cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Shádiʼááhdę́ę́ʼ naalʼeełítsoh bitsiiʼ łibáhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naalʼeełí éí 20–22di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís dibéłchíʼí; bitsiitsʼiin éí łibá; bitʼaʼ éí łigai dóó diłhiłgo noodǫ́ǫ́z; bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí łizhin. Baʼáádígíí éí bikąʼígíí yił aheełtʼé.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ haltsooítaatʼagii bitseeʼ deeshgizhígíí
éí atsá dóó giní dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Elanoides forficatus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Shą́ąʼjįʼ naʼashjéʼii nahachaʼí bijáád daaltsxooígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Heliophanus flavipes" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó dóó  dóó  hólǫ́. thumb|left|250px
Tsétah nááʼyiłnaadiitélí dinilzhinígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Tsétah nááʼyiłnaadiitélí dinilzhinígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł.
Jiinííhí łichxíʼígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó  dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Carpodacus sipahi" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Jiinííhí łichxíʼígíí éí chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí íiyisígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikááʼgóó dahólǫ́, tʼáá hazhóʼó Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí, ńléidi éí ádaadin. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Scincinae" deiłníigo deiyózhí. Naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí íiyisígíí éí 284 ałʼąą ádaatʼé.
Tʼááłáhági átʼéego:Naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí íiyisígíí
Chʼiyíítʼogii ntsaaígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Chʼiyíítʼogii ntsaaígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Wíiʼiichilí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 7–8di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dootłʼizh; binákʼee éí halzhin; bidaaʼ éí diłhił.
Chį́į́shkʼání naashchʼąąʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 4–6di adéesʼeez áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilbá dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ.
Dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitseeʼ dibéłchíʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitseeʼ dibéłchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Wíiʼii
Díí tsídii éí 7–12di asdzoh ádaníłtso łeh, áádóó éí bitsʼíís dootłʼizh; binákʼee éí halzhin łeh.
Jiinííhí nizhónígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Jiinííhí nizhónígíí éí chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Chį́į́shkʼání yishtłizhígíí
éí tłʼiish íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Bothrops matogrossensis" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Łį́į́ʼ bikeeʼ yilchį́į́hí łitsxooígíí
éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi dóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Rhinolophus rouxii" deiłníigo dayózhí.
Naʼashǫ́ʼii bitsiiʼ dikʼánígíí
éí naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gonocephalus" deiłníigo deiyózhí. Naʼashǫ́ʼii bitsiiʼ dikʼánígíí éí 16 ałʼąą ádaatʼé.
Dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitseeʼ diłhiłígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitseeʼ diłhiłígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Ásáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chʼilhaatʼaʼii yázhí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Ásáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chʼilhaatʼaʼii yázhí éí tsídii yázhí dóó chʼosh (tániilʼáí da, nahachagii da) haalzheehgo naatʼá.
Tábąąh naʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Anolis aquaticus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4–8di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bizégoʼ éí łitso; bíchį́į́h éí deekį́; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Haʼaʼaahdę́ę́ʼ łeeyiʼ naałʼaashii bikágí ntłʼizígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼosh éí 1–2di asdzoh áníłtso; adóó éí bitsʼíís dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Jiinííhí noodǫ́zígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá dóó dinilgaigo noodǫ́ǫ́z; bikąʼígíí éí bitéél dóó bitsiiʼ dinilchííʼ; bidaaʼ éí łibá.
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dijoolí dibéłchíʼígíí
éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Scaphiophryne brevis" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px|Tsʼǫʼasáanii
Béésh Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ naalʼeełí doo naatʼáʼii
éí táłkááʼ naalʼeełí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tachyeres leucocephalus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naalʼeełí éí 20–27di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís dinilzhin dóó dibéłchíʼí; bitsiitsʼiin dóó bikʼos éí łigai; bidaaʼ éí łitsxo dóó kʼíjíjin. Baʼáádígíí éí bitsiitsʼiin dóó bikʼos dibéłchíʼí; binátsʼiin éí dah dzígai.
Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tséʼą́ąyiʼ naʼashjéʼii
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼosh éí tʼáá díkwíí mm tʼéiyá áníłtso; bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Haʼagéedi chidí naatʼaʼí ńdinibįįhígi
Díí chidí naatʼaʼí ńdinibįįhígi éí 179 náhásdzo hayázhí dikʼą́ągo áníłtso áádóó éí tónteel bikááʼdóó deigo 3,413 adéesʼeez.
Chʼosh ditłʼooí haalzheehii łichxíʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Chʼosh ditłʼooí haalzheehii łichxíʼígíí éí chʼosh yázhí yildeeł; chʼosh ditłʼooí ayóo yildeeł.
Chį́į́shkʼání yistłʼinígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 4–6di adéesʼeez áníłnééz. Bitsʼíís éí łibáago naashchʼąąʼ dóó diłhiłgo yistłʼin.
Chéchʼiltah Ałtsʼádaazlį́ Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo
Kéédahatʼínígíí
152,982 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii Chéchʼiltah Ałtsʼádaazlį́ Áłtsʼíísí Bił Hahoodzodi kéédahatʼį́ (2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ nááʼyiłnaadii bitseeʼ noodǫ́zígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4–6di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitseeʼ éí dinilzhin dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z dóó nteel.
