cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tsídii dághaaʼí bitéél dah dzilchíʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 7–8di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bitéél dah dzilchííʼ; bitsiiʼ éí yágo dootłʼizh; binátsʼiin éí łizhin; bítááʼ dóó bizééʼ éí łitsxo; bidaaʼ éí diłhił.
Tsídii dághaaʼí bitéél dah dzilchíʼígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé deiłchozh; łahda chʼosh deildeeł ałdóʼ.
Hashtłʼish Nílį́
éí Áshįįh Biiʼtó Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; Tsé Dah Ííʼáhí Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.
Hashtłʼish Nílį́ éí 1.23 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 288 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
Hashtłʼish Nílį́ éí -gi bił hazʼą́. Hashtłʼish Nílį́ éí tónteel bikááʼdóó deigo 6,253 adéesʼeez.
thumb|right|300px
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii yázhí
éí naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Furcifer minor" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii yázhí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Ahééhałtį́į́hdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii kááʼchʼízhígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Ahééhałtį́įhdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Elgaria coerulea" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 10–11di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Ahééhałtį́į́hdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii kááʼchʼízhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł łeh.
Eʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tsin yąąh dzootʼihí bizééʼ łitsooígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Ałkééʼ Naaznilgo Dah Ndaaʼeełígíí bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Loxops caeruleirostris" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łitso dóó chʼilgo yishtłizh; bitéél dóó bizéé éí łitso; bikąʼígíí éí binákʼee halzhin; bidaaʼ éí łibá.
Eʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tsin yąąh dzootʼihí bizééʼ łitsooígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Táłkááʼ Bighan Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish naʼatłʼoʼii
éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Chironius exoletus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Táłkááʼ Bighan Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish naʼatłʼoʼii éí chʼał dóó naʼashǫ́ʼii łeh; hazéí yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Azis ííłʼíní bitsiitʼáád łigaaígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdi dóó dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Remiz coronatus" deiłníigo dayózhí.
Dlǫ́ʼiiʼniiʼí
éí naaldlooshii daʼałtʼoʼígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi dahólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lepilemuridae" deiłníigo dayózhí. Dlǫ́ʼiiʼniiʼí éí 26 ałʼąą ádaatʼé.
Azis ííłʼíní bitsiitʼáád łigaaígíí
Azis ííłʼíní bitʼoh éí azis nahalin.
Dlǫ́ʼiiʼniiʼí
Dlǫ́ʼiiʼniiʼí éí magí ndahalin, áádóó éí chʼil bitʼąąʼ deiłchozh łeh.
Azis ííłʼíní bitsiitʼáád łigaaígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 3–4di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitsiitʼáád éí łigai; bítááʼ dóó binákʼee éí halzhin; bitʼaʼ éí łibá dóó dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí diłhił.
Tó wónaanídę́ę́ʼ jaaʼabaníchilí
éí jaaʼabaní dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Ásáí Dineʼé Bikéyahdi dóó Binááʼádaałtsʼózíidi dóó Naakaii Dootłʼizhí Bikédaayahdi dóó dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi dóó Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pipistrellus" deiłníigo deiyózhí. Tó wónaanídę́ę́ʼ jaaʼabaníchilí éí 35 ałʼąą ádaatʼé.
Azis ííłʼíní bitsiitʼáád łigaaígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Azis ííłʼíní bitsiitʼáád łigaaígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh ałʼąą átʼéego yildeeł.
Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ nooh ałchíhí binághah dah jíjinígíí
éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cricetulus barabensis" deiłníigo dayózhí.
Tó wónaanídę́ę́ʼ jaaʼabaníchilí
Díí jaaʼabaní bitsʼíís éí dibéłchíʼíi łeh; bitʼaʼ éí łizhin; binááʼ éí áłtsʼíísí.
Tó wónaanídę́ę́ʼ jaaʼabaníchilí éí tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii dóó iichʼąhii dóó wóʼałtaasʼéí hadaalzheehgo ndaatʼá.
Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ nooh ałchíhí binághah dah jíjinígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 4–5di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binághah éí dah jíjin; bitéél éí łigai.
Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ nooh ałchíhí binághah dah jíjinígíí éí chʼil binááʼ dóó azeeʼ dóó tłʼoh yiłchozh.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ chʼagii dootłʼizhígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hylopsar purpureiceps" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 9–11di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo dootłʼizh dóó tʼóó bíyó disxǫs; bitsiiʼ dóó bitéél éí dinilzhin łeh; bidaaʼ éí diłhił.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ chʼagii dootłʼizhígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii éí yilghał ałdóʼ.
Bitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ naʼashjéʼii bitsiitsʼiin łibáhí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Argiope anasuja" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí kéyah dah ndaaʼeełí léiʼ bikáaʼgi dóó  Naakaii Dootłʼizhí Bikédaayahdi hólǫ́. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼosh éí 0.3–0.7di asdzoh áníłtso; adóó éí bitsʼíís łitso dóó łizhin dóó łichíiʼgo naashchʼąąʼ; bijáád éí dadinilzhin; bitsiitsʼiin łibá. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Haʼaʼaahdę́ę́ʼ chʼał łikizhí dibéłchíʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 2–3di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ dóó diłhiłgo łikizh; bikʼaashtʼah éí łitso; bitéél éí łigai; binááʼ éí ntsaa.
Haʼaʼaahdę́ę́ʼ chʼał łikizhí dibéłchíʼígíí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Iichʼąhiitsʼósí bideenézí diniltsooígíí
éí chʼosh bijáád hastání dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Triaenodes tardus" deiłníigo dayózhí. Díí iichʼąhiitsʼósí éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼosh éí 0.4–0.6di asdzoh áníłnéez łeh. Bitʼaʼ éí diniltso dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bideeʼ éí ayóo nineez. Táłtłʼááh chʼil éí bichʼiyąʼ.
Haʼaʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ naalnoodiilkǫǫhí áłtsʼózígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4–8di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó áłtsʼóózí; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Haʼaʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ naalnoodiilkǫǫhí áłtsʼózígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Nahatʼeʼii łichííʼí bitseeshgaan hólónígíí
éí Bizaʼazis Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Onychogalea fraenata" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 2–4di adéesʼeez áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitsiiyah éí halzhin; bibid dóó bizééʼ éí dinilbá.
Nahatʼeʼii łichííʼí bitseeshgaan hólónígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé yiłchozh.
Ghą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyahdę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí yázhí łizhin dóó łigaaígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ficedula speculigera" deiłníigo dayózhí.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsinyiʼ naʼashjéʼii tsiizisí łikizhígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phareicranaus gracilis" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii tsiizisí éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii tsiizisí éí 0.5–1.5di asdzoh ádaníłtso; adóó éí dinilzhin; binághah éí łigaigo łikizh; bikʼaiʼ éí daaltso; bijáád éí dadiłhił. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Ghą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyahdę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí yázhí łizhin dóó łigaaígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 3.5–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; binághah dóó bitseeʼ dóó bitsiitʼáád éí halzhin; bitʼaʼ éí łizhin dóó łigai; bidaaʼ éí łizhin.
Tsinlátah chʼał binááʼ łigaaígíí
éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hyloscirtus palmeri" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ghą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyahdę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí yázhí łizhin dóó łigaaígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Ghą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyahdę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí yázhí łizhin dóó łigaaígíí éí chʼosh yázhí deildeeł.
Tsinlátah chʼał binááʼ łigaaígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 1–1.5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bizábąąh éí dinilgai; binááʼ éí łigai.
Tsinlátah chʼał binááʼ łigaaígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Náátsʼózídę́ę́ʼ kintah nááʼyiłnaadii késhgaaní yistłʼinígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gehyra lacerata" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4–6di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhingo naashchʼąąʼ dóó dinilbáago yistłʼin.
Náátsʼózídę́ę́ʼ kintah nááʼyiłnaadii késhgaaní yistłʼinígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł łeh.
Jádídlǫ́ʼii bitsiiyah halbáhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–7di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilgai; bitʼaʼ éí dibéłchíʼí; bitsiiyah éí halbá; binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.
Jádídlǫ́ʼii bitsiiyah halbáhígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Eʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tábąąh naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí
éí naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi dóó Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi dóó dóó Eʼeʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah ndaaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Emoia atrocostata" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4–6di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo noodǫ́ǫ́z; bizééʼ éí łigai; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Eʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tábąąh naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Bilį́į́łání Dineʼé Bikéyah
éí Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi siʼą́; Bitsįʼ Yishtłizhii Tónteel bibąąhgi éí siʼą́.
