200px|มวยไทย Lo Muay thai es plen de tecnicianas divèrsas. L'adaptacion contemporanèa coma espòrt o sembla en principi a la bòxa, mas après o veire e o analisar, es un espòrt d'una complexitat divèrsa e una disciplina rigorosa. Cap destacar que s'o considèra actualament coma l'espòrt mai efectiu versus d'autras disciplinas de contacte totjorn e quand se marcaràn de nòrmas depès, o en lo sieu defècte se realize una baralha d'aquesta forma; aquò vòl dire sens sumisiones o baralha de solèr. En aquesta disciplina se pòdon usar totas las extremidades del còs coma la man, lo coide, lo braç, lo pè, la camba e agarrar al contrincante, per realizar una projeccion e aital somar de ponchs, o ensajar la cúspide d'aqueste espòrt, aquò se coneis coma "plum" e es la forma de agarrar al contrincante del copet e ensajar o tustar amb lo genolh en la cara o lo còs en inclusent las cambas, mundialmente aquò se coneis coma "clinch".
Bashquir
Classificacion e dialèctes
Lo bashquir fa partida de las lengas quipchac, una branca de las lengas turquesas. Es particularament pròche del tatar. La diferéncia entre las doas lengas se tròba subretot dins lo sistèma consonantic :
Paul Chomedey, sieur de Maisonneuve
Paul de Chomedey, sieur de Maisonneuve (13 de febrièr de 1612 - 9 de setembre de 1676) foguèt un oficièr francés. Es considerat coma lo fondador, amb Jeanne Mance, de la vila de Montreal en Nòva França. Soldat, combatèt dins las guèrras europèas. Lector de las Relations des jésuites, volguèt participar a l'evangelizacion de la colonia. Encontrèt Jérôme Le Royer, cofondator de la Société Notre-Dame de Montréal, que lo recrutèt per prendre possession de sa concession dins lo Nòu Monde. Causit per fondar una colonia sus l'illa de Montreal, arribèt en Nòva-França en 1641.
Velzic
Segon Joan Francés Blanc, lo limit entre los parlars lengadocians e auvernhats travèrsa l'extrèm nòrd de la comuna.
Emili Barta
Biografia
N'usèt de vegadas que i aguèt de l'escaisnom literari Milon de l'Òrb (del nom del riu que passa a Besièrs) per complir tot aquel prètzfach.
Rancid
right|200px|thumb|Rancid sus l'empont en 2008 Rancid es un grop de punk ròck anglofòn american, originari de Califòrnia (Estats Units). Format en 1991, lo grop es conegut per aver contribuït ambe los autres grops de la scèna californiana Green Day e Offspring a tornar lo punk ròck al primièr plan dins las annadas 1990 als Estats Units en seguida del "grunge" (Nirvana).
Rancid s'es fach conéisser en 1994 ambe l'album Let's Go e lo single Salvation. En 1995 sortisson l'album ...And Out Come the Wolves, que foguèt una granda capitada comerciala, ambe los títols Ruby Soho, Roots Radicals e Time Bomb.
Andrea Hlaváčková
Andrea Hlaváčková (Plzeň, 10 d'agost de 1986) es una jogaira de tennis chèca.
(465) Alekto
(465) Alekto es un asteroïde.
Pompeu Fabra
L'influéncia de Fabra sus la normativizacion de l'occitan
L'òbra de Pompeu Fabra inspirèt tant per son biais d'organizar coma per sas causidas lo trabalh de Loís Alibèrt que considerava lo lingüista catalan coma son mèstre, e mai particularament sa Gramatica occitana segon los parlars lengadocians. Aital Alibèrt reconeguèt clarament son inspiracion venguda del trabalh de Fabra en dire amb una mena d'omenatge dins un article: "Prenèm per basa lo "Diccionari Ortogràfic" de P. Fabra"
3 de novembre
Decèsses
Vejatz tanben :
Abdullah Öcalan
Vida
Las annadas 70 son marcadas en Turquia per un movement politic e popular fòrça actiu. Los movements estudiants devenon plan bolegants, mai que mai a Istambol e Ankara. Öcalan dintra dins aquela dralha dels movements democratics e revolucionaris.
Meaux-la-Montagne
Istòria
Tota l'istòria del pòble
Emi Koussi
Emi Koussi ei un volcan dera classa des piroclastics que i a en eth sud des Montanhes deth Tibesti, ena area centrau deth desèrt de Sahara, en eth nòrd de Chad. Hé 3445 metres de nautada e ei era montanha més nauta de Chad e tamben era més nauta de tot aguest desèrt.
Es clatenères son vaths en ombres. Tamben i a canaus més granes qu'an ua capciera diuersa. Es canaus poden éster agachats en es volcans en totes dues planetes e erremerquen ponchs baishi enes puntes des olhes on era lava gesséc dehóra de cratèrs d'auans deth forabandiment originau que i aguéc hé milions d'annades, pendent eth holocèu.
Bibliografia
º "Emi Koussi". Peakware.com.
Jòc
Un jòc es una activitat de lesers que pòu èsser fisica o intellectuala e somesa a de règlas convencionalas.
Pinto
Pinto es un municipi d'Espanha de la Comunautat Autonòma uniprovínciala de Madrid.
Haucourt-Moulaine
Geografia
Moulaine est arrosé par la Moulaine, un affluent de la Chiers.
Tambor
Un tambor es un instrument de musica a percussion.
Clarac
Clarac que pòt estar:
Mar de las Filipinas
La mar de las Filipinas es una partida de l'ocean Pacific bordada per las Filipinas e Taiwan à l'oèst, Japon al nòrd amb l'archipèla Nansei (illas Ryukyu), Kyushu, Shikoku, Honshu e l'archipèla de Nanpo, las illas Marianas a l'èst e Palaos al sud.