Tsétah nááʼyiłnaadiitélí noodǫ́zígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Afroedura transvaalica" deiłníigo dayózhí.
Náátsʼózídę́ę́ʼ tłʼiish mąʼiiyilwooʼí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 20–35di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilgai dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ.
Shą́ąʼjįʼ naʼashjéʼii nahachaʼí bitsʼíís noodǫ́zígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Heliophanus edentulus" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Ayóóʼátʼé Tónteel bibąąhgóó hólǫ́.
Ahééháshį́į́hdę́ę́ʼ łeeyiʼ bitiiní
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 6–8di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 2–3di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bijaaʼ éí áłtsʼíísí; bitéél éí halbá.
Jiinííhí ntsaaígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Jiinííhí ntsaaígíí éí chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Łóóʼtsoh yázhí íiyisígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Łóóʼtsoh yázhí íiyisígíí éí łóóʼ dóó łóóʼ bigaan dahólónígíí haalzheehgo naʼałkǫ́ǫ́ʼ.
Yíldzistah chʼał binákʼee halzhinígíí
éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Leptodactylus mystacinus" deiłníigo dayózhí.
Níłtsą́ chʼał dibéłchíʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 1–1.5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ dóó diłhiłgo yistłʼin; binághah éí dah dzígai; binááʼ éí ntsaa.
Tsékʼi naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí łibáhígíí
éí naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Egernia napoleonis" deiłníigo dayózhí.
Chʼah Diʼilii Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii chʼałniiʼí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4–8di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá; bizééʼ dóó bitéél éí łigai; bitseeʼ éí nineez dóó kʼíjíjin; binááʼ éí diłhił.
Naakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ jiinííhí binátsʼiin łigaaígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilchííʼ; bitʼaʼ dóó bitseeʼ dóó bitsiiyah éí dinilzhin; binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí łibá.
Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ naałʼaashii yázhí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼosh éí 0.5–1di asdzoh áníłtso; adóó éí dinilzhin dóó łibáago naashchʼąąʼ. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Níłtsą́ chʼał diniltsooígíí
éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah naaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Eleutherodactylus jasperi" deiłníigo dayózhí.
Ąąʼąʼii dadootłʼizhígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cissa" deiłníigo deiyózhí. Ąąʼąʼii dadootłʼizhígíí éí dį́į́ʼ ałʼąą ádaatʼé. thumb|left|250px
Tó Háálį́įdi siláołtsooí bichidí naatʼaʼí ńdinibįįhígi
thumb|left|300px
Shą́ąʼjįʼ naʼashjéʼii nahachaʼí diniltsooígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.02–0.2di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí diniltso dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Naʼashjéʼii bitłʼóól níyizí dibéłchíʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.5–0.8di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ jiinííhí binátsʼiin łigaaígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Carpodacus dubius" deiłníigo dayózhí.
Ásáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ nááʼyiłnaadii láchʼį́dígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Ásáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ nááʼyiłnaadii láchʼį́dígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł.
Níłtsą́ chʼał dinilzhinígíí
éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah naaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Eleutherodactylus martinicensis" deiłníigo dayózhí.
Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii chʼałniiʼí łikizhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii chʼałniiʼí łikizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Chʼosh ditłʼooí deildeełí dóó bikʼéí
Tʼááłáhági átʼéego:Chʼosh ditłʼooí deildeełí dóó bikʼéí
Ąąʼąʼii diłhiłí bidaaʼ łitsooígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Ąąʼąʼii diłhiłí bidaaʼ łitsooígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí yiłchozh; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii dóó naʼastsʼǫǫsí éí yilghał ałdóʼ.
Níłtsą́ chʼał łitsxo dóó łibáhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Níłtsą́ chʼał łitsxo dóó łibáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yázhí yildeeł.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ naalʼeełí łibáhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naalʼeełí éí 22–26di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łibáago naashchʼąąʼ dóó łigaigo yistłʼin; bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí łitsxo dóó kʼíjíjin. Baʼáádígíí éí bikąʼígíí yił aheełtʼé.
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dijoolí naashchʼąąʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 1–1.6di asdzoh áníłtso. Łaʼ éí bitsʼíís chʼilgo dootłʼizh dóó łichxííʼ dóó diłhiłgo ndaashchʼąąʼ, náánáłaʼ éí łitso dóó dinilgai dóó łizhinkgo ndaashchʼąąʼ; bitéél éí dinilá; binááʼ éí diłhił.
Akʼah sisíʼí tsintah tsídii
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 7–9di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitłʼaaʼ éí dinilgai; bitéél dóó bitsiitʼáád éí halzhin; bizééʼ dóó bítááʼ éí łigai; binááʼ éí łitsxo; bidaaʼ éí łizhin.
Ghą́ą́ʼ Haltsooíidi naaldeehii danílʼį́ bił hazʼání
éí Akałii Bikéyahdi bił hazʼą́; áádóó éí 15 náhásdzo hayázhí dikʼą́ągo áníłtso.
thumb|left|300px|[[Mąʼii ałhosh]] thumb|right|300px
Séítah nááʼyiłnaadii láchʼį́dígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Séítah nááʼyiłnaadii láchʼį́dígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł.
