cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nááʼdeiłnaadii bikézhoozh áłtsʼózígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi dóó Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdi dóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tenuidactylus" deiłníigo deiyózhí. Nááʼdeiłnaadii bikézhoozh áłtsʼózígíí éí tseebíí ałʼąą ádaatʼé. thumb|left|250px
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ dah daaskʼidtah tsídiiłtsooí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Crithagra sulphuratus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Galagaláʼii bizééʼ halchíʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Galagaláʼii bizééʼ halchíʼígíí éí chʼosh yázhí deildeeł.
Tłʼiish bisóodichį́į́hí naashchʼąąʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Tłʼiish bisóodichį́į́hí naashchʼąąʼígíí éí chʼał yilghał łeh.
Naakaii Dootłʼizhí Bikéyah Dah Naaʼeełídę́ę́ʼ zhį́ʼii táshchozhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 10–14di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bitseeʼ éí deeshgizh; binááʼ éí łichííʼ; bidaaʼ éí diłhił.
Naakaii Dootłʼizhí Bikéyah Dah Naaʼeełídę́ę́ʼ zhį́ʼii táshchozhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; łahda dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh.
Naalʼeełí áníní łikizhígíí
éí táłkááʼ naalʼeełí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi dóó Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi dóó Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dendrocygna guttata" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Haʼaʼaahdę́ę́ʼ jááłánii biziiz łání dinilzhinígíí
éí chʼosh bijáád dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sigmoria disjuncta" deiłníigo dayózhí. Díí jááłánii éí Náhookǫs dóó Haʼaʼaahjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jááłánii éí 0.5–0.8di asdzoh áníłnéez łeh. Bitsʼíís éí dinilzhingo naashchʼąąʼ. Chʼil dóó dííłdzid éí bichʼiyąʼ łeh.
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ séítah naʼashǫ́ʼii
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ séítah naʼashǫ́ʼii éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsxilghááh łikizhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsxilghááh éí 3–6di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ dóó dinilgaigo łikizh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ nááʼyiłnaadii noodǫ́zígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Coleonyx elegans" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Gahtsoh bitseeʼ łizhinígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 15–26di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilbá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łigai; bijaaʼ éí nineez dóó kʼíjíjin łeh.
Táłkááʼ Bighan Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaní bitseeʼ hólóní
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Táłkááʼ Bighan Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaní bitseeʼ hólóní éí kʼaalógii dóó iichʼąhii dóó tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii dóó chéłchaaʼ haalzheehgo naatʼá.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ dziłtah tsídiiłtsooí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Crithagra symonsi" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah naʼashǫ́ʼii
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah naʼashǫ́ʼii éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Tó wónaanídę́ę́ʼ choozhghalii binághah halchxíʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 9–11di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; binághah éí halchxííʼ; bitseeʼ éí kʼíjíchxííʼ; bidaaʼ éí dinilgai.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tábąąh łéʼétsoh
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 5–6di asdzoh ádaníłnééz, áádóó éí chʼil binááʼ dóó bitʼąąʼ dóó dzidzé deiłchozh; chéłchaaʼ dóó naʼashjéʼii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tééh hoyáaniitsoh łibáhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tééh hóyáanii éí 19–23di adéesʼeez áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bitéél éí łigai. Tsxį́įłgo éí naʼałkǫ́ǫ́ʼ.
Chʼiyíítʼogii dibéłchíʼí bitsiitʼáád dinilgaaígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Chʼiyíítʼogii dibéłchíʼí bitsiitʼáád dinilgaaígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaní yilzhólí bitseeʼ hólóní
éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Molossus rufus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Lókʼaatah naʼashjéʼii azisí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Clubiona phragmitis" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó hólǫ́.
Tsédeeshzha Dziłtah łeeyiʼ bitiiní
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 5–9di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 1–3di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bijaaʼ éí áłtsʼíísí; bitéél éí łigai.
Galagaláʼii diłhiłígíí
éí atsáłbáí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phalcoboenus australis" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Tó wónaanídę́ę́ʼ choozhghalii bitsiitʼáád halzhinígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 9–11di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łitso; bitsiiʼéí łizhin; bitʼaʼ éí kʼíjíjin; bidaaʼ éí dinilchííʼ.
Tó wónaanídę́ę́ʼ choozhghalii bitsiitʼáád halzhinígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł, dóó chʼil bijeeh yidlą́; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsxilghááh yistłʼinígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsxilghááh éí 3–6di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhingo naashchʼąąʼ dóó łitsxogo yistłʼin; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Zhį́ʼii táshchozhí bitéél halkizhígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dicrurus bracteatus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Zhį́ʼii táshchozhí bitéél halkizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; łahda dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh.
Tsáʼászitah naʼashjéʼii nahachaʼí nizhóonii
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Habronattus klauseri" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. thumb|left|250px
Naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí yishtłizhí bijáád ádinígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí yishtłizhí bijáád ádinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii éí yildeeł.
Gahtsoh dijádí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Gahtsoh dijádí éí tłʼoh dóó chʼil bitʼąąʼ yiłchozh.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ atsá
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Shádiʼááhdę́ę́ʼ atsá éí tsídii dóó magí haalzheehgo naatʼá.
