cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Revolucion Culturala
Lo reculament de l'influéncia dei radicaus
Ansin, tre 1970, una premiera crisi intèrna entraïnèt l'eliminacion d'un cap radicau, Cheng Boda, e d'un cap de la coalicion, Lin Biao, qu'èra tanben l'eiretier designat de Mao. Lei condicions d'aquelei purgas, especialament leis intencions de Mao, son mau conegudas. Pasmens, lei consequéncias foguèron diferentas per lei dos camps car Cheng Boda èra una personalitat importanta dau camp maoïsta. En revènge, la posicion de Lin Biao èra contestada, compres dins lo sieu camp. Ansin, sa disparicion permetèt de contentar divèrseis ambicions.
L'eliminacion dei radicaus
Après la mòrt de Mao Zedong lo 9 de setembre de 1976, leis annadas 1976-1978 veguèron la fin de la lucha d'influéncia entre maoïstas e liberaus per la direccion dau govèrn. Se debanèt en doas etapas principalas que foguèron l'eliminacion de l'extrema esquèrra dau Partit per Hua Guofeng puei l'eliminacion d'aqueu darrier per lei liberaus.
Nombre (gramatica)
Lo nombre es una caracteristica de la morfologia d’unes mots variablas al respècte de la quantitat o nombre d'eles. Lo nombre pòt afectar sonque la paraula variabla mas tanben los elements que ne dependon (acòrdi).
Temps (gramatica)
Los «tempses absoluts» a son torn se destrian informalment en tres moments: passat, present e futur. Aquelas tres possiblas valors rebaton las idèas intuïtivas d'abans/anteriora, ara/simultani, après/posteriora. Donats dos eveniments, lo temps gramatical exprimís se un se debana abans l'autre (lo primièr es passat Al respècte del segond), los dos son simultanèus (lo primièr es present al rspècte del segond e viceversa) o s'un d'aquestess arriba après l'autre (lo primièr es futur Al rspècte del segond).
Parc Nacional de Khenifiss
Lo parc foguèt creat com una reserva naturala en 1960, e en 1980, foguèt classificat com un palun d'importancia internacionala. En 1983, aquesta reserva naturala foguèt transformada en una reserva biologica permanenta e en 2006, fin finala, foguèt declarat parc nacional.
Blòc 0714
Lo  es un blòc (en francés, îlot) del sector de dins lo principat de Mónegue.
Aillon-le-Jeune
Aillon-le-Jeune en arpitan (Aillon-le-Jeune en francés) es una comuna arpitana de Savòia, situada dins lo departament de Savòia e la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Feuchy
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Devanagari
thumb|right|250px|Manuscrit [[Rigveda en Devanāgarī (sègle XIX)]] Lo devanāgarī (sanscrit: देवनागरी, AFI: [deːʋɐˈnaːɡɐɽiː]), o nāgarī, es un alfabet alfasillabari originari d'Índia e de Nepal.
Chassey-lès-Montbozon
Geografia
thumb|center|Païsatge d'ivèrn. Lo [[Ognon (Franca-Comtat)|Ognon.]]
Ambite
Ambite es un municipi d'Espanha de la Comunautat Autonòma uniprovínciala de Madrid.
Thenelles
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Verónica Forqué
En 1981, se maridèt embe lo realizator Manuel Iborra, z-an 'na filha.
Dis Pater
Etimologia
Son nom correspond exactament al Cèl diurn indo-europèu *dyew-pHtér-, primièr de totes los dieus.
Siberia
Geografia fisica
thumb|[[Tondra dins la region dels Nenets (Russia)]]
Blagoveshchensk
Blagoveshchensk ( en rus : Благовещенск ) qu'ei ua vila de l'oest de Russia, capitala del centre administratiu de l'Óblast de Amur, fondada en 1856. Còsta de un arriu aperat zeia.
Chevannes (Iona)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Carles Galtier
Carles Galtier (Charles Galtier per l'estat civil, nascut a Aigalieras, Bocas de Ròse, Provença en 1913, mòrt en 2004) es un escrivan occitan provençal.
La vida
Daissa una òbra tras qu'abondosa e d'una extrèma qualitat umana e literària (signèt mantun còp son òbra amb l'escais literari de Carle d'Eigaliero idem Carles d'Aigalieras segon l'us escriptural millenari occitan).
Lo Pin (Gard)
Lo Pin (Le Pin en francés) es una comuna lengadociana situada dins lo departament de Gard e la region d', ancianament de Lengadòc-Rosselhon.
Montgiscard
Istòria
Pendent l'Ancian Regime, Montgiscard èra de la diocèsi civila de Tolosa, doncas de la província de Lengadòc, de la generalitat de Tolosa, de l'archidiocèsi de Tolosa e de la senescauciá de Lauragués. Le vocable de la glèisa es Sant Andrieu. Tanlèu 1790, Montgiscard èra caplòc de canton. Lo nom de la comuna èra temporàriament Montgiscard-et-Belbèze en  l’an  VIII (annexion de Bèlvéser de Lauragués). Autra glèisa de la comuna : Notre-Dame de Roqueville (Nòstra Dòna de Ròcavila ?). Ròcavila es al sud de Montgiscard (ara, la capèla d'aquel nom e un castèl).
(448) Natalie
(448) Natalie es un asteroïde.
Lo Lardin e Sent Lazer
Demografia de Sent Lazer
Veire l'article Sent Lazer (Perigòrd)
Onnaing
Geografia
La municipalitat de Onnaing es délimitée al nòrd per la municipalitat de Quarouble e al sud per la municipalitat de Sant-Saulve. Es limitrophe de la municipalitat de Marly e Sebourg. Lo sieu jos-sòl testifica d'un jaciment important de minaré de carbon #qu'a #èsser en partida espetat fins a la clausura de la fosse Cuvinot a la fin de 1967.
Truttemer-le-Petit
Geografia
En cobrint 528 ectaras, lo territòri de Truttemer-lo-Pichon es lo mens estendut del costat de Vire. La municipalitat es al sud del Bocage virois, fòrça facilament repérable sus una mapa del Calvados, perque n'es la mai meridionala e forma un apèndix al limit dels departaments de la Mange e del Adorna. Lo sieu pichon bourg, #que compren egalament qualques ostals de la municipalitat de Truttemer-lo-Grand, es a l'oèst de Tinchebray, a Unitat|11|km  al sud-es de Vire e a Unitat|12|km  al nòrd-es de Sourdeval.
Couvrant 528 hectares, le territoire de Truttemer-le-Petit est le moins étendu du canton de Vire. La commune est au sud du Bocage virois, très facilement repérable sur une carte du Calvados, car elle en est la plus méridionale et forme un appendice à la limite des départements de la Manche et de l'Orne. Son petit bourg, qui comprend également quelques maisons de la commune de Truttemer-le-Grand, est à 7.5 km à l'ouest de Tinchebray, à 11 km au sud-est de Vire et à 12 km au nord-est de Sourdeval.
