cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ nááʼdeiłnaadii bikéshgaan dahólónígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi tʼéiyá dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Carphodactylidae" deiłníigo deiyózhí. Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii bikéshgaan dahólónígíí éí 32 ałʼąą ádaatʼé.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii bikéshgaan dahólónígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii deildeeł łeh.
Tʼááłáhági átʼéego:Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ nááʼdeiłnaadii bikéshgaan dahólónígíí
Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ naałʼaashii łizhinígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Conothele fragaria" deiłníigo dayózhí. Díí naałʼaashii éí tʼéiyá hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼosh éí 0.5–1di asdzoh áníłtso; adóó éí łizhingo naashchʼąąʼ. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Níłtsą́ chʼał dibéłchíʼígíí
éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah naaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Eleutherodactylus wightmanae" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Níłtsą́ chʼał dibéłchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yázhí yildeeł.
Hodíłchʼiltah tłʼiish yiijį́į́ʼí
éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Synophis bogerti" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 10–12di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo naashchʼąąʼ; bitłʼaaʼ éí dinilgai.
Hodíłchʼiltah tłʼiish yiijį́į́ʼí bichʼiyąʼ doo ééhózin da.
Tsékʼi naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí łibáhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 15–20di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibáago dinilzhin dóó dinilgaigo yistłʼin; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Tsékʼi naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí łibáhígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé yiłchozh; chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Chʼah Diʼilii Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii chʼałniiʼí
éí naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phrynocephalus guttatus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Chʼah Diʼilii Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii chʼałniiʼí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Daalchííʼ Dadikʼą́ąhnii Bikéyahdę́ę́ʼ tséʼą́ąyiʼ naʼashjéʼii
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Kryptonesticus deelemanae" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Daalchííʼ Dadikʼą́ąhnii Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼosh éí tʼáá díkwíí mm tʼéiyá áníłtso; bitsʼíís éí diniltsxo dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Táłkááʼ Bighan Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ magí chʼahí
éí naaldlooshii daʼałtʼoʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cebus brunneus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí magí éí 12–18di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 15–21di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitsiitsʼiin éí dinilbá; bitsiitʼáád éí halzhin; biniiʼ éí łibá.
Táłkááʼ Bighan Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ magí chʼahí éí tsin bineestʼąʼ dóó chʼil bitʼąąʼ yiłchozh; chéłchaaʼ yázhí dóó wóʼałtaasʼéí dóó neeshchʼííʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Chʼiltaalkʼę́hé binááʼ łichíʼígíí
éí atsá dóó giní dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Rostrhamus sociabilis" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 14–19di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís diłhiłgo łibá; binááʼ éí łichííʼ; bidaaʼ éí łizhin. Baʼáádígíí éí dibéłchíʼí.
Chʼiltaalkʼę́hé binááʼ łichíʼígíí éí chʼosh chʼééh digháhii deiyą́.
Dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitsiitʼáád halzhinígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tityra inquisitor" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 8–9di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitsiitʼáád dóó bitseeʼ dóó bitʼaʼ éí łizhin; bidaaʼ éí diłhił.
Dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitsiitʼáád halzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼiyíítʼogii
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí dóó  dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tyrannus couchii" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 8–9di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ dóó bitsiitʼáád éí diłhiłgo łibá; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łitso; bidaaʼ éí diłhił.
Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ chʼiyíítʼogii éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Dibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ chį́į́shkʼání
éí tłʼiish íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Bothrops pictus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 10–15di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ.
Dibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ chį́į́shkʼání éí naʼastsʼǫǫsí dóó naʼashǫ́ʼii dóó chʼał yilghał łeh.
Chʼosh ditłʼooí haalzheehii łitsxooígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi dóó dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pericrocotus flammeus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 7–9di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łizhin; bitéél éí łitsxo; bitʼaʼ éí łizhin dóó łitsxogo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí łizhin. Baʼáádígíí éí bitéél łitso; bitʼaʼ éí łizhin dóó łitso.
Chʼosh ditłʼooí haalzheehii łitsxooígíí éí chʼosh yázhí yildeeł; chʼosh ditłʼooí ayóo yildeeł.