Bilį́į́łání Dineʼé Bikéyah éí 246,201 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso; 15,893,219 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii áadi kéédahatʼį́.
Tʼááłáhági átʼéego:Naakaii Łizhiní Bikéyah
Tsintah wóláchííʼ neiłkaahii yázhí noodǫ́zígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Myrmotherula pacifica" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 3–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; bidaaʼ éí łibá.
Tsintah wóláchííʼ neiłkaahii yázhí noodǫ́zígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Łeeyiʼ tłʼiish tseeʼntłʼizí dootłʼizhígíí
éí Biyaatsʼiin Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Melanophidium bilineatum" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 10–20di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí yágo dootłʼizh dóó łitsogo noodǫ́ǫ́z.
Łeeyiʼ tłʼiish tseeʼntłʼizí dootłʼizhígíí éí chʼosh chʼééh digháhii dóó łeeyiʼ chʼosh yiyá.
Eʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tsin yąąh dzootʼihí diłhiłígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Ałkééʼ Naaznilgo Dah Ndaaʼeełígíí bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Palmeria dolei" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 6–8di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bitsiiyah dóó binátsʼiin éí łitsxo; bidaaʼ éí łibá.
Hóteelíńlį́
éí Áshįįh Biiʼtó Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; Tsé Dah Ííʼáhí Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.
Eʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tsin yąąh dzootʼihí diłhiłígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Eʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tsin yąąh dzootʼihí diłhiłígíí éí chʼil bijeeh yidlą́.
Bikiníyah Daniilkaalii Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashjéʼii nahachaʼí łizhinígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Jerzego corticicola" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Bikiníyah Daniilkaalii Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.2–0.3di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí łizhin dóó nineez. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Hóteelíńlį́
Hóteelíńlį́ éí 1.01 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 163 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
thumb|left|300px
Haʼaʼaahdę́ę́ʼ naʼashjéʼii heetsʼózígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Oxyopes aglossus" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Náhookǫs dóó Haʼaʼaahjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.5–1di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí yishtłizh dóó łigaigo naashchʼąąʼ; dóó heetsʼózí. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii yistłinígíí
éí naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Furcifer campani" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 5–6di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó diłhiłgo noodǫ́ǫ́z dóó łigaigo yistłʼin; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí ntsxaa.
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii yistłinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Nooh daʼałchíhí
éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdi dóó Binááʼádaałtsʼózíidi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cricetinae" deiłníigo deiyózhí. Nooh daʼałchíhí éí 19 ałʼąą ádaatʼé.
Wóyiyiitsahí yázhí bítááʼ dibéłchíʼígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Poecilotriccus latirostris" deiłníigo dayózhí.
Nooh daʼałchíhí
Nooh daʼałchíhí éí 2–5di asdzoh ádaníłnéez łeh, áádóó éí chʼil binááʼ dóó azeeʼ dóó tłʼoh deiłchozh.
Wóyiyiitsahí yázhí bítááʼ dibéłchíʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 3–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; binághah éí diłhiłgo łitso; bítááʼ éí dibéłchíʼí; bitʼaʼ éí dinilzhin dóó łitso; bidaaʼ éí diłhił.
Wóyiyiitsahí yázhí bítááʼ dibéłchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Chéchʼil Adahííláhí
éí Ahééháshį́į́h Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; áádóó éí bílaʼashdlaʼii náóltahígíí biniiyé náhásdzo. Chéchʼiltah Tóńlį́ Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.
Chéchʼil Adahííláhí éí 17.92 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 92,186 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
Chéchʼil Adahííláhí éí -gi bił hazʼą́. Chéchʼil Adahííláhí éí tónteel bikááʼdóó deigo 56 adéesʼeez.
Náátsʼózídę́ę́ʼ chʼagii łibáhí bidaaʼ łichíʼígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Spodiopsar sericeus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 9–11di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitʼaʼ éí diłhiłgo kʼídzíbá; bizééʼ éí łigai; bidaaʼ éí łichííʼ.
Náátsʼózídę́ę́ʼ chʼagii łibáhí bidaaʼ łichíʼígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii éí yilghał ałdóʼ.