Nákʼeehgaiitsoh
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Nákʼeehgaiitsoh éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tó wónaanídę́ę́ʼ hodíłchʼiltah tsídiiłbáhí naashchʼąąʼígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó  dóó  dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Emberiza impetuani" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Łóóʼtsoh yázhí
éí łóóʼtsoh biwooʼ dantłʼizígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Tónteel biyiʼdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Globicephalinae" deiłníigo deiyózhí. Łóóʼtsoh yázhí éí tsostsʼid ałʼąą ádaatʼé. thumb|left|250px
Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii chʼałniiʼí
éí naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phrynocephalus versicolor" deiłníigo dayózhí.
Kʼédaaníinii Bikéyah
éí Eʼeʼaahjí Tónteel bikáaʼgi dah naaʼeeł.
Níłtsą́ chʼał yishtłizhígíí
éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Eleutherodactylus ionthus" deiłníigo dayózhí.
Dǫ́ʼiidayiitsahí baa dzólnígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Onychorhynchus" deiłníigo deiyózhí. Dǫ́ʼiidayiitsahí baa dzólnígíí éí dį́į́ʼ ałʼąą ádaatʼé. thumb|left|250px
Nááʼyiłnaadiichilí bitseeʼ dah daalzhinígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Nááʼyiłnaadiichilí bitseeʼ dah daalzhinígíí éí łeʼesoołii dóó dǫ́ʼiichilí dóó wóláchííʼ yildeeł łeh.
Tó wónaanídę́ę́ʼ nákʼeehgaii dóó bikʼéí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí tó wónaanídi tʼéiyá dahólǫ́; dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi dóó Eʼeʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah ndaaʼeełí bikáaʼgi éí tʼóó ahayóí. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Zosteropidae" deiłníigo deiyózhí. Tó wónaanídę́ę́ʼ nákʼeehgaii dóó bikʼéí éí 139 ałʼąą ádaatʼé.
Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ chį́į́shkʼání bizééʼ łitsooígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 6–7di adéesʼeez áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ.
Bítáátʼashzhiin
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó dóó Náhookǫsjí  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Nucifraga caryocatactes" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ jiinííhí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá dóó dinilchíiʼgo naashchʼąąʼ; bitʼaʼ éí dibéłchíʼí; bidaaʼ éí łibá.
Dǫ́ʼiiyiyiitsahí diniltsooí bizééʼ łitsooígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó  dóó Náhookǫsjí  dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Conopias parvus" deiłníigo dayózhí.
Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiistsʼózí naʼatłʼoʼii
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiistsʼózí naʼatłʼoʼii éí chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yázhí yilghał łeh.
Łį́į́ʼ bikeeʼ yilchį́į́hí
éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí tó wónaanídi tʼéiyá dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Rhinolophidae" deiłníigo deiyózhí. Łį́į́ʼ bikeeʼ yilchį́į́hí éí 106 ałʼąą ádaatʼé.
Dǫ́ʼiidayiitsahí diniltsooígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Conopias" deiłníigo deiyózhí. Dǫ́ʼiidayiitsahí diniltsooígíí éí dį́į́ʼ ałʼąą ádaatʼé. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–6di asdzoh ádaníłtso. Bitsʼíís éí diniltso; bitʼaʼ éí dinilzhin; binákʼee éí halzhin; bidaaʼ éí diłhił.
Ahééháshį́į́hdę́ę́ʼ séítah naʼashjéʼii nahachaʼí nizhóonii
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Habronattus californicus" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí tʼéiyá hólǫ́.
Tsinhaatʼaʼii noodǫ́zígíí
éí atsáłbáí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Micrastur ruficollis" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Tó wónaanídę́ę́ʼ tłʼohtah tsídiiłbáhí naashchʼąąʼígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Emberiza hortulana" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Nááʼyiłnaadiichilí bitseeʼ noodǫ́zígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Nááʼyiłnaadiichilí bitseeʼ noodǫ́zígíí éí łeʼesoołii dóó dǫ́ʼiichilí dóó wóláchííʼ yildeeł łeh.
Bitsiichįįshgahí yił aheełtʼéhé bitsiitʼáád halzhinígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdi dóó dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Podoces hendersoni" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 12–14di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitsiitʼáád éí halzhin; binághah éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí kʼíjíjin; bidaaʼ éí diłhił.
Yíldzistah chʼał dinilbáhígíí
éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Leptodactylus labrosus" deiłníigo dayózhí.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naaʼahóóhaiłbáhí bitéél halchíʼígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cinclosoma castaneothorax" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 7–8di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitʼaʼ éí dinilzhin; binághah dóó bitsiitʼáád éí halbá; bitéél éí halchííʼ; bizééʼ éí halzhin; binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał naatsʼǫǫdí noodǫ́zígíí
éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phrynomantis bifasciatus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Dǫ́ʼiiyiyiitsahí łitsooí bináyaah halbáhígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Myiozetetes luteiventris" deiłníigo dayózhí.
