cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Eʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tsintah tsídiiłtsooí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Ałkééʼ Naaznilgo Dah Ndaaʼeełígíí bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Magumma parva" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łitso; bidaaʼ éí łibá.
Eʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tsintah tsídiiłtsooí éí chʼil bijeeh yidlą́; chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Magí zééʼilí łichíʼígíí
éí naaldlooshii daʼałtʼoʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Varecia rubra" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 18–21di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 20–24di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitéél dóó biniiʼ dóó bitsiitʼáád éí halzhin; bitsiiyah éí łigai; bitseeʼ éí łizhin.
Magí zééʼilí łichíʼígíí éí chéłchaaʼ dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł łeh; tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Łóóʼ haalzheehii (dlǫ́ʼii)
éí naaldlooshii daʼalghałígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pekania pennanti" deiłníigo dayózhí. Tʼáá díí tʼéiyá dlǫ́ʼii "Pekania"-jí atah yisdzoh. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 30–47di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 6–9di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin.
Łóóʼ haalzheehii éí gah dóó dahsání dóó łóóʼ yilghał łeh; chéłchaaʼ dóó tsin bineestʼąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Haʼaʼaahdę́ę́ʼ yaayááhaltsoii
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫs dóó Haʼaʼaahjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Geothlypis formosa" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bizééʼ dóó bitéél dóó binátsʼiin éí łitso; bináyaah éí halzhin; bidaaʼ éí diłhił.
Haʼaʼaahdę́ę́ʼ yaayááhaltsoii éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Haʼaʼaahdę́ę́ʼ naʼashjéʼii bitsiitsʼiin łibáhí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Argiope florida" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Náhookǫs dóó Haʼaʼaahjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼosh éí 0.3–0.7di asdzoh áníłtso; adóó éí bitsʼíís łitso dóó łigai dóó łizhingo naashchʼąąʼ; bijáád éí łizhin dóó łigaigo ndaashchʼąąʼ; bitsiitsʼiin łibá. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Akʼah sisíʼí tsintah naʼashjéʼii nahachaʼí łibáhígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Holoplatys semiplanata" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dóó Eʼeʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah ndaaʼeełí łéiʼ bikáaʼgi hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.2–0.4di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí łibá. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ wóyiyiitsahí bidaaʼ shiyishígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Oncostoma cinereigulare" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dinilzhin; bidaaʼ éí diłhił dóó tʼóó bíyó shiyish.
Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ wóyiyiitsahí bidaaʼ shiyishígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish bikʼos nteelígíí
éí tłʼiish íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi dóó Eʼeʼaahjí Naakaii Dootłʼizhí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Naja oxiana" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 3–4di adéesʼeez áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó diniltsogo naashchʼąąʼ.
Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish bikʼos nteelígíí éí naʼastsʼǫǫsí dóó łéʼétsoh dóó chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yilghał łeh.
Iichʼąhiitsʼósí yistłʼiní binááʼ łichíʼígíí
éí chʼosh bijáád hastání dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Mystacides longicornis" deiłníigo dayózhí. Díí iichʼąhiitsʼósí éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼosh éí 0.4–0.6di asdzoh áníłnéez łeh. Bitʼaʼ éí łizhingo naashchʼąąʼ dóó yishtłizhgo yistłʼin; bideeʼ éí ayóo nineez. Táłtłʼááh chʼil éí bichʼiyąʼ.
Tsinyiʼ naʼashjéʼii tsiizisí łitsxooígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sitalcina sura" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii tsiizisí éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii tsiizisí éí 0.25–0.5di asdzoh ádaníłtso; adóó éí łitsoxgo naashchʼąąʼ; bijáád éí daaltsxo ałdóʼ. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Ghą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyahdę́ę́ʼ tsékʼi dǫ́ʼiiyiyiitsahí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó Ásáí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Oenanthe lugens" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–7di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitsiiʼ dóó binághah dóó bitʼaʼ éí halzhin; bitsiitʼáád éí łigai; bidaaʼ éí łizhin.
Tłʼiish tseeʼntłʼizí diłhiłígíí
éí Biyaatsʼiin Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Uropeltis woodmasoni" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 8–10di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhił dóó łitsogo naashchʼąąʼ.
