cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Oganda
Lo periòde de Yoweri Museveni
Yoweri Museveni restabliguèt l'òrdre en Oganda franc de la region deis Acholi que se revoutèron en 1986 e formèron l'Armada de Resisténcia dau Senhor. Per aquò, instaurèt a son torn un regime autoritari amb un partit unic e capitèt d'obtenir lo retorn d'una partida importanta deis Indians expulsats en 1972. Aquò permetèt un redreiçament de la situacion economica maugrat de dificultats engendradas per la preséncia de centenaus de miliers de refugiats tutsi arribats après de violéncias en Rwanda (250,000 en 1959). En mai d'aquò, Museveni capitèt de limitar lei 	devastacions de l'epidemia de SIDA dins son país.
Politica
Oganda es una republica presidencialista. Lo president, elegit per la populacion per un periòde de cinc ans, es lo cap d'Estat e lo cap de govèrn.
Districtes
Oganda es devesit en 45 districtes. Los districtes son totes nomenats d'aprèp lor ciutat principala respectiva.
Economia
De veire: Economia d'Oganda
Demografia
! Grop etnic ! Òmes ! Femnas ! Total
Auvèrnhe (Occitània)
Lo país arvèrne
Segon las donadas arqueologicas actualas, la capitala daus arvèrnes a la fin dau segond edat dau fèrre seriá Corent,.
Freddie Mercury
Sens dobte, es una de las melhoras voses qu'a donat lo pop-ròck lo sègle XX, dotada d'un extraordinari registre (tres octaves e mièja), e que cantèt amb el una granda varietat d'estils musicales.
Avans-gàrdia
Exemple istoric
L'avans-gàrdia ocupava una plaça centrala dins lo sistèma napoleonenc. D'efiech, èra constituïda d'una unitat pron poderosa per acceptar lo combat còntra la fòrça principala de l'enemic. Ansin, èra capabla d'establir lo contacte amb aquela fòrça, de mantenir sei posicions defensivas còntra un assaut massís ò de rompre lo contacte per se retirar. La fòrça principala, comandada per Napoleon eu meteis, se situava generalament a una distància d'un ò dos jorns de marcha. Ansin, èra possible per Napoleon de desvolopar la sieuna manòbra còntra la fòrça enemiga. La batalha d'Auerstaedt (14 d'octòbre de 1806) es una illustracion de la capacitat de combat d'una avans-gàrdia napoleonenca còntra una armada enemiga au complèt. La batalha de Friedland (14 de junh de 1807) illustra puslèu lo ròtle de l'avans-gàrdia dins la fixacion deis unitats advèrsas per permetre a Napoleon de leis anientar.
Josèp Bonaparte
Mòrt
Moriguèt a Florença en 1844 mas foguèt sebelit a París.
Nabirac
Nabirac (Nabirat en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, administrada per lo departament de Dordonha de la region de Novèla Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Moon Geun Young
thumb|right|Moon Geun Young (2010) Moon Geun Young(n. en 1987) es una famosa actritz coreana de cinèma.
Sant Amanç de Solt
Istòria
1225: d'abitants volent se liberar de la tutèla del senhor, fondèron una bastida sus l’autra riba de Toret. Atal nasquèt Sant Amanç La Bastida, vila franca que son sobeiran dirècte èra la Corona de França. Lèu la novèla ciutat s’enrodèt de barris e foguèt comunament designada per Sant Amanç vila mendre per oposicion a Sant Amanç primièr (sus la riba drecha de Toret) que venguèt vila màger (uèi nomenada Sant Amanç de Val Toret). Dempuèi la creacion de Sant Amanç vila mendre, lo rei se comportèt en sobeiran e senhor absolut d'aquela vila, que ne faguèt una plaça fòrta de Lengadòc. 1572: pendent la guèrra de religion, ambedós Sant Amanç se pelegèron pendent quatre jorns; la vila demorèt fin finala dins las mans dels protestants que destruiguèron la glèisa primièra del sègle XIII en 1581 per bastir un Temple. Pasmens tornèt èsser bastida 100 ans mai tard jos son nom actual de « Nòstra Dòna de l’Assompcion ». Lo campanar de la glèisa del sègle XIII foguèt conservat; es un bon exemple de l’arquitectura regionala d'aquela epòca. Aprèp aquel periòde de conflictes, lo comèrci se desvelopèt e Sant Amanç de Solt veguèt créisser la produccion de veire. Los gentilsòmes veirièrs s’installèron sus las primièras laissas de la Montanha Negra que lor fornissiá los materials de basa (fusta e silici). Encara son visibles de forns veirièrs del sègle XVII
Saint-Pierre-de-Manneville
Saint-Pierre-de-Manneville es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Sèina Maritima e la region de la Nauta Normandia.
Classa (biologia)
En biologia, la classa es lo tresen nivèl de la classificacion classica (es a dire sens utilizar la nocion de distància genetica) de las espècias viventas (vejatz sistematica).
Protista
Los protistas son una subdivision (o règne) dels eucariòtas.
Invertebrata
Invertebrata Un invertebrat es un animal desprovesit de colomna vertebrala. Pòt èsser unicellular o pluricellular.
Los invertebrats se subdevesisson en mai d'un sosensemble :
Hokkaidō
Transpòrt
Lo malhum de camin de fèrre al dintre d'Hokkaidō es plan desvolopat, mas d'unas vilas son pas accessiblas qu'en bus o en veitura.
De veire a Hokkaidō
thumb|250px|Las gòrgas de Sounkyo, dins lo sector [[volcanic de Daisetsu-zan]]
Montcabrièr (Tarn)
Montcabrièr (Montcabrier en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Tarn e de la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
Lei Grandei Descubèrtas
Aquò entraïnèt una aumentacion de la recèrca en cartografia e dins la produccion de cartas, especialament de cartas marinas. D'efiech, lo nombre de portolans, una carta marina apareguda a la fin dau sègle XIII en Mediterranèa, venguèt pus important. Representèron tant Euròpa que lei regions exploradas per lei navegaires. N'existiá dos tipes. Lo premier, generalament grossier, èra utilizat dirèctament per lei marins. Lo segond, fòrça ornat e dessenhat sus de materiaus de qualitat, èra una òbra d'art destinada ai corts reiaus e ais elèits. Objècte de prestigi, mòstra la volontat creissenta dei poders estataus dau periòde de mestrejar lor territòri d'una maniera pus eficaça. Aqueu trabalh foguèt sostenguda per la redescubèrta de la Geografia de Ptolemèu que permetèt de melhorar la teoria de la cartografia gràcias a l'utilizacion de metòdes estructurats per calcular la posicion dei ponchs. De mai, aquò participèt a la difusion de planisfèris au sen de la societat, çò que permetèt de fixar de convencions importantas coma lo posicionament dau nòrd en aut de la carta.