Sia (cantaira)
En 2004, enregistra lo single Breathe Me que beneficia d'una excellenta promocion als Estats Units en essent estat integrat a la benda sonòra de la seria televisada Six Feet Under difusada en 2005. Aquela debuta de capitada permet a Sia de publicar als Estats Units en 2006 son album Colour the Small One.
En 2008, Sia publica son quatren album estúdio, Some People Have Real Problems.
En Occitània, Sia ven coneguda per sa participacion coma cantaira sus dos títols del discjòquei francés David Guetta, Titanium en 2011 e She wolf en 2012.
Hilsprich
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Carles Puyol
thumb|250px|Carles Puyol en 2007 Carles Puyol i Saforcada (La Pobla de Segur, Pallars Jussà, 13 d'abril de 1978) es un fotbolaire catalan. Jòga coma defensor al FC Barcelona, dins la seleccion catalana, e tanben dins la seleccion espanhòla. Es lo capitani de l'equipa barcelonesa dempuèi 2003 e o es tanben dins l'equipa nacionala espanhòla quand i jòga pas Iker Casillas.
Sceaux-du-Gâtinais
Sceaux-du-Gâtinais es una comuna francesa, situada dins lo departament de Loiret e la region dau Centre e Vau de Léger.
Blòc 0601
Sa superfícia es de 0.
Allèves
Geografia
Allèves Situada en la vallée del Chéran, a dominat al sud per la Montanha de Bange (1217 m) e al nòrd pels Tors St Jacques (991 m)
Ficheux
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Montaut (Lanas)
Toponimia
Lo nom que vien de mont, deu latin mons, montem (ací au sens de « turon, tuc ») e de l'adjectiu haut, deu latin altus, per indicar que l'accès ei mauaisit. Segon Astor, mont pòt designar las tors d'un castèth (dens aqueth cas que serén las tors deu castèth d'Arcet (nom francés),.
Oral
Oral se pòt referir
Arró
Demografia
Era poblacion ei de 25 abitants (2008).
Carles I de Portugal
Carles I nasquèt al palais d'Ajuda, a Lisbona, lo 28 de setembre de 1863 e mòrt assacinat a Lisbona lo 1èr de genièr. Regnèt sul Portugal de 1889 a sa mòrt, en 1908.
Una descendéncia contestada
Maria Pia de Saxe-Coborg Bragança (1907-1995), pretendava èsser filha illegitima mas reconeguda per Carles I de Portugal, eissida d'una relacion amb Maria Amèlia Laredó e Murça. La justícia portuguesa, li refusant tot eritatge suls bens del rei defunt, refusèt de reconéisser una reconstitucion falcificada d'un certificat de batisme a Madrid, après la guèrra civila espanhòl, après que totes autres documents foguèron « perduts », qu'aqueste pretendut batisme reconstituit, amb testimònis inexistents, correspondava pas à son verai certificat de naissença passat a Lisbona. Tamplan aquesta aventurièra pesentèt sas impossiblas revendicacions al tròn de Portugal fòrça tardièrament, après 1957, amb d'objectius politics (ajudar l'esquèrra portuguesa pendent la campanha presidenciala de Humberto Delgado contra Salazar, en 1958) e financièrs. A la fin de sa vida vendrà sos pretenduts drechs a la corona del Portugal a un autre aventurièr, l'Italian Rosario Poidimani, empresonat per aver assejat de se far passar pel rei de Portugal e duc de Bragança, vendent de títols e decoracions de l'Estat portugués en Itàlia.
Thiernu
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Paul Hermann Müller
Paul Hermann Müller (n. en 1899, m. en 1965) foguèt un bioquimista soís. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1948 per la descobèrta de l'insecticida DDT en 1939.
Aigotier
L’Aigotier es un riu provençau de Var. D'una longor de 15,1 km, es un riu costier cort que sa fònt si situa sus lo territòri de La Crau d'Ieras. Son liech seguís un camin èst-oèst que passa dins la màger part dei quartiers orientaus e centraus de la Tolon. Puei, lo riu si gita en la Mar Mediterranèa.
Mont Asgard
thumb|Lo Mont Asgard es la montanha mai coneguda de lo Parc Nacional d'Auyuittuq, en l'illa de Baffin. Lo Mont Asgard es una montanha qu'aperten a la cadena de montanhas Artica e situada en lo territòri de Nunavut, en Canadà. A dos cims que son subre dus torres desseparadas. Es dins lo Parc Nacional Auyuittuq, en la peninsula de Cumberland, en l'Illa de Baffin. Lo nom del cim es Asgard, com lo reiaume de la mitologia nòrdica. Asgard es benlèu la montanha mai coneguda de tota l'illa de Baffin.
Citosina
La citosina qu'ei ua basa azotada pirimidica (per'mor de possedir un cicle pirimidina) qu'òm troba dens la composicion de certes nucleotids de las macromoleculas d'ADN e d'ARN. Que forma dab ua ribòsa un nucleosid aperat citidina. Que's pòt apariar dab ua auta basa azotada aperada guanina en bèth formar tres ponts idrogèns, çò qui ei notament lo cas dens la dobla eliç d'ADN. La soa composicion quimica qu'ei C4H5N3O e deu pun de vista de l'IUCPA lo son nom qu'ei 4-aminò-1H-pirimidina-2-òna.
Lo Castelet (Leberon)
Lo Castelet (Castellet en francés, Castellet-en-Luberon dempuèi 2018) es una comuna occitana de Provença. Administrativament es situada dins lo departament de Vauclusa e la region de Provença-Aups-Còsta d'Azur de l’Estat francés.
Sant Empèri Roman Germanic
La dinastia dei Hohenstaufen
thumb|right|Territòris d'Enric XII de Baviera.
La Ribèra (Gironda)
Toponimia
Las atestacions ancianas citadas per Bénédicte Boyrie-Fénié son : Riparia (Arnaldus de ~), en 1273, Riperia (Sancta-Maria-de ~), en 1361; lo nom latin d'origina es riparia e son resultat en gascon deu nòrd-oèst es ribèira, nom enquèra conservat dens lo lengatge viu per parlar de la plana alluviala d'un riu o d'un flume (autorn de Liborna, lo mot ribèira es concurrençat per plana dens lo lengatge recent). S'agiré, segon Astor (citat per Bénédicte Boyrie-Fénié) de la ribèira d'un petit afluent de Dordonha e non pas la de ribèira deu flume, que lo vilatge, a 5 m d'altitud o mèi, i es situat en partida pr'aquò. Bénédicte Boyrie-Fénié, qu'a trobat la varianta fonetica francesa deu toponime [laRi'vjɛrǝ], escriu La Ribèira/La Ribièra (la segonda fòrma es qu'una simpla adaptacion de la prononciacion francesa locala).