Tłʼiish tseeʼntłʼizí diłhiłígíí éí chʼosh chʼééh digháhii dóó łeeyiʼ chʼosh yiyá.
Ahééháshį́į́hdę́ę́ʼ hazéítsʼósii
éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tamias obscurus" (éí doodaiiʼ éí "Neotamias obscurus") deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí hazéí éí 10–12di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łigai dóó dinilzhingo noodǫ́ǫ́z; binághah éí dibéłchíʼí; bitéél éí dinilgai; bitseeʼ éí diłhił łeh.
Ahééháshį́į́hdę́ę́ʼ hazéítsʼósii éí chʼil binááʼ yildeeł; tłʼoh dóó chéłchaaʼ yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Adahiilínítah chʼał bílalátah ditánígíí
éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Amolops hongkongensis" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 1.5–2di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilgai dóó yishtłizhgo yistłʼin; bitéél éí łigai; binááʼ éí ntsaa.
Adahiilínítah chʼał bílalátah ditánígíí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Naalnoodiilkǫǫhí diniltsxogo noodǫ́zígíí
éí naalnoodí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Loxopholis southi" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4–8di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó diniltsxogo noodǫ́ǫz łeh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Naalnoodiilkǫǫhí diniltsxogo noodǫ́zígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Hodíłchʼiltah nahatʼeʼiitsoh bitéél łigaaígíí
éí Bizaʼazis Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dorcopsis hageni" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 35–40di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bitéél dóó bizééʼ éí łigai.
Hodíłchʼiltah nahatʼeʼiitsoh bitéél łigaaígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé yiłchozh.
Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ łéʼétsoh naʼageedígíí
éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Eospalax fontanierii" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 6–10di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá; binááʼ éí áłtsʼíísí; bíchį́į́h éí tʼáá łichííʼ.
Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ chʼilátah wóláchííʼ yildeełí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Amyciaea lineatipes" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi dóó Táłkááʼ Yadaazʼáhítah hólǫ́. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí tʼáá díkwíí mm áníłtso łeh, áádóó éí wóláchííʼ nahalin; wóláchííʼ éí bichʼiyąʼ.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ hakázítah chʼał noodǫ́zígíí
éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Batrachyla taeniata" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 1.5–2di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilgai dóó dibéłchíʼíigo noodǫ́ǫ́z; binááʼ éí diłhił.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ hakázítah chʼał noodǫ́zígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Jádídlǫ́ʼii łikizhígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Campylorhynchus gularis" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 6–8di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá dóó łizhingo łikizh; bitʼaʼ dóó binághah dóó bitseeʼ éí dibéłchíʼí dóó łizhingo łikizh; bizéé dóó binátsʼiin éí dinilgai; bidaaʼ éí diłhił.
Jádídlǫ́ʼii łikizhígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ wóyiyiitsahí bidaaʼ shiyishígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Oncostoma olivaceum" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; bizééʼ éí diniltso; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dinilzhin; bidaaʼ éí diłhił dóó tʼóó bíyó shiyish.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ wóyiyiitsahí bidaaʼ shiyishígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii yázhí dibéłchíʼígíí
éí naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Bradypodion occidentale" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 5–6di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ łeh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí ntsxaa.
Naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii yázhí dibéłchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Wóláchííʼ neiłkaahii yázhí biwos dah daalgaaígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Myrmotherula minor" deiłníigo dayózhí.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsintah dlǫ́ʼii
éí naaldlooshii daʼalghałígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Eira barbara" deiłníigo dayózhí. Tʼáá díí tʼéiyá dlǫ́ʼii "Eira"-jí atah yisdzoh. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 22–28di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 15–18di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitsiitsʼiin éí niłhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ łeh; bizééʼ éí łigai.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsintah dlǫ́ʼii éí gah dóó naʼastsʼǫǫsí dóó tsídii dóó naʼashǫ́ʼii haalzheehgo naaghá; chéłchaaʼ dóó tsin bineestʼąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Wóláchííʼ neiłkaahii yázhí biwos dah daalgaaígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Wóláchííʼ neiłkaahii yázhí biwos dah daalgaaígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Tsídii dághaaʼí bizééʼ halzhinígíí
éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Psilopogon javensis" deiłníigo dayózhí.