Chʼah Diʼilii Bikéyahdę́ę́ʼ dlǫ́ʼii
éí naaldlooshii daʼalghałígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdi dóó  dóó  hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Mustela eversmanii" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 1–2di adéesʼeez áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binághah éí diłhiłgo noodǫ́ǫ́z; bitsiitsʼiin éí łizhin dóó łigaigo naashchʼąąʼ; bijáád éí dinilzhin.
Chʼah Diʼilii Bikéyahdę́ę́ʼ dlǫ́ʼii éí naʼastsʼǫǫsí dóó tsétah gah dóó łeeyiʼ bitiiní dóó nooh daʼałchíhí yilghał łeh; chéłchaaʼ dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ táyiʼ chʼał bitéél łitsooígíí
éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Telmatobius ventriflavum" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 1.5–2.2di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí niłhingo naashchʼąąʼ; bitéél éí łitso; binááʼ éí dinilgai.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ táyiʼ chʼał bitéél łitsooígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Akałii Bikéyahdę́ę́ʼ tseekʼi nástánii
éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó Yootó Hahoodzodi dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ammospermophilus interpres" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí hazéí éí 8–10di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 3–5di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łigai dóó yishtłizhgo noodǫ́ǫ́z; bitéél éí łigai; bitseeʼ éí diłhił łeh.
Akałii Bikéyahdę́ę́ʼ tseekʼi nástánii éí chʼil binááʼ yildeeł; tłʼoh dóó chéłchaaʼ yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Daakǫʼ Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chʼilátah naʼashjéʼii dishooígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Heriaeus graminicola" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí dóó Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí tʼáá díkwíí mm áníłtso łeh. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó diniltsogo naashchʼąąʼ dóó tʼóó bíyó disho. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Tłʼiish bikʼos nteelí diłhiłígíí
éí tłʼiish íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Naja sumatrana" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Tłʼiish bikʼos nteelí diłhiłígíí éí naʼastsʼǫǫsí dóó łéʼétsoh dóó chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yilghał łeh.
Nahatʼeʼii niłhiní bitseeshgaan hólónígíí
éí Bizaʼazis Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Onychogalea unguifera" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 2–4di adéesʼeez áníłnééz. Bitsʼíís éí niłhin; bibid dóó bizééʼ éí dinilbá.
Jádídlǫ́ʼii bitsiiyah halkizhígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cyphorhinus arada" deiłníigo dayózhí.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsinyiʼ naʼashjéʼii tsiizisí naashchʼąąʼígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sadocus polyacanthus" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii tsiizisí éí hólǫ́.
Jádídlǫ́ʼii bitsiiyah halkizhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–7di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitʼaʼ éí diłhiłgo noodǫ́ǫ́z; bitsiiyah éí halzhin dóó łigaigo halkizh; binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsinyiʼ naʼashjéʼii tsiizisí naashchʼąąʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii tsiizisí éí 0.5–1.5di asdzoh ádaníłtso; adóó éí dinilzhin dóó łitsogo naashchʼąąʼ; bijáád éí dadinilzhin. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Jádídlǫ́ʼii bitsiiyah halkizhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Jádídlǫ́ʼii bitsiiyah halkizhígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ atʼaʼ yiltseeʼí diłhiłígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Menura alberti" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px|Baʼáádígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 28–30di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí diłhił. Bikąʼígíí éí bitseeʼ ayóo nineez; bitsiiʼ dóó bitʼaʼ éí dootłʼizhgo ndaashchʼąąʼ.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ atʼaʼ yiltseeʼí diłhiłígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Naalnoodiilkǫǫhí bikʼiiz dah daalzhinígíí
éí naalnoodí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Anadia rhombifera" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4–8di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bikʼiiz éí dah daalzhin; bizééʼ éí diniltso; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Naalnoodiilkǫǫhí bikʼiiz dah daalzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Tʼiistóhí Hayázhí
éí Áshįįh Biiʼtó Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; Tsé Dah Ííʼáhí Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.
Tʼiistóhí Hayázhí éí 1.01 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi tʼáá díkwíí bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́.
Tʼiistóhí Hayázhí éí -gi bił hazʼą́. Tʼiistóhí Hayázhí éí tónteel bikááʼdóó deigo 5,764 adéesʼeez.
Tsídii dághaaʼí bitsiiyah łitsooígíí
éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Psilopogon pulcherrimus" deiłníigo dayózhí.