La geografia « classica »
La geografia faiçonada per lei mutacions scientificas dau sègle XIX dominèt fins ais ans 1950. Es desenant dicha geografia « classica ». D'efiech, en despiech de sei variacions nacionalas, es caracterizada per un ensemble de ponchs comuns. Premier, s'interessava principalament a d'espacis identificats coma coerents, es a dire un parçan, una region, un país ò un Estat. Privilegia tanben fòrça lei descripcions naturalas e umanas. Aquela geografia èra en acòrdi amb « l'Euròpa dei nacions » eissida dau sègle XIX. Pasmens, venguèt pauc a pauc obsolèta en causa de la dubertura progressiva deis espacis economics, de la decolonizacion e de la mondializacion. De mai, leis estudis classics avián tendància a se concentrar sus lei zònas ruralas en plaça dei vilas e dei centres industriaus.
Lei sistèmas d'informacion geografica
Un sistèma d'informacion geografica (SIG) es un sistèma d'informacion capable d'organizar e de presentar de donadas alfanumericas espacialament referenciadas e de produrre de plans e de cartas. Son principalament utilizats per d'activitats geomaticas de tractament e de difusion de l'informacion geografica. La representacion es sovent en doas dimensions mai lei sistèmas pus modèrnes intègran desenant de mejans de visualizacion en tres dimensions e la possibilitat de veire l'evolucion istorica d'un territòri. Son usatge pus frequent es la representacion mai ò mens realista de l'environament espaciau en se basant sus d'elements geometricas (ponchs, vectors, poligòns, etc.) associats amb d'informacions permetent de definir la natura dau terren (seuva, rota, etc.).
Monte
U Monte en còrs (Monte en francés) es una comuna corsa, situada dins lo departament de Nauta Corsega‎ e la region de Corsega.
Arrondiment de Fijac
Dempuèi 2015
La composicion e lo nombre de comunas de l'arrondiment pòt cambiar pr'amor de las fusions de comunas o, en 2017, per correspondre ambe las intercomunalitats. Lo nombre de comunas de l'arrondiment de Fijac èra aital de 120 en 2015 e 116 en 2016. En 2017, l'arrondiment foguèt un pauc espandit (al detriment de l'arrondiment de Caors) e lo nombre de comunas montèt a 118.
Istòria
Entre 1790 e 1801, una partida de l'arrondiment èra del districte de Sent Seren.
(577) Rhea
(577) Rhea es un asteroïde.
Mirabèu
Mirabèu pòt èsser:
Siku
L'interpret de siku que s'apera lo sicuri.
Villiers-Saint-Denis
Istòria
Originas de la comuna :
Lo mètge André BOCQUET, ancian mètge director del centre médico-quirúrgic de "la Renaissance sanitaire", fondacion en assegurant la gestion de l'establiment espitalari installat dins lo castèl de Villiers-Sant-Denis e en lo parc d'aquel, a escrich una labor (48 paginas, edicions de la Fondacion "la Renaissance sanitaire")consagrat a l'istoric del castèl de Villiers-Sant-Denis. La proprietat, #que #èsser una residéncia de Émilien de Nieuwerkerke,director dels musèus de França en 1849 de contunh Surintendant de las Bères arts a partir de 1863, prèpa de l'Emperaire Napoleon III, a #èsser reconstruite a sus la localizacion d'un castèl medieval #que subsisteixen qualques escasses vestigis (elements de fondacions), encara visiblas en los soscaves del castèl actual.
Origines de la commune :
Château de Villiers-Saint-Denis :
Cevico de la Torre
Cevico de la Torre es un municipi de la província espanhòla de Paléncia dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
La Couture
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Languimberg
Languimberg es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Centolh VI de Bearn
Qu'eretè de la vescomtat a la mort deu son pair Gaston IV lo Crotzat en crotzada en Aragon. Eth tanben que trobè la mort lo 17 de julhet de 1134 a l'escadença de la batalha de Fraga, remportada per las òsts musulmanas almoravids.
Myxinoidea
thumb|250px|Myxine glutinosa
Melissa Black
Melissa Black (autes pseudonimes d'actora: Trisha Ice, Cecile, Petra) qu'ei ua actora de cinèma pornografic chèca.
Canton de Chastèlnòu de Randon
Lo canton de Chastèlnòu de Randon es una anciana division administrativa de Gevaudan, situada dins l'arrondiment de Mende, lo departament de Losera e la region de Lengadòc-Rosselhon, ara d'. Las 8 comunas son dempuèi 2015 dins lo canton de Grandriu. La lenga autoctòna, tot ben que nòrd-occitana, es l'occitan lengadocian, dins sa varianta de transicion ambe l'auvernhat. La fonetica e la fonologia son remarcablament claras per d'aurelhas lengadocianas a l'oèst del canton, pas tant a l'èst.
Deyvillers
Geografia
Deyvillers Fa partida de la banlèga es de Épinal, vila #que n'es pas separada que per la municipalitat de Jeuxey. Lo ruisseau Saint-Oger travèrsa lo pòble.
Guiscarda de Bearn
Quan e vadó vescomtessa de Bearn, Guiscarda qu'èra veusa de Pèr de Gavarret dab qui e avèva avut lo futur Pèir II de Bearn. Qu'assegurè la regença ua purmèra vegada dinc a la majoritat deu son hilh (en 1147) e ua dusau a la soa mort en 1153 dinc a la soa pròpia mort en 1154.
Lo son arrèr hilh (hilh de Pèir II) qu'eretèr deu tròn dab lo nom de Gaston V de Bearn e Raimon Berenguièr IV de Barcelona que ho causit com regent.
Districte de Surat
Lengas
Defòra del gujarati qu'es la lenga majoritària, una part de la populacion, parla lo chodri e lo gamit, de lengas bhil.
(584) Semiramis
(584) Semiramis es un asteroïde.
Le Ménil
Le Ménil es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region del Grand Èst.
Arrion
Toponimia
La prononciacion qu'ei [a'rjuŋ] [dab rr multipla probablament]. Las fòrmas ancianas que son Sanctus Martinus de Arrione, en latin, aus sègles XI-XII, Rion en 1255, Affar, feit d'Arrast e d'Arrion en 1278, Ryon en 1299, Ryons en 1305, de Ryoncio, en latin, en 1305, Ryun en 1305, Pion (mapa deu sègle XVII, shens data), Arrion (mapa de 1638), Arion (mapa de 1647), Arrion (mapa de 1651, Pion (mapa deu començament deu sègle XVIII), Rion (mapa de 1714), Arrion (mapa de 1733).
Districte de Banaskantha
Lo districte de Banaskantha (en gujarati, બનાસકાંઠા જિલ્લો banāsakāṇṭhā jillō) es un districte d l'estat de Gujarat en Índia.
