cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Barriac
Barriac, Barriac los Bosquets o eventualament Bariac (Barriac-les-Bosquets en francés) z-es 'na comuna auvernhata situada dins lo departament del Cantal e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Bolonha de Gessa
Istòria
Pendent eth Ancian Regime, Bolonha de Gessa qu'èra de l'eleccion de Ribèra-Verdun, doncas de la província de  Gasconha, de la generalitat d'Aush, de la diocèsi de Comenge e de la senescaucia de Tolosa. Lo vocable de la glèisa qu'es Nòsta Dauna. Tanlèu 1790, Bolonha qu'èra caplòc deu canton de Bolonha de Gessa. Lo nom de Boulogne-sur-Gesse qu'es confirmat per decret deu 18 de junh 1958. La parròpia de Séraut (nom francés) qu'èra de l'archidiocèsi d'Aush. Lo vocable de la glèisa qu'es Sent Pèr.
Pere Calders
Pere Calders i Rossinyol (Barcelona, 29 de setembre de 1912 - 21 de julhet de 1994) foguèt un escrivan catalan. Escriguèt, mai que mai, de contes. Es un dels escrivans catalans pus importants del sègle XX. Aprèp la Guèrra Civila Espanhòla deguèt s'exilhar en Mexic. Tornèt en Catalonha l'an 1962. Recebèt lo Premi d'Honor de les Lletres Catalanes l'an 1986.
Pata d'Auca (mètro de Tolosa)
Pata d'Auca (Patte d'Oie en francés) es una estacion de la linha A del mètro de Tolosa. Es situada sus la plaça e dins lo quartièr omonim, dins lo quartièr administratiu de Sant Çubran.
Adelina Yzac
Òbras en francés
- Danse la vigne, roman, Edicions del Roergue, 2001.
- Calicobat, album, Alice Edicions, illustracions Brigitte Desnault, 2003.
- Grain de Riz, album, Alice Edicions, illustracions Brigitte Desnault, 2003.
- La princesse du jour et le prince de la nuit, album, Alice Edicions, illustracions Lisbeth Renardy, març de 2004.
Saint-Pierre-d'Entremont
Geografia
La municipalitat es als confins del Bocage flérien e del Bocage virois, a proximitat egalament de la Soïssa normande. Lo sieu bourg es al sud de Vassy, a Unitat|8|km  –  al nòrd-es de Tinchebray, a Unitat|9.5|km  –  al sud-oèst de Condé-sus-Noireau e a Unitat|10|km  –  al nòrd-oèst de Flers.
Didanu
Didanu foguèt un ensí de Babilònia durant lo Millenni III aC.
Cavanac
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luòc:
Saint-Mard-de-Vaux
Geografia
Situat sus la Còsta Chalonnaise en la Vallée de las Vali, Sant-Mard-de-Val es una de las banlègas residencialas e de loisir de Chalon-sus-Saône, a una desena de quilomètres de Givry.
Brûlon
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Giovanni Agresti
Participa sovent a la revista Òc.
Sent Arcònç de Barjas
Toponimia
La prononciacion es [sentar'kwɔn], d'un informator de competéncia lingüistica excellenta, nascut a Issarlés. Sent e sant altèrnan dins los toponimes a l'entorn, mas aqueu polimorfisme es lexicalizat : los locutors atribuïsson estrictament un o l'autre a tal o tal toponime, amai se son conscients de lor equivaléncia semantica.
M18 Hellcat
Après 1945, lo M18 foguèt rapidament retirat dau servici. D'exemplaris venduts a Iogoslavia, que lei gardèt en resèrva, foguèron utilizats dins leis ans 1990 durant lei guèrras de Iogoslavia.
Joan Carles I d'Espanha
Foguèt designat prince d'Espanha per Francisco Franco en 1969. Après la mòrt de Carrero Blanco, eiretièr designat del dictator, aquel alestiguèt la restauracion monarquica qu'arribèt après sa mort en 1975. Las institucions oficialas emplegan generalament per lo designar son nom en castelhan Juan Carlos I dins totas las lengas estrangièras en Espanha, mentre que son nom siá aisidament tradusible dins totas las lengas d'Euròpa. Aqueste nom s'es anuèit impausat pertot dins l'usatge. Ça que la, en occitan/catalan, basc e galèc, s'emplegan respectivament los noms Joan Carles I, Joan Karlos I.a e Xoán Carlos I.
Triangle
Descomposicion de superfícia
Mai generalament, de superfícias de l'espaci pòdon èsser aproximada per une reünion de triangles nomenasa facietas. Aquela tecnica es utilizada en analisi numerica dins lo metòde dels elements finits, mas tanben en imatgeriá numerica. L'analisi vectoriala permet encara de calcular aviadament l'orientacion d'una quina facieta e de ne deduire la reflexion de la radiacion luminosa d'una font ponctuala dins una direccion donada.
Wimmenau
Istòria
Immigracion de colons suisses dempuèi 1655, après la guèrra de Trenta Ans.
Immigration de colons suisses dès 1655, après la guerre de Trente Ans.
Triangle
Bissectriças e cercle inscrich
Segon lo teorèma de Steiner-Lehmus, las longors de doas bissectriças dans un triangle son egalas se e pas que se los angles correspondents an la meteissa mesura.
Edat de la Pèira
Origina e significacion dau tèrme
La descubèrta de l'importància dei metaus dins l'emergéncia de l'agricultura e dei premiereis estats a favorizat la difusion d'aquelei concèptes au sen de la comunautat scientifica e dau public. Pasmens, son uei en partida contestats per de descubèrtas novèlas qu'an mostrat l'existéncia de progrès tecnics importants dins d'autrei domenis. De mai, de civilizacions complèxas e estendudas se desvolopèron sensa mestrejar lo trabalh dei metaus (Mesoamerica, Andes...). Ansin, s'es totjorn utilizat, lo tèrme « Edat de la Pèira » designa desenant un ensemble de periòdes diferents (Paleolitic, Mesolitic, Neolitic) situats avans l'emergéncia dei societats agricòlas complèxas eissidas de la sedentarizacion.
L'Olduvaian
L'Olduvaian designa una industria litica qu'existiguèt de -2,6 a -1,4 Ma en Africa, en Euròpa e en Asia. Es generalament atribuïda a Homo habilis mai lei rèstas fossils d'un autre ominidat, Paranthropus boisei, son tanben estats descubèrts sus lei sites datant d'aqueu periòde. Es probable que dos ominidats dau periòde, Homo rudolfensis e Australopithecus garhi, fabricavan tanben d'otís similars.
