cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vida extraterrèstra
Evolucion e morfologia
Una consideracion d'aqueles trachs son fin finala locals desfisa fòrça nocions donadas per seguras de la necessitat morfologica. L'esqueleta, essencial pels grands organismes terrèstres segon los expèrts en biologia gravitacionala, es plan segurament replicat d'una forma o d'una autra, mas la Colomna vertebrala dels vertebrats -per que siá un desenvolopament capital a la Tèrra - es benlèu local. De biais similar, es rasonable d'imaginar que las creaturas extraterrèstras pausan uòus mas las glandulas mamàrias que caracterizan los mamifèrs poirián èsser un cas excepcional.
Los extraterrèstres a l'edat modèrna
La possible existéncia de vida primitiva (microbiotica) alunhada de la Tèrra es plan mes polemica pels scientifics mainstream, Mas fins ara foguèt trobada gaire de pròva dirècta. Se prepausèt coma pròva indirècta de l'existéncia actuala de formas de vida primitivas a Mart. Pasmens, las conclusions que se pòdon traire d'aquelas pròva son en debat.
Pena de mòrt en França
La pena de mòrt en France existiguèt de totjorn fins a que foguèt abolida en 1981 pel president de la Republica François Mitterrand, fasent de França un dels darrièrs païses de la Comunautat Europèa a l'abolir. La darnièra persona a aver èsser executada es Hamida Djandoubi, en 1977 (e non Christian Ranucci coma aquò es sovent contat dins la premsa).
Regime Ancian
La pena deviá èsser executada dins las 48 oras de recepcion du refús de gràcia e lo luòc del suplici acotumat mai prèp d'aquel se faguèt lo crime (e non a proximitat del tribunal), mai sovent sur la plaça màger de la vila sus un empont qu'èra mastar.
Entre 1940 e 1981
L'11 de març de 1963, l'execucion del luòctenent colonel Bastien-Thiry, responsable de l'atentat del Petit-Clamart contra le general Charles de Gaulle, èra la darrièra condamné que se fusilhèt.
Opinion en França
Segon un estudi IFOP de 2011, 63 % des Franceses serián favorables per qu'aquela question de la pena de mòrt - entre autras - siá l'objècte d'un referendum.
Joan Lahita
Los hrairs Lahita e lors piratas utizavan las islas de Baratària e Galveston aus Estats Units d'uèi coma basas per sas operacions.
Metro-Goldwyn-Mayer
Istòria
Lo nom de l'entrepresa nasquèt de las tres companhiás que fusionèron per crear MGM Studios en 1924: Metro Picture Corporation (fondada en 1915), Goldwyn Picture Corporation (fondada en 1917) e Louis B. Mayer Pictures (fondada en 1918). Louis B. Mayer ne venguèt lo cap de l'estudió e Irving Thalberg lo cap de produccion. Lo sèu lèma èra Ars Gratia Artis (art pel quita art) e lo seu emblèma es un leon, creat en 1928.
Gardèras
Gardèras (Gardères en francés) qu'ei ua comuna gascona situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus dera region administrativa d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Gripa espanhòla
La gripa espanhòla designa una forma de gripa H1N1 a l'origina d'una epidemia murtriera de 1918 a 1920.
Ruisseauville
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Le Torpt
Istòria
Homonymie Amb lo ancià prieuré del Torps en bòsc de Brotonne, los desparièrs Torps, Torp, Tourps, Tourp e -torn. cf. Torp A Villers-Canivet (Calvados), Lo Torp-Mesnil (Seine-Maritim), Clitourps o Saussetour a Fresville (Mange), èca..
Le < t > final graphique est lié à un parasitage des noms en -tot, fréquents dans la région, du norrois topt. Cf. Valletot, Colletot, etc.
Belhomert-Guéhouville
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Istòria
1795: profanation du tombeau d’Étienne d'Aligre, chancelier de France.
Sector segondari
Lo sector segondari es un tèrme economic que designa l'ensems deis activitats de transformacion dei matèrias premieras eissidas dau sector primari. Es generalament compausat de l'industria e de la construccion.
Sant Lambèrt (Marselha)
La Plaça centrala de Sant Lambèrt es la Plaça dau 4 de Setembre, qu'es tanben lo sèti dau club de l'US Endome-Catalans.
Triti
Lo triti o idrogèn-3 (simbòl T o 3H) es un isotòp rar e radioactiu de l'idrogèn. Lo nuclèu del triti (t, de còps que i a sonat triton) conten un proton e dos neutrons, mentre que lo nuclèu de l'isotòp comun idrogèn-1 (proti) conten pas qu'un proton, e lo de l'idrogèn-2 (deutèri) conten pas qu'un proton e un neutron.
Eth Hrèisho e Eth Hreishet
Hreishet
Era prononciacion qu'ei [hré'chét] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : De Freysheeto en latin, en 1313, de Fraxineto en latin, en 1326, Frexiet en 1429, Frechet (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII). .
Mongeta
Aparelh reproductor
Las granas pòdon gardar lor facultat germinativa de 3 a 5 ans. La germinacion de las mongetas se dich « epigèa ». Alara que la radicula s'enfonça dins lo sol, la creissença de l'ipocotil provòca de cotiledons que se desplega fòra del sol. D'aquel fach a la planta l'agrada los sols leugièrs que favorizan una bona levada. Los cotiledons son pas jamai clorofillians e gardan lor color blanca, levat dins de varietats de favetas verdas.
Origine e difusion de la mongeta
La mongeta, aisida de cultiver e produsent de granas de bona talha e de longa conservacion, coneguent un vam rapid en Euròpa, onr se diversifiquèt en fòrça varietats localas, se substituissent parcialament o totalament a d'autres leguminosas ancianas (céser, lentilhas). IEs tanben plan implantat en Africa orientala, per exemple dins la region dels Grands Lacs (Kenya, Oganda, Tanzania) ont trapèt de condicions ecologicas pròchas d'aquelas dels monts andins. Aquela region venguèt tanben un centre de diversificacion e la mongeta i uèi encora un aliment de basa de las populacions ruralas. Al contrari la planta s'impausèt en Asia tropicala, fàcia a des leguminosas plan mai adaptadas al clima coma la mongera mungo e lo lablab.
La cultura de la mongeta
vinheta|Camp de mongatas asagat al Brasil vinheta|Cultura e cosina tradicionalas de mongetas a San Ramon, Choluteca ([[Onduras)]] Sovent present dins los òrts d'ostal, la mongeta foguèt tanben l'objècte d'especulacion en granda cultura. Mai sovent cultivat en monocultura dins los païses occidentals, sovent faguèt l'objècte de culturas associadas, semenats en associacion amb d'autras plantas, o en culturas intercalàrias, dins los païses del Tèrç mond. En America latine, gaireben 70 % de las culturas de mongeta son associada al milh.