A l'èst, la placa pacifica passa jos la placa de las Filipinas per formar la fòssa de las Marianas ( de prigondor).
Sablet
Sablet (en occitan e en francés) es una comuna provençala, situada dins lo departament de Vauclusa e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Thomas A. Steitz
Thomas Arthur Steitz (n. en 1940) es un bioquimista american. A recebut lo Prèmi Nobel de Quimia en 2009.
Pubertat
La pubertat arriba entre 9 e 14 ans (mas pòt contunhar tanben puèi) jol contraròtle de l'ipofisi, glandola situada a la basa del cervèl, qu'a la capacitat de secretar d'ormonas capablas d'estimular las gonadas (produtrises de gametas), respectivament testiculs e ovaris.. Las gonadas son capablas de produire d'ormònas sexualas qu'estimulan lo desvolopament dels caractèrs sexuals primaris (desvolopament dels organs sexuals, primièras menstruacions apeladas menarca, produccion d'espermatozoïdes) e dels caractèrs sexuals segondaris (cambiament de votz, creissença de las popas e del penis, aspècte de pel sus tot lo còs, alargament del bacin, desvolopament de la musculatura).
Tèrç Estat
Composicion del Tèrç Estat
Lo cas de las femnas es particular jos lo Regim Ancian. Las veusas e aital las celibatàrias pòdon èsser electrises e elegidas jos cèrtas condicions (mai que mai de riquesa). Son representadas per una mena de representant dins las assembladas. E participan activament a la redaccion de las dolenças, coma las de 1789.
Petit-Fayt
Geografia
Pichon-Fayt fa part administrativement de la Avesnois, istoricament del Enaut e los sieus païsatges remembran la Thiérache.
Long Island
L'illa es administrativament devesida en quatre comtats : dos d’entre eles (los de Kings e Queens), sont situats a la punta oèst de l’illa e forman de borough de Nòva York, mentre que los comtats de Nassau e de Suffolk situats pus a l'èst, son de banlegas nòvayorkesa. Lo comtat de Suffolk cobrís el tot sol les dos terces orientals del territòri de Long Island.
Manifestacion
Espanha
alt=Manifestation « Som una nació. Nosaltres decidim »|vinheta|Manifestacion independantista del 10 de julhet de 2010 a Barcelona « Som una nació. Nosaltres decidim ».
Trucy
es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Geografia
Trucy L'orgueilleux est en Bourgogne
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Marnay-sur-Marne
Marnay-sur-Marne es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region de Champanha-Ardena.
Geografia
La commune est idéalement située au bord de la nationale à mi-chemin entre Chaumont et Langres. Il a d'ailleurs été question d'y installé un hôpital commun pour regrouper les hôpitaux de Chaumont et Langres.
Taragòt
thumb|250px|Taragòt modèrn Lo taragòt (de l'ongrés: tárogató) es un instrument de vent emplegat dins la musica tradicionala de cèrtes païses d'Euròpa de l'Èst. Originari d'Ongria es tanben emplegat dins cèrtas regions de Romania (ont es sonat taragot) e mens frequentament en Ucraïna (tanben sonat тараґот "tagaròt").
Wendy Hall
thumb|250px|Wendy Hall en 2011 Wendy Hall (Londres, 25 d'octobre de 1952) es una informaticiana anglesa. Es actualament professora d'informatica a l'Universitat de Southampton.
Venom
Venom qu'ei un grop de metal format en 1979 a New Castle au Reiaume Unit. Qu'estón un deus grops precursors deu thrash metal e deu black metal. Qu'estón eths qui creèn l'apelacion "black metal" en aperant atau lo lor segond album (en referéncia a la magia negra) mes ne podèm pas díser que hèn black metal segon los còdes estetics actuaus d'aqueth estil.
Ardenay-sur-Mérize
Nòtas
<references group=N/>
Economia de Kowait
Kowait a una economia rica, amb de resèrvas de petròli de 104 miliards de barrils, 8% de las resèrvas mondialas.
Limuèlh
Limuèlh (Limeuil en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Sant Martin de Les
Istòria
L'abadiá a l'origina del vilatge existissiá dempuèi la debuta del sègle IX al mens. Es protegit pels comtes de Rasés puèi pels comtes de Cerdanha e Besalú, mèstres del Fenolhedés dempuèi 950. Contarotlava las glèisas e vilatges d'Artosol (a Sant Martin de Les), Coronda (a Calhan), Combret (a Escolobre), Pèiralada (Sant Pau de Fenolhet) o encara Voluda (a Marçan, País de Saut). En 1066 èra vengut sonqu'un priorat del monastèri de Sant Ponç de Tomièiras. La vida monastica desaparéis segurament al sègle XII abans que son patrimòni passa a l'arquevescat de Narbona en 1271. Les bastiments serián estats destrusits dins la guèrras religiosas al sègle XVI. Las roïnas de l'abadiá son al lòc nommat Le Couvent dins lo cadastre, le Vieux Couvent sus la mapa de Cassini, al nòrd de Sant Martin.
Breda
Breda (en neerlandés : Breda, /breːˈdaː/) es una vila situada dins lo sud dels Païses Basses, dins la província del Brabant Septentrional. Situada al jonhent de las ribièras Aa e de Mark, la primièra traça escrita de la vila data de 1125. En genièr de 2019, la comuna comptava 183873 abitants, çò que ne fasiá la novena vila dels Païses Basses en nombre d'abitants, e la tresena al nivèl provincial, après Eindhoven e Tilborg.