Pasmens, l'usatge d'aquelei còdols es pas encara comprés. L'ipotèsi principala es un usatge per de pretzfachs violents coma rompre un òs mai aquò es pas confiermat e es possible que lei còdols talhats siegan en realitat pas d'otís. Una autra ipotèsi es que l'otís èra en realitat la lesca talhanta eissida dau còdol. Dins aquò, lo problema demòra lo meteis car son utilizacion eventuala es desconeguda.
L'Acheulean
L'Acheulean es una industria litica apareguda en Africa i a au mens 1,76 milions d'ans e definitivament dispareguda i a 150,000 ans. Se difusèt largament en Asia e en Euròpa. Es probablament l'òbra d'ominidats coma Homo ergaster, Homo heidelbergensis e, benlèu, Paranthropus robustus. Seis elements litics mòstran una complexificacion dei metòdes de fabricacion que permetèron desenant de produrre d'objèctes pus variats e presentant una certana repetitivitat.
Lei pus caracteristics son lei bifàcias que son de blòts de pèira talhats sus doas fàcias. Èran probablament d'otís polivalents que permetián de copar, de trencar, de rasclar, de traucar ò de cavar. Sa tecnica de fabricacion sembla se perfeccionar lentament durant tot l'Acheulean amb l'aparicion de bifàcias pus regulars, pus pichons e pus leugiers. Lei lescas eissidas de sa talha èran tanben probablament utilizadas per formar d'otís talhants. A respècte dei metòdes utilizats durant lei periòdes precedents, aquelei tecnicas illustran un progrès tecnic de remarca car la fabricacion de bifàcias necessita de capacitats de reflexion e d'anticipacion pus importantas. D'autreis elements litics frequents sus lei sites acheuleans son d'esfèras de pèira de 500 a 700 g. Son dichas bolas car una utilizacion coma arma de git es possibla.
Lo Solutrean
Lo Solutrean es una cultura d'Euròpa Occidentala que correspond a un periòde situat vèrs 22,000-17,000 ans avans l'èra nòstra. Lo clima i èra fòrça freg amb una avançada de la calòta glaciària fins ais Illas Britanicas. Lei populacions umanas solutreanas semblan donc confinadas dins de plans pus cauds. Realizèron de progrès tecnics importants amb la descubèrta de tecnicas de fabricacion d'otís basadas sus la pression que venguèron completar lei metòdes pus ancians utilizant de percussions. Inventèron tanben probablament lei propulsors que permèton d'aumentar la portada dei sagaias gràcias a un sistèma de demultiplicacion de la fòrça. Enfin, lo trauc d'agulha se generalizèt permetent la multiplicacion deis objèctes cosuts.
L'art parietau
Lei tecnicas utilizadas èran variadas amb de traçats digitaus, la gravadura, l'escultura, lo modelatge, lo dessenh e la pintura. Mòstran un mestritge important car certaneis òbras foguèron realizadas amb d'otís especializats coma de pincèus. De mai, leis artistas avián sovent besonh d'un sistèma d'esclairatge car un nombre important d'òbras parietalas foguèron realizadas dins de salas alunchadas de l'intrada de la bauma.
Lomellin
Transcripcions
Las transcripcions seguentas son trachas del libre de Giovanni Papanti: I parlari italiani in Certaldo.
Parlar d'Avgevan (Vigevano) Dunca mè digh ca quând j'iva al prim re 'd Cipar, dopo ca Gutifree 'd Bujôn l'ha bvüü guadagnä ra Tera Sânta, j'è capitaa ca 'na nòbla 'd Guascògna l'iva 'ndàcia, vistii da piligrin, al Sapulcar; e 'gnind indree, rivä 'ch l'è stacia a Cipar, serti balussôn 'd brüt vilân a gh'hân facci di scalfüri, ma gross ben. Dopo pö, pina 'd magôn e tüta malincònia gh'è 'gnüü in ment d'andàgra a cüntä al re, gh'è 'gnüü in ment: ma j'è stacc dra buna gent ca gh'hân dicc ch'l'ha risparmiss ra sò strä, perché 'l re l'iva un mischin insè garganè e ca 'l variva a gnent, ch'inscâmbi 'd jess giüst e da met in parzôn cui ch'i fân 'ma di dispressi ai altar, a 's lassiva sempar fä cun i pee, propi da carògna: ad manera ca quij ch'i ivan dal ghigneôn, s'a 's sfughivan cun dìgan par i pursè, o 'gh fivan ra minee. Quând l'ha sintii insè cula dona là, la siva gnent cuma fä a sburì ra sò rabia, e par sfugäss a gh'è 'gnüü in ment d'andägh a dä 'na mustassä al re. L'è 'ndacia dadnân a lü tüta lürenta e pö gh'ha dicc: "Cär al mè re, mè sun 'gnüü da vü gnent parchè me specia ca vü 'm fii i mè pratansiôn par al mal ca m'hân facc, ma in pagament mè 'v preghi ad dìm cuma fii avèi insè tânta pasiensa par al mal ca 'v fân a vü, par ca pössa anca mè avèin altartânt par al mè ca, 'l sa 'l Signur, sa mè pudiss va 'l dariss par agnent vuluntera, da zà ca vü sii vün ca 'v n'in fa poch o gnent". Al re, 'ch l'iva stacc fin inlura lòch, e franciss franciss, tüt int un tracc cuma ca sa 's svigiss, cmissipiând dal mal ch'i ivan facc a cula dòna là, ca pö a gh'ha facc ra sò rasôn, s'è miss a dàj adoss, s'è miss, sensa di guarda ca 'd dò, a tücc quij d'urinân i insültivan ra sò curuna.
Praia Grande (Santa Catarina)
Praia Grande (Santa Catarina) es un es una vila de l'estat brasilièr de Santa Catarina.
Sent Austremòni
Sent Austremòni (Saint-Austremoine en francés) z-es una comuna auvernhassa situada dins lo departament del Naut Léger e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Istòria de Tailàndia
L’Istòria de Tailàndia es l'istòria de l'actuau Reiaume de Tailàndia, estat independent d'Asia dau Sud-Èst que se formèt a l'entorn dau pòble tai.
La formacion de Siam
Au sègle seguent, lei Siamés deguèron se defendre còntra leis ambicions dei Birmans qu'èran venguts una poissança importanta a l'oèst. Dins lo corrent deis annadas 1560, agantèron Ayuthia ont installèron un principat vassau. Pasmens, foguèron rebutats a partir de 1584 per lo prince puei rèi Naresuen (1590-1605). Aqueu darrier capitèt tanben d'infligir una desfahca ai Khmers qu'avián restaurat una partida de sa poissança anciana. En particular, en 1594, conquistèt Lovek, capitala de l'Empèri Khmer dempuei la casuda d'Angkor, e impausèt sa senhoriá sus lo país. En 1595, impausèt tanben sa senhoriá au reiaume de Lanna. Fòrça importantas, aquelei victòrias marquèron l'acomençament d'un lòng periòde de patz que durèt fins au sègle XVIII.
