cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish noodǫ́zígíí
éí tłʼiish íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Liophidium pattoni" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 10–15di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łizhin dóó łitsogo noodǫ́ǫ́z; bitłʼaaʼ éí łitso; bitseeʼ é́í dinilchííʼ.
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish noodǫ́zígíí éí naʼashǫ́ʼii dóó chʼał yilghał.
Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał áłtsʼíísí dinilgaaígíí
éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pristimantis reichlei" deiłníigo dayózhí.
Náátsʼózídę́ę́ʼ tábąąh tsisteeł dijoolí bitsiitʼáád łitsooígíí
éí chʼééh digháhii dóó tsisteeł dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cuora pani" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼééh digháhii éí 6–10di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí diniltso dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitsiitʼáád éí łitso; bitsʼaʼ éí dibéłchíʼí dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ.
Náátsʼózídę́ę́ʼ tábąąh tsisteeł dijoolí bitsiitʼáád łitsooígíí éí tąądee naagháhii dóó chʼał yázhí yilghał; chʼil bitʼąąʼ dóó chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Náátsʼózídę́ę́ʼ hodíłchʼiltah jááłánii bijáád daalchíʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jááłánii éí 6–8di asdzoh áníłnéez łeh. Bitsʼíís éí diłhiłgo naashchʼąąʼ łeh; bijáád éí daalchíiʼ łeh, łaʼ éí bijáád daaltsxo. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ; łahda naʼashǫ́ʼii yilghał ałdóʼ.
Atseentélí bitéél halkizhígíí
éí tązhii dóó naaʼahóóhai dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Penelope barbata" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí atseentélí éí bitsʼíís dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ; bitéél dóó bizééʼ éí łigaigo halkizh. Bitsʼíís éí 1.5–2 adéesʼeez áníłtso.
Atseentélí bitéél halkizhígíí éí tsin bineestʼąʼ deiłchozh dóó chʼil binááʼ deildeeł.
Kááʼtsʼinítsoh
éí Biwooʼ Ádaałtsʼíísígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Priodontes maximus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 50–60di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bíchį́į́h dóó bikeeʼ éí tʼáá dinilchííʼ.
Atʼąątah ayáásh bitʼaʼ dah dzítsooígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi dóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phylloscopus humei" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 3–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; binághah éí diłhił dóó yishtłizhgo łitso; bitʼaʼ éí dinilzhin dóó dah dzítso; bitsiitʼáád éí diłhiłgo łibá dóó dah dzígai; binátsʼiin éí diniltso; bidaaʼ éí łibá.
Atʼąątah ayáásh bitʼaʼ dah dzítsooígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Kintah naʼashjéʼii jáádnézí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí tʼáá díkwíí mm áníłtso łeh. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó dijool; bijáád éí ayóo danineez dóó ádaałtsʼóózí. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Tó wónaanídę́ę́ʼ iichʼąhiitsʼósí bideeʼ áłtsʼózí yishtłizhígíí
éí chʼosh bijáád hastání dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Molanna albicans" deiłníigo dayózhí. Díí iichʼąhiitsʼósí éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼosh éí 0.2–0.5di asdzoh áníłnéez łeh. Bitʼaʼ éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ. Táłtłʼááh chʼil éí bichʼiyąʼ.
Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsintah naʼashjéʼii naashchʼąąʼígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sinopoda forcipata" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí dóó  hólǫ́. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.5–1di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Wóláchííʼ neiłkaahii bizééʼ yistłʼinígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Rhopias gularis" deiłníigo dayózhí (tʼáá díí tʼéiyá tsídii "Rhopias"-jí atah yisdzoh). thumb|left|250px
Chʼał íiyisígíí
éí táyiʼ dóó niʼkáágóó ndaakaaígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikááʼgóó dahólǫ́, tʼáá hazhóʼó Shádiʼááhjí kéyah yistinígíí, ńléidi éí ádaadin. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ranidae" deiłníigo deiyózhí. Chʼał íiyisígíí éí 398 ałʼąą ádaatʼé.
Chʼał íiyisígíí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł łeh; łaʼ éí naʼastsʼǫǫsí dóó tsídii yázhí dóó naʼashǫ́ʼii deilghał ałdóʼ.
Tʼááłáhági átʼéego:Chʼał íiyisígíí
Wóláchííʼ neiłkaahii bizééʼ yistłʼinígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Wóláchííʼ neiłkaahii bizééʼ yistłʼinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Hodíłchʼiltah tłʼízí łichíʼígíí
éí Naaldlooshii Bikéshgaan Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó Haʼaʼaahjí Naakaii Dootłʼizhí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Capricornis rubidus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 2–3di adéesʼeez áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bizééʼ dóó bitéél éí łigai; baʼáádígíí dóó bikąʼígíí éí tʼáá áła bideeʼ hólǫ́.
