cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Hodíłchʼiltah naʼashǫ́ʼii
éí naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Calotes" deiłníigo deiyózhí. Hodíłchʼiltah naʼashǫ́ʼii éí 26 ałʼąą ádaatʼé.
Díí naʼashǫ́ʼii éí 8–20di asdzoh ádaníłnéez łeh, áádóó éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii deildeeł.
Tʼááłáhági átʼéego:Hodíłchʼiltah naʼashǫ́ʼii
Tsinbąąh naʼashjéʼii nahachaʼí binákʼee dootłʼizhígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Marpissa pomatia" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó dóó  hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.02–0.1di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binákʼee éí dootłʼizh; bizééʼ éí łigai. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Naʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí naashchʼąąʼígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Anolis smallwoodi" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4–8di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó łigaigo naashchʼąąʼ; bizééʼ éí łigai; bíchį́į́h éí deekį́; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Naʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí naashchʼąąʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Nááʼyiłnaadii noodǫ́zí bitseeʼ heetsʼózí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Nephrurus levis" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4–6di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; bitéél dóó bizééʼ éí łigai; binááʼ éí ntsaa.
Nááʼyiłnaadii noodǫ́zí bitseeʼ heetsʼózí éí naʼashjéʼii dóó séígoʼ dóó chʼosh yázhí yildeeł łeh.
Bitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ tééh hóyáanii bíchį́į́hnézí
éí łóóʼtsoh biwooʼ dantłʼizígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Bitsįʼ Yishtłizhii Tónteel dóó Eʼeʼaahjí Tónteel biyiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tursiops aduncus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tééh hóyáanii éí 6–8di adéesʼeez áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó dilkǫǫh. Tsxį́įłgo éí naʼałkǫ́ǫ́ʼ.
Bitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ tééh hóyáanii bíchį́į́hnézí éí łóóʼ dóó łóóʼ bigaan dahólónígíí haalzheehgo naʼałkǫ́ǫ́ʼ.
Łéʼétsoh ntsaaí ditłʼooígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 7–12di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 6–8di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá.
Łéʼétsoh ntsaaí ditłʼooígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó tłʼoh yiłchozh; tsinaʼayąʼii dóó nahachagii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashjéʼii eʼełdeełígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Asianopis liukuensis" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi dóó hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.5–0.8di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí łibáago naashchʼąąʼ dóó nineez; bitsiitsʼiin éí tʼóó bíyó nteel; bijáád éí danineez dóó ádaałtsʼóózí. Bitłʼóól choyoołʼįįhgo chʼosh yázhí yíká eʼełdeeł.
Tsé Ndaashchʼąąʼí Łání
éí Naʼazhǫǫsh Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́. Łeeyiʼ Óolaaí Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.
Ąąʼąʼiitseenézí diłhiłígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Temnurus temnurus" deiłníigo dayózhí.
Shádiʼááh biyaadę́ę́ʼ naalʼeełítsoh
éí táłkááʼ naalʼeełí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Chloephaga hybrida" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ąąʼąʼiitseenézí diłhiłígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 12–14di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bidaaʼ éí diłhił.
Shádiʼááh biyaadę́ę́ʼ naalʼeełítsoh
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naalʼeełí éí 23–28di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łigai; bitʼaʼ éí kʼíjíjin; bidaaʼ éí łizhin. Baʼáádígíí éí bitsʼíís dinilzhin; bitéél éí łigaigo noodǫ́ǫ́z.
Ąąʼąʼiitseenézí diłhiłígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Ąąʼąʼiitseenézí diłhiłígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí yiłchozh; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii dóó naʼastsʼǫǫsí éí yilghał ałdóʼ.
Shádiʼááh biyaadę́ę́ʼ naalʼeełítsoh
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Shádiʼááh biyaadę́ę́ʼ naalʼeełítsoh éí chʼil binááʼ yildeeł dóó azeeʼ yiłchozh łeh.