Braintree
thumb|right|250px|Bibliotèca publica Thayer Braintree ( pron.: [bɹeɪnˈtɹiː] ), e oficialament Town of Braintree, es una vila americana, situada dins lo comtat de Norfolk e l'estat de Massachusetts.
Canton de Soçairac
Istòria
Lo canton se creèt en 1949 ambe de comunas vengudas del canton de Bertenor (Comiac, La Mativiá ), de Sent Seren (La Calm d'Orcet ) e de La Tronquièra (Calviac , Soçairac ). Son primièr conselhièr general foguèt Gaston Monnerville (de 1949 a 1973).
Sant Amanç de Val Toret
Geografia
La rivièra del Tòre divisa aquel endrech en doas zonas, al nord Sant Amanç de Val Toret e al sud Sant Amanç de Solt. Per consequéncia d'aquel terren, lo vilatge de Sant Amanç de Val Toret a pauc de terra per la cultura ço que implica que per força temps, l'industria èra mai que mai favorisat.
Ans 1700
../.. | Ans 1670 | Ans 1680 | Ans 1690 |  Ans 1700 | Ans 1710 | Ans 1720 | Ans 1730 | ../..
Sciéncias e tecnicas
1709 : dins lo vilatge britanic de Coalbrookdale, obtencion de la premiera colada de fonda de coke per Abraham Darby (1678-1717). Aquò marquèt l'aparicion de la siderurgia modèrna e foguèt una etapa decisiva vèrs la Revolucion industriala (→ 1780).
Arc volcanic de las Cascadas
L'Arc volcanic de las Cascadas (anglés Cascade Volcanoes, Cascade Volcanic Arc, o tanben Cascade Arc) es un arc volcanic d'America del Nòrd que s'estend de la província canadenca de Colómbia Britanica al nòrd fins a l'estat american de Califòrnia al sud, passant per los estats de Washington e d'Oregon. Los 26 volcans que forman aquest arc volcanic son alimentats per un magma venent de la subduccion de la placa Juan de Fuca sota la placa nòrdamericana. E mai que prenga lo nom de la Cadena de las Cascadas, l'arc s'estend tanben en defòra d'aquesta sèrra.
An Tergant
An Tergant en breton ( Le Tiercent en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Tornissan
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luòc:
Marcèu Amont
En octobre de 2021, que pareish lo son prumèr roman a las edicions Cairn, Adieu la belle Marguerite («Adiu, bèra Margalida»).
Crocodilia
Lo mot de crocodil es sovent utilizat per designar l'ensemble dels crocodilians. En realitat conven de reservar lo tèrme a la familha dels crocodilids, per distinguir lo crocodil de l'alligator e del caïman d'una part, del gavial d'autra part.
Giovan Battista Pellegrini
Giovan Battista Pellegrini (Cencenighe Agordino, 23 de febrièr de 1921 – Pàdoa, 3 de febrièr de 2007) èra un linguista, glottològ e filològ italian.
Cantaviella
vinheta|Plaza porticada de Cantavieja. Conjunto Histórico Artístico la Villa de Cantavieja. Cantaviella (Cantavieja en castelhan) es una vila de la comunautat autonòma d'Aragon. Es lo capdulh de la comarca de Maestrat.
Inca Garcilaso de la Vega
Gómez Suárez de Figueroa, mai conegut coma Inca Garcilaso de la Vega, (Cuzco, 12 d'abril de 1539 - Còrdoa, 23 d'abril de 1616) foguèt un cronicaire e escrivan perovian.
Draghixa Laurent
Qu'ei neishuda lo 3 de junh 1973 a Split en Croàcia.
Honshū
thumb|250px|right|Honshu, en marron encre sus la mapa de Japon Honshū (en japonés: 本州) es la pus granda illa de Japon; es desseparada de Hokkaidō al nòrd per l'Estrech de Tsugaru, e de Shikoku al sud per la Mar Interiora de Seto, e al sud-oèst de Kyūshū per l'Estrech de Kanmon. Es la setena pus granda e la segonda pus poblada illa al mond après l'illa de Java.
L'economia sus la còsta nòrd-oèst de la Mar de Japon es mai que mai la pesca e l'agricultura ; Niigata es senhalat coma un important productor de ris. Las planas de Kantō e Nōbi produson de ris e d'ortalissas. Yamanashi es una zona màger de la produccion de frucha, Aomori es famosa per sas pomas.
Nantuelh e Auriac de Borzac
Nantuelh e Auriac de Borzac (Nanteuil-Auriac-de-Bourzac en francés) es una comuna d'Occitània, dins la region istorica de Perigòrd, situada dins lo departament de Dordonha de la region de Novela Aquitània, ancianament d'Aquitània.
De cap tà l'immortèla
Paraulas
Sèi un país e ua flor, E ua flor, e ua flor, Que l'aperam la de l'amor, La de l'amor, la de l'amor,
Seguret
Seguret (Séguret en francés) es una comuna provençala, situada dins lo departament de Vauclusa e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Dueñas
Dueñas es un municipi de la província espanhòla de Paléncia dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Canton d'Aups
Istòria
A las eleccions departamentalas dau 22 de març de 2015, en aplicacion dau decret n° 2014-270 dau 27 de febrier de 2014, que pòrta delimitacion dei cantons dins lo departament de Var, lo canton d'Aups foguèt suprimit.
Empèri Portugués
L ' Empèri Portugués o Empèri Colonial Portugués es lo primièr empèri global de l'istòria  essent considerat coma mai ancian dels empèris colonials europèus modèrnes, existissent gaireben pendent sièis sègles, a partir de la Conquista de Ceuta, en 1415, fins a la devolucion de la soberaneitat de Macau a China, e 1999. L'empèri s'espandiguèt per un grand nombre de territòris qu'uèi fan part de 53 païses diferents. Se cal notar, que siá pendent lo regime monarquic o pendent lo regime republican, Portugal jamai s'autodenominèt oficialament coma "empèri".
De marins portugueses comencèron a explorar la còsta d'Africa en 1419, utilizant las recentas descobèrtas dins de domenis coma la navegacion, la cartografia e la tecnologia maritima, coma la caravèla, amb l'objectiu de descobrir una rota maritima pel lucratiu comèrci de las espècias d'orient. En 1488, Bartolomeu Dias passèt lo Cap de Bona Esperança e, en 1498, Vasco da Gama arribèt en Índia. En 1500, Pedro Álvares Cabral arribèt al Brasil, sus la còsta atlantica sudamericana. Dins las decennias seguentas, los marins lusitanians continuavan d'explorar lo litoral e las illas de l'èst d'Asia, realizant de plaças fòrtas e establiments de comèrci. En 1571, una seria de pòstes avançats ligava Lisbona a Nagasaki, al Japon, lo longo de las còstas d'Africa, l'Orient Mejan, Índia e Asia. Aquel malhum comercial torna una granda riquesa al Reialme de Portugal.