Sant Empèri Roman Germanic
La disparicion de l'Empèri
Gràcias a son succès militar, França obteguèt lei territòris de la riba senèstra dau Rin. Ansin, entre 1801 e 1803, una tièra de negociacions s'ocupèt de modificar lei frontieras entre leis estats imperiaus per reparar lei pèrdas deis estats annexats per lei Francés. Aquò va entraïnar un cambiament important deis estats alemands car França assaièt de crear un emsems de poissanças mejanas capablas de causar de problemas au rèsta de l'Empèri sensa aguer lei mejans de menaçar la Republica. Lei territòris eclesiastics foguèron largament utilizats coma compensacions per dessenhar lei frontieras novèlas causant la disparicion de la Glèisa imperiala.
Lei lèis fondamentalas
Enfin, a partir de la Guèrra de Trenta Ans, lei tractats de reglament dei conflictes se debanant sus lo territòri completèron lei lèis fondamentalas de l'Empèri. Lei pus importants foguèron lei tractats de Vestfàlia que cambièron prefondament lei drechs de sobeiranetats entre leis estats imperiaus e permetèron de reglar la question religiosa creada per l'aparicion de la religion calvinista. Lei tractats de Nimegue (1678) e de Ryswick (1697) aguèron una importància pus febla mai foguèron la basa de cambiaments de frontieras. Foguèt tanben lo cas dei decisions de la Dièta imperiala de 1654 puei de 1663.
L'Emperaire
L'Emperaire èra lo cap oficiau dau Sant Empèri Roman Germanic. Se considerava coma lo successor deis emperaires romans e carolingians e son títol oficiau èra « Rèi dei Romans ». Èra elegit per l'aristocràcia imperiala segon un sistèma que foguèt definitivament organizat per la Bula d'Aur en 1356. Segon lei periòdes, lo poder de l'Emperaire foguèt mai o mens poderós. Pasmens, d'un biais generau, son autoritat demeniguèt pauc a pauc e leis estats imperiaus obtenguèron una quasi-independéncia dins lo corrent de l'Edat Mejana.
Leis autrei territòris autonòms de l'Empèri
En fòra deis estats imperiaus, existissiá d'autrei tipes de territòris autonòms de l'Empèri :
21 de genièr
Decèsses
Vejatz tanben :
Manuèl II de Portugal
Biografia
Visquèt en exili al reialme Unit, se consacrant a de sabentas recercas sus la bibliografia portuguesa.
Blòc 0604
Sa superfícia es de 0.
Braojos
Braojos es un municipi d'Espanha de la Comunautat Autonòma uniprovínciala de Madrid.
Pesca a la pinassa
La pesca a la pinassa qu’es un mòde de pesca au hilat, practicat sus la còsta gascona, dab un vaishèth aperat « pinassa ». En 2010, aquera pesca n’es pas mei practicada sonque au « Cap de l’Òmi » (comuna de Lit e Micse) e a « Contis » (comuna de Sent Delian).
Cançon de Santa Fe
Que's tracta d'ua agiografia de Santa Fe d'Agen contada en 593 vèrses octosillabs divisada en un nombre cambiader de coblas unissonans segon las versions (de 41 a 55).
A la fin de la soa Razo (en cap deu tèxte) la votz poetica qu'explica que la cançon èra populara dens lo Bascoat, en Gasconha e Aragon :
« Tota Basconn'et Aragons E l'encontrada delz Gascons Sabon qals es aqist canczons, ''E ss'es ben vera'sta razons... »''
Retorn etèrne
Retorn etèrne es lo nom donat per Friedrich Nietzsche a una concepcion filosofica dau temps que son origina es en Egipte antica e que fa partida de la retorica de Pitagòras e dei teorias cosmologicas dei premiers estoïcians. La teoria se basa sus l'idèa que lo temps es pas infinit, mas que se tròba ocupat per un nombre finit d'accions possiblas dins l'Univèrs, e que totei aqueleis accions e fachs an luòc un nombre indefinit de còps de manièra repetida. L'idèa que l'univèrs a pas un estat finau e que, en luòga d'aquò, reviu simplament de cicles sens ges de destin, ocupa una plaça centrala d'aquela teoria. Lo temps, doncas, se percep coma ciclic, au contrari de la vision aristotelica dau temps, qu'es rectilinèa, coma la judèocrestiana.
Anglés american
Nòus mots d'origina americana
Plan de mots que son utilizats dins tot lo mond anglofòn son d'origina americana, per exemple:
Tadeusz Reichstein
Tadeusz Reichstein o tanben Tadeus (Włocławek, Polonha, 20 de julhet de 1897 - Basilèa, 1 d'agost de 1996) foguèt un bioquimista polonesosoís. Realizèt de recercas suls glucosids que exercisson una accion farmacologica sul còr e capitèt de realizar la sintèsi industriala de l'acido ascorbic o vitamina C.
Blòc 0606
Lo  es un blòc (en francés, îlot) del sector de dins lo principat de Mónegue.
Comunitat d'aglomeracion de Pau Pirenèus
La Comunitat d'aglomeracion de Pau Pirenèus (en francés Communauté d'agglomération de Pau-Pyrénées) qu'ei ua anciana comunitat d'aglomeracion francesa situada dens lo departament deus Pirenèus Atlantics e la region d'Aquitània.
Pouldouran
Pouldouran en breton ( Pouldouran en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de las Còstas d'Arvòr e la region de Bretanha.
Vittorio De Sica
Filmes
Títols en italian:
Pterodaustro
Es traches particulars dera tibia, que s'amassa damb era fibula, son disparièrs des de Pterodaustro e sigueren classats coma un nau genre; Puntanipterus (aperat atau peth nom des natius dera provincia de San Luis, aperadi Puntanos en espanhòu). Quauques paleontològs díden que Puntanipterus apertenh ara familha des Dsungaripteridae, que demorava demest era China via Africa del Èst enquia America del Sud. Puntanipterus e Pterodaustro qu'èren contemporanèus.
Techovà
La techovà dins la Bíblia
« Tornaretz a D.ieu vòstre Senhor e ausiretz sa votz, fasent tot çò que vos comandi uèi. Vosautrei e vòstrei mainatges tornaretz de tot vòstre còr e de tota vòstra arma »
La techovà dins la literatura rabinica
Lo cinquen tractat del Mishné Torah tracha dau pentiment.
Genre gramatical
Genre natural e acòrdi en genre
Cada lenga possedís sas règlas d'acòrdi: dins las lengas classicas (latin, grèc ancian) puèi dins fòrça lengas filhas (occitan, francés, espanhòl, etc.), quand un mèsme tèrme deu s'acordar en genre amb diferents mots, es lo genre indiferenciat, es a dire lo masculin, que s'aplica. Se dich « son grands » en parlant d'enfants d’entre que i a al mens un mainat.