Chʼizhaazhiiłchííʼ bitéél łitsooígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Chʼizhaazhiiłchííʼ bitéél łitsooígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Naakaii Dootłʼizhí Bikéyah Dah Naaʼeełídę́ę́ʼ chį́į́shkʼání
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Naakaii Dootłʼizhí Bikéyah Dah Naaʼeełídę́ę́ʼ chį́į́shkʼání éí naʼastsʼǫǫsí dóó naʼashǫ́ʼii dóó chʼał yilghał łeh.
Naʼashǫ́ʼii naatʼaʼí yistłʼinígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 6–8di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo yistłʼin; bizééʼ éí łitso; bitʼaʼ éí łibá dóó łitsxogo naashchʼąąʼ; bitʼaʼ éí diłhiłgo noodǫ́ǫ́z; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Tsintah níłtsą́ chʼałchilí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 0.4–0.5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łitso dóó łizhingo naashchʼąąʼ; binááʼ éí diłhił.
Tséjééʼ Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashjéʼii biwooʼí noodǫ́zígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Enoplognatha ovata" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi hólǫ́; Tséjééʼ Dineʼé Bikéyahdi éí tʼóó ahayóí.
Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ tóńlį́į́h hóyáanii
éí łóóʼtsoh biwooʼ dantłʼizígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́; ńléidi éí tóńlį́ biyiʼdi hiná. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Platanista gangetica" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tééh hóyáanii éí 7–8di adéesʼeez áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá; bíchį́į́h éí nineez. Tsxį́įłgo éí naʼałkǫ́ǫ́ʼ.
Tsinlátah tąądee naagháhii yiyání dah daalzhinígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 20–25di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ dóó dah daalzhin.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tábąąh chʼał łikizhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tábąąh chʼał łikizhígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Dziłtah Binááʼádaałtsʼózí Dootłʼizhí Bikéyah
Dziłtah Binááʼádaałtsʼózí Dootłʼizhí Bikéyah éí 91,875 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso; 6,492,228 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii áadi kéédahatʼį́ (díí éí 2015góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
Łį́į́ʼ Łichíʼí Bikooh
Łį́į́ʼ Łichíʼí Bikooh éí -gi bił hazʼą́. Łį́į́ʼ Łichíʼí Bikooh éí tónteel bikááʼdóó deigo 4,606 adéesʼeez.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah tsídiiłtsooí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bizééʼ dóó bitéél dóó binátsʼiin éí łitso; bidaaʼ éí łibá.
Chʼiyíítʼogii dibéłchíʼí bitsiiʼ áłtsʼíísígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Chʼiyíítʼogii dibéłchíʼí bitsiiʼ áłtsʼíísígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí bijáád ádaadinígíí
éí naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Acontias" deiłníigo deiyózhí. Naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí bijáád ádaadinígíí éí 25 ałʼąą ádaatʼé. thumb|left|250px
Tábąąh atsá łibáhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 24–30di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ éí diłhił; bitéél éí łigai; bitseeʼ éí łigai dóó kʼíjíjin; bidaaʼ éí łibá.
Naalʼeełí binághah łigaaígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naalʼeełí éí 15–17di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó łizhingo łikizh; bikʼos éí łitsxo dóó niłhin; bidaaʼ éí łizhin.
Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsxilghááh niłhinígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsxilghááh niłhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Halchíítah Naakaii Łizhiní Bikéyah
éí Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi siʼą́; Séí Dah Daaskʼidtah Naakaii Łizhiní Bikéyah dóó Tsé Bee Bighan Naakaii Łizhiní Bikéyah bitaʼdi éí bił hazʼą́.
Eʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tééh hóyáanii łizhin dóó łigaaígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tééh hóyáanii éí 7–8di adéesʼeez áníłnééz. Bitsʼíís éí łizhin; bitéél dóó bikʼiiz éí łigai. Tsxį́įłgo éí naʼałkǫ́ǫ́ʼ.
Chʼiyíítʼogii dibéłchíʼí ntsaaígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 7–8di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bizééʼ dóó bitéél éí halbá; bitłʼaaʼ éí diniltso; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dibéłchíʼí dóó łigaigo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí diłhił.
Chʼiyíítʼogii dibéłchíʼí ntsaaígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tó wónaanídę́ę́ʼ choozhghalii bitʼaʼ łizhinígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 9–11di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łitso; bitsiiʼ dóó bitʼaʼ éí łizhn; bidaaʼ éí dinilchííʼ.
Tsinłání Bináʼátłʼiniidi chidí naatʼaʼí ńdinibįįhígi
Tʼááłáhági átʼéego:Chidí naatʼaʼí ńdinibįįhígi
Náátsʼózídę́ę́ʼ atʼąąʼ yilkeeʼí noodǫ́zígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dixonius kaweesaki" deiłníigo dayózhí.
Naʼashǫ́ʼii tseechʼilí bikʼiiz halzhinígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Naʼashǫ́ʼii tseechʼilí bikʼiiz halzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Tłʼiish mósíyilnááʼí áłtsʼózígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 40–45di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó diłhiłgo noodǫ́ǫ́z dóó dah daalgai.