Hodíłchʼiltah tłʼízí łichíʼígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó tłʼoh yiłchozh dóó náʼátʼaał.
Daatsahí yishtłizhígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Acanthiza pusilla" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí dinilgai dóó diłhiłgo halkizh; bidaaʼ éí diłhił.
Daatsahí yishtłizhígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Dilchʼóshii naashchʼąąʼí bidaaʼ łitsxooígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–7di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; biwos éí łitso; bitʼaʼ éí dinilzhin; bitseeʼ dóó bitsiiʼ éí łizhin; bizééʼ dóó binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí łitsxo.
Dilchʼóshii naashchʼąąʼí bidaaʼ łitsxooígíí éí chʼil binááʼ yildeeł; chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Łeeyiʼ tłʼiish áłtsʼíísí bitseeʼ łitsooígíí
éí Biyaatsʼiin Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Epictia tenella" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 5–6di asdzoh áníłnééz; łeeyiʼ chʼosh éí nahalin. Binááʼ éí áłtsʼíísí. Bitsʼíís éí dinilzhingo naashchʼąąʼ; bitseeʼ éí łitso.
Łeeyiʼ tłʼiish áłtsʼíísí bitseeʼ łitsooígíí éí wóláchííʼ dóó tsinaʼayąʼii yildeeł.
Jaaʼabaní ditłʼooí yázhí
éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Kerivoula intermedia" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 10–12di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 1–1.5di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo dibéłchíʼí; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí łizhin; binááʼ éí áłtsʼíísí.
Jaaʼabaní ditłʼooí yázhí éí chéłchaaʼ haalzheehgo naatʼá; iichʼąhii dóó tsʼíʼii dóó aniłtʼánii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dichʼízhí yistłʼinígíí
éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Duttaphrynus stomaticus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 1.5–2di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilgai dóó yishtłizhgo yistłʼin; binááʼ éí diłhił.
Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał yistłʼinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Tsintah nákʼeehiłii
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Batis mixta" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Tsintah nákʼeehiłii éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Daałbáhí bitsiiʼ łibáhígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lonchura caniceps" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitsii éí łibá; bidaaʼ éí diłhiłgo łibá.
Daałbáhí bitsiiʼ łibáhígíí éí chʼil binááʼ yildeeł.
Náátsʼózídę́ę́ʼ jááłánii diłhiłígíí
éí chʼosh bijáád dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Scolopendra pinguis" deiłníigo dayózhí. Díí jááłánii éí hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jááłánii éí 4–6di asdzoh áníłnéez łeh. Bitsʼíís éí diłhiłgo naashchʼąąʼ; łaʼ éí bijáád dadiniltso. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ; łahda naʼashǫ́ʼii yilghał ałdóʼ.
Dǫ́ʼiiyiyiitsahí diłhiłí bitseeʼ łigaaígíí
éí tó wónaanídę́ę́ʼ dǫ́ʼiideiyiitsahí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Myiomela leucura" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 6–7di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís diłhił; bitseeʼ éí łizhin dóó łigaigo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí łizhin. Baʼáádígíí éí dibéłchíʼí.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí tseenézí binághah dinilzhinígíí
éí naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ctenotus arcanus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 8–12di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łizhingo naashchʼąąʼ dóó dinilgaigo yistłʼin; binághah éí dinilzhin; bitseeʼ éí ayóo nineez; binááʼ éí diłhił.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí tseenézí binághah dinilzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Chʼał kʼaasdáhí bijáád chʼilgo dootłʼizhígíí
éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ameerega trivittata" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 1–2.2di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó łizhingo noodǫ́ǫ́z; bijáád éí chʼilgo dootłʼizh; binááʼ éí diłhił.
Chʼał kʼaasdáhí bijáád chʼilgo dootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Tsįįłkaałiizhiin bikʼos halchíʼígíí
éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Campephilus rubricollis" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsįįłkaałii éí 12–13di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitsiitʼáád éí halchííʼ; bikʼos dóó bitéél éí yishtłizhgo łichííʼ; binááʼ éí diniltso; bidaaʼ éí dinilbá.
Tsįįłkaałiizhiin bikʼos halchíʼígíí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii deildeeł.
Dibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ wóyiyiitsahí bitéél łitsooígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tumbezia salvini" deiłníigo dayózhí (tʼáá díí tʼéiyá tsídii "Tumbezia"-jí atah yiszoh).
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łitso; bitʼaʼ éí łizhin dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; binághah dóó binákʼee dóó bitsiitʼáád éí dinilzhin; bidaaʼ éí diłhił.
Dibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ wóyiyiitsahí bitéél łitsooígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Naaki Bineʼ Naʼadziʼiidi chidí naatʼaʼí ńdinibįįhígi
éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi bił hazʼą́; Azeedíchʼííʼ Dineʼé Bikéyahdi éí bił hazʼą́.
Díí chidí naatʼaʼí ńdinibįįhígi éí 1944 yę́ędą́ą́ʼ áhoolyaa, áádóó éí tónteel bikááʼdóó deigo 495 adéesʼeez. Chidí naatʼaʼ́í ninádaałtłiʼígi éí tááʼ.
thumb|left|300px
Tʼááłáhági átʼéego:Naaki Bineʼ Naʼadziʼii
Tsintah chʼałtʼą́ʼí dinilzhinígíí
éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dendropsophus acreanus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 0.7–1.5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binááʼ éí diłhiłgo łibá.
Tsintah chʼałtʼą́ʼí dinilzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Náátsʼózídę́ę́ʼ dziłtah hazéí chį́į́shnézí
éí naaldlooshii daʼałtʼoʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dendrogale murina" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 5–6di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 4–5di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binághah dóó bitsiitʼáád éí dinilzhin; bitéél éí łigai.
Náátsʼózídę́ę́ʼ dziłtah hazéí chį́į́shnézí éí chéłchaaʼ dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; tsin bineestʼąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tsédááʼgóó naʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Anolis lucius" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 6–8di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó dinilbáago naashchʼąąʼ; bizééʼ éí łigai; bíchį́į́h éí deekį́; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Tsédááʼgóó naʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Atseentélí bitéél yishtłizhígíí
éí tązhii dóó naaʼahóóhai dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Penelope ochrogaster" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí atseentélí éí bitsʼíís dinilzhin; bitéél dóó bizééʼ éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bizééʼ éí halchííʼ. Bitsʼíís éí 1.5–2 adéesʼeez áníłtso.
Atseentélí bitéél yishtłizhígíí éí tsin bineestʼąʼ deiłchozh dóó chʼil binááʼ deildeeł.
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish niłhinígíí
éí tłʼiish íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Liophidium torquatum" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 10–15di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí niłhin dóó łibáago naashchʼąąʼ; bizábąąh éí łigai.
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish niłhinígíí éí naʼashǫ́ʼii dóó chʼał yilghał.
Daakǫʼ Dineʼé Bikéyah
éí Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyah dóó Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyah bitaʼdi siʼą́.
Daakǫʼ Dineʼé Bikéyah éí 33,400 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso; 9,981,457 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii áadi kéédahatʼį́ (díí éí 2019góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
Daakǫʼ Dineʼé Bikéyah biwááshindoon éí Kinłánítah Naayolí hoolyéedi bił hazʼą́.
Haʼaʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tłʼiish dootłʼizhígíí
éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah naaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Philothamnus thomensis" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 20–40di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo dootłʼizh; bibid dóó bitłʼaaʼ éí diniltso.
Haʼaʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tłʼiish dootłʼizhígíí éí chʼał dóó naʼashǫ́ʼii dóó łóóʼ yázhí yilghał.
Naʼashjéʼii jáádnézí bigod daalgaaígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Mesabolivar brasiliensis" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí tʼáá díkwíí mm áníłtso łeh. Bitsʼíís éí łizhingo naashchʼąąʼ; bijáád éí ayóo danineez dóó ádaałtsʼóózí. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Dloziłgaii naashchʼąąʼígíí
éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sciurus variegatoides" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí hazéí éí 17–24di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; binághah éí diłhiłgo naashchʼąąʼ; bitseeʼ éí łibá dóó nineez dóó ditłʼo.