Tsídii dághaaʼígíí éí bidaaʼ ditą́ dóó mósí nahalingo bidághaaʼ hólǫ́ǫ łeh.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 9–11di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bizééʼ dóó binákʼee éí halzhin; bítááʼ éí łitso; bidaaʼ éí łizhin.
Tsídii dághaaʼí bizééʼ halzhinígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé deiłchozh; łahda chʼosh deildeeł ałdóʼ.
Chooyééł Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ nááʼyiłnaadii diitsʼaʼígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi dóó Eʼeʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah ndaaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gekko vittatus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 8–10di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéchíʼí dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binághah éí dah dzígai; bitseeʼ éí łigaigo noodǫ́ǫ́z.
Tóbiníhííyínídi Tónteel Bibąąh Hadeisídí yá bikááʼ náʼoobałí ńdanidaahígi
éí Shádiʼááhjí Ahééháshį́į́h Hahoodzodi bił hazʼą́; Tóbiníhííyíní Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi bił hazʼą́.
Díí bikááʼ náʼoobałí ńdanidaahígi éí 1937 yihah yę́ędą́ą́ʼ áhoolyaa. Wááshindoon bisiláołtsooí éí yaa áhályą́.
Chooyééł Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ nááʼyiłnaadii diitsʼaʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Chooyééł Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ nááʼyiłnaadii diitsʼaʼígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł łeh.
Tóbiníhííyínídi Tónteel Bibąąh Hadeisídí yá bikááʼ náʼoobałí ńdanidaahígi
thumb|left|300px
Tʼááłáhági átʼéego:Tóbiníhííyíní
Eʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tsin yąąh dzootʼihí dóó bikʼéí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Kéyah Ałkééʼ Naaznilgo Dah Ndaaʼeełígíí bikááʼgóó tʼéiyá dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Drepanididae" dóó "Drepanidini" deiłníigo deiyózhíi łeh. Eʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tsin yąąh dzootʼihí dóó bikʼéí éí 20 ałʼąą ádaatʼé.
Díí tsídii éí 3–7di asdzoh ádaníłtso łeh. Łaʼ éí dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ deiłchozh; łaʼ éí chʼosh yázhí deildeeł; áádóó náánáłaʼ éí chʼil bijeeh deidlą́.
Tʼááłáhági átʼéego:Eʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tsin yąąh dzootʼihí dóó bikʼéí
Kéyah Dańlínídę́ę́ʼ naʼashjéʼii heetsʼózígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Oxyopes aspirasi" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.5–1di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí yishtłizh dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z dóó heetsʼózígo nineez. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ tłʼiish naʼatłʼoʼii dibéłchíʼígíí
éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Chironius fuscus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 55–75di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bibid dóó bitłʼaaʼ éí łigai łeh.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ tłʼiish naʼatłʼoʼii dibéłchíʼígíí éí chʼał dóó naʼashǫ́ʼii łeh; hazéí yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ táshchozhii dootłʼizhí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 7–8di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo dootłʼizh; bidaaʼ éí łizhin.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ táshchozhii dootłʼizhí éí naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Yaayááhaltsoii binákʼee halzhinígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Geothlypis aequinoctialis" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bizééʼ dóó bitéél éí łitso; bitsiitʼáád éí halbá; bikąʼígíí éí binákʼee halzhin; bidaaʼ éí diłhił.
Yaayááhaltsoii binákʼee halzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Łeesdísí Bikéyahdę́ę́ʼ akʼah sisíʼí tsintah naʼashjéʼii nahachaʼígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Holoplatys apressus" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Łeesdísí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.2–0.4di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí łibá. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Chéchʼiltah Tóńlį́įdi tó wónaanídę́ę́ʼ chidí naatʼaʼí ńdinibįįhígi
Díí chidí naatʼaʼí ńdinibįįhígi éí 6,000 náhásdzo hayázhí dikʼą́ągo áníłtso áádóó éí tónteel bikááʼdóó deigo 27 adéesʼeez.
thumb|left|300px
Tʼááłáhági átʼéego:Chéchʼiltah Tóńlį́
Hosh niteelítah naʼashjéʼii bitsiitsʼiin łibáhí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Argiope argentata" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí dóó  dóó  dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼosh éí 0.3–0.7di asdzoh áníłtso; adóó éí bitsʼíís niłhin dóó łigaigo naashchʼąąʼ; bijáád éí dinilzhin dóó łigaigo ndaashchʼąąʼ; bitsiitsʼiin łibá. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Shádiʼááh biyaadę́ę́ʼ jaaʼniłtsʼílí
éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Histiotus magellanicus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 10–12di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 4–5di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí łizhin; bijaaʼ éí ntsaa; binááʼ éí áłtsʼíísí.