Daniel Barenboim
thumb|200px|Daniel BarenboimDaniel Barenboim (Buenos Aires, lo 15 de noveme de 1941) qu'ei un pianista e cap d'orquèstra argentin d'origina russas judivas. Qu'aquesó tanben las nacionalitats israeliana e espanhòu e que ho lo purmèr d'interpretar oficiament ua òbra de Richard Wagner en Israel.
Empèri Portugués
Lo Golf de Guinèa e l'aur minièr
Amb la colaboracion de navegadors como João de Santarém, Pedro Escobar, Lopo Gonçalves, Fernão do Pó e Pedro de Sintra, Fernão Gomes anèt al delà del contracte. Dins l'encastre de sa comanda, l'exploracion de la còsta oèst africana avancèt fins al Cap de Santa Catarina, ja dins l'emisfèri Sud, e encontraran tamben las illlas del Golf de Guinèa, amb São Tomé e Príncipe e Elmina en 1471, ont encontrèt una florissenta indústria aurifèra aluviala.
Daniel Barenboim
Que ho tanben l'espós de la violoncelista anglesa Jacqueline du Pré morta d'ua escleròsi en placas.
Empèri Portugués
La mapa ròsa (1822-1890)
Après la pèrda del Brasil, venguent independent en 1822, Portugal deguèt afrontar las poténcias europèas per conservar lo rèste del sieu fragmentat emperial: las possessions de las Índias, Macau e Timòr Èst, las illas de Cap Verd e de São Tomé e Príncipe, las còstas d'Africa Ocidentala (Angòla e Guinèa) e Orientala portuguesas (Moçambic), ont èran en vigor los acòrdis de proteccion amb los governants locals e que l'interior èran pas ocupat. En 1842 Portugal acabèt amb lo trafic negrièr dins l 'Empèri e en 1869 aboliguèt l'escravatge jos la pression de la Grand Bretanha. Aquela decison serà rapidament contrapesada per una legislacion trabalhista insistissent dins necessitat del trabalh indigèn dins los camps de coton o dins las òbras publicas.
Mentretant, lo ministre dels afars estrangièrs João de Andrade Corvo tornèt afirmar la tradicionala aliança Luso-Britanica, prepausant d'obrir Moçambic e Goa al comèrci e navigacion britanics en cambi de la reconeissença del Còngo. En 1883 Portugal ocupèt lo nòrd del riu Còngo e l'an seguent signèt un acòrdi amb los angleses reconeissent lo drechs per ambedoas ribas. L'acòrdi foguèt sul pic denonciat per las autras poténcias, provocant la convocacion de la Conferéncia de Berlin (1884–1885) per Bismarck, per dirigir los conflictes - inclusissent l'oposicion Luso-Britanica a l'espandiment de Leopòld II. Pasmens l'aliança foguèt decebenta: jos la pression d'Alemanha e França, Portugal perdèt lo contraròtle de la boca del Còngo, sonque mantent Cabinda, que lo notables signèron lo Tractat de Simulambuco en Febrièr de 1885, e qu'acceptèron de venir un protectorat de la corona portuguesa. L'exigéncia d'una ocupacion efectiva determinada per la Conferéncia de Berlin motivèt Portugal a agir. L'Estat portugués diversifiquèt alara los contactes internacionals, cedant a França en Guinèa, e a Alemanha dins lo Sud d'Angòla, que en cambi nomenèt colonia, en cambi de la reconeissença de las tèrras interioras. Nasquèt alara la Mapa Ròsa, venent publica en 1886, reclamant una listra de territòrio d'Angòla fins a la contra còsta del (Moçambic). Per apiejar aquela reclamacion se realizèron de campanhas d'exploracion e d'asserviment dels pòbles de l'interior, que la resisténcia las combatián de Campanhas de Conquista e Pacificacion menadas per las fòrças armadas.
L'Empèri Colonial Portugués en Africa (1890-1975)
En 1911, après la fin de la monarquia, s'inspirant dels britanics per un metòde d'administracion indirèta, mas tanben influenciats pels franceses, los republicans donèron, a las possessions d'otramar, lo nom de colonia, que las atribussián una cèrta autonomia financièra e administrativa. Lo Triangle de Quionga foguèt reocupat en 1916, pendent la Primièra Guèrra Mondiala, per de fòrças portuguesas e tornèt èsser integrat oficialamente al Moçambic en 1919 pel Tractat de Versalhas, que torna definir la frontièra lo longo del riu Rovuma.
Malaca e lo Sudèst Asiatic
D'en primièr, lo rei Manuel e lo conselh del reialme ensagèron de distribuir lo poder a partir de Lisbona, creant tres jurisdiccions dins l'Ocean Indian: Albuquerque aurà per mission de prene Ormuz, Adèn e Calicut securizant lo domèni dins la mar Roja; Diogo Lopes de Sequeira foguèt enviat al sudoèst asatic, amb per mission de realizar un acòrdi amb lo sultan de Malaca; Jorge de Aguiar e mai tard, Duarte de Lemos presidissiá la region entre lo Cap da Bona Esperança e Gujarat. Pasmens aquelas cargas foguèron centralizadas per Afonso de Albuquerque, que venguèt plenipotenciari, e atal demorèt.
Em 1513, partissent de Malaca, Jorge Álvares arribèt al Sud de China, fins a la boca del Riu de las Pèrlas dins l'illa de Lintin. En seguida arribèt a Canton e Sanchoão Rafael Perestrelo a Sansian. En 1517 Tomé Pires foguèt enviat coma embaissador del rei Manuel en China, dins la  flòta de Fernão Peres de Andrade, que capitèt a negociar amb las autoritats de Canton son mandadís a Pequin e far un establiment a Tamau. Realizada d'en primièr, l'embaissada foguèt retenguda. De comerçants portugueses s'establiguèron alara dins l'illa de Sancian, subornant de mandarins locals, mais tard a Liampo que foguèt destruïda, Tamau ont en 1521 e 1522 foguèron combatuts per las fòrças chinesas e Lampacau, una illòta dins baía de Guangzhó (Cantan). Dins lo Golf Persic, los portugueses conquistèron Ormuz em 1515 e, a causa de la posicion estrategica dins region, Bahrayn em 1521. Em 1522 lo rei indó de Sonda en Indonesia cercava a sagelar una aliança amb lo Portugueses a Malaca per se defender de l'aument del poder musulman al centre de Java, los invitant a bastir una fortalesa dins lo pòrt de Kalapa (actuala Jacarta). Lo Tractat de Sonda Kalapa (1522) foguèt sagelat amb un padrão, mas los portugueses capitèron pas a realizar la promesa de tornar l'an seguent: aquel an tornèt lo governador d'Índia Duarte de Meneses que, après una administracion desastrosa, e enviat en prison e cambiant per Vasco da Gama, que moriguèt a Cochim em 1524. Entre 1522 e 1529, seguent lo viatge de circunnavigacion de Ferrand de Magellan, los castelhans contestèron lo tèrme Èst del Tractat de Tordesilhas, contestant las preciosas Molucas "berç de totas las espècia" e las Filipinas als portugueses. En 1529 Lorei Joãn III e Carles I d'Espanha signèron lo Tractat de Saragossa, que definís la continuitat del meridian de Tordesilhas dins l'emisfèri oposat, a l'èst de las illas Molucas, cedidas a Espanha contra un pagamento de 350 000 ducats d'aur.