Haltsooítaatʼagii bitʼaʼ łizhinígíí
éí atsá dóó giní dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Ásáí Dineʼé Bikéyahdi dóó Naakaii Dootłʼizhí Bikédaayahdi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Elanus caeruleus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Haltsooítaatʼagii bitʼaʼ łizhinígíí éí naʼatsʼǫǫsí dóó łéʼétsoh dóó łeeyiʼ bitiiní haalzheehgo naatʼá.
Łeesdísí Bikéyahdę́ę́ʼ giní
éí atsáłbáí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Łeesdísí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Falco novaeseelandiae" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 14–15di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó diłhiłgo łikizh; bitʼaʼ dóó bitsiitʼáád éí dinilzhin; bidaaʼ éí diłhiłgo łibá.
Łeesdísí Bikéyahdę́ę́ʼ giní éí naʼashǫ́ʼii dóó łéʼétsoh dóó tsídii yázhí haalzheehgo naatʼá; chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Eʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ chʼosh ditłʼooí yiyiitsahí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó Ndaʼałʼeełí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lalage maculosa" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 6–8di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó łigaigo naashchʼąąʼ; bitéél dóó bizééʼ éí łigai; bidaaʼ éí łizhin.
Eʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ chʼosh ditłʼooí yiyiitsahí éí chʼosh yázhí yildeeł; chʼosh ditłʼooí ayóo yildeeł.
Tsintah atʼąąʼ yiltseeʼí niłhinígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Uroplatus guentheri" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 5–6di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí niłhin; bizééʼ éí dinilgai; bitseeʼ éí tsin bitʼąąʼ nahalin.
Tsintah atʼąąʼ yiltseeʼí niłhinígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ chʼał hadaalzheehii dóó bikʼéí
éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjhí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dipsadidae" deiłníigo deiyózhí. Shádiʼááhdę́ę́ʼ chʼał hadaalzheehii dóó bikʼéí 700 ałʼąą ádaatʼé.
Tʼááłáhági átʼéego:Shádiʼááhdę́ę́ʼ chʼał hadaalzheehii dóó bikʼéí
Dzidzé yiłchozhii łikizhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 8–9di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí łitso dóó diłhiłgo halkizh; bidaaʼ éí diłhił.
Dzidzé yiłchozhii łikizhígíí éí dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh; chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ naałʼaashii yishtłizhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼosh éí 1–2di asdzoh áníłtso; adóó éí bitsʼíís diłhiłgo yishtłizh. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Nááʼyiłnaadii yilzhólí bitseeʼ heetsʼózí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Nephrurus laevissimus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4–6di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ; bitsiitsʼiin éí łibá dóó łizhin; bitéél dóó bizééʼ éí łigai; binááʼ éí ntsaa.
Nááʼyiłnaadii yilzhólí bitseeʼ heetsʼózí éí naʼashjéʼii dóó séígoʼ dóó chʼosh yázhí yildeeł łeh.
Shádiʼááhjí Naʼazhǫǫsh Hatsoh
Shádiʼááhjí Naʼazhǫǫsh Hatsoh éí 46.7 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 223,167 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
Shádiʼááhjí Naʼazhǫǫsh Hatsoh éí ﻿-gi bił hazʼą́, áádóó éí tónteel bikááʼdóó deigo 2,057 adéesʼeez.
thumb|left|300px
Magí chʼahí diłhiłígíí
éí naaldlooshii daʼałtʼoʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sapajus nigritus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí magí éí 12–18di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 15–21di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó dibéłchíʼí; bitsiitʼáád éí halzhin; biniiʼ éí diłhił.
Akałii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼiyíítʼogii łigaaígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó Halgai Hóteel Hahoodzodi dóó Náhookǫsjí  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tyrannus forficatus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Magí chʼahí diłhiłígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Magí chʼahí diłhiłígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó chʼil bitʼąąʼ yiłchozh; chéłchaaʼ yázhí dóó wóʼałtaasʼéí dóó neeshchʼííʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Akałii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼiyíítʼogii łigaaígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 12–15di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitʼaʼ éí dinilzhin; bitseeʼ éí ayóo nineez; bidaaʼ éí diłhił.