Tłʼoh Hazteel
Tłʼoh Hazteel éí 19.4 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 15,505 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
Daantélí bitéél łigaaígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Daantélí bitéél łigaaígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Nááʼyiłnaadiichilí bitsiitsʼiin diłhiłígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 0.5–1di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łitsxo; bitsiitsʼiin diłhiłgo naashchʼąąʼ dóó łigaigo yistłʼin.
Bíyaabíyaaʼii
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 14–16di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bidaaʼ éí diłhił.
Tsétah gah (íiyisígíí)
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Tsétah gah éí chʼil bikʼǫ́ǫ́ʼ dóó tłʼoh dóó niʼ hadláád dóó chʼil bilátah hózhóón yiłchozh.
Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiishzhiin dinilchíʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó dinilchíiʼgo naashchʼąąʼ; bitéél éí halbá; bidaaʼ éí diłhił.
Chʼiltaalkʼę́hé łichíʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Chʼiltaalkʼę́hé łichíʼígíí éí naʼatsʼǫǫsí dóó łeeyiʼ bitiiní dóó chį́į́shnézí dóó gah haalzheehgo naatʼá.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał naatsʼǫǫdí
éí chʼał íiyisígíí dah daakahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phrynomantis" deiłníigo deiyózhí. Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał naatsʼǫǫdí éí ashdlaʼ ałʼąą ádaatʼé. thumb|left|250px
Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsinlátah chʼał niłhinígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 2–2.5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí niłhingo naashchʼąąʼ; bitéél éí łigai; binááʼ éí diniltso.
Łeesdísí Bikéyahdę́ę́ʼ naalʼeełí dootłʼizhí
éí táłkááʼ naalʼeełí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Łeesdísí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hymenolaimus malacorhynchos" deiłníigo dayózhí. Tʼáá díí tʼéiyá tsídii "Hymenolaimus"-jí atah yisdzoh. thumb|left|250px
Tséʼą́ąyiʼ nááʼyiłnaadii diwozhígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Heteronotia spelea" deiłníigo dayózhí.
Dinilzhį́ʼii
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 14–16di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí łitso dóó kʼíjíjin.
Dinilzhį́ʼii éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí yiłchozh; naʼashǫ́ʼii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tó wónaanídę́ę́ʼ tsintah chahałheeł naʼashjéʼii
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Amaurobius fenestralis" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi hólǫ́. thumb|left|250px
Tsinyiʼ níłtsą́ chʼał dinilbáhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 0.7–1di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitéél éí dinilgai; binááʼ éí ntsaa.
Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashjéʼii aniʼįįhígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Argyrodes kumadai" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí dóó  hólǫ́. thumb|left|250px
Chʼiltaalkʼę́hé łigaaígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Chʼiltaalkʼę́hé łigaaígíí éí chʼosh haalzheehgo naatʼá; naaldlooshii yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Łeeyiʼ bitiiní biniitsįʼ łitsooígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 3–5di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 2–3di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; biniitsįʼ éí łitso łeh; bijaaʼ éí áłtsʼíísí; bitéél éí halbá.
Jááłánii bikǫʼí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jááłánii éí 0.5–1.5di asdzoh ádaníłnéez łeh. Bitsʼíís éí łigai; binááʼ éí ádin. Chʼil dóó dííłdzid éí bichʼiyąʼ łeh.
Tsinhaatʼaʼii
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Tsinhaatʼaʼii éí naʼashǫ́ʼii dóó tsídii yázhí dóó hazéí haalzheehgo naatʼá.
Táłkááʼ Bighan Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chį́į́shkʼání
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Táłkááʼ Bighan Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chį́į́shkʼání éí naʼastsʼǫǫsí dóó naʼashǫ́ʼii dóó chʼał yilghał łeh.
Yíldzistah chʼał dootłʼizhígíí
éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Leptodactylus bufonius" deiłníigo dayózhí.
Dziłtah zhį́ʼii bidaaʼ łitsooígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó dóó  dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pyrrhocorax graculus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Naʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí
Naʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii deildeeł.
Hodíłchʼiltah gáagii łibáhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 10–11di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí łizhin; binákʼee éí dootłʼizh; bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.
Łeeyiʼ bitiiní bitseeʼ nineezígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Łeeyiʼ bitiiní bitseeʼ nineezígíí éí chʼil binááʼ dóó tłʼoh yiłchozh.
Naʼashǫ́ʼii bitsooʼ dootłʼizhí łikizhígíí
éí naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tiliqua nigrolutea" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 14–20di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó dinilgaigo łikizh; bizééʼ éí diniltso; bitsooʼ éí diłhiłgo dootłʼizh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí łichííʼ.
Dziłghą́ąʼdi Naakaii Dootłʼizhí Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah naʼashǫ́ʼii
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Dziłghą́ąʼdi Naakaii Dootłʼizhí Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah naʼashǫ́ʼii éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Tʼádootłʼizhii bitsiiʼ diłhiłígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Tʼádootłʼizhii bitsiiʼ diłhiłígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí yiłchozh; naʼashǫ́ʼii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Łeeyiʼ bitiiní diłhiłígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 5–7di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 2–4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bijaaʼ éí áłtsʼíísí; bitéél éí halbá.
Dǫ́ʼiidayiitsahí daaltsooígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–6di asdzoh ádaníłtso. Bitsʼíís éí łitso; bitʼaʼ éí dinilzhin; bitsiiʼ éí diłhił; bizééʼ dóó binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.