Kéyah dah naaʼeełídę́ę́ʼ naalʼeełí doo naatʼáʼii
éí táłkááʼ naalʼeełí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááh dóó Haʼaʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah ndaaʼeełí léiʼ bikáaʼgi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tachyeres brachypterus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naalʼeełí éí 22–29di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís dinilzhin dóó diłhił; bitsiitsʼiin dóó bikʼos éí dinilzhin; binátsʼiin éí dah dzígai; bidaaʼ éí łitso dóó kʼíjíjin. Baʼáádígíí éí bitsiitsʼiin dóó bikʼos łibá.
Kéyah dah naaʼeełídę́ę́ʼ naalʼeełí doo naatʼáʼii éí chʼosh bikágí dantłʼizí dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Tsétah nááʼyiłnaadiitélí yistłʼinígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Afroedura praedicta" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 2–4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhingo naashchʼąąʼ dóó dinilgaigo yistłʼin.
Tsétah nááʼyiłnaadiitélí yistłʼinígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł.
Tó wónaanídę́ę́ʼ naʼashjéʼii bitłʼóól níyizí łizhinígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Segestria florentina" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Bichʼah Łichíiʼii Bikéyahdi dóó  dóó Ahidiitłʼintsoh Daʼííłʼíní Bikéyahdi hólǫ́. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.5–0.9di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí łizhin dóó diłhiłgo naashchʼąąʼ; bizééʼ éí chʼilgo dootłʼizh dóó tʼóó bíyó bízdílid. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ chʼilhaatʼaʼii yázhí
éí atsáłbáí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Falco cuvierii" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 8–9di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ éí kʼíjíjin; bizééʼ éí łigai; bitéél dóó bitsiiyah éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitsiitʼáád éí halzhin łeh; bidaaʼ éí dinilbá.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ chʼilhaatʼaʼii yázhí éí tsídii yázhí dóó chʼosh (tániilʼáí da, nahachagii da) haalzheehgo naatʼá.
Tsétah naʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Anolis bartschi" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4–8di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bikʼiiz éí łitsogo noodǫ́ǫz łeh; bíchį́į́h éí deekį́; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Tsétah naʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Naakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ jiinííhí binátsʼiin łigaaígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Carpodacus thura" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Naakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ jiinííhí binátsʼiin łigaaígíí éí chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Łį́į́ʼ bikeeʼ yilchį́į́hí yázhí
éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó dóó Bichʼah Łichíiʼii Bikéyahdi dóó  dóó Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi dóó  dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Rhinolophus hipposideros" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 7–10di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 1–2di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí dinilzhin; bíchį́į́h éí łį́į́ʼ bikeeʼ nahalin jiní.
Łį́į́ʼ bikeeʼ yilchį́į́hí yázhí éí chéłchaaʼ dóó tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii haalzheehgo naatʼá.
Shą́ąʼjįʼ naʼashjéʼii nahachaʼí dibéłchíʼígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Heliophanus cupreus" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó dóó Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó  dóó  dóó  hólǫ́. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.02–0.2di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí diłhił dibéłchíʼí dóó dah daalgai łeh. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Akał Bitłʼaajįʼééʼí Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ bitiiní
éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Akał Bitłʼaajįʼééʼí Bikéyahdi dóó Náhookǫsjí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Microtus bavaricus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 3–4di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 1–2di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bijaaʼ éí áłtsʼíísí; bitéél éí halbá.
Akał Bitłʼaajįʼééʼí Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ bitiiní éí chʼil binááʼ dóó tłʼoh yiłchozh.
Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ naałʼaashii yázhí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Latouchia swinhoei" deiłníigo dayózhí. Díí naałʼaashii éí tʼéiyá hólǫ́.
Nákʼeehgaii bitsiiyah halbáhígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lophozosterops pinaiae" deiłníigo dayózhí.
Tóyáʼátʼééh Háálíní Biyáazhdi chidí naatʼaʼí ńdinibįįhígi
éí Naʼazhǫǫsh Hatsoh Áłtsʼíísí Bił Hahoodzodi (Naʼazhǫǫsh Hahoodzo biyiʼdi) bił hazʼą́.