Arribada al Japon e fixacion a Macau
En 1571, après un acòrdi amb lo daimyo cristan Omura Sumitada (batejat "Dom Bartolomeu") los portugueses se desplacèron per s'establir a Nagasaki, al Japon e creant atal un centre comercial que pendent fòrça ans foguèt la pòrta del Japon a benefici del mond. En 1580, paus abans lo periòde de l'Union Iberica, Omura Sumitada cedèt la jurisdiccion de Nagasaki als Jesuistas.
Restauracion e declin de l'Estat Portugués d'Índia
En Índia, de territòris foguèron, mentretant, perduts pels maratís fins a 1739, contunhent a èsser designats "Velhas Conquistas", quatre concelhs de Goa incorporats a l'Estat Portugués d'Índia dempuèi lo començament de la dominacion portuguesa. Entre 1713 e 1788, la superfícia de Goa triplèt amb l'incorporacion de las Nòvas Conquistas: Portugal prenguèt Dadra e Nagar-Haveli, dins un grop de set concelhs, al sul, al nòrd e a l'èst, que foguèron apondats a l'Estat Portugués d'Índia. En 1787 foguèt nomenada "Conjuracion dels Pintos", un assag de capvirar lo regime portugués a Goa, coma de clèrges e militars, natius de la region, se pensant discriminats dins las promocions de carrièras, per de motius racials. Lo grop dels conspirators aviá al cap lo preire José António Gonçalves de Divar, e José Custódio Faria, ("Abade Faria"). Un còp denunciada, la conspiracion foguèt reprimida per las autoritats portuguesas. Lo preire Divar capitèt a s'escapar a morriguèt al Bengala. L'Abat Faria escapèt en França, ont venguèt celèbre.
Preséncia portuguesa en las Americas
En 1499, amb la segonda armada en Índia, la mai ben equipada del sègle XV, Pedro Álvares Cabral mudèt de còsta africana. Lo 22 d'abril de 1500 localizèt lo Mont Pascal sul litoral sud de Bahia. Oficialament considerada como acidentala, lo fach que la descobèrta de Brasil es considerada oficialament coma una escasença es a l'origina l'ipotèsi qu en realitat seriá estat preparada a l'amagat. Lo territòri podava ja far partit dels domènis portugueses segon la primièra demarcacion de la Bula Inter Coetera de 1493, alara que lo rei Joan II signèt lo Tractat de Tordesilhas en 1494, que desplacèt cap a l'oèst lo meridian que separava las tèrras de Portugal e de Castelha.
De comerçants de Lisbona e de Porto envièron d'embarcacions cap a la còsta per far contrabanda de pernamboc, aucèls de plumas coloradas, pèls, raïces medicinalas e indians per èsser esclaus. Nasquèron, atal, los primièrs establiments. La cultura de la cana de sucre foguèt introduzida a partir de 1516 e las grandas plantacions a Pernambuco e a Bahia exigissián un nombre creissent d'esclaus negres da Guinèa, Benin e Angòla.
Las Capitaniás ereditárias e lo primièr Govèrn General (1532-1580)
Entre 1534-36, lo rei Joan III instituiguèt lo regime de las capitaniás ereditárias, favorizant la colonizacion mejans las sesmarias, al biais que ja se fasiá dins las illas da Madeira e del Cap Verd. Foguèron creadas quinze listras longitudinalas anant del litoral find al Meridian de Tordesilhas. Aquel sistèma consistís en de tèrra fòrça vastas, ofrissent a de capitanis-donatàris que donavan de condicions economicas pementent de fianciar la colonizacion. Cada capitani-donatari e governador deveria fondar de colonias, concedir de sesmarias e administrar a la justícia, demorant responsable pel sieu desevolopament e pagar las despensas de colonizacion, pasmens èran pas proprietaris: podavan la transmetre los filhs, mas pas la vendre. Los dotze beneficiaris èran membres de la pichona noblesa de Portugal que s'èran destacats dins las campanhas d'Africa e en Índia, de nauts funcionaris de la còrt, coma João de Barros e Martim Afonso de Sousa. De las quinze capitaniás originalas (a dos meses de viatge de Portugal) sonque las capitaniás de Pernambuco e de São Vicente prosperaram. Ambedoas se dedicavan a la cultura de cana de sucre e, malgrat los problèmas comuns dels autres, los donataris Duarte Coelho e los representants de Martim Afonso de Sousa, capitèron a manténer los colonos e establir d'alianças amb lo indigènas.
Dominacion de Absborgs, division e invasions olandesas (1580-1663)
En 1621, Brasil èra divisat en dos estats independents: o Estat del Brasil, de Pernambuco a atuala Santa Catarina, e l'Estat del Maranhão, de l'atuala Ceará fins a Amazonas, resultat del ròtle de primièr plan per la colonizacion del nòrd e nòrdèst. Ambedos estats, los nomenats "portugueses de Brasil" èran subjèctes de las metissas leis que regissán lo residents qu'al Portugal: las Ordonanças manuelinas e las Ordonanças filipinas.
Lo cicle de l'aur (1693-1800)
Lo tractat de Madrid (1750) definiguèt las frontièras entre Brasil e lo rèste dels territòris espanhòls, mas los conflictes contribiguèron al respècte de la colonia del Sacramento, fins a que Portugal renoncièt dins lo Tractat de Santo Ildefonso (1777). Lo sègle XVIII foguèt marcat por una centralizacion màger e aument del poder reial per tot l'Empèri Portugués; Lo poder dels jesuistas, alara protectors dels Natius contra l'esclavatge, foguèt subte suprimit pel Marqués de Pombal amb la dissolucion d'aquel òrdre religiós catolic sul sol portuguésen 1759. En 1774, los dos Estats del Brasil e do Grão-Pará e Maranhão se fondiguèron en entidat administrativa. Los colonos comecèron a manifestar una cèrta insatisfacion en fàcia a las autoritats de Lisbona.
