cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Calvinisme
Los cinc punts de la teologia calvinista
L'esséncia del calvinisme respècte cinc punts, es la dependéncia de Dieu, que creèt l'univèrs, e que manten per complir sos objectius. Cada causa bona, segon lo calvinisme, existís per causa de la gràcia immeritada de Dieu, e la salvacion depend entièrament de la gràcia. En preparacion del dessenh final de la perfeccion de la creacion, destruidas las òbras del mal, Dieu decidirà d'estalviar l'umanitat enviant son Filh.
Sarrewerden
Istòria
Les autres localités de l'ancien comté de Sarrewerden et de la prévôté de Herbitzeim furent réparties entre les Nassau-Sarrebrücken (bailliage de Harskirchen) et les Nassau-Weilburg (bailliage de Neusaarwerden).
Sent Maurice de Carcin
Sent Maurice de Carcin ? o Sent Maurici, , (Saint-Maurice-en-Quercy en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Angola Avante
Angola Avante es l'imne nacional d'Angòla.
Ó Pátria, nunca mais esqueceremos Os heróis do quatro de Fevereiro. Ó Pátria, nós saudamos os teus filhos Tombados pela nossa Independência. Honramos o passado e a nossa História, Construindo no Trabalho o Homem novo, Honramos o passado e a nossa História, Construindo no Trabalho o Homem novo,
Sent Loba e Amadas
Geografia
Comuna situada dens lo Comenge en Savés. vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
Istòria
En 1823 fusionèn Sent Loba e Amadas, dambe caplòc a Sent Loba.
Provenchères-lès-Darney
Istòria
Provenchères dépendait Del bailliage de Bassigny, prévôté de Lamarche, de contunh del bailliage de Lamarche. A l'esperital, la municipalitat dépendait del doyenné de Vittel, diocèse de Toul.
Eròdes lo Grand
La pojada cap al poder
Après la victòria d'Antòni e Octavi a Filippes (-42), mai d'unas delegacions josievas vienon se plànher près d’Antòmi dels filh d’Antipater, Fasaèl e Eròdes. Eròdes passa davant e va l'encontra d'Antòni. Li paga un gossa soma d'argent per evitar d'aver a se justificar. Aquò plai a Antòni: lo prètz pagat per Eròdes passa sas esperanças. Fasaèl e Eròdes son confirmats dins lors foncions, mas tanben promuguts « tetrarcs », títols superior a aquel d'estratègi (-41).
L'eritatge
Nicolau de Damas, professor, amic e conselhièr d'Eròdes escrich 144 libres istorics a la losanja d'Eròdes. Constituís un dossièr de diferents documents oficials al subjècte del drechs dels Josieus de la Diaspora, per exemple en Asia Menora e dins las illas ionianas.
Classificacion scientifica
La classificacion filogenetica
L'una e l'autra de las classificacions an lors limits, e lor usatge conjunt es doncas pas absurde dins la mesura de lor complementaritat. Per exemple se pòt pas far de classificacion filogenetica sens aver d'en primièr restacat morfologicament un organisme a un grop (taxon) de referéncia. Se sap d'autra part que d'« espècias » pòdon a priori èsser perfièchament identicas morfologicament e se mostrar incapablas de se reproduire entre elas, aquestas diferéncias son sovent reveladas per la genetica. Fin finala, òm a doncas dos « arbres » filetics que cal comparar per èsser (en partida) segur de la classificacion.
Esplantats
Istòria
Dins l'Ancian Regime, Esplantats èra de la diocèsi de Mende (doncas de Gevaudan)e de l'archipreirat de Saug. Sa glèisa, sotz lo patronatge de Nòstra Dòna, fondada en 1476, saguèt erigida en chapèla vicariala lo 22 de març 1826, e en sucursala, lo 3 de julhet 1843. Esplantats èra un fèu immediat de la corona e dependiá de la província e de la bailiá de Gevaudan.
Classificacion scientifica
La classificacion filogenetica
Per exemple, per l'espècia umana (Homo sapiens sapiens) :
Aqueste principi es estat abandonat amb la classificacion filogenetica. La classificacion en dos gropes (vegetal / animal) a evolucionat per arribar a la constitucion dels cinc règnes del vivent.
Enfin, los eucariòtas pluricellulars son devesits en 3 règnes, los campairòls, los metafites (vegetals clorofillians) e los metazoaris (animals pluricellulars).
Universitat Tecnica d'Azerbaitjan
Istòria
Lo 1993, dos ans après l'independéncia de l'Azerbaitjan, l'"Institut Politecnic d'Azerbaitjan" se va reorganitzar e passèt a la nomenar "Universitat Tecnica de l'Azerbaitjan".
Judèa
Lo periòde roman puèi bizantin
De 395 a 638, la region ven una província de l'Empèri bizantin.
Lars Korvald
Lars Korvald (1916-2006) òme politic norvegian, foguèt lo primièr ministre de Norvègia entre lo 18 d'octobre de 1972 e lo 16 d'octobre de 1973.
Barbara
200px|right|thumb|La famosa pianista e cantaira francesa Barbara en 1968 Monique Serf, dicha Barbara, es una autora, compositritz, pianista e cantaira francesa, nascuda lo 9 de junh de 1930 a París (França) e mòrta lo 24 de novembre de 1997 còsta París a Neuilly-sus-Seina (França). A sovent abitat en Belgica a la debuta de sa carrièra musicala entre 1950 e 1955, ont a crosat e s'es ligada d'amistat ambe Jacques Brel.
Omerville
Omerville es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Val d'Oise e la region d'Illa de França.
Orador (de Vairas)
Geografia
miniatura|gaucha|Situacion d'Orador (Lemosin) en Nauta Vinhana
Joèc
Nòtas
<references group="N"/>
Vilafranca de Lauragués
Istòria
La comuna actuala compreniá tanben doás parròquias, de la meteissa diocèsi e de la meteissa senescauciá:
Sent Martin d'Armanhac
Geografia
Comuna situada en Armanhac sus Izaute. vignette|upright=1.6|centre|Comunas a l'entorn.
John Lyng
John Daniel Fürstenberg Lyng (1905-1978) jutge e òme politic, foguèt lo primièr ministre de Norvègia entre lo 28 d'agost e lo 25 de setembre de 1963.
Azerbaitjan
Leis invasions turcas e mongòlas
En 1221, Azerbaitjan foguèt atacat per de Mongòls que decidèron de s'i installar. Un trentenau d'annadas pus tard, foguèron jonhats per leis òrdas de Hulegu. Après la destruccion de Bagdad en 1258, lei Mongòls fondèron l'Ilkhanat. Azerbaitjan ne'n venguèt lo còr e lo poblament turc de la region foguèt renforçat car lei soudats turcs èran fòrça nombrós au sen dei fòrças de Hulegu. Pasmens, aquela importància demografica aguèt pas d'efèct politic car fins a la disparicion de l'Ilkhanat en 1335, lo poder demorèt entre lei mans de l'aristocracia mongòla.