Gregau
Wiatr
Meteorizacion
La meteorizacion quimica
La meteorizacion quimica produtz d'alteracions dins la composicion quimica dei mineraus que compausan lei ròcas. L'agent principau d'aquest tipe de meteorizacion es l'aiga. Entre lei procès de meteorizacion quimica ressòrton l'oxidacion e la carbonatacion.
Aotearoa
Lo gentilici es neozelandés - esa.
Istòria
L'explorador anglés James Cook naveguèt per tota la còsta neozelandesa e demostrèt qu'es formada de doas islas grandas. Cook proclamèt la Nòva Zelanda territòri de la Corona Britanica. Los primièrs poblaments de colons se compausavan de pescadors e marinièrs qu'introdusiguèron la prostitucion e de multiplas malautiás. Escambièron tanben amb los maòris armas de fuòc contra pèiras preciosas e provoquèron aital de chaples entre tribús que son coneguts coma las Guèrras dels Mosquets. Aqueles afrontaments menèron a una dramatica casuda de la populacion autoctòna.
Bernières-le-Patry
Bernières-le-Patry en normand (Bernières-le-Patry en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Imperatiu (gramatica)
Utilizacion
mas pas necessàriament: tanben, pòt simplament exprimir:
Genre gramatical
Lengas sens genre
Fòrça lengas non indoeuropèas, coma lo basc, lo finés, l'estonian, o l’Ongrés, coneisson pas la categoria du genre, pasmens se pòt marcar per de pronoms. Lo chinés classic a pas de genre. Lo chinés modèrne l'introduguèt pels pronoms personals de las 2a e 3a del singular per contacte amb l’anglés. Lo genre aoaréis sonque a l’escrich.
Califat abbassida
L'indústria
thumb|right|Pèças de moneda de l'epòca de la fin dau Califat.
Genre gramatical
Nombre de genres
Lo protoroman aviá tres genres coma lo latin, mas totas las lengas romanas levat lo romanés n’an pas pus que doas: fguèron una assimilacion de neutre amb lo masculin, tanben al plurals. En occitan i de rèstes del genre neutre per exemples din unes pronoms aiçò, aquò
Califat abbassida
Medicina
Coma lei sciéncias fondamentalas, leis arts medicaus realizèron de progrès fòrça importants durant lo periòde dau califat abbassida. De mai, la medecina èra relativament escampada dins certanei ciutats. Per exemple, au sègle IX, Bagdad assostava 800 mètges. Seis òbras, coma lo Qanun dau Pèrsa Ibn Sina, venguèron la referéncia mondiala e influencièron fòrtament la recèrca europèa de la Renaissença.
Boita de Pandora
Teatre
La primièra partida del sègle XVIII, tres pèças francesas pòrtan lo títle de "boita de Pandora" (La Boîte – o Boëte – de Pandore). Dins cada tres l'interés màger es dins los efièchs socials e umans de la boita e una sola ne fa de Pandora un persoantge. La pèça de 1721 de Alain René Lesage apareguèt coma partida de la longa La Fausse Foire. Es un drama en pròsa de 24 scenas dins l'estil de commedia dell'arte. A la dubertura, Mercuri es enviat masquetat en Arlequin per verificar se la boita donada per Jupitèr a l'estatua animada Pandora a estat dubèrta. Comença a provocar de perturbacions lo vilatjòt alara aürós, descadenant l'ambicion, la competicion, la cupiditat, l'enveja, las geloasia, l'òdi, l'injustícia, la traïson e la mala santat. En plen dins l'embrolh social, Pierrot romp amb la promesa que s'anava maridar al començament de pèça e ela s'engatja puslèu amb un arribista social.
Genre gramatical
Nòtas e referéncias
<references responsive="" group="">
Le Thuel
Le Thuel es una comuna francesa del departament d'Aisne e de la region de Picardia.
Lagulhac de Cercle
Perimètre dau territòri
La situacion es la qu'es davant la creacion de Maruelh en Perigòrd.
Merenrà I
thumb|150px|left|Estatua de Merenrà I thumb|200px|left|Piramida de Merenrà I Merenrà I que ho un faraon de la VI dinastia egipciana, hilh de Pepí I.
Ghana
L'administracion britanica e lo cacau
Après la Premiera Guèrra Mondiala, la Còsta d'Aur venguèt la colonia pus prospèra d'Africa Occidentala gràcias au desvolopament de la cultura de cacau (un tèrç de la produccion mondiala en 1950). Principalament tenguda per d'Africans originaris dau país ashanti, permetèt l'emergéncia d'una borgesiá africana e la formacion d'una elèit indigèna educada.
L'independéncia
En 1950, organizèt una campanha de desobeïssença civila e foguèt arrestat. Rapidament liberat, aprofichèt una reforma constitucionala per ganhar leis eleccions de 1951 e venguèt Premier Ministre de la colonia. Gràcias a una politica de destenduda ambé lei Britanics, obtenguèt de finançaments per construrre divèrseis infrastructuras e modernizar l'economia. En 1956, lo PCC ganhèt tornarmai leis eleccions e lei tres quarts dei sètis dau parlament. Aquò obliguèt Londres de reconóisser l'independéncia dau país, que prenguèt lo nom de Ghana, lo 6 de març de 1957.
Equinòcci
Dins l'emisfèri sud, aquestes noms s'intercàmbian.
Aisey-et-Richecourt
Istòria
Le 25 août 1944 eut lieu à Aisey un sabotage de la voie ferrée, organisé par les FTPF et la compagnie (Omnès-Pothier) aboutissant à la coupure temporaire de la ligne Jussey-Épinal.
Dinastia Ming
La formacion de la dinastia
Vengut cap dau movement, Zhu mandèt d'ofensivas novèlas vèrs lo nòrd de China. En 1367, sei tropas prenguèron lo contraròtle dau reiaume de Dazhou, creat en 1354 per un autre movement rebèl. Puei, en genier de 1368, lo rèsta dei senhors de guèrra chinés acceptèt de reconéisser son poder. Continuant d'avançar vèrs lo nòrd, son armada capturèt Pequin, qu'èra la capitala Yuan, la meteissa annada. Après aqueu succès politic, Zhu decidiguèt donc de se proclamar emperaire sota lo nom de Hongwu e de fondar sa dinastia sota lo nom de Ming.
