cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Messatges
Jos la direccion d'Enric Espieux
N°10 A la raja dau temps - Max Allier - 1951
Jos la direccion de Renat Nelli
N°35 Chausida pref. Andrée-Paule Lafont - Jòrgi Reboul - 1965
Veïcul de combat d'infantariá
thumb|VBCI, Veïcul blindat de combat d'infantariá [[França|francés]]
Saint-Cyr-du-Ronceray
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Bernard Bénézet
Bernard Bénézet (1835-1897) es un pintre regional tolosan màger foguèt format a l’Escòla de las Bèlas Arts de Tolosa puèi disciple d'Hippolyte Flandrin a París amb que demorèt amic. Bernard Bénézet otenguèt lo grand prèmi de París e alà demorèt fins a 1863. De retorn à Tolosa, venguèt decorator de glèisas obtenguèt un monopòli dins aquel tipe d'òbras, es tanben autor d'òbras profanas e amb per tematica de subjèctes medievals o de la renaissença e de l'istòria locala (coma lo tèma de Clamença Isaura, Santa Germana, Sant Sarnin ...), dessenèt tanben de veirals.
Càsols de Besièrs
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : ecclesiam, qui sita est fundata in villa Casulos, in honore S. Saturnini en 993, castrum de Casulis en 1178, castri de Casulis en 1190, castrum de Casulis en 1216, de Casulis en 1222, 1230, 1247-1248, 1323, 1347-1375, 1361, lieu de Cazoulz lez Beziers en 1495, le lieu de Casoulz en 1555, au lieu de Cazouls près Béziers en 1579, de Casulis, al sègle XVI, Casouls en 1613, de Cazulis en 1636, Cazoul en 1643, Cazouls en 1708, Cassouls de Beziers en 1740-1760, Cazouls lez Besiers en 1740-1760, Cazouls les Beziers en 1770-72 (mapa de Cassini).
Jean-Claude Carrière
Biografia
Carrière e Buñuel trabalhan ensemble sus cinc autres films, comma Bèla de jorn, una adaptacion d'un roman de Joseph Kessel e Lo Gaubi discret de la borgesia, films d'esperit surrealista.
Relòtge
Mòstra solara
La mòstra solara foguèt inventada dins lo corrent dau milleni II avC en Egipte ò en Mesopotamia. Amb lo relòtge d'aiga, es lo sistèma pus ancian utilizat per mesurar lo temps. Se difusèt pauc a pauc vèrs Euròpa e vèrs China car foguèt utilizada per la màger part dei pòbles sedentaris d'Eurasia e d'Africa dau Nòrd. Basada sus la posicion aparenta dau Soleu dins lo cèu, indica lo temps solar gràcias au desplaçament de l'ombra d'un objècte sus una superficia de mesura. Amb una conoissença precisa de la latitud dau luòc d'installacion de la mòstra, autorizava una mesura relativament precisa. Uei, de mòstras solaras son ansin totjorn utilizadas per corregir lo temps calculat a partir dei relòtges atomics.
Relòtge d'aiga
En revènge, en Grècia e dins l'Empèri Roman, la precision demorèt limitada fins a la fin dau sègle IV avC. Lei mòstras solaras i demorèron donc pus utilizadas. Pasmens, de progrès foguèron realizats permetent la bastida de relòtges d'aiga monumentaus coma la Torre dei Vents d'Atenas. Puei, a partir dau sègle II apC, apareguèron de relòtges utilizant d'òli en plaça d'aiga. Entre lei sègles XI e XIV, donèron naissença ai sabliers que foguèt fòrça utilizat dins lei marinas europèas fins au sègle XVIII.
Premiers relòtges mecanics
L'idèa se difusèt en Euròpa per lo mejan dei sabents arabs e iranians. Son adopcion i sembla relativament rapida car lei relòtges « mecanics » se multipliquèron dins lei tèxtes dau sègle XII. Èran probable mogut per una fònt d'alimentacion idraulica car certanei testimònis indican l'utilizacion de « l'aiga dau relòtge » per luchar còntra d'incendis. Au sègle XIII, l'installacion de campanas deguèt se sistematizar coma l'indica l'aparicion dau mot anglés clock, derivat dau tèrme celtic clocca (« campana » en occitan), per designar lei relòtges.
Relòtge de ressòrt
Vèrs la fin dau sègle XV, aquelei progrès permetèron de produrre de mòstras pron precisas per indicar leis oras e lei minutas. Au sègle XVI, lei relòtges mecanics èran venguts pron precís per ajudar lo trabalh deis astronóms e foguèron utilizats per Tycho Brahe (1546-1601) durant sei trabalhs. Dins aquò, demoravan de problemas amb lei mecanismes dau periòde. D'efiech, lo strackfreed èra pauc eficaç e la fusada èra costosa. Necessitava pereu de competéncias importantas per èsser corrèctament assemblada. Ansin, la màger part dei relòtges dei sègles XV e XVI gardèron una agulha unica en causa d'una precision limitada.
Aparicion dau pendule
Après l'adopcion dau ressòrt, lo progrès seguent en matèria de precision foguèt l'adopcion dau pendule per contraròtlar lo movement dau mecanisme. L'idèa foguèt emesa per Galileo Galilei (1564-1642) mai la premiera realizacion foguèt l'òbra de Christiaan Huygens (1629-1695) que calculèt la longor necessària per obtenir un pendule aguent un periòde d'una segonda. Lo premier modèl foguèt bastit en 1657. Puei, en 1670-1671, l'Anglés William Clement inventèt l'escapament d'ancora que permetèt de remplaçar l'escapament eissit dei sistèmas de foliot. Aquò permetèt de melhorar la precision e de crear lei premiers relòtges d'armari que formèron un element important dau mobilier europèu fins au sègle XX.
Aparicion de la produccion de massa
thumb|right|Produccion de mòstras dins un obrador [[Estats Units d'America|estatsunidenc vèrs 1900.]]
Lei premierei temptativas de produccion de massa venguèron, amb la Revolucion Industriala, au començament dau sègle XIX. Tre 1816, plusors relotgiers de Connecticut aumentèron sa produccion gràcias a l'utilizacion de pèças intercambiadissas. Lo concèpte foguèt desvolopat en 1851 per la manufactura d'Aaron Lufkin Dennison (1812-1895) que vendèt au mens 5,000 mòstras de 1853 a 1857. Dins leis Illas Britanicas, lo movement foguèt pus lent mai comencèt dins lo corrent deis ans 1840 amb l'aparicion de maquinas otís dins leis obradors de relotjariá.
Relòtge atomic
Dempuei aquela data, de relòtges centrats sus d'autreis elements quimics foguèron estudiats. Aquò permetèt de melhorar la precision per d'aplicacions scientificas. Ansin, en 2013 utilizant d'itèrbi, agantèron una deriva d'una segonda totei lei 16 miliards.