L'Azerbaitjan independent de 1918-1920
La Premiera Guèrra Mondiala aguèt de consequéncias importantas per Azerbaitjan car entraïnèt l'afebliment de Russia, en causa de la Revolucion de 1917, e de Pèrsia, en causa de l'ocupacion anglorussa dau país que minèt l'autoritat dau poder centrau. Aquò favorizèt la presa dau poder per lei nacionalistas azèris.
Pasmens, lei basas de l'Azerbaitjan independent èran en realitat feblas e lo país resistiguèt gaire a una ofensiva bolchevica que comencèt a la fin de genier de 1920. Lei Bolchevics intrèron sensa combat dins Bakó e, lo 28 d'abriu, poguèron proclamar la creacion de la Republica Socialista Sovietica d'Azerbaitjan.
L'Azerbaitjan Iranian dempuei 1917
Dins lo corrent dau sègle XX, l'Azerbaitjan Iranian conoguèt una vida politica agitada ambé doas insureccions independentistas. La premiera se debanèt en 1917 après la partença dei tropas russas. Lo 7 d'abriu de 1920, un movement nacionalista menat per Mohammad Khiabani (1880-1920), que s'inspirava de l'exemple donat per l'Azerbaitjan dau Nòrd, prenguèt lo poder a Tabriz. Lo 23 de junh seguent, formèron lo govèrn d'Azadistan e revendiquèron una autonòmia e un estatut per la lenga azèri dins l'encastre d'una republica iraniana. Pasmens, Teheran reprimiguèt l'insureccion per fòrça e lei rebèls foguèron vencuts en setembre.
Batalha de Mètz
La batalha de Mètz se debanèt dins lo corrent de la Segonda Guèrra Mondiala dau 27 d'aost au 13 de decembre de 1944. Foguèt la consequéncia d'una ofensiva deis Aliats, principalament formats de tropas estatsunidencas dins aqueu sector dau frònt, còntra la region de Mètz e sei fortificacions. Leis asalhidors se turtèron a una resisténcia fòrta e poguèron pas conquistar la vila avans lo 22 de novembre e la totalitat dei fòrts avans lo 13 de decembre. Lei pèrdas dei dos camps son desconegudas mai foguèron consideradas coma importantas.
Azerbaitjan
L'Azerbaitjan independent dempuei 1991
En 1991, la RSS d'Azerbaitjan venguèt la Republica d'Azerbaitjan. Deguèt rapidament de faciar de dificultats importantas, especialament una guèrra còntra Armenia a prepaus de la question d'Aut Karabagh. Lo conflicte durèt fins a 1994 e s'acabèt per una victòria armenia e de pèrdas importantas au sen d'una armada azèria gaire motivada.
Willerwald
270px|left|thumb Willerwald es una comuna francesa, situada dins lo departament de Mosèla e la region de Lorena.
Desèrt de Judèa
Articles connèxes
esquèrra|vinheta|Puèges dins lo desèrt de Judèa
Kurigalzu Ier
Kurigalzu Ier foguèt un rèi de la dinastia kasita dau reiaume de Babilònia (vèrs 1401-1388 aC). Succediguèt a Kara-indash e foguèt remplaçat per Kadashman-Enlil Ier. Durant lo rèine, prenguèt benlèu la vila de Kabnak e seriá lo fondator de Dur-Kurigalzu.
Jerico
Periòde otoman
Jerico es la primièra vila dels futurs territòris palestinians autonòms, passats jos l'administracion de l'Autoritat palestiniana lo 13 de mai de 1994 après la signatura dels primièrs Accòrdid d'Oslo, puèi los acòrdis israelopalestinians sus Jerico e Gaza en 1994.
Sites arqueologics
vinheta|Mosaïc de la Sinagòga « Shalom Al Yisrael »
Saint-Germain-le-Vieux
Istòria
Au cours de la période révolutionnaire de la Convention nationale (1792-1795), la commune a porté le nom de L'Unité-des-Grouas.
Institut per la promocion dels estudis socials
Organiza de conferéncias e de projeccions de documentaris, ofrís la borsa "Julio Araluze" e fa de corses d'aprendissatge de la lenga basca pels adultes.
Bufle d'Africa
Caracteristicas
Los bufles vivon en grop dins la savana o dins las zonas boscadas. Se caracterizan per de redobtablas banas e de grandas aurelhas. Pesan en mejana 700 quilogramas e s'alimentan d'èrbas, de graminèas e unas fuèlhas.
Grècia
Grècia, pus rarament Ellada (en grèc modèrne: Ελλάδα; transliterat: Elláda), oficialament la Republica Ellenica (en grèc modèrne: Ελληνική Δημοκρατία; transliterat: Ellīnikī Dīmokratía), es un país d'Euròpa Meridionala formant un estat ont l'etnia e la lenga grègas son preeminents. Lo país cobrís una superficia de per una populacion de 11,244,118 estatjants (2005). Sa capitala es Atenas.
Lo gentilici es grèc, grèga (pus rarament grègo, grèga o gregau, gregala; tanben se pòt dire rarament: ellèn, ellèna coma nom que designa las personas, ellenic per designar la lenga, e ellenic, ellenica coma adjectiu).
Grècia a de nombrosei minoritats que son pas reconoissudas e que soventei fes sa lenga es menaçada: aromans, arvanitas (albanés), macedonians e turcs son lei mai nombrós.
La civilizacion micenèa
La segonda foguèt la civilizacion micenèa apareguèt vèrs 1500 av. JC dins lei regions aqueas. Fòrça influenciada per la civilizacion minoïca, de reiaumes poderós en Peloponés (Micenas, Pilos, Tirint) e en Beocia (Gla). Venguèt un centre comerciau important e èra en relacion ambé leis illas de Mar Egèa, Chipre e lo sud d'Itàlia. Pasmens, declinèt a partir de 1200 av. JC e la màger part dei vilas aqueas foguèron destruchas d'un biais violent, probablament en causa d'una invasion doriana. Vèrs 1100 av. JC, l'unitat micenèa existiá plus e lo territòri grèc èra politicament fragmentat.
L'Edat Mejana Ellenistic
L'invasion doriana marquèt l'acomençament d'un periòde mau conegut de l'Istòria de Grècia car l'escritura dispareguèt fins au sègle VII av. JC. Entre lei sègles XII e XI av. JC, se debanèron de cambiaments importants e una crisi demografica entraïnèt la partença ò la disparicion dei tres quarts de la populacion. Pasmens, lei Dorians foguèron a l'origina d'innovacions tecnicas coma l'introduccion de la metallurgia dau fèrre tre lo sègle XI.