Shádiʼááh biyaadę́ę́ʼ jaaʼniłtsʼílí éí tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii dóó iichʼąhii dóó wóʼałtaasʼéí haalzheehgo naatʼá.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí baa dzólnígíí
éí naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cryptoblepharus pulcher" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4–8di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizh dóó dinilgaigo noodǫ́ǫ́z; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí baa dzólnígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Magí zééʼilí łizhin dóó łigaaígíí
éí naaldlooshii daʼałtʼoʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Varecia variegata" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Magí zééʼilí łizhin dóó łigaaígíí éí chéłchaaʼ dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł łeh; tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ iichʼąhiitsʼósí bideenézí yistłʼinígíí
éí chʼosh bijáád hastání dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Triplectides similis" deiłníigo dayózhí. Díí iichʼąhiitsʼósí éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼosh éí 0.4–0.6di asdzoh áníłnéez łeh. Bitʼaʼ éí dinilgai dóó yishtłizhgo yistłʼin; bideeʼ éí ayóo nineez. Táłtłʼááh chʼil éí bichʼiyąʼ.
Atʼaʼ Yiltʼąąʼítah Kin
right|thumb|300px éí Ahééháshį́į́h Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; Tábąąhkin Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin haalʼá.
Atʼaʼ Yiltʼąąʼítah Kin éí 27.02 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 48,445 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
Atʼaʼ Yiltʼąąʼítah Kin éí -gi bił hazʼą́. Atʼaʼ Yiltʼąąʼítah Kin éí tónteel bikááʼdóó deigo 220 adéesʼeez.
Naalnoodiilkǫǫhí łibáhígíí
éí naalnoodí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Leposoma rugiceps" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4–8di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Naalnoodiilkǫǫhí łibáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Hodíłchʼiltah nahatʼeʼiitsoh dinilzhinígíí
éí Bizaʼazis Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dorcopsis muelleri" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 35–40di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin.
Hodíłchʼiltah nahatʼeʼiitsoh dinilzhinígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé yiłchozh.
Tó wónaanídę́ę́ʼ chʼagii bidaaʼ ditání
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Scissirostrum dubium" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 6–7di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bitʼaʼ éí kʼíjíchíiʼ łeh; bidaaʼ éí łitso dóó ditą́.
Tó wónaanídę́ę́ʼ chʼagii bidaaʼ ditání éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł; łahda chʼał dóó naʼashǫ́ʼii éí yilghał ałdóʼ.
Kéyah Dańlínídę́ę́ʼ nááʼyiłnaadii diitsʼaʼígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gekko gigante" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 3–4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá.
Kéyah Dańlínídę́ę́ʼ nááʼyiłnaadii diitsʼaʼígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł łeh.
Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsékʼi dǫ́ʼiiyiyiitsahí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó  dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Oenanthe lugubris" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–7di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bitłʼaaʼ dóó bitsiitʼáád éí łigai; bidaaʼ éí łizhin.
Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsékʼi dǫ́ʼiiyiyiitsahí éí chʼosh yázhí deildeeł.
Jádídlǫ́ʼii noodǫ́zígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Campylorhynchus fasciatus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 6–8di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá dóó łizhingo noodǫ́ǫ́z; bizéé dóó binátsʼiin éí dinilgai; bidaaʼ éí diłhił.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ hakázítah chʼał
éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Batrachylidae" deiłníigo deiyózhí. Shádiʼááhdę́ę́ʼ hakázítah chʼał éí 12 ałʼąą ádaatʼe. thumb|left|250px
Naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii yázhí dinilbáhígíí
éí naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Bradypodion ventrale" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 5–6di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilbá dóó łigaigo naashchʼąąʼ łeh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí ntsxaa.
Naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii yázhí dinilbáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii kááʼchʼízhí noodǫ́zígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gerrhonotus lugoi" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 15–20di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó łizhin dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Wódayiitsahí bidaaʼ shiyishígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Oncostoma" deiłníigo dayózhí. Wódayiitsahí bidaaʼ shiyishígíí éí naaki ałʼąą átʼé. thumb|left|250px
Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish bikʼos nteelígíí
éí tłʼiish íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Naja atra" deiłníigo dayózhí.
Wódayiitsahí bidaaʼ shiyishígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–6di asdzoh ádaníłtso; bidaaʼ éí diłhił dóó tʼóó bíyó shiyish.
Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish bikʼos nteelígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 4–5di adéesʼeez áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó dinilbáago naashchʼąąʼ.
Wódayiitsahí bidaaʼ shiyishígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Wódayiitsahí bidaaʼ shiyishígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish bikʼos nteelígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish bikʼos nteelígíí éí naʼastsʼǫǫsí dóó łéʼétsoh dóó chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yilghał łeh.
Béésh Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼilátah naʼashjéʼii
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Misumenops pallidus" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí tʼáá díkwíí mm áníłtso łeh. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó dinilgaigo naashchʼąąʼ. Chʼilátah dóó niʼgóó chʼosh yázhí haalzheeh.
Béésh Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashjéʼii nahachaʼí yistłʼinígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Balmaceda nigrosecta" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.2–0.4di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí dinilgai dóó yishtłizhgo yistłʼin. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Tó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłtsooí dóó Jiinííhí dóó bikʼéí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikááʼgóó dahólǫ́, tʼáá hazhóʼó Nahatʼeʼiitsoh Bikéyah dóó Shádiʼááhjí kéyah yistinígíí, ńléidi éí ádaadin. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Fringillidae" deiłníigo deiyózhí. Tó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłtsooí dóó jiinííhí dóó bikʼéí éí 183 ałʼąą ádaatʼé.
Tʼááłáhági átʼéego:Tó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłtsooí dóó Jiinííhí dóó bikʼéí
Yaayááhaltsoii bítááʼ halzhinígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah ndaaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Geothlypis rostrata" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bizééʼ dóó bitéél éí łitso; bikąʼígíí éí binákʼee dóó bítááʼ halzhin; bidaaʼ éí diłhił.
Yaayááhaltsoii bítááʼ halzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Magí zééʼilí
éí naaldlooshii daʼałtʼoʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Varecia" deiłníigo dayózhí. Magí zééʼilí éí naaki ałʼąą átʼé. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 18–21di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 20–24di asdzoh áníłnééz.
Magí zééʼilí éí chéłchaaʼ dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł łeh; tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Bichʼah Łichíiʼii Bikéyahdę́ę́ʼ nahashchʼidí
(éí doodaiiʼ éí Dził Daantsaaítah Bilagáana Bikéyahdę́ę́ʼ nahashchʼidí) éí naaldlooshii daʼalghałígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Bichʼah Łichíiʼii Bikéyahdi dóó dóó  dóó Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi dóó  hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Meles canescens" deiłníigo dayózhí.
Łéʼétsoh ndaʼageedígíí dóó bikʼéí
éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Ásáí Dineʼé Bikéyahdi dóó Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Binááʼádaałtsʼózíidi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Spalacidae" deiłníigo deiyózhí. Łéʼétsoh ndaʼageedígíí dóó bikʼéí éí 37 ałʼąą ádaatʼé. thumb|left|250px
Bichʼah Łichíiʼii Bikéyahdę́ę́ʼ nahashchʼidí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 24–35di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 6–9di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá; biniiʼ éí łigai dóó łizhingo naashchʼąąʼ.
Bichʼah Łichíiʼii Bikéyahdę́ę́ʼ nahashchʼidí éí naʼastsʼǫǫsí dóó łéʼétsoh dóó gah yilghał łeh; chéłchaaʼ dóó tsin bineestʼąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Łéʼétsoh ndaʼageedígíí dóó bikʼéí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 7–12di asdzoh ádaníłnééz, áádóó éí chʼil bikétłʼóól deiłchozh.