Akałii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼiyíítʼogii łigaaígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Nákʼeehgaii chʼizhaazhígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Binááʼádaałtsʼózíidi dóó dóó Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Zosterops japonicus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łitso; bizééʼ éí łitso; bitéél éí dinilbá; binákʼee éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.
Nákʼeehgaii chʼizhaazhígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Atsá Yee Ndaalzheehii Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah gah
éí gah dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó Shádiʼááhjí Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdi dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ochotona rutila" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 6–9di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilgai dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bijaaʼ éí doo nineez da.
Atsá Yee Ndaalzheehii Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah gah éí chʼil bikʼǫ́ǫ́ʼ dóó tłʼoh dóó niʼ hadláád dóó chʼil bilátah hózhóón yiłchozh.
Chʼałchxííʼ íiyisígíí
éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dyscophus antongilii" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 2–4di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łichxííʼ; bitéél éí łigai; binááʼ éí ntsaa.
Chʼałchxííʼ íiyisígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil bitʼąąʼ łaʼ dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Jiinííhí bítááʼ halchíʼígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi dóó Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Carpodacus puniceus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px|Baʼáádígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Jiinííhí bítááʼ halchíʼígíí éí chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Tsinbąąh naʼashjéʼii nahachaʼí bitsiitsʼiin łizhinígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Marpissa grata" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.02–0.1di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí niłhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó nineez; bitsiitsʼiin éí łizhin. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Kéyah Dańlínídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí jáádchʼį́dígíí
éí naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Brachymeles bonitae" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 6–8di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin; bijáád éí ádaałtsʼíísí; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Kéyah Dańlínídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí jáádchʼį́dígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Naʼashjéʼii yistłʼiní dinilzhinígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Neoscona nautica" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Binááʼádaałtsʼózíidi hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼosh éí tʼáá díkwíí mm tʼéiyá áníłtso; bitsʼíís éí dinilzhingo naashchʼąąʼ dóó diłhiłgo yistłʼin łeh. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Chį́į́shkʼání bizábąąh łigaaígíí
éí tłʼiish íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Bothrops fonsecai" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 10–40di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhił dóó dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ.
Chį́į́shkʼání bizábąąh łigaaígíí éí naʼastsʼǫǫsí dóó naʼashǫ́ʼii dóó chʼał yilghał łeh.
Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish mąʼiiyilwooʼí noodǫ́zígíí
éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi dóó dóó Haʼaʼaahjí Naakaii Dootłʼizhí Bikéyahdi dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lycodon aulicus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 20–30di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo naashchʼąąʼ dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z.
Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish mąʼiiyilwooʼí noodǫ́zígíí éí chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yázhí éí yilghał łeh.
Yíldzistah chʼał bibid yistłʼinígíí
éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Leptodactylus podicipinus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 1–2di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bibid éí dinilgaigo yistłʼin; binááʼ éí diłhił.
Yíldzistah chʼał bibid yistłʼinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Dziłtah dzidzé yiłchozhii
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Laniisoma buckleyi" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 8–9di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitéél éí łitso; bidaaʼ éí diłhił.
Dziłtah dzidzé yiłchozhii éí dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh; chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Ąąʼąʼii łizhinígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Platysmurus leucopterus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 14–15di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bitʼaʼ éí łizhin dóó łigai; bidaaʼ éí diłhił.
Ąąʼąʼii łizhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí yiłchozh; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii dóó naʼastsʼǫǫsí éí yilghał ałdóʼ.
Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ łéʼétsoh dijádígíí
éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Osgoodomys banderanus" deiłníigo dayózhí. Tʼáá díí tʼéiyá naaldlooshii "Osgoodomys"-jí atah yisdzoh.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 4–5di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 5–6di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá; bitéél éí łigai.
Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ łéʼétsoh dijádígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó tłʼoh yiłchozh; tsinaʼayąʼii dóó nahachagii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashjéʼii eʼełdeełígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Deinopis madagascariensis" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.5–0.8di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí niłhingo naashchʼąąʼ dóó nineez; bitsiitsʼiin éí tʼóó bíyó nteel; bijáád éí danineez dóó ádaałtsʼóózí. Bitłʼóól choyoołʼįįhgo chʼosh yázhí yíká eʼełdeeł.
Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii binááʼ dootłʼizhígíí
éí naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gonocephalus liogaster" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 8–15di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí yágo dootłʼizh.
Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii binááʼ dootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chʼosh ditłʼooí haalzheehii
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pericrocotus tegimae" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 6–8di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bitéél dóó bizééʼ dóó bítááʼ éí łigai; bidaaʼ éí łizhin.
Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chʼosh ditłʼooí haalzheehii éí chʼosh yázhí yildeeł; chʼosh ditłʼooí ayóo yildeeł.
Nááʼdeiłnaadii bitseeʼ heetsʼózí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Nephrurus" deiłníigo deiyózhí. Nááʼdeiłnaadii bitseeʼ heetsʼózí éí neeznáá ałʼąą ádaatʼé. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4–6di asdzoh ádaníłnééz, áádóó éí naʼashjéʼii dóó séígoʼ dóó chʼosh yázhí deildeeł łeh.
Naakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dichʼízhí
éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó Shádiʼááhjí  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Bufo spinosus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|300px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 4–7di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binááʼ éí diłhiłgo łitso.
Naakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dichʼízhí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ naałʼaashii bikágí ntłʼizígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Idiops constructor" deiłníigo dayózhí. Díí naałʼaashii éí Shádiʼááhjí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼosh éí 1–2di asdzoh áníłtso; adóó éí bitsʼíís diłhiłgo łizhin dóó dinilzhin. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Tsintah atʼąąʼ yiltseeʼí noodǫ́zígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Uroplatus lineatus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 5–6di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó dibéłchíʼí dóó niłhingo noodǫ́ǫ́z; bizééʼ éí dinilgai.
Tsintah atʼąąʼ yiltseeʼí noodǫ́zígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł.
Chooyééł Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ łį́į́ʼ bikeeʼ yilchį́į́hí
éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi dóó Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Rhinolophus arcuatus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 8–10di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 2–3di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí halbá; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí dinilzhin; bíchį́į́h éí łį́į́ʼ bikeeʼ nahalin jiní.
Chooyééł Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ łį́į́ʼ bikeeʼ yilchį́į́hí éí chéłchaaʼ dóó tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii haalzheehgo naatʼá.
Tʼiisyaató
éí Naʼazhǫǫsh Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; áádóó éí bílaʼashdlaʼii náóltahígíí biniiyé náhásdzo. Naʼazhǫǫsh Hatsoh Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.
Tʼiisyaató éí 7.2 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 290 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
Tʼiisyaató éí ﻿-gi bił hazʼą́, áádóó éí tónteel bikááʼdóó deigo 3,383 adéesʼeez.
thumb|left|300px
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ giní diłhiłígíí
éí atsáłbáí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Falco subniger" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 16–18di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bidaaʼ éí diłhiłgo łibá.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ giní diłhiłígíí éí naʼashǫ́ʼii dóó łéʼétsoh dóó tsídii yázhí haalzheehgo naatʼá; chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Nákʼeehgaii diłhiłgo łitsooígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah ndaaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Zosterops xanthochroa" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó diłhiłgo łitso; bitéél éí dinilbá; binákʼee éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.
Nákʼeehgaii diłhiłgo łitsooígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tééh hóyáanii bíchį́į́hnézí íiyisígíí
éí łóóʼtsoh biwooʼ dantłʼizígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tónteel dóó Eʼeʼaahjí Tónteel biyiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tursiops truncatus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tééh hóyáanii éí 6–13di adéesʼeez áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó dilkǫǫh; bitéél dóó bizééʼ éí łigai. Tsxį́įłgo éí naʼałkǫ́ǫ́ʼ.
Tééh hóyáanii bíchį́į́hnézí íiyisígíí éí łóóʼ dóó łóóʼ bigaan dahólónígíí haalzheehgo naʼałkǫ́ǫ́ʼ.
Chʼiyíítʼogii bidaaʼ ditání
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 8–9di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ éí dinilzhin; bizééʼ dóó bitéél éí łigai; bitłʼaaʼ éí diniltso; bidaaʼ éí diłhił.