Naalnoodí dichʼízhí bitsiiyah halzhinígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sceloporus cyanogenys" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Dloziłgaii naashchʼąąʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Dloziłgaii naashchʼąąʼígíí éí neeshchʼííʼ dóó chʼil binááʼ yildeeł łeh; dzidzé dóó ábíshjaaʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Naalnoodí dichʼízhí bitsiiyah halzhinígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naalnoodí dichʼízhí éí 9–10di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ; bitsiiyah dóó bikʼos éí halzhin; bizééʼ dóó bitéél éí dinilgai; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Naalnoodí dichʼízhí bitsiiyah halzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Náátsʼózídę́ę́ʼ jááłánii nizhónígíí
éí chʼosh bijáád dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Scolopendra multidens" deiłníigo dayózhí. Díí jááłánii éí dóó  dóó  dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jááłánii éí 4–6di asdzoh áníłnéez łeh. Bitsʼíís éí diłhiłgo dibéłchíʼí; bijáád éí daaltsxo; bitsiitsʼiin éí łichxíiʼ łeh. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ; łahda naʼashǫ́ʼii yilghał ałdóʼ.
Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyah Yázhídę́ę́ʼ hodíłchʼiltah tłʼízí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 3–4di adéesʼeez áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bizééʼ éí łigai; baʼáádígíí dóó bikąʼígíí éí tʼáá áła bideeʼ hólǫ́.
Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyah Yázhídę́ę́ʼ hodíłchʼiltah tłʼízí éí chʼil bitʼąąʼ dóó tłʼoh yiłchozh dóó náʼátʼaał.
Tó wónaanídę́ę́ʼ iichʼąhiitsʼósí bideeʼ áłtsʼózí naashchʼąąʼígíí
éí chʼosh bijáád hastání dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Molannodes tinctus" deiłníigo dayózhí. Díí iichʼąhiitsʼósí éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó dóó Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼosh éí 0.2–0.5di asdzoh áníłnéez łeh. Bitʼaʼ éí dinilzhin dóó dinilbá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ. Táłtłʼááh chʼil éí bichʼiyąʼ.
Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał taʼneeskʼánígíí
éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Duttaphrynus parietalis" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 1.5–2di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo yistłʼin; bitéél éí dinilgai; binááʼ éí diłhił.
Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał taʼneeskʼánígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Dził Daantsaaítah Bilagáana Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah naʼashǫ́ʼii diłhiłígíí
éí tó wónaanídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó  dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Darevskia armeniaca" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 6–10di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bizééʼ éí łitso łeh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Dził Daantsaaítah Bilagáana Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah naʼashǫ́ʼii diłhiłígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ kááʼtsʼiní dijoolígíí
éí Biishchʼid Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tolypeutes tricinctus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 10–15di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí niłhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bíchį́į́h dóó bikeeʼ éí dinilzhin.
Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ kááʼtsʼiní dijoolígíí éí wóláchííʼ dóó tsinaʼayąʼii yildeeł łeh; łeeyiʼ chʼosh dóó tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Kéyah Dańlínídę́ę́ʼ jaaʼabaní ditłʼooígíí
éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Kerivoula whiteheadi" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 10–12di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 1.5–2di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí diłhiłgo łibá; binááʼ éí áłtsʼíísí.
Kéyah Dańlínídę́ę́ʼ jaaʼabaní ditłʼooígíí éí chéłchaaʼ haalzheehgo naatʼá; iichʼąhii dóó tsʼíʼii dóó aniłtʼánii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Daałbáhí bitsiiʼ łigaaígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitsii éí łigai; bidaaʼ éí łibá.
Daałbáhí bitsiiʼ łigaaígíí éí chʼil binááʼ yildeeł.
Tsiiʼyishibizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsintah naʼashjéʼii łibáhígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Heteropoda pingtungensis" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí tʼéiyá hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.5–1di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí łibáago yishtłizh dóó ditłʼo. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ łeeyiʼ tłʼiish áłtsʼíísí diłhiłígíí
éí Biyaatsʼiin Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Epictia subcrotilla" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 5–6di asdzoh áníłnééz; łeeyiʼ chʼosh éí nahalin. Binááʼ éí áłtsʼíísí. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bitseeʼ éí kʼíjíchiiʼ.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ łeeyiʼ tłʼiish áłtsʼíísí diłhiłígíí éí wóláchííʼ dóó tsinaʼayąʼii yildeeł.
Tséítłʼiní Anííkaadiidi chidí naatʼaʼí ńdinibįįhígi
Díí chidí naatʼaʼí ńdinibįįhígi éí 2020 yę́ędą́ą́ʼ áhoolyaa, áádóó éí tónteel bikááʼdóó deigo 157 adéesʼeez. Chidí naatʼaʼ́í ninádaałtłiʼígi éí tááʼ.
thumb|left|300px
Tʼááłáhági átʼéego:Tséítłʼiní Anííkaadii
Atʼąątah ayáásh bitʼaʼ noodǫ́zígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 3–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; binághah éí diłhił dóó yishtłizhgo łitso; bitʼaʼ éí dinilzhin dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; binátsʼiin éí diniltso; bidaaʼ éí łibá.