Açòres
Pee que los colons pòscan cultivar las tèrras èra necessari desbastassar de matas densas essent la matèria primièra d'exportacion. L'exportacion de fusta (madeira en portugués) per la producion esculturala e construccion navala, lo cèdre de mata (Juniperus brevifolia) e lo tueis, la cultura de cerealas e l'elevatge èran las activitats màger, amb lo blat. En mai del blat, que Portugal mancava regularament, foguèt liurat a de plaças portuguesas de las conquistas del nòrd d'Africa, subretot Mazagão e Ceuta, la cultura del pastèl e la culhida de l'orselha per la tinturariá èra a l'origina d'un comerci actiu amb los pòrts costièrs europèus, subretot amb Portugal e Flandra, atenguèt l'apogèu e la produccion de cana de sucre, assag gaire competitiu, e de blat intrèron en decadéncia.
Descolonizacion (sègle XX)
En Orient, la resisténcia a la dominacion portuguesa se manifestèt dins contèxte de las descolonizacion europèa. Après l'independéncia indiana concedida pels britanics, en 1947, Portugal refusèt d'acccedir a la demanda  d'Índia per n'acabar amn sas possesions. L'actitud foguèt condenada pel Tribunal Internacional e per l'Assemblada de la Nacion Unidas que se prononcièt en favor d'Índia. En 1954, après a descolonizacion francesa de Pondicherry, L'Union Indiana anexièt los territòris de Dadra e Nagar Haveli, que, dempuèi 1779, fasian partit de l'Estat Portugués d'Índia. En Decembre de 1961, l'Union Indiana invasí los territòris de Goa, Daman e Diu. E l'an seguent foguèt presa Illa de Angediva. A l'epòca, lo Conselho de Seguretat de l'ONU considerèt una resolucion que condenava l'invason, o que pausèt son vetò l'URSS. La majoritat de las nacions reconeguèron l'accion de l'Índia, pasmens, Salazar refusa de reconéisser la soberania indiana sus aqueles territòrios, mantenent los representats de l'Assemblada Nacionala fins a 1974, amb meteissa actitud fins a la Revolucion dels Ulhets. A partir d'alara, Portugal podèt restablir las relacions diplomaticas amb Índia, en començant per la reconeissença de la soberania indiana sus l'ancian Estat d'Índia. Pasmens, al sieus abitants qu'o volgavan èra donada la possibilitat de manténer la ciutadania portuguesa.
Ellen Saint
En prumèras, qu'estudiava entà infirmièra en pausant entà fotografs amators e professionaus entà's pagar los estudis, puish que comencè ua carrièra dens lo pòrno en 2003. Aquera carrièra qu'estó marcada per las soas interpretacions dens la seria de filmes Russian Institute e divèrsas recompensas a la Hestejada Internacionau de Cinèma Erotic de Barcelona. L'actora que i pausè un tèrmi en 2007.
Lantéfontaine
Lantéfontaine es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region de Lorena.
Armada Roja
L’Armada Roja es lo nom donat ai fòrças armadas sovieticas de sa creacion en 1917 a sa dissolucion en 1992. Creada en 1917 après la Revolucion d'Octòbre per combatre leis armadas còntra-revolucionàrias durant la Guèrra Civila Russa, foguèt implicada dins plusors conflictes majors dau sègle XX coma la Guèrra d'Ivèrn, la Segonda Guèrra Mondiala, l'Invasion de Manchoria e la Premiera Guèrra d'Afganistan. Durant aqueu periòde, fasiá partida dei fòrças armadas pus poderosas e pus modèrnas de la planeta e son ròtle centrau dins la victòria còntra lo III Reich li donèt un prestigi fòrça important. En 1992, après la disparicion de l'Union Sovietica, sei tropas foguèron transferidas a seis Estats successors. La màger part, compres la totalitat de l'arsenau nuclear, foguèt recuperada per la Federacion de Russia.
Union Iberica
Declin de l'Union e revòlta portuguesa
thumb|Joan, 8n duc de Bragança, aclamat [[Joan IV de Portugal en 1640]] Dempuèi 1583 en exili, António Prior do Crato utilizèt tota sa vida e fortuna dins la resisténcia a l'union iberica, amb l'ajuda d'Elisabèt I d'Anglatèrra. L'ajuda la donèt pendent d'annadas, amb d'ensags de desembarcament, per exemple temptativa de prene Lisbona de la contra armada Drake-Norreys 1589. Mas, sens succés. Una granda partida de l'aristocracia acceptèt Felip II coma rei, e lo pòble, gaireben desinteressat, repondèt pas. António deguèt de nòu partir en exili.
La Guèrra de la Restauracion e la fin de l'union
Concentrat a restablir las relacions amb Anglatèrra, fachas malaisidas a causa de la Guèrra civila anglesa ont prenguèt partit per la causa reiala, Portugal negociava lo Tracat de Westminster (1654) amb Oliver Cromwell. Joan IV morriguèt en 1656. Perdent la pièja Francesa après lo Tractat dels Pirenèus, sa veusa Loísa Maria Francesa de Gusman e Sandoval, regenta de Alfons VI de Portugal, tornèt negociar lo tractat e realizèt lo maridatge de sa filha Catarina de Bragança amb Carles II d'Anglatèrra em 1662. Lo dòt èra Tànger, Bombai e 1.000.000 liuras esterlinas, lo dòt màger jamai autrejat per una reina consòrta. La patz amb los olandeses se faguèt en 1663, après un segond Tractat de l'Aia (1661) que cedèron lo Brasil contra pagament e la pèrda de Cochin (1662).
Originas de la dinastia de Bragança
Joan IV morriguèt en 1656, e li sucediguèt lo sieu filh Alfons VI de Portugal.
Ribèra-Saas e Gorbí
Gorbí
Gorbí qu'ei situat près d'un priorat atestat a la fin deu sègle XIII e en arriba d'un petit arriu. Que i a bartas a l'entorn, çò qui justifica la proximitat d'un nom com Gorberar e l'etimologia per la preséncia de gorbets. Mès l'origina deu sufixe ei pas coneishuda. Que i a ua auta possibilitat, improbabla, per justificar la finala, un lòc on hèn tistas : *corbinu (locu).
(595) Polyxena
(595) Polyxena es un asteroïde.
Abraam
La fin de sa vida
A la mòrt de Sara, Abraam deguèt crompar una bauma e un terren ais abitants de Canaan per i establir un tombèu. Lo contracte d'aquela transaccion mòstra de similituds importantas amb de documents eissits dei reiaumes ititas e dau reiaume de Mitanni. De mai, l'usatge d'una bauma funerària es una practica frequenta dins la Bíblia. Après son decès, Abraam foguèt tanben enterrat dins aquela bauma que venguèt lo tombèu dei fondators dau pòble judieu. Uei, l'endrech es vengut lo Tombèu dei Patriarcas, un important ensemble religiós situat dins la vila d'Ebron
Morbi
Administracion
Morbi es lo capluòc del districte de Morbi, que foguèt creat en 2013.