L'asagatge es sovent necessari que lo cicle de vegetacion se debana pendent los periòdes mai cauds de l'an. Es preferable de lo far per escorriment dirècte sul sol sens tocar las fuèlhas e las flors per evitar lo desvelopament de las malautiás. En cultura de plen camp, l'irrigacion per aspersion es mai practicada, de preferéncias sus de varietats resistentas a l'antracnòsi e als virus.
Culhida
Tradicionalament, los pés de las mongetas de granas son arrancats, ligats e secats penjats jos un cobèrt abans d'èsser destecats. L'escodre se realizavan amb una lata de fraisse e amb un flagèl puèi amb un rotlèu de pèira. Après l'escodre seguís un ventatge per levar los bruticis. Vèrs 1950 apareguèron laqs escodeires mecanicas.
Bâlines
Bâlines en normand (Bâlines en francés) es una comuna normanda, situada dins lo departament d'Eure e la region de Normandia.
Mongeta
En Euròpa
En França i a lo " coco de Paimpol ", AOC/AOP, mantenguda per l'associacion du Coco de Paimpol a Paimpol (Còstas d'Arvòr). Bénéfician du Label roge la " mogette de Vendée ", le " lingot du Nòrd ", produit dans la vallée de la Lys (département du Nord) e lo flageolet d'Arpajon (Essonne) e la " mojhette de Pont-l'Abbé-d'Arnoult " (Charanta Maritima) qu'a pas d'apellacion particulara.
En Grècia Fasolia Gigantes-Elefantes Kastorias (mongatas gigantas elefants producha dans la region de Kastoria, Macedònia Occidentala. Aquelas mongetas gigantas son de granas de mongeta d'Espanha (Phaseolus coccineus) seleccionadas per los talha, al mens 1 200 g pe 1000 granas, e 1 800 g per la categiria « elefants » ), Fasolia Gigantes Elefantes Kato Nevrokopiou, Fasolia Gigantes Elefantes Prespon Florinas, Fasolia Koina Mesosperma Kato Nevrokopiou e Fasolia Plake Megalosperma Prespon Florinas.
De plats dins diferents continents
En Iran, s'utilizan las mongetas blancas dins l'Ab-gousht, las mongetas pinto dins lo Ghormeh-sabzi e los cotelets dins lo Loubia-polow.
Hauthaget
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
Anguilha
thumb|right|Bandièra d'Anguilha.
Beltzuntze (Marselha)
Es un quartier popular, que son centre n’es lo Cors Beltzuntze, ancian Grand Cors bastit sota Loís Quatorzen que deviá permetre a Marselha de posquer prepausar una passejada au nivèu dei grandeis avengudas que s'atròvan dins leis autrei ciutats d'importància.
Composicion d'una equipa de rugbi de XV
Mièg de mescalada (9)
Lo mièg de mescalda (numèro 9) anima lo jòc: es mai sovent aquel que recupèra lo balon a la sortida de la tòca, de mescalda o de mesclanhas. Causís de jogar a drecha o a esquèrra cap als arrièrs, de passar lo balon a l'un dels avants per ensejar d'avançar en percussion al ras du regropament, o, mai rarament, de frapar al pé al dessís de la defense advèrsa. Tanben introduch lo balon dins la mesclada. Destricat e viu, es capable de far de passas aviadas e precisas per dinamizar lo jòc.
Homo rudolfensis
Homo rudolfensis es una espècia d'ominidats apareguda i a aperaquí 2,4 milions d'annadas e dispareguda i a 1,8 milions d'annadas. Foguèt descubèrt en 1972 dins la region dau lac Turkana (alora dich lac Rudolf). Es de còps considerat coma una sosespècia pus evolucionada d'Homo habilis dotada d'una bipedia pus afiermada e d'un regim alimentari pus carnivòr. A son epòca, coabitèt ambé d'autreis espècias d'australopitècs e d'ominidats coma Homo habilis, Homo ergaster e Homo georgicus.
Masargas
Masargas (en francés Mazargues) es un quartier de Marselha, dins lo noven arrondiment.
Rollancourt
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Nombre de Reynolds
Amb :
Hèishas
Hèishas (Hèches en francés) qu'ei ua comuna, en Gasconha, e en Comenge, situada en departament deths Hauts Pirenèus dera region d', ancianament de Miègjorn-Pirenèus.
Toponimia
Era prononciacion qu'ei ['hèchos] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : Feyssas en 1333, De Fexis, en latin, en 1387, Heches (mapa de Cassini, ara fin deth sègle XVIII).
Personalitats ligadas damb era comuna
Vicente Dupuy, militar e politician argentin, gessit d'ua familha de Hèishas.
Bismarck (cuirassat)
thumb|right|Lo Bismarck en 1940 dins lo pòrt d'Hamborg.
Lo Bismarck èra un cuirassat alemand de la Segonda Guèrra Mondiala bastit de 1936 a 1940 e nomat en l'onor dau cancelier Otto von Bismarck (1815-1898). Floron de la flòta de superficia alemanda, foguèt aprefondat lo 27 de mai de 1941 per lei Britanics.
Revolucion russa de 1905
Las causas estructuralas
A partie de la primièra èrsa d'industrializacion en 1870, la Russia coneis de movements de cauma s'exprimissent subretot per la destruccion de las maquinas suls luòcs de trabalh. Cal pasmens esperar la segonda pujada d'industrializacion, en 1875, per qu'aquestas caumas espontanèas prengan una certa amplor.
Afirmacion de l'oposicion
La segonda èrsa de caumas se fa en mai e junh de 1905, aqueste còp jos la direccion del POSDR. Es d'aqueste periòde que se data la naissença du primièr soviet obrièr, quitament se d'unes afirma que lo primièr soviet data de l'endeman del Dimenge roge. Aquesta question istoriografica remanda a de problèmas ideologics d'interpretacion dels eveniments.
L'agitacion se desvelopa pels camps : ocupacion dels grands domènis pels païsans, multiplicacion de las sosmautas espontanèas que los socialistas revolucionaris ensajan de politizar. En junh de 1905, es creada l'Union païsana panrussa qu'afirma que la tèrra se deu considerar coma la proprietat collectiva del pòble tot entièr. L'armada e la marina son elas tanben alassadas e malcontentas. Interven alara l'episòdi de la motineriá del cuirassat Potemkin, non politizada, començant amb de problèmas socials: de relacions mal geridas entre oficièrs e marins, e sus las condicions de vida a bòrd, lotjament e noirudura avariada. A aquò s'apond la desfacha navala fàcia als Japoneses. La nau dintra dins lo pòrt d'Odessa en mastant la bandièra roja. Pasmens, los marins refusan de s'associar als obrièrs caumaires. Lo lassitge de l'armada se legís tanben dins son refús d'intervenir contra los marins del Potemkin.