Naʼníʼá Hóneezíidi Tónteel Bibąąh Hadeisídí yá bikááʼ náʼoobałí ńdanidaahígi
éí Ahééháshį́į́h Hahoodzodi bił hazʼą́; Naʼníʼá Hóneezí Shádiʼááhjigo éí bił hazʼą́.
Díí bikááʼ náʼoobałí ńdanidaahígi éí 1941 yihah yę́ędą́ą́ʼ áhoolyaa. Wááshindoon bisiláołtsooí éí yaa áhályą́.
thumb|left|300px
Tʼááłáhági átʼéego:Naʼníʼá Hóneezí
Tłʼiish tseeʼntłʼizí łikizhígíí
éí Biyaatsʼiin Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Uropeltis maculata" deiłníigo dayózhí.
Łeesdísí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashjéʼii heetsʼózí noodǫ́zígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Oxyopes gracilipes" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Łeesdísí Bikéyahdi dóó Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. thumb|left|250px
Tłʼiish tseeʼntłʼizí łikizhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 10–15di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ dóó łitso dóó łichíiʼgo łikizh.
Tłʼiish tseeʼntłʼizí łikizhígíí éí chʼosh chʼééh digháhii dóó łeeyiʼ chʼosh yiyá.
Łeesdísí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashjéʼii heetsʼózí noodǫ́zígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.5–1di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z dóó heetsʼózígo nineez. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Adahiilínítah chʼał dibélchíʼígíí
éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Amolops yunkaiensis" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 1.5–2di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ; bitéél éí dinilgai; binááʼ éí ntsaa.
Adahiilínítah chʼał dibélchíʼígíí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdę́ę́ʼ hazéítsʼósii
éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyah dóó dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tamias sibiricus" (éí doodaiiʼ éí "Eutamias sibiricus") deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí hazéí éí 9–10di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łigai dóó dinilzhingo noodǫ́ǫ́z; bitéél éí łigai; bitseeʼ éí diłhił łeh.
Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdę́ę́ʼ hazéítsʼósii éí chʼil binááʼ yildeeł; tłʼoh dóó chéłchaaʼ yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ naʼashjéʼii bitsiitsʼiin łibáhí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Argiope picta" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi dóó Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi dóó Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼosh éí 0.3–0.7di asdzoh áníłtso; adóó éí bitsʼíís łitso dóó łigai dóó łizhingo naashchʼąąʼ; bijáád éí dinilzhin dóó łigaigo ndaashchʼąąʼ; bitsiitsʼiin łibá. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Shádiʼááhjí Chéchʼiltah Tóńlį́įdi chidí naatʼaʼí ńdinibįįhígi
éí Chéchʼiltah Tóńlį́ Áłtsʼíísí Bił Hahoodzodi (Ahééháshį́į́h Hahoodzo biyiʼdi) bił hazʼą́.
Díí chidí naatʼaʼí ńdinibįįhígi éí 540 náhásdzo hayázhí dikʼą́ągo áníłtso áádóó éí tónteel bikááʼdóó deigo 24 adéesʼeez.
Tʼááłáhági átʼéego:Chéchʼiltah Tóńlį́
Tó wónaanídę́ę́ʼ chʼagii bikʼos łigaaígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Streptocitta albicollis" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 6–7di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bikʼos dóó bitéél éí łigai; bitseeʼ éí nineez; bidaaʼ éí łizhin dóó kʼídzítso.
Tsídii dághaaʼí chʼilgo dootłʼizhígíí
éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Psilopogon faiostrictus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px Tsídii dághaaʼígíí éí bidaaʼ ditą́ dóó mósí nahalingo bidághaaʼ hólǫ́ǫ łeh.
Tó wónaanídę́ę́ʼ chʼagii bikʼos łigaaígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Tó wónaanídę́ę́ʼ chʼagii bikʼos łigaaígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł; łahda chʼał dóó naʼashǫ́ʼii éí yilghał ałdóʼ.
Tsídii dághaaʼí chʼilgo dootłʼizhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 9–10di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bizééʼ éí łigai dóó łizhingo yistłʼin; bitsiitʼáád éí diłhiłgo noodǫ́ǫz łeh; bidaaʼ éí łizhin.