La lònga transicion vèrs un regime civiu
A partir de 1991, de tensions apareguèron entre l'armada e lei mitans d'afaires. Après un còp d'estat militar suplementari en 1991, leis eleccions de març de 1992 permetèron ai partits promilitars de ganhar una majoritat parlamentària e de nomar lo generau Suchnda Krapayoon coma cap dau govèrn. Aquò entraïnèt d'importantei manifestacions. La repression foguèt saunosa e causèt una intervencion dirècta dau rèi per restablir l'òrdre. D'eleccions novèlas aguèron luòc e lo conservator Chuan Leekpai venguèt Premier Ministre. Sota sa direccion, Tailàndia conoguèt un desvolopament economic important en despiech de violacions dei drechs de l'Òme e d'una corrupcion importanta.
Quinçay
Quinçay es una comuna peitavina, situada dins lo departament de Viena e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Comunas limitròfas
400px|gaucha||Distanças e posicion relativa
Audon
Eraudica
left|100px|thumb|Vila d'Audon. "Esquarterat : au 1èr de gula a la gresilha d'aur, la manèga a l'embaish, au 2au d'azur aus dus colacs d'argent nadant l'un sus l'aut, au 3au d'azur au leon d'argent, au 4au de gula a la garba de hroment d'aur ligada d'azur".
Château-Chinon (Campagne)
Geografia
left|thumb|220px|Mapa de la Nièvre
left|thumb|220px|Carte de la Nièvre
Ans -2020
-2020 | -2019 | -2018 | -2017 | -2016 | -2015 | -2014 | -2013 | -2012 | -2011
Mesopotamia
La crisi de l'Empèri de la Tresena dinastia d'Ur s'accelerèt encara pendent aqueu decenni. D'autreis ensí venguèron independents coma, per exemple, dins lei vilas d'Umma e d'Isin en 2017 aC. En consequéncia après la pèrda d'aquelei vilas, una crisi economica aguèt luòc e causèt una famina dins la vila en 2017 aC.
Altar (constellacion)
Estèles
Delta Ara ei ua supergiganta de tipe blau matissat e de categoria 3.3 plaçada a 1140 milions d'annades dera Tèrra (1).
Objectes en eth cèu prigond
Maugrat qu'Ara demora proche deth cor dera Via Lactèa, dus galaxies d'espiral (NGC 6215 e NGC 6221) se poden véder proches dera estèla Deta Arae (2).
Anhòs
Anhòs (Agnos en francés) qu'ei ua comuna de Bearn situada ena vath d'Aspa. Qu'ei administrada peth departament deths Pirenèus Atlantics dera region de Navèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Saint-Bonnet-sur-Gironde
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
Difteria
La difteria es una malautiá infecciosa contagiosa duguda a Corynebacterium diphtheriae o bacil de Löffler-Klebs, susceptible de produire una toxina toucant d'en primièr las vias respiratòrias superioras, puèi lo còr e lo sistèma nerviós periferic.
Comença mai sovent per una angina de falsas membranas, d'ont son nom (diphtera o « membrana » en grèc), podent provocar la mòrt par sufocacion en l'abséncia de tractament, une complicacion coneguda istoricament jol nom de crop.
La malautiá
La primièra descripcion probabla de difteria se seriá de Aretèu de Cappadòcia que descriu en Egipte, al sègle I ApC, d'ulcèrs de las amigdalas acompanhadas de concrecions espessas que 'espandisson, provocant una votz rauca, puèi l'afonia e la mòrt per sufocacion. Al sègle VI, Ǣtius d'Amida obsèrva una epidemia analòga mas mens greva, los malauts garissent mai sovent.
Bactèri e seroterapia
En 1890, Behring e Kitasato Shibasaburō reconeisson la preséncia d’antitoxina dins la sang d'animals vaccinats per de dòsis creissantas de toxinas. Aquesta antitoxina balha de biais passiu aà d'autres animals una resisténcia a la difteria. Per aquesta descobèrta, Behring recebèt lo prèmi Nobel de medecina en 1901.
Lo vaccin
Dins las annadas 1930, la vaccinacion tend a se generalizar dins gaireben totes los grands païses industrializats en Euròpa (Alemanha, Belgica, Grand Bretanha, Itàlia, Soïssa, Ongria, U.R.S.S), en Egipte e en Turquia, dins las Americas, al Japon e en Austràlia. Venguèt obligatòria en Alemanha en 1941.
Mòde de transmission
La sèrva de C. diphteriae es purament umana. Lo bacil demora abitualament localizat dins las vias aerianas superioras (gòrja). En mitan exterior, ont pòt demorar de meses, lo bactèri es resistent al freg e a la secada. Dins los païses temperats, s'agís d'una malautiá sasonièra, mai sovent en sason freja.
La difusion del gèrme se fa a partir dels malauts (en l'abséncia de tractament, pendent 2 setmanas environ). Mai sovent, la transmission a de subjèctes sensibles provòca pas qu'un portatge faringat transitòri. Existís tanben de portaires sanitoses, portaires possibles pendent unas setmanas a unes meses.
Epòca prevaccinala dels païses industrializats
La difteria es alara abans tot una malautiá infantila, subretot d'enfants d'edat prescolar : los enfants de mens de 5 ans representan 40 % dels cases de difteria, e aquestes de mens de 15 ans, 70 %. Aqueste esquèma foguèt observat en Euròpa e als EUA pendent la primièra mitat del sègle XX. En França, pendent lo mèsme periòde, se comptava près de 20 000 cases cada an.
Disparicion gaireben totala de la difteria dins los païses industrializats (1945-1990)
Dins los païses occidentals, après la Segonda Guèrra mondiala subretot a causa d'un taus de vaccinacion naut, la malautiá se retira progressivament per èsser pròche de la disparicion dins las annadas 1980-1990.
Dins lo mond
La cobertura vaccinala dels enfants (tres dòsis de vaccin trivalent difteria-tetanòs-cacarucha) passèt de 20 % en 1980, a 78 % en 2005, e 86% en 2016 amb de grandas variacions segon los païses, los tauses mai fèbles son en Africa subsahariana (67 % en 2005) e en Asia del Sud-Èst (66 % en 2005).
L'angina comuna
La falsa membrana se situa sus tot o partit de l'amigdala, essent rapidament extensiva. Es un element blanc nacrat, lis e omogenèu, de contorns nets. Las caracteristicas que permeton de la reconéisser son : son aderéncia (a la mucosa sosjacenta), sa coeréncia, e son caractèr envasissent (s'espandís e torna sus plaça).
L'angina maligna
Arriba mai sovent après una angina comuna o greva, mai rarament d'en primièr, de biais subte (en unas oras)
Diagnostic
En situacion epidemica, lo diagnostic clinic basat sus una faringita pseudomembranosa es pro fèble. Un diagnostic diferencial eventual poiriá se pauser amb la mononucleòsi infectiosa.