Mausoléo
Geografia
Mausoléo Fa partida quatre pòbles del Giunssani (Ghjunsani en corse) amb Olmi-Cappella, Pioggiola e Vallica. Aquela microrégion retirada de Balagne a situat al Nòrd-oèst del Parc natural regional de Corsega.
Pau Fèlix
Biografia
Pau Fèlix foguèt recebeire a l'ospici d'Alès e al costat d'aquela activitat, foguèt un dels escrivans mai famoses de l'airal cap a la fin del sègle XIX. Foguèt lo degan de l'escòla raiòla "Tabò". La produccion de Fèlix s'inscriu dins un rebut de la grafia mistralenca, en seguir lo biais de far de sos predecessors cevenòls (coma La Fara-Alès), çò que li foguèt criticat per mantun de sos contemporanèus. Son òbra màger foguèt Las fadas en Cevenas que publiquèt en 1872.
Robledillo de la Jara
Robledillo de la Jara es un municipi d'Espanha de la Comunautat Autonòma uniprovínciala de Madrid.
Valàuria (Provença)
Valàuria es celèbra per sa terralha.
Jonquieras
Jonquieras ( Jonquières en francés) es una comuna provençala, situada dins lo departament de Vauclusa e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Paulínia
Paulínia es una granda ciutat de Brasil. Sa populacion èra estimada a 84,577 abitants en 2009. Sa superfícia totala es de. Es situada a una distància de de la ciutat de São Paulo, capitala de l'estat.
thumb|250px|left
Mitologia pirenenca
Lo pastre de mila ans mens un jorn
La legendas pirenencas mai ancianas venon de segur d'aquela epòca: sens far referéncia dirèctament e de divinitats, se ligan a L'aparicion del cristianisme dins un mond ancian, aquel dels Jentil (los jentilak bascs), pòbles mitics precrestians defendeires de sabers perduts. Aquela nocion d'una epòca « diferenta » es omnipresenta: lo temps de la marrida lei, çò dich en Arièja. Aquel cambiament radical es simbolizat per L'aparicion de la primièra nèu, anonciada per un patriarc, lo pastre de nòu cent e nòu ans, o nòu cent e nonenta nòu ans, o mila ans mens un jorn, segon las versions. Se nomena Mala Barba o Milaris e sa mòrt, après la casuda de la primièra nèu e l'exòdi de son pòble cap a de novèlas contradas, marca l'avenement de temps novèls. Lo gigant Mala Barba viviá a l'Alhet d'Estaube, près de Gèdra. En val d'Aure, demòra amb lo nom de Qutres-Uèlhs e Maula Barbe, venguèt pas q'u'un cambacrusa. Milaris elevava sos tropèls sul mont d'Ariza, près del Pic del Miègjorn de Bigòrra, e sa tomba, entre las vals de l'Espona e de l'Ossoet, seriá marca per era crotz de Beluòc, escultada d'un Crist d'un costat, e d'un visatge de l'autre. Seriá l'Abelio? La legenda de la primièra nèu, provòcan lo desplaçament cap a las planas de las populacions pastoralas, se trapa en fòrça luòc (Andòrra, per exemple), e pòt correspondre (çò qu'es pas totjorn lo cas) amb una cèrta realitat, l'existéncia de bordièras e de nuclèus pastorals situats en altitud a de temps alunhats, puèi abandonats.
Divinitats dels camps, dels bòscs e dels monts
Tanben, las aigas son lo domeni de las divinitats, sovent femeninas, que se mudan pauc a pauc en fadas, subretot per aquelas de las fonts. Las aigas dels gaudes, dels rius o dels estanhs son ocupadas per de sirènas, de damas d'aiga o de dragas, mena de fadas vivent dins d'espelugas o d'avencs. Lo drac, pòt designar un dragon o tanben un fadet facecioses, mas tanben una creatura malefica ligada al dangièr de las aigas, de forma variabla, menant amb el d'enfants imprudents per los negar e jogant tanben, fin finala, un ròtle pedagogic. Lo drac es una de las multiplas formas del Diable.
Mitologia crestiana
A contre exemple, i a fòrça quantitat de sants « oficials » qu'an pas cap de reconeissença populara, son las victimas catolicas, dirèctas o indirèctas, de l'episòdi catar : mai sovent, d'inquisitors tuats per de populacions exasperadas, coma los inquisitors chaplats a Avinhonet (1242) o sant Pèir de les Cadirètes en Catalonha. S'i pòt apondre las victimas de la guèrra civila espanhòla a partir de 1936, mas se pòt pas exclure una mistificacion venenta, coma Ceferino Giménez Malla… Mai, los erètges de tota mena (catars, protestants, etc.) combatuts per la Glèisa acabèron per pèrdre tota referéncia religiosas per venir de creaturas salvatjas o de cambacrusas.
Bestiari fabulós
Se crenh lo basilic : amb lo còs d'un pichon mamifèr, a una tèsta d'òme portant una corona. Viu al fons dels poses e dins las aigas sosterranhas, e malastre per qui crosa son agach, es petrificat sul pic. Se venç lo basilic li presentant un miralh: l'animal malefic se petrifica d'esperel.
Lo tamarro es un animal imaginari que pas degun a vist jamai. Existís dins la tradicion catalana, en Pallars, la partida pirenenca de la província de Lhèida, endacòm mai en Occitània e Andòrra. Dins un conte andorran, lo rei dels animals, un lop vièlh, se tafura de la luchas que se poirián passar a l'escasença de sa succession. Anóncia alara que designa lo tamarro coma son successor, e los animals, esperant l'arribada d'aquel novèl monarca, demòran tranquils. D'un biais mai corrent e recent, lo tamarro venguèt l'equivalent del celèbre dahú. De tradicions fòrça ritualizadas se realizavan en Catalonha.