Nááʼyiłnaadiichilí łikizhígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahji Tónteel bikáaʼdi kéyah dah naaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sphaerodactylus macrolepis" deiłníigo dayózhí.
Tábąąh tsiitsʼiintání
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dibéłchíʼí; bidaaʼ éí łizhin.
Tó ńlį́įyiʼ tsxilghááh yázhí
éí tsxilghááh íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Rhyacotriton variegatus" deiłníigo dayózhí.
Halgai Hóteeldę́ę́ʼ naʼashjéʼii nahachaʼí nizhóonii
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Habronattus calcaratus" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́; Halgai Hóteelígíí bikááʼgóó éí tʼóó ahayóí.
Tó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí binátsʼiin łitsooígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; bitʼaʼ dóó binághah éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binátsʼiin éí łitso; bidaaʼ éí diłhił.
Dibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ magí bitseeʼ yee adilohígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Dibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ magí bitseeʼ yee adilohígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó chʼil bitʼąąʼ yiłchozh; chéłchaaʼ dóó wóʼałtaasʼéí dóó naʼashǫ́ʼii yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tsiitsʼiintání binághah yishtłizhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Tsiitsʼiintání binághah yishtłizhígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł.
Yádíłtihii binághah halbáhígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Bichʼah Łichíiʼii Bikéyahdi dóó Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sylvia crassirostris" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bizééʼ dóó bitéél éí łigai; bitsiitʼáád éí halzhin; bidaaʼ éí diłhił.
Naʼashjéʼii nahachaʼí nizhóonii bijáád łitsxooígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.02–0.04di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó dinilgaigo naashchʼąąʼ; bijáád éí łitsxo. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Kéyah dah siʼánígíí beʼałnííʼdę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitłʼaaʼ łitsooígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łitso; binátsʼiin éí łigai; binákʼee éí halzhin; bidaaʼ éí diłhił.
Ahééháshį́į́hdę́ę́ʼ jááłánii biziiz daaltsooígíí
éí chʼosh bijáád dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Orophe unicus" deiłníigo dayózhí. Díí jááłánii éí Náhookǫs dóó Eʼeʼaahjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́; éí tʼóó ahayóí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jááłánii éí 0.5–1.5di asdzoh áníłnéez łeh. Bitsʼíís éí łizhingo naashchʼąąʼ dóó łitsogo noodǫ́ǫ́z. Chʼil dóó dííłdzid éí bichʼiyąʼ łeh.
Nááʼyiłnaadiichilí nizhónígo noodǫ́zígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahji Tónteel bikáaʼdi kéyah dah naaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sphaerodactylus callocricus" deiłníigo dayózhí.
Diichiłí Nílį́įdi chidí naatʼaʼí ńdinibįįhígi
éí Chéchʼiltah Ałtsʼádaazlį́ Áłtsʼíísí Bił Hahoodzodi (Ahééháshį́į́h Hahoodzo biyiʼdi) bił hazʼą́.
Díí chidí naatʼaʼí ńdinibįįhígi éí 132 náhásdzo hayázhí dikʼą́ągo áníłtso áádóó éí tónteel bikááʼdóó deigo 244 adéesʼeez.
Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ naʼashjéʼii aniʼįįhígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Argyrodes flavescens" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi dóó hólǫ́. thumb|left|250px
Tsxilgháánézí bikézhoozh naakiígíí
éí tsxilghááh íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaah dóó Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Amphiuma means" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px|[[Táłtłʼááh álééh tsxilgháánézí yilghał]]
Tsinhaatʼaʼiichilí bítááʼ łigaaígíí
éí atsáłbáí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Microhierax latifrons" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 6–7di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bítááʼ dóó bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí dinilbá.
Daantélí ndaashchʼąąʼígíí
Tʼááłáhági átʼéego:Daantélí ndaashchʼąąʼígíí
Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitłʼaaʼ łitsooígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łitso; bitéél éí diłhiłgo noodǫ́ǫz łeh; binátsʼiin dóó bináyaah éí łigai; binákʼee éí halzhin; bidaaʼ éí diłhił.
Nááʼyiłnaadiichilí noodǫ́zígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahji Tónteel bikáaʼdi kéyah dah naaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sphaerodactylus graptolaemus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Nááʼyiłnaadiichilí noodǫ́zígíí éí łeʼesoołii dóó dǫ́ʼiichilí dóó wóláchííʼ yildeeł łeh.
Tó wónaanídę́ę́ʼ nááʼyiłnaadii bílátʼą́ʼí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Mediodactylus danilewskii" deiłníigo dayózhí.
Tsídiishzhiin dinilchíʼígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dóó Binááʼádaałtsʼózíidi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Leucosticte" deiłníigo deiyózhí. Tsídiishzhiin dinilchíʼígíí éí hastą́ą́ ałʼąą ádaatʼé.
Tsétah gah bizábąąh łizhinígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Tsétah gah bizábąąh łizhinígíí éí chʼil bikʼǫ́ǫ́ʼ dóó tłʼoh dóó niʼ hadláád dóó chʼil bilátah hózhóón yiłchozh.