Chʼiyíítʼogii bidaaʼ ditání éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Dziłtah níłtsą́ chʼał
éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah naaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Eleutherodactylus portoricensis" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 1–1.5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó dah dzígai; binááʼ éí ntsaa.
Dziłtah níłtsą́ chʼał éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yázhí yildeeł.
Chʼałchxííʼ yił aheełtʼéhé
éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dyscophus guineti" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Chʼałchxííʼ yił aheełtʼéhé éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil bitʼąąʼ łaʼ dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tsinbąąh naʼashjéʼii nahachaʼí bitsʼíís noodǫ́zígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Marpissa lineata" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Náhookǫs dóó Haʼaʼaahjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.02–0.1di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó łigaigo noodǫ́ǫz łeh; bitsiitsʼiin éí dinilzhin. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii binákʼee diłhiłígíí
éí naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gonocephalus kuhlii" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 8–15di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ; binákʼee éí diłhił łeh; bitseeʼ éí nineez dóó noodǫ́ǫ́z; binááʼ éí diłhił.
Naʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí ntsxaaígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Anolis equestris" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 13–20di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bizábąąh éí diniltso łeh; binákʼee éí diłhił; bíchį́į́h éí deekį́; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Naʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí ntsxaaígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Chį́į́shkʼání diłhiłígíí
éí tłʼiish íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Bothrops erythromelas" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 15–20di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhił dóó dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ.
Chį́į́shkʼání diłhiłígíí éí naʼastsʼǫǫsí dóó naʼashǫ́ʼii dóó chʼał yilghał łeh.
Ąąʼąʼiitseenézí łibáhígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi dóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dendrocitta formosae" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 14–16di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; binághah éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitsiiʼ dóó bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí łizhin; bidaaʼ éí diłhił.
Ąąʼąʼiitseenézí łibáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí yiłchozh; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii dóó naʼastsʼǫǫsí éí yilghał ałdóʼ.
Yíldzistah chʼał bíchį́į́h deekʼínígíí
éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Leptodactylus mystaceus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Yíldzistah chʼał bíchį́į́h deekʼínígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Jiinííhí bítááʼ łigaaígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá dóó dinilchíiʼgo naashchʼąąʼ; bitʼaʼ éí dibéłchíʼí; bítááʼ dóó bizééʼ éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.
Jiinííhí bítááʼ łigaaígíí éí chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Atʼąąʼ yiltseeʼí diłhiłígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Saltuarius eximius" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 5–8di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí niłhin dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ; bitseeʼ éí ntsaa dóó nteel (tsin bitʼąąʼ éí nahalin).
Atʼąąʼ yiltseeʼí diłhiłígíí éí naʼashjéʼii dóó séígoʼ dóó chʼosh yázhí yildeeł łeh.
Chʼosh ditłʼooí haalzheehii binághah dibéłchíʼígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pericrocotus cantonensis" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Lókʼaatah dáádziilii
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Xenopsaris albinucha" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Chʼosh ditłʼooí haalzheehii binághah dibéłchíʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 6–8di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bitéél dóó bizééʼ dóó bítááʼ éí łigai; binághah ei dibéłchíʼí; bidaaʼ éí łizhin.
Chʼosh ditłʼooí haalzheehii binághah dibéłchíʼígíí éí chʼosh yázhí yildeeł; chʼosh ditłʼooí ayóo yildeeł.
Lókʼaatah dáádziilii
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitsiitʼáád éí halzhin dóó łitsogo yistłʼin; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dinilzhin; bidaaʼ éí diłhił.