Cavalariá medievala
Originas
Lo cavalièr es un guerrièr apartenent a l'ostal du senhor : aqueste deu s'acompanhar d'un grop de soldats professionals que l'ajudan a mantenir l'òrdre e aparar los abitants dels atacaires. Tanben participan tanben al manten del sistèma feudal e recebon de la partida del senhor una sòlda o de tèrras. A partir del sègle XI, miles venon sinonime de vassus (o vassalus, latinizacion de vassal), lo vassal.
Estruci
Sosespècias
Los estrucis se dividisson en cinc sosespècias, que son: Las analisis indican que l'estruci somali se poiriá considerar coma una espècia independenta (Struthio molybdophanes). Lo projècte "The Tree of Life" e "Avibase" lo reconeisson coma una espècia diferenta de l'estruci, mas la "IOC" e "Birdlife" tanpauc lo reconeisson coma espècia. Dempuèi 2008, Birdlife.com revisa la division prepausada.
Eròi
Descripcion de l'eròi
Segon Pedro Salinas, l'eròi literari foguèt, successivament:
Etiopia
Religion
En fòra d'aquelei tres religions principalas, divèrsei minoritats existissián coma lo catolicisme (mens de 1%) e divèrsei corrents animistas (entre 2 e 3%). Fins ais annadas 1990, existiá una minoritat josieva dins lo nòrd dicha Beta Israèl. Isolada durant de sègles deis autrei tendéncias dau judaïsme, desvolopèron de rites pròpris e son pas considerats coma josieus per la màger part dei movements conservators. Pasmens, dempuei lo periòde socialista e après mai d'un refús, Israèl a finalament acceptat son emigracion vèrs son territòri. Dins lo corrent deis annadas 1980 e 1990, lo movement prenguèt una amplor gròssa e, en 2009, lei Beta Israèl formavan plus qu'una comunautat reducha estimada a tres milièrs d'individús.
De Yekuno Amlak a Zara Yakub
Après un periòde de desòrdres e una guèrra civila après la mòrt de Yekuno Amlak, la dinastia novèla capitèt d'estabilizar son poder a la fin dau sègle XIII e au començament dau sègle XIV. En particular, un sistèma de succession clar foguèt adoptat. Totei lei pretendents au tròne foguèron d'ara endavant estremats dins un castèu isolat. A la mòrt de l'emperaire, son eiretier èra chausit entre elei e l'absència de rivaus en libertat li permetiá normalament d'assegurar son autoritat. Lo règne d'Amka Yakub (1314-1344) aguèt un ròtle major dins lo corrent d'aqueu periòde gràcias a una distribucion de fèus que li donèt lo sostèn de la Glèisa e dei senhors etiopians. D'efèct, l'ajuda dei monastèris li permetèt d'obtenir de foncionaris per son administracion e la restauracion de la feudalitat favorizèt la formacion d'una armada poderosa. De mai, per mostrar la poissança de l'emperaire dins tot lo país, establiguèt ges de capitala permanenta mai se desplacèt regularament ambé sa Cort.
Lo règne de Zara Yakub
Lo règne de Zara Yakub (1434-1468) foguèt l'apogèu de la dinastia salomoniana. Premier, capitèt de reglar en 1450 la question religiosa dubèrta per lei tèsis d'Ewostatewos. En particular, la Glèisa acceptèt de reconóisser lo sabat. Puei, renforcèt l'administracion imperiala ambé l'installacion d'una capitala permanenta a Debre Birhan que permetèt de centralizar lo pagament dei tributs deguts per lei vassaus. Enfin, se preocupèt de rompre l'isolament d'Etiopia. Après una victòria importanta còntra lo sultan d'Adel Ahmad Badlay que foguèt tuat sus lo prat batalhier en 1445, ataquèt leis autreis estats musulmans de la region e installèt de colonias militaras en Eritrèa. A sa mòrt, l'Empèri s'estendiá tornarmai fins a la Mar Roja, lei principats musulmans d'Ifat, de Fatagar, de Dawaro e de Bale èran venguts sei vassaus e Adel deviá pagar un tribut important.
Lo règne de Tewodros II
Per renfòrçar sa posicion en fàcia deis insureccions provincialas, Tewodros assaièt d'obtenir lo sostèn dei principalei poissanças mondialas. En 1862, prepausèt ai Britanics una aliança còntra l'Empèri Otoman. Pasmens, obtenguèt ges de respònsa car Londres èra au contrari a assaiar de defendre l'independéncia turca còntra leis ambicions russas. L'emperaire etiopian assaièt alora de faire pression sus lo govèrn britanic e capturèt quauquei Britanics. De negociacions a prepaus de sa liberacion donèron ges de resultat e, en genier de 1868, lei Britanics desbarquèron un còrs expedicionari. Gràcias au sostèn de Kassa, novèu ras de Tigre, avancèt rapidament fins ai regions centralas e conquistèt Magdala. Tewodros se suicidèt dins lo corrent de la presa de sa fortalesa.
Lo règne de Yohannes IV
Dins aquò, lei pensaments principaus dau règne de Yohannes IV regardèron subretot leis afaires estrangiers e l'installacion de poissanças ostilas ò perilhosas ai frontieras etiopianas. D'efèct, en 1865, lei Madistas turco-egipcians avián pres lo contraròtle dau pòrt de Massaua. Après una pausa, acomencèron tornarmai sei conquistas dins lo corrent dau decenni 1870. Avancèron sus lo plan eritrèu en 1872, ocupèron Zeila e Berbera en 1875 e ataquèron sensa succès Etiopia (batalha de Gundat) e lo Sultanat d'Aossa en 1875-1876. Totjorn en 1876, una campanha de Yohannes IV còntra Massaua se turtèt a una resisténcia fòrta e mau capitèt. La situacion demorèt malaisada fins a 1882 e l'ocupacion d'Egipte per lo Reiaume Unit. En 1884, un acòrdi foguèt negociat entre Britanics, Egipcians e Etiopians còntra lei Madistas. Etiopia ajudèt la retirada dei garnisons egipcianas menaçadas dins lo sud de Sodan e obtenguèt en cambi una libertat comerciala totala dins lo pòrt de Massaoua.