La lucha còntra la piratariá e lo Japon
Lo rèine de Zhengtong s'acabèt en 1464. Lo periòde seguent foguèt caracterizat per l'aumentacion de tensions ambé lo Japon que sei piratas dirigiguèron d'atacas o d'activitats de còntrabanda sus lei còstas chinesas. Leis emperaires successius adoptèron una politica per limitar lei cambis maritims sus lei còstas chinesas. Aquela politica d'isolacion permetèt pas d'interrompre la piratariá e amolèt leis ambicions japonesas. Ansin, entre 1592 e 1598, lei Chinés deguèron ajudar seis aliats coreans còntra dos assais d'invasion de la part dei Japonés (Guèrra Imjin).
Lo govèrn
thumb|right|Retrach d'un foncionari imperiau.
L'administracion
La cima de la ierarquia èra ocupada per leis eunucs e lei membres de la familha imperiala. Lei premiers obtenguèron un poder fòrça important ambé, per exemple, lo contraròtle dei servicis secrèts. Obtenguèron la màger part dei pòstes principaus e lor nombre agantèt 70,000 a la fin de la dinastia. De lor caire, lei membres de la familha imperiala podián recebre de tèrras. Pasmens, au contrari dei dinastias precendentas, aquelei territòris demoravan sota la direccion de l'emperaire e avián pas l'estatut de fèus. En dessota, l'administracion nacionala e regionala èra tenguda per lei foncionaris qu'avián capitat l'examen. Avalorats d'un biais regular, èran ajudats per de foncionaris non diplomats qu'èran encargats de missions segondàrias. Egalament avalorats, aquelei darrierei podián, après d'annadas de servicis, obtenir un pòste dins l'administracion imperiala coma s'avián capitat l'examen.
Sciéncias e tecnologias
D'autra part, l'influéncia europèa se limitèt pas solament au champ militar. D'efèct, lei sciéncias fondamentalas chinesas intrèron en contacte ambé lei teorias novèlas coma aquelei de Copernic, de Galilèu e de Kepler tre lo sègle XVI. Lor difusion foguèt rapida. Per exemple, lo premier telescòpi chinés foguèt crompat en 1637 per lo darrier emperaire Ming. Aquò permetèt lo melhorament de divèrsei tecnologias per lei sabents chinés. En particular, lo calendier tradicionau chinés qu'èra vengut tròp imprecís ambé son annada egala a 365,25 jorns.
La literatura
En fòra dei genres romanescs e teatraus, la literatura Ming foguèt egalament caracterizada per l'importància dei racòntes de viatges e de la poesia. Lo premier es marcat per l'òbra de Xu Xiake que son trabalh assaièt de gropar l'ensems dei conoissenças geograficas de l'epòca. Lo segond se distinguís per l'escòla creada per lo poèta Yuan Hongdao que son estil, liric e individualista, foguèt opausat ai convencions confucianistas deis elèits de la societat.
Tindouf
En lo nòrd-oèst de la vila, i a un aeropòrt amb vols d'Air Algérie regulars dinc a Argèr e d'autas vilas. Dins lo territòri de la vila de Tindouf, se tròba Gara Djebilet, un lòc aprèp de la termièra amb Mauritània amb una mina de fèrre e un ancian aeropòrt. Es situat aperaquí 70 Km al nòrd-oèst d'Aet Legra.
Poecilia reticulata
Installacion en aqüari
Zònas d'aiga plena per la nada liura. 30 litres minimum.
Estanh dau Vacarés
Es lo luòc ont se debana l'istòria de la bèstia dau Vacarés, òbra famosa de Josèp d'Arbaud.
Salafisme
Lo salafisme (en arab : السلفية) es un movement politicoreligiós revendicant un retorn cap a l'islam de las originas, que seriá donc fondat pas que sus l'Alcoran e la Sunna, segon la compreneson de Maomet e dels seus. Lo salafisme es donc una doctrina particulara de l'islam, un biais de transmission de la paraula del Profèta e un còdi moral basat sus un apròche rigorista de l'islam.
Es pas un movement unificat e mai d'una brancas del salafisme s'afrontan sul biais de realizar aquela doctrina, de la via pacifica e pedagòga del « salafisme predicatiu » al movement jihadista que precica l'utilizacion de la violéncia per impausar l'islam de las originas tal coma lo comprenon.
Definicion
Existís mai d'una branca d'aquel movement que, cap de biais es movement unificat, forma un ensems composit : Per Stéphane Lacroix, aquela diversitat del movement fa « la quita nocion de salafisme ambigua, que se ne reclaman, en mai d'una granda partida dels islamistas saodians (e a vegada non saodians) los eritièrs intellectuals de la salafiyya (reforma) Egipciana, fondada a la fin del sègle XIX per Jamal al-Din al-Afghani e Muhammad Abduh ».
Vista teologica comuna
En matèria legala, los salafistas se divison entre eles que rebutan l'adesion cega (taqlid) a las escòlas juridicas (madhahib) al nom de l'independéncia del jutjament personal (ijtihad), e aqueles qu'i aderisson estrictament. Los doctors saodians seguisson  mai sovent  l'hanbalisme, e precican de se daissar guidar per un imam puslèu que de cercar a comprene l'escritura d'esperse. D'autres doctors salafistas considèran que l'adesion cega (taqlid) es pas conforma e la lei, a lor vejaire seguir un madhab sens rasonar d'esperse pòt menar lo musulman sonque a sa pèrda Es lo cas de Rashid Rida , al-Khajnadee, Mohamed Abduh , Saleem al-Hilali e Muhammad Nassiruddine al Albani. A l'extrèma, de salafistas considèron que l'adesion cega (taqlid) equival a de politeïsme.
Le salafisme cheiquista
Aquela tendencia salafista seguís donc una estrategia de « reislamizacion » de las societats musulmanas mejans una predicacion non violenta e non directament politica. Vòl transformar aquelas societats mejans la difusion d'una fe literalista que deu los regenerar e lor donar tanben la preeminéncia pel mond.
Lo salafisme jihadista
Pasmens, cal notar que la frontièra entre ambedoas tendéncias demora teunhe segon los especialistas. En efièt, per Nahida Nakad, autor de Derrière le voile, es, a l'ora d'ara, : « Malaisit de dire de segur se los pietistas son non violents per conviccion prigonda o s'espèran lo moment propici per passar al jihad armat ».
França
Pels especialistas de l'islam, aquela progression s'explica per la pèrda d'influéncia de l'Union de las organizacions islamicas de França, branca francesa dels Fraires musulmans. Se los salafistas franceses son dins lor granda majoritat dels quietistas que denoncian lo jihad armat, lo cercaire Haoues Seniguer estima que cap al jihadisme.
22 de febrièr
Decèsses
Veire tanben :
Kraftwerk
Lo nuclèu original de Kraftwerk es lo duò Florian Schneider-Esleben e Ralf Hütter, ambe a l'entorn d'eles mantuns autres musicians coma lo guitarrista Michael Rother, lo bataire Klaus Dinger o encara l'engenhaire del son Konrad « Conny » Plank. A partir de 1975, Kraftwerk es un qüatuor electronic compausat del duò fondator Ralf Hütter e Florian Schneider-Esleben, ambe los percussionistas Wolfgang Flür e Karl Bartos.