Division de l'oposicion
La pression dels obrièrs aumenta. Los soviets obrièrs se multiplican. I a quitament de soviets de soldats d'entre las tropas tornant del front. I a d'insurreccions de marins : a Kronstadt e a Sebastóple en novembre. A l'initiativa dels socialistas revolucionaris, de soviets de païsans se constituisson. De susmautas ruralas contunhan: 219 en octobre, 796 en novembre e 575 en decembre. L'Union païsana panrussa reclama la nacionalizacion del sol, donc la supression de la proprietat privada del sol.
Nicolau II autrejèt una constitucion garantissant las libertats fondamentalas e una Doma elegida. En aparéncia, la Russia pren la via de la democracia e de la libertat. Mas, la primièra Doma, dominada pels KD, se revèla impotenta. L'emperaire refusa de nomenar un govèrn correspondent a la majoritat a la cambra. Aquesta refusa totas las mesuras governementalas e le govèrn refusa totas las mesuras prepausadas per la Doma. Es dissolguda dos còps de seguidat, fins a l'eleccion d'una majoritat docila e favorabla al tsar. Per aquò, se faguèt de modificacions de las modalitats electoralas. La Doma dicha dels Senhors es alara fin finala docila e se torna a un foncionament de tipe autocratic.
Consequéncias
Lo raliament de constitucionals democratas (KD) a las reformas anonciadas en octobre de 1905 a per consequéncia de lor far perdre l'influéncia qu'an podut aver avoir sus la classa obrièra. Aquesta  ven autonòma politicament e s'organiza pel biais dels soviets. En seguida, los reflèxes autocratics del tsar van limitar los efièchs de las concessions consentidas e favorizar l'accion d'aqueles que coma Lenin son ostils a tot compromés amb lo regim.
Rumaucourt
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Lenny Kravitz
Biografia
Pendent lo temps que durèt aquel matrimòni, Lenny Kravitz decidís abandonar lo look Prince e cerca inspiracion en grandas rockers dels 60 e 70, coma Led Zeppelin, Queen, Jimi Hendrix, Stevie Wonder e Curtis Mayfield.
Lèbre
thumb|Lèbre, aqüarèla e goacha sus papièr, (1502) [[Albrecht Dürer.]] La lèbre (del latin lepus) es un pichon mamifèr erbivòr salvatge que pareis al conilh. Existís una trentena d'espècias de lèbres pel monde que diferisson entre elas per lor talha, lor color o lor abitud de vida. Las lèbres son d'animals relatius solitaris vivent a vegada en parelh. La feme de la lèbre a dos o tres presas per an e possedisson tres pars de mamèlas.
Aerodinamica
L’aerodinamica es una branca de la mecanica dei fluids qu'estúdia leis escolaments d'aire e seis efiechs sus leis objèctes solids. Es presenta dins certanei domenis coma la construccion dei naviris e dei molins de vent dempuei l'Antiquitat. Pasmens, l'aerodinamica modèrna es apareguda durant la premiera mitat dau sègle XVII amb l'emergéncia de la mecanica classica. Uei, es venguda una disciplina importanta dins mai d'un camp tecnic e scientific coma l'estudi dau desplaçament dei veïculs (automobilas, trens, avions... etc.), dau foncionament de sistèmas de propulsion ò de produccion d'energia, de la resisténcia dei construccions susceptiblas de faciar de vents violents... etc.
Citizen Kane
L'utilizacion dei vistas d'aut e de bas
thumb|right|Exemple d'utilizacion de la vista de bas dins lo film : lo personatge Kane sembla poderós durant un discors [[politica|politic mai es esquichat per lo sieu retrach sus l'aficha.]]
Campionat del Mond d'atletisme de 2011
MARTÈL
thumb|300 px|left|... en [[Koji Murofushi... ]]
Beaunotte
Beaunotte es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.
Campionat del Mond d'atletisme de 2011
PES
thumb|300 px|right|... na [[Valerie Adams'''... ]]
Activisme pedofile
Lo movement, centrat en un debat academic desmitificador, sorgiguèt als Païses Basses pendent lo decènni de 1950, a travèrs de l'activitat del psicològ Frits Bernard e del senador e jurista Edward Brongersma. Donèt lèu luòc a la creacion grand nombre d'associacions de defensa de la pedofilia dins fòrça païses. Dins lo contèxt de la revolucion sexuala dels ans setanta experimentèt una avançada transitòria cap als sieus objectius a Euròpa occidentala, principalament als Païses Basses, ont i a una importanta istòria de l'activisme pedofile, mas comencèt a declinar a comptar dels ans ochanta e sustot als ans nonanta.
Chacal
Comunicacion
La comunicacion orala es fòrça importanta per totes los chacals. La gama de las cridas es un pauc diferenta segon las espècias. Los chacals de chabrac e daurats an un registre mai espandit e plan sovent mai parlaires. Per se reconéisser, los chacals de chabraca glapisson alara que los chacals daurats braman. Aqueles darrièrs fan coma de niflament quand apròcha un dangièr. Las doas espècias fan de longs brams perçants tot en corrent, mesclat de jaupaments fòrça corts, que servisson a reünir l'ardada abans la caça.
Saint-Sulpice (Nièvre)
Istòria
Los romains #bastir la via romaine actiu de Nivèrns a Alluy #que pas subsisteix que qualques tròces cap a Sury a Sants-Texans-a los-Amognes e lo luòc-ne ditz Lo Bòsc sus la comuna.
Alfa e omega
Font
Apocalipsi 1:8
Traças
Figura a l'oèst e a l'èst du Crisme, encadrant lo chi (X) e lo rhô (P).
Sant Marcèu (Marselha)
Aqueu quartier es bastit lòng dau Vèune, en fàcia dau quartier de la Poma, a l'est de la ciutat de Marselha.
Haishan
Toponimia
La prononciacion qu'ei [[ha'chã] (grafia fonetica deus autors). Que i a atestacions hens lo libe de Michel Grosclaude e Jean-François Le Nail, mès pas abans lo sègle XIV : de Fayssis, en 1383-1384, en latin, de Fayssano, 1405, en latin, de Faysano, au sègle XV, en latin, Hachan Dessus, en 1749, en francés.