Nákʼeehgaii bitsiiyah halbáhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí diłhił dóó yishtłizhgo łibá; bitsiiyah dóó bitééléí halbá; binákʼee éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.
Nákʼeehgaii bitsiiyah halbáhígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tóyáʼátʼééh Háálíní Biyáazhdi chidí naatʼaʼí ńdinibįįhígi
Díí chidí naatʼaʼí ńdinibįįhígi éí 232 náhásdzo hayázhí dikʼą́ągo áníłtso áádóó éí tónteel bikááʼdóó deigo 2,832 adéesʼeez.
Yíldzistah chʼał bizábąąh dinilchíʼígíí
éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Leptodactylus rhodomystax" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 1–2di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhingo naashchʼąąʼ; bizábąąh éí dinilzhííʼ; bitéél éí łigai; binááʼ éí diłhił.
Yíldzistah chʼał bizábąąh dinilchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Bidiltłish Shizhahí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii chʼałniiʼí
éí naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phrynocephalus sakoi" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4–8di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilbáago niłhin; bizééʼ dóó bitéél éí łigai; bitseeʼ éí nineez dóó kʼíjíjin; binááʼ éí diłhił.
Bidiltłish Shizhahí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii chʼałniiʼí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Tsétah nááʼdeiłnaadiitélí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Afroedura" deiłníigo deiyózhí. Tsétah nááʼdeiłnaadiitélí éí 32 ałʼąą ádaatʼé.
Tsétah nááʼdeiłnaadiitélí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí deildeeł łeh.
Tʼááłáhági átʼéego:Tsétah nááʼdeiłnaadiitélí
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dijoolí dichʼízhígíí
éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Scaphiophryne spinosa" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 0.8–1di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ dóó dichʼíízh; bitéél éí dinilgai dóó łibáago yistłʼin; binááʼ éí diłhił.
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dijoolí dichʼízhígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil bitʼąąʼ łaʼ dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Níłtsą́ chʼał diniltsooígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 0.7–1di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí diniltso; binááʼ éí ntsaa.
Níłtsą́ chʼał diniltsooígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yázhí yildeeł.
Chʼosh ditłʼooí haalzheehii yázhí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pericrocotus lansbergei" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–5di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łizhin; bitéél éí łitsxo; bitʼaʼ éí łizhin dóó łitsxogo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí łizhin. Baʼáádígíí éí bitsʼíís łibá; bitʼaʼ éí łizhin dóó łitsxo.
Chʼosh ditłʼooí haalzheehii yázhí éí chʼosh yázhí yildeeł; chʼosh ditłʼooí ayóo yildeeł.
Dziłtah chį́į́shkʼání
éí tłʼiish íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Bothrops chloromelas" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 10–15di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ.
Dziłtah chį́į́shkʼání éí naʼastsʼǫǫsí dóó naʼashǫ́ʼii dóó chʼał yilghał łeh.
Atʼąąʼtah nááʼyiłnaadiichilí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahji Tónteel bikáaʼdi kéyah dah naaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sphaerodactylus ariasae" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 0.5–1di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí niłhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ.
Atʼąąʼtah nááʼyiłnaadiichilí éí łeʼesoołii dóó dǫ́ʼiichilí dóó wóláchííʼ yildeeł łeh.
Dziłghą́ąʼdi Naakaii Dootłʼizhí Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah gah dinilzhinígíí
éí gah dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó Náhookǫsjí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ochotona roylei" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 6–9di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ; bijaaʼ éí doo nineez da.
Dziłghą́ąʼdi Naakaii Dootłʼizhí Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah gah dinilzhinígíí éí chʼil bikʼǫ́ǫ́ʼ dóó tłʼoh dóó niʼ hadláád dóó chʼil bilátah hózhóón yiłchozh.
Tó wónaanídę́ę́ʼ dáʼákʼehdi tsídiiłbáhí naashchʼąąʼígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó dóó Haʼaʼaahjí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi dóó  dóó Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Emberiza calandra" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitʼaʼ dóó binághah dóó bitsiitʼáád éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí łizhingo noodǫ́ǫ́z; bidaaʼ éí diłhił.