Atʼąątah ayáásh bitʼaʼ noodǫ́zígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Tsįįłkaałiizhiin bitsiiʼ łichíʼígíí
éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Campephilus robustus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsįįłkaałii éí 12–14di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bitsiiʼ éí łichííʼ; bitéél éí łizhin dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; binááʼ éí diniltso; bidaaʼ éí dinilbá.
Tsįįłkaałiizhiin bitsiiʼ łichíʼígíí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii deildeeł.
Dǫ́ʼiiyiyiitsahí dinilbáhígíí
éí tó wónaanídę́ę́ʼ dǫ́ʼiideiyiitsahí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Muscicapa caerulescens" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Nááłchxíʼí bizééʼ diłhiłígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó  dóó Náhookǫsjí  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Frederickena viridis" deiłníigo dayózhí.
Dǫ́ʼiiyiyiitsahí dinilbáhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 6–7di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitʼaʼ dóó binághah éí diłhiłgo łibá; bidaaʼ éí łizhin.
Dǫ́ʼiiyiyiitsahí dinilbáhígíí éí chʼosh yázhí dóó dzidzé deildeeł.
Nááłchxíʼí bizééʼ diłhiłígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 3–4di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bizééʼ éí diłhiłgo łizhin; binááʼ éí diłhiłgo łichxííʼ; bidaaʼ éí diłhił.
Nááłchxíʼí bizééʼ diłhiłígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ chʼał áłtsʼíísí ánínígíí
éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pristimantis latro" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 0.6–1di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binááʼ éí diłhił.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí tseenézí bizééʼ łigaaígíí
éí naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ctenotus strauchii" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 8–12di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łizhin dóó dinilgaigo naashchʼąąʼ; binághah éí dinilzhin; bizééʼ éí łigai; bitseeʼ éí ayóo nineez; binááʼ éí diłhił.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí tseenézí bizééʼ łigaaígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Atseentélí bitʼaʼ łigaaígíí
éí tązhii dóó naaʼahóóhai dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Penelope albipennis" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí atseentélí éí bitsʼíís yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitʼaʼ éí łigai; bizééʼ éí halchííʼ. Bitsʼíís éí 2.5–3 adéesʼeez áníłtso.
Atseentélí bitʼaʼ łigaaígíí éí tsin bineestʼąʼ deiłchozh dóó chʼil binááʼ deildeeł.
Dilchʼóshii naashchʼąąʼí bidaaʼ łizhinígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Arremon taciturnus" deiłníigo dayózhí.
Náátsʼózídę́ę́ʼ tábąąh tsisteeł dijoolí dibéłchíʼígíí
éí chʼééh digháhii dóó tsisteeł dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cuora cyclornata" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Dilchʼóshii naashchʼąąʼí bidaaʼ łizhinígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–7di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ éí dinilzhin; binákʼee éí halzhin; bizééʼ dóó binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí łizhin.
Náátsʼózídę́ę́ʼ tábąąh tsisteeł dijoolí dibéłchíʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼééh digháhii éí 6–10di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí diniltso dóó łibáago naashchʼąąʼ; bitsʼaʼ éí dibéłchíʼí dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ.
Dilchʼóshii naashchʼąąʼí bidaaʼ łizhinígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Dilchʼóshii naashchʼąąʼí bidaaʼ łizhinígíí éí chʼil binááʼ yildeeł; chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Náátsʼózídę́ę́ʼ tábąąh tsisteeł dijoolí dibéłchíʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Náátsʼózídę́ę́ʼ tábąąh tsisteeł dijoolí dibéłchíʼígíí éí tąądee naagháhii dóó chʼał yázhí yilghał; chʼil bitʼąąʼ dóó chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tsintah chʼałtʼą́ʼí dootłʼizhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 0.7–1.5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bitéél éí dinilgai; binááʼ éí diłhiłgo łichííʼ.
Tsintah chʼałtʼą́ʼí dootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Kinłánítah Naayolí
éí Daakǫʼ Dineʼé Bikéyahdi áhootʼéego bił hazʼą́. Daakǫʼ Dineʼé Bikéyah biwááshindoon éí díí kin haalʼáagi bił hazʼą́.
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish bitłʼaaʼ łikizhígíí
éí tłʼiish íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Liophidium vaillanti" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Kinłánítah Naayolí
Kinłánítah Naayolí éí 830 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 2,293,100 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́.