Tsídii dághaaʼí chʼilgo dootłʼizhígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé deiłchozh; łahda chʼosh deildeeł ałdóʼ.
Hodíłchʼiltah nahatʼeʼiitsoh
éí Bizaʼazis Dahólónígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dorcopsis" deiłníigo deiyózhí. Hodíłchʼiltah nahatʼeʼiitsoh éí dį́į́ʼ ałʼąą ádaatʼé.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 35–40di asdzoh ádaníłnééz, áádóó éí chʼil bitʼąąʼ dóó tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé deiłchozh.
Táshchozhii dootłʼizhí bitéél halbáhígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Progne chalybea" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 6–8di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo dootłʼizh; bitéél dóó bizééʼ éí halbá; bidaaʼ éí łizhin.
Táshchozhii dootłʼizhí bitéél halbáhígíí éí naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Kintah nááʼyiłnaadii diitsʼaʼígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi dóó Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gekko monarchus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 3–4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó dinilzhin dóó dinilbáago łikizh; bibid dóó bizééʼ éí łigai.
Kintah nááʼyiłnaadii diitsʼaʼígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł łeh.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ jaaʼniłtsʼílí diniltsooígíí
éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́; éí tʼóó ahayóí. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Histiotus laephotis" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 10–12di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 4–5di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí diniltso; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí diniltso ałdóʼ; bijaaʼ éí ntsaa; binááʼ éí áłtsʼíísí.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ jaaʼniłtsʼílí diniltsooígíí éí tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii dóó iichʼąhii dóó wóʼałtaasʼéí haalzheehgo naatʼá.
Wóláchííʼ neiłkaahii yázhí biwos łikizhígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Myrmotherula schisticolor" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 3–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; biwos éí łizhin dóó łigaigo łikizh; bidaaʼ éí diłhił.
Wóláchííʼ neiłkaahii yázhí biwos łikizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Naalnoodiilkǫǫhí łichíiʼgo łibáhígíí
éí naalnoodí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Leposoma southi" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4–8di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łichíiʼgo łibá; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Naalnoodiilkǫǫhí łichíiʼgo łibáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Atʼaʼ Yiltʼąąʼítah Tó Sido
right|thumb|300px éí Ahééháshį́į́h Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; Tábąąhkin Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin haalʼá.
Atʼaʼ Yiltʼąąʼítah Tó Sido éí 33.64 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 103,466 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
Atʼaʼ Yiltʼąąʼítah Tó Sido éí -gi bił hazʼą́. Atʼaʼ Yiltʼąąʼítah Tó Sido éí tónteel bikááʼdóó deigo 1,175 adéesʼeez.
Náhookǫs biyaadę́ę́ʼ tsékʼi dǫ́ʼiiyiyiitsahí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó dóó Hakʼaz Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Oenanthe oenanthe" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–7di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís dinilbá; binákʼee dóó bitʼaʼ éí halzhin; bidaaʼ éí łizhin. Baʼáádígíí éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ.
Náhookǫs biyaadę́ę́ʼ tsékʼi dǫ́ʼiiyiyiitsahí éí chʼosh yázhí deildeeł.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dinilbáago noodǫ́zígíí
éí naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cryptoblepharus metallicus" deiłníigo dayózhí.
Jádídlǫ́ʼii ntsxaaígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Campylorhynchus chiapensis" deiłníigo dayózhí.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dinilbáago noodǫ́zígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4–8di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó dinilgaigo noodǫ́ǫ́z dóó tʼóó bíyó bízdílid; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Jádídlǫ́ʼii ntsxaaígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Jádídlǫ́ʼii ntsxaaígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dinilbáago noodǫ́zígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dinilbáago noodǫ́zígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ iichʼąhiitsʼósí bideeʼ nineezígíí
éí chʼosh bijáád hastání dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Condocerus paludosus" deiłníigo dayózhí. Díí iichʼąhiitsʼósí éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼosh éí 0.4–0.6di asdzoh áníłnéez łeh. Bitʼaʼ éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bideeʼ éí ayóo nineez. Táłtłʼááh chʼil éí bichʼiyąʼ.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ tłʼiish naʼatłʼoʼii dilkǫǫhígíí
éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Chironius scurrulus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 55–75di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bibid dóó bitłʼaaʼ éí diniltso łeh.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ tłʼiish naʼatłʼoʼii dilkǫǫhígíí éí chʼał dóó naʼashǫ́ʼii łeh; hazéí yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsinlátah łéʼétsoh łitsooígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 4–5di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 3–5di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łitsxo dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí łigai.
Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsinlátah łéʼétsoh łitsooígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh; chéłchaaʼ dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Séí Dah Daaskʼid Hótsxaa Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo
éí Ahééháshį́į́h Hahoodzo biyiʼjí siʼą́, áádóó éí 4,482 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso.
Séí Dah Daaskʼid Hótsxaa Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biwááshindoon éí Séítah Dáʼákʼeh hoolyéedi kin dah shijaaʼíigi bił hazʼą́; áádóó éí kin haalʼáhí atisgo áníłtso, díí hahoodzooígíí biyiʼdi.
Kéédahatʼínígíí
174,528 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii Séí Dah Daaskʼid Hótsxaa Áłtsʼíísí Bił Hahoodzodi kéédahatʼį́ (2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
Tʼááłáhági átʼéego:Ahééháshį́į́h Hahoodzo
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashjéʼii bitsiitsʼiin łibáhí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Argiope coquereli" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼosh éí 0.3–0.7di asdzoh áníłtso; adóó éí bitsʼíís łitso dóó łizhingo noodǫ́ǫ́z; bijáád éí dadinilzhin; bitsiitsʼiin łibá. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashjéʼii nahachaʼí bíláshgaantsohígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.05–0.1di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí łizhin. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii yázhí dootłʼizhígíí
éí naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Bradypodion damaranum" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 5–6di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh łeh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí ntsxaa.
Naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii yázhí dootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Yaayááhaltsoii bítááʼ łitsooígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Geothlypis flavovelata" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bizééʼ dóó bitéél dóó bítááʼ éí łitso; bikąʼígíí éí binákʼee halzhin; bidaaʼ éí diłhił.
Yaayááhaltsoii bítááʼ łitsooígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Náátsʼózídę́ę́ʼ tséłchíitah nááʼyiłnaadii diitsʼaʼígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gekko petricolus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 3–4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhingo naashchʼąąʼ dóó dinilbáago łikizh.
Náátsʼózídę́ę́ʼ tséłchíitah nááʼyiłnaadii diitsʼaʼígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł łeh.
Naakaii Nátʼohí Bikéyahdę́ę́ʼ chʼilátah naʼashjéʼii
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Misumenops bellulus" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí dóó Gah Bikeeʼ Taah Yíʼáhí hoolyéedi hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí tʼáá díkwíí mm áníłtso łeh. Bitsʼíís éí dinilgai dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ. Chʼilátah dóó niʼgóó chʼosh yázhí haalzheeh.
Nahatʼeʼiitsoh łizhinígíí
éí Bizaʼazis Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Osphranter bernardus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 3–4di adéesʼeez áníłnééz. Bitsʼíís éí łizin dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ.
Nahatʼeʼiitsoh łizhinígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé yiłchozh.
Naʼashjéʼii tsiizisí yázhí łigaaígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Metasiro sassafrasensis" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii tsiizisí éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́.
Eʼeʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ magí áláchʼį́dígíí
éí naaldlooshii daʼałtʼoʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Perodicticus potto" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Naʼashjéʼii tsiizisí yázhí łigaaígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii tsiizisí éí 0.1–0.15di asdzoh ádaníłtso; adóó éí dinilgaigo naashchʼąąʼ; bijáád éí dinilgai ałdóʼ. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Eʼeʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ magí áláchʼį́dígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 10–12di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí łigai.
Eʼeʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ magí áláchʼį́dígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé yiłchozh.
Dǫ́ʼiiyiyiitsahí áłtsʼíísí bitéél dinilbáhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 3–4di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bizééʼ dóó bitéél éí dinilbá; bitʼaʼ éí dinilzhin dóó łitso; bidaaʼ éí diłhił.
Dǫ́ʼiiyiyiitsahí áłtsʼíísí bitéél dinilbáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tsintah tłʼiish bikʼos nteelí bizábąąh łigaaígíí
éí tłʼiish íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Naja melanoleuca" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px