Fònt d'energia
Coma son nom l'indica, la fònt d'energia dèu provesir l'energia necessària au foncionament de l'ensems dau relòtge. Dins lei dispositius mecanics, èra sovent constituïda d'una massa penjada a un fieu ò d'un ressòrt. Aquò necessitava de remontar regularament lo relòtge per tornar metre en plaça lo sistèma. Dins lei relòtges modèrnes (electrics ò de qüars), la fònt d'energia es d'origina electrica. Una pila ò una batariá son sovent utilizadas per provesir aquela energia, çò que necessita de lei remplaçar d'un biais periodic. Existís tanben de relòtges que pòdon èsser dirèctament connectats au ret electric. Pasmens, son generalament equipats d'una batariá de secors per lei mantenir en foncionament en cas de copadura de corrent.
Contrarotlaire
Lo contrarotlaire a doas foncions. La premiera es de mantenir lo movement ò lo foncionament de l'oscillator. La segonda es de convertir leis oscillacions dins una grandor permetent d'assegurar de calculs de temps. Coma l'oscillator, son aspèct a donc fòrça evolucionat dins lo corrent de l'istòria de la relotjariá. Dins lei dispositius mecanics, son ròtle èra assegurat per l'escapament que permetiá de desliurar una impulsion precisa au pendule ò au balancier per entretenir son movement tot en liberant una dent de la ròda permetent de comptar lo nombre d'oscillacions.
Illa de Madèira
Istòria
Las illas de l'archipèla de Madèira èran ja conegudas abans l'arribada dels portugueses, segon qualques referéncias coma la representacion d'aquelas sus de mapas. D'entres las òbras que se referisson a Madèira se nota de passatges del Libro del Conocimiento (1348-1349), òbra d'un fraire mendicant espanhòl ont las illas son referidas pel nom de Leiname, Diserta e Puerto Santo.
Remaugies
Remaugies es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Cornissa
Sa foncion principala es a l'encòp d'aparar la paret del regòlament e de suportar e contunhar l'aigavèrs de la teulada, la cornissa es alara mai sovent orizontala, mas tanben pot èsser en penda se repta lo long d'un fronton per exemple. A l’exterior tanben a una foncion decorativa e permet de soslinhar de linhas del bastit, coma la distincion dels estatges. Tanben se tròba a l’interior alara la principala foncion es ornamentala e es constituida de materials mai leugièrs coma la fusta, lo gip, eca.
Josèp Lobet
Lobet, escrivan "provençal"
Malgrat que foguèsse nascut en Lengadòc, la màger part de la produccion en occitan de Lobet se faguèt en provençal. Es subretot a partir de son arribada a París que l'escrivan clapassièr, qu'aviá ja publicat de tèxtes en montpelhierenc dins mantuna revista coma La Campana de Magalona cambièt de dialècte.
Diogo Gomes
Òbra
Behaim escriguèt aquelas nòtas en latin amb lo títol de "De prima inuentione Guinee" ("Sus la primièra descobèrta da Guinèa"), inserida dins lo "Manuscrito Valentim Fernandes". Aquel recit, tanben nomenat como "Relação de Diogo Gomes", es essencial per l'estudi del començament de la navegacion maritima portuguesa. Lo manuscrich compren doas autras partidas: "De insulis primo inventis in mare Occidentis" e "De inventione insularum de Açores", aquela darrièra es l'unic recit contemporanèu de la descobèrta dels Açòres pels portugueses.
Équevillon
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
.motorcycles
("motos" en anglés) es un nom de domeni generic. Es en servici dempuèi lo 22 de mai de 2014.
Eliocentrisme
drecha|vinheta|250x250px|Sistema Solar eliocentric L' elocentrisme, sistèma o modèl eliocentric (Ἥλιος = dieu grèc del Solelh e κέντρο = centre) es lo modèl cosmologic segon que lo Solelh es lo centre del sistema solar e totes las planetas orbitan a son entorn.
Nicolau Copernic
Se publiquèt sas idèas, de postum, en 1543, dins lo libre De Revolutionibus Orbium Coelestium.
Kepler
Johannes Kepler collaborèt amb l'astronòma Tycho Brahe pendent los darrièrs ans de vida d'aquel darrièr. Brahe li leguèt un fòrça complet catalòg estelar amb de nòtas suls movements de las planetas, sobretot de Mart. A partir d'aquelas donadas e de las sieunas teorias Kepler concebèt que las teorias de Brahe s'justan pas amb una supausada orbita circulara, quitament se se prenga un modèl eliocentric. Alara, Kepler arribèt a la concluson que las planetas virant a l'entorn del Solelh descrivon d' orbitas ellipticas puslèu que de circularas e lo Solelh se situa en un dels fòcus de l'ellipsa. Enuncièt alara las leis sul movement de las planetas:
1. totas las planetas se desplaçan a l'entorn del Solelh en descrivent d'orbitas ellipticas, que lo Solelh ocupa un dels seus fòcus.
Cèlas (Lodevés)
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : ecclesiam de Sellis cum villa en 1145, 1162, ecclesia S. Marie de Sellis en 1252, ecclesia Beate Marie de Sellis en 1484, de Cellis, au sègle XVI, Salles en 1622, les château et eglise de Celles en 1740-60, Celles corregit en Ceilles en 1740-60, Celles et Ch[âte]au de Celles en 1770-72 (mapa de Cassini).
Alh blanc de Lomanha
Caracteristicas del produch
L'Alh blanc de Lomanha se caracteriza par des cabòças d'un diamètre minimum de 45 mm, constituidas de 8 a 12 grelhs de talha regulara, de color burèl fins a crèma a vegadas estriats de violet.
Napoleon Peirat
Es, amb la publicacion de son Histoire des Albigeois, a l'encòp lo creador de l'istòria legendària e romantica qu'assimila los Catars als protestants coma victimas de las persecucions del clergat catolic, e un dels primièrs utilizaires del mot «Occitània».
Lanmodez
Istòria
La paroisse de Lanmodez, enclavée dans l'évêché de Tréguier, faisait partie du doyenné de Lannion relevant de l'évêché de Dol et était sous le vocable de saint Maudez.
Rethonvillers
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Dinastia Jin (265-420)
Aparten al periòde dicha de las « Sèis Dinastias » (220-589): lo periòde dels Tres Reialmes (220-260: 40 ans), la dinastia dels Jin occidentals (265-316 : 51 ans), la dinastia dels Jin orientals en China del Sud (317-420 : 103 ans) e los Setze Reialmes en China del Nòrd (304-439: 135 ans) e fin finala las dinastias del Nòrd e del Sud (420-589 : 169 ans).