Tractament
L'antibioterapia comença just après la realizacion de la mòstra. Lor utilitat màger es d'accelerar la disparicion del gèrme pels malauts e de copar la cadena de transmission.
La vaccination es sistematica a la fasa de convalescéncia, que la difteria es une malautiá pas sempre immunizanta.
Prevencion
La difteria es una malautiá de declaracion obligatòria e notificacion internacionala. L'arribada d'un cas impausa de mesuras profilacticas e d'isolacion per estalivar la transmission del bacil difteric.
Se lo cas inicial es confirmat, los subjèctes en contactes son plaçats jos vigiléncia clinica e microbiologica. Los subjèctes positius son isolats. L'antibioterapia profilactic de totes los subjèctes contactes es sistematic per copar la cadena de transmission, quines que sián lor estatut vaccinal e lo resultat microbiologic.
Cròs
Un gorg o un cròs designan en pròpri una cavitat plan sovent d'origina carstica, que son intrada se dobrís dins lo sòl, per oposicion a una balma que son intrada se dobrís dins una paret. Segon la region, se pòt sonar abisme o abís, avenc, barrenc, iga, tindol...
Lengas oceanianas del sud
Las lengas oceanianas del sud son un grop de lengas oceanianas parladas a las Illas Salamon, a Vanuatu e a Nòva Caledònia.
Classificacion
La classificacion intèrna de l'oceanian del sud es :
L'ipotèsi del vanuatu nòrd-central
Clark (2009) amassa lo vanuatu del nòrd amb lo vanuatu central e l'epi-efate dins un grop sonat las lengas vanuatu del nòrd-central. Seguís la proposion de las lengas hebridèas del nòrd de Pawley (1972), una ipotèsi anciana ja evocada per Ray, Capell e Grace al sègle XX.
Saint-Pierre-des-Loges
Saint-Pierre-des-Loges es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Orne e la region de la Bassa Normandia.
Istòria
L'affaire criminelle Anisse Leboë se déroule à Saint-Pierre-des-Loges à la Noël 1923. L'assassin est condamné par la Cour d'assises de l'Orne le 13 mai 1924.
Union de l'Euròpa Occidentala
Referéncias
<References/>
Moïses
Dins l'Ancian Testament
L'eiretatge politico-religiós d'aquel ensemble aguèt una influéncia fòrça sus la definicion e l'unitat dau judaïsme e deis autrei religions monoteïstas. Per exemple, es totjorn evocat coma una personalitat fondatritz per l'Estat d'Israèl. Ansin, per limitar lo risc de divinacion dau personatge de Moïses, lo tèxte biblic descriu fòrça seis errors e sei limits. De mai, menciona pas l'emplaçament de sa tomba. Maugrat un risc pus reduch en causa de l'existéncia dei figuras de Jèsus ò de Maomet, lo cristianisme e l'islam an gardat aquela tradicion.
Dins lo Nòu Testament e l'Alcoran
thumb|right|Representacion [[cristianisme|crestiana de Moüses amb Jèsus.]]
Defensa de Madrid
Batalhas a l'entorn de Madrid
Après la batalha de Madrid, lei combats se concentrèron sus la region a l'entorn de la capitala. En febrier de 1937, Franco assaièt d'enceuclar la vila en atacant la rota de Valéncia mai son ataca foguèt arrestada la batalha de Jarama. Lo mes seguent, lo còrs expedicionari italian menèt una temptativa similara que foguèt egalament arrestada per lei republicans (batalha de Guadalajara). En julhet, foguèt lo torn dei republicans d'organizar una ataca per alunchar lei nacionalistas. Pasmens, en despiech de quauqueis avançadas, la situacion evolucionèt gaire (batalha de Brunete). Enfin, en decembre, lei republicans organizèron una ofensiva novèla a Teruel per empedir un assaut nacionalista sus Madrid. L'ataca permetèt de defugir l'ataca còntra la capitala mai entraïnèt de pèrdas importantas.
Wingen
Wingen en alemannisch (Wingen en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Rio das Antas
Rio das Antas es un es una vila de l'estat brasilièr de Santa Catarina.
Font l'Estanh (mètro de Tolosa)
Arquitectura
L'òbra d'art associada a l'estacion es un « jardin dels pichonets », imaginat per Hervé Di Rosa e Richard Di Rosa. Al fil de las annadas, las « esculturas-jòcs » foguèron desmontadas, e uèi ne subsistís pas mai que la mosaïca intitulada La Ròsa dels vents, sus la paret en fàcia de la sortida.
Ranton
Nòtas
<references group="N"/>
Lo sòmi d'una nuèch d'estiu
Publicacion e tèxte
esquèrra|vinheta|Pagina títol del primièr in quarto, 1600 La pèça figura dins lo Register of the Stationers Company del 8 Octobre de 1600 del librari Thomas Fisher, que publiquèt lo Primièr inquarto un an mai tard. Un Segon in quarto foguèt publicat en 1619 per William Jaggard, partida del comegut Marrit Folio. Enseguida la pèça paréis dins lo Primièr Folio de 1623. La pagina títol de Q1 afirma que la pèça foguèt "divèrsas vegadas jogada publicament" abans 1600. La primièra representacion coneguda se dabanèt a la Cort lo 1èr de genièr de 1605.
Ablain-Saint-Nazaire
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region dels Nauts de França.
Italo Campanini
thumb|250px|Retrach d'Italo Campanini Italo Campanini (Parma, 30 de junh de 1845 – Corcagnano, 14 de novembre de 1896) foguèt un tenòr italian. Sa carrièra comencèt a debon en 1863 e atenhèt sa cima a Londres durant las annadas 1870 e a Nòva York la decada seguenta. Acompanhat de son fraire, lo director d'orquèstra Cleofonte Campanini, aqueste cantaire, que venguèt un dels tenòrs mai populars dels Estats Units abans Enrico Caruso, comptèt dins son repertòri 80 opèras.
Federacion Anarquista Comunista d'Occitània
Son sòci mai conegut es lo chantaire Joan Pau Verdier, que sovent signava sos articles "Joan Besseria".
Linguisticament, la FACO se destrièt dels nacionalistas occitans per siá refusat a unificar la lenga, coma promogut per Francés Fontan e lo PNO, per exemple. Dins l'Occitania libertaria se tròba de fach diferents dialèctes: Lemosin, Gascon, Provençau, etc.