Tółáníinii Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ naałʼaashii bikágí ntłʼizígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼosh éí 1–2di asdzoh áníłtso; adóó éí bitsʼíís diłhiłgo łizhin dóó dinilzhin. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Kéyah Dańlínídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí łitsxo dóó diłhiłígíí
éí naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Brachymeles bicolor" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 6–8di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitłʼaaʼ éí łitsxo; bijáád éí ádaałtsʼíísí; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Kéyah Dańlínídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí łitsxo dóó diłhiłígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Tłʼiish gohwééłchíʼí bitsiiyah halchxíʼígíí
éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhdę́ę́ʼ kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ninia atrata" deiłníigo dayózhí.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashjéʼii eʼełdeełígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Deinopis subrufa" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dóó Łeesdísí Bikéyahdi hólǫ́. thumb|left|250px
Tłʼiish gohwééłchíʼí bitsiiyah halchxíʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 10–15di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhingo łichííʼ; bitsiiyah éí halchxííʼ.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashjéʼii eʼełdeełígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.5–1di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó nineez; bitsiitsʼiin éí tʼóó bíyó nteel; bijáád éí danineez dóó ádaałtsʼóózí. Bitłʼóól choyoołʼįįhgo chʼosh yázhí yíká eʼełdeeł.
Tłʼiish gohwééłchíʼí bitsiiyah halchxíʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Tłʼiish gohwééłchíʼí bitsiiyah halchxíʼígíí éí tsinaʼayąʼii yildeeł.
Ąąʼąʼiitseenézí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi dóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Crypsirininae" deiłníigo deiyózhí. Ąąʼąʼiitseenézí éí 11 ałʼąą ádaatʼé.
Díí tsídii éí 11–15di asdzoh ádaníłtso łeh, áádóó éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii deildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí deiłchozh; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii dóó naʼastsʼǫǫsí éí deilghał ałdóʼ.
Nákʼeehgaii diłhiłígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah ndaaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Zosterops finschii" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí diłhił; bitéél éí halbá; bidaaʼ éí diłhił.
Nákʼeehgaii diłhiłígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Shádiʼááh biyaadę́ę́ʼ naʼastsʼǫǫsí atʼąąʼ yiljaaʼígíí
éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phyllotis xanthopygus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 4–5di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 5–6di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá; bitéél éí łigai.
Shádiʼááh biyaadę́ę́ʼ naʼastsʼǫǫsí atʼąąʼ yiljaaʼígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó tłʼoh dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh; chéłchaaʼ dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Haltsooítaatʼagii biwos halzhinígíí
éí atsá dóó giní dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Elanus axillaris" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 13–15di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitʼaʼ dóó binághah éí łibá; biwos dóó binákʼee éí halzhin; bikeeʼ éí łitso; binááʼ éí łichííʼ; bidaaʼ éí łitso dóó kʼídzíbá.
Haltsooítaatʼagii biwos halzhinígíí éí naʼatsʼǫǫsí dóó łéʼétsoh dóó łeeyiʼ bitiiní haalzheehgo naatʼá.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ giní łibáhígíí
éí atsáłbáí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Falco hypoleucos" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 15–18di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; binákʼee éí łitso; bidaaʼ éí diłhiłgo łibá.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ giní łibáhígíí éí naʼashǫ́ʼii dóó łéʼétsoh dóó tsídii yázhí haalzheehgo naatʼá; chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii bitsiiʼ dikʼánígíí
éí naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gonocephalus doriae" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 8–15di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitseeʼ éí nineez dóó noodǫ́ǫ́z; binááʼ éí diłhił.
Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii bitsiiʼ dikʼánígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Tsintah atʼąąʼ yiltseeʼí ntsxaaígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Uroplatus giganteus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 8–10di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilbáago naashchʼąąʼ dóó tʼóó bíyó dichʼíízh; bizééʼ éí dinilgai.
Tsintah atʼąąʼ yiltseeʼí ntsxaaígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł.
Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish mąʼiiyilwooʼí
éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lycodon semicarinatus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 20–35di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhił dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z.
Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish mąʼiiyilwooʼí éí chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yázhí éí yilghał łeh.
Náátsʼózídę́ę́ʼ tábąąh chʼał dichʼízhí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Náátsʼózídę́ę́ʼ tábąąh chʼał dichʼízhí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Chʼosh ditłʼooí haalzheehii binághah halbáhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 6–8di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitʼaʼ éí dinilzhin; binághah éí halbá; bitsiiyah éí halzhin łeh; bidaaʼ éí łizhin.