Kinłánítah Naayolí éí -gi bił hazʼą́.
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish bitłʼaaʼ łikizhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 10–15di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó dinilgaigo noodǫ́ǫ́z; bitłʼaaʼ éí łigai dóó łizhingo łikizh.
Kinłánítah Naayolí
thumb|left|450px
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish bitłʼaaʼ łikizhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish bitłʼaaʼ łikizhígíí éí naʼashǫ́ʼii dóó chʼał yilghał.
Kinłánítah Naayolí
Tʼááłáhági átʼéego:Tó wónaanídi kin naaznilígíí
Chʼiyíítʼogii yił aheełtʼéhé yázhí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Philohydor lictor" deiłníigo dayózhí (łaʼ éí "Pitangus lictor" deiłní). Tʼáá díí tʼéiyá tsídii "Philohydor"-jí atah yisdzoh. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 6–7di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łitso; bitsiiʼ éí łizhin; bizééʼ dóó binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.
Chʼiyíítʼogii yił aheełtʼéhé yázhí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Tsinyiʼ daatsahí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí dinilbá dóó diłhiłgo yistłʼin; bidaaʼ éí diłhił.
Tsinyiʼ daatsahí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Naalnoodí dichʼízhí bizééʼ dootłʼizhígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sceloporus horridus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naalnoodí dichʼízhí éí 9–10di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ; bizééʼ dóó bitéél éí yágo dootłʼizh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Naalnoodí dichʼízhí bizééʼ dootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Chʼał kʼaasdáhí nizhónígíí
éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ameerega bassleri" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Chʼał kʼaasdáhí nizhónígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish dadootłʼizhígíí
éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Philothamnus" deiłníigo deiyózhí. Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish dadootłʼizhígíí éí 21 ałʼąą ádaatʼé. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 20–40di asdzoh ádaníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh łeh.
Daałbáhí bitsiiʼ łizhinígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́ (dííshjį́įdi éí  hólǫ́ ałdóʼ). Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lonchura malacca" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitsii éí łizhin; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí łibá.
Daałbáhí bitsiiʼ łizhinígíí éí chʼil binááʼ yildeeł.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí tseenézígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dóó Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ctenotus" deiłníigo deiyózhí. Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí tseenézígíí éí 102 ałʼąą ádaatʼé.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí tseenézígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii deildeeł.
Tsįįłkaałiizhiin tsiiłchííʼí bidaaʼ łigaaígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsįįłkaałii éí 13–15di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bitsiiʼ éí łichííʼ; bitéél éí łizhin dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; binááʼ éí diniltso; bidaaʼ éí łigai.
Tsįįłkaałiizhiin tsiiłchííʼí bidaaʼ łigaaígíí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii deildeeł.
Náátsʼózídę́ę́ʼ hazéí chį́į́shnézí
éí naaldlooshii daʼałtʼoʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó Shádiʼááhjí  dóó  dóó Haʼaʼaahjí Naakaii Dootłʼizhí Bikéyahdi hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tupaia belangeri" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 6–8di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 6–7di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí łigai.
Náátsʼózídę́ę́ʼ hazéí chį́į́shnézí éí chéłchaaʼ dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; tsin bineestʼąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Niʼgóó nákʼeehiłii
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lanioturdus torquatus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitéél dóó binághah éí halbá; bitsiitʼáád éí halzhin; bitʼaʼ éí łizhin dóó łigaigo naashchʼąąʼ; binákʼee éí diłhił; binááʼ éí łitsxo; bidaaʼ éí diłhił.
Niʼgóó nákʼeehiłii éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Eʼeʼaahjí Naakaii Dootłʼizhí Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dichʼízhí dinilgaaígíí
éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Naakaii Dootłʼizhí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Duttaphrynus olivaceus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 1.5–2di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilgai dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binááʼ éí diłhił.
Eʼeʼaahjí Naakaii Dootłʼizhí Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dichʼízhí dinilgaaígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Naʼashjéʼii jáádnézí bigod daaltsooígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Mesabolivar cyaneotaeniatus" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí tʼáá díkwíí mm áníłtso łeh. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bijáád éí ayóo danineez dóó ádaałtsʼóózí. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish yistłʼinígíí
éí tłʼiish íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Madagascarophis colubrinus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 30–40di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ dóó dinilbáago yistłʼin.
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish yistłʼinígíí éí naʼashǫ́ʼii dóó chʼał yilghał.