Profeitant dels Caòs generat per la guèrra dels uèit princes, aquelas tribús s'erigisson en reialmes e prenon lo contraròtle de la mai granda partida de las planas del nòrd de la China, que sont a l'epòca lo còr economic e politic del país. Caçats del nòrd, los Jin se replega suls territòris situats al sud del riu Huai. Es lo començament de la dinastia dels Jin Orientals.
Pujada del clan Sima e fondacion de la dinastia
Après aver assegurat son poder, Zhao decidís d'enforçar encara mai lo prestigi dels Sima començant la reünificacion de la China. Per aquò, decidís de s'atacar asl reialme de Shu. Dirigit de fach pel general Jiang Wei, un transfug del reialme de Wei, lo Shu acaba de passar una decenniá a lançar una seria d'atacas sens succés contra lo Wei. D'un punt de vista militar e financièr, lo Shu es agotat e Liu Shan, l'emperaire del Shu, perdèt lo sosten de sa populacion. Las tropas de Sima Zhao, conduchas pel general Zhong Hui espotisson las tropas del Shu en 263. En 264, Jiang Wei ensag de restaurar l'independéncia del reilame e capita a entraïnar Zhong Hui dins son ensag. Los dos rebèls son tuats per lors quita tropas que refusan de los seguit e alara, lo Shu es defeinitivament annexiat pel Wei. Après aquela victòria, lo poder de Sima Zhao es incontestat e la viá cap al cambiament dinastic sembla obèrta. Pren lo títol de rei de Jin e recep de la part de l'emperaire ls Nòus sacraments o Jiu xi, que son a l'encòp un ensemble de prèmis de primièr òrdre e un biais de passatge obligat abans la presa del títol imperial.
Començaments dificils e crisis intèrnas
La dinastia seguís mercé a Sima Rui, que foguèt nomenat governaire militar de la província de Yangzhou pel regent imperial pendent la guèrra dels uèit princes. Pendent la revòlta dels Wu Hu nais, Rui es en pòsta a Jianye/Jiankang, l'actuala Nankin e anciana capitalal del reialme de Wu. Après l’execucion de l'emperaire Mindi pels Han Zhao en 318, Sima Rui se proclama emperaire jol nom de Jin Yuandi, acta que marca lo començament dels Jin Orientals o Jin de l'Èst.
Mentretan, de generals emigrats dins lo Sud que faguèron alleugéncia a Yuandi lutan contra los caps de guèrra del Nòrd, dins l'esper de tornar prene pé dins lor region d'origina. Lo mai actiu dins las primièras annadas dels Jin orientals es Zi Tu, que recep lo comandament d'una armada e la mission de tornar prene lo Nòrd. A aquel moment, lo senhor de guèrra mai poderós es Shi Le, d'etnia Jie, que remplacèt los caps xiongnu. Flacament sostengut pel poder central, qu'es mai preoccupat per la luta contra lo clan Wang, e fasent fàcia a un adversari redobtable, Zi Tu capita a organizar una campanha militara lo mèna fins a Hebei. Mas en 319, es vencut e deu revirar cap al Sud ont capita pas a montar una novèla expedicion. Shi Le capita lèu a tornar prene los territòris perduts e fonda la dinasti dels Zhao posteriors.
Arts, poesia e literatura
Sul plan dels arts, se pòt citar lo calligraf Wang Xizhi e son filh Wang Xianzhi e lo pintre Gu Kaizhi.
Sent Pardós (Puèi Domat)
Sent Pardós (Saint-Pardoux en francés) z-es 'na comuna auvernhassa dau departament dau Puèi de Doma e de la region d'Auvèrnhe Ròse Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Cherisy
Geografia
Cherisy est une commune située à cinq kilomètres environ à l'est de Dreux, dans la vallée de l'Eure. Elle comprend les hameaux de Fermaincourt, des Osmeaux, du Petit Chérisy et de Raville.
Albèrt Tornièr
Biografia
Albèrt Tornièr nasquèt en 1855 dins una familha modèsta de Pàmias que sos parents, Pèire e Maria Tornièr, i èran fornièrs. Aprèp que faguèt d'estudis classics al collègi de la vila, se n'anèt cap a París per i far d'estudis de drech. Aprèp que capitèt son diplòma s'inscriguèt coma avocat en 1880 quand aviá sonque 25 ans. Faguèt aqueste mestièr fins a 1894 que puèi venguèt bibliotecari al ministèri de l'Instruccion publica e de las Bèlas Arts. Comencèt sa carrièra dins la premsa jos la direccion de Gambetta. Mai tard venguèt cronicaire parlamentari a l'Evénement. Tanben collaborèt a d'autres jornals coma lo Figaro, le Matin, lo Télégraphe e a l'encòp escriguèt dins maitas revistas. Per çò qu'es de l'occitan, foguèt vicepresident de la Cigale e del Felibritge de París. Èra membre de la franc-maçonariá locala e a mai en 1884 foguèt un dels fondadors de la lòtja de Pàmias "Union e Progrès". Una de sas òbras mai famosas foguèt un libre que publiquèt en 1897 a prepaus del president del comitat de seguretat generala durant la Terror, l'ariegés Vadièr.
Longprat
Nòtas
<references group="N"/>
Cèrç
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Tana de Zulueta
Es dempuèi lo mes de mai de 2014 la cap de la mission de l'OSCE que deu estudiar la situacion politica e sociala en Ucraïna.
Pau Arena
Biografia
En 1871, capitèt que Mistral faguèsse l'intermediari per demandar la man de Naïs, la filha de la familha Romieu de Bèucaire. Pasmens Naïs qu'aviá conegut quauqueis ans avans li foguèt refusada. L'an seguent se moriguèt sa maire. En 1879 participèt a la fondacion de la Societat Felibrenca de París, qu'i foguèt un dei membres mai actius. Foguèt a son iniciativa que se creèt lo Jardin dei Felibres. Escriguèt amb Albèrt Tornièr Des Alpes aux Pyrénées en 1884.
Vilanava del Laton
Vilanava del Laton (Villeneuve-du-Latou en francés) es una comuna occitana del País de Fois, situada dins lo departament d'Arièja e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Anastasi Ier (papa)
Anastasi I (mòrt lo 19 de decembre de 401) foguèt lo 39 papa de la Glèisa Catolica Romana dau 27 de novembre de 399 au 19 de decembre de 401. Succediguèt a Sirici (384-399) e foguèt remplaçat per Innocenci I (401-417). Nascut a Roma, condamnèt Origèn e lei donatistas mai demorèt conciliant e atentiu a la reïntegracion dei crestians aguent abjurat sa fe dins lo corrent dei persecucions.
