cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Binááʼádaałtsʼózí Chʼídadeeldlóóhí Bikéyahdę́ę́ʼ chʼizhaazhiichilí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 3–4di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitsiitʼáád dóó bitsiiyah éí łigaigo yistłʼin; bidaaʼ éí łibá.
Chʼizhaazhiichilí bitsiiyah yistłʼinígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Dáádziilii bikʼos halbáhígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pachyramphus major" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo diniltsxo; bikʼos éí halbá; bitéél éí dinilbá; bitʼaʼ éí dinilzhin; bitsiitʼáád éí halzhin; bidaaʼ éí diłhił.
Dáádziilii bikʼos halbáhígíí éí dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh; chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii bizéédéeltʼiʼí hólónígíí
éí naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Chlamydosaurus kingii" deiłníigo dayózhí. Tʼáá díí tʼéiyá naʼashǫ́ʼii "Chlamydosaurus"-jí atah yisdzoh. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 20–35di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii bizéédéeltʼiʼí hólónígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Tó wónaanídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí
éí naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Ásáí Dineʼé Bikéyahdi dóó Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Chalcides" deiłníigo deiyózhí. Tó wónaanídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí éí 32 ałʼąą ádaatʼé. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 6–15di asdzoh ádaníłnéez łeh. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ łehn; łaʼ éí bijáád ádaałtsʼíísí; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Tó wónaanídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii deildeeł.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼohtah ayáásh
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi tʼéiyá dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Amytornis" deiłníigo deiyózhí. Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼohtah ayáásh éí 11 ałʼąą ádaatʼé. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–7di asdzoh ádaníłtso łeh. Bitsʼíís éí łibá dóó dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ; bitłʼaaʼ éí dinilbáa łeh; bidaaʼ éí łizhin.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼohtah ayáásh éí chʼosh yázhí deildeeł.
Hoshtah naʼastsʼǫǫsí dijádígíí
éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Peromyscus eremicus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 3–4di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 4–5di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí łigai.
Hoshtah naʼastsʼǫǫsí dijádígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiyą́.
Bííwiiʼii dinilbáhígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah naaʼeełí léiʼ bikáaʼgi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Contopus hispaniolensis" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo dinilibá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dinilzhin; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.
Bííwiiʼii dinilbáhígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii daachʼį́dí yistłʼinígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pardalotus quadragintus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 3–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; binátsʼiin éí diłhiłgo yistłʼin; bináyaah éí łitso; bitʼaʼéí łizhin dóó łigaigo łikizh; bidaaʼ éí diłhił dóó doo nineez da.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii daachʼį́dí yistłʼinígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Zhį́ʼii bidaaʼ ditání
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Corvus crassirostris" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 22–25di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bitsiiyah éí łigai; bidaaʼ éí diłhił dóó ditą́.
Zhį́ʼii bidaaʼ ditání éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí yiłchozh; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii dóó łóóʼ dóó naʼastsʼǫǫsí dóó dííłdzid éí yilghał ałdóʼ.
Áhí dah oojołítah chʼałchilí łitsxo dóó łibáhígíí
éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Brachycephalus quiririensis" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 0.3–0.5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łitsxo dóó łibáago naashchʼąąʼ; bigaan dóó bijáád éí ádaałtsʼózí; binááʼ éí diłhił.
Áhí dah oojołítah chʼałchilí łitsxo dóó łibáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yázhí yildeeł.
Tsídiidlohí dóó bikʼéí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi dóó dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Leiothrichidae" deiłníigo deiyózhí. Tsídiidlohí dóó bikʼéí éí 135 ałʼąą ádaatʼé.
Tsídiidlohí dóó bikʼéí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yázhí éí deilghał; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tʼááłáhági átʼéego:Tsídiidlohí dóó bikʼéí
Binááʼádaałtsʼózí Dootłʼizhí Bikéyahdę́ę́ʼ chʼizhaazhiichilí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 3–4di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitsiitʼáád dóó bitsiiyah éí łigaigo yistłʼin; bidaaʼ éí łibá.