Helmuth von Moltke
Helmuth Karl Bernhard (26 d'octòbre de 1800, Parchim - 24 d'abriu de 1891, Berlin), còmte von Moltke; èra un generau prussian puei alemand. Amb Otto von Bismarck e Albrecht von Roon, foguèt un deis artesans principaus de l'unificacion d'Alemanha.
Fienvillers
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Guilhèm Ier d'Alemanha
Guilhèm Ier d'Alemanha (22 de març de 1797, Berlin - 9 de març de 1888, Berlin) èra un rèi de Prússia que reinèt de 1861 a 1888 e lo premier emperaire alemand de 1871 a 1888. Sa politica foguèt fòrtament associada ambé l'accion d'Otto von Bismarck que venguèt son cap de govèrn a partir de 1862.
Tractatus de hereticis
De Tractatus de hereticis (en occitan Tractat sus leis eretics) es un document en latin attribuit a l'inquisitor dominican Ansèume d'Alexàndria que depinta la Glèisa Catara. Es un document important per l'estudi dei Catars.
Antòni Bruni d'Entrecastèus
Viatge d'exploracion
L'expedicion partiguèt de Brèst, lo 29 de setembre de 1791, e en arribant a Ciutat del Cap recebèt una informacion que s'èran vist d'indigènas a las illas de l'Amiraltat amb d'unifòrmes franceses. Entrecastèus arribèt en Tasmania lo 20 d'abril de 1792. Fins al 28 de març, van explorar e cartografiar l'illa que ja èra estada descobèrta per l'anglés Tobias Furneaux, en 1773. D'Entrecastèus descobriguèt que la còsta sud-èst èra devesida en una segonda illa, que nomenèt illa de Bruni, separada pel canal d'Entrecastèus. Las mapas que ne faguèt Beautemps-Beaupré decidiguèron mai tard los angleses a colonizar la còsta sud-èst de l'illa fondant l'actuala capitala Hobart. La Bilhardièra descobriguèt de nòvas espècias d'eucaliptus que s'adaptaràn ben a Euròpa.
Bei
Istòria
En 1842, l'ancienne église est démolie car elle menaçait ruine. Il s'agissait d'un édifice de plan rectangulaire et à chevet plat datant du. Une nouvelle église, réalisée suivant les plans de l'architecte diocésain Joseph Bigot, est bâti. Le petit clocher est le seul élément à avoir été sauvegardé de l'ancienne église.
Nòstra Dòna dau Mont
Lo quartier es nautor costeja Plan Sant Miquèu e pertaja amb sei bars e restaurants l'ambient festiu que carecteriza aqueu ròdol dau còr de vila marselhés.
Lo Cors Julian, que tòca la plaça de Nòstra Dòna dau Mont èra lo sèti dau mercat de gròs de Marselha, avans que fuguèt desplaçat ais Arnavèus.
Guèrra de Sèt Ans
La formacion de dos blòts d'alianças
Entre 1748 e 1756, lei belligerants de la Guèrra de Succession d'Àustria, maucontents de l'eissida d'aqueu conflicte, assaièron de trobar d'aliats novèus entraînant pauc a pauc la formacion de dos blòts. Aqueu procès comencèt amb un raprochament d'Àustria e de Russia. D'efiech, Sant Petersborg s'inquietava tanben deis ambicions prussianas. L'union Polonha-Saxònia participèt egalament a aquela aliança.
La resisténcia prussiana e la conquista francesa de Hannover
La segonda annada de guèrra foguèt principalament marcada per la resisténcia de l'armada prussiana que capitèt d'arrestar totei leis atacas còntra son territòri. D'efiech, a partir de Saxònia, Frederic II decidèt de conquistar Boèmia e de començar lo sètge de Praga (6 de mai de 1757). Pasmens, foguèt batut a Kolin (18 de junh) e obligat de se retirar. Après doas victòrias suplementàrias, l'armada austriana menacèt Silèsia.
La conquista dau Quebèc Francés per leis Anglés
Pasmens, a partir de 1758, la flòta anglesa capitèt de metre en plaça un blocus que privèt l'armada dau generau Montcalm d'avitalhament e de renfòrç. De mai, lo comandant anglés James Abercrombie decidèt d'aprofichar sa superioritat numerica per organizar d'atacas simultanèas. Sa reviradura de Fòrt Carillon (8 de julhet de 1758) aguèt ansin pauc de consequéncias car permetèt ais Anglés de conquistar plusors fòrts francés. Obligats de se retirar vèrs lo nòrd, lei Francés foguèron assetjats en Quebèc que capitulèt après tres mes de resisténcia (18 de setembre de 1759). En 1760, sei darrierei tropas obtenguèron quauquei succès (reconquista de Quebèc) mai foguèron finalament esquichadas laissant Canadà ais Anglés.
Jean Mouzat
Enfància
Es filh de Guillaume Mouzat, orticultor, e d'Antoinette Buge. Son enfància se passa sens bassacadas, 24 charriera Anne-Vialle, a Tula. Recep una educacion tradicionala. Quò es sa granda-mair pairala, Marie Combes, dicha Mieta, que l’inicia a la lenga occitana, mas l’auva tanben totplen per las charrieras. Passa tota son escolaritat a Tula, dins daus establiments publics. Finalament, demòra gaire de temps dins sa vila natala ont tòrna nonmàs per las vacanças.
Formacion
Obten son bachilierat en 1921 e son certificat d’estudis de literatura classica l’annada seguenta. Es un bon escolan emb un gost per los viatges. Puei, a la facultat de letras de l’universitat de Tolosa, obten un certificat d’estudis superiors d’anglés en 1925 e ven alaidonc licenciat en anglés. En 1927, prepara un certificat d’estudis superiors en lenga e literatura miègjornalas coma Joseph Anglade de professor. Quò es davant eu que Joan Mouzat presenta lo 17 de junh de 1927 son memòri sus las legendas arturianas dins la poesia de Morris, Swinburne, Tennysson...
Guèrra de Succession d'Espanha
Lo conflicte veguèt tanben l'afiermacion dau Reiaume Unit coma premiera poissança navala d'Euròpa e lo declin de la poissança olandesa, minada per la succession dei guèrras dempuei la segonda mitat dau sègle XVII. De son caire, França, en despiech dau mantenement de son reng de premiera poissança europèa, conoguèt un declin relatiu en causa de problemas financiers importants e d'una pèrda d'influéncia diplomatica.