Fasa lunara
Noms de las fasas lunaras
Quand lol Solelh e la Luna son alinhats del meteis costat de la Tèrra la luna es novèla, e la fàcia de la Luna visibla dempuèi de la Tèrra es esclairada pel Solelh. Mentre la Luna creis (es a dire, la quantitat de superfícia esclairada vista dempuèi de la tèrra aumenta) las fasas lunaras avançan segons l'òrdre de la imatge superior.
Vilanòva d'Òlmes
Vilanòva d'Òlmes (Villeneuve-d'Olmes en francés) es una comuna occitana de Lengadòc, situada dins lo departament d'Arièja e la region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Damàs I
Probablament origini de la vila d'Egitania (Lusitania), èra un fidèu dau papa Libèr pendent son exil ordonat per l'emperaire Constantin II. Son eleccion se debanèt lo 1 d'octòbre de 366. Pasmens, foguèt malaisada car deguèt faciar un candidat rivau, Ursin, elegit tre lo 24 de setembre per una minoritat dau clergat roman que li reprochava un periòde de sostèn a l'antipapa Felix II. Aquò entraïnèt un esquisma entre lei doas tendàncias. Ursin foguèt exilat per lo prefècte de la Vila e una batalha saunosa (un centenau de mòrts) aguèt luòc dins una glèisa ocupada per lei partisans d'Ursin. Puei, en despiech d'una amnistia en 367, aquelei partisans foguèron obligats de quitar Roma. Assaièron tornarmai sensa succès de contestar l'autoritat de Damàs en 374 puei en 380.
Kastell-Bourc'h
Kastell-Bourc'h en breton ( Châteaubourg en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament d'Ille et Vilaine e la region de Bretanha.
Analisi matematica
Lei calculs aprochats e leis irracionaus
thumb|right|[[Fotografia de la tauleta YBC 7289, representacion pus anciana d'un calcul de la valor aprochada de √2.]]
Llucmajor
Llucmajor es un municipi de la província catalana de las Illas Balearas e de la Comunautat Autonòma de las Illas Balearas. Es lo municipi mai vast de Malhòrca, e aperten a la comarca del Migjorn (Miègjorn) e acara amb la capitala de l'illa (Palma), Algaida, Montuïri, Porreres e Campos. Compta amb centres toristics de primièr òrdre coma Cala Pi, Cala Blava e s'Arenal.
Kastell-Bourc'h
Geografia
Les communes limitrophes de Châteaubourg sont, en commençant par le nord et en suivant le sens des aiguilles d'une montre : La Bouëxière, Marpiré, Saint-Jean-sur-Vilaine, Saint-Didier, Domagné et Servon-sur-Vilaine.
Analisi matematica
Leis indivisibles e leis integralas
thumb|right|[[Geometria indivisibilibus continuorum nova quadam ratione promota (1653).]]
Lei seguidas entieras
L'estudi dei seguidas conoguèt una certana popularitat en França e en Anglatèrra a partir dau sègle XIV amb de personalitats coma Richard Swineshead († 1354). Pasmens, lei progrès foguèron lents fins a la segonda mitat dau sègle XVII. Lei matematicians anglés aguèron un ròtle centrau durant aqueu periòde que veguèt de progrès tant dins la teoria dei seguidas (invencion dau tèrme « seguida convergenta » per James Gregory ) que dins leis aplicacions concrètas d'aqueu concèpte (binòmi de Newton, desvolopament de foncions trigonometricas...). Puei, en 1715, Brook Taylor (1685-1731) establiguèt un liame entre lei seguidas e lo calcul diferenciau gràcias a l'estudi dei seguidas que pòrtan son nom.
La descubèrta dau calcul diferenciau
thumb|right|Edicion dei trabalhs de [[Isaac Newton en fisica que presentan una dei premierei versions dau calcul diferenciau.]]
Innocent I
Originari d'Albano dins la region de Roma, èra lo fiu de son predecessor Anastasi I (399-401) segon Sant Giròni. Dins lo corrent de son pontificat, deguèt faciar l'afondrament militar de l'Empèri Roman d'Occident en fàcia dei Grandeis Invasions e lo sac de Roma per lei Visigòts d'Alaric en 410. Per empachar l'afondrament de la Glèisa qu'èra menaçada per la disparicion de l'autoritat imperiala, decidiguèt de renfòrçar l'autoritat de Roma sus leis autreis evesques e exigiguèt que Roma venguèsse lo luòc de debat deis afaires regardant la doctrina dau cristianisme. Ansin, a sa mòrt, l'autoritat pontificala sus lo clergat crestian agantava un nivèu encara desconegut dins l'istòria de la Glèisa.
Seiraç
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Cavalet de Sant Jòrgi
Istòria e actualitat
Cridar seba, es "se confessar vencut", locucion qu'èra primièrament usitée al jòc del cavalet de Sant Jòrdi, quand lo jogaire que prestava l'esquina se declarava cansat. (Expressions familières de Languedoc et des Cévennes'').
Lengas algonquianas
Las lengas algonquianas  son una sosfamilha de lengas indigènas d'America qu'inclutz la màger part de las lengas algicas. Las cal pas confondre amb l'algonquin qu'es un dialècte de l'ojibwe, una de las nombrosas lengas algonquinas. Lo tèrme "algonquin" vendriá del mot maliseet elakómkwik significant "son nos aliats". Los locutors de las lengas algonquianas se despartisson entre la còsta èst de l'America del Nòrd e las montanhas rocosas. Totas las lengas d'aquesta familha venon del protoalgonquian, una protolenga qu'èra parlada i a 2500 a 3000 ans.
Analisi matematica
La nocion de foncion
Lo sègle XIX es de còps considerat coma lo « sègle de la teoria dei foncions » en causa dei descubèrtas nombrosas dins aqueu domeni. Gaspard Monge (1746-1818), Joseph Fourier (1768-1830) e Augustin Cauchy (1789-1857) tenguèron un ròtle important dins la transicion entre lei matematicians dei Lutz e aquelei dau periòde seguent gràcias a sei descubèrtas sus lei foncions discontinuas e sus lo desvolopament dei foncions trigonometricas (seguidas de Fourier). Gustav Lejeune-Dirichlet (1805-1859) completèt la teoria de Fourier en 1837 e donèt la premiera definicion dei foncions unifòrmas. Aquò menèt, dins leis ans 1840, a l'adopcion de la definicion modèrna de la « foncion ». A son torn completat per Bernhard Riemann (1826-1866) e Georg Cantor (1845-1918), aqueu trabalh foguèt una fònt de la teoria deis ensembles que foguèt desvolopada per Camille Jordan (1838-1922), René Baire (1874-1932), Émile Borel (1871-1956) e Henri Lebesgue (1875-1941).