Binááʼádaałtsʼózí Dootłʼizhí Bikéyahdę́ę́ʼ chʼizhaazhiichilí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Haʼaʼaahdę́ę́ʼ tłʼiish áníní
éí tłʼiish íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫs dóó Haʼaʼaahjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Crotalus adamanteus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 5–6di adéesʼeez áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó dinilgai dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dichʼízhii
éí naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Moloch horridus" deiłníigo dayózhí. Tʼáá díí tʼéiyá naʼashǫ́ʼii "Moloch"-jí atah yisdzoh. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 6–8di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dichʼízhii éí wóláchííʼ yildeeł.
Ayóóʼátʼé Tónteeldę́ę́ʼ wóláchííʼ haalzheehii
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Selamia reticulata" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Shádiʼááhjí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.1–0.3di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó łizhingo naashchʼąąʼ. Wóláchííʼ dóó wólázhiní éí bichʼiyąʼ.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ atʼayilkeeʼí dinilzhinígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phyllodactylus palmeus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 1–3di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ atʼayilkeeʼí dinilzhinígíí éí naʼashjéʼii dóó jááłánii dóó chʼosh yázhí yildeeł łeh.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ ayáásh
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi tʼéiyá dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Maluridae" deiłníigo deiyózhí. Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ ayáásh éí 29 ałʼąą ádaatʼé.
Díí tsídii éí 4–8di asdzoh ádaníłtso łeh. Bikąʼígíí éí ałʼąą átʼéego ndaashchʼąąʼ łeh (tłʼohtah ayáásh éí tʼóó daalbá dóó yishtłizhgo ndaashchʼąąʼ).
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ ayáásh éí chʼosh yázhí deildeeł.
Tʼááłáhági átʼéego:Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ ayáásh
Tábąąh atʼayilkeeʼí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phyllodactylus kofordi" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 1–2di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilbá dóó niłhingo naashchʼąąʼ.
Tábąąh atʼayilkeeʼí éí naʼashjéʼii dóó jááłánii dóó chʼosh yázhí yildeeł łeh.
Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ naʼastsʼǫǫsí bijaatélí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 3–4di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 4–5di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí łigai.
Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ naʼastsʼǫǫsí bijaatélí éí chʼil bitʼąąʼ dóó dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiyą́.
Áhí dah oojołítah chʼałchilí łitsxo dóó łichíʼígíí
éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Brachycephalus coloratus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Áhí dah oojołítah chʼałchilí łitsxo dóó łichíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yázhí yildeeł.
Zhį́ʼii bitseeʼ nteelígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Haʼaʼaahí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Corvus rhipidurus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 20–22di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bidaaʼ éí diłhił.
Bííwiiʼii bitéél diniltsooígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah naaʼeełí léiʼ bikáaʼgi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Contopus pallidus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo diniltso; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dinilzhin; bidaaʼ éí diłhił.
Tsintah atʼayilkeeʼí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phyllodactylus bordai" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 1–2di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilbá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitseeʼ éí noodǫ́ǫ́z.
Tsintah atʼayilkeeʼí éí naʼashjéʼii dóó jááłánii dóó chʼosh yázhí yildeeł łeh.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łibáhígíí
éí naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Amphibolurus muricatus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 8–10di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó dinilgaigo naashchʼąąʼ; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łibáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Dáádziilii binághah disxǫsígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pachyramphus surinamus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Dáádziilii binághah disxǫsígíí éí dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh; chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Binááʼádaałtsʼózí Chʼídadeeldlóóhí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí bijáád ádinígíí
éí naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Brachymeles miriamae" (éí doodaiiʼ éí "Davewakeum miriamae") deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 3–5di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bijáád éí ádin; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Nááʼyiłnaadii dibéłchíʼí bikézhoozh ditánígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pachydactylus kladaroderma" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Nááʼyiłnaadii dibéłchíʼí bikézhoozh ditánígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł.
Chʼíshiibeezhiiniiʼí bítááʼ diłhiłígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Yuhina diademata" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; bítááʼ binákʼee éí diłhił; bitsiitʼáád éí dibéłchíʼí; bitsiiyah éí łigai; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí łizhin; bidaaʼ éí diłhił.
Chʼíshiibeezhiiniiʼí bítááʼ diłhiłígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ naʼastsʼǫǫsí dijádígíí
éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí dóó kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Peromyscus mexicanus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 3–4di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 4–5di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí łigai.
Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ naʼastsʼǫǫsí dijádígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiyą́.
Ahibidiikooh
éí Hoozdo Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; áádóó éí bílaʼashdlaʼii náóltahígíí biniiyé náhásdzo. Haʼałtsédii Bigiizh Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.