La question de la succession d'Espanha
Après lei tractats de Ryswick (1697), la diplomacia europèa assaièt de reglar la succession dau rèi Carles II d'Espanha (1665-1700) qu'aviá ges d'enfant. Son eiretatge (Espanha, País Bas Espanhòus, Milan, Nàpols, Sicília, Empèri Coloniau Espanhòu...) èra cobejat per Loís XIV e per l'emperaire Leopold I (1658-1705). Dins lei dos cas, aqueleis ambicions suscitavan l'inquietud deis autrei poissanças car menaçavan l'equilibri geopolitic dau continent.
Lei dificultats francoespanhòlas e lei progrès aliats
Afeblits per sei desfachas, l'emperaire Leopold renoncièt a l'eiretatge espanhòu en favor de son fiu cadet Carles lo 12 de setembre de 1703. Aquò renforcèt lo camp coalizat car eliminava largament la possibilitat d'unificar Espanha amb un autre empèri poderós. Ansin, de 1704 a 1706, lei Coalizats enregistrèron plusors succès importants.
Consequéncias
Lei tractats de patz d'Utrecht e de Rastatt reconoguèron Felip V coma rèi d'Espanha. Pasmens, per empedir l'unificacion de França e d'Espanha, foguèt obligat de renonciar a sei drechs sus la corona de França. De mai, Madrid deguèt cedir sei territòris italians e flamenc ais Austrians (franc de Milan e de Sicília que foguèron donats a Savòia) e Gibartar e Menòrca ai Britanics.
Per França, lo resultat de la guèrra èra fòrça mitigat. En particular, deguèt abandonar totei sei conquistas e acceptar quauquei rectificacions frontalieras pas totjorn a son avantatge. Foguèt tanben obligada de reconciar a seis avantages economics en Espanha. Dins aquò, gardèt sa posicion de premiera poissança europèa mai èra desenant menaçada per Austria e, subretot, per lo Reiaume Unit. D'efiech, aqueu darrier, vengut la premiera poissança navala dau continent, aprofichèt lei dificultats financieras francesas deis ans 1720-1730 per desvolopar una diplomacia activa e remplaçar pauc a pauc l'influéncia de Versalhas.
Hibarèta
Geografia
vignette|upright=1.8|centre|Comunas a l'entorn.
EUGA Ardziv
Son sèti s'atròva dins lo quartier a fòrta populacion d'origina armènia de Bèumont.
Efèctes especials
Efètes especials numerics
Dins los ans 1980, amb l'arribada dels ordinators e lor còst totjorn mai abordable los realisators podavan imaginar de produccion nouvèlas amb los imatges calculats e de sintèsis. Las primièras mèsclas d’images filmats e dels numerics foguèron realizadas dins Tron (Steven Lisberger, 1982) e dans The Last Starfighter (Nick Castle, 1984).
Dins los ans 1990 se multupliquèron los estudiós especializats coma l'ostal Duboi (Alien IV) o la Buf Compagnie (Matrix Reloaded, Harry Potter e la Copa de fuòc, Spider-Man 3). Mai recentament, de realizators cercan escapar al tot numeric, coma Peter Jackson dins la trilogia del Senhor dels Anèls, que mèscla maquilhatge, tractament numeric e trucatges analogics.
Ternant (Nièvre)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Toponimia
Lo nom es atestat Ternant, en 1336. Lo sens de Ternant, del gallés taro-, « que travèrsa », e nantu- / nanto-, « val, riu, cors d'aiga », seriá de « vilatge situat sus un cors d'aiga que los travèrsa », o « passatge dins una val », ,. Ternant domina una comba, mas d'autres vilatges del meteis nom an un autre siti. La dificultat ambe'l compausat Ternant es que gaireben totas las comunas son traversadas per una val o una comba e que lo sens es donc fòrt pauc discriminant.
Gara de Marselha Sant Carles
vinheta|L'escalier monumentau. La Gara de Marselha Sant Carles, es la gara de camin de fèrri principala de Marselha.
Frontenat
Demografia
La populacion de Frontenat era de 127 abitants en 1793 e 96 en 1800.
Berchères-Saint-Germain
Berchères-Saint-Germain es una comuna francesa, situada dins lo departament d'Eure e Loir e la region dau Centre.
Istòria
Lo 16 de junh de 1940 la region de Berchères-La-Maingot e los pòbles situats al nòrd son lo teatre de violentes combats entre la 26 Regiment de Tirailleurs Sénégalais (26 RTS) sustot e l'Armada Alemanda. Aqueles combats faguèron mai de 600 mòrts en la jornada.
Kwanzaa
Istòria
Kwanzaa estot inventada peu militant nèir Ronald McKinley Everett (deu chafre Ron Karenga) ende ahortir los ligams enter los nèirs d'America e d'Africa. Prengot l'expression swahili matunda ya kwanza (purmèra fruta). La hèsta de kwanzaa ei uei celebrada per Americans nèir en suplement de las hèstas religiosas com Nadau.
Tannay (Nièvre)
Tannay es una comuna francesa, situada dins lo departament de la Nièvre e la region de Borgonha.
Geografia
Le village est implanté sur un coteau à flanc de colline, dominant la vallée de l'Yonne. Cette dernière est doublée par le Canal du Nivernais, navigable.
Istòria
En 1854 s'establís un camp de fièra sul luòc de la glèisa.
Le village est cité dès 1121, sous la forme latinisée Tanneio. Il s'agit d'un toponyme roman, basé sur le terme tan (d'où tanner) au sens ancien de chêne (issu du gaulois tanno-, cf. breton tannen, chêne rouvre) auquel est accolé le suffixe -ay (ancienne forme de -aie :chênaie, issu du latin -etu(m)) désignant un ensemble d'arbre appartenant à la même espèce. La signification est donc celle de chênaie. Homonymie étymologique avec Tannay, Tanay, Thenney, Tanis, etc.
La Paroisse fut érigée en 1130 et transformée en collégiale en 1201. La commune est affranchie en 1352.
Pierrefitte-en-Cinglais
Pierrefitte-en-Cinglais es una comuna normanda, situada dins lo departament de Calvadòs e la region de la Bassa Normandia.
Administracion Centrala Tibetana
L’Administracion Centrala Tibetana, de còps dicha Govèrn tibetan en exili, es lo govèrn en exili tibetan format per lei refugiats tibetans après la fugida dau 14 dalai lama en 1959. Son centre se situa dins la vila indiana de Dharamsala. Sostenguda per Índia gràcias a d'acòrdis permetent ai Tibetans de gerir de programas sociaus, culturaus e educatius e un sistèma fiscau d'impòsts volontaris, a per objectius d'ajudar lei refugiats tibetans, de representar Tibet dins lei negociacions internacionalas regardant lo país e d'i « restaurar la libertat ». En revènge, dempuei 1974, la revendicacion independentista foguèt abandonada.