Tsídii dághaaʼígíí éí bidaaʼ ditą́ dóó mósí nahalingo bidághaaʼ hólǫ́ǫ łeh.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 8–9di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bitsiitʼáád dóó bizééʼ éí yágo dootłʼizh; bitsiiyah éí łitso; binákʼee éí łizhin; bidaaʼ éí diłhił.
Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashjéʼii bitsiitsʼiin łibáhí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Argiope pulchella" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi dóó dóó  dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼosh éí 0.3–0.7di asdzoh áníłtso; adóó éí bitsʼíís łitso dóó łizhingo noodǫ́ǫ́z; bijáád éí dadinilzhin; bitsiitsʼiin łibá. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii ndaashchʼąąʼígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Furcifer" deiłníigo deiyózhí.
Naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii ndaashchʼąąʼígíí dóó bikʼéí éí 24 ałʼąą ádaatʼé.
Azis ííłʼíní łibáhígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Anthoscopus caroli" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px Azis ííłʼíní bitʼoh éí azis nahalin.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 3–4di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilgai; bitʼaʼ dóó binághah éí yishtłizhgo łibá; bitsiitʼáád éí halbá; bidaaʼ éí diłhił.
Azis ííłʼíní łibáhígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh ałʼąą átʼéego yildeeł.
Naʼashjéʼii nahachaʼí bijáád daniłtólí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Asemonea tanikawai" deiłníigo dayózhí. Naʼashjéʼii nahachaʼí bijáád daniłtólí éí hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii bitsʼíís éí 0.2–0.5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó dinilgai; bijáád éí daniłtólíi łeh. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Eʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi dóó Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi dóó dóó Eʼeʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah ndaaʼeełí léiʼ bikáaʼgi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Emoia" deiłníigo deiyózhí. Eʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí éí 78 ałʼąą ádaatʼé.
Eʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii deildeeł.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ kintah nááʼyiłnaadii késhgaaní yistłʼinígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gehyra lazelli" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4–6di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó dinilgai dóó dinilzhingo yistłʼin.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ kintah nááʼyiłnaadii késhgaaní yistłʼinígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł łeh.
Tó wónaanídę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí yázhí łizhin dóó łigaaígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Haʼaʼaahjí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ficedula hypoleuca" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 3.5–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; binághah dóó bitseeʼ dóó bitsiitʼáád éí halzhin; bitʼaʼ éí łizhin dóó łigai; bidaaʼ éí łizhin.
Tó wónaanídę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí yázhí łizhin dóó łigaaígíí éí chʼosh yázhí deildeeł.
Tsinlátah chʼał binághah dah daalzhinígíí
éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hyloscirtus denticulentus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Tsinlátah chʼał binághah dah daalzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Dlǫ́ʼii bibid łitsooígíí
éí naaldlooshii daʼalghałígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó  dóó  hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Mustela kathiah" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 2–3di adéesʼeez áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitéél dóó bibid éí łitso.
Dlǫ́ʼii bibid łitsooígíí éí naʼastsʼǫǫsí dóó tsídii dóó łeeyiʼ bitiiní yilghał łeh; chéłchaaʼ dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tó wónaanídę́ę́ʼ hííłchʼįʼgo naatʼaʼí íiyisígíí
éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Eʼeʼaahjí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Nyctalus noctula" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 15–16di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí dinilzhin; binááʼ éí áłtsʼíísí.
Tó wónaanídę́ę́ʼ hííłchʼįʼgo naatʼaʼí íiyisígíí éí tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii dóó iichʼąhii dóó wóʼałtaasʼéí haalzheehgo naatʼá.
Łeeyiʼ tłʼiish tseeʼntłʼizí łibáhígíí
éí Biyaatsʼiin Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Melanophidium punctatum" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 10–20di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí yágo dootłʼizh dóó łibáago noodǫ́ǫ́z.
Łeeyiʼ tłʼiish tseeʼntłʼizí łibáhígíí éí chʼosh chʼééh digháhii dóó łeeyiʼ chʼosh yiyá.
Dził Dah Gai Biyaagi Naakaii Łizhiní Bikéyah
éí Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi siʼą́; Bitsįʼ Yishtłizhii Tónteel bibąąhgi éí siʼą́.