Tillé
Geografia
Il a quitté la communauté de communes rurales du Beauvaisis pour rejoindre la communauté d'agglomération du Beauvaisis.
Jerome Isaac Friedman
Jerome Isaac Friedman (n. en 1930) es un fisician nòrd-american. A recebut lo Prèmi Nobel de Fisica en 1990.
Lentilhèiras
Toponimia
La prononciacion es [lenti'ʎɛjrɔ], d'un informator de Prunet.
Cervera de Buitrago
Cervera de Buitrago es un municipi d'Espanha de la Comunautat Autonòma uniprovínciala de Madrid.
Peter Brian Medawar
Peter Brian Medawar (n. en 1915, m.1987) foguèt un biologista britanic. Recebèt lo Prèmi Nobel de Fisiologia o Medecina en 1960.
Mycota
Lei bolets saprofits
Lei bolets saprofits se norrison de matèria organica non viventa (aubres mòrts, brigas vegetalas, cadabres, excrements...). Per aquò, an d'enzims poderós que son capables de digerir de moleculas complèxas, çò que permet de liberar de mineraus dins lo sòu ò dins l'atmosfèra. Aqueu fenomèn a una gròssa importància dins lei cicles ecologics, especialament dins lei seuvas, onte son a l'origina de la degradacion de la fusta.
Lei bolets simbiotics
Mai d'un bolet pòu s'associar d'un biais fòrça estrech ambé de racinas d'un aubre ò d'un autre vegetau superior per formar un organ mixt dich micorriza. Dins aqueu cas, lo bolet pòrta a son partenari de substàncias mineralas e reçaup de compausats carbonats. Aqueu fenomèn es fòrça frequent car aperaquí 95% dei plantas dotadas de raiç son capables de formar una tala relacion simbiotica. Ansin, plusors bolets son unicament trobats en dessota de certaneis aubres (rabassa/rore, oronge/euse...).
Lei bolets pòdon tanben s'associar ambé d'algas ò de cianobactèris per formar un organisme dich liquèn. Lei bolets fòrman generalament 90% de l'ensems e pòrtan a l'associacion lo supòrt, la proteccion, lei saus mineraus e la resèrva d'aiga. L'alga ò lo cianobactèri permet de realizar de reaccions de fotosintèsi. A l'ora d'ara, aperaquí 20,000 espècias de liquèn son estadas identificadas. Certanei son capables de se desvolopar dins d'endrechs a la vida fòrça ostils coma Antartida.
Lei bolets carnivòrs
Fòrça rars ambé solament 140 espècias identificadas en 2017, lei bolets carnivòrs utilizan de lecas divèrs (filaments colants, feromònas sexualas per atraire sei presas...) per capturar de protistas, d'amebas ò de vèrmes. Aqueu mòde de nutricion es un complement d'un sistèma nutritiu pus classic qu'es generalament saprofit.
Malautiás fongicas
Lei bolets pòdon tanben entraïnar de malautiás ambé seis espòras. D'efèct, coma son de particulas volatilas, son dispersadas per lo vent. Pòdon èsser a l'origina d'allergias e de patologias pus grèvas. Per exemple, leis espòras dei bolets dau tipe Aspergillus pòdon entraïnar l'aspergillòsi qu'es una infeccion grèva que tòca lei paumons. Dins un registre mens grèu, de bolets microscopic pòdon parasitar lo pèu ò lei mucosas.
Anniversari
Astrologia
Fòrça sistèmas astrologics existisson pel mond, que determinan lo signe astrologic d'una persona segon sa data d'anniversari e eventualament l'ora e lo luòc de naissença. Assajan de’n deduire son caractèr, ses afinitat, veire de predire son avenidor
Batalha de Tit
Descripcion
Aguesta batalha siguec dirigida eth 7 de mai de 1902 peth lòctinent Cottenest, qu'avie era ajuda des Goum d'In Salah. Atau, un gran nombre de toaregs dera tribú de Kel Ahaggar, dera region montanhosa deth Hoggar argerian sigueren derrotadi totauments.
Guiry-en-Vexin
Guiry-en-Vexin es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Val d'Oise e la region d'Illa de França.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Mascle
n.m. (del latin masculus). Animal de sèxe masculin. Se ditz d'un organisme animal o vegetal que porta de cellulas capablas de fecondar (espermatozoïdes).
Kiss
right|200px|thumb|Kiss sus l'empont en 2013 Kiss es un grop anglofòn de hard ròck, considerat coma precursor del sosgenre glam metal, originari de Nòva York (Estats Units).
Lengas indoarianas insularas
Las lengas indoarianas insularas son un grop de las lengas indoarianas. Aquelas son una branca de las lengas indoiranianas qu'apertenon se meteissas a las lengas indoeuropèas. Se parlan en Sri Lanka e en Maldivas.
Eric F. Wieschaus
Biografia
Nasquèt lo 8 de junh de 1947 dins la vila de South Bend, situada a l'estat nòrd-american de Indiana, en una familha de origens soïsses. Estudièt biologia a l'universitat de Notre Dame, ont se graduèt, e a l'universitat de Yale, ont se doctorèt. Lo 1978 foguèt designat membre del Laboratòri Europèu de Biologia Moleculara de Heidelberg, ont coneguèt Christiane Nüsslein-Volhard, e lo 1981 foguèt nomenat professor a l'universitat de Princeton.
Xenoturbella
Lo genre Xenoturbella correspond a doas espècias d'animals marins d'aspècte vermifòrme. Dempuèi sa descobèrta en 1949, fa partida d'aqueles animals rars que lor plaça dins la classificacion quita pas de far debat, al punt de suscitar de longa de qualificatius tant inacostumats dins la premsa scientifica especializada coma « enigmatic », « estranh », « incertan ».
Neurula
Ua neurula qu'ei l'estat deu desvolopament d'un embrion de vertebrat au moment de la neurulacion, qu'ei a díser quan la placa neurau be's plega entà fornar la canèr neurau qui balhará lo sistèn nerviós centrau e la colomna vertebrau. La neurulacion que segueish la gastrulacion (e l'estat de desvolopament associat : la gastrula)
22 de març
Lo 22 de març es lo 81 jorn de l'an (82 en cas d'annada bissextila) del calendièr gregorian.
Blòcs de Mónegue-Ciutat
Dins lo principat de Mónegue, lo sector de Mónegue-Ciutat es divisit en blòcs (îlots, en francés):
Mostiers Santa Maria
Geografia
Mostiers Santa Maria se situa a l'èst dei Planas de Valençòla, a l'oèst dei Gòrgas de Verdon e au nòrd dau lac de Santa Crotz.