Tsin bąąh naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí łikizhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4–6di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhingo naashchʼąąʼ dóó łigaigo łikizh; binákʼee éí halzhin; bizééʼ éí łitso; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Magí bitéél ditłʼooí dinilgaaígíí
éí naaldlooshii daʼałtʼoʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Mico schneideri" deiłníigo dayózhí.
Tó wónaanídę́ę́ʼ choozhghalii bizééʼ halzhinígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 9–11di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; binághah éí łitso; bitłʼaaʼ éí łigai, dóó łizhingo łikizh; bidaaʼ éí dinilchííʼ.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiiłbáhí binákʼee halzhinígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; binákʼee éí halzhin; binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí łibá.
Náátsʼózídę́ę́ʼ atʼąąʼ yilkeeʼí yistłʼinígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 3–4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilbáago naashchʼąąʼ dóó dinilzhingo yistłʼin; bitseeʼ éí diniltsxo; bibid dóó bizééʼ éí dinilgai.
Tábąąh atsátsoh yishtłizhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 28–33di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbáago yishtłizh; bitsiiʼ éí łigai; bitʼaʼ éí diłhił; bitéél éí łigai; bidaaʼ éí łibá.
Naalʼeełí binákʼee halchíʼígíí
éí táłkááʼ naalʼeełí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cairina moschata" deiłníigo dayózhí. Tʼáá díí tʼéiyá tsídii "Cairina"-jí atah yisdzoh. thumb|left|250px
Náátsʼózídę́ę́ʼ tsxilghááh bikéshgaan hólóní
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsxilghááh éí 6–8di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhingo naashchʼąąʼ dóó niłhingo yistłʼin; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Shádiʼááh biyaadę́ę́ʼ tééh hoyáaniitsoh łizhinígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Shádiʼááh biyaadę́ę́ʼ tééh hoyáaniitsoh łizhinígíí éí łóóʼ dóó łóóʼ bigaan dahólónígíí haalzheehgo naʼałkǫ́ǫ́ʼ; chʼosh bikágí dantłʼizí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Náátsʼózídę́ę́ʼ chį́į́shkʼání binátsʼiin łigaaígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Náátsʼózídę́ę́ʼ chį́į́shkʼání binátsʼiin łigaaígíí éí naʼastsʼǫǫsí dóó naʼashǫ́ʼii dóó chʼał yilghał łeh.
Tseeyaaʼáaniiłbáhí bitseeʼ nineezígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Scytalopus micropterus" deiłníigo dayózhí.
Hodíłchʼiltah gahtsoh
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Hodíłchʼiltah gahtsoh éí tłʼoh dóó chʼil bitʼąąʼ yiłchozh.
Chéchʼil Bił Dzígaii
Chéchʼil Bił Dzígaii éí -gi bił hazʼą́. Chéchʼil Bił Dzígaii éí tónteel bikááʼdóó deigo 157 adéesʼeez.
Tó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí bizééʼ dibéłchíʼígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó Bichʼah Łichíiʼii Bikéyahdi dóó Haʼaʼaahjí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Emberiza caesia" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Táłkááʼ Łizhinii Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ tsxį́į́łnaalkʼįhii bitsiitsʼiin noodǫ́zígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Táłkááʼ Łizhinii Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ tsxį́į́łnaalkʼįhii bitsiitsʼiin noodǫ́zígíí éí chʼosh yázhí hadaalzheehgo ndaatʼá.
Haʼaʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ chʼiyíítʼogii dibéłchíʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bizééʼ dóó bitéél éí dinilbá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dinilzhin dóó łigaigo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí diłhił.
Tó wónaanídę́ę́ʼ choozhghalii łizhin dóó łichxíʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 9–11di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bitéél éí halchxííʼ; bidaaʼ éí dinilgai.
Haʼaʼaahdę́ę́ʼ nástą́ą́kááʼ jááłánii biziiz dah daalchíʼígíí
éí chʼosh bijáád dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Euryurus leachii" deiłníigo dayózhí. Díí jááłánii éí Náhookǫs dóó Haʼaʼaahjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́.
Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ níłtsą́ chʼał łibáhígíí
éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Eleutherodactylus pipilans" deiłníigo dayózhí.
Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ bitiiní hashkéhé
éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lemmus sibiricus" deiłníigo dayózhí.
Naʼashǫ́ʼii tseechʼilí noodǫ́zígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Leiocephalus stictigaster" deiłníigo dayózhí.
Naʼashjéʼii nahachaʼí dootłʼizh dóó łichíʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.02–0.04di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí dootłʼizh dóó łichíiʼgo naashchʼąąʼ, dóó dah łizhin; bitsiitsʼiin dóó bijáád éí dadinilzhin. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Tó wónaanídę́ę́ʼ dziłtah choozhghalii
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Oriolus chlorocephalus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 9–11di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łitso; bitʼaʼ dóó bitsiiʼ éí diłhiłgo łitso dóó chʼilgo dootłʼizh; bidaaʼ éí diłhił.
Dziłtah naʼashǫ́ʼii tsiiyahtsahí łibáhígíí
éí naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Acanthosaura cardamomensis" deiłníigo dayózhí.
Tsinyiʼ tsxį́į́łnaalkʼįhii bitłʼaaʼ halbáhígíí
éí dahiitį́hii dóó tsxį́į́łnaalkʼįhii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hemiprocne longipennis" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Tsinyiʼ tsxį́į́łnaalkʼįhii bitłʼaaʼ halbáhígíí éí chʼosh yázhí hadaalzheehgo ndaatʼá.