Ahibidiikooh éí 62.45 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 18,962 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
Ahibidiikooh éí -gi bił hazʼą́. Ahibidiikooh éí tónteel bikááʼdóó deigo 3,481 adéesʼeez.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii daachʼį́dí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi tʼéiyá dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pardalotidae" deiłníigo deiyózhí. Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii daachʼį́dí éí dį́į́ʼ ałʼąą ádaatʼé. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 3–5di asdzoh ádaníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; bidaaʼ éí diłhił dóó doo nineez da.
Zhį́ʼii bitsiiyah dibéłchíʼígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Ásáí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Corvus ruficollis" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 20–22di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bitsiiyah éí diłhiłgo dibéłchíʼí; bidaaʼ éí diłhił.
Zhį́ʼii bitsiiyah dibéłchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí yiłchozh; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii dóó łóóʼ dóó naʼastsʼǫǫsí dóó dííłdzid éí yilghał ałdóʼ.
Chʼosh ditłʼooí yildeełí bidaaʼ łizhinígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Coracina temminckii" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 10–12di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; binááʼ éí łigai; bitseeʼ éí diłhiłgo dootłʼizh; bidaaʼ éí łizhin.
Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ wóláchííʼ haalzheehii diłhiłígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Mallinella shimojanai" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Shádiʼááhjí tʼéiyá hólǫ́.
Chʼosh ditłʼooí yildeełí bidaaʼ łizhinígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Chʼosh ditłʼooí yildeełí bidaaʼ łizhinígíí éí chʼosh yázhí yildeeł; chʼosh ditłʼooí ayóo yildeeł.
Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ wóláchííʼ haalzheehii diłhiłígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.1–0.3di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí diłhił dóó łizhingo naashchʼąąʼ. Wóláchííʼ dóó wólázhiní éí bichʼiyąʼ.
Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ dziłtah tłʼiish áníní
éí tłʼiish íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyah beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Crotalus willardi" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 1–2di adéesʼeez áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bizábąąh éí łigai łeh.
Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ dziłtah tłʼiish áníní éí naʼastsʼǫǫsí dóó gah yázhí dóó naʼashǫ́ʼii dóó chʼał yilghał łeh.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tééh hóyáanii łizhin dóó łigaaígíí
éí łóóʼtsoh biwooʼ dantłʼizígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tónteel biyiʼdi, Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyah bibąąhgóó, hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cephalorhynchus heavisidii" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tééh hóyáanii éí 4–6di adéesʼeez áníłnééz. Bitsʼíís éí łizhin dóó dilkǫǫh; bitéél éí łigai; bikʼiiz éí dah dzígai. Tsxį́įłgo éí naʼałkǫ́ǫ́ʼ.
Dziłtah naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí jaadchʼį́dígíí
éí naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Brachymeles muntingkamay" deiłníigo dayózhí.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tééh hóyáanii łizhin dóó łigaaígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tééh hóyáanii łizhin dóó łigaaígíí éí łóóʼ dóó łóóʼ bigaan dahólónígíí haalzheehgo naʼałkǫ́ǫ́ʼ.
Dziłtah naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí jaadchʼį́dígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Dziłtah naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí jaadchʼį́dígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii bizééʼ dichʼízhí
éí naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyah beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pogona vitticeps" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 20–25di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó niłhingo naashchʼąąʼ łeh; bizééʼ éí dichʼíízh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii bizééʼ dichʼízhí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Dáádziilii bitéél łitsooígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pachyramphus viridis" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitéél éí łitso; bitʼaʼ dóó binághah éí yishtłizhgo łitso; bitsiitʼáád éí halzhin; bidaaʼ éí diłhił.
Dáádziilii bitéél łitsooígíí éí dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh; chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ jeeshóóʼ
éí tó wónaanídę́ę́ʼ jeeshóóʼ dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gyps indicus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 31–41di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitéél éí yishtłizhgo łichííʼ; bijáád dóó bikʼos éí łigai; binááʼ éí łizhin.
Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ jeeshóóʼ éí dííłdzid deilghał.
Áhí dah oojołítah chʼałchilí naashchʼąąʼígíí
éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Brachycephalus pulex" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 0.3–0.5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bigaan dóó bijáád éí ádaałtsʼózí; binááʼ éí diłhił.