Dził Dah Gai Biyaagi Naakaii Łizhiní Bikéyah éí 224,081 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso; 47,564,296 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii áadi kéédahatʼį́ (díí éí 2019góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
Dził Dah Gai Biyaagi Naakaii Łizhiní Bikéyah biwááshindoon éí Tó Sikʼaz hoolyéedi bił hazʼą́.
Tʼááłáhági átʼéego:Naakaii Łizhiní Bikéyah
Wóláchííʼ neiłkaahii yázhí bikʼiiz łigaaígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Myrmotherula axillaris" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px|Baʼáádígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 3–5di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís diłhił dóó łizhin; bikʼiiz éí łigai; biwos éí łigaigo łikizh; baʼáádígíí eéí bitsʼíís yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó bitłʼaaʼ dinilgai; bidaaʼ éí diłhił.
Wóláchííʼ neiłkaahii yázhí bikʼiiz łigaaígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Tóńlį́ bibąąh iichʼąhiitsʼósí bideeʼ nineezígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼosh éí 0.4–0.6di asdzoh áníłnéez łeh. Bitʼaʼ éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bideeʼ éí ayóo nineez. Táłtłʼááh chʼil éí bichʼiyąʼ.
Tʼiistsooí Názlíní
éí Áshįįh Biiʼtó Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; Tsé Dah Ííʼáhí Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.
Tʼiistsooí Názlíní éí -gi bił hazʼą́, áádóó áadi tʼáá díkwíí bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́. Tʼiistsooí Názlíní éí tónteel bikááʼdóó deigo 5,666 adéesʼeez.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał nineezí
éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lithobates palmipes" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 2–3di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bitéél éí dinilgai; bijáád éí diłhiłgo noodǫ́ǫz łeh; binááʼ éí ntsaa.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał nineezí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Eʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tsin yąąh dzootʼihí łibáhígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Ałkééʼ Naaznilgo Dah Ndaaʼeełígíí bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Oreomystis bairdi" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–7di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bizééʼ éí łigai; bidaaʼ éí dinilbá.
Eʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tsin yąąh dzootʼihí łibáhígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Wóyiyiitsahí yázhí bitsiitʼáád halchíʼígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Poecilotriccus ruficeps" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 3–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łitso; bitsiitʼáád dóó binákʼee éí halchííʼ; bitsiiyah éí halbá; binághah éí yishtłizhgo diniltso; bitʼaʼ éí łizhin dóó dibéłchíʼí; bidaaʼ éí diłhił.
Wóyiyiitsahí yázhí bitsiitʼáád halchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Jádídlǫ́ʼii bitsiiʼ łigaaígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Campylorhynchus albobrunneus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–7di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dinilzhin; bidaaʼ éí diłhił.
Nahatʼeʼii bitseeshgaan dahólónígíí
éí Bizaʼazis Dahólónígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Onychogalea" deiłníigo deiyózhí. Nahatʼeʼii bitseeshgaan dahólónígíí éí naaki ałʼąą átʼé. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 2–4di adéesʼeez ádaníłnééz, áádóó éí chʼil bitʼąąʼ dóó tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé deiłchozh.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsinyiʼ naʼashjéʼii tsiizisí tsédídéhígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Santinezia serratotibialis" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii tsiizisí éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii tsiizisí éí 0.5–1.5di asdzoh ádaníłtso; adóó éí tsédídéehgo dootłʼizh dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ; bijáád éí dadinilzhin. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ haltsooítah tłʼiish naʼatłʼoʼii
éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Chironius flavolineatus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 55–60di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bibid dóó bitłʼaaʼ éí dinilgai łeh.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ haltsooítah tłʼiish naʼatłʼoʼii éí chʼał dóó naʼashǫ́ʼii łeh; hazéí yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Biʼééʼ Łitsxooí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashjéʼii bitsiitsʼiin łibáhí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Argiope caesarea" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Biʼééʼ Łitsxooí Bikéyahdi dóó Haʼaʼaahjí Naakaii Dootłʼizhí Bikéyahdi hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼosh éí 0.3–0.7di asdzoh áníłtso; adóó éí bitsʼíís diniltso dóó łizhingo noodǫ́ǫ́z; bijáád éí dadinilzhin; bitsiitsʼiin łibá. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Náátsʼózídę́ę́ʼ chʼagii łibáhí bináyaah łigaaígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Spodiopsar cineraceus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 9–11di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bináyaah éí łigai; bidaaʼ dóó bikeeʼ éí łitso.