Zhį́ʼii táshchozhí disxǫsígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Zhį́ʼii táshchozhí disxǫsígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; łahda dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh.
Kéyah dah naaʼeełídę́ę́ʼ chʼiyíítʼogii dibéłchíʼí ntsaaígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Elaenia ridleyana" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–7di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bizééʼ dóó bitéél éí dinilbá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dinilzhin dóó łigaigo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí diłhił.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiiłbáhí bitłʼaakááʼ łigaaígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitłʼaakááʼ éí łigai; bidaaʼ éí łibá.
Teełtó Bibąąh
Teełtó Bibąąh éí -gi bił hazʼą́. Teełtó Bibąąh éí tónteel bikááʼdóó deigo 86 adéesʼeez.
Daachʼį́įdii łitsxooígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Daachʼį́įdii łitsxooígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ níłtsą́ chʼał dibéłchíʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 0.5–0.8di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó tʼóó bíyó dichʼíízh; binááʼ éí diłhił.
Kéyah Dańlínídę́ę́ʼ atsá hááʼachʼiidí
éí atsá dóó giní dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pernis steerei" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px Díí atsá éí tsísʼnáłtsooí biyázhí yiłdeel; díí éí tsísʼnáłtssooí bighan yiyiʼdę́ę́ʼ hááchʼiid. Naʼashǫ́ʼii yázhí dóó łeeyiʼ chʼosh éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Dziłtah naʼashǫ́ʼii tsiiyahtsahí niłhinígíí
éí naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Acanthosaura armata" deiłníigo dayózhí.
Daachʼį́įdii yishtłizhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bizééʼ dóó bitéél dóó binákʼee éí halbá; bitsiitʼáád éí dibéłchíʼí; bidaaʼ éí diłhił.
Náátsʼózídę́ę́ʼ chį́į́shkʼání diłhiłígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Náátsʼózídę́ę́ʼ chį́į́shkʼání diłhiłígíí éí naʼastsʼǫǫsí dóó naʼashǫ́ʼii dóó chʼał yilghał łeh.
Hashkʼaan dijéʼé yiłchozhii binákʼee halchíʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Hashkʼaan dijéʼé yiłchozhii binákʼee halchíʼígíí éí dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh (hashkʼaan dijéʼé ayóo yiłchozh); naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí éí yildeeł ałdóʼ.
Náhookǫs biyaadę́ę́ʼ łeeyiʼ bitiiní hashkéhé
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 4–5di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 1–2di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bijaaʼ éí áłtsʼíísí; bitéél éí łigai.
Náhookǫs biyaadę́ę́ʼ łeeyiʼ bitiiní hashkéhé éí chʼil binááʼ dóó tłʼoh yiłchozh.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiiłbáhí bitłʼaakááʼ łitsooígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiiłbáhí bitłʼaakááʼ łitsooígíí éí chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Tábąąh chʼiyíítʼogii dibéłchíʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Tábąąh chʼiyíítʼogii dibéłchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Táłkááʼ Łizhinii Bikéyahdę́ę́ʼ hasbídí ałchozhí
éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ptilinopus greyi" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Táłkááʼ Łizhinii Bikéyahdę́ę́ʼ hasbídí ałchozhí éí tsin bineestʼąʼ deiłchozh.
Zhį́ʼii táshchozhí łizhinígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Zhį́ʼii táshchozhí łizhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; łahda dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ níłtsą́ chʼał dinilgaaígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 0.5–0.8di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilgai; binááʼ éí diłhił.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ níłtsą́ chʼał dinilgaaígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yázhí yildeeł.
Nááʼyiłnaadii yázhí bitsiitsʼiin łitsxooígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Nááʼyiłnaadii yázhí bitsiitsʼiin łitsxooígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł łeh.
Zhį́ʼii táshchozhí tsédídéehgo bízdílidígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 10–12di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łizhingo naashchʼąąʼ dóó tsédídéehgo bízdílid; bitseeʼ éí deeshgizh; bidaaʼ éí diłhił.
Naʼashǫ́ʼii hááʼáchʼiidí (íiyisígíí)
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó Hoozdo Hahoodzodi dóó Yootó Hahoodzodi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gambelia wislizenii" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Jáádchʼį́dí nineezígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jáádchʼį́dí éí 5–10di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin; yee náhididzihí hólǫ́; bitseeʼ éí nineez; bijáád éí áłtsʼózí; binááʼ éí diłhił.
Náátsʼózídę́ę́ʼ chį́į́shkʼání dootłʼizhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 25–35di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; binááʼ éí łitso.
Łeeyiʼ bitiiní hashkéhé
éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Deeteel Bikéyahdi dóó Náhookǫsjí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lemmus" deiłníigo deiyózhí. Łeeyiʼ bitiiní hashkéhé éí hastą́ą́ ałʼąą ádaatʼé. thumb|left|250px
Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ nááʼyiłnaadii bitsiitsʼiin ditánígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Bunopus crassicauda" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ nááʼyiłnaadii bitsiitsʼiin ditánígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł.