Chʼosh ditłʼooí haalzheehii binághah halbáhígíí éí chʼosh yázhí yildeeł; chʼosh ditłʼooí ayóo yildeeł.
Tsinbąąh naʼashjéʼii nahachaʼí dinilzhinígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Marpissa sulcosa" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.02–0.1di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí dinilzhin. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Jiinííhí bitłʼaakááʼ diłhiłígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Carpodacus edwardsii" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo dinilchííʼ; bitłʼaakááʼ éí diłhiłgo dibéłchíʼí; bidaaʼ éí diłhił.
Jiinííhí bitłʼaakááʼ diłhiłígíí éí chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Chʼiyíítʼogii bitseeʼ nineezígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tyrannus savana" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 11–15di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ éí diłhił; bikʼos dóó bitéél éí łigai; bitsiiʼ éí łizhin; bitseeʼ éí ayóo nineez; bidaaʼ éí diłhił.
Haltsooítah níłtsą́ chʼał
éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah naaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Eleutherodactylus brittoni" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 0.5–1di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí diniltso dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binááʼ éí ntsaa.
Haltsooítah níłtsą́ chʼał éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yázhí yildeeł.
Atʼąąʼ yiltseeʼí dinilzhinígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Saltuarius swaini" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Naʼashjéʼii eʼełdeełí bitłʼaaʼ dootłʼizhígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Menneus nemesio" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii dibéłchíʼígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Laniocera rufescens" deiłníigo dayózhí.
Naʼashjéʼii eʼełdeełí bitłʼaaʼ dootłʼizhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.5–0.8di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó nineez; bitłʼaaʼ éí chʼilgo dootłʼizh łeh; bitsiitsʼiin éí tʼóó bíyó nteel; bijáád éí danineez dóó ádaałtsʼóózí. Bitłʼóól choyoołʼįįhgo chʼosh yázhí yíká eʼełdeeł.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii dibéłchíʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 7–8di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ dóó diniltsxogo yistłʼin; bidaaʼ éí diłhił.
Atʼąąʼ yiltseeʼí dinilzhinígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 5–8di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ; bitseeʼ éí ntsaa dóó nteel (tsin bitʼąąʼ éí nahalin).
Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii dibéłchíʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsídii dibéłchíʼígíí éí dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh; chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Haʼaʼaahjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ naałʼaashii bikágí ntłʼizígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Arbanitis rapax" deiłníigo dayózhí. Díí naałʼaashii éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼosh éí 1–2di asdzoh áníłtso; adóó éí bitsʼíís dinilzhin. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Yíldzistah chʼał bijáád noodǫ́zígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 4–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitéél éí łigai; bijáád éí dinilzhingo noodǫ́ǫ́z; binááʼ éí diłhił.
Yíldzistah chʼał bijáád noodǫ́zígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Chʼałchxííʼ
éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dyscophus" deiłníigo deiyózhí. Chʼałchxííʼ éí tááʼ ałʼąą ádaatʼé. thumb|left|250px
Atʼąąʼ yiltseeʼí dinilzhinígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Atʼąąʼ yiltseeʼí dinilzhinígíí éí naʼashjéʼii dóó séígoʼ dóó chʼosh yázhí yildeeł łeh.
Haʼaʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tééh hóyáanii łibá dóó łigaaígíí
éí łóóʼtsoh biwooʼ dantłʼizígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tónteel biyiʼdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lagenorhynchus acutus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tééh hóyáanii éí 6–9di adéesʼeez áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá dóó dilkǫǫh; bitéél dóó bizééʼ éí łigai; bikʼiiz éí dah dzígai. Tsxį́įłgo éí naʼałkǫ́ǫ́ʼ.
Shádiʼááh biyaadę́ę́ʼ naʼastsʼǫǫsí yázhí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 2–3di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 1–2di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí łigai.
Shádiʼááh biyaadę́ę́ʼ naʼastsʼǫǫsí yázhí éí chʼil bitʼąąʼ dóó tłʼoh dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh; chéłchaaʼ dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Wíiʼii binákʼee halzhinígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cyanolyca armillata" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 8–12di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yágo dootłʼizh; binákʼee éí halzhin; bidaaʼ éí diłhił.