Clapièrs
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Zosim
Zosim (mòrt lo 26 de decembre de 418) fuguèt lo 41 papa de la Glèisa Catolica Romana dau 9 de març de 417 au 26 de decembre de 418. Succediguèt a Innocenci I (401-417) e fuguèt remplaçat per Bonifaci I (418-422).
Maria de la Salut
Als darrièrs ans an proliferat de desparièras entrepresas consacradas al bastiment, siá ja materiales de bastiment (principalament bloquets e d'autras prefabricats) coma òbra publica e civila.
Marratxí
Marratxí es un municipi de la província catalana de las Illas Balearas e de la Comunautat Autonòma de las Illas Balearas.
Analisi matematica
Analisi armonica
L'analisi armonica es la branca de l'analisi qu'estúdia la representacion dei foncions ò dei sinhaus coma superposicion d'ondas de basa dichas « armonicas ». Es una extension e una generalizacion dei nocions de seguida e de transformada de Fourier. A d'aplicacions variadas en tractament dei sinhaus, en mecanica quantica ò en neurosciénciass e es considerada coma un aspècte major de l'engenhariá electronica modèrna.
Muro (Illas Balearas)
Muro es un municipi de la província catalana de las Illas Balearas e de la Comunautat Autonòma de las Illas Balearas.
Présilly (Nauta Savòia)
Présilly en arpitan (Présilly en francés) es una comuna arpitana de Savòia administrada per lo departament de la Nauta Savòia de la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Pèira filosofala
Renaissença e començament de l’èra modèrna
S'agís, entre autres, d'obtenir la polvera de projeccion, lo semen que, projectat sus una minièra en fusion, la fecondarà, la farà créisser e la transformar en aur. Se cerca a agir sus las qualitats substencialas de color e de pes per s'aprochar mai possible de la tòca. Una autra tòca èra de realiza d'aur potable, la recerca del remèdi universal e de l'eternala jovença. Lo metòde es iniciatic, simbolic e mistic, impregnat d'ermetisme. Per l'alquimista filosòf, percorrir lo camin es mai important que la tòca, cercant la transformacion de l'aur, realiza per comunion la sieuna transformacion. « Se preocupa mens d'aver rason, que de testimoniar d'una vision e de celebrar una preséncia ».
Psicologia analitica
Gaston Bachelard consacra de passatges a la recerca alquimica, coma tant d'exemples d'obstacles epistemologics a l'esperit scientific. Per s'afirmar sciéncia, la quimia deguèt se desfar del substancialisme, de l'animisme, e del subjectivisme que son en jòc dins la recerca de la pèira filosofala.
Wangari Maathai
Activisme e vida politica
Lo 25 de setembre moriguèt a l'espital de Nairobi après una luta prolongada contra un càncer.
Isla d'Ais
Toponimia
Ais es un nom commun a mai d'una autra comuna e masatge de França. Es eissit dau latin aqua "aiga", jos la fòrma aquis "a las aigas" (ablatiu-locatiu plurau). Çò tipe toponimic designa sovent d'aigas termalas. A.Dauzat classa l'isla d'Ais dins 'quela categoria.
Fetge gras
Tecnica d'elevatge e de gavatge
Mentre que l'engraissament de l'animal es essencial a la produccion de fetge gras, la practica comuna de l'engraissament per embucatge suscita de controvèrsias qu'an desbocadas segon los païses, a l'interdiccion de l'embucatge o a aquela de la comercializacion de fetge gras. Argentina, Israèl ,, Norvègia , Soïssa e Califòrnia (Estats Units) enebisson l'embucatge. En Euròpa, l'nterdiccion es estipulada per un tractat exceptant los païses ont s'agís d'una « practica actuala » : França, Belgica, Espanha, Ongria e Bulgaria,. Los opausants al gavatge arguïssent del patiment animal, sos partisans presentan d'estudis que pretendon demostrar que d'unas formas de gavatge ne'n provòcan pas,. D'un autre costat, de temptativas son fachas per trobar d'alternativas a l'engraissament per embucatge.
En França
En 2011, segon lo CIFOG, « las vendas de fetge gras an progressat de 1,1 % en volum e de 4,8 % en valor ».
Interdiccions tocant lo fetge gras
En novembre de 2019, lo conselh municipal de la vila de Nòva York adòpta un tèxt enebissent la comercializacion de fetge gras a partir de 2022. Serà formalament enebit a tot establiment de vendre, servir o autanplan estocar de fetge gras. Las contrevenants s'expausaràn a una emenda de a 2 000 $ (entre  e 1 800 ), renovelabla totas las 24 oras.
Alternativas al gavatge forçat
En França, l'equipa de Rémy Burcelin, cercaire al Inserm especialista de las malautiás metabolicas e cardiovascularas, es arribada a produsir del fetge gras sens gavage forçat en reüssissent a seleccionar las bacterias permetent d'optimizar lo milh ingerit pels animals. Una dòsi de 0,3  d'aquelas ferments donada a las oisons d'un jorn sufiguèt per activar lo fenomèn natural d'acumulacion de gras dins lo fetge. Sa societat Aviwell, qui dispausa d'una bòria experimentala d'aucas del Périord, comercializa en 2019 sos primièrs fetges grasses obtenguts seguissent aquela tecnica al prètz de   la caçòla de  g, e compte produsir 2 000 a 3 000 fetges grasses d'auca en 2020,.
L'entrepresa Labeyrie comercializa pertocant ela un « fetge fin » d'auca eissit d'aucas non gavadas, disponibla en Alemanha, en Soïssa o als Païses Basses.
Alternativas vegetalas
L'apellacion del fetge gras vegetal es uèi coneguda coma lo "fals gras". De mai en mai espandit, es vengut un metes de qualitat tot autant que lo fetge gras original.
Bornay
Bornay es una comuna francesa, situada dins lo departament de Jura e la region de Franca Comtat
Sant Joan (Illas Balearas)
Sant Joan es un municipi de la província catalana de las Illas Balearas e de la Comunautat Autonòma de las Illas Balearas.
Tèrra Santa
Geografia, luòcs sants
Jèsus èra considerat en primièr coma lo Messias de l'Ancian Testament, e la Tèrra Santa s'identificava fòrça a la Tèrra Promesa dels ebrieus, e mai que, dins tota l'Antiquitat, de populacions non josievas foguèsson presentas dins una partida del territòri.
Istòria
Pendent la vida de Jèsus, la Tèrra Santa èra jos dominacion romana, amb de reis (sens poder real) josieus mai o mens dependents de Roma. L'istòria se remembra las figuras d'Eròdes lo Grand e de Ponç Pilat, mas èran fòrça a se pelejar lo poder al profèit de Roma.
La victòria del cristianisme, jos Constantin e sos successors, faguèt de la Tèrra Santa un punt atractiu pels pelegrins e los monges, coma Sant Jiròni.