Tó wónaanídę́ę́ʼ dáʼákʼehdi tsídiiłbáhí naashchʼąąʼígíí éí chʼil binááʼ yildeeł; łahda naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł ałdóʼ.
Ąąʼąʼii dadootłʼizhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 7–8di asdzoh ádaníłtso łeh. Bitsʼíís éí dootłʼizh; binákʼee éí halzhin łeh.
Ąąʼąʼii dadootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii deildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí deiłchozh; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii dóó naʼastsʼǫǫsí éí deilghał ałdóʼ.
Haʼaʼaahjí Tónteel bibąąhdę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí baa dzólnígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Onychorhynchus swainsoni" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 6–7di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó diniltsxogo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí łibá.
Haʼaʼaahjí Tónteel bibąąhdę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí baa dzólnígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsintah łį́į́ʼ bikeeʼ yilchį́į́hí
éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Rhinolophus mossambicus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 8–12di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 2–3di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí halbá; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí dinilzhin; bíchį́į́h éí łį́į́ʼ bikeeʼ nahalin jiní.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsintah łį́į́ʼ bikeeʼ yilchį́į́hí éí chéłchaaʼ dóó tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii haalzheehgo naatʼá.
Magí chʼahí
éí naaldlooshii daʼałtʼoʼígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cebinae" deiłníigo dayózhí. Magí chʼahí éí 22 ałʼąą ádaatʼé.
Díí magí éí 12–18di asdzoh ádaníłnééz; bitsiitʼáád éí halzhin łeh.
Magí chʼahí éí tsin bineestʼąʼ dóó chʼil bitʼąąʼ deiłchozh; chéłchaaʼ yázhí dóó wóʼałtaasʼéí dóó neeshchʼííʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tó Háálį́įdi siláołtsooí bichidí naatʼaʼí ńdinibįįhígi
éí Naʼazhǫǫsh Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́.
Díí chidí naatʼaʼí ńdinibįįhígi éí tónteel bikááʼdóó deigo 3,133 adéesʼeez.
Tó wónaanídę́ę́ʼ tséʼą́ąyiʼ naʼashjéʼii
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Kryptonesticus eremita" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Bichʼah Łichíiʼii Bikéyahdi hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼosh éí tʼáá díkwíí mm tʼéiyá áníłtso; bitsʼíís éí diniltsxo dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Łóóʼtsoh yázhí łibáhígíí
éí łóóʼtsoh biwooʼ dantłʼizígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Tónteel biyiʼdi, Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łání bibąąhgóó, hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Orcaella brevirostris" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí łóóʼtsoh éí 7–9di adéesʼeez áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó dilkǫǫh. Tsxį́įłgo éí naʼałkǫ́ǫ́ʼ.
Łóóʼtsoh yázhí łibáhígíí éí łóóʼ dóó łóóʼ bigaan dahólónígíí haalzheehgo naʼałkǫ́ǫ́ʼ.
Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish mąʼiiyilwooʼí
éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lycodon striatus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 15–20di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z.
Nákʼeehgaii bitsiiʼ noodǫ́zígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lophozosterops squamiceps" deiłníigo dayózhí.
Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish mąʼiiyilwooʼí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish mąʼiiyilwooʼí éí chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yázhí éí yilghał łeh.
Nákʼeehgaii bitsiiʼ noodǫ́zígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łitso; bitsiiʼ éí łibá dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; bidaaʼ éí diłhił.
Nákʼeehgaii bitsiiʼ noodǫ́zígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Kéyah dah ndaaʼeełídę́ę́ʼ łeeyiʼ naałʼaashii
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Latouchia parameleomene" deiłníigo dayózhí. Díí naałʼaashii éí Shádiʼááhjí tʼéiyá hólǫ́.
Tsin bąąh naʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí diłhiłígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Anolis argillaceus" deiłníigo dayózhí.
Kéyah dah ndaaʼeełídę́ę́ʼ łeeyiʼ naałʼaashii
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼosh éí 0.5–1di asdzoh áníłtso; adóó éí dinilzhin dóó łibáago naashchʼąąʼ. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Tsin bąąh naʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí diłhiłígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4–8di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó diłhiłgo naashchʼąąʼ; bíchį́į́h éí deekį́; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Tsin bąąh naʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí diłhiłígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Chʼiltaalkʼę́hé bitseeʼ dikʼání
éí atsá dóó giní dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lophoictinia isura" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 20–22di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitʼaʼ éí dinilzhin; bítááʼ éí łigai; bidaaʼ éí łizhin.