Wíiʼii binákʼee halzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí yiłchozh; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii dóó naʼastsʼǫǫsí éí yilghał ałdóʼ.
Chį́į́shkʼání diniltsooígíí
éí tłʼiish íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Bothropoides insularis" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 25–35di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí diniltsogo naashchʼąąʼ.
Chį́į́shkʼání diniltsooígíí éí naʼastsʼǫǫsí dóó naʼashǫ́ʼii dóó chʼał yilghał łeh.
Hodíłchʼiltah łį́į́ʼ bikeeʼ yilchį́į́hí
éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Rhinolophus fumigatus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 8–12di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 2–4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí halbá; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí dinilzhin; bíchį́į́h éí łį́į́ʼ bikeeʼ nahalin jiní.
Hodíłchʼiltah łį́į́ʼ bikeeʼ yilchį́į́hí éí chéłchaaʼ dóó tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii haalzheehgo naatʼá.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ giní yishtłizhí
éí atsáłbáí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dóó Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Falco berigora" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 16–20di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí diłhiłgo łibá.
Atʼąąʼ yiltseeʼí łibáhígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Saltuarius moritzi" deiłníigo dayózhí.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ giní yishtłizhí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ giní yishtłizhí éí naʼashǫ́ʼii dóó łéʼétsoh dóó tsídii yázhí haalzheehgo naatʼá; chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Atʼąąʼ yiltseeʼí łibáhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Atʼąąʼ yiltseeʼí łibáhígíí éí naʼashjéʼii dóó séígoʼ dóó chʼosh yázhí yildeeł łeh.
Nákʼeehgaii dinilbáhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitéél éí halbá; bitsiiʼ éí diniltsxo; binákʼee éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.
Nákʼeehgaii dinilbáhígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ dziłtah naalʼeełítsoh
éí táłkááʼ naalʼeełí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó  dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Chloephaga melanoptera" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naalʼeełí éí 23–28di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łigai; bitłʼaakááʼ éí halzhin; bitʼaʼ éí kʼíjíjin; bidaaʼ éí dinilchííʼ dóó kʼíjíjin. Baʼáádígíí éí bikąʼígíí yił aheełtʼé.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ dziłtah naalʼeełítsoh éí chʼil binááʼ yildeeł dóó azeeʼ yiłchozh łeh.
Magí chʼahí dinilzhinígíí
éí naaldlooshii daʼałtʼoʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sapajus robustus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí magí éí 12–20di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 15–21di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó dibéłchíʼí; bitsiitʼáád éí halzhin; biniiʼ éí diłhił.
Magí chʼahí dinilzhinígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó chʼil bitʼąąʼ yiłchozh; chéłchaaʼ yázhí dóó wóʼałtaasʼéí dóó neeshchʼííʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Chʼiyíítʼogii bitsiiʼ diłhiłígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah ndaaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tyrannus caudifasciatus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 8–9di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bikʼos dóó bitéél éí łigai; bitsiiʼ éí łizhin; bidaaʼ éí diłhił.
Chʼiyíítʼogii bitsiiʼ diłhiłígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Naʼazhǫǫsh Hatsohdi siláołtsooí bichidí naatʼaʼí ńdinibįįhígi
éí Naʼazhǫǫsh Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; áádóó éí bílaʼashdlaʼii náóltahígíí biniiyé náhásdzo. Naʼazhǫǫsh Hatsoh Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.
Díí chidí naatʼaʼí ńdinibįįhígi éí tónteel bikááʼdóó deigo 1,869 adéesʼeez.
Tłʼiish gohwééłchíʼí diłhiłígíí
éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhdę́ę́ʼ kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ninia teresitae" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 10–15di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhił dóó dinilzhingo łichííʼ; bitsiiyah éí łigai.
Tłʼiish gohwééłchíʼí diłhiłígíí éí tsinaʼayąʼii yildeeł.
Tsinbąąh naʼashjéʼii nahachaʼí łikizhígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Marpissa formosa" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Náhookǫs dóó Haʼaʼaahjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. thumb|left|250px