Lo declin abbassida dubriguèt un long periòde d'inestabilitat e d'insecuritat, al meteis moment que l'Euròpa Occidentala, en expediment economic, militar e espiritual, èra encara mai atirada pels pelegrinatges e las rèstas de la Tèrra Santa. L'apèl a l'ajuda de l'Empèri Bizantin, acceptat pel papa, marquèt lo començament de las crosadas. E dos sègles de guèrra al nom de Dieu s'acabèron pel statu quo d'abans: l'islam dominant e lo cristianisme tolerat dins sos diferents corrents, vivent sa fe dins sos luòcs sants tradicionals.
Vau Mas
Istòria
L'origina del nom del vilatge significa "domeni de la vallée" e puise las siás originas a la epòca gallo-romaine.
L'origine du nom du village signifie "domaine de la vallée" et puise ses origines à l'époque gallo-romaine.
Universitat d'Umeå
thumb|250px|Vista parciala de l'Universitat d'Umeå L'Universitat d'Umeå (en suedés: Umeå universitet) es una universitat que se situa a Umeå, una vila importanta de la region centre-nòrd de Suècia. L'entitat foguèt fondada en 1965 e es la cinquena universitat mai anciana del país.
Isla d'Olairon
L'isla d'Olairon, o Olairon (Ouleroun en grafia mistralenca ; var. illa, inla, ièrla/gèrla, isola; en sentongés Ile d'Olerun / Ol'ron, en francés île d'Oléron) es una isla francesa situada dins l'ocean Atlantic, au large de las còstas de la Charanta Maritima. Emb las islas de Re, d'Ais e Madama, fai partida de l'archipela charantesa. 'La es separada de la peninsula de Marenas e de la peninsula d'Arvert per lo coureau d'Olairon e lo pertús de Maumusson.
Compromís
E mai se la formacion èra plan minoritària a la debuta, sabèt ganhar dapasset d'importància al Pas Valencian, e son progrès dins la societat valenciana es estat encara mai notable durant las Eleccions del Parlament Europèu de 2014 quand ganhèt 1 sèti gràcias a sos resultats onorables de 7,94% dels sufragis.
Colombièiras d'Òrb
Geografia
Colombièiras se trapa en riba dreita d'Òrb, al pe de Carós. Aqueste darrièr es entalhat a l'oèst del vilatge pel rèc d'Albina e, a l'èst, pel rèc d'Arle que cava las gòrjas de Colombièiras e se getan ambedós dins Òrb. Lo territòri de la comuna se trapa dins le perimètre del Pargue Natural Regional del Naut Lengadòc. vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Aristarc de Samos
Lo sistèma eliocentric
Lors arguments son subretot:
Guèrras Medicas
Lei Guèrras Medicas son una tièra de guèrras entre l'Empèri Aquemenida e lei ciutats-estats de Grècia. Consequéncia de l'ajuda atenenca portada ai ciutats grègas d'Anatolia durant sa revòuta de 499-492 avC, s'acabèt per la revirada de doas atacas pèrsas còntra Grècia e per l'establiment de l'egemonia d'Atenas en Mar Egèa.
Causas
En 502 avC, s'alièt amb lo satrapa Artafernès per envaïr l'illa de Naxos. Pasmens, lo projècte mau capitèt e lei relacions entre Aristagoras e Artafernès se desgradèron. Menaçat per son èx-aliat, Aristagoras reüniguèt lei representants dei ciutats ionianas que decidèron d'expulsar lei tirans installats per Pèrsia e de se revòutar per restaurar son independéncia. Leis insurgents obtenguèron una ajuda simbolica d'Atenas e obtenguèron quauquei victòrias (presa de Sardes en 498 avC). Dins aquò, la coalicion se fragmentèt, çò que permetèt ai Pèrses de restablir la situacion. Batuts a Lade en 494 avC, lei Grècs foguèron definitivament vencuts dos ans pus tard.
Segonda Guèrra Medica
De son caire, lei Grècs formèron una coalicion a l'entorn d'Atenas e d'Esparta (Liga de Corint). La mobilizacion de sei tropas foguèt lenta. Lei Grècs poguèron unicament mandar un pichon còrs (7,000 òmes) organizar la defensa dau pas dei Termopilas. Maugrat una resisténcia famosa dau rèi espartenc Leonidas, lei Pèrsas capitèron de passar la posicion. Aquò li permetèt d'envaïr lo nòrd de Grècia e de pilhar Atenas, abandonada per seis abitants. Pasmens, la flòta pèrsa foguèt anientada per lei Grècs a la batalha de Salamina. Aguent perdut sa linha logistica, l'armada pèrsa foguèt obligada de se retirar vèrs lo nòrd per passar l'ivèrn.
Saint-Félix (Nauta Savòia)
San-Fli o Sant-Felix en arpitan (Saint-Félix en francés) es una comuna arpitana de Savòia administrada per lo departament de la Nauta Savòia de la region d'Auvèrnhe Ròse Aups.
Pè-ranquet
Material
Cal aver un percors ordenat dessenhat pel sòl, de carrats, que va de « tèrra » a « cèl ». Après aver lançat un palet o paleta (sovent un calhau plat), los jogaires progrèssan dins las diferentas casas, principalament a pè-ranquet (gasc. a sautapè, a chancapè, a pèchanquet, a saut d’agaça, a pèpigassòt, a pè-ranquet, a paranquet; lem. a chambaranqueta, a pica-pè; auv. a pè copet; viv. a la jambeta, a pè ranquet a pè coquet), en tot defugissent la casa ont se tròba lo palet, aital coma d'encambar sus las linhas del traçat. Lo ganhaire, que fa tièra, es lo que d'en primièr acaba la totalitat dels percorses de realizar. Lo jòc consistís en l’alinhament dels calhaus amb lo pè.
Sent Quentin (Puèi de Doma)
Istòria
Mentre la periòda revolucionària de la Convencion Nacionala (1792-1795), la comuna qu'èra apelada Sent Quentin, portèt quauque temps le nom de Ròcha Quentin.
Eraldica
D'argent a la flor de liri partida d'azur e de golas.
Kulturväven
thumb|250px|Lo Kulturväven, fotografiat en març de 2014 dempuèi lo pont sonat Tegsbron Lo Kulturväven es un centre cultural situat dins la vila suedesa d'Umeå, còsta lo flum Ume. Sa dobertura, deguda al fach que la vila del nòrd de Suècia es venguda en 2014 una de las doas Capitalas Europèas de la Cultura amassa amb Riga, es prevista a l'auton de 2014.