Flaucourt
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Novacoin
Son simbòl monetari, pas encara oficial, es ₪. La sigla correspondenta es NVC.
Gerda
Toponimia
Segon Dauzat, Gerda qu'ei un nom escur, benlhèu aparentat a Gèdra e a Jarderés.
Ashton Kutcher
Foguèt maridat amb l'actritz Demi Moore de 2005 a 2012.
Los Álamos (Chile)
Los Álamos qu'ei ua comuna chilena de la region del Biobío. -37.62722°N, -73.46139°W
Narbonés (sosdialècte)
Lo narbonés es un sosdialècte lengadocian, considerat per Loís Alibèrt coma de lengadocian meridional. S'espandís a l'entorn de Narbona, dins una part de Menerbés e de las Corbièiras maritimas, a quicòm pròche dins un triangle Felinas de Menerbés/Fitor/embocadura d'Aude.
Traches morfologics que s'escartan del lengadocian meridional
Aqueles primièrs traits caracterizan d'acostumada las varietats lengadocianas orientalas, e fan del narbonés, encara que siá abitualament restacat al grop meridional, un parlar de transicion vèrs l'èst.
Autors de parlar narbonés
- Pau Albarèl
Yucca brevifolia
Descripcion botanica
Los Joshua trees pòdon butar a partir d'una grana o d'un rizòma sosterranh d'un autre Joshua tree. Butan lentament : 10 a 20 cm las primièras annadas e sonque 10 cm l'an puèi. Le tronc es constituit de millierats de pichonas fibras e ten pas los traditionals anèls de creissença, çò que ne fa malaisida l'evaluacion de l'atge. Lo Yucca brevifolia es pas fòrça rustic pr'amor de son racinum superficial e de sas brancas pesugas al som, mas subreviu a la rigor del desèrt e pòt aténher 200 ans.
Premiera Guèrra Messeniana
La Premiera Guèrra Messeniana se debanèt durant l'Antiquitat grèga vèrs la fin dau sègle VIII avC. Opausèt Esparta ai ciutats grègas de Messenia per lo contraròtle dei tèrras agricòlas messenianas. S'acabèt per una victòria d'Esparta après la presa de la fortalesa d'Itòme. Obtenguèt lo pagament d'un tribut anuau sus la produccion agricòla de Messenia.
Basalt
thumb|right|Basalt. thumb|right|Coladas de lava basaltica en [[Hawaii.]]
Lo basalt, dich popularament pèira negra ò ròc ferral, es una ròca magmatica extrusiva eissida dau refrejament de la lava basaltica au contacte de l'aire ò de l'aiga a la superficia de la planeta. Gris a negre, es una ròca basica fòrça dura que contèn mens de 20 % de qüars e mens de 10 % de feldspat. De mai, la màger part dei feldspat son sota de forma de plagioclasa. Es caracteristic dei fenomèns volcanicas effusius presents a l'entorn dei dorsalas oceanicas, dei ponchs cauds e de certanei zònas de subduccion. Per aquela rason, sa preséncia es fòrça comuna dins lei regions volcanicas.
Origina e formacion
La formacion de basalt es un fenomèn frequent dins lei regions de dorsalas oceanicas, de ponchs cauds e dins lei zònas de subduccion. Au nivèu dei dorsalas, lei taus de fusion son generalament auts e la formacion de tholeïitas es privilegiada. Dins lei regions de ponch caud, i a puslèu una variacion en foncion de la zòna. En periferia, lei taus de fusion son pus febles e la basanita es la forma predominanta. Dins lei regions intermediàrias, se tròba principalament de basalts d'olivina e, au centre, la formacion de tholeïitas es tornarmai privilegiada. Dins lei zònas de subduccion, lei basalts contènon de concentracions autas d'alumina, de calci ò de magnèsi e una concentracion febla de plagioclasas.
Utilizacion
Dins lo domeni artistica, l'utilizacion dau basalt es rara. Dins aquò, foguèt de còps adoptat per d'escultors per fabricar d'òbras negras caracteristicas. La pus famosa es probablament l'estèla dau Còdi Hammurabi.
Amàs estellar
Istòria
Aquò evolucionèt a la fin dau sègle XIX e au començament dau sègle XX. Leis amàs tenguèron un ròtle major dins aquelei transformacions sus la vision de la Via Lactèa e de l'Univèrs. D'efiech, en 1914, l'Estatsunidenc Harlow Shapley (1885-1972) utilizèt lei variacions de luminositat de certaneis estèlas per mesurar la distància entre la Tèrra e divèrseis amàs globulars. Lei resultats obtenguts foguèron fòrça susprenents car indicavan una distància situada en fòra de la galaxia. Pasmens, d'autrei mesuras o confiermèron e, durant leis ans seguents, leis amàs foguèron utilizats per assaiar de determinar lei dimensions de la Via Lactèa.
Leis amàs dubèrts
thumb|right|[[Fotografia de la Polsinièra, un amàs dubèrt jove encara dominat per d'estèlas blavas.]]
Aplicacions astronomicas
Leis amàs d'estèlas son importants dins mai d'un domeni de l'astronomia. D'efiech, coma la màger part deis estèlas d'un amàs an un temps quasi identic, divèrsei proprietats son unicament foncion de la massa. Aquò permet donc d'utilizar leis amàs per obtenir d'informacions sus l'estructura de sa galaxia. L'aplicacion pus coneguda es aquela liada a la determinacion dei distàncias gràcias a de mesuras sus d'estèlas variablas cefeïdas.
Allonnes (Maine e Léger)
Istòria
Lo país #èsser évangélisé per sant Doucelin, discipol de sant Martin de Tors, cap al. L'epòca carolingiena pas quitat de de nombroses cavòts de pèira situada près de de lo cementèri actual e a l'entorn de la glèisa.
Épieds (Maine e Léger)
Geografia
Cette commune angevine du sud Loire se situe dans le Saumurois.
Bueg
Per lo distinguir de son principal afluent, lo Pichòt Bueg, es de còps que i a apelat "Grand Bueg" subre son cors superior, entrò lo junhent.
Gès
Gès (Gez en francés) qu'ei ua comuna gascona de Bigòrra, en Lavedan, dens era estrema de Salas, situada dens eth departament deths Hauts Pirenèus e era region d', ancianament de Mieidia-Pirenèus.
Sarton
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region del Nòrd-Pas de Calais.