Russia
Istòria
Lo principat de Kiev, o Rus' de Kiev, foguèt lo premier estat vertadier organizat fondat en Russia. Sei fondators èran de Vikings venguts d'Escandinàvia que conquistèron un territòri important en Ucraïna, en Bielorussia e en Russia occidentala dins de regions pobladas per de populacions eslavas. En 988, lei princes de Kiev se convertiguèron au crestianisme que va venir religion d'estat e un element important de l'unitat dau principat. Au sègle seguent, lo principat deguèt faciar d'invasions novèlas a l'èst (pòbles asiatics) e a l'oèst (polonés) e una tièra de crisis intèrnas que van entraïnar sa division entre divèrsei principats independents.
L'aliança militara amb leis estats occidentaus capitalistas concluda dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala s'acabèt rapidàment e tre leis annadas 1947-1948, dos blòts ostils gropats a l'entorn deis Estats Units e de l'URSS se formèron. Foguèt lo començament de la Guèrra Freja que va durar fins a la fin deis annadas 1980. Lei dos camps desvolopèron d'arsenaus importants, especialament de fòrças nucleras de plusors milièrs d'ogivas, qu'empachèron un conflicte dirèct. La guèrra se debanèt donc sus de teatres periferics onte d'aliats dei dos blòts èran en guèrra. Fins ais annadas 1970, lei Sovietics aguèron l'avantatge gràcias au succès de la descolonizacion e a la revirada estatsunidenca au Vietnam. Dins aquò, au començament deis annadas 1980, l'absència de modernizacion vertadiera de l'economia russa entraïnèt de dificultats economicas mai e mai importantas. A partir deis annadas 1980, lei dificultats economicas de l'URSS e lei problemas militaras causadas per l'invasion d'Afganistan entraïnèt de tensions importantas dins sa societat. Desirós d'un regime pus liure, leis elèits intellectualas obtenguèron pauc a pauc lo sostèn dau rèsta de la societat entraïnant la desagragacion lenta dau poder. Lei país ocupats dins la mitat orientala d'Euròpa conoguèron d'evolucions similaras mai pus rapidas car una partida importanta dei populacions èran fòrça ostila a la preséncia sovietica. A partir de 1988, lei regimes aliats a l'Union Sovietica foguèron rebutats per de revolucions popularas o per de manòbras politicas sostengudas per la màger part de la populacion.
Simbòls de l'Estat
Lei simbòls principaus de la Federacion de Russia son son drapèu, seis armoriaus e son imne. Lo drapèu es lo simbòl de la sobeiranetat nacionala e sa descripcion es donada per la lèi. Leis armoriaus son lo simbòl oficiau de l'Estat. Enfin, l'imne marca l'unitat de l'Estat rus. Es eissit de l'imne sovietic.
Economia
Russia fa partida deis economias pus desvolopadas de la planeta (8 reng en 2007 per son PIB) gràcias a de ressorsas geologicas fòrça importantas, una populacion importanta e un nivèu tecnologic relativament avançat. Cinc elements caracterizan aquela economia : La reparticion dau PIB es fòrça inegala. La region de Moscòu representa en 2006 22% dau PIB rus e lo rèsta èra magerament concentrat a Sant Petersborg e dins certanei regions tenent d'indústrias rendablas coma la produccion d'idrocarburs.
Província de Roma
La Província de Roma es una anciana província de la region de Laci en Itàlia. Es remplaçada per la Ciutat Metropolitana de Roma Capitala dempuèi lo 1èr de genièr de 2015.
Russia
Apartenéncia ais institucions internacionalas
Au nivèu diplomatic, Russia assaia de gardar de relacions amb leis ancians país sovietics au sen de la CEI e a desvolopat un partenariat amb l'OTAN. Pasmens, aqueu darrier evoluciona fortàment en foncion deis interés estatsunidencs o rus e pòu de còps conóisser d'interrupcions mai o mens lòngas. Russia fa tanben partida d'organizacions continentalas coma lo Consèu d'Euròpa, l'OSCE, l'APEC o lo Conseu Arctic.
Arts e cultura
La literatura russa prenguèt son essor a Sant Petersborg sota l'impulsion d'Aleksandr Pushkin qu'es considerat coma l'un dei fondators de la literatura russ modèrna e es de còps dich lo « Shakespeare rus ». Entre lei poëtas e escribans rus pus famós son presents Nicolau Gogol, Mikhail Lermontov, Fiodor Dostoievskii, Leon Tolstoï e Anton Chekhov. Pasmens, lo periòde sovietic tenguèt tanben un nombre important d'escribans majors coma Boris Pasternak, Alexandre Soljenitsyne, Vladimir Maïakovski, Mikhaïl Cholokhov o lei poëtas Evgueni Evtouchenko e Andreï Voznessenski.
Thimphu
Thimphu es la capitala de Botan. Sa populacion èra estimada a 98,676 abitants, en 2005.
thumb|430px|left|Vista de Thimphu.
Gurmençon
Toponimia
Segon Dauzat e Rostaing, Gurmençon que vien deu nom galloroman d'òmi *Grumentius, derivat de Grumius, dab lo sufixe -onem.
Sent Baudeli
Istòria
Al cors del periòde revolucionari de la Convencion nacionala (1792-1795), la municipalitat a portat lo nom de Beauzire-l'Union.
Au cours de la période révolutionnaire de la Convention nationale (1792-1795), la commune a porté le nom de Beauzire-l'Union.
Senon (Gasconha)
Senon (Cenon en francés) es una comuna bordalesa de Guiana, administrada per lo departament de Gironda e la region de Novèra Aquitània, ancianament d'Aquitània.
Orfanèl
drecha|vinheta|380x380px|Orphans per Thomas Kennington, [[Pintura a l'òli|òli sus tela, 1885]] Un orfanèl (del grec ancian ὀρφανός / orphanós) o una orfanèla es un enfant (mai sovent minor) que lo paire e la maire son mòrts, o que l'un dels dos parents es mòrt, o per extension, desaparegut(s) definitivament.
Caritat e ajuda als orfanèls
SOS Children's Villages International es una ONG, sens vocacion religiosa, d'assisténcia sociala que la mission es de provesir un fogal estable e de familhas afectuosas pels enfants abandonats o qu’an perdut lors parents pel mond entièr.
Santa Elena (illa)
Èra una fortalesa sul passatge de las naus de la Companhiá de las Índias, mas perdèt son ròtle estrategic après la dobertura del canal de Suèz.
Descobèrta del volcan
L'illa es descobèrta pel navigator galician João de Nova, qu'èra al servici del Portugal, lo 21 de mai de 1502, jorn de la fèsta de Santa Elana selon l'usatge antic e ortodòxe, que li val son nom.