Lo Periòde Arcaïc
Lo Periòde Arcaïc (sègles VII e VI av. JC) es un tèrme d'origina arqueologica que designa lo periòde d'emergéncia de la vida politica e de l'art grèc classic. Es donc una epòca de mutacions socialas caracterizada per la transformacion dei monarquias ancianas vèrs de regimes oligarchics ò democratics, una diversificacion de l'economia e una sofisticacion creissenta de la cultura.
Lo Periòde Classic e la Guèrra de Peloponès
thumb|right|Esquèma generau de la guèrra de Peloponès.
Lo periòde macedonian
thumb|right|Formacion de l'Empèri d'[[Alexandre lo Grand.]]
L'emergéncia dau nacionalisme grèc
De mai, en Euròpa Occidentala, lo reviure de l'interès per l'Antiquitat permetèt de desvolopar de liames entre elèits grècs e europèas. Favorizèron tanben la difusion deis idèas revolucionàrias francesas. Adamántios Koraïs e Konstandínos Ríghas foguèron lei doas figuras principalas d'aqueu periòde. Puei, en 1814, foguèt fondada una organizacion secrèta, dicha Filikí Etería, que comencèt de preparar una insureccion sota la direccion d'Alexandre Ypsilanti, un pròche dau tsar Alexandre I.
Lo regime dei coronèus
Lo 14 de novembre de 1973, de manifestacions insurreccionaus acomencèron en Atenas onte d'estudiants, sostenguts per la populacion, bloquèron leis universitats. Lo 17, la lèi marciala foguèt instaurada e l'armada reprimiguèt lo movement. Pasmens, lo 25, Papadópoulos foguèt reversat e remplaçat per una junta dirigida per lo generau Phaedon Gizikis. Suspendiguèt la constitucion e accentuèt la repression. Pasmens, lei manifestacions s'amplifiquèron e la situacion economica se desgradèt.
Abomey
Musèu istoric
Los palais reials d'Abomey, inscrits al Patrimòni Mondial de l'Umanitat en 1985, constituisson un naut luòc de l'istòria, de la cultura vivanta e del torisme de Benin. Las colleccions abrigan de sètis reials, bas relèus, estatuas e objèctes cultuals vodós.
Associacion per la Defensa de la Natura (ADN) en Andòrra
Divulgacion
L'ADN ensaja de far descobrir e apreciar la natura e per aquesta rason:
Grècia
La crisi economica de 2008 e sei consequéncias
En genier de 2015, una coalicion de partits de senèstra, dicha SYRIZA, ganhèt leis eleccions e son cap, Aléxis Tsípras, venguèt Premier Ministre. Assaièt de tornar negociar lei condicions dei plans d'austeritat impausats en cambi d'un sostèn financier. Pasmens, aquò mau capitèt e dins lo corrent de julhet, lo país deguèt acceptar una mena de tutèla europèa sus la gestion de sa politica.
Associacion per la Defensa de la Natura (ADN) en Andòrra
Collaboracions
Manten de contactes e d'escambis amb mantuna organizacion internacionala d'objectius semblants.
Organizacion de las Nacions Unidas
Foncionament
Mentre que la SdN èra pas qu'un espaci de dialòg ont los diplomatas se podián rescontrar per establir de consensus, l'ONU pòt, amb lo Conselh de Seguretat, prendre de decisions concrètas. Aquestas pòdon desbocar, per exemple, sus l'autorizacion d'emplegar una fòrça armada per manténer o restablir la patz.
Lo Secretariat de l'ONU emplega aperaquí 7500 foncionaris. L'ONU e sos programas e institucions especializadas, comprés la Banca Mondiala e lo FMI, emplega en tot aperaquí 61,000 personas dins lo mond.
Istòria
Las primièras basas de las Nacions Unidas foguèron pausadas quand s'elaborèt la Declaracion de las Nacions Unidas, que foguèt signada lo 1 de genièr de 1942 a Washington DC. L'expression de Nacions Unidas es deguda al president dels Estats Units, Franklin D. Roosevelt ; aviá per tòca de significar que d'Estats avián decidit de s'acampar per prevenir los conflictes armats per que de guèrras coma la Primièra e la Segonda Guèrra Mondiala se reproduguèsson pas jamai, en avent a l'esperit qu'aquestas guèrras se produguèron dos còps en « l'espaci d'una vida » coma o ditz la Carta de las Nacions Unidas. Mas es amb la Conferéncia de Dumbarton Oaks a Washington DC e sustot la Conferéncia de San Francisco en 1945 que foguèron definits exactament la tòca e lo foncionament de l'ONU.
Guèrra Freja
L'ONU es demorada pendent fòrt longtemps paralizada durant la Guèrra Freja. Las doas superpoténcias, los Estats Units e l'URSS essent de membres permanents del Conselh de Seguretat, paralizèron l'Organizacion de las Nacions Unidas en abusant de lor drech de vèto (s'utilizèt 242 còps en 45 ans).
Avenidor de l'ONU
L'avenidor de l'ONU passa de mai en mai per una reforma en pregondor de son foncionament. Fins ara, foguèt remandada, mas lo problèma del budget (son deute) e lo del foncionament del Conselh de Seguretat (l'arribada de membres permanents novèls e l'extension de son domeni de competéncia) venon de mai en mai cochoses.
Vièlhmur
Clima
Estiu: sec
Cornelhan
Toponimia
Segon Dauzat e los Féniés, Cornelhan que veng deu nom latin d'òme Cornelius dab lo sufixe latin -anum,. Cornelhan qu'èra donc probablament ua anciana grana proprietat antica qui avè per mèste Cornelius. Segon Negre, Cornelhan que vengueré deu nom de persona Cornelianus, shens sufixe.
Agum Ier
Agum  foguèt un rèi de la dinastia kasita installada vèrs Babilònia per Gandash. Li succediguèt e foguèt remplaçat per Kashtiliash.
Rutaceae
Podem citar :
Nòble Camin Octuple
Vista drecha
1. La vista drecha amb tacas ( o imperfiècha): aquesta vista porgirà meriti e ajudarà favorablament lo qu'es encara dins lo samsara.
1.La lei morala del karma: tota accion a de consequéncias karmicas. Entendre aquò es aver una vista drecha.
La paraula drecha
1. S'absténer de mentir.
Abandonant las paraulas mensorguièiras, s'absten de mentir. Ditz la vertat, demòra amb la vertat, es fèrm, fisable, engana pas lo mond...
Tè glaçat
Lo tè glaçat es un beure refrescanta constituit de tè freg non alcoolizat e non gasós. Tradicionalament, es servit ambé de glaçons e, en certanei país, lo gost es reauçat ambé de lach, de siròps ò de sucre.
Wii
Era consòla a dues revisions: era Wii Family Edition e era Wii Mini. Ath delà, era Wii a ua successora: era Wii U.