Náátsʼózídę́ę́ʼ chʼagii łibáhí bináyaah łigaaígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii éí yilghał ałdóʼ.
Haʼaʼaahjí Naakaii Dootłʼizhí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashjéʼii heetsʼózígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Oxyopes sunandae" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Haʼaʼaahjí Naakaii Dootłʼizhí Bikéyahdi dóó Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.5–1di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí yishtłizh dóó diniltsxogo naashchʼąąʼ; dóó heetsʼózígo nineez. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Tłʼiish bikʼos nteelí łitsooígíí
éí tłʼiish íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Naja samarensis" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 3–4di adéesʼeez áníłnééz. Bitsʼíís éí łitso dóó diłhiłgo naashchʼąąʼ.
Chʼil Łitsooí Názbąs
éí Ahééháshį́į́h Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; áádóó éí bílaʼashdlaʼii náóltahígíí biniiyé náhásdzo. Chéchʼiltah Tóńlį́ Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.
Naalnoodiilkǫǫhí binákʼee dinilzhinígíí
éí naalnoodí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Colobodactylus taunayi" deiłníigo dayózhí.
Chʼil Łitsooí Názbąs
Chʼil Łitsooí Názbąs éí 11.6 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 33,960 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
Naalnoodiilkǫǫhí binákʼee dinilzhinígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4–8di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binákʼee éí dinilzhin; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Naalnoodiilkǫǫhí binákʼee dinilzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Chʼil Łitsooí Názbąs
Chʼil Łitsooí Názbąs éí -gi bił hazʼą́. Chʼil Łitsooí Názbąs éí tónteel bikááʼdóó deigo 240 adéesʼeez.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ atʼaʼ yiltseeʼí nizhónígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Menura novaehollandiae" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 30–35di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitłʼaaʼ éí dinilbá; bidaaʼ éí diłhił. Bikąʼígíí éí bitseeʼ ayóo nineez; bitsiiʼ dóó bitʼaʼ éí dootłʼizhgo łibá.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ atʼaʼ yiltseeʼí nizhónígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ táyiʼ chʼał dinilbáhígíí
éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Telmatobius culeus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 5–8di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá dóó dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ; bitéél éí dinilgai; binááʼ éí dinilbá.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ táyiʼ chʼał dinilbáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Tséyaa nááʼyiłnaadii késhgaaní
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gehyra mutilata" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Tséyaa nááʼyiłnaadii késhgaaní éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł łeh.
Tó Sikʼaz (Naakaii Łizhiní Bikéyah)
éí Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi áhootʼéego bił hazʼą́. Dził Dah Gai Biyaagi Naakaii Łizhiní Bikéyah biwááshindoon éí díí kin haalʼáagi bił hazʼą́.
Tó Sikʼaz éí 269 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 4,397,073 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́.
Tó Sikʼaz éí -gi bił hazʼą́, áádóó éí tónteel bikááʼdóó deigo 5,889 adéesʼeez.
Tʼááłáhági átʼéego:Naakaii Łizhiní Bikéyahdi kin naaznilígíí
Dlǫ́ʼiiłgaii
éí naaldlooshii daʼalghałígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Mustela richardsonii" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 1–1.5di adéesʼeez áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí, haigo éí bitsʼíís łigai; bitéél dóó bibid éí łigai.
Dlǫ́ʼiiłgaii éí naʼastsʼǫǫsí dóó tsídii dóó łeeyiʼ bitiiní yilghał łeh; chéłchaaʼ dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Beʼekʼid Dikʼǫ́zhí (kinsááʼ)
éí Áshįįh Biiʼtó Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; Tsé Dah Ííʼáhí Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.
Beʼekʼid Dikʼǫ́zhíidi tʼáá díkwíí bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́į́ ńtʼę́ę́ʼ; dííshjį́į́góó éí kinsááʼ.
Beʼekʼid Dikʼǫ́zhí éí -gi bił hazʼą́. Beʼekʼid Dikʼǫ́zhí éí tónteel bikááʼdóó deigo 5,577 adéesʼeez.