Vaudry
Vaudry en normand ( Vaudry en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de Normandia.
Montgarri
Ath costat deth santuari i avia una rectoria i un espitau. Actuaument, ath lòc dera rectoria i a un refugi e tanben ua bòrda que hè de restaurant.
Revolucion de Mai
L'independéncia que hore obertament declarada pas sonque lo 9 de julhet de 1816 a l'escadença deu Congrès de Tucumán.
Crisi deis euromissils
thumb|right|Esquèma generau de la crisi deis euromissils. thumb|right|Manifestacion pacificista durant la crisi en [[1981 en Alemanha de l'Oèst.]]
La crisi deis euromissils es una crisi diplomatica e militara qu'opausèt lo blòt de l'Oèst au blòt de l'Èst de 1979 a 1987. Foguèt entraïnada per lo perfeccionament dei missils nuclears de portada intermediària. D'efiech, a partir de 1977, l'intrada en servici dei missils sovietics SS-20 menacèt de rompre l'equilibri dei fòrças en Euròpa. Capables de tirar tres ogivas nuclearas sus tot lo continent, aquelei missils permetián en teoria de destrurre totei lei tropas europèas de l'OTAN en quauquei minutas. Òr, dins una tala situacion, una intervencion estatsunidenca dins un conflicte eventuau en Euròpa Occidentala veniá pauc probabla.
(598) Octavia
(598) Octavia es un asteroïde.
Dimenjada
Tres importantas religions monoteïstas observan caduna un jorn de repaus:
Wonder Woman
Aparéis dins los films de l'univèrs cinematografic DC.
De 1940 a 1947
vinheta| [[Eracles combatent las Amazònas, detalh d'una anfòra antica e figuras negras, vèrs 530-520 AbC., Lovre. En decembre de 1941, Wonder Woman apareguèt dins lo numèro 8 de All-Star Comics. Dins aqueste se vei Steve Trevor, pilòt de l'armada americana s'espotir sus Paradise Island. Es reculhit per Diana, la «filha» de la reina Ipolita que dirigís l’illa ont s’èran refugiadas las Amazònas après lor desfacha fàcia a Ercules]]Diana es en realitat una filha creada a partir d'argila e a que los dieus li donèron la vida. Steve Trevor es obligat de quitar l'illa mas es acompanhat per Diana que lo mèna dins son avion invisible. Diana a tanben per mission d'ajudar los EUA, presenats coma la « darrièra ciutadela de la democracia ». Pren l'identitat de Diana Prince, ven la secretària de Steve Trevor e comença a combatre lo crime.
De dessenhs de femnas encordeladas per d’òmes illustravan a vegada las tampas de Sensation Comics e Wonder Woman de 1942 a 1947. Dins lo n°3 de Wonder Woman, es la quita supereroïna que pren lo dessús, encordalejant de femnas, e, dins une scèna memorabla, los abilhant de forraduras puèi los caçant pel bòsc, per fin finala las ligar e las expausar sus un platèl. Aqueste subtils sosentenduts erotics dins los albums foguèron remarcats pels istorians de la benda dessenhada, que faguèt debat per saber se s'agissiá d'un biais per Marston d'expausar los sieus fantasmas (de biografias pretendon que seriá estat un adèpte del bondage) o que s'agissiá d'un mejan (conscient o non) d'atraire los joves lectors.
Fin de l'edat d'aur e annada 1960
Dins las annadas 1960, lo scenarista Robert Kanigher decidís d'aplicar una formula ja testada sus Superman jos la direccion de Mort Weisinger, a saber insistir sus la jovença del protagonista. Tot coma Superboy, la benda dessenhada evòca las peripecias de la jova Diana, dicha Wonder Girl. Lo scenarista contunha la dralha meten en scèna « Wonder Tot », es a dire Wonder Woman enfant. Jol nom de « Wonder Queen », la reina Ipolita se jonh a la aventuras de sa filha.
Après Crisis (1986)
Après Crisis, Greg Potter e George Pérez foguèron encargats de tornar aviar las aventuras de la supereroïna, en 1987.
Montclar sus l'Òssa
Toponimia
Lo determinant es lo nom d'un flume de 120,3 km de long, l'Òssa, sos-afluent de Baïsa, que poderé estar deu medish tipe que las Ossas o Orsas estudiadas per Miquèu Grosclaude, qui's guarda ben de precisar s'aqueths noms son presents en toponimia basca (un sol cas eventualament aparentat, Bidosa) o quina es la soa origina. Bénédicte Boyrie-Fénié, a prepaus de Lòssa, d'origina probablament idronimica, qu'atribueish ua origina aquitanica au nom deu riu eponime supausat.
(600) Musa
(600) Musa es un asteroïde.
Exon
thumb|400px|Comparason entre un pre-ARNm e un ARNm madur shens nat intro prest per estar exportat en dehòra deu nuclèu Un exon qu'ei ua sequéncia de nucleotids de la molecula d'ADN qui ei transcrita sus ua molecula de precurssor d'ARNm (abreujat pre-ARNm) puish conservada sus la molecula finau e madura d'ARNm e atau exportat dab era hòra deu nuclèu de la cellula (au contre deus introns qui son tanben sequéncia nucleotidicas de l'ADN transcritas sus la molecula de pre-ARNm mes eliminadas au cap de l'adobament deu pre-ARNm en ARNm e donc pas exportat en dehòra deu nuclèu).
Baltasar Hidalgo de Cisneros
Qu'èra amirau e que s'èra illustrat a l'escadença de la batalha de Trafalgar.
Fuentes de Nava
Fuentes de Nava es un municipi de la província espanhòla de Paléncia dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Blanca (solfegi)
thumb|200px|Duas blancas dab las barras juson e sobiron e ua mieja-pausaEn solfegi, ua blanca qu'ei ua nòta representada dab un ceucle blanc provesit d'ua barra. En tèrmes de durada, la blanca que vau la meitat de la durada d'ua arronda e lo doble d'ua negra. Lo silenci de medisha durada qu'ei mieja-pausa. Dens ua particion escrivuda dab ua mesura de 4/4 la blanca que vau dus temps.
Gèn
Dens lo purmèr cas lo còde genetic que permet d'indica cada 3 nucleotids de la molecula d'ADN quin aminoacid (enter 20 possibles) e cau hicar dens la cadena polipeptidica de la proteïna. Sengles combinasons de 3 nucleotids que son aperadas codons.
Lanslebourg-Mont-Cenis
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Breuil-Magné
Breuil-Magné es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
(605) Juvisia
(605) Juvisia es un asteroïde.