Lókʼaatah łeeyiʼ bitiiní
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 4–5di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 2–3di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bijaaʼ éí áłtsʼíísí; bitéél éí łigai.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ naalʼeełí biwos halchíʼígíí
éí táłkááʼ naalʼeełí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Callonetta leucophrys" deiłníigo dayózhí. Tʼáá díí tʼéiyá tsídii "Callonetta"-jí atah yisdzoh. thumb|left|250px
Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsintah naʼashǫ́ʼii bitsiiʼ łichíʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsintah naʼashǫ́ʼii bitsiiʼ łichíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Naʼashjéʼii nahachaʼí nizhóonii binákʼee halzhinígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Habronattus mexicanus" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.02–0.04di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí dinilbá dóó dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binákʼee éí halzhin. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Tsintah dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitłʼaaʼ łitsooígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Tsintah dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitłʼaaʼ łitsooígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Jaaʼabaní haalzheehii
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Jaaʼabaní haalzheehii éí jaaʼabaní dóó tsídii yázhí haalzheehgo naatʼá.
Tsinlátah chʼał bijáádtsʼózí binághah dichʼízhígíí
éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Osteocephalus leprieurii" deiłníigo dayózhí.
Tsxilgháánézí bikézhoozh táʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Tsxilgháánézí bikézhoozh táʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; łóóʼ yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah naʼashǫ́ʼii diłhiłígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4–6di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Naʼashjéʼii nahachaʼí nizhóonii bitsiitʼáád halbáhígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Habronattus altanus" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́.
Tsxilgháánézí bikézhoozh tʼááłáʼígíí
éí tsxilghááh íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaah dóó Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Amphiuma pholeter" deiłníigo dayózhí.
Tábąąstʼagii
éí atsá dóó giní dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Leptodon cayanensis" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Diichiłí Nílį́įdi kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi
éí Ahééháshį́į́h Hahoodzodi bił hazʼą́; Chéchʼiltah Ałtsʼádaazlį́ Áłtsʼíísí Bił Hahoodzodi éí bił hazʼą́.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ naałʼaashii łitsooí bitseeʼ naakiígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼosh éí 1–2di asdzoh áníłtso; adóó éí łitso dóó łizhingo naashchʼąąʼ; bijáád éí daalzhin. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Yádíłtihii bítááʼ halzhinígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Yádíłtihii bítááʼ halzhinígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tááʼilí diłhiłígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 6–7di asdzoh áníłtso. Bikąígíí éí bitsʼíís diłhiłgo dootłʼizh, baʼáádígíí éí bitsʼíís dinilzhin; bítááʼ éí halzhin dóó diʼil; bidaaʼ éí diłhił.
Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ chį́į́shkʼání yistłʼinígíí
éí tłʼiish íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Trimeresurus malabaricus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Tsiitsʼiintání bizééʼ halchíʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bizééʼ éí halchíiʼ łeh; bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí łizhin.
Tsétah naʼashǫ́ʼii bitsiiʼ łichíʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 6–8di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo naashchʼąąʼ; bitsiiʼ dóó bitseeʼ éí łichíiʼ łeh; binááʼ éí diłhił.
Tseeyaaʼáanii binátsʼiin łigaaígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Tseeyaaʼáanii binátsʼiin łigaaígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; chʼil bitʼąąʼ dóó dzidzé éí yiłchozh ałdóʼ.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsintah naʼashǫ́ʼii bizábąąh łitsooígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsintah naʼashǫ́ʼii bizábąąh łitsooígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ magí ditłʼooí bitseeʼ yee adilohígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí magí éí 20–30di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 29–31di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ dóó ditłʼo; biniiʼ éí dinilzhin.
Séítah chʼał nahashchʼidí binághah halchíʼígíí
éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tomopterna natalensis" deiłníigo dayózhí.
Tséyaa nááʼyiłnaadiichilí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Tséyaa nááʼyiłnaadiichilí éí łeʼesoołii dóó dǫ́ʼiichilí dóó wóláchííʼ yildeeł łeh.
Yádíłtihii bitłʼaaʼ dibéłchíʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Yádíłtihii bitłʼaaʼ dibéłchíʼígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tsiitsʼiintání bizééʼ łigaaígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Tsiitsʼiintání bizééʼ łigaaígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł.
Anaʼí Ádaadinii
éí Biʼééʼ Łitsxooí Bikéyahdi áhootʼéego bił hazʼą́, áádóó atisgo áníłtso kin dah shijaaʼígíí.
Bitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ tłʼiish mósíyilnááʼí diniltsooígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 30–45di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí diniltso dóó dinilgaigo naashchʼąąʼ.
Ndaalzheehii Łizhiní Bikéyah
Ndaalzheehii Łizhiní Bikéyah biwááshindoon éí Náhookǫsjí Teełtah Hahazteel hoolyéedi bił hazʼą́.
Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ gah
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 15–20di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bijaaʼ éí nineez dóó kʼíjíjin.
Béégashiitah dǫ́ʼiiyiyiitsahí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 7–8di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; bizééʼ dóó bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łitso; bidaaʼ éí diłhił.