Áhí dah oojołítah chʼałchilí naashchʼąąʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yázhí yildeeł.
Chʼíshiibeezhiiniiʼí bitłʼaakááʼ yishtłizhígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Yuhina occipitalis" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitéél éí dinilbá; bitłʼaakááʼ éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitsiiyah dóó bitłʼaaʼ éí łitsxo; bidaaʼ éí diłhił.
Chʼíshiibeezhiiniiʼí bitłʼaakááʼ yishtłizhígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Kéyah dah ndaaʼeełídę́ę́ʼ bííwiiʼii
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah ndaaʼeełí léiʼ bikáaʼgi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Contopus latirostris" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dinilzhin; bizééʼ éí łigai; bitłʼaaʼ éí diniltsxo; bidaaʼ éí diłhił.
Táłkááʼtsʼin Bitooʼ
éí Eʼeʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi áhootʼéego bił hazʼą́. Táłkááʼtsʼin Bitooʼ Hahoodzo biwááshindoon éí díí kin haalʼáagi bił hazʼą́.
Táłkááʼtsʼin Bitooʼ éí 94.6 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 2,713,000 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2009góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
Táłkááʼtsʼin Bitooʼ éí -gi bił hazʼą́, áádóó éí tónteel bikááʼdóó deigo 1,150 adéesʼeez.
thumb|left|400px
Tʼááłáhági átʼéego:Naakaii Łizhiní Bikéyahdi kin naaznilígíí
Atʼayilkeeʼí íiyisígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phyllodactylus" deiłníigo deiyózhí. Atʼayilkeeʼí íiyisígíí éí 62 ałʼąą ádaatʼé. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 1–3di asdzoh ádaníłnééz, áádóó éí naʼashjéʼii dóó jááłánii dóó chʼosh yázhí deildeeł łeh.
Naʼastsʼǫǫsí bijaatélí
éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫs dóó Eʼeʼaahjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Peromyscus sonoriensis" deiłníigo dayózhí ("Peromyscus maniculatus" deiłníí ńtʼę́ę́ʼ).
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Naʼastsʼǫǫsí bijaatélí éí chʼil bitʼąąʼ dóó dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiyą́.
Bííwiiʼii
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Contopus" deiłníigo deiyózhí. Bííwiiʼii éí 15 ałʼąą ádaatʼé.
Díí tsídii éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł.
Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ wóláchííʼ haalzheehii łizhinígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Mallinella fulvipes" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Shádiʼááhjí tʼéiyá hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.1–0.3di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí łizhin dóó diłhiłgo naashchʼąąʼ. Wóláchííʼ dóó wólázhiní éí bichʼiyąʼ.
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ chʼosh yił aheełtʼéhé dinilbáhígíí
éí naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Voeltzkowia mobydick" (éí doodaiiʼ "Sirenoscincus mobydick") deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 3–4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilbá; bijáád éí ádin; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí áłtsʼíísí.
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ chʼosh yił aheełtʼéhé dinilbáhígíí éí chʼosh yázhí yildeeł.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii yázhí bizééʼ dichʼízhí
éí naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pogona minor" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 10–15di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizh dóó niłhingo naashchʼąąʼ łeh; bizééʼ éí dichʼíízh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii yázhí bizééʼ dichʼízhí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Bitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ giní dootłʼizhí
éí atsáłbáí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah naaʼeełí léiʼ bikáaʼgi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Falco punctatus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 10–12di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łigai dóó diłhiłgo łikizh; bitʼaʼ dóó binághah dóó bitsiitʼáád éí dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ dóó łizhingo łikizh; bidaaʼ éí łizhin.
Bitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ giní dootłʼizhí éí naʼashǫ́ʼii dóó łéʼétsoh dóó tsídii yázhí haalzheehgo naatʼá; chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Chʼosh ditłʼooí yildeełí bitéél noodǫ́zígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi dóó Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Coracina striata" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 10–12di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dootłʼizhgo łibá; binááʼ éí łigai; bidaaʼ éí łizhin. Bikąʼígíí éí bitéél noodǫ́ǫz łeh.
Chʼosh ditłʼooí yildeełí bitéél noodǫ́zígíí éí chʼosh yázhí yildeeł; chʼosh ditłʼooí ayóo yildeeł.
Dibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ atʼayilkeeʼí bitseeʼ ditání
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Thecadactylus solimoensis" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 3–5di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí niłhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitseeʼ éí tʼóó bíyó ditą́ą łeh.
Dibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ atʼayilkeeʼí bitseeʼ ditání éí naʼashjéʼii dóó jááłánii dóó chʼosh yázhí yildeeł łeh.
Naakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ dziłtah tsxilghááh
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsxilghááh éí 4–6di asdzoh ádaníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó łigaigo yistłʼin łeh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Naakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ dziłtah tsxilghááh éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii deildeeł.
Zhį́ʼii bitsiiyah łigaaígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Corvus albicollis" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 20–22di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bitsiiyah éí łigai; bidaaʼ éí diłhił dóó ditą́.
Naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí jaadchʼį́dí dibéłchíʼígíí
éí naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Brachymeles kadwa" deiłníigo dayózhí.
Zhį́ʼii bitsiiyah łigaaígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Zhį́ʼii bitsiiyah łigaaígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí yiłchozh; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii dóó łóóʼ dóó naʼastsʼǫǫsí dóó dííłdzid éí yilghał ałdóʼ.
Naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí jaadchʼį́dí dibéłchíʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 3–5di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ; bijáád éí ádaałtsʼíísí; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí jaadchʼį́dí dibéłchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Chʼíshiibeezhiiniiʼí bitsiiyah łigaaígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Yuhina bakeri" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Chʼíshiibeezhiiniiʼí bitsiiyah łigaaígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Haʼaʼaahdę́ę́ʼ naʼastsʼǫǫsí bijaatélí
éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫs dóó Haʼaʼaahjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Peromyscus maniculatus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 3–4di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 4–5di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí łigai.
Haʼaʼaahdę́ę́ʼ naʼastsʼǫǫsí bijaatélí éí chʼil bitʼąąʼ dóó dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiyą́.
Chʼosh ditłʼooí yildeełí bitéél łigaaígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dóó Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi dóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Coracina papuensis" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 10–12di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitéél dóó bizééʼ éí łigai; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí kʼíjíjin; bidaaʼ dóó binákʼee éí łizhin.
Chʼosh ditłʼooí yildeełí bitéél łigaaígíí éí chʼosh yázhí yildeeł; chʼosh ditłʼooí ayóo yildeeł.
Dáádziilii bitsiitʼáád diłhiłígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pachyramphus rufus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px|Baʼáádígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bidaaʼ éí diłhił. Bikąʼígíí éí bitsiitʼáád halzhin dóó bitʼaʼ diłhił; baʼáádígíí éí bitsiitʼáád dóó bitseeʼ łichííʼ; bizééʼ éí diniltso.
Dáádziilii bitsiitʼáád diłhiłígíí éí dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh; chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Nááʼyiłnaadii diłhiłí bikézhoozh ditánígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pachydactylus capensis" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 2–4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhingo naashchʼąąʼ dóó diłhiłgo łikizh.
Nááʼyiłnaadii diłhiłí bikézhoozh ditánígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł.
Táłkááʼ Bighan Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ magí haachxéehii
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí magí éí 20–25di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 18–27di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó dinilzhin; biniiʼ éí dinilzhin.
Zhį́ʼii yázhí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Corvus mellori" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 18–19di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bidaaʼ éí diłhił.
Zhį́ʼii yázhí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí yiłchozh; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii dóó łóóʼ dóó naʼastsʼǫǫsí dóó dííłdzid éí yilghał ałdóʼ.
Béésh Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ naalʼeełí bidaaʼ nteelígíí
éí táłkááʼ naalʼeełí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó  dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Spatula platalea" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naalʼeełí éí bitsʼíís łitsxogo naashchʼąąʼ dóó łizhingo yistłʼin; bitʼaʼ éí kʼíjíjin; bidaaʼ éí łizhin dóó nteel. Bitsʼíís éí 18–22di asdzoh áníłtso.
Béésh Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ naalʼeełí bidaaʼ nteelígíí éí táłtłʼááh tłʼoh dóó azeeʼ yiłchozh łeh.
Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ hodíłchʼiltah tłʼiish áníní
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 2–3di adéesʼeez áníłnééz. Bitsʼíís éí niłhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ.
Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ hodíłchʼiltah tłʼiish áníní éí naʼastsʼǫǫsí dóó gah yázhí dóó naʼashǫ́ʼii dóó chʼał yilghał łeh.