Guardo
Guardo es un municipi de la província espanhòla de Paléncia dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Fasempascrèdix
La descripcion en prefaci de la benda dessenhada ditz: "Fasempascrèdix enfin, es lo capdefila de la tribú. Masgistral, fetgedur e jaurèl, lo vièlh soldat a lo respectum de sos òmes e se fa crentar de sos enemics. Fasempascrèdix a pas qu'una crenta : que cabusse lo cèl sus la clòsca dels òmes, mas coma o ten dich "Es pas encara uèi que deman tombarà".
List of Asterix characters
Isabelle Adjani
Lo cinèma
Comencèt alh cinèma a 14 ans dins Le Petit Bougnat de Bernard Toublanc-Michel.
Montdragon
E tanben:
Antigua
Antigua es un municipi de la província espanhòla de Las Palmas dins la Comunautat Autonòma de las Illas Canàrias.
Laquenexy
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Peter Paul Rubens
Vita
thumb|300px|Lo jutjament de Paris thumb|300px|left|Borbèr tornant deu camp En 1621 Rubens executè ua seria de tablèus comandat per la reina de França e de Navarra Maria de Medici coneguda com lo Cicle de Maria de Medici. Après aquesta comanda, lo pintre que tornè har lo diplomata per la coroa d'Espanha e aqu2 que comencè atau entà eth ua tempsada de viatges durant laquau e ho hèit duas vegadas cavaèr per Felip IV d'Espanh en 1624 e tanben perCarles I d'Anglatèrra en 1630. Aquesta annada, Rubens, veude, que's tornè maridar dab ua hilha de 16 ans, Hélène Fourment qui inspirè quauques representacions feminias deus sons darrèrs tablèus, com Lo jutjament de Paris. Qu'avó tres mainatges deu son prumèr maridatge e cinc deu segond.
Laquenexy
Istòria
Villers-Laquenexy est réuni à Laquenexy par décret du 12 janvier 1813.
Austyn Moore
thumb|Austyn Moore Austyn Moore, tanben coneguda coma Taylor Shanes (Indiana, 6 de mai de 1981) es una actritz pornografica americana.
Març de 2006
= Actualitats del mes de març de 2006 =
Murs (Vauclusa)
Murs (Murs en francés) es una comuna provençala situada dins lo departament de Vauclusa e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur.
Quimia
L'alquimia e l'Edat Mejana
thumb|right|Representacion dau laboratòri d'un alquimista au sègle XVI.
Lei sègles XVII-XVIII e l'aparicion de la quimia modèrna
Lei progrès principaus dau periòde foguèron :
Solucion e emulsion
Una solucion es una mescla omogenèa formada per un solvant en proporcion majoritària e d'un o mai d'un solutats. La solubilitat es la capacitat d'un còrs de formar una solucion dins un mitan donat. Per exemple, un sau coma lo clorur de sòdi NaCl tèn una limitat de solubilitat dins l'aiga : 357 g/kg d'aiga a 0°C e 391 a 100°C. Aquò significa qu'a partir d'aqueu limit, i a separacion de fasa car lo sau va precipitar e formar un depaus solid.
Josestacion electrica
Los diferents elements
Demest los equipaments primaris figuran :
Nastrengas
Toponimia
Las fòrmas ancianas son contradictòrias : Matarengas, au sègle XIII, de Natrijengis, en 1365, Vacarengas, en 1382. Tant Dauzat e Rostaing coma Tanet e Hordé considèren que l'iniciala de la prumièra atestacion (e de la tresena, per los segonds), es fautiva e que fau legir Nat-. Vacarengas es improbable, solide, totalament inconciliable emb las autras atestacions e emb la fòrma modèrna. Pr'aquò, la prumièra fòrma fai pensar a las atestacions ancianas (e enquèra misteriosas) de Sent Pèir de Dròt, (Sancti Petri de) Moturico e Matherico. Una autra constatacion sembla s'impausar : i a pas d's als sègles XIII e XIV (per l'explicar, i a benlèu l'atraccion de nas).
Víctor Balaguer
Biografia
Participèt a la restauracion dels Jòcs Florals en 1859, e ne foguèt un participant assidu. Foguèt qualques annadas exilhat en Occitània de 1865 a 1867 per aver participat a la conspiracion del general Prim, ont coneguèt Frederic Mistral en 1865 e participèt al Felibritge, que ne foguèt nomenat vicepresident. Foguèt membre de la delegacion catalana que donèt la Copa Santa als escrivans occitans.
En 1867 tornèt en Catalonha e durant lo regne d'Amadeu I d'Espanha foguèt Ministre de Foment e d'otramar. Tornèt a ocupar aquela carga del temps de la Primièra Republica Espanhòla (1871) e del temps del govèrn de Práxedes Mateo Sagasta en 1886.
Ròcahòrt (Lanas)
Toponimia
Lo mòt *rocca qu'ei prelatin. Qu'avó los sens successius de « montanha o tuca arrocassosa », puish de « castèth hòrt bastit sus aquera hautor », puish de « castèth hòrt ». Ròcahòrt qu'ei un castrum deu sègle XII. Au nom gascon ròca qu'ajustèn l'epitèt hòrt, vienut de forte, qu'a lo sens de « hortificat, solide ».
Economia de Papoa-Nòva Guinèa
Papoa-Nòva Guinèa es dotada de fòrça ressòrsas naturalas, mas l'explotacion es dificultada per lo terren accidentat e naut còst d'implantacion de las infrastructuras necessàrias. L'agricultura sosten 75% de la populacion. L'exploracion minerala, principalament de coire, aur e petròli representa 2/3 de las exportacions.
Laudrefang
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Laxou
Laxou es una comuna francesa, situada dins lo departament de Meurthe e Mosèla e la region del Grand Èst.
Vivaise
Geografia
La proximitat de Laon n'a fach de los nòstres jorns un vilatge residencial.
Alaura Eden
thumb|Alaura Eden Alaura Eden, tanben coneguda coma Allura Eden o Alura (San Francisco, 13 de junh de 1977) es una anciana actritz de films pornografics.
Tòt
Aquesta relacion dab la paraula, la coneishnça e l'escritura que hè aue los grècs e l'associassin dab lo lor diu Ermès en lo bèth batejar batejar Ermès Trismegist. Qu'ei per aquesta rason que nomèn la vila deu son màger temple Ermòpolis. Per'mor d'aquò, en Occident, Tòt qu'ei associat dab l'ermetisme.
Gouaix
Nòtas
<references group=N/>
Quincerot (Iona)
Nòtas
<references group=N/>
Lucía Etxebarria
Après trabalhar en de divèrses luòcs e llicenciar-se en filologia anglesa, publiquèt lo sieu primièr libre ("Aguanta Esto", 1996). Gràcias a Ana María Matute, atenguèt publicar lo sieu primièr roman Beatriz y los cuerpos celestes.