Yíldzistah chʼał yishtłizhgo dootłʼizhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 1–2.5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo dootłʼizh dóó diłhiłgo naashchʼąąʼ; binááʼ éí diłhił.
Tééh hóyáanii yił aheełtʼéhé łibáhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Tééh hóyáanii yił aheełtʼéhé łibáhígíí éí łóóʼ dóó łóóʼ bigaan dahólónígíí haalzheehgo naʼałkǫ́ǫ́ʼ.
Anaʼí Ádaadiniidi chidí naatʼaʼí ńdinibįįhígi
Tʼááłáhági átʼéego:Chidí naatʼaʼí ńdinibįįhígi Tʼááłáhági átʼéego:Anaʼí Ádaadinii
Séítah chʼał nahashchʼidí dichʼízhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Séítah chʼał nahashchʼidí dichʼízhígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ dáʼákʼehtah tsxilghááh
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ dáʼákʼehtah tsxilghááh éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Tsinlátah chʼał bijáádtsʼózí dichʼízhígíí
éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Osteocephalus verruciger" deiłníigo dayózhí.
Ńdíshchíitah łeeyiʼ bitiiní
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 4–5di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 2–3di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bijaaʼ éí áłtsʼíísí; bitéél éí łigai.
Eʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ nááʼyiłnaadii bikézhoozhtʼą́ʼí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 1–3di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ.
Eʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ nááʼyiłnaadii bikézhoozhtʼą́ʼí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł.
Wónikǫsí haalzheehii diłhiłígíí
éí atsá dóó giní dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó  dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Aviceda leuphotes" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Wónikǫsí haalzheehii diłhiłígíí éí wónikǫsí dóó naakaii náásééł dóó nahachagii deildeeł; naʼashǫ́ʼii yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Kéyah dah siʼánígíí beʼałnííʼdę́ę́ʼ magí bitseeʼ yee adilohígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Kéyah dah siʼánígíí beʼałnííʼdę́ę́ʼ magí bitseeʼ yee adilohígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó chʼil bitʼąąʼ yiłchozh; chéłchaaʼ dóó wóʼałtaasʼéí dóó naʼashǫ́ʼii yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashjéʼii azisí dinilzhinígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.3–0.6di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí dinilzhingo naashchʼąąʼ. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Chʼiyíítʼogii yił aheełtʼéhé
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí dóó  dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pitangus sulphuratus" deiłníigo dayózhí (tʼáá díí tʼéiyá tsídii "Pitangus"-jí atah yisdzoh). thumb|left|250px
Naʼashjéʼii nahachaʼí nizhóonii noodǫ́zígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Habronattus agilis" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́.
Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tábąąh tsxilghááh łibáhígíí
éí táyiʼ dóó niʼkáágóó ndaakaaígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hynobius retardatus" deiłníigo dayózhí.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiiłtsooí bitsiiʼ łizhinígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiiłtsooí bitsiiʼ łizhinígíí éí chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Tó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí bitłʼaaʼ łitsooígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ dóó binághah éí łizhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitsiiʼ éí łizhin dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; bitłʼaaʼ éí łitso; bidaaʼ éí dinilbá.
Tsintah níłtsą́ chʼał dinilzhinígíí
éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Eleutherodactylus albipes" deiłníigo dayózhí.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaní bitseeʼ hólóní łibáhígíí
éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Mops condylurus" deiłníigo dayózhí.
Magí ditłʼooí bitseeʼ łitsooígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí magí éí 18–21di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 20–25di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łizhin; bitseeʼ éí łitso łeh; biniiʼ éí dinilzhin.
Dǫ́ʼiiyiyiitsahí łitsooí bidaaʼ ditánígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Dǫ́ʼiiyiyiitsahí łitsooí bidaaʼ ditánígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Séítah chʼał nahashchʼidí łibáhígíí
éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tomopterna cryptotis" deiłníigo dayózhí.
Naʼashjéʼii nahachaʼí nizhóonii bizééʼ dah dootłʼizhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.02–0.04di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí niłhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bizééʼ éí halchííʼ dóó dah dootłʼizh łeh. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Joogiitsoh bizééʼ halzhinígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Calocitta colliei" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Tséʼą́ąyiʼ nááʼyiłnaadii łibáhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Tséʼą́ąyiʼ nááʼyiłnaadii łibáhígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł łeh.
Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii naatʼaʼí
éí naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Draco dussumieri" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Chʼał dichʼízhí łitsooígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 3–4di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łitso dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí dinilgai; binááʼ éí diłhiłgo łitso.
Chʼah Diʼilii Bikéyahdę́ę́ʼ gahtsoh
éí gah dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó  dóó  dóó Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdi dóó  dóó Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lepus tolai" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Chʼah Diʼilii Bikéyahdę́ę́ʼ gahtsoh éí tłʼoh dóó chʼil bitʼąąʼ yiłchozh.
Naʼashǫ́ʼii łóóʼ haalzheehii naashchʼąąʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Naʼashǫ́ʼii łóóʼ haalzheehii naashchʼąąʼígíí éí naʼashǫ́ʼii łóóʼ dóó jáádchʼį́dí dóó tsxilgháánézí dóó chʼał yilghał łeh.