Chʼiltaalkʼę́hé bitseeʼ dikʼání éí naʼatsʼǫǫsí dóó łéʼétsoh deilghał; chʼosh yázhí dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Shą́ąʼjįʼ naʼashjéʼii nahachaʼí diniltsooígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Heliophanus melinus" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí dóó  dóó  hólǫ́.
Tsintah tłʼiish yiijį́į́ʼí
éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Synophis calamitus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 8–10di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo naashchʼąąʼ; bitłʼaaʼ éí dinilgai.
Tsintah tłʼiish yiijį́į́ʼí bichʼiyąʼ doo ééhózin da.
Naʼashjéʼii bitłʼóól níyizí dibéłchíʼígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ariadna bicolor" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. thumb|left|250px
Ąąʼąʼii diłhiłí bidaaʼ łichíʼígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Urocissa erythroryncha" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 25–27di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo dootłʼizh; bitsiiʼ dóó bitseeʼ éí łizhin; bitłʼaaʼ dóó bitsiitʼáád éí łigai; bidaaʼ éí łichííʼ.
Ąąʼąʼii diłhiłí bidaaʼ łichíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí yiłchozh; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii dóó naʼastsʼǫǫsí éí yilghał ałdóʼ.
Ásáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ bitiiní
éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi dóó dóó Bichʼah Łichíiʼii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Microtus guentheri" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 3–4di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 2–3di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bijaaʼ éí áłtsʼíísí; bitéél éí halbá.
Ásáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ bitiiní éí chʼil binááʼ dóó tłʼoh yiłchozh.
Tééhnii Bikéyah
éí kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi bił hazʼą́.
Tééhnii Bikéyah éí 43,433 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso; 8,303,771 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii áadi kéédahatʼį́ (díí éí 2013góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
Tʼááłáhági átʼéego:Kéyah dah siʼánígíí
Tsékʼi naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí łizhinígíí
éí naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Egernia saxatilis" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 10–15di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łizhin; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Tsékʼi naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí łizhinígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé yiłchozh; chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ jiinííhí binátsʼiin łigaaígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilchííʼ; bitʼaʼ dóó bitseeʼ dóó bitsiiyah éí dinilzhin; binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí łibá.
Tsiiʼyishbizhí Bikéyahdę́ę́ʼ jiinííhí binátsʼiin łigaaígíí éí chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Dziłtah nááʼyiłnaadiichilí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahji Tónteel bikáaʼdi kéyah dah naaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sphaerodactylus klauberi" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 0.5–1.5di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí niłhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bibid éí dinilchííʼ.
Dziłtah nááʼyiłnaadiichilí éí łeʼesoołii dóó dǫ́ʼiichilí dóó wóláchííʼ yildeeł łeh.
Shádiʼááh biyaadę́ę́ʼ naalʼeełí doo naatʼáʼii
éí táłkááʼ naalʼeełí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tachyeres pteneres" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naalʼeełí éí 26–33di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís dinilzhingo naashchʼąąʼ dóó łigaigo yistłʼin; bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí łitsxo dóó kʼíjíjin. Baʼáádígíí éí bitsiitsʼiin łibáa łeh.
Shádiʼááh biyaadę́ę́ʼ naalʼeełí doo naatʼáʼii éí chʼosh bikágí dantłʼizí dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ chʼiyíítʼogii
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Hoozdo Hahoodzodi dóó dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tyrannus melancholicus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 8–9di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dinilzhin; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łitso; bidaaʼ éí diłhił.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ chʼiyíítʼogii éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ chʼosh ditłʼooí haalzheehii
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pericrocotus miniatus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bitéél éí halchííʼ; bitʼaʼ éí łizhin dóó łichíiʼgo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí łizhin.
Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ chʼosh ditłʼooí haalzheehii éí chʼosh yázhí yildeeł; chʼosh ditłʼooí ayóo yildeeł.
Ásáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ nááʼyiłnaadii láchʼį́dígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi dóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Stenodactylus doriae" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 2–4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bibid dóó bizééʼ éí łigai.
Náátsʼózídę́ę́ʼ chʼilhaatʼaʼii yázhí
éí atsáłbáí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Falco severus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 10–11di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bitʼaʼ éí kʼíjíjin; bizééʼ dóó bitéél éí łigai; bitsiitʼáád éí halzhin łeh; binákʼee dóó bikeeʼ éí łitso; bidaaʼ éí dinilbá.
Náátsʼózídę́ę́ʼ chʼilhaatʼaʼii yázhí éí tsídii yázhí dóó chʼosh (tániilʼáí da, nahachagii da) haalzheehgo naatʼá.
Níłtsą́ chʼał dinilzhinígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 1–1.5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; binááʼ éí ntsaa.
Níłtsą́ chʼał dinilzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yázhí yildeeł.
Yíldzistah chʼał bizábąąh dinilgaaígíí
éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Leptodactylus notoaktites" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 1–2di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bizábąąh dóó bitéél éí dinilgai; binááʼ éí diłhił.
Yíldzistah chʼał bizábąąh dinilgaaígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii chʼałniiʼí łikizhígíí
éí naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi dóó Eʼeʼaahjí Naakaii Dootłʼizhí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phrynocephalus scutellatus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4–8di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí niłhingo naashchʼąąʼ dóó łibáago łikizh; bizééʼ dóó bitéél éí łigai; bitseeʼ éí nineez dóó kʼíjíjin; binááʼ éí diłhił.
Haʼaʼaahdę́ę́ʼ nááʼyiłnaadiichilí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Gah Bikeeʼ Taah Yíʼáhí hoolyéedi dóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sphaerodactylus notatus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 0.5–1.5di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ.
Haʼaʼaahdę́ę́ʼ nááʼyiłnaadiichilí éí łeʼesoołii dóó dǫ́ʼiichilí dóó wóláchííʼ yildeeł łeh.
Łeeyiʼ naałʼaashii dibéłchíʼígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hebestatis theveneti" deiłníigo dayózhí. Díí naałʼaashii éí dóó Hoozdo Hahoodzodi hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼosh éí 0.5–1di asdzoh áníłtso; adóó éí dibéłchíʼí dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dijoolí dootłʼizhígíí
éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Scaphiophryne marmorata" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 0.8–1.5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ dóó dichʼíízh; bitéél éí dinilgai dóó łibáago yistłʼin; binááʼ éí diłhił.
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał dijoolí dootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil bitʼąąʼ łaʼ dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Ghą́ą́ʼ Haltsooí Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo
éí Akałii Bikéyah biyiʼjí siʼą́, áádóó éí 922 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso.
Ghą́ą́ʼ Haltsooí Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biwááshindoon éí Ghą́ą́ʼ Haltsooí hoolyéedi kin haalʼáagi bił hazʼą́; áádóó éí kin haalʼáhígíí éí atisgo áníłtso, díí hahoodzooígíí biyiʼdi.
Kéédahatʼínígíí
121,073 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii Ghą́ą́ʼ Haltsooí Áłtsʼíísí Bił Hahoodzodi kéédahatʼį́ (2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
Tʼááłáhági átʼéego:Akałii Bikéyah
Diichiłí Nílį́
thumb|right|300px éí Ahééháshį́į́h Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; Chéchʼiltah Ałtsʼádaazlį́ Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin haalʼá, áádóó Chéchʼiltah Ałtsʼádaazlį́ Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biwááshindoon éí díí kin haalʼáagi bił hazʼą́.
Diichiłí Nílį́ éí 16.8 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 53,967 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
Diichiłí Nílį́ éí -gi bił hazʼą́. Diichiłí Nílį́ éí tónteel bikááʼdóó deigo 249 adéesʼeez.
Tʼááłáhági átʼéego:Diichiłí Nílį́
Nákʼeehgaii bizééʼ halbáhígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lophozosterops javanicus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí diniltso; bitsiiʼ dóó bizééʼ éí łibá; bitʼaʼ éí diłhił; bidaaʼ éí diłhił.