Hashkʼaantah naʼashjéʼii łibáhígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phoneutria depilata" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́.
Jáádchʼį́dí noodǫ́zígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Jáádchʼį́dí noodǫ́zígíí éí chʼosh yázhí yildeeł.
Náátsʼózídę́ę́ʼ chį́į́shkʼání łibáhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 25–30di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ tóńlį́į́h hóyáanii łibáhígíí
éí łóóʼtsoh biwooʼ dantłʼizígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́; ńléidi éí tóńlį́ biyiʼdi hiná. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Inia araguaiaensis" deiłníigo dayózhí.
Ásáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ séítah nááʼyiłnaadii yázhí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Ásáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ séítah nááʼyiłnaadii yázhí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł.
Nááʼyiłnaadii yázhí naashchʼąąʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Nááʼyiłnaadii yázhí naashchʼąąʼígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł łeh.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dichʼízhí yázhí łibáhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 0.5–1.5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá dóó dinilzhingo yistłʼin; binááʼ éí diłhił.
Daakʼiháázhahí dibéłchíʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Daakʼiháázhahí dibéłchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; łahda dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ jááłánii biziiz łání dinilzhinígíí
éí chʼosh bijáád dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tasmaniosoma armatum" deiłníigo dayózhí. Díí jááłánii éí Shádiʼááhjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jááłánii éí 0.5–1di asdzoh áníłnéez łeh. Bitsʼíís éí dinilzhingo naashchʼąąʼ. Chʼil dóó dííłdzid éí bichʼiyąʼ łeh.
Chʼiyíítʼogii dibéłchíʼígíí
Chʼiyíítʼogii dibéłchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł.
Eʼeʼaahdę́ę́ʼ nátsʼiingaii
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Vireo philadelphicus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Eʼeʼaahdę́ę́ʼ nátsʼiingaii éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh ałdóʼ.
Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsintah séigołbáhí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí séigoʼ éí 2–3di asdzoh ádaníłtso; adóó éí łibá dóó diniltsogo naashchʼąąʼ łeh. Naaldlooshi yázhí dóó chʼosh éí bichʼiyąʼ.
Ásáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí yistłʼinígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4–8di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó dinilzhingo yistłʼin; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Hashkʼaantah naʼashjéʼii ntsaaígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 1.5–2.5di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó tʼóó bíyó nteel łeh. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yázhí éí haalzheeh ałdóʼ.
Ásáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí yistłʼinígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Ásáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí yistłʼinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii éí yildeeł.
Tsídiiyáłtiʼídaaʼí bitéél łigaaígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Tsídiiyáłtiʼídaaʼí bitéél łigaaígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Jáádchʼį́dí ntsaaígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Jáádchʼį́dí ntsaaígíí éí chʼosh yázhí yildeeł.
Zahalánii bitseeʼ nineezígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 9–10di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ éí diłhił; bitseeʼ éí łizhin dóó nineez; bidaaʼ éí łizhin.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ tóńlį́į́h hóyáanii
éí łóóʼtsoh biwooʼ dantłʼizígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́; ńléidi éí tóńlį́ biyiʼdi dahiná. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Inia" deiłníigo deiyózhí. Shádiʼááhdę́ę́ʼ tóńlį́į́h hóyáanii éí dį́į́ʼ ałʼąą ádaatʼé. thumb|left|250px
Ayáásh nizhóonii binákʼee halzhinígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dóó Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Symposiachrus trivirgatus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Tłʼiish mósíyilnááʼí diniltsxooígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 50–65di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí diniltsxo dóó niłhingo naashchʼąąʼ.
Náátsʼózídę́ę́ʼ tłʼiish mósíyilnááʼí diniltsxooígíí éí tsídii yázhí dóó tąądee naagháhii dóó naʼashǫ́ʼii yázhí éí yilghał łeh.
Naʼashǫ́ʼii yistłʼinígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 6–12di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó łitsxogo naashchʼąąʼ dóó dinilgaigo yistłʼin; bijáád éí dinilbá dóó dinilzhingo łikizh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Nákʼeehgaii bidaaʼ ditání
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Vireo crassirostris" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Chʼiyíítʼogii yishtłizhgo łibáhígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Myiopagis caniceps" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Chʼiyíítʼogii yishtłizhgo łibáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Táłkááʼ Bighan Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ nááʼyiłnaadii yázhí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gonatodes concinnatus" deiłníigo dayózhí.
Chxǫǫh Biiʼ Tóháálį́
thumb|left|400px
Dzidzétsoh Yázhí
Dzidzétsoh Yázhí éí -gi bił hazʼą́. Dzidzétsoh Yázhí éí tónteel bikááʼdóó deigo 102 adéesʼeez.
Tsídiiyáłtiʼídaaʼí bitsiiʼ łibáhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 7–8di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitéél éí łigai; bitsiiʼ éí łiba; binátsʼiin éí łizhin; bidaaʼ éí łitso.
Náátsʼózídę́ę́ʼ naʼashjéʼii łizhin dóó łichíʼígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Latrodectus elegans" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí dóó  dóó  dóó  hólǫ́.