Nááʼyiłnaadii łibáhí bikézhoozh áłtsʼózígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Nááʼyiłnaadii łibáhí bikézhoozh áłtsʼózígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł.
Naʼashjéʼii nahachaʼí nizhóonii bizééʼ łigaaígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Habronattus amicus" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. thumb|left|250px
Yádíłtihii dibéłchíʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bizééʼ dóó bitéél éí łibá; bidaaʼ éí diłhił.
Séítah chʼał nahashchʼidí łikizhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Séítah chʼał nahashchʼidí łikizhígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Magí dibéłchíʼí bitseeʼ yee adilohígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Magí dibéłchíʼí bitseeʼ yee adilohígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó chʼil bitʼąąʼ yiłchozh; chéłchaaʼ dóó wóʼałtaasʼéí dóó naʼashǫ́ʼii yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ chį́į́shkʼání bizábąąh łigaaígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 25–30di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh łeh, łaʼ éí bitsʼíís yágo dootłʼizh.
Náhookǫsjí Teełtah Hahazteel
thumb|left|400px
Nááʼyiłnaadii łikizhí bikézhoozh áłtsʼózígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tenuidactylus longipes" deiłníigo dayózhí.
Tó wónaanídę́ę́ʼ ńdíshchíitah łeeyiʼ bitiiní
éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Eʼeʼaahjí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó Bichʼah Łichíiʼii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Microtus subterraneus" deiłníigo dayózhí.
Tsintah níłtsą́ chʼał łibáhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 0.6–1di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá dóó tʼóó bíyó dichʼíízh; binááʼ éí diłhił.
Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ tłʼiish mósíyilnááʼí niłhinígíí
éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi dóó Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Boiga cynodon" deiłníigo dayózhí.
Dǫ́ʼiidayiitsahí daaltsooígíí dóó Chʼiyíítʼogii
dóó Chʼiyíítʼogii éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tyrannini" deiłníigo deiyózhí. Dibéʼniiʼí dóó chʼiyíítʼogii éí 35 ałʼąą ádaatʼé.
Tsídiiłtsooí bítááʼ halchíʼígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Bichʼah Łichíiʼii Bikéyahdi dóó Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi dóó dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Serinus pusillus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Atsáłgaiitsoh
(éí doodaigo Atsáłgaii ntsaaígíí) éí atsá dóó giní dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Haliaeetus leucocephalus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Tsinlátah chʼał bijáádtsʼózí łibáhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Tsinlátah chʼał bijáádtsʼózí łibáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ chį́į́shkʼání yistłʼinígíí
éí tłʼiish íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Trimeresurus sumatranus" deiłníigo dayózhí.
Magí diłhiłí bitseeʼ yee adilohígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Magí diłhiłí bitseeʼ yee adilohígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó chʼil bitʼąąʼ yiłchozh; chéłchaaʼ dóó wóʼałtaasʼéí dóó naʼashǫ́ʼii yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tseeyaaʼáanii dootłʼizhí bitéél łigaaígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Eleoscytalopus indigoticus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Tseeyaaʼáanii dootłʼizhí bitéél łigaaígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; chʼil bitʼąąʼ dóó dzidzé éí yiłchozh ałdóʼ.
Dziłtah zhį́ʼii táshchozhígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dicrurus montanus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Dziłtah zhį́ʼii táshchozhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; łahda dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh.
Tsintah níłtsą́ chʼał łichíʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Tsintah níłtsą́ chʼał łichíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yázhí yildeeł.
Naʼashǫ́ʼii kááʼwozhí ntsaaígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 15–22di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó diwozh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Naʼashǫ́ʼii kááʼwozhí ntsaaígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii éí yildeeł.
Tó wónaanídę́ę́ʼ tábąąh łeeyiʼ bitiiní
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Tó wónaanídę́ę́ʼ tábąąh łeeyiʼ bitiiní éí chʼil binááʼ dóó tłʼoh yiłchozh.
Kéyah Dańlínídę́ę́ʼ chį́į́shkʼání
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 2–4di adéesʼeez áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh.
Yádíłtihii łibáhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; binákʼee éí halchííʼ; bidaaʼ éí łitso dóó diłhił.
Yádíłtihii łibáhígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Ásáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiiłbáhí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Ásáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiiłbáhí éí chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Naʼashǫ́ʼii naatʼaʼí bitʼaʼ halkizhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Naʼashǫ́ʼii naatʼaʼí bitʼaʼ halkizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Ahééháshį́į́hdę́ę́ʼ nááʼyiłnaadii noodǫ́zígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí  dóó Yootó Hahoodzodi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Coleonyx variegatus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Náátsʼózídę́ę́ʼ naʼashjéʼii nímazí biwooʼígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Enoplognatha abrupta" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí dóó  hólǫ́.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ choozhghalii łitsooígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 9–11di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łitso; bitʼaʼ eíí kʼíjíjin; binákʼee éí halzhin; bidaaʼ éí dinilchííʼ.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tó ńlį́ bibąąhdi chʼał łikizhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 1–2di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó dinilzhingo łikizh; bijáád éí noodǫ́ǫ́z; binááʼ éí diłhił.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tó ńlį́ bibąąhdi chʼał łikizhígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łibáhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łibáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.