Unes aventurièrs e esclaus la pòblan. Los velièrs, de longa distància, i fan escala per renovelar leur provision d'aiga doça e de manjar frescs, çò que li val lo nom d'« Albèrga de l'Ocean ». En 1633, una flota ollandesa ne prend possession al nom dels Païses Basses que l'annexia sens l'ocupar. La Companhiá britanica de las Índias orientalas que ten dins las mars australas pas cap de punts d'escala per sas naus, la pren en 1659 e l'adoba abans de la cedir a la Corona en 1834. De govenaires sont alara nomanats. De 1815 a 1821, l'illa es prestada al Govèrn britanic coma luòc d'exili per Napoleon.
Detencion de Napoleon Bonaparte
En conformitat amb sas darrièras volontats dins lo cas ont son còrs deuriá pas èsser tornat en Euròpa, Napoleon Ièr foguèt inumat lo 9 de mai près d'una font, dins la val del Geranium, nomenat dempuèi « val del Tombèl ». Lo 27 de mai, tota colonia francesa quita l'illa. Detz e nòu ans après la mòrt de Napoleon, lo rei Loís Felip Ièr podèt obténir del Reialme Unit la restitucion de las cendres de l'ex-emperaire. L'exumacion del còrs de Napoleon se debanèt lo 15 d'octobre de 1840, puèi tornat en França e inumat als Invalids de París.
Canton de Bordèras de Loron
Istòria
Eth cantons de Bordèras que's creè en 1790.
Décines-Charpieu
Geografia
Situada dins l'Èst lionès, Décines-Charpieu - que lo nom n'es sovent abracat en Décines - es una vila distant de 12 km del centre de Lion.
Polonha
La reünificacion dau Reiaume de Polonha
La premiera menaça venguèt dau frònt orientau ont una armada mongòla ataquèt lo país en 1241. Capitèt de pilhar Cracòvia e d'anientar la màger part de l'aristocracia polonesa a Legnica. Pasmens, en causa de la mòrt dau khan Ogedei, lei Mongòls deguèron se retirar per participar a la succession a la tèsta de l'Empèri Mongòl e se contentèron d'aquelei succès. Leis destruccions causadas per aquela invasion entraïnèron la fragmentacion de Silèsia e de Mazòvia. Puei, a partir dau començament dau sègle XIV, lo frònt nòrd e lei Chivaliers Teutonics venguèron lo problema militar major de Polonha quand l'Òrdre acomencèt una politica d'expansion au detriment dei populacions localas. En 1308, conquistèron Gdansk puei tota la region de Pomerèlia.
La Polonha Russa
La Polonha Russa aguèt una istòria agitada pontuada d'insureccions saunosas. Veguèt tanben son autonòmia demenir pauc a cha pauc fins a l'instauracion d'una politica de russificacion que se turtèt a una resisténcia opiniastra dins la segonda mitat dau sègle XIX. Enfin, au sègle XX, la repression s'espacèt un pauc fins a la guèrra e l'insureccion generala de Polonha.
La restauracion de l'independéncia
La Premiera Guèrra Mondiala (1914-1918) entraïnèt la restauracion de l'independéncia de Polonha ambé la desfacha deis Empèris centraus, l'afondrament de l'Empèri rus e l'insureccion generala dau país, sostenguda per leis Aliats.
Mazille
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La première mention de Mazille figure dans un acte de 893, quand, vingt années après la fondation de Cluny, la veuve d’un vicomte de Mâcon fit don aux moines de tous ses acquêts dans le secteur de Mazille.
Polonha
Afaires estrangiers
thumb|right|Esquèma generau de la diplomacia polonesa.
Max Cahner
La joventut de Cahner
Max Cahner nasquèt a Bad Godesberg, a ras de Bonn, en 1936, segond enfant, aprèp una dròlla, Margarida, d'una familha amonedada catalana d'origina jusieva alemanha. Sos parents, Max Emanuel Cahner i Bruguera e Maria del Sagrari Garcia i Fuertes, s'èran maridats a Barcelona lo 20 de junh de 1929 e avián emigrat en Alemanha, abans que son filh nasquèsse, per encausa de la guèrra civila espanhòla. Pr'aquò l'exili durèt pas gaire que pr'amor de la persecucion que començavan a patir las personas d'origina jusieva jol regim d'Hitler, la familha deguèt tornar a l'estat espanhòl en 1937. Aprèp un temps de viure dins un vilatge de pescaires, Sant Martin do Porto, en Galícia, e dins un otèl de Zamora, tornèron totes a Barcelona en junh de 1939.
Polonha
Agricultura
En 2012, l'agricultura representava 4% dau PIB mai 12,9% de la man d'òbra activa. Es un sector que conois d'evolucions importantas dempuei l'intrada dau país au sen de l'Union Europèa. D'efèct, l'Union i encoratja una restructuracion importanta dei tenements orientada vèrs l'aumentacion dei produccions e l'especializacion. Per aquò, d'investiments fòrça importants son en cors per bastir ò melhorar leis infrastructuras, lei tecnicas e l'industria agricòla. Aquela politica entraïnèt una demenicion dau nombre d'agricultors (2,7 milions de tenements privats en 1987, 2,1 milions en 1996 ) mai una aumentacion dei revenguts. L'aumentacion de la superficia dei mainatges es en cors mai demora encara limitada car mai de 80% dei tenements an una superficia inferiora a 10 ha. De mai, l'influéncia de la politica europèa despend dei regions. Es importanta dins lei centres economics dau país mai feblas dins lei regions perifericas tradicionalament mens desvolopadas.
Max Cahner
La lucha catalanista
Amb Bastardas creèt en 1961 un ostal d'edicion que se sonèt puèi Edicions 62 e s'impausariá puèi coma un dels vectors mai importants de la difusion de las òbras en catalan.
Lo 22 d'agost de 1964, per encausa de sas activitats catalanistas, se vegèt arrestat per la polícia e expulsat aquel meteis jorn de l'estat espanhòl. Lo mandèron pas a la preson per evitar de problèmas amb lo govèrn alemand, qu'en aquel temps Cahner aviá encara la nacionalitat alemanda. Del temps d'aquel exili visquèt un temps a Perpinhan, a París e mai en Alemanha, a Düsseldorf. Aprèp las gestions de son sògre, sa femna e de Josep Maria Castellet amb de personas ligadas al poder franquista, poguèt tornar en Catalonha d'un biais definitiu lo 18 de genièr de 1965.
Polonha
Arquitectura
Lo territòri polonés presenta unei traças e vestigis preistorics, antics ò datant dau començament de l'Edat Mejana realizats per lei diferentei culturas preistòrics ò protoistòrics que s'i succediguèron. Lei principalei son la cultura swideriense (a partir dau millenari IX avC), la cultura de la terralha cordada (vèrs 3000 - 2200 avC), la cultura d'Unetice (vèrs 2300 - 1600 avC), la cultura de Trzciniec (vèrs 1700 - 1200 avC), la cultura lusaciana (millenari I avC). Dins lo corrent de l'Antiquitat, se desvolopèt una cultura cèlta dins lei regions sud dau país modèrne (sègle IV avC), una cultura protoeslava dicha cultura de Przeworsk dins lo centre (sègles V-II avC) puei una cultura d'origina germanica dicha cultura de Wielbark — subretot presenta dins lo nòrd — que foguèt fòrça influenciada per lei Gòts (sègle I avC). Laissèron de vestigis coma de vilatges de fusta, de torets ò de monuments megalitics.