Chʼiyíítʼogii yishtłizhí bitsiitʼáád łitsooígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Chʼiyíítʼogii yishtłizhí bitsiitʼáád łitsooígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Nákʼeehgaii bitéél łigaaígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; binátsʼiin éí łigai; bitłʼaaʼ dóó bizééʼ éí diniltso; bitʼaʼ éí diłhił; bidaaʼ éí łibá.
Tsinlátah tąądee naagháhii deiyání
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 20–25di asdzoh ádaníłnééz, áádóó éí tąądee naagháhii deilghał łeh.
Bitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dinilzhinígíí
éí naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah ndaaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Trachylepis sechellensis" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Nááʼdeiłnaadii yázhí
Díí naʼashǫ́ʼii éí 1–2di asdzoh ádaníłnééz, áádóó éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí deildeeł łeh.
Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii bijaaʼ ádiní diłhiłígíí
éí naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Aphaniotis ornata" deiłníigo dayózhí.
Ayáásh nizhóonii bítááʼ halzhinígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Ayáásh nizhóonii bítááʼ halzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; łahda dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh.
Ndzisgaii Hatsoh Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo
Kéédahatʼínígíí
10,246 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii Ndzisgaii Hatsoh Áłtsʼíísí Bił Hahoodzodi kéédahatʼį́ (2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ). Díí éí 3,093 hooghanígíí yiiʼ dabighan.
Náátsʼózídę́ę́ʼ tsinlátah chį́į́shkʼání dinilbáhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Náátsʼózídę́ę́ʼ tsinlátah chį́į́shkʼání dinilbáhígíí éí naʼastsʼǫǫsí dóó naʼashǫ́ʼii dóó chʼał yilghał łeh.
Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ bitiiní
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ bitiiní éí chʼil bikétłʼóól dóó tłʼoh yiłchozh.
Náátsʼózídę́ę́ʼ tséʼą́ąyiʼ jááłániichilí łigaaígíí
éí chʼosh bijáád dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Eutrichodesmus deporatus" deiłníigo dayózhí. Díí jááłánii éí hólǫ́.
Bitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí niłhinígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Bitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí niłhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii éí yildeeł.
Tó wónaanídę́ę́ʼ naʼashjéʼii nahachaʼí łizhin dóó łigaaígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Salticus cingulatus" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó dóó  hólǫ́. thumb|left|250px
Náátsʼózídę́ę́ʼ tsinlátah chį́į́shkʼání dootłʼizhígíí
éí tłʼiish íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Trimeresurus vogeli" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Náátsʼózídę́ę́ʼ tsinlátah chį́į́shkʼání dootłʼizhígíí éí naʼastsʼǫǫsí dóó naʼashǫ́ʼii dóó chʼał yilghał łeh.
Táłkááʼ Bighan Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ chʼosh yiyání
éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Atractus riveroi" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 30–35di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá.
Nááʼyiłnaadii dah daaltsooí bitseeʼ diwozhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 2–3di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó ddah daaltso łeh; bitseeʼ éí diwozh.
Tsinyiʼ chʼiyíítʼogii yishtłizhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí łibáago diniltso; bitéél éí diniltso; bidaaʼ éí diłhił.
Ndaʼałʼeełí Dineʼé Bikéyah
Tʼááłáhági átʼéego:Eʼeʼaahjí Tónteel bikáaʼgi kéyah dah ndaaʼeełígíí
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí baa dzólnígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4–8di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łizhin dóó dinilgaigo noodǫ́ǫ́z; bizééʼ éí dinilbá; bítááʼ éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Eʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ nááʼyiłnaadii bitseeʼ dichʼízhí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah naaʼeełí léiʼ bikáaʼgi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Perochirus ateles" deiłníigo dayózhí.
Tó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí naashchʼąąʼí łitsooígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Emberiza citrinella" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ chʼoshtsoh dootłʼizhígíí
éí táyiʼ dóó niʼkáágóó ndaakaaígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Uraeotyphlus oxyurus" deiłníigo dayózhí.
Haʼaʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ chʼiyíítʼogii yishtłizhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí łibáago diniltso; bitéél éí diniltso; bidaaʼ éí diłhił.
Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał niłhiní azhééʼ bitʼohígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał niłhiní azhééʼ bitʼohígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashjéʼii nahachaʼí łizhin dóó łigaaígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.02–0.04di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí łizhin dóó łigaigo naashchʼąąʼ; bitsiitsʼiin éí tʼóó łizhin. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Béésh Łichíiʼii Haagééd (Naʼazhǫǫsh Hahoodzo)
Béésh Łichíiʼii Haagééd éí -gi bił hazʼą́. Béésh Łichíiʼii Haagééd éí tónteel bikááʼdóó deigo 4,560 adéesʼeez.
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ nááʼyiłnaadii bikéshgaan ádinígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 2–4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitseeʼ éí diłhiłgo noodǫ́ǫ́z.
Chʼiyíítʼogii daashtłizhígíí
Díí tsídii éí 5–6di asdzoh ádaníłtso łeh. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; bidaaʼ éí diłhił.
Tó wónaanídę́ę́ʼ naʼashjéʼii bitsʼíís dah daalchíiʼii
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Latrodectus tredecimguttatus" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Ayóóʼátʼé Tónteel bibąąhgóó dóó dóó Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdi dóó  hólǫ́.