Saint-Denis-de-Mailloc
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
La rason es #qu'a aquela epòca, sul territòri de la municipalitat de Sant-Julien-de-Mailloc, un magnific castèl #qu'aperten de longa data a la familha de Mailloc, familha #que l'istòria n'a ligat a d'unas autras communues dels environs (Trouville-sus-Mar, Sant-Germain-la-Campanha e Meulles sustot), aital coma a l'istòria dels avesques-comtes de Lisieux, elèva lo sieu territòri en marquisat e las municipalitats #qu'en dépendent prenon alavetz la denominacion "de Mailloc".
Lo blason de Mailloc representa tres maillets de sòus (mailloches) meses 2 e 1 sus fons de caras e rèsta comuna a quatre oras comunas.
Ligada al costat de Orbec, Sant-Denis-de-Mailloc es la una de las municipalitats #que compausan uèi la comunitat de municipalitats del País del Orbiquet #que lo banc n'es a Orbec.
Rattachée au canton d'Orbec, Saint-Denis-de-Mailloc est l'une des communes qui composent aujourd'hui la communauté de communes du Pays de l'Orbiquet dont le siège est à Orbec.
Sant Roman (Puèi de Doma)
Nòtas
<references group="N"/>
Maurici Faure
Biografia
Maurici Faure nasquèt en 1850 a Salhans mas la familha deguèt fugir per encausa de las opinions politicas del paire cap a la Cevena. Foguèt abalit a Alès, dins lo país de sa maire e i faguèt los estudis dins lo collègi de la vila. Comencèt a far de jornalisme quand aviá 19 ans. Puèi se n'anèt a París e dintrèt dins l'administracion del ministèri de l'Interior. Venguèt l'amic de Leon Gambetta per encausa de son ideologia republicana e influenciat per aqueste se lancèt dins la politica. Foguèt elegit deputat de Droma en 1885. Sa cosina èra Leontina Goirand, la Felibressa d'Arena.
Roiglise
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Sunisme
Lei hadiths
Lei recuelhs de hadiths utilizats per lei sunitas son diferents d'aquelei presents dins leis autrei brancas de l'islam.
L'escatologia sunita
L'escatologia sunita es fòrça influenciada per l'escatologia judeocrestiana e per lo zoroastrisme amb una represa deis idèas de fin dei temps e de jutjament divin. Son racònte es en partida presentat dins l'Alcoran qu'es completat per de hadiths. De legendas popularas aguèron tanben una influéncia importanta sus aquela escatologia amb l'apondon d'elements coma lo « castig de la tomba ». Lei ponchs pus estables d'aquelei crèires e tradicions son : Divèrseis istòrias existisson sus aqueleis eveniments coma lo retorn de Jèsus per abatre l'Antecrist, convertir lei judieus e lei crestians e destrurre lei glèisas e lei sinagògas.
Simbòls
Lo creissent, l'estela e lo verd son lei simbòls principaus dau sunisme mai li son pas necessiàrament especifics car son utilizats per d'autrei corrents. Lo creissent es d'origina feniciana e èra ja present sus de monuments de Cartage. Foguèt représ per l'Empèri Bizantin que lo representèt sus de pèças de moneda a partir dau sègle IV. Son usatge dins l'islam foguèt probablament introduch per lei Turcs. Se generalizèt a partir dei sègles XIV-XV.
Clergat
Lo sunisme a pas de clergat estructurat comparable ai clergats catolics o shiita. Pasmens, existís una estructura institucionala a l'entorn de plusors figuras. Son personatge de basa es l'imam, una persona designada per una comunautat religiosa per dirigir la preguiera e sovent d'arbitrar sei conflictes intèrnes. Divèrsei critèris dirigisson la chausida d'un imam coma sa conoissença de l'Alcoran, son integritat o sa capacitat de prendre lei decisions necessàrias. Es generalament un professionau mai aquò es pas obligatòri. De mai, se lei fidèus son maucontents de lor imam, es totjorn possible de lo licenciar. Au sen de la mosqueta, pòdon tanben èsser presents un muezzin, encargat d'anonciar l'ora dei preguieras, e un rector qu'es encargat de la direccion de l'edifici.
Leis escòlas juridicas
Leis escòlas juridicas de l'islam sunita son de tradicions intellectualas que prepausan una interpretacion complèta deis obligacions dau fidèu basats sus lei diferentei fònts de la lèi islamica (charia). Presentan quauquei diferéncias entre elei mai s'acòrdan sus lei partidas importantas e se reconoisson mutualament. Dins lo sunisme modèrne, n'existís quatre que foguèron definidas per leis autoritats dau Sultanat Mameloc a la fin de l'Edat Mejana. Es de còps mencionada una cinquena escòla, l'escòla zahirita, qu'existiá durant lo periòde medievau e qu'èra pas reconeguda coma valida per l'ensemble dau clergat musulman.
Leis escòlas misticas
Au nivèu doctrinau, lo sofisme es un movement iniciatic que considèra que la realitat a totjorn un aspècte exterior visible e un aspècte interior escondut. Se caracteriza per la cèrca d'un estat espirituau que permet au fidèu d'accedir a aquela conoissença esconduda. La descubèrta d'aquelei secrèts marca leis etapas dau progrès vèrs lo raprochament amb Dieu. L'objectiu ultim es d'arribar a un nivèu de saber que permet de comprendre e de contemplar la divinitat ela meteissa. Pasmens, de variacions mai o mens importantas existisson entre lei diferentei confrariás.
Sant Ramèi
Istòria
Doas comunas son creadas de l'ancian territòri comunal: Palladuc en 1908 e La Monnerie-le-Montel en 1932.
Luòcs e monuments
thumb|center|400px|La charrèira Noël Bechon, au centre dau borg
The Waterboys
The Waterboys son un grop de rock fòlk format a Edimborg en 1983 pel musician escocés Mike Scott. Los membres del grop, passats e presents, son principalament compausats de musicians d'Escòcia, d'Irlanda, del País de Galas e d'Anglatèrra. Mike Scott es demorat lo sol membre constant tot al long de la carrièra del grop. Explorèron un cert nombre d'estils diferents, mas sa musica es mai que mai una mescla de musica folk celtic e de rock and roll. Se dissolguèron en 1993 quora Scott partiguèt per perseguir un carrièra solo. Lo grop se formèt tornarmai en 2000 e contunha de sortir d'albums e de virar dins lo monde entièr. Scott met l'accent sus una continuitat entre The Waterboys e son trabalh solo, en disent que "Per ieu, i pas cap de diferéncia entre Mike Scott e los Waterboys; significan ambedos la meteissa causa. Es a dire ieu meteis e los que son los meus companhons musicals de viatge de uèi".
Batilly-en-Gâtinais
Geografia
Batilly-En-Gâtinais se situa a 105 km de París, 58 km de la prefectura Orléans, 36 km de Montargis e 16 km de Pithiviers.