Benoded
Geografia
Jusqu'en 1972, les deux ports étaient reliés par un bac, remplacé depuis par le Pont de Cornouaille, également appelé « pont de Bénodet ». Ce superbe ouvrage relie le Pays Fouesnantais au Pays Bigouden entre « Le Cosquer » en Combrit, et « Kergos » en Clohars-Fouesnant.
Istòria
Se tròba la traça de l'activitat d'aquel luòc portuaire als 🇻🇪 e, a l'epòca de la emigracion bretonne en Armorique.
Vanvey
Vanvey es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.
Virollet
Virollet es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Linx
Biologia e ecologia
Son d'animals de preferéncia forestièrs. Lo linx iberic abita de bòsques de tipes mediterranèu, alara que l'eurasiatic e lo canadenc se trapan dins los bòsques de conifèrs e aqueles de fulèlha caduca. Lo linx rosses se tròba dins los bòsques coma dins las grandas planas e airals de bartas del centre e oèst del Nòrd d'America. La lors presas mai comunas son los Rosegairess e los lagomòrfs, a que s'apon ocasionalament aucèls e ongulats de pichona talha, coma cabretas e pichons del cèrvis. Los pichons carnivòrs, entre el que s'inclou el gat salvatge, tampauc s'escapa pas a la seuna predacion.
Brion (Maine e Léger)
Istòria
De contunh Brion e l'Anjau, d'ara endavant ligats al Reialme de França, coneisson los ans #negres de las guèrras de religion, de la misèria e de la peste.
Brion aurait été au une « châtellenie » et prospère au fil du temps.
Genos (Hauts Pirenèus)
Toponimia
Era prononciacion qu'ei ['jénous] o ['yénous] (grafia fonetica deths autors). Eras fòrmas ancianas que son : Leuger de Ienos, Belenger de Ienos, en latin, cap a 1125, Arnaldus de Genos en 1190, Per de Jenos, P. de Ginos en 1249, De Genossio, en latin, en 1387, Génos en 1680, Genos en Loron en 1767, Génost en 1806.
Rohlfs e Seguí que considèran eth nom es a arreligar dab Genac (Charanta) e que contién eth cognomen gallic Genna.
Gregorio Marañón
Biografia
Gregorio Marañón nasquèt dins la capitala espanhòla en 1887 al sen d'una familha amonedada. Son paire èra un famós jurista d'origina cantabra e sa maire. Sa vida pasmens foguèt pas facila que quand aviá pas que tres ans sa maire se moriguèt. Afogat de lectura aprenguèt rapidament divèrsas lengas estrangièras coma l'anglés, lo francé e l'alemand. Plan jove, foguèt en contacte amb los cercles intellectuals de Madrid d'aquel temps que son paire coneissiá José María de Pereda, Alfredo Vicenti, Marcelino Menéndez Pelayo e Benito Perez Galdós demest mantun autre autor.
Kriangsak Chomanan
Kriangsak Chomanan (1917-2003) militar e òme politic, foguèt primièr ministre de Tailàndia entre 1977 e 1980.
Fèlix Martí i Ibáñez
Fèlix Martí i Ibáñez (Cartagena, 26 de decembre de 1911 – Nòva York, 24 de mai de 1972) foguèt un mètge, psicològ e sexològ catalanoamerican. Foguèt un pionièr dins los estudis de sexologia en Catalonha tre las annadas 1930 e dins l'encastre de sa foncion de director general dels servicis de santat de la Generalitat republicana elaborèt en 1936 una lei de l'avortament de las mai progressistas d'aquel temps. Per encausa de son activisme social e sas posicions anarquistas foguèt constrench a l'exili en 1939 e s'installèt als Estats Units ont prenguèt puèi la nacionalitat americana.
Neil Diamond
thumb|Neil Diamond en 2007 Neil Leslie Diamond (24 de genièr de 1941) es un cantaire, cantautor e actor american. Sa carrièra comencèt dins las annadas 1960 e es actualament un dels artistas musicals mai famoses e apreciats aprèp Barbra Streisand e Elton John. A capitat de vendre mai de 125 milions d'albums dins lo mond entièr.
Varanges
Varanges es una comuna francesa, situada dins lo departament de Còsta d'Aur e la region de Borgonha.
Bona (Nièvre)
Istòria
Le nom de la commune est d'origine celtique et signifie "cours d'eau". Le village se nommait Boona en 1196 et Bonay en 1393. Le village d'Amainge (Amangias villa) a donné son nom au pays des Amognes (in pago Amoniense en 590 (Fortunat II, 19), du nom de personne gaulois Ammonius (Delamarre 2007, 20).
Mielina
Aquela substància se trapa dins d'unas cellulas del sistèma nerviós : las cellulas de Schwann, situadas dins lo sistèma nerviós periferic (los nèrvis), e dins los oligodendrocits, situats dins lo sistèma nerviós central (encefala e mesolha espinala) dels gnatostomats (los vertebrats amb maissa).
Pax Romana
La pax romana (« patz romana » en occitan) es una expression latina que designa lo lòng periòde de patz impausat sus son territòri per l'Empèri Roman durant lei sègles I e II apC. D'efiech, dins lo corrent d'aquela epòca, l'Empèri conoguèt unicament de guèrras frontalieras, principalament còntra lei Parts e lei pòbles germanics.
Les Barils
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Berchères-les-Pierres
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Comtat de Provença
thumb|right|Carta deis estats [[Occitània|occitans principaus vèrs 1030 amb lo Comtat de Provença a son apogèu territòriau.]]
Lo periòde anjavin
Maugrat la fin de la guèrra, lo Comtat demorèt una region trebolada per lei guèrras en causa de l'afebliment generau dei senhors e dei vilas. De mai, lei còmtes chausiguèron d'ara endavant de s'interessar principalament ais afaires de França. En particular, participèron a la fin de la Guèrra de Cent Ans dins lo camp francés. Lo rèine de Rainier d'Anjau (1434-1480) permetèt de restablir l'òrdre au sen dau Comtat e una Cort brilhanta i foguèt installada. Pasmens, en Carles III de Provença (1480-1481) moriguèt sensa eiretier e designèt Loís XI de França (1461-1483) coma successor, çò que marquèt la fin de l'independéncia dau fèu.
Fluy
Fluy en picard (Fluy en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Geografia
La municipalitat a implantat sus un scenari, #que lo sòl n'es plan, exceptuat a l'Oèst, ont se tròba lo cementèri, la longitud #que ne davala un camin verd en direccion de Fresnoy-a lo-Val (#que coma lo sieu nom l'indica a bastit en un void).
Istòria
Le toponyme est mentionné dès 1066 sous la forme « Floy », en 1638 sous celle de « Flenuy » puis en 1657 sous la variante « Fleuny ».