Nákʼeehgaii bizééʼ halbáhígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ jááłániitʼą́hí
éí chʼosh bijáád dahólónígíí dah yikahjí atah daasdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Coromus vittatus" deiłníigo deiyózhí. Díí jááłánii éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá dahólǫ́, áádóó éí 20 naadiin ałʼąą ádaatʼé. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jááłánii éí 0.5–1di asdzoh ádaníłnéez łeh. Bitsʼíís éí łizhin łeh. Chʼil dóó dííłdzid éí bichʼiyąʼ łeh.
Chʼosh ditłʼooí deildeełí dóó bikʼéí
dóó bikʼéí éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi dóó Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Campephagidae" deiłníigo deiyózhí. Chʼosh ditłʼooí deildeełí dóó bikʼéí éí 86 ałʼąą ádaatʼé.
Díí tsídii éí 5–10di asdzoh ádaníłtso łeh. Bitsʼíís éí łibáa łeh (łaʼ éí daalchííʼ dóó daalbá).
Chʼosh ditłʼooí deildeełí dóó bikʼéí éí chʼosh yázhí deildeeł; chʼosh ditłʼooí ayóo deildeeł.
Shą́ąʼjįʼ naʼashjéʼii nahachaʼí łizhinígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Heliophanus lineiventris" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó dóó  dóó  hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.02–0.2di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí łizhingo naashchʼąąʼ dóó dah daalgai. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Naakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ łį́į́ʼ bikeeʼ yilchį́į́hí
éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó dóó Bichʼah Łichíiʼii Bikéyahdi dóó  dóó Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Rhinolophus euryale" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 8–12di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 2–3di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí halbá; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí dinilzhin; bíchį́į́h éí łį́į́ʼ bikeeʼ nahalin jiní.
Naakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ łį́į́ʼ bikeeʼ yilchį́į́hí éí chéłchaaʼ dóó tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii haalzheehgo naatʼá.
Tsin bąąh naʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí dootłʼizhígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah naaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Anolis distichus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4–6di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bíchį́į́h éí deekį́; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Tsin bąąh naʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí dootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Tó wónaanídę́ę́ʼ haltsooítah tsídiiłbáhí naashchʼąąʼígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdi dóó dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Emberiza cioides" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; bitʼaʼ dóó binághah dóó bitsiitʼáád éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitsiiʼ éí łizhin dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; bidaaʼ éí diłhił.
Tó wónaanídę́ę́ʼ haltsooítah tsídiiłbáhí naashchʼąąʼígíí éí chʼil binááʼ yildeeł; łahda naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł ałdóʼ.
Naakaii Tábąąhí Bikéyah
éí kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi bił hazʼą́.
Naakaii Tábąąhí Bikéyah éí 50,338 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso; 6,071,045 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii áadi kéédahatʼį́ (díí éí 2012góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
Naakaii Tábąąhí Bikéyah biwááshindoon éí Tábąąh Kin Haalʼáadi bił hazʼą́.
Tʼááłáhági átʼéego:Kéyah dah siʼánígíí
Áshįįh bibąąh łeeyiʼ bitiiní
éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Gah Bikeeʼ Taah Yíʼáhí hoolyéedi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Microtus dukecampbelli" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 3–4di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 2–3di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bijaaʼ éí áłtsʼíísí; bitéél éí halbá.
Áshįįh bibąąh łeeyiʼ bitiiní éí chʼil binááʼ dóó tłʼoh yiłchozh.
Tłʼiish yiijį́į́ʼí naashchʼąąʼígíí
éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Synophis bicolor" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 8–10di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo diłhił; bitłʼaaʼ éí łitso.
Tłʼiish yiijį́į́ʼí naashchʼąąʼígíí bichʼiyąʼ doo ééhózin da.
Tsédeeshzha Dziłtah chʼiyíítʼogii
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́; Tsédeeshzha Dziłtah éí tʼóó ahayóí. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tyrannus vociferans" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 8–9di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dinilzhin; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łitso; bidaaʼ éí diłhił.