Náátsʼózídę́ę́ʼ naʼashjéʼii nahachaʼí bitseeʼ hólónígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Asemonea tenuipes" deiłníigo dayózhí. Naʼashjéʼii nahachaʼí bijáád daniłtólí éí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi dóó hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii bitsʼíís éí 0.2–0.5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí diłhił dóó dinilgaigo naashchʼąąʼ; bitseeʼ éí naaki; bijáád éí daniłtólíi łeh. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Náátsʼózídę́ę́ʼ chʼilátah naʼashjéʼii dishooígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Heriaeus melloteei" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí dóó  hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí tʼáá díkwíí mm áníłtso łeh. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó dinilgaigo naashchʼąąʼ dóó tʼóó bíyó disho. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Ahééháshį́į́hdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii kááʼchʼízhígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Elgaria multicarinata" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 10–11di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Ahééháshį́į́hdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii kááʼchʼízhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł łeh.
Łéʼétsoh binááʼ ádiní ntsaaígíí
éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Spalax microphthalmus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 10–12di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá; bíchį́į́h éí tʼáá łichííʼ; bináá éí ádin.
Łéʼétsoh binááʼ ádiní ntsaaígíí éí chʼil bikétłʼóól yiłchozh.
Dziłtah naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii yázhí
éí naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Bradypodion atromontanum" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 5–6di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó dinilgaigo naashchʼąąʼ łeh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí ntsxaa.
Dziłtah naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii yázhí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Tsídii dághaaʼí bitsiiyah yishtłizhígíí
éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Psilopogon pyrolophus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px Tsídii dághaaʼígíí éí bidaaʼ ditą́ dóó mósí nahalingo bidághaaʼ hólǫ́ǫ łeh.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 9–11di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bitsiiyah éí dibéłchíʼí; bizééʼ éí łitso; bitéél éí dah dzilzhin; binákʼee dóó bítááʼ éí halzhin; bináyaah éí halbá; bidaaʼ éí łitso dóó łizhingo naashchʼąąʼ.
Tsídii dághaaʼí bitsiiyah yishtłizhígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé deiłchozh; łahda chʼosh deildeeł ałdóʼ.
Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ tseekʼi nástánii
éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Hoozdo Hahoodzodi dóó Yootó Hahoodzodi dóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ammospermophilus harrisii" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí hazéí éí 8–10di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 3–5di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łigai dóó yishtłizhgo noodǫ́ǫ́z; bitéél éí łigai; bitseeʼ éí diłhił łeh.
Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ tseekʼi nástánii éí chʼil binááʼ yildeeł; tłʼoh dóó chéłchaaʼ yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Náátsʼózídę́ę́ʼ azis ííłʼíní
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Remiz consobrinus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px Azis ííłʼíní bitʼoh éí azis nahalin.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 3–4di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilgai; bitʼaʼ dóó binághah dóó bitsiitʼáád éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí diłhił.
Náátsʼózídę́ę́ʼ azis ííłʼíní éí naʼashjéʼii dóó chʼosh ałʼąą átʼéego yildeeł.
Łeeyiʼ tłʼiish tseeʼntłʼizí łizhinígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 10–20di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí yágo dootłʼizh dóó łizhingo noodǫ́ǫ́z.
Łeeyiʼ tłʼiish tseeʼntłʼizí łizhinígíí éí chʼosh chʼééh digháhii dóó łeeyiʼ chʼosh yiyá.
Náátsʼózídę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí yázhí łizhin dóó łigaaígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi dóó dóó Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ficedula westermanni" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 3.5–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; binághah dóó bitseeʼ dóó bitsiiʼ éí halzhin; binátsʼiin éí łigai; bitʼaʼ éí łizhin dóó łigai; bidaaʼ éí łizhin.
Náátsʼózídę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí yázhí łizhin dóó łigaaígíí éí chʼosh yázhí deildeeł.
Tsinlátah chʼał binághah łitsooígíí
éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hyloscirtus colymba" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 1–1.5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; binághah éí łitso; binááʼ éí dinilbá.
Tsinlátah chʼał binághah łitsooígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Tsinłánítah Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ naʼashjéʼii tsiizisí diłhiłígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Acromares vittatum" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii tsiizisí éí hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii tsiizisí éí 0.5–1.5di asdzoh ádaníłtso; adóó éí diłhiłgo naashchʼąąʼ; bikʼaiʼ éí daaltsxo; bijáád éí dadinilzhin. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.