Dloziłgaii ntsaaígíí
éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫs dóó Haʼaʼaahjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sciurus niger" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí hazéí éí 20–30di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó dibéłchíʼí; bitéél dóó bizééʼ éí diniltso; bitseeʼ éí nineez dóó ditłʼo.
Dloziłgaii ntsaaígíí éí neeshchʼííʼ dóó chʼil binááʼ yildeeł łeh; dzidzé dóó ábíshjaaʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Atseentélí bitʼaʼ názhahígíí
éí tązhii dóó naaʼahóóhai dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Chamaepetes goudotii" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí atseentélí éí bitsʼíís dinilzhin; bitłʼaaʼ dóó bitéél éí dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ; binákʼee éí dootłʼizh; binááʼ éí łichxííʼ. Bitsʼíís éí 1.6–2 adéesʼeez áníłtso.
Atseentélí bitʼaʼ názhahígíí éí tsin bineestʼąʼ deiłchozh dóó chʼil binááʼ deildeeł.
Hodíłchʼiltah tłʼízí
éí Naaldlooshii Bikéshgaan Dahólónígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí dóó Dziłgaiitsoh Honeezkʼaziidi dóó Haʼaʼaahjí Naakaii Dootłʼizhí Bikéyahdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Capricornis" deiłníigo deiyózhí. Hodíłchʼiltah tłʼízí éí dį́į́ʼ ałʼąą ádaatʼé. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 3–4di adéesʼeez ádaníłtso łeh, áádóó éí tłʼoh dóó tsin bitʼąąʼ deiłchozhgo dóó ńdaʼatʼaałgo naakai.
Dziłkʼi Dah Názʼéelii Dineʼé Bikéyah
éí Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyah Náhookǫsjígo siʼą́.
Dziłkʼi Dah Názʼéelii Dineʼé Bikéyah biwááshindoon éí Hókʼą́ą́sʼání hoolyéedi bił hazʼą́.
Náátsʼózídę́ę́ʼ jááłánii ntsaaígíí
éí chʼosh bijáád dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Scolopendra dehaani" deiłníigo dayózhí. Díí jááłánii éí dóó  dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jááłánii éí 4–6di asdzoh áníłnéez łeh. Bitsʼíís éí diłhiłgo dibéłchíʼí; bijáád éí daaltsxo. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ; łahda naʼashǫ́ʼii yilghał ałdóʼ.
Dǫ́ʼiiyiyiitsahí dinilgaaígíí
éí tó wónaanídę́ę́ʼ dǫ́ʼiideiyiitsahí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Melaenornis pallidus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 6–7di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibáago dinilgai; bitʼaʼ dóó binághah éí yishtłizhgo łibá; bidaaʼ éí łizhin.
Dǫ́ʼiiyiyiitsahí dinilgaaígíí éí chʼosh yázhí dóó dzidzé deildeeł.
Daatsahí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dóó Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Acanthiza" deiłníigo deiyózhí. Daatsahí éí 14 ałʼąą ádaatʼé. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–6di asdzoh ádaníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ łeh; bidaaʼ éí diłhił.
Daatsahí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł.
Siil Nástłʼah
éí Tin Kéyahdi áhootʼéego bił hazʼą́. Tin Kéyah biwááshindoon éí díí kin haalʼáagi bił hazʼą́.
Siil Nástłʼah éí 105 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 131,136 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́.
thumb|left|450px
Tʼááłáhági átʼéego:Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi kin naaznilígíí
Nááłchxíʼí binághah halkizhígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hypoedaleus guttatus" deiłníigo dayózhí (tʼáá díí tʼéiyá tsídii "Hypoedaleus"-jí atah yisdzoh). thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 7–8di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí diniltsxo; binághah dóó bitʼaʼ éí łigaigo halkizh; bitseeʼ éí dinilgaigo noodǫ́ǫ́z; binááʼ éí diłhiłgo łichxííʼ; bidaaʼ éí diłhił.
Jaaʼabaní daditłʼooígíí
éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhí Bikédaayahdi dóó  dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi dóó Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Kerivoula" deiłníigo deiyózhí. Jaaʼabaní daditłʼooígíí éí 23 ałʼąą ádaatʼé. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 8–12di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 1–2di asdzoh áníłnééz.
Jaaʼabaní daditłʼooígíí éí chéłchaaʼ hadaalzheehgo ndaatʼá; iichʼąhii dóó tsʼíʼii dóó aniłtʼánii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tsintah chʼałtʼą́ʼí yishtłizhgo łibáhígíí
éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dendropsophus columbianus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 0.7–1.5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; binááʼ éí diłhiłgo dibéłchíʼí.