Poder executiu
Lo poder executiu es tengut per lo Premier Ministre e son govèrn. Lo Premier Ministre n'es lo personatge centrau. Es lo cap dau govèrn e es designat entre lei sòcis dau partit majoritari au Conseu dei Representents dei Pòbles. Dirigís lo Conseu dei ministres e la politica interiora e exteriora dau país. Enfin, es cargat de la promulgacion e de la mesa en aplicacion dei lèis votadas per lo Parlament.
Organizacion territoriala
Dempuei 1994, Etiopia es devesida entre uech regions administrativas ò estats regionaus e tres vilas-regions (Addis Abeba, Harrar e Dire Dawa). Puei, leis estats regionaus son devesits entr 68 zònas, 550 districtes e divèrsei districtes especiaus. Aqueleis entitats, especialament leis estats regionaus, son basats sus de critèris d'apartenéncia etnica. Dins l'encastre de la constitucion federala etiopiana, leis estats regionaus an lo sieu govèrn e chambra legislativa que son autonòms regardant leis afaires non tractats per leis autoritats centralas. Leis estats regionaus an un drech de faire secession qu'es assegurat per la constitucion.
Agricultura
Lo cafè a un ròtle important dins l'economia nacionala que representava la fònt de revenguts principala d'aperaquí 15 milions de personas. D'efècte, èra produch tant per la consomacion locala que per l'exportacion, generalament dins de tenements pichons. En causa de son importància (34% deis exportacions en 2006 per exemple), aqueu sector èra una prioritat dau govèrn que contrarotlava estrictament la produccion (prètz, licéncia, qualitat... etc.) per defugir la concentracion dau mercat. En fòra dau cafè, leis autrei filieras fòrça exportatritz èran lo tè, l'orticultura e lo cat (25% deis exportacions en 2007).
Pintura
Lei pintors etiopians desvolopèron son premier estile pròpri vèrs la fin dau sègle XIV e au començament dau sègle XV. Lei personatges foguèron d'ara endavant sovent representats de tres quarts. D'elements coma d'aubres, de colors novèlas ò de representacions arquitecturalas apareguèron permetent de melhorar l'aspèct decoratiu. De mai, dins lo corrent dau sègle XV, lei contactes ambé leis Europèus entraïnèron l'adopcion de trachs picturaus occidentaus. Pasmens, la lònga guèrra dau sègle XVI còntra lo sultanat d'Adel causèt lo declin de la pintura etiopiana.
Literatura amara
Ansin, au sègle XX, l'amara foguèt a l'origina de la literatura etiopiana contemporanèa que se pòu devesir entre tres periòdes principaus :
Backgammon
thumb|right|[[Fotografia d'una maleta contenent lo faudau e lo materiau necessari a una partida de backgammon.]]
Variantas dau beaver e dau racoon
Lei variantas dau beaver e dau racoon son destinadas a aumentar lei riscs liats a una demanda de doblament de l'enjòc. La convencion beaver (« vibre » en occitan) per au jogaire qu'accèpta una prepausicion de doblament de subredire. Lo doblament es alora doblat e lo dat doblaire es laissat dau caire dau jogaire qu'a prepausat lo premier doblament. La varianta racoon (« raton lavaire » en occitan) permet a l'iniciator de la demanda de subredire un còp de mai son adversari e de multiplicar per 8 l'enjòc iniciau.
Betica
Betica foguèt una província senatoriala. Foguèt governada per pretors. Las finanças èran administradas per un questor.
Latin classic
Lo tèrme latin classic designa la forma du latin qu’èra utilizat dina la Roma antica, dins sa literatura abitualament considerada coma « classic ». Son utilizacion compren l'edat d’aur de la literatura latina, que va del sègle I AbC a l’I ApC o lo II.
Pròsa
L'istoriografia èra un autre genre important del latin classic. Amb Sallusti, que sa Conjuracion de Catilina e sa Guèrra de Jugurta son sas solas òbras complètas servadas. Un autre òbra d'importança es Ab Vrbe condita libri de Tit Livi, istòria de Roma dempuèi sa fondacion, que sols 35 dels 142 libres restan.
Cambiaments estilistics
A la fin del sègle I, la reaccion contra aquesta forma de poesia aviá començat. D’autors coma Tacit, Quintilian e Juvenal mòstran totes lo reson mai classicizant jos emperaire Trajan, Antonin le Pietós e sos successors.
(487) Venetia
(487) Venetia es un asteroïde.
Economia de Japon
L'economia de Japon es la 4 del mond de per son PIB, après la dels Estats Units, Union Europèa e Republica Populara de China, qua superiguèt l'economia japonesa durant l'an 2010. Lo país es fòrça eficient e competent dins los sectors d'exportacion, principalament los de tecnologia avançada.
Lista dels primièrs ministres de Macedònia del Nòrd
thumb|250px|Blason de Macedònia del Nòrd. Vaquí la lista dels presidents de govèrn (primièrs ministres) de Macedònia del Nòrd aprep la declaracion d’independéncia de Iogoslavia, lo 8 de setembre de 1991.
Letia
Geografia
A dividit en dos caserius desparièrs :
Portèth d'Aspèth
Portèth d'Aspèth (Portet-d'Aspet en francés) qu'es ua comuna gascoa de Coserans, situada en eth departament dera Hauta Garona e era region administrativa d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Tianjin
Tianjin es una vila de la Republica Populara de China, amb l'estatut de municipalitat. La populacion de la municipalitat èra estimada a 15,469,500 en 2015.