Lançament
Les dates oficiaus de lançament, amassa damb es prètzi e eth nombre d'unitats a distribuïr-se entath Japon, America, Oceania, Asia e Euròpa se coneisheren eth 14 de seteme de 2006 ath lòc web de Nintendo. S'anoncièc tanben qu'era majoria des enviaments der an serie assignada ath continent american, e qu'un totau de 33 jòcs acompanharien eth debut dera consòla ath mercat. Eth sistèma arribèc en Corèa del Sud eth 26 d'abriu de 2008 e en Taiwan eth 12 de junhsèga d'enguan.
Lo Castèl (novèla)
Personatges
Barnabeu es lo messatgièr del Castèl, pauc parlaire, cerca a adobar l'imatge de sa familha. Pasmens, a un estatut instable e mal definit d'entre los foncionaris, e sembla fidèl e abnegat, es sovent en presa al desesper e liura pas lo corrièr.
Pepi, efemèra remplaçanta de Frieda a l'alberga dels Senhors, assag de seduire K. denonciant l'aspècte manipulator e calculator de Frieda, que, segon son interpretacion, auriá expleitat lo necitge de K. per reviscolar sa reputacion.
Analisi
Fòrça interpretacions foguèron donadas a aqueste roman. Unes veson dins lo Castèl una metafòra de l'Estat e de l'administracion — de sa distància e de sa rigiditat — ; d'autres, mai metafisics, veson dins aqueste Castèl inaccessible una representacion del paradís, lo personatge se trapant dins una mena de purgatòri. Lo labirint burocratic del Castèl pòt tanben representar la confusion mentala sens eissida presenta en tot èsser uman.
Ptolemèu VII
Règne
Ptolemèu VII regnèt qualques meses entre 145 e 144, abans d'èsser remplaçat per Ptlomèu VIII.
Campanha de Saut
Toponimia
Lo nom es atestat de Campagnano en 1343; seriá format del nom latin d'òme Campanius e del sufixe -anum. Lo vilatge, dins un lòc traversut e escalabrós, a 1040 m d'altitud, pòt pas aver lo sens del latin campania, « plana, tèrra fertila », e lo nom es probablament Campanha(n) e non pas Campanha (poiriá èsser Campanha sonque se i aviá un reculament d'accent). La prononciacion es (o èra en 1911) [kam'paɲa] ? [kampa'ɲa] segon Fritz Krüger.
Notre-Dame-de-Bellecombe
Istòria
Divèrses moniteurs #que son passats un examen a Chamonix, començan a ensenhar l'esquí (Marcel Rossat-Mignod, Marcel Gardet, Yvon Mollier, Armand Favray).
En 1959, lo Club dels Espòrts de La nòstra-Madama-de-Bellecombe vei lo jorn, e formarà del continuament de verdaders compétiteurs. Tretze coureurs an portat las colors de de Equipa de França.
Cravant-les-Côteaux
Geografia
Comuna situada a unitat|9|km de Chinon
Zaratán
Zaratán es un municipi de la província espanhòla de Valhadolid dins la Comunautat Autonòma de Castelha e Leon.
Alain Juppé
Alan Juppé, nascut Alain Marie Juppé lo 15 d'agost de 1945 al Mont (Lanas), es un òme d'Estat francés.
Varennes-sur-Amance
Varennes-sur-Amance es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nauta Marna e la region de Champanha-Ardena.
Liebvillers
Istòria
En 1242, le village entre dans la seigneurie de Clemont, Comté de Montbéliard et y restera jusqu'à l'annexion française en 1699.
Lengas beboïdas
Classificacion
Per Good e Lovegren (2009) l'existéncia del beboïd de l'oèst es fòrtament dobtosa. Las lengas que ne'n fan partida semblan pas directament èsser ligadas per una origina comuna e poirián èsser de lengas bantoïdas pas classadas.
Mar d'Aragon
Entorn cultural
Lo pòble vièlh de Mequinenza s'a reconvertido en lo Pargue de la Memòria ‘Jesús Montcada’, que s'es recuperat en el los carrèrs de l'ancian nuclèu urban abandonat pel bastiment de la restanca de Ribarroja e s'es incorporat de desparièrs panèls informatius que convidan a conéisser la populacion.
Senta Colomba (Carcin)
Senta Colomba (Sainte-Colombe en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Ciprès
Caracteristicas generalas
Las fuèlhas son de forma d'escatas triangularas de 2 a de long, dispausadas en parelhs cobrissent totalament los rams. Persistisson de 2 a 4 ans. Existís une forma jove, en forma d'agulhas de 5 a 15 mm de long, encontradas suls joves de 1 a 3 ans (o mai).
Legisme
Lei basas dau legisme
Lo legisme es pas un corrent de pensada unificat car es pas estat fondat per un mèstre. Lo tèrme foguèt inventat durant lo periòde Han per descriure plusors movements presentant de similituds. D'un biais generau, lei legistas se fisan pas de la natura umana e preferisson crear un sistèma politic foncionau capable d'assegurar lo ben comun que que siegue la vertut e la competéncia de seis agents (compres lo prince). Aquelei premícias son donc fòrça marcadas per lei conflictes recurrents que devesiguèron China entre lei sègles VII e III avC. An donc pas l'ambicion de melhorar l'uman mai vòlon lo fòrçar a agir corrèctament. Per aquò, definisson tres principis fondamentaus : Lo legisme foguèt fòrça contestat per lo confucianisme e dispareguèt pauc a pauc a partir dau sègle III avC car la tirania dau rèine de Qin Shi Huang descreditèt largament seis idèas. Pasmens, influencièt mai d'un corrent posterior, especialament au nivèu dei practicas administrativas e dau drech penau.
Clarmont-Farrand
Clarmont-Farrand undefined, nomat tanben Clarmont (forma corta) (Clermont-Ferrand en francés), z-es la capitala d'Auvarnha, de l'Aquitània promèira sos los Visigòts, e sobretot la mai granda ciutat dau nord d'Occitània embei una aira urbana a l'entorn de 500.000 abitants.
Istòria
Conquestada fin finala par los romans, la viala prenguèt le nom d’Augustonemetum, en onor de l’emperaire August. Creissèt biaucòp e devenguèt una de las mai grandas vialas de Gàllia.
Au sègle IX n-òm comenquèt d'apelar la viala Clarmont (de Clarus Mons, qui designava le chastèl qu'aparava la viala). Fuguèt atacada bien de còps per los Vikings.
Santa Ses
Organizacion
La Prefectura de las Questions Economicas de la Santa Ses coordina las finanças dels departaments de la Santa Ses e supervisa l'administracion de totes los burèus, quinsevolhe que siá lo sieu gra d'autonomia, que gerisson aquelas finanças. La mai importanta d'elas es lAdministració del Patrimòni del Sieu Apostòlica.