Lo vilatge es au pè de dos bauç auts ligats per una cadena de fèrre lònga de 227 m, amb una estèla daurada au mitan. Mostiers fa partida dei pus bèus vilatges de França e dau Pargue Naturau Regionau de Verdon.
Fiennes
Istòria
En 1642, Dominique d'Estampes (1600 + 6 mai 1691), marquis de Valençay, acquiert le fief de Fiennes par échange. (cf. Maison d'Estampes). Marié à Marguerite (alias Marie-Louise) de Montmorency (+ 1684), fille aînée de François, comte de Bouteville et sœur du maréchal duc de Luxembourg, il est créé marquis de Fiennes par lettres patentes de février 1643 (alias du 14 mars 1644, mais cette seconde option pourrait correspondre non pas aux lettres mais à la date d’enregistrement des lettres).
En 1731, Angélique Françoise de Raymond, veuve de François-Henri d'Estampes (vers 1650 + juin 1711), marquis de Valençay, colonel d’un régiment de dragons, vend le marquisat de Fiennes à M. de Fontanieu, maître des requêtes, puis conseiller d’État.
Cabildo insular
Lo cabildo insular es una entitat administrativa actuala exclusiva de las Illas Canàrias (Espanha), e qu'a per origina los Cabildos o de conselhs de govèrn venent de l'Ancian Regim. Son d'organs de mitan insular dins las islas de El Hierro, Fuerteventura, Grand Canària, La Gomera, La Palma, Lanzarote e Tenerife. L'illa de la Graciosa possedís pas de cabildo pròpri, qu'aperten administrativament a l'ajuntament de Teguise, dins l'illa de Lanzarote. Son d'administracions localas.
A l'ora d'ara, son las institucions publicas de referéncia dins caduna de las illas, venent de vertadièrs govèrns insulars
Guinèa Bissau
Periòde coloniau
Leis establiments portugués de Guinèa Bissau foguèt administrats per la colonia dau Cap Verd fins a 1941. En 1886, un acòrd ambé França permetèt de fixar lei frontieras e lo comptador de Ziguinchor foguèt vendut a París. La conquista dei regions interioras foguèt pas totjorn aisada car se lei caps peuls acceptèron la dominacion portuguesa sensa dificultat, lei tribüs maritimas refusèron e deguèron èsser somésas per fòrça. Durant aqueu periòde, Portugal s'interessèt subretot a l'esplecha dei ressorsas dau país e pauc a son desvolopament.
Alexandre Grothendieck
Estudiant
Es lo començament de sa carrièra en matematica.
Òrdre de Sant Joan de Jerusalèm
L’Òrdre de Sant Joan de Jerusalèm, (en latin: Ordo Hospitalis Sancti Johannis Hierosolymitani), foguèt un òrdre religiós catolic espitalièr e militar qu'existiguèt de l'epòca de las crosadas entrò lo començament del sègle XIXen.
Sant Martin de Vilareglan
Toponimia
Las fòrmas ancianas son Ecclesia Sancti Martini de Cella, en latin, en 1119, Sanctus Martinus, en latin, en 1240-1246, Castrum de Sancto Martino de Villareclam in Redesio, en latin, en 1263, Sanctus Martinus de Villa Reclam, en latin, en 1319, Rector de Villareclani, en latin, en 1351, Villa Reclain, en 1377, Sainct Martin de Villerecland, en 1552, Sainct Martin de Ville Reclam, en 1571, Villereclant, en 1689, Villegreila, en 1771.
Catalão
Istòria
En 1810 un proprietari nomenat Antônio Manoel cediguèt una part de las siás tèrras per la construccion d'una glèisa consacrada a la Maire de Dieu, per tal d'aténher atraire de poblants dins la region e valorizar las siás tèrras. Serà a l'entorn de la glèisa ont s'establiràn de magazins e de botigas que donaràn luòc a un vilatge, qu'en 1824 aviá 18 ostals.
Onychophora
Los onicofòrs (Onychophora) son d'animals terrèstres de 1 a 15 cm de long, segmentats, portant un parelh d'apendices — apelats lobopòdis — pas articulats sus cada segment. Pòdon comptar de 15 a mai de 40 segments.
Taxinomia
Origen e evolucion dels modèls
L'apròchi filogenetic demanda que los taxons sián limitats als que respèctan las doas condicions seguentas : Se parla alara solament de taxon monofiletic o clade. Aquesta constrenta a menat de modificacions fondamentalas de la classificacion scientifica, certanas renversant lo « sens comun » modelat per l'eretatge cultural. Atal los dinosaures an pas disparegut, la sistematica modèrna inclusent los ausèls dins lo gropament « dinosaures ».
I a maites apròchis tecnics per elaborar los arbres filogenetics.
Endre Ady
Son òbra
«A magunk szerelme» (Lo nòstre amor) 1913
Extraits
Hiába döngetek kaput, falat
Szabad-e Dévénynél betörnöm
Pel camin famós de Verecke² soi vengut,
¹Rèi mitic del pòble de Magòg citat per lo profèta Ezequiel. Los Ongreses de l'Edat Mejana cresián qu'èran los descendents d'aquel pòble (que Magòg revèrta Magiar).
Tourly
Toponimia
Lo nom es atestat al sègle VII, Turiliacum. Tourly ven del nom latin d'òme Turilius, ambe'l sufixe -acum, latinizacion del sufixe gallés -ācon. Tourly èra donc probablament una anciana granda propietat antica qu'aviá per mèstre Turilius. Es lo meteis nom que Trolhac, ambe una evolucion francesa e sense metatèsi.
Colmenar del Arroyo
Colmenar del Arroyo es un municipi d'Espanha de la Comunautat Autonòma uniprovínciala de Madrid.
Auditòri de Tenerife
Localizacion
Al bòrd de l'auditòri s'auçan las doas de Torres de Santa Cruz, que son los gratacèls mai nauts de las Illas Canàrias, las torres bessonas mai nautas d'Espanha e fins a 2010 las bastissas residencialas mai nautas del país. L'auditòri e las torres es l'ensems mai identificable e fotografiat de la vila.
Embrion
200px|thumb|Embrion uman a la setau setmana Un embrion qu'ei ua organisme pluricellular dens las purmèras etapas deu son desvolopament. En çò deus animaus diploïdes qu'ei lo frut de la division cellulara deu zigòt produsit per la rescontra de dus gametas.
Guèrra de Corèa
Antecedents
En 1948 l'ONU, qu'aviá organizat d'eleccions que foguèron efectivas sonque al sud, declarèt que Corèa del Sud èra la que representava tot lo país.