Ansin, conoguèt un periòde romanic illustrat per la glèisa fortalesa de Sant Andrieu de Cracòvia que foguèt bastida vèrs la fin dau sègle XI. Après l'art romanic, lo país adoptèt l'art gotic de brica caracteristic dei regions dau nòrd d'Euròpa. I foguèt utilizat per bastir de glèisas (Sant Maria de Cracòvia, Santa Maria de Gdansk) e tanben d'autrei monuments importants coma de comunas (comuna de Wroclaw) ò de castèus (partida gotica de Wavel, Kwidzyn). Lei vilas ancianas de Cracòvia e de Wroclaw ò lo vilatge de Kazimierz Dolny son tanben d'exemples ben conservadas de centres urbans medievaus (polonés per Cracòvia, alemand per Wroclaw).
Longevilles-Mont-d'Or
Longevilles-Mont-d'Or es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Foameix-Ornel
Foameix-Ornel es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mòsa e la region de Lorena.
Franz Schubert
Enfança
thumb|right|Ostau de naissança de Schubert.
Lo periòde de « crisi »
Aquela ascension foguèt pasmens trebolada vèrs la fin de 1822 ò lo començament de 1823 quand Schubert contractèt una malautiá de transmission sexuala, probablament la sifilis. Sa santat anava alora pauc a pauc declinar en causa de l'evolucion de l'infeccion e de son tractament qu'èra basat sus l'utilizacion de medicaments eissits de mercuri.
La maduretat
Se considera lo periòde 1823-1826 coma aqueu de la maduretat de Schubert. Sa notorierat aumentèt e seis òbras acomencèron d'èsser tocadas per d'instrumentistas reconegudas coma Ignaz Schuppanzigh ò Karl-Maria von Bocklet. De mai, sei premierei sonatas foguèron tornarmai editadas e Schubert n'en obtenguèt un bon pretz e de criticas positivas. Enfin, obtenguèt tanben una reconaissança novèla entre lei musicians coma l'illustra son eleccion coma sòci supleant dau Directòri de la Societat deis amics de la musica.
Canton de Puègmiròl
Istòria
Lo canton se creèt pendent la Revolucion.
Antoine Deltour
Biografia
Antoine Deltour nasquèt a Épinal en 1985. Faguèt d’estudis a l’Escòla Superiora de Comèrci de Bordèu ont s’especializèt en contraròtle de gestion e d’audit. Aprèp un estatgi de fin d’estudis dins la firma PricewaterhouseCoopers a Luxemborg, i foguèt emplegat en 2008. Demissionèt en 2010.
Ausangate
Ausangate (6,372 m) ò Auzangate es una montanha peroviana deis Andes situada dins lo sud-oèst dau país. Fa partida dei cimas pus autas de Peró.
Ablainzevelle
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region dels Nauts de França.
Walt Disney
Jovença e formacion
Walter Disney e son fraire Roy ajudèron rapidament lo paire dins sei projèctes professionaus coma la creacion d’una companhiá de distribucion de jornaus. Pasmens, lei relacions amb aqueu darrier, descrich coma violent e autoritari, foguèron marridas. En 1917, Walter refusèt de s’entornar a Chicago ont Elias Disney aviá crompat una usina de gelada. Mentre que Roy èra mobilizat, Walter obtenguèt un emplec de vendeire dins lei trens de la Missouri Pacific Railroad. Comencèt de s’interessar a la Premiera Guèrra Mondiala.
Lo succès de Blancanèu e lei sèt nans
thumb|right|Imatge de [[Blancanèu e lei sèt nans (1937).]]
Lo premier lòng metratge de Disney foguèt realizat entre 1935 e 1937. Èra inspirat d'un animat mut de 1919 contant l'istòria de Blancanèu. Disney deguèt demandar un sostèn excepcionau de Bank of America per acabar lo film e prenguèt de riscs financiers importants. Dins aquò, l'òbra foguèt un succès major gràcias a la diversitat de seis efiechs dramatics mesclant suspens, fantastic e comic, l'originalitat dei personatges e la profusion dei colors (1,200 nuanças). De mai, Disney recebèt de criticas elogiosas de part de personalitats majoras de l'istòria dau cinèma coma Sergei Eisenstein (1898-1948) e Charlie Chaplin (1889-1977). Foguèt tanben una capitada financiera amb un gasanh immediat de 8 milions de dolars per un budget d'aperaquí 1,48 milions de dolars. De mai, lo film assegura totjorn a la companhiá de revenguts regulars gràcias a sei reedicions e sei redifusions. En 1989, sei revenguts dirèctes èran ansin estimats a mai de 6 miliards de dolars en « dolars constants ».
Après aqueu succès, Disney transformèt radicalament seis estúdios. Leis efectius passèron de 187 trabalhaires en 1937 a mai de 1,600 en 1940. Cada etapa dau dessenh foguèt organizada segon un mòde de produccion industriau amb una division tecnica deis activitats que foguèron d'ara endavant fisadas a d'unitats especializadas (story-board, intervallisme...). L'objectiu èra de respòndre a d'exigéncias importantas en matèria de realisme e de naturalisme. Foguèt pereu organizat lo desmainatjament deis estúdios dins de locaus novèus. Pasmens, aquò entraïnèt un gròs maucontentament au sen dei salariats e una grèva de cinc setmanas aguèt luòc en junh e julhet de 1941. Disney accusèt lo Partit Comunista Estatsunidenc d'aver infiltrar sa companhiá. Aquò menèt a un blocatge complèt e Walt Disney deguèt laissar son fraire negociar amb lei grevistas.
La Segonda Guèrra Mondiala
thumb|right|Imatge de [[Donald Duck|Donald dins lo cort metratge antinazi Der Fuehrer's Face (1943).]]
Lei progrès tecnics dins l'animacion
Pasmens, Disney encoratjèt d'autrei desvolopaments importants coma la rotoscòpia ò la camerà multiplana. La premiera èra coneguda dempuei la fin dau sègle XIX. Consistís a enregistrar un movement per l'estudiar d'imatge en imatge. Aqueu procès permet de dessenhar la dinamica dei movements filmats d'un biais fòrça realisme. La segonda foguèt concebuda dins leis estúdios Disney per Bill Garity (1899-1971). Fòrça utilizada a partir de la fin deis ans 1930, permet de subrepausar de celluloïds correspondent a de plans diferents. L'imatge finau es obtengut gràcias a una camerà fotografica plaçada a la cima de l'ensemble.