Saverne
Geografia
La vila a situat a aperaquí 40 quilomètres al nòrd-oèst de Estrasburg, sul traçat de la D1004 (RN 4) e a aperaquí 15 quilomètres de Wasselonne. A traversat pel Zorn e lo canal de la Marna al Rhin. Lo camin de halage del canal a manlevat pel grand itinerari cyclable Eurovélo 5 (EV5 Via Francigena de Londres a Roma/Brindisi).
Santa Ses
Relacion amb la Ciutat de Vatican e autres territòris
L'Estat de la Ciutat de Vatican foguèt creat pel Tractat de Laterà lo 1929 per "garantir l'absoluta e visibla independéncia de la Santa Ses" e "garantir a ela una sobeiranetat indiscutibla en los afars internacionales." L'arquevesque Jean-Louis Tauran, exsecretari de la Santa Ses per las Relacions amb los Estats, diguèt que lo Vatican es "un minúscul estat d'ajuda que garantís la libertat esperitala del Papa amb lo territòri minim".
Saverne
Istòria
Dempuèi 22 sègles, los grands corrents istorics e culturales an marcat la vila de la siá peada.
Desertinas (Alèir)
Toponimia
La prononciacion a l'epòca de l'ALF èra [dzartinˈɑːj], çò que justifica la grafia Desartinas, al plural. Aquò dich, la norma classica admet la dubertura de la /e/ davant /R/ coma règla orala e consèrva la « e ». Desartinas es atestat en 1158, Desertina. Lo nom es un derivat de desèrt e lo sens es « terrenh inculte, èrm ».
Torre Manha
Descripcion
Es compausada d'una basa octogonala, que son irregularitat s'explica per la forma de la torre de pèiras secas que encabissiá. Una baranda coidada, d'una longor de 70 m, que ne subsistís sonque lo començament au sud e una part de la darrièra arca, menava au camin de ronda que corriá lo primièr nivèl. Dempuèi aquel ponch, se podiá arribar a la cortina, que se trobava al meteis nivèl, ai nòrd e a l'oèst. Ensús d'aquel nivèl integrat dins l'encencha, la torre poligonala es totalament aveugle. L'accès a la terrassa, que coronava l'ensems originalament, se fasiá puèi per un escalièr a l'interior de la torre. Los dos darrièrs nivèls èran decorats l'un per de pilastras toscanas, l'autre, qu'a gaireben completament desaparegut, per de colomnas.
Wittring
Istòria
La première fois que l'on rencontre Wittring dans les textes date de l'année 1298. À cette date, le comte Godefroy de Forbach fit dont de la moitié du village à l'abbaye de Wadgasse. Le duc de Lorraine, Charles II, conteste cette donation. L'abbé de Wadgasse renonce à la partie de Wittring et la "cède" à Charles II. (source : Wittring-sur-sarre - E. DIEBOLD - ed: Coopérative d'édition et d'impression Metz)
Fai
Comunas vesinas
400px|left|Distanças e posicion relativa
Conakry
Conakry es la capitala de Guinèa. Sa populacion èra de 1,871,185 abitants en 2005. Es situada sus l'illa de Tombo.
Grangues
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Mequinenza
Edat Modèrna e Contemporanèa
Entre los sègles XV e XVI, se succedís una epòca de misèria e fam amb divèrsas revueltas a causa de la opresión de qualques senhors. En l'an 1697 Fray Miguel de Salas escriu lo libre Vida de Santa Agathoclia, vèrge e martira, patrona de Mequinenza. vinheta|385x385px Pendent l'invasion napoleónica, lo general Suchet (1810), coma o faguèt Ramón Berenguer IV en 1149, ensaja conquistar Mequinenza que Napoleon li considerèt a el “la llave de l'Ebre”. Après 20 jorns de sètge de 12.000 òmes de l'armada francesa front a 1.000 defensors espanhòles, se rendiá la plaça. Aquò li facilita a Suchet la conquista de tot lo Bas Cinca e lo Segriá. A consequéncia d'aiçò lo nom de "Mequinenza" figura en l'Arc de Triomfe de la plaça Charles de Gaulle de París coma òm de las grandas victòrias de Napoleon. En 1812 Mequinenza entrava a far partida del departament francés de las Bocas de l'Ebre. Pauc après, en 1814 Mequinenza foguèt recuperada pels espanhòles mercés a una audaz estratagema deguda al militar e aventuraire espanhòl d'origina flamenc Juan Van Halen, posteriorament tinent general, que per estratagema atenguèt la pren de Lhèida e lo castèl de Monzón.
Paissièra de Mequinenza.
vinheta|525x525px|Paissièra de Mequinenza. Bastida en 1966 sul riu Ebre, a una superfícia de 7540a de lámina d'aiga, en essent la màger restanca d'Aragon. Lo sieu volum atenh los 1530 hm³, en se consacrant a la produccion d'energia electrica. A una amplada mièja de 600 m e la siá prigondor arriba a superar los 60 m. La paissièra, de 79 m de nautor, s'apieja en las estribaciones calizas de la sèrra de Montenegre e de l'Òrta, en lo tèrme municipal de Mequinenza. La restanca recep la denominacion geoturística de mar d'Aragon, a l'èsser tota la siá superfícia dins aquesta comunitat autonòma, en servint en qualque tram de limit provincial entre Huesca e Saragossa. Anega Part dels tèrmes municipales de Mequinenza, Fraga, Casp, Chiprana, Sástago e Escatrón.
Fèstas
Fèstas Màgers: 17 de Setembre. Celebradas en aunor a Santa Agatoclia "La Santa", a qui se venèra coma patrona, per la considerar filha de Mequinenza, segontes la tradicion.
Puput
Lo bèc es prim, corbat e long. Ten una cresta que se pòt dobrir e tancar, amb las puntas negras. Sovent après d'aterrar la dobrís e la torna tancar de seguida.
Ailleux
Âlyô en arpitan (Ailleux en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Léger e la region de Ròse-Aups.
Algans e Lastens
Algans e Lastens (Algans en francés, oficiosament Algans-Lastens) es una comuna occitana del Lengadòc tolosan situada dins lo departament de Tarn e de la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Ptolemèu VIII
Mens flataire, foguèt tamben escaissat Πτολεμαῖος Φύσκων (Ptolemaîos Phýskôn) « Ptolemèu lo grasset ».
Illa de Norfolk
Geografia
La vila principala es Burnt Pine, que recampa la majoritat de la populacion e dels bastiments oficials, e que pòt èsser considerada coma capitala de fach.
Arrondiment d'Auloron
Istòria
L'arrondiment que's creè en 1800. Que'u modifiquèn en 1926 quan dispareishón los ancians arrondiments de Maulion e d'Ortès.
Composicion dinc a 2015
Abans 2014 l'arrondiment que's compausava de 12 cantons:
Joan Antòni Peiròtas
Joan Antòni Peiròtas (en francés Jean-Antoine Peyrottes; Clarmont d'Erau, 18 de març de 1813 – 3 de julh de 1858), qu'aviá per escais lo poèta terralhièr, foguèt un escrivan occitan de Lengadòc que coneguèt un succès comparable a lo de Jansemin dins lo país de Montpelhièr.