Tsédeeshzha Dziłtah chʼiyíítʼogii éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Ąąʼąʼii diłhiłí bidaaʼ łitsooígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Urocissa flavirostris" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 17–18di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo dootłʼizh; bitsiiʼ dóó bitseeʼ éí łizhin; bitłʼaaʼ dóó bitssiyah éí łigai; bidaaʼ éí łitso.
Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí baa dzólnígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Onychorhynchus mexicanus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 6–7di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó diniltsxogo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí łibá.
Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí baa dzólnígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ łóóʼtsoh yázhí łibáhígíí
éí łóóʼtsoh biwooʼ dantłʼizígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Tónteel biyiʼdi, Náhookǫsjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyah bibąąhgóó, hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Orcaella heinsohni" deiłníigo dayózhí.
Naʼashjéʼii bitłʼóól níyizí łikizhígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Segestria senoculata" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó dóó  dóó  hólǫ́. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.5–0.8di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí dinilbáago naashchʼąąʼ dóó diłhiłgo yistłʼin. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ łóóʼtsoh yázhí łibáhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí łóóʼtsoh éí 7–9di adéesʼeez áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó dilkǫǫh. Tsxį́įłgo éí naʼałkǫ́ǫ́ʼ.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ łóóʼtsoh yázhí łibáhígíí éí łóóʼ dóó łóóʼ bigaan dahólónígíí haalzheehgo naʼałkǫ́ǫ́ʼ.
Tséʼą́ąyiʼ naʼashjéʼii dinilbáhígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Eidmannella pallida" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼosh éí tʼáá díkwíí mm tʼéiyá áníłtso; bitsʼíís éí dinilbáa łeh. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Hodíłchʼiltah chį́į́shkʼání
éí tłʼiish íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Bothrops itapetiningae" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 10–15di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó dinilgaigo naashchʼąąʼ.
Hodíłchʼiltah chį́į́shkʼání éí naʼastsʼǫǫsí dóó naʼashǫ́ʼii dóó chʼał yilghał łeh.
Náátsʼózídę́ę́ʼ jiinííhí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Carpodacus formosanus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo dinilchííʼ; bitʼaʼ éí dinilzhin; bidaaʼ éí łibá.
Náátsʼózídę́ę́ʼ jiinííhí éí chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Tłʼiish mąʼiiyilwooʼí łigaigo noodǫ́zígíí
éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Naakaii Dootłʼizhí Bikéyahdi dóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lycodon fasciatus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 15–20di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhił dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z.
Tłʼiish mąʼiiyilwooʼí łigaigo noodǫ́zígíí éí chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yázhí éí yilghał łeh.
Níłtsą́ chʼał łitsxo dóó łibáhígíí
éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah naaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Eleutherodactylus feichtingeri" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 0.5–0.9di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá dóó łitsxogo naashchʼąąʼ; binááʼ éí ntsaa.
Hodíłchʼiltah nááʼyiłnaadiichilí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahji Tónteel bikáaʼdi kéyah dah naaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sphaerodactylus roosevelti" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 0.5–1.5di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo noodǫ́ǫ́z.
Hodíłchʼiltah nááʼyiłnaadiichilí éí łeʼesoołii dóó dǫ́ʼiichilí dóó wóláchííʼ yildeeł łeh.
Chʼiltaalkʼę́hé bitéél halzhinígíí
éí atsá dóó giní dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hamirostra melanosternon" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 20–24di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó dibéłchíʼí; bitsiiyah éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí halzhin; bidaaʼ éí łigai dóó kʼíjíjin.
Chʼiltaalkʼę́hé bitéél halzhinígíí éí naʼatsʼǫǫsí dóó łéʼétsoh dóó naʼashǫ́ʼii deilghał; chʼosh yázhí dóó tąądee naagháhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naałʼaashii yił aheełtʼéhé diłhiłígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Stanwellia grisea" deiłníigo dayózhí. Díí naałʼaashii éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼosh éí 0.5–1di asdzoh áníłtso; adóó éí diłhił dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Ghą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyahdę́ę́ʼ nááʼyiłnaadii láchʼį́dígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó Haʼaʼaahjí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Stenodactylus sthenodactylus" deiłníigo dayózhí.