Brettes
Brettes es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Orsinval
Istòria
Les armoiries d’Orsinval (trois lions surmontés d’une vierge à l’enfant) ont fait penser que ce blason rappelait, comme beaucoup, l’époque des croisades. Dans l’Album du Prince Charles de Croÿ (2500 gouaches), au tout début du, le peintre valenciennois Adrien de Montigny représente le village étalé le long de la Rhônelle que barre un joli moulin.
Renhac (Gironda)
Renhac (Regna[t] en grafia mistralenca ; Reignac en francés) qu'ei ua comuna francofòna, administrada peu departament de Gironda de la region d'Aquitània.
Linha L2 del BHNS de Tolosa
Traçat
La longor de la linha es de 14,5 km e desservís al total 36 estacions : 22 a Tolosa e 14 a Colomèrs.
Apatrida
Serián mai de 12 milions d'apatridas, segon lo Naut Commissariat de las Nacions unidas pels refugiats ( UNHCR).
Passadas
Al començament de 1943, los Alemands josieus refugiats en Danemarc escapèron als nazis perque « a aqueles Josieus se los retirèt lor nacionalitat alemanda e èran doncas d'apatridas benefíciant de la proteccion de l'Estat danés ».
Toulis e Attencourt
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Plouie
Geografia
thumb|left|Çò [[Ellez E l'ancian molin de Pont-Morvan]] Aquela municipalitat rurala a vorejat a l'Oèst pel Aulne e al sud per lo sieu afluent çò Ellez, aperten a la Comunitat de municipalitats del Yeun Elez. Es limitrophe del Parc natural regional de Armorique, vesina del Poher e fa partida istoricament de la Cornouaille.
Holwinge
Holwinge (francic, Holvingen en alemand estandard; Holving en francés) es una comuna lorena. Administrativament, es dins lo departament de Mosèla e la region del Grand Èst de l’estat francés.
Château-la-Vallière
Geografia
La municipalitat se situa a 35 km al nòrd-oèst de Tors (Indre-e-Loire), 55 km al sud del Mans (Sarthe) e a 60 km a l'èst de Angieus (Maine-e-Loire).
Istòria
Jol Ancian Regim, Castèl-la-Vallière fasiá part intégrante de la Anjau e mai justament de la sénéchaussée angevine de Baugé (en dependent de la sénéchaussée principala d'Angieus) fins a la Revolucion francesa.
La localité i aviá @dénommer « Castells-en-Anjau » abans #qu'en mai 1667, Louis XIV pas erigeix Vaujours (actuala municipalitat de Castell-la-Vallière) en duché e pas l'ofèrta a Louise de la Vallière, lo sieu anciana mèstra.
Gerondiu
Portugués
En gramatica portuguesa, lo gerondiu (gerúndio) es una de las tres formas nominalas del vèrb (infinitiu, participi e gerondiu) e fa foncion de participi present.
Empèri Gupta
L'apogèu de l'Empèri
thumb|right|Monument celbrant lei victòrias de [[Chandragupta II còntra lei Shakas.]]
Lo declin e la disparicion
A la mòrt de Skandagupta en 467, lei rèis seguents de la dinastia Gupta son mau coneguts mostrant un afebliment important dau poder de la dinastia. Ansin, la màger part d'aquelei rèis son solament coneguts gràcias a d'inscripcions sus de monuments. Aqueu periòde dura aperaquí 50 ans e sembla caracterizat per una recrudescéncia deis atacas dei Huns blancs e l'emancipacion dei vassaus. Lei Guptas demorèron solament senhors d'una partida dau territòri de Magadha fins a lor disparicion vèrs 550.
Lo rèi
Lo sobeiran es lo cap de drech divin de l'Empèri. Pasmens, la tradicion deis estats de Ganges li ordonèt tanben d'obtenir lo sostèn de la casta dei bramans. D'efèct, la legitimitat dau rèi es basada sus dos domenis diferents : Lo títol dei rèis Gupta evolucionèt dins lo corrent de la dinastia. Utilizèron generalament lo títol de « grand rèi dei rèis » o de « senhor suprèm ». Samudragupta e Kumaragupta I capitèron egalament lo rituau rar de l'ashvamedha e poguèron donc obtenir lo títol de « chakravartin », implicant la dominacion universala.
L'organizacion administrativa
L'organizacion dau territòri pròpri dei rèis Gupta èra fòrça descentralizada e basada sus una administracion possedent uneis escalons. Lo premier èra lo govèrn compausat dei conselhiers dau rèi. Èra dirigit per lo Pradhana Mantry qu'èra tanben lo cap de l'administracion imperiala. Après, lo territòri èra devesit en províncias puei en districtes e, enfin, en vilas e vilatges. Cada division èra conducha per un conseu. Enfin, dins lei vilas, certanei corporacions avián un ròtle politic poderós e, de còps, una administracion e de lèis diferentas dau rèsta de la ciutat.
Fòrças armadas
thumb|right|Representacion de Kumaragupta amb un arc.
Cultura
La formacion de l'Estat Gupta e de sei reiaumes vassaus permetèt d'establir un periòde d'estabilitat e probablament de prosperitat que durèt dos sègles. Ansin, aqueu periòde es sovent presentat coma un « Temps d'Aur » per la civilizacion indiana. La Cor reiala venguèt donc un luòc famós onte lei sobeirans succcessius encoratgèron leis arts e la cultura. Aquel esfòrç foguèt tanben sostengut per lo desvolopament d'institucions religiosas reünissent de letruts nombrós.
The Strokes
Format en 1998, fa part dels grops màgers del reviscòl pòst-punk. Es compausat de Julian Casablancas (cant), de Nick Valensi (guitarra), d'Albert Hammond Jr (cant e guitarra), de Nikolai Fraiture (bassa) e de Fabrizio Moretti (batariá).
Neurulacion
Durant la neurulacion primària un grop de cellulas de l'ectodèrma que constitueish ua placa neurau qui s'ingagina au dehens de l'embrion en tot quilhà's suus dus costats.
Faugièiras (Erau)
Toponimia
NB. Alibèrt escriu en caractèrs grasses, doncas a egalitat, falguièra ~ faugièra ~ falhièra, sense téner compte de las variantas en -ièira, probablament generalas dins la region de Besièrs, qu'accèpta çaquelà dins la grafia e que son doncas sosentendudas.
Nom d’ostal
França
Dempuèi la lei del 18 de junh de 2003 relativa a la devolucion del nom d’ostal, la transmission del nom d’ostal destria pas pus lo nom de la maire e aqueste del paire. L'enfant pòt portar lo nom de l'un o de l'autre, veire los dos noms juntats dins l'òrdre causit pels parents o dins l'òrdre alfabetic per decision del jutge quand los parents son pas en acòrdi sus l'òrdre.
Burzum
Las paraulas
Las paraulas de Burzum que parlan de las mitologias nordica, assiriana e alemanda. Que son en norvegian e en anglés. Quauques títols que son en alemand.