Nákʼeehgaii yishtłizhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Nákʼeehgaii yishtłizhígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh ałdóʼ.
Lókʼaatsohtah ayáásh bitseeʼ łichxíʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bitseeʼ éí łichxííʼ; binákʼee éí halzhin; bitsiitʼáád éí łizhingo halkizh; bitʼaʼ éí kʼíjíjin; bidaaʼ éí diłhił.
Tłʼiish mósíyilnááʼí łizhin dóó łitsooígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 60–80di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łizhingo naashchʼąąʼ dóó łitsogo noodǫ́ǫ́z.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii bitʼaʼ hólóní
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Basiliscus galeritus" deiłníigo dayózhí.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ dah daaskʼidtah chʼizhaazhii
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitsiiʼ éí diłhiłgo łibá; bitéél éí dinilbá; bidaaʼ éí diłhił.
Ayáásh nizhóonii diltʼóshígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Ayáásh nizhóonii diltʼóshígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; łahda dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ nááʼdeiłnaadiilkǫǫhí łibáhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 5–7di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá.
Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii bijaaʼ ádinígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 6–8di asdzoh ádaníłnééz. Bijáád éí ádaałtsʼóósí; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Łóółbáí Bikooh
éí Áshįįh Biiʼtó Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; Ndzisgaii Hatsoh Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.
Tóńlį́ bibąąh chʼizhaazhii
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Chrysomma altirostre" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tábąąh chʼał azhééʼ bitʼohígíí
éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Physalaemus crombriei" deiłníigo dayózhí.
Tsin biʼiil yildeełígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Tsin biʼiil yildeełígíí éí tsin biʼiil tʼéiyá yildeeł.
Ayáásh nizhóonii dinilbáago dootłʼizhígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hypothymis puella" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Nákʼeeshtsoii binááʼ łigaaígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Vireo griseus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ éí dibéłchíʼí; bitéél éí łigai; binákʼee dóó bítááʼ dóó bitłʼaaʼ éí łitso; binááʼ éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí bítááʼ dibéłchíʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí bítááʼ dibéłchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii éí yildeeł.
Tsídii disxǫsí bitseeʼ dootłʼizhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Tsídii disxǫsí bitseeʼ dootłʼizhígíí éí chʼosh haalzheehgo naatʼá.
Áshįįh Tó (kinsááʼ)
Áshįįh Tó éí -gi bił hazʼą́. Áshįįh Tó éí tónteel bikááʼdóó deigo 4,652 adéesʼeez.
Bitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ naʼashjéʼii kʼíńdílʼisígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tetragnatha ceylonica" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí kéyah dah ndaaʼeełí léiʼ bikáaʼgi dóó Naakaii Dootłʼizhí Bikédaayahdi dóó  dóó  hólǫ́. thumb|left|250px
Lókʼaatah dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitéél dibéłchíʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Lókʼaatah dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitéél dibéłchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tʼáłkizhii bitsiitʼáád dibéłchíʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 7–9di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitʼaʼ éí łigaigo łikizh; bitsiitʼáád éí dibéłchíʼí; bidaaʼ éí diłhił.
Zahalánii dootłʼizhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Zahalánii dootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí dóó dzidzé dóó chʼil binááʼ deildeeł; łahda naʼashǫ́ʼii dóó chʼał deilghał ałdóʼ.
Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashjéʼii kʼíńdílʼisígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tetragnatha nigrita" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó hólǫ́.
Ałhidadiikʼą́ Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashjéʼii tádígháhígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ctenus maculisternis" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí dóó  hólǫ́.
Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał azhééʼ bitʼohígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 0.8–2di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binákʼee éí dinilzhin; bitéél éí łigai; binááʼ éí diłhił.
Tó wónaanídę́ę́ʼ tsiitsʼiinááyisii
éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́; shį́įgo éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Jynx torquilla" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Naʼashjéʼii neeskʼahí bijéí dah łichíiʼii
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí tʼáá díkwíí mm áníłtso łeh. Bitsʼíís éí łizhin dóó łichíiʼgo naashchʼąąʼ. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Náátsʼózídę́ę́ʼ jaaʼabaní bitʼaʼ nineezígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 8–12di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 3–4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo dibéłchíʼí; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí dinilzhin.
Dlodziłgaii Bitooʼdi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi
éí Ahééháshį́į́h Hahoodzodi bił hazʼą́; Dlodziłgaii Bitooʼ Áłtsʼíísí Bił Hahoodzodi éí bił hazʼą́.
Zahalánii dootłʼizh dóó łigaaígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí dóó  dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Melanotis hypoleucus" deiłníigo dayózhí.
Nátsʼiingaii bitsiitʼáád dibéłchíʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitsiitʼáád éí dibéłchíʼí; bitłʼaaʼ éí łitso; binátsʼiin dóó bizééʼ éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.
Naakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ chʼoshtsoh łitsogo noodǫ́zígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí łeeyiʼ chʼoshtsoh éí 8–15di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá dóó łitsogo noodǫ́ǫ́z; bitseeʼ éí nineez; bijáád doo hólǫ́ǫ da; binááʼ éí áłtsʼíísí.