Economia de Libia
Lo país es dependent de l'importacion d'aliments per mai de 75%, chifra qu'èra màger abans los grands programas d'irrigacion amb las resèrvas fossilas d'aiga de Sahara.
Pesca
Innovacions
Uèi, la figura del pescaire, aital coma las tecnicas de pesca, an en partida cambiat respècte als sègles passats. La pesca costièra es encara plan correnta, tant dins los païses avançats que - sustot - dins los païses en desvolopament: cada jorn, de pichonas embarcacions familialas prenon l'ample per tornar lo ser cargadas de peis.
Mas al costat de la pesca de pichon cabotatge, la pesca en nauta mar e la pesca oceanica son largament espandidas: de flòtas de batèls de pesca e dels vaissèls-fèrms travèrsan de contunh los oceans per de caças que pòdon durar meses.
Evanescence
Las tres cançons las mai conegudas d'Evanescence en Occitània son Bring me to life e Going under en 2003, e My Immortal en 2004.
Lanwaz
Lanwaz en breton ( La Nouaye en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Geografia
Le village est traversé par deux ruisseaux dont un délimitant la commune d'Iffendic et de La Nouaye. L'autre ruisseau traverse la commune au nord de son territoire.
Aiguina
Istòria
La Revolucion Industriala entraïnèt lo declin de la populacion a partir deis ans 1840-1850. Lo maximom demografic foguèt agantat en 1836 amb 1,079 abitants (còntra 913 en 1792). Aquela baissa dau nombre d'estatjants foguèt continü fins a la Premiera Guèrra Mondiala que marquèt una acceleracion sobda dau fenomèn (581 abitants en 1911, 390 en 1921). Durant aqueu periòde, doas familhas installèron de maquinas de vapor per industrializar la produccion de bolas de petanca claveladas. Aqueu comèrci demorèt dinamic fins ais ans 1920 e si mantenguèt fins a la Segonda Guèrra Mondiala.
Patrimònis culturau e environamentau
Gràcias a son istòria anciana e son saupre-faire en matèria d'artesanat, Aiguina a un patrimòni culturau relativament important per un vilatge d'aquela talha. Au nivèu arquitecturau, lo monument pus important es lo castèu que data dau sègle XVII. Dins aquò, la vila assosta l'ensemble dei monuments importants d'un borg medievau (capèla, glèisa, lavador, relòtge, etc). La tradicion dei tornaires de fusta dau vilatge es egalament entretenguda amb un pichon musèu installat dins un obrador restaurat.
Fercé-sur-Sarthe
Fercé-sur-Sarthe es una comuna francesa, situada dins lo departament de Sarta e la region dels Païses de Léger.
Òrna (departament)
Geografia
Òrna es majoritàriament eissida de l'anciana província de Normandia ; sa partida sud-èst aparten pasmens al Perche.
Savana
Clima
La savana es una prada de clima tropical. S'i tròba d'arbres e arbrilhons dispersats mas domina la vegetacion erbacèa.
Phalempin
Istòria
Le fief passe par héritage aux Luxembourg-Saint-Pol, puis aux Bourbons, pour faire partie de l'héritage de Henri IV alors que les Pays-Bas sont sous domination espagnole. L'abbaye perdure jusqu'à la Révolution, au cours de laquelle les derniers moines sont chassés et les bâtiments démantelés et vendus comme biens nationaux.
Savòia (omonimia)
Savòia se pòt referir a:
Bourgneuf
Bourgneuf es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de.
Cantons d'Alèir
Lista daus 19 cantons d’Alèir a partir de 2015
La lista e la composicion son definidas per lo decrèt n°2014-265 dau 27 de febrièr de 2014. right|thumb|450px|Circonscripcions legislativas (limits en verd encre), Cantons (numèros en jaune) e comunas d'Alèir en 2015 Populacion :.
Champagnier
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Les Plus Beaux Villages de France
Lei departaments de Dordonha e d'Avairon son aquelei que còmptan mai de vilatges labelizats (10 per cadun d'entre elei). Lo departament de Vauclusa, quant a eu, es darrier aquelei dos departaments ambé 7 vilatges retenguts per lo labèl. Lo departament d'Òlt es just darrier ambé 6 vilatges inscrichs dins l'associacion, qu'un que si coneisse mai es aqueu de Sent Circ de la Pòpia.
Alcèu deu Riu
La vita
Que ho tanben avocat a la Cort d'Apèl de París...
(497) Iva
(497) Iva es un asteroïde.
Chebeli
Chebeli es un riu d'Etiopia e de Somalia que sa fònt se situa dins lo sud-èst dau Plan Etiopian e qu'aganta la region de Mogadisho. Après la capitala somaliana, son cors vèn sasonier e son jaç es generalament sec. Pasmens, dins lo cas de precipitacions importantas, lo riu pòu agantar lo sud de Somalia e se traire dins Juba.
Poix-du-Nord
Geografia
Poix-De detlo-Nòrd es d'environats pòbles de Salesches, Englefontaine, Vendegies-a lo-bòsc, Neuville en Avesnois, Ghissignies e es del Quesnoy en direccion del Cateau-Cambrésis
Lista dels primièrs ministres de Lituània
Istoricament, lo títol de "primièr ministre" foguèt tanben utilizat entre 1918 e 1940 dins la Republica de Lituània, creada aprèp la fin de l'Empèri Rus e qu'existís abans l'ocupacion Sovietica lo 1940.