Tó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí biwos łigaaígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Montifringilla henrici" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitʼaʼ éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó kʼíjíjin; biwos éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii bizéʼgoʼ hólónígíí
éí naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pogona barbata" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 20–25di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó diłhił dóó niłhingo naashchʼąąʼ łeh; bizééʼ éí halzhin łeh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii bizéʼgoʼ hólónígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Tó Biníhííyį́góó Yílį́ Hahoodzo
éí Binááʼádaałtsʼózí Bikédaayah dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łání bitaʼdi bił hazʼą́; Bikiníyah Daniilkaalii Bikéyah éí bináhaazkaad.
Tó Biníhííyį́góó Yílį́ Hahoodzo éí 127,724 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso; 32,447,385 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii áadi kéédahatʼį́ (díí éí 2020góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
Tó Biníhííyį́góó Yílį́ Hahoodzo biwááshindoon éí Tó Biníhííyį́góó Yílį́ hoolyéedi bił hazʼą́.
Chʼíshiibeezhiiniiʼí biyaayááh halzhinígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Chʼíshiibeezhiiniiʼí biyaayááh halzhinígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Náátsʼózídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí jáádchʼį́dígíí
éí naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí dóó Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Brachymeles" deiłníigo deiyózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 3–5di asdzoh ádaníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ łeh; bijáád éí ádaałtsʼíísí (łaʼ éí bijáád ádaadin); bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Náátsʼózídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí jáádchʼį́dígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii deildeeł.
Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ atʼayilkeeʼí bitseeʼ ditání
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Thecadactylus rapicauda" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 3–5di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí niłhin dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ; bitseeʼ éí tʼóó bíyó ditą́ą łeh.
Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ atʼayilkeeʼí bitseeʼ ditání éí naʼashjéʼii dóó jááłánii dóó chʼosh yázhí yildeeł łeh.
Naʼastsʼǫǫsí bijaatsohí
éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫs dóó Eʼeʼaahjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Peromyscus truei" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 3–4di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 4–5di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí łigai.
Naʼastsʼǫǫsí bijaatsohí éí chʼil bitʼąąʼ dóó dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiyą́.
Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ wóláchííʼ haalzheehii
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Asceua cingulata" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.1–0.3di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí łizhin dóó diłhiłgo naashchʼąąʼ. Wóláchííʼ dóó wólázhiní éí bichʼiyąʼ.
Áhí dah oojołítah chʼałchilí yishtłizh dóó łitsxooígíí
éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Brachycephalus boticario" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 0.3–0.5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizh dóó łitsxogo naashchʼąąʼ; bigaan dóó bijáád éí ádaałtsʼózí; binááʼ éí diłhił.
Áhí dah oojołítah chʼałchilí yishtłizh dóó łitsxooígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yázhí yildeeł.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiichilí bizéʼgoʼ hólónígíí
éí naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pogona henrylawsoni" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 10–12di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizh dóó niłhingo naashchʼąąʼ łeh; bizééʼ éí łigai; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiichilí bizéʼgoʼ hólónígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Tseeyaaʼáaniiłbáhí bitłʼaaʼ noodǫ́zígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Scytalopus chocoensis" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bidaaʼ éí łizhin.
Tseeyaaʼáaniiłbáhí bitłʼaaʼ noodǫ́zígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; chʼil bitʼąąʼ dóó dzidzé éí yiłchozh ałdóʼ.
Adahiilínítah chʼał yázhí
éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Amolops torrentis" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 1.5–2di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó tʼóó bíyó dichʼíízh; bitéél éí dinilgai; binááʼ éí ntsaa.
Adahiilínítah chʼał yázhí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Dáádziilii bitsiitʼáád dinilzhinígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitsiitʼáád éí dinilzhin; bidaaʼ éí diłhił.
Dáádziilii bitsiitʼáád dinilzhinígíí éí dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh; chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Náátsʼózídę́ę́ʼ gáagii bitsiiyah halbáhígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Corvus dauuricus" (éí doodaiiʼ éí "Coloeus dauuricus") deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 12–14di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bitsiiyah éí halbá; bidaaʼ éí diłhił.