Gno
Son erbivòrs e vivon en tropèl en Africa. Son de mamifèrs onglats. Se trapan en Africa del Sud, al Kenya e en Tanzania. Ils son avegada considerats coma d’antilòps.
Abituds de vida
La carn de gnou es fòrça agradada del autoctòns per lor tendor e leugieretat. Las banas son a vegadas utilizadas per l’escultura o per lor qualitat (çò dich) afrodisiaca.
Fignévelle
Istòria
En fasent istoricament partida de la Franca-Comtat e en formant fins alavetz una sola parròquia amb Godoncourt, la bourgade i aguèt ligat a la Lorraine a la Revolucion francesa.
Canton d'Acós
Istòria
Eth canton d'Acós que's creè en 1790 en districte d'Auloron.
Colomer e Mont Devath
(Lo) Colomer
Sus la mapa de Cassini, que se vei lo nom de la parròpia : Sous Dessus (opausat a Sous de Bat), donc en occitan Sos Dessús o Sos de Sus. I a pas mei de vilatge deu nom de Sous Dessus e probable que jamei n'i a pas avut (èra simplament lo nom de la parròpia, resultat probable d'un despartiment d'ua anciana parròpia de *Sos, qui avè sa glèisa au Sos Devath, lo *Sos d'origina, logicament). Que cau supausar que lo lòc escriut Couloumé sus la mapa de Cassini èra lo Château du Couloumé de las mapas modèrnas e que la glèisa actuala, a 500 m deu castèth, , es en realitat la glèisa de Sos de Sus. Lo cas ei pas rare de comunas que prenguén lo nom, a l'epòca revolucionària, non pas de la parròpia mès deu castèth.
Saint-Gervais-du-Perron
Geografia
Elle est formée par trois agglomérations :
Canton d'Arsac e Arrasiguet
Lo canton d'Arsac e Arrasiguet qu'ei ua anciana division administrativa de Bearn, suprimida en 2015, situada dens l'arrondiment de Pau, lo departament deus Pirenèus Atlantics e la region d'Aquitània, adara de Navèra Aquitània. Las 23 comunas que son despuish 2015 dens lo canton d'Artics e País de Seuvèstre (burèu centralizator : Artics) e tanben dens la Comunautat de comunas deus Luis en Bearn. La lenga autoctòna qu'ei l'occitan gascon, dens la soa varianta de Bearn o benlhèu de Shalòssa.
La Ròca (Erau)
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : ecclesia de Roca, ecclesiam S. Johannis de Roca, castri de Roca en 1155, castri de Roca, ad Rocam en 1156, castrum de Rocha en 1198, de S. Johanne de Rocha, de Ruppe Ayneria, sense data [sègle XII ?], castra Ruppis Ainerii en 1204-1230, de Rocaauver en 1217, castri de Ruppe Ayneria, cum Aynerio de Rupe en 1256, Fredolus de Rupe Ayneria, castri de Ruppe en 1289, de Ruppe Ayneria en 1293, 1307, 1323, 1333, a la fin del sègle XIV, la Roque Ainier en 1526, de Rupeynaria en 1529, de Rupeayneria en 1550, sieur de la Roche en 1586, de la Roque en 1587, la Roche en 1622, Laroque en 1648, la Roque Aynier en 1668-69, la Roque d'Eguier en 1740-60, la Roqueaynier en 1759, la Roque-Ainier en 1759, la Roque Aynier (mapa de Cassini).
Felinas (Naut Léger)
Toponimia
Lo nom de Felina (del latin Figlinæ, Figulus, Fellinis…, obrador de qui trabalha l'argila: olièr, terralhièr, terrissèr) se tròba alhors, amb una relacion amb la terralha o topinariá, que sens dobte foguèt practicada a una epòca luenchenca.
Rilly-la-Montagne
Istòria
Rilly-La-Montanha es un dels mai ancians pòbles de la Montanha de Rems. N'efièch, lo polyptyque dels fraires del abbaye de Sant Rémy, en datant d'ans 850, revèla la preséncia de doas pressoirs : Rilly se trucava alavetz Risleius.
Sent Fèliç (Carcin)
Sent Fèliç (Saint-Félix en francés) es una comuna carcinòla situada dins lo departament francés d'Òut e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Teofil d'Antiòquia
Nos es conegut per qualques notícias ancianas e pel sol de sos tractats – una apologia – qu'es arribat fins a nosautres: los Tres libres a Autolycus.
Ilhéus
Son economia es fondada sobre l'agricultura, lo torisme e l'industria. Foguèt la pus granda productritz de cacau del mond, mas aprèp l'aparicion de la malautiá coneguda jos lo nom de vassoura de bruxa ("escoba de bruèissa", causada pel campairòl Crinipellis perniciosa) qu'infèsta las plantacions, la produccion demeniguèt. Ilhéus èra un vilatge quand foguèt fondat en 1534 puèi venguèt una vila en 1881. Es mondialament coneguda per aver servit de scenari a las novèlas de Jorge Amado coma Gabriela, Cravo e Canela.
Timòr
Timòr pòt referir a:
Loís Romieu
thumb|300px|right|Loís Romieu Loís Romieu (en francés Louis Roumieux; Nimes, 26 de març de 1829–Marselha, 13 de junh de 1894) foguèt un poèta occitan dau país nimesenc durant lo sègle XIX.
Biografia
Loís Romieu nasquèt en 1829 dins una familha de la borgesiá mejana nimesenca. Faguèt d'estudis de seminarista pasmens se sentiguèt pas una vocacion religiosa. Abandonèt puèi leis estudis per venir corrector dins una estampariá. Se maridèt amb Daufina Ribièra en 1850, la futura Felibressa de la Torre Manha, rica eiretièra d'una familha vendeira de fusta. La familha laissèt Nimes per anar viure a Bèucaire quand se moriguèt lo sògre de Romieu per tal de dirigir l'entrepresa familhala. Capitèt d'espandir sos afars en Espanha e foguèt fach viceconsul d'Espanha a Bèucaire en 1869. Pasmens en seguida d'un procès, Loís Romieu foguèt completament ruïnat e aguèt de se desfar de l'entrepresa. Tornèt a Nimes en 1876 abans de s'installar coma corrector a Montpelhièr. Foguèt lo començament dei patiments: quauque temps mai tard sa femna Daufina l'abandonèt, se tornèt maridar mas sa segonda femna deviá morir del temps d'un viatge en Argentina e anèt finalament viure, miserós, en cò d'una felena a Marselha ont moriguèt lo 13 de junh de 1894.
Entrepan
Un entrepan (var. enterpan, entrelesca (f.), entrelescada (f.), sandóich, sandvich, sandwich ) es una preparacion culinària generalament constituida de doas lescas de pan amb un ò plusors ingredients entre elei. De variacions nombrosas existisson regardant lo nombre de lescas e leis ingredients utilizats.