Dził Biiʼ Dzígaiidę́ę́ʼ naʼashjéʼii tádígháhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.3–0.6di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ dóó tʼóó bíyó nteel łeh. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yázhí éí haalzheeh ałdóʼ.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ nááʼyiłnaadii yistłʼinígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi téiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Christinus marmoratus" deiłníigo dayózhí.
Łeeyiʼ chʼosh yiyání yishtłizhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 15–20di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibáago naashchʼąąʼ.
Dziłtah naʼashjéʼii kʼíńdílʼisígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tetragnatha montana" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Bichʼah Łichíiʼii Bikéyahdi dóó hólǫ́. thumb|left|250px
Táyiʼ chʼał dootłʼizhígíí
éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Eʼeʼaahjí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pelophylax ridibundus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaní bitʼaʼ nineezígíí
éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi dóó Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Miniopterus fuliginosus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Tó Áłchʼį́į́dí (kinsááʼ)
Tó Áłchʼį́į́díidi tʼáá díkwíí bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́į́ ńtʼę́ę́ʼ; dííshjį́į́góó éí kinsááʼ.
Nááʼyiłnaadii áníní diłhiłígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Nááʼyiłnaadii áníní diłhiłígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł łeh.
Ńdíshchííʼ Bikooh (Áshįįh Biiʼtó Hahoodzo)
éí Áshįįh Biiʼtó Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; Iʼdiitiin Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.
Tsétah nááʼyiłnaadii bijáád ádaałtsʼózígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi téiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Rhinogecko misonnei" deiłníigo dayózhí.
Dahbaʼ Bikooh
Dahbaʼ Bikooh éí -gi bił hazʼą́. Dahbaʼ Bikooh éí tónteel bikááʼdóó deigo 3,389 adéesʼeez.
Tseechʼį́įdii bitéél noodǫ́zígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Tseechʼį́įdii bitéél noodǫ́zígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Haʼaʼaahdę́ę́ʼ naʼashjéʼii tádígháhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.3–0.6di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó dinilbáago noodǫ́ǫ́z dóó tʼóó bíyó nteel łeh. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yázhí éí haalzheeh ałdóʼ.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ chʼoshtsoh dootłʼizhígíí
éí táyiʼ dóó niʼkáágóó ndaakaaígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Boulengerula taitana" deiłníigo dayózhí.
Lókʼaatah dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitéél yishtłizhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí diłhił.
Tsintah nááʼyiłnaadii ánínígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah naaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Aristelliger georgeensis" deiłníigo dayózhí.
Naʼashjéʼii nímazí neeskʼahí diłhiłígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí tʼáá díkwíí mm áníłtso łeh. Bitsʼíís éí diłhił dóó niłhingo naashchʼąąʼ. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ tąądee naagháhii yiyání łitsogo noodǫ́zígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ tąądee naagháhii yiyání łitsogo noodǫ́zígíí éí tąądee naagháhii dóó łeeyiʼ chʼosh yilghał łeh.
Táyiʼ chʼał łikizhígíí
éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pelophylax nigromaculatus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Nátsʼiintsoii łibáhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; binátsʼiin dóó bitsiitʼáád éí łitso; bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.
Magí bílaʼ łizhinígíí
éí naaldlooshii daʼałtʼoʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Saguinus niger" deiłníigo dayózhí.
Atʼaʼ yiltʼąąʼítah tłʼiish łitso dóó dootłʼizhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 25–40di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bitłʼaaʼ éí łitso.
Naʼashǫ́ʼii bitʼaʼ dahólóní dóó bikʼéí
Naʼashǫ́ʼii bitʼaʼ dahólóní dóó bikʼéí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii deildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Níyoltsoh (kintah)
éí Áshįįh Biiʼtó Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; Tséłchíítsį́į́ Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin haalʼá.
Tó wónaanídę́ę́ʼ łeeyiʼ bitiiní binághah halchíʼígíí
éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Eʼeʼaahjí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Clethrionomys glareolus" (éí doodaiiʼ éí "Myodes rutilus") deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Tsídii disxǫsí dibéłchíʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Tsídii disxǫsí dibéłchíʼígíí éí chʼosh haalzheehgo naatʼá.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ dziłtah tsídiiłtsooí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łitso; bitsiitʼáád éí halzhin; bitʼaʼ éí dinilzhin dóó łitso; bidaaʼ éí łibá.
Nátsʼiintsoii łitsooígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Vireo hypochryseus" deiłníigo dayózhí.
Gałbáhí (íiyisígíí)
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Gałbáhí éí tłʼoh dóó chʼil bitʼąąʼ yiłchozh.
Táyiʼ chʼał łitsooígíí
éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pelophylax chosenicus" deiłníigo dayózhí.
Naʼashjéʼii tádígháhí naashchʼąąʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.3–0.6di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó diłhił dóó niłhingo naashchʼąąʼ dóó tʼóó bíyó nteel łeh. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yázhí éí haalzheeh ałdóʼ.
Tʼiisbáí Bikooh
Tʼiisbáí Bikooh éí -gi bił hazʼą́. Tʼiisbáí Bikooh éí tónteel bikááʼdóó deigo 5,318 adéesʼeez.
Atʼaʼ yiltʼąąʼítah tłʼiish łitsooígíí
éí tłʼiish íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Bothriechis schlegelii" deiłníigo dayózhí.