Gennes (Maine e Léger)
Geografia
Gennes Es una comuna ligérienne situada en lo Saumurois, a la cœur del Parc natural regional Loire-Anjau-Touraine.
Istòria
Lo campanal de la glèisa, seriosament deteriorat pels tirs del artillerie alemanda basada en lo marge drech de Loire, li calguèt èsser reconstruit, sembla de travers, après la batalha. La controverse #pèrdre de la siá importància en lo moment de la desliurança doncas que lo campanal i aguèt deteriorat mai grèvament encara en 1944 e a nòu restaurat.
La défense du pont étant sans espoir, décision fut prise de le faire sauter dès l'apparition des premières troupes allemandes aux Rosiers-sur-Loire, ce qui isola sur une île une partie des défenseurs. Le pont, qui ne fut reconstruit que plusieurs années après la fin du conflit, fut provisoirement remplacé par quelques bateaux. Un projet de téléphérique n'aboutit pas faute de moyens puis de temps.
Le clocher de l'église, sérieusement endommagé par les tirs de l'artillerie allemande basée sur la rive droite de Loire, dut être reconstruit, semble t-il de travers, après la bataille. La controverse perdit de son importance lors de la libération puisque le clocher fut endommagé plus gravement encore en 1944 et à nouveau restauré.
La Fatura
Toponimia
Las fòrmas ancianas son : Villeneuve près de Clermont en 1695, Villeneuve en 1740, [egliseJ de Villenouvette en 1740-60, Villenouvette en 1770-72 (mapa de Cassini) e cap a 1780, la manufacture royale de Villenouvelle en 1784.
Varois-et-Chaignot
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Fleury (Sòma)
Istòria
La seigneurie de Fleury que détenait le seigneur de Conty, fut divisée en deux en 1196. Elle comptait au moins dix fiefs.
Folies
Foulies en picard (Folies en francés) es una comuna francesa, situada dins lo departament de Somme e la region de Picardia.
Rety
es una comuna francesa, situada dins lo departament del Pas de Calais e la region dels Nauts de França.
Vilespassens
Toponimia
La prononciacion es [bilèspa'sèns]. Las fòrmas ancianas son : Berengarii de Villas passans en 1159-61, Frotardo de Villaspassanz en 1162; Petrus de Villispassantibus en 1199, de Villispassantibus en 1271, rector de Villispassantibus en 1351, Villespassans en 1643, 1740-60, Villespassan, 1770-72 (mapa de Cassini).
Erquy
Erqi en galò; Erge-ar-Mor en breton (Erquy en francés) es una comuna bretona, situada dins lo departament de las Còstas d'Arvòr e la region de Bretanha.
Le Bélieu
Le Bélieu es una comuna francesa, situada dins lo departament de Dobs e la region de la Franca Comtat.
Geografia
Communes limitrophes : Fuans, La Bosse, Le Bizot, Noël-Cerneux, Les Fins, Fournets-Luisans et Guyans-Vennes
Teoria polivagala
La teoria polivalagala es una teoria del Sistèma nerviós autonòm (SNA). Tira son nom del nèrvi vague, un nèrvi cranian que constituís lo compausant principal del sistèma nerviós parasimpatic. La vision tradicionala del sistèma nervós autonòm presenta un sistèma en doas partidas: lo sistèma nervós simpatic, qu'es mai activant (responsa de combat o fugida); e lo sistèma nerviós parasimpatic, que sosten la santat, la creissença e la restauracion (responsa de repaus e digestion). La teoria polivagala, per contra, considèra lo sistèma nervós parasimpatic coma essent devesit en doas brancas distintas: un "sistèma vagal ventral" que sosten l'engatjament social, e un "sistèma vagal dorsal" que sosten los comportaments d'immobilizacion, a l'encòp lo "repaus e digestion" e l'immobilizacion defensiva ("shutdown" en anglés).
Folleville (Sòma)
Nòtas
<references group=N/>
Virson
Virson es una comuna francesa, situada dins lo departament de Charanta Maritima e la region de Novela Aquitània, ancianament de Peitau-Charantas.
Antilly (Oise)
Antilly  es una comuna francesa situada administrativament dins lo departament d'Oise e la region de Picardia.
Rémy (Pas de Calais)
Comunas vesinas
400px|left||Distanças e posicion relativa
Cana de sucre
Reproduccion
La cana de sucre es una graminèa: produch de granas, mas la reproduccion es subretot assegurada per plançonatge (reproduccion asexuada). Dins la natura, la cana de sucre acaba per se colcar, e de brots e racinas se desvelopan a cada nos e a la tèsta, çò que li permet de colonizar fins a una distança de 2 a. Lo pè de la planta maire dona tanben naissença a fòrça brots. Dins la cultura commerciala, la cana madura es copada en seccion de dos noses o mai, puèi enterrada en linha dins un selhon. La reproduccion sexuada de la cana per pollinizacion puèi per semenada de las granas es pauc estudiada e practicada. Amb lo nòu de l'interés per aquela cultura dins l'encastre de la produccion d'etanòl pels biocarburants, dels laboratòris d'agronomia faguèron d'estudis per desvelopar de nòvas varietats, subretot per crear de varietats resistentas a de malautiás de la cana.
Semenason
Aprèp qualques semanas, los remplaçaments dels plants n'avent pas butat son fachs amb de plants levats d'un plantolièt plantat al meteis temps que los camps, çò que permet de mantenir l'uniformitat de la talha dels plants dins los camps. La cana de sucre demanda un deserbatge mecanic, quimic o per palhatge perque la concurréncia de las adventiças al començament de cultura fa plan mermar los rendements finals en sucre. Un còp los plants pron desvelopats, la cobertura vegetala que fotmant sufís a empachar que las adventiças tornan.
Produccion artesanala de sucre de cana entièr
Lo processús de fabricacion du siròp de cana es gaireben identic, amb una durada de coseson mai corta, qui donne un produit fini liquide plutôt que solide. Aquel tipe de produccion es encara realizada de biais artesanal en Florida, per d'associacions o particulars, mai sovent dins l'encastre de la conservacion du patrimòni cultural e tradicional.
Aspects economics
Lo mai important productor de sucre de cana europèu es lo grop Quartier Français, que lo sètge social se trapa a Sainte-Suzanne, a La Reünion.
Istòria
Foguèron la vilas mercandas italianas, Venècia e Gènoa en primièr, que ne faguèron lo comèrci amb l'Orient. Lo sucre èra comprat dins los establiments del Levant mas los comerçants italians implantèron tanben de colonias de plantacion suls bòrds de la mar Nègra e dins las illas mediterranèas.