Sent Rostesi
thumb|300px
Via romana
L'ancian vilatge de Sent Rostesi, es a dire lo primièr masatge d'ostal del lòc bordava la via romana de Tolosa a Aginnum (Agen).
L'abat Prunet (1838-1907)
En 1868, foguèt nomenat curat a Sent Rostesi que comptava 350 abitants, contribuissiá a salvar de la roïna la glèisa de la parròquia. Aquel òme de glèisa, fòrt naut, doç de caractèr, d'anament suau mas determinat, ganhèt totes los còrs del vilatge. Professor de latin, presicava en lenga vulgara. Comprèt amb los sèus sòus un terren e bastiguèt d'esperel amb los parroquians un presbitèri. Aprèp qu'agencèt l'òrt ont plantèt un verdièr e vinhal, vendèt son ben a la comuna un prètz pichon a la fin de sa construccion.
Canal lateral a Garona e passatge del tren
A Sent Rostesi lo canal e lo passatge del tren son parallèls e separats d'aperaquí dètz mètres.
Lo convent de Sent Rostesi (sègle XIX)
Convent bastit jos lo desir de l'abat Prunet e finançat per un parroquian generós per abrigar la vertut de las jovenças, e de lor donar una instruccion crestiana. De 1879 a 1905 totas las filhas sens excepcion anèron a l'escòla dirigida per doas religiosas de l'Òrdre de Sant Josèp.
Chaponost
Geografia
Comuna de la banlèga Sud Oèst de Lion.
Menthon-Saint-Bernard
Istòria
Vers 1008, au premier château construit 2 siècles auparavant, serait né Saint Bernard de Menthon, fondateur de l'hospice du Grand-Saint-Bernard, canonisé en 1220. Il est le saint patron des montagnards.
Au, René de Menthon fut un grand collectionneur de plantes et un artiste.
Pairilhac
Sos abitants s'apelan los Pairilhauds.
Evangèli segon Marc
Autor
I a pas de pròvas definitivas sus quin esl'autor d'aquel evangèli. Lo tèxte compren pas cap d'indicacion d'autor.
La tradicion crestiana, atribuiguèt l'evangèli a Joan, lo nomenat Marc (evangelista), discípol de Sant Pèire personatge mencionat dins la letras de Pau de Tars (concrètament en Col 4,10; 2Tm 4,11; Flm 24), als Actes dels Apòstols (Ac 12,12.25; 13,13; 15,37-39), on es presentat en companhiá de Pau. Dins la Primièra letra de Pèire, que lo nomena "Mon Filh" (1Pe 5,13). La tradicion primitiva, e a l'ora d'ara tanben la majoritat de exegetas, definisson Roma coma luòc probable de redaccion d'aquel evangèli.
Evangèli segon Joan
Apendix
Fin finala, l’apendix de l’òbra, nos plaça dins la vida de la comunautat d'après Pascas. Lo tèxte soslinha la figura de Pèire e presenta lo «discípol aimat» coma modèl de la fe de la comunitat.
Maximin Delòcha
thumb|250px|Maximin Delòcha en 1883 Juli Edmond Maximin Delòcha (en francés Maximin Deloche; Tula, 27 d'octobre de 1817 – París, 12 de febrièr de 1900), foguèt un istorian e numismata occitan de Lemosin.
Elisabeth Dmitrieff
Venguèt jornalista a La Causa dau Pòple e Karl Marx la mandèt a París per curbir leis eveniments de la Comuna. Lo 11 d'abriu, fondèt l'Union dei fremas ambé Nathalie Lemel puei participèt ai trabalhs de la Comission dau trabalh, industria e cambi sus l'organizacion de cooperativas de fremas. Se bateguèt durant la Setmana Saunosa e sauvèt de la captura Léo Fränkel.
Madiran (comuna)
Toponimia
Segon Rohlfs, Madiran que vien deu nom latin d'òme Materius. Segon Negre, Madiran que vien deu nom latin d'òme Matrianus (> *Mairan !).
Sari (lenga)
Localisacion
Lo sari es parlat dins la comuna de Misaje situada dins lo departament de Donga-Mantung, dins la Region Nèord-Oèst de Cameron.
Canton de Sant Maissemin de la Santa Bauma
La lenga autoctòna es l'occitan provençau.
Istòria
Los cantons de Sant Maissemin, de Nans, de Porrièras, de Rotgiers e de Sant Jacariá se creèron en 1790 dins lo districte de Sant Maissemin.
Lo canton foguèt agrandit a las eleccions departamentalas del 22 de març de 2015, en aplicacion dau decret n° 2014-270 dau 27 de febrier de 2014 que delimita los cantons dau departament de Var. Dins la practica, lo canton perdèt las comunas de Nans, Sant Jacariá e dau Lo Plan d'Aups, qu'anèron au canton novèu de Sant Ceri, la comuna de Rotgiers, qu'anèt au canton de Brinhòla, mas ganhèt tot lo canton de Barjòus e tot lo canton de Rians, suprimits.
Latillé
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per lhuec:
Heudebouville
Istòria
Le village était réputé pour ses vignobles au Moyen Âge.
Hamburger
Aqueste plat famós dins lo monde entièr es, dempuèi las annadas 1950, un dels emblèmas de la cultura e de la cosina americana, e de la restauracion rapida.
Sagont
Edat Mejana
thumb|Naut Forn del Pòrt de Sagunt.
Una granda recession foguèt provocada per las invasions dels Barbars: Vandals e Visigòts, entre los sègles V e VII.
Reialme visigòt
Antecedents
Sigeric foguèt lèu assassinat per Walia (415-419), qu'establiguèt un foedus amb lo nòu emperaire Constanci III. Tornèt la princessa Galla Placídia e obtenguèt gaireben tota la Viennensis, qu'implicava la dominacion efectiva de tota Aquitània, amb per capitala Tolosa e Bordèu en alternància. Incorporava tanben Agen, Engoleime, Santas, Periguers e Peitieus, e s'i establiguèron aperaquí 80,000 visigòts.
Règne d'Euric
De províncias coma la Tarraconensa, que dispausavan d'una independéncia de facto, amb de ligams febles amb l'Empèri, venguèron a s'autogovernar en 476.