Josèp Romanilha
grafia mistralenca (originària)
''— Mis ami, diguè, vous ai proumés de ressuscita un mort : tendrai paraulo ; n'en lève la man. Vejan ! e silènci !... M'es pas mai dificile, segur, de reveni Jaque o Jan, que Nanoun o Babèu, que Glaude o Simoun... Voulés que vous ressucite... Simoun ? Coume ié disias ?... Simoun Cabanié... qu'es mort d'un marrit plevèsi, i'aura lèu un an ?'' ''— Escusas, Moussu lou mège, diguè Catarino, véuso dóu paure Simoun. Èro certo un brave ome, fasié moun bonur, e lou plourarai tant que Diéu me gardara lis iue de la tèsto ! mai lou ressuscités pas, vesès, car, vèngue la fin dóu mes, quitarai lou dòu... que me volon maridar 'mé lou long Pascau. De vuei en vue fan li crido, proumié-darrié. — Ai reçauput li presènt.'' ''— Ah ! que fasès bèn, de me lou dire, Catarino !... Eh bèn ! alor, se ressuscitave Nanoun Péu-rouge qu'enterrèron lou jour de la Candelouso ?...'' ''— Gardas-vous-n'en bèn, Moussu lou mège, cridè Jaque Lamelo : Nanoun èro ma femo. Sian resta dès an ensèn, dès an de purgatòri, tout Cucugnan lou sau. Que Nanoun rèste ounte èi, pèr soun repaus e pèr lou miéu. Un pico-pebre, Moussu ! testardo coume un ase, e vanelouso, e garrouio, e chaupiasso, em'aco pièi li man traucado, em'uno lengo ! uno lengo de serp, Moussu, qu'aurié fa batre la Santo Vierge emé Sant Jóusè !'' [...]
Euskadi ta Askatasuna
vinheta|[[Graffiti a Altsasu, Navarra.]] Euskadi ta Askatasuna (sigla ETA per "País Basc e libertat" en basco) es una organizacion armada (classificada coma terrorista) que sa tòca es l'independéncia del Bascoat.
Notre-Dame-de-Livoye
Notre-Dame-de-Livoye es una comuna normanda, situada dins lo departament de la Marga e la region de la Bassa Normandia.
Plan d'Aubion
Aquest plan calcari, d'una altitud mejana de 800 m e traucat de baumas e d'avencs, es un grand bacin aquifèr que va de la Còla de Lura fins au Mont Ventor. Lei rius sosterranhs dau plan alimentan la fònt de Vauclusa.
Sevilla la Nueva
Sevilla la Nueva es un municipi d'Espanha de la Comunautat Autonòma uniprovínciala de Madrid.
Arnaut Esquerrièr
Son òbra
La Cronica d'Arnaut Esquerrièr conta l'istòria dels Comtes de Fois (amb un relat de las originas del Comtat dempuèi lo martiri de Sant Volsian). Acabada e dedicada al Comte lo 11 de mai 1456, es perseguida aprèp per anar dusca a 1461. Foguèt escrita dins un occitan classic, lengadocian pirenenc sens fòrça gasconismes. Del meteis temps que la Cronica de del Vernís (escrita en 1444), es mai seriosa e istoriadors coma Olhagaray l'utilizaràn plan pels seus trabalhs.
Bibliografia
La Cronica d'Esquerrièr foguèt publicada e anotada pels archivistas Félix Pasquier e Henri Courteault en 1895 amb lo títol "Chroniques romanes des Comtes de Foix" (i a tanben la cronica de Miègevila, imitator d'Esquerrièr).
.セール
(pr. sero, "venta", en japonés, Punycode .xn--1ck2e1b) es un nom de domeni generic depausat per l’entrepresa americana Amazon. Es en servici dempuèi lo 19 de febrièr de 2016.
Drech public
Domeni del drech public
Una part de la doctrina considèra qu'apertenon al drech public cèrtas categorias : Una autra part la considèra coma essent mai lèu d'un drech transversal (cf drech penal)
Godfrey Hounsfield
Godfrey Hounsfield (n. en 1919, m.2004) foguèt un cercaire britanic. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1979.
Lo Baucet (Vauclusa)
Lo Baucet (Le Beaucet en francés) es una comuna provençala, situada dins lo departament de Vauclusa e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Latin vulgar
Segonda, de tèxte de gramatica normativa datant del periòde del latin tardièr condamnan d’errors linguisticas que los latinofòns avián tendéncia a commetre. Aqueste tèxtes son donc de bonas fonts sul biais que los latinofòns parlavan realament lor lenga.
Consonanta
Dins l'alfabet latin, las letras U e V e tanben la letras I e J, representavan lo mèsme son.
Demonstratius
S’encontra un autre testimonhatge d’aqueste aflaquiment: a l’epòca, de tèxtes juridics e autres començavan a conténer un grand nombre de mots coma « praedictus », « supradictus », etc., que se pòdon traduire per « subredich », e semblan significar pas que « aiceste, aqueste, aquel ». Gregòri de Tors escrich pet exemple : « Erat autem… beatissimus Anianus in supradicta ciuitate episcopus » (Lo benastruc Anian èra evèsque dins aquesta vila). Los adjectius demonstratius latins èran percebuts coma essent pas pus pro precises. Dins un lengatge mens naut, de formas d’un torn novèl tendon a suggerir que los demonstratius latins eritats avián estats enforçats se combinant amb « ecce » (d’origina una interjeccion : (« vaquí ! ») o « *eccu », del latin classic « eccum » « Gaita ! »). Es l’origina de « cil » (* « ecce ille »), « cist » (* « ecce iste ») e « ici » (* « ecce hic ») en ancian francés ; de « aiceste, aqueste, aquel » en occitan, de « aquel » en espanhòl e « aquele » en portugués (* « eccu ille ») ; « questo » (* « eccu istum »), « quello » (* « eccu illum ») e « codesto », ara passat d’usatge, (* « eccu tibi istum » en italian ; « acá/cá » (* « eccu hac »), « acolá » (* « eccu illac »), e « acquém » (*eccu inde ») en portugués e plen d’autras formas.