Geocentrisme
vinheta|Illustracion de 1660-1661 de Johannes van Loon dels signes del zodiac e del sistèma solar amb la Tèrra a centre (National Library of Australia, Canberra, Austràlia)
Sistema ptolemaíc
Ptolemèu afirmava que la tèrra èra al centre de l'univèrs, a partir de la simpla observacion que, a tot instant, la mitat de las estrelas es trobavan sus l'oritzont e l'autra mitat sota d'el, e de la cresença que totas elas se trobavan a la matessaa distància del centre de l'univèrs. Se la Tèrra se desplaçava al respècte del centre, la proporcion entre las estrelas visiblas e las no visiblas cambiariá.
Lo modèl deferent-epicicle foguèt utilizat pels astronòmas grècs pendent de sègles, tanben coam la idèa de l'"excentric" (un deferent leugièrament descentrat al respècte a la Tèrra). Dins l'illustracion, lo centre del deferent es pas la Tèrra mas X, venguent l'excentric. Malaürosament, lo sistèma disponible a l'epòca de Ptolemèu s'acordava pas completament amb las observacions, pasmens èra considerat plan melhor que lo sistèma d'Aristòtel. De còps qu'i a, la talha d'una bocle retrograda d'una planeta (subretot de Mart) èra mai pichona, e d'autres mai granda, aquò faguèt espelir l'idèa dels equants. L'equant èra un punt, pròche del centre de l'orbita de la planeta, dempuèi que un observator li semblariá que lo centre de l'epicicle de la planeta se moviá sempre a la meteissa velocitat. Alara, la planeta se moviá vetadièrament a de velocitats diferentas quand l'epicicle èra a de punts diferents de son diferent. Utilizar l'equant, Ptolemèu afirmava mantenir lo moviment unifòrme e circular, fòrça o agradava pas perque cresián pas dins la teoria del movement circular unifòrme de Platon. Fin finala, lo sistèma resultant que foguèt grandament acceptat en Occident se trapa pauc aisit de gerir als uèis dels modèrnes: cada planeta necessitava un epicicle qu'orbitava dins un deferent e desplaçat a un equant diferent per cada planeta. Pasmens, prevesiá diferents movements celèstes, coma lo començament e fin dels movements retrograds, amb fòrça exactitud per l'epòca.
Gravitacion
Un encastre geocentric es util per fòrça activitats quotidianas e la majoritat de las experiéncias de laboratòri, mas es pas judiciós de l'utilizar per a mecanica del sistèma solar e los viatges espacials, que s'utlisa fòrça lo modèl eliocentric. Al contrari, l'astronomia galactica e extragalactica se simplifica considerant pas lo Solelh immobil e al centre de l'univèrs, mas virant a l'entorn del centre de la Via Lactèa.
Montberol
Geografia
miniatura|gaucha|250px|Carta de la [[Charanta Occitana]] 250px|left|miniatura|Montberol dins lo Lemosin lingüistic.
Etimologia
De Monte Berulf.
Lista daus maires
miniatura|dreita|L'intercomunalitat (roge) en Charanta A. Frontiera òc/oïl<br/ >B. Comunas occitanas<br/ >C. Comunas emb un bocin occitan<br/ >D. Comunas peitavinas-sentongesas
Ardipithecus ramidus
L'equipa d'arqueològs qu'eth descaptèt damb Tim White, confermèc "qu'es cambis de comportament sociau aueren lòc abans que sons cervèths cresquèssen e comencèsson a usar utils de pèira".
Dualisme
Per extension, lo dualisme en filosofia es la cresença que prepausa que l'èsser uman a una partida fisica (còs) e una mentala o espiritala (arma). Platon e Descartes son los representants caracteristics del dualisme tradicional.
Dualisme platonic
Segon Platon, l'òme es un èsser format d'una arma immortala e divina, e d'un còs mortal e imperfèit qu'empresona l'arma. L'estat natural de l'arma es d'èsser separada del còs, de biais que lo còs sonque capita a la pertocar e la trebolar dins son desir de vertat e de saber.
La Colombe (Loir e Char)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Bartolomé Casaus
Biografia
Bartolomé Casaus nasquèt a Sevilha en 1484, probablament lo 16 de novembre. De sègles de tradicion situavan sa naissença anteriorament, en 1474. Pasmens, dins las annadas 1970 de cercaires que fasián de recercas dins d'archius demostrèron que la data èra incorrècta, aprèp d'aver descobèrt dins l'Archiu General de las Indias records of a contemporary lawsuit que demostrèt qu'èra nascut una decada mai tard que çò que se pensava. De biografs e autors posteriors an generalament acceptat e utilizat aquesta revision. Son paire Pedro Casaus èra un mercadièr e se pensa generalament que la familha èra descendenta d'una de las familhas occitanas qu'avián emigrat per fondar la vila de Sevilla. Segon un biograf sa familha èra d'origina jusieva convèrsa, encara que d'autres descrivon la familha coma de crestians qu'avián emigrat d'Occitània. , pasmens l'istorian catalan Jordi Bilbeny pensa que Bartolomé e sa familha podián èsser catalans. Pr'amor del testimoniatge del biograf de Casaus, Antonio de Remesal, se creguèt tradicionalament que Bartolomé de las Casas estudièt en licéncia a Salamanca, pasmens aqueles estudis jamai apareisson pas mençonats dins los escriches del fraire. En 1507, quand èra encara adolescent, viatgèt a Roma ont aguèt l'escasença d'èsser present al Festival de Flaütas.
Sent Saupesi (Puèi de Doma)
Sent Saupesi [sɛ̃soˈpəʒi] (Saint-Sulpice  en francés) z-es una comuna auvernhata d'Occitània, del departament del Puèi de Doma e de la region d'Auvèrnhe Ròse Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Abrera
Abrera es un municipi de la província catalana de Barcelona e de la Generalitat de Catalonha.
Paraná (Argentina)
Paraná se formèt en l'epòca de la colonizacion espanhòla, foguèt pas fondada coma vila,la siá poblamiento foguèt graduala. Entre 1853 e 1861 foguèt la capitala de la Confederacion Argentina.
Sent Sauvèstre
Sent Sauvèstre [sɛ̃soˈvɛtʁə] (Saint-Sylvestre-Pragoulin en francés) z-es una comuna auvernhata dau departament dau Puèi de Doma e la region d'Auvèrnhe-Ròse-Aups, ancianament d'Auvèrnhe.
Rollot (Sòma)
Geografia
Rollot est la commune la plus méridionale de l'actuel département de la Somme, traversée par l'ancienne route nationale 35 (Compiègne à Abbeville - actuelle RD 935), aisément accessible par l'autoroute.
Nòtas
<references group=N/>