Règne d'Alaric II
En 489 Zenon de Bizanci, per desviar los ostrogòts qu'amenaçavan l'Empèri Oriental, cediguèt al sieu rei Teodoric lo Grand, l'Empèri d'Occident, e mai lo títol juridic d'Emperaire, renonciant de fach a la ficcion d'èsser l'unic Emperaire. vinheta|Reialme visigòt del temps del regne d'Alaric II (vèrs 500). Teodoric dirigiguèt totas sas fòrças contra Dalmàcia, que foguèt ocupada (489) e dintrèt en Itàlia (490) en véncer Odoacre e los sieus Eruls en riba del Isonzo, pròche de Verona, e per la segonda vegada en riba del riu d'Adda. Teodoric dintrèt a Pavia, ont foguèt atacat pels Eruls jol comandament d'Odoacre (490) qu'assetgèt la ciutat. Segurament los assetjaires aguèsson exterminat los ostrogòts sens una oportuna intervencion d'Alaric II, qu'obliguèt Odoacre a se retirar cap a Ravena (agost de 490) ont se daissèt assetjar per Teodoric durant tres ans (490-493). A partir de 493, Odoacre e Teodoric arribèron a un acòrd, en se partejar lo poder. Teodoric dintrèt a Ravena (27 de febrièr) e i comencèt una brèva època de govèrn conjunt, que culminèt amb l'assassinat d'Odoacre de las pròprias mans de Teodoric (començament de març), que a mai i faguèt tuar la familha, e ordonèt un chaple general per suspresa de las tropas erulas. Teodoric ja assumiguèt pas lo títol d'Emperaire. Probablament en pagament de l'ajuda prestada pels visigòts, la filha de Teodoric, Tiudigota, se maridèt amb Alaric II (entre 490 e 495), union que donèt un filh nomenat Amalaric (cap a l'an 500).
Morés
Morés es un municipi de la província espanhòla de Saragossa dins la Comunautat Autonòma d'Aragon.
Mar de Weddell
Un episòdi similar se repetèt en 1916 quora l'«Endurance», lo naviri de l'explorator britanic Ernest Shackleton se faguèt prene pel glaç e foguèt destruit. Dins aquel cas tanben, l'equipatge foguèt recuperat après de meses de sojorn sus l'illa Elefant.
Pèire Brechet
Pèire Brechet (en francés Pierre Brechet; n. lo 22 de mai de 1956 ) es un ensenhaire e pedagòg occitan. Es lo president de l'Institut d'Estudis Occitans de 2010 a 2022. Succedís a Dàvid Grosclaude que demissionèt après son eleccion au Conseu Regionau d'Aquitània. Es actualament amb Patric Sauzet vicepresident del Congrès Permanent de la Lenga Occitana.
Haut-du-Them-Château-Lambert
Geografia
Le point culminant de la commune est le ballon de Servance, situé à 1215 m d'altitude. C'est la première commune traversée par l'Ognon, qui prend sa source sur les hauteurs de Château-Lambert.
Istòria
Castell-Lambert e la Nautor-de detlo-Them venon francés en 1780.
Castèl-Lambert a liberat del joug alemand lo 25 de novembre de 1944.
À l'origine, il y avait là un poste de surveillance de l'armée romaine au col de Lestoy (aujourd'hui col des Croix, donnant accès à la Lorraine).
Le château est détruit en 1643, durant la guerre de Dix Ans.
Château-Lambert et le Haut-du-Them deviennent français en 1780.
La vallée de l'Ognon était reliée à celle de la Moselle par un « tacot », petit train (on disait « tramway ») géré par la C.F.V. (Chemins de fer vicinaux de Haute-Saône) qui passait dans le tunnel creusé sous le Col des Croix. Le Haut-du-Them constituait initialement le terminus de la ligne ; c'est en 1912 que la ligne est prolongée jusqu'au Thillot.
À l'origine, il y avait là forêts et prairies, baptisées Haut-du-Them car situées au-dessus du Them, lieu-dit de Servance.
Placa tectonica
Una placa tectonica o litosferica es una de las parts mobilas que forman lo segond jaç pus superficial de la Tèrra (la litosfèra). Aquelas placas forman un mosaïc en forma de copacap e son en movement de contunh a causa dels corrents convectius del mantèl superior. Las placas litosfericas subrenadan sus una capa pastosa nomenada astenosfèra que s'estend fins una prigondor de 250 quilomètres.
Contes de Gasconha
Quina que sia la pertinéncia d'aquestes jutjaments, los contes que demòran lo principau eretatge folcloric de la tradicion narrativa gascoa e tanben ua de las òbras màgers de la literatura gascoa. Que ns' an transmés recontes e personatges tradicionaus clau de la cultura gascoa com ac son lo Rei de las Agraulas, Bós de Benac, Grum de Milhet, lo becut, la bèstia deu cap d'òmi (plaçat dens un conte de tradicion grècolatina o e pren justament la plaça de l'esfinx) ; òm i tròba tanben formulas e psaumes magics (com la formulas contra la posoèras o la descripcion de la messa de Sant Secari ; mantuns contes o personatges que son version gascoas de mites coneguts dens la tradicion grècolatina (l'esfinx, mes tanben Bós de Benac qui partatja espravas d'Ulisse).
Scheibenhard
Scheibenhard en alemannisch (Scheibenhard en francés) es una comuna francesa del departament del Bas Ren e de la region d'Alsàcia.
Geografia
Scheibenhard est située à la frontière entre l'Allemagne et la France, près de la Lauter, qui sépare le village du village allemand Scheibenhardt. Les deux villages formaient une seule commune qui a été divisée en 1815.
Puègnautièr
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Serre-les-Moulières
Serre-les-Moulières es una comuna francesa, situada dins lo departament de Jura e la region de Franca Comtat
Penol
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Lauthiers
Nòtas
<references group="N"/>
Litosfèra
La litosfèra (grèc ancian: λίθος [lithos] per "rocassut", e σφαῖρα [sphaira] "esfèra") es  lo jaç rigid pus extèrne d'una planeta rocassuda definit sus la basa de sas proprietats mecanicas. Sus Tèrra, compren l'escòrça terrèstra e la porcion pus nauta del mantèl que se comporta elasticament sus una escala de de millièrs d'ans o mai. Lo jaç pus extèrne d'una planeta rocassuda definit segon de criteris de quimia e mineralogia es l'escòrça terrèstra.
Provenchères-sur-Fave
Provenchères-sur-Fave es una comuna francesa, situada dins lo departament dels Vòges e la region del Grand Èst.
Sent Girman
Personalitats ligadas amb la comuna
Sent Girman es lo país del poèta occitan Joan-Jacme Delmas que ten de cantar lo seu vilatge e Cèu, riu que travèrsa la comuna e que ven dins sos poèmas un riu gaireben mitic.
Cirene
Istòria
Cirene foguèt un territòri lagida de -305 a -96 ont venguèt romana.
Cierzac
Toponimia
Las atestacions ancianas son, per luec:
David Hockney
Reconeissença internacionala
En 1999, a París, lo musèu del centre Jòrdi Pompidor presenta una retrospectiva de son òbra suls païsatges, titulada : ESPACE / PAYSAGE. S'i vei las questions pausadas e las responsas que David Hockney dona, dempuèi las annadas seissanta, a la representacion dels païsatges amb d'autres mejans que la perspectiva lineària.