Náátsʼózídę́ę́ʼ gáagii bitsiiyah halbáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí yiłchozh; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii dóó łóóʼ dóó naʼastsʼǫǫsí dóó dííłdzid éí yilghał ałdóʼ.
Chʼosh ditłʼooí yildeełí biniiʼ halzhinígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dóó Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Coracina novaehollandiae" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Chʼosh ditłʼooí yildeełí biniiʼ halzhinígíí éí chʼosh yázhí yildeeł; chʼosh ditłʼooí ayóo yildeeł.
Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiishtłizhí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdi dóó dóó Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bitsįʼ Yishtłizhii Bikéyahdi dóó Binááʼádaałtsʼózíidi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Prunella fulvescens" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; bizééʼ dóó binátsʼiin éí dinilgai; binákʼee éí halzhin; bidaaʼ éí diłhił.
Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiishtłizhí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Tó Diłhił Hazganí
éí Naʼazhǫǫsh Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; áádóó éí bílaʼashdlaʼii náóltahígíí biniiyé náhásdzo. Tó Sido Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.
Tó Diłhił Hazganí éí 3.3 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 963 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
Tó Diłhił Hazganí éí -gi bił hazʼą́. Tó Diłhił Hazganí éí tónteel bikááʼdóó deigo 4,729 adéesʼeez.
thumb|left|300px
Atʼayilkeeʼí bitseeʼ ditání
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Thecadactylus" deiłníigo deiyózhí. Atʼayilkeeʼí bitseeʼ ditání éí tááʼ ałʼąą ádaatʼé. thumb|left|250px
Chʼíshiibeezhiiniiʼí bizééʼ łigaaígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Yuhina flavicollis" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Atʼayilkeeʼí bitseeʼ ditání
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 3–5di asdzoh ádaníłnééz, áádóó éí naʼashjéʼii dóó jááłánii dóó chʼosh yázhí deildeeł łeh.
Chʼíshiibeezhiiniiʼí bizééʼ łigaaígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bizééʼ dóó bitéél éí łigai; bitłʼaaʼ éí diniltso; bitsiiyah éí dinilbá; bidaaʼ éí diłhił.
Ahééháshį́į́hdę́ę́ʼ tsxilghááh dichʼízhí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsxilghááh éí 5–8di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitéél dóó bibid éí łitsxo; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Ahééháshį́į́hdę́ę́ʼ tsxilghááh dichʼízhí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Naʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí bizééʼ łigaaígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Anolis alfaroi" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4–8di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin; bizééʼ éí łigai; bíchį́į́h éí deekį́; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Naʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí bizééʼ łigaaígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dóó bikʼéí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dóó Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi dóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Amphibolurinae" deiłníigo deiyózhí. Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dóó bikʼéí éí 113 ałʼąą ádaatʼé.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dóó bikʼéí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii deildeeł.
Tʼááłáhági átʼéego:Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dóó bikʼéí
Chʼah Diʼilii Bikéyahdę́ę́ʼ giní
éí atsáłbáí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdi dóó  dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Falco cherrug" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 19–22di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łigai dóó diłhiłgo łikizh; bitʼaʼ dóó binághah dóó bitsiitʼáád éí dinilzhin; bidaaʼ éí łizhin.
Chʼah Diʼilii Bikéyahdę́ę́ʼ giní éí naʼashǫ́ʼii dóó łéʼétsoh dóó tsídii yázhí haalzheehgo naatʼá; chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ wóláchííʼ haalzheehii
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Notasteron lawlessi" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́.
Naʼastsʼǫǫsí bikeeʼ daalgaaígíí
éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Peromyscus leucopus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 3–4di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 4–5di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí łigai; bikeeʼ éí daalgai ałdóʼ.
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ chʼosh yił aheełtʼéhé dinilchíʼígíí
éí naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Voeltzkowia yamagishii" (éí doodaiiʼ "Sirenoscincus yamagishii") deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 3–4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilchííʼ; bijáád éí ádaałtsʼíísí; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí áłtsʼíísí.
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ chʼosh yił aheełtʼéhé dinilchíʼígíí éí chʼosh yázhí yildeeł.
Jeeshóóʼ bidaaʼ áłtsʼózígíí
éí tó wónaanídę́ę́ʼ jeeshóóʼ dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gyps tenuirostris" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 31–37di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitéél éí yishtłizhgo łichííʼ; bikʼos éí diłhiłgo łibá; bijáád éí łigai; binááʼ éí łizhin.