Los genres: disparicion del neutre
Gaireben totes los substantius neutres avián de formas plurialas que s’acaban en -A ou -IA ; unes tornèron èsser analizats coma de singulars femenins coma « gaudium », plural « gaudia » (los gaugs) ; la forma plurala es la raiça de « joie » (al singular) en francés. Es lo mèsme per « la joia » en catalan e « lo gaug / la jòia » en occitan; es la mèsma causa per « lignum », plural « ligna » qu’es a l’origina de « la llenya » en catalan, « la lenha » en occitan e « la leña ». De lengas romanicas an encara una forma plurala especiala dels ancians neutres que tracant coma un femenin al nivèl del sintactic: BRACCHIUM : BRACCHIA « braç/braces », « (le/les) bras » > « (il) braccio » : « (le) braccia » en italian, « braț(ul) » : « brațe(le)» en roumain.
Multiplicacion de las preposicions
La pèrda del sistèma casual produch foguèt significativa. En efièch, aqueste sistèma foguèt la basa de la sintaxi del latin classic, e sa disparicion obligava a realizacion d’una novela basa. Aquesta se realizèt a l’entorn de las preposicions e d’autras parafrasas. Aquestas particulas aumentèron en nombre e se formèron sovent en combinant d’autras particulas ja existentas. Las lengas romanicas presentan fòrça particulas gramaricalas coma « donde », en espanhòl (ont), venent del latin « dē » + « unde », « dē » + « ex » dona en espanhòl/portugués (desde) e catalan (des de) [ dins las 3 lengas aquesta proposicion amb valo de « tre ara o tre que ...», alara que los fals-amics « después », en espanhòl, e « depois », en portugués (après), venon de « dē » + « ex » + « post », e « dins » ven de « dē intus » (de l’interior). Unas d’aquestas novèlas combinasons apareisson dins de tèxtes literaris dempuèi l’Empèri tardièr; « defòra/dehòra » (occitan) « dehors (français), « de fuera » (espagnol) e « de fora » (portugais) representent « dē » + « foris » (dehors), et le roumain a « afara » (« ad » + « foris ». Atal, Per Jeròni de Stridon « si quis dē foris venerit » (si quelqu’un va en defòra, si qualqu’un sortís).
Tot coma pel datiu, que s’avalissiá alara, lo latin familièr remplaçava a vegada lo genitiu per la preposicion « de », seguida de l’ablatii.
Vernòls
Vernòls
L'origina gallica es probabla e nos a esparnhadas las latinizacions acostumadas, mas l'etime es benleu ueru-, « large », amb un complement que començariá per n-, tanplan coma uerna, « vèrnhe (< sanha ?) »; mas, l'adjectiu ueronados, « qu'es amont » conven encara mai, benlèu combinat amb ops, -opis, oppo-, « uelh ». Amb un pauc d'imaginacion, Vernò(p)s seriá pas l'equivalent delhs Bèlvésers modèrnes ?
Michael Ballack
Michael Ballack (Görlitz, 26 de setembre de 1976) es un fotbolaire alemand. Es actualament lo capitan de la seleccion nacionala de fotbòl d'Alemanha.
Republica de China (Taiwan)
Lo periòde japonés
Pasmens, l'òrdre japonés demorèt fòrça autoritari e Tòquio limitèt l'accès deis abitants a l'ensenhament superior per empachar la formacion d'un elèit locau tròp important. De mai, lei revòutas foguèron durament reprimidas. Per exemple, en 1930, d'armas quimicas foguèron utilizadas còntra d'insurgents aborigèns (incident de Wushe).
Lo refugi dei nacionalistas chinés
Dempuei aquela data, lei doas China son totjorn oficialament en guèrra. Contunian tanben de se presentar coma l'unic representent legitim dau pòble chinés. Ansin, a l'ora d'ara, l'objectiu oficiau dau govèrn de Taibei es totjorn de tornar conquistar lei territòris revendicats per la Republica en 1949 (que gropan la Republica Populara de China, Mongolia e divèrsei territòris frontaliers dau nòrd d'Índia).
Andicap
thumb|Pictogramas illustrant de formas d'andicap.
Antiquitat
Pels Grècs e Romans, l'astre de las personas andicapadas es foncion del prejudici; distriavan diformitat e malautiá sens incidéncia fisica. E mai, l'astre reservat als enfants que l'andicap èra pas visible, es a dire pels enfants patiguèt de trebles mentals, èra pas lo metèis que pels enfants patissent d'un andicap fisic. Amb la decision dels responsables de la ciutat, los enfants diformes èra menats fòra de la ciuta per èsser expausats, e èran daissats per morrir, pas tuats dirèctament, mas daissat a la volontat dels dieus. Pasmens, lo liure arbitre del paire o de la maire influenciava lo destin de l'enfant. Decidián de lo gardar o de lo forajetar. Dins aquel cas, l'enfant èra sacat a las bordilhas, ont morrigèt lèu.
Atal, los esparciats expausavan lors recents nascuts difòrmes al pé del mont Tegetus. Lor diformitat èra codificada e aviá un sens, representava la colèra dels dieus. Dins la literature ateniena, Platon e Aristòtel envisatjavan l’eliminacion dels enfants que naissián mutilats, o cècs o sords.
Teorias
La concepcion de l'andicap foguèt gaitat de biais diferents e que la percepcion evoluèt significativament dempuèi lo sègle XIX.