Tsintah chʼałtʼą́ʼí yishtłizhgo łibáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Iichʼąhiitsʼósí bideeʼ áłtsʼózígíí
éí chʼosh bijáád hastání dah yikahjí atah daasdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Molannidae" deiłníigo deiyózhí. Díí iichʼąhiitsʼósí éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó dóó Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́; áádóó éí 40 ałʼąą ádaatʼé. thumb|left|250px
Atʼąątah ayáásh bizééʼ diniltsxooígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phylloscopus subaffinis" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 3–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitʼaʼ éí dinilzhin; bizééʼ éí diniltsxo; binátsʼiin éí diniltso; bidaaʼ éí łibá.
Atʼąątah ayáásh bizééʼ diniltsxooígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Tsintah naʼashjéʼii ditłʼooígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Heteropoda davidbowie" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí dóó Bikiníyah Daniilkaalii Bikéyahdi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.5–1di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí łitsogo naashchʼąąʼ dóó ditłʼo. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Tsinyiʼ Tóhíidi naaldeehii danílʼį́ bił hazʼání
éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi bił hazʼą́; Akał Bitłʼaajįʼééʼí Bikéyahdi éí bił hazʼą́.
Díí naaldeehii danílʼį́įgo bił hazʼání éí 1752 yihah yę́ędą́ą́ʼ áhoolyaa; áádóó éí 42 náhásdzo hayázhí dikʼą́ągo áníłtso. 8,409 ánéelą́ą́ʼ naaldlooshii dóó naʼashǫ́ʼii dóó chʼosh (722 ałʼąą ádaatʼéego) áadi shijééʼ; tsídii ałdóʼ danílʼį́.
thumb|left|300px|[[Magígaanézí bílaʼ łigaaígíí]] thumb|right|300px
Tʼááłáhági átʼéego:Tsinyiʼ Tóhí
Dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitsiiʼ noodǫ́zígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phelpsia inornata" deiłníigo dayózhí ("Conopias inornatus" deiłníí ńtʼę́ę́ʼ). Tʼáá díí tʼéiyá tsídii "Phelpsia"-jí atah yisdzoh.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łitso; bitsiiʼ éí łizhin dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; bidaaʼ éí diłhił.
Dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitsiiʼ noodǫ́zígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Dilchʼóshii naashchʼąąʼí binághah haltsooígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Arremon virenticeps" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–7di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ dóó binághah éí diłhiłgo haltso; binákʼee éí halzhin; bizééʼ éí łigai; bidaaʼ éí łizhin.
Dilchʼóshii naashchʼąąʼí binághah haltsooígíí éí chʼil binááʼ yildeeł; chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ chʼał áłtsʼíísí baa dzólnígíí
éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pristimantis elegans" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 0.6–1.4di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá dóó dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ; binááʼ éí diłhił.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ łeeyiʼ tłʼiish áłtsʼíísí łizhinígíí
éí Biyaatsʼiin Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Epictia goudotii" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 5–6di asdzoh áníłnééz; łeeyiʼ chʼosh éí nahalin. Binááʼ éí áłtsʼíísí. Bitsʼíís éí łizhin dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ; bitseeʼ éí kʼídzítso łeh.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ łeeyiʼ tłʼiish áłtsʼíísí łizhinígíí éí wóláchííʼ dóó tsinaʼayąʼii yildeeł.
Náátsʼózídę́ę́ʼ tábąąh jááłánii
éí chʼosh bijáád dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Scolopendra cataracta" deiłníigo dayózhí. Díí jááłánii éí hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jááłánii éí 6–8di asdzoh áníłnéez łeh. Bitsʼíís éí diłhiłgo dibéłchíʼí; bijáád éí daaltsxo. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ; łahda naʼashǫ́ʼii yilghał ałdóʼ.
Tsįįłkaałiizhiin tsiiłchííʼí binághah łigaaígíí
éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Campephilus leucopogon" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsįįłkaałii éí 12–13di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bitsiiʼ éí łichííʼ; binághah éí łigai; binááʼ éí diniltso; bidaaʼ éí łigai.
Tsįįłkaałiizhiin tsiiłchííʼí binághah łigaaígíí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii deildeeł.
Náátsʼózídę́ę́ʼ tábąąh tsisteeł dijoolí diłhiłígíí
éí chʼééh digháhii dóó tsisteeł dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cuora yunnanensis" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼééh digháhii éí 6–10di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí diniltso dóó łibáago naashchʼąąʼ; bitsʼaʼ éí dibéłchíʼí dóó diłhiłgo naashchʼąąʼ.