Lei lòngs metratges Disney
Lei lòngs metratges Disney apareguèron en 1937 amb Blancanèu e lei sèt nans. Son devesits en diferents grops segon la tecnica de realizacion (dessenh animat, film...) e lo contengut. Lei pus famós son lei lòngs metratges d'animacion que fòrman una importanta colleccion a destinacion deis enfants. Son generalament basats sus de còntes populars europèus e una lucha entre lo ben e lo mau. La màger part son considerats coma de caps d'òbra.
Archer
L’Archer es un caçaire de carris britanic de la Segonda Guèrra Mondiala.
Asur
Geografia
vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Waama
Localisacion e dialèctes
Lo waama es parlat dins las comunas de Tanguiéta, Kouandé, Toucountouna e Natitingou del departament de l'Atacora. La lenga còmpta dos dialèctes, lo waama e lo tangamma parlat dins la comuna de Tanguiéta.
La Briha
La Briha (Labrihe en francés) qu'ei ua comuna gascoa d'Occitània situada dens lo departament de Gers e la region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Toponimia
Per Dauzat, lo toponime qu'es escur. Segon Negre, lo gascon briha qu'es l'equivalent de l'occitan brifa « brafada, brafaria »; que seré benlèu motivat per ua ensenha d'aubèrga.
Ans -2050
Ans -2070 | Ans -2060 | Ans -2050 | Ans -2040 | Ans -2030
Mesopotamia
L'empèri de la Tresena dinastia d'Ur aumentèt sa dominacion de la region. D'efèct, après la mòrt de Shulgi, Amar-Sin, vengut rèi vèrs 2046 aC, conquistèt lei vilas d'Assur e d'Arbela.
Wintzenbach
Winzenbach en alemannisch (Wintzenbach en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Saltinho (Santa Catarina)
Saltinho (Santa Catarina) es un es una vila de l'estat brasilièr de Santa Catarina.
Saint-Marcel-d'Urfé
Saint-Marcel-d'Urfé es una comuna francesa, situada dins lo departament de Léger e la region de Ròse-Aups.
Saclay
Saclay es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Essonne e la region d'Illa de França.
Ceçac
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Cezac, en 1155-1183, in parrochia de Cessac, en 1273, Sanctus Romanus de Cezaco, au sègle XIII, Gaucettus de Seyssak, en 1307-1317, ''parr. de Setzaco, en 1339, Cessag, au sègle XIV, Sent Arroman de Cessac'', au sègle XVI. I a un dobte sus la natura de la consonanta e donc de l'etime. Las fòrmas en -z-, e eras solament permetrén d'utilizar lo cognomen Caesius emb lo sufixe -acum, latinizacion dau sufixe gallés -āco(n). Per Dauzat, Cessac vendré d'un nom gallés d'òme Cessus emb lo medish sufixe. Bénédicte Boyrie-Fénié cita Negre qu'utiliza *Caecius (+ -acum), inatestat. Curiosament, Bénédicte Boyrie-Fénié ditz ren de la proposicion de Dauzat e aqueth refús justifica la grafia Ceçac. Mès Xavier Delamarre accèpta Cessos (equivalent de Cessus latinizat) o eventualament Cissos. Quand i a un dobte sus l'etime, la solucion grafica pus simpla es normalament adoptada, donc Cessac. Cessac èra probablament una granda propietat antica, mès lo nom dau mèste que li donèt lo nom demòra dobtós.
Bassinhac
Bassinhac (Bassignac en francés) z-es 'na comuna auvernhata, situada dins lo departament del Cantal e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
La Ròcha de Posai
La Roche-Posay es tanben una estacion termala de fama internacionala ont se tractan las afeccions de la peu. Las vertuts de sas aigas amaisantas e cicatrizantas son conegudas dempuei lo, d'unas fonts serián estadas descubertas pels romans. La fama de sos suenhs permetet la creacion d'una marca de produits cosmetics dau mesme nom: La Roche-Posay (grop L'Oréal).
Hanja
thumb|right|200px|Lo mot hanja escrit en hanja (en roge), e en [[hangeul (en blau).]] Hanja es lo nom corean pels caractèrs chineses. Mai precisament, designa los caractèrs chineses manlevats al chinés e incorporats dins la lenga coreana amb la prononciacion coreana. Hanja-mal (한자말; 漢字말) o hanja-eo (한자어; 漢字語) designa los mots que se pòdon escriure en hanja, e hanmun (한문; 漢文) designa l'escritura chinesa classica. Lo hanja coneguèt pas jamai de reforma màger, e los caractèrs son sovent completament identics als caractèrs chineses tradicionals e als caractèrs kyūjitai. Sonque un pichon nombre de caractèrs hanja son modificats o especifics al corean. A l'opausat, la màger part dels caractèrs correntament utilizat en Japon (kanji) e en China continentala foguèron simplificats, e contenon mens de traches que los caractèrs hanja correspondents.
Canton d'Agen Centre
Lo canton d'Agen Centre es una anciana division administrativa d'Agenés, creada en 1973 e suprimida en 2015, situada dins l'arrondiment d'Agen, lo departament d'Òut e Garona e la region d'Aquitània, adara de Novèla Aquitània. Agen es dempuèi 2015 burèu centralizator de 4 cantons (Agen-1, Agen-2, Agen-3 e Agen-4). Lo còde de l’INSEE èra 4701. La lenga autoctòna es l'occitan lengadocian agenés, damb de fenomèns de transicion cap al gascon.
Escorbut
Etimologia
Scorbutus es la latinizacion de tèrmes vulgars presents dins de lengas medievalas d'Euròpa del Nòrd: del neerlandés mejan scorbut o scheurbuik, de l'ancian suedés skorbjub, del danés scorbuck, tèrmes que l'origina seriá dins le norroèc (vielh islandzs) skyrbjugr.
Causas bioquimicas
La vitamina C participa al manten de l'ion fèrre jos sa forma redusida Fe2+, l'empachant de s'oxidar (proprietat antioxidanta, o reductritz), assegurant le bon foncionament de l'enzim (se nomena aquò un cofactor enzimatic). Quand la vitamina C ven de mancar, los ions ferroses de la prolina idroxilasa s'oxidan en Fe3+ e fa l'enzim inactiu. Atal las eliças de collagèns venon paure en idroxiprolina, çò que li fa pèrdre en estabilitat e çò qui fragiliza totes los teissuts.
Sindròma emorragic
Aquestas emorragias cutanèas pòdon s'accompanhar d'emorragia dins las articulacions (emartròsi), dins los muscles e las gainas dels nèrvis (ematòmas prigonds donant de « paralisias dolorosas »), dins los òsses en creissença (escorbut del pichon enfant).