cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Dziłnézítah Dineʼé Bikéyah
éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi áhootʼéego bił hazʼą́.
Dziłnézítah Dineʼé Bikéyah éí 9,928 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso; 1,836,713 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii áadi kéédahatʼį́ (díí éí 2021góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
Dáádziilii bitʼaʼ łizhin dóó łigaaígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitʼaʼ éí łizhin dóó łigaigo naashchʼąąʼ; bitsiitʼáád dóó binághah éí halzhin; bidaaʼ éí łibá.
Dáádziilii bitʼaʼ łizhin dóó łigaaígíí éí dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh; chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Naʼashǫ́ʼii bitseewozhí bitłʼaaʼ diłhiłígíí
éí naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Uromastyx nigriventris" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 10–12di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá dóó łitsogo naashchʼąąʼ; bitłʼaaʼ éí diłhił; bitseeʼ éí diwozh; binááʼ éí diłhił.
Naʼashǫ́ʼii bitseewozhí bitłʼaaʼ diłhiłígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Tsinłánítah Dineʼé Bikéyah
Tsinłánítah Dineʼé Bikéyah éí 42,042 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso; 17,247,849 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii áadi kéédahatʼį́.
Tsinłánítah Dineʼé Bikéyah biwááshindoon éí Tsinłánítah Kin Haalʼáadi bił hazʼą́.
Tʼááłáhági átʼéego:Kéyah dah siʼánígíí
Naʼastsʼǫǫsí nahachagii yildeełígíí
éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Onychomys leucogaster" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 4–5di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 1–3di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí łigai; bikeeʼ éí tʼáá daalchííʼ.
Naʼastsʼǫǫsí nahachagii yildeełígíí éí nahachagii dóó jááłánii dóó naʼashjéʼii dóó séigoʼ yildeeł.
Áhí dah oojołítah chʼał dichʼízhígíí
éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ischnocnema juipoca" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 1–1.5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó dichʼíízh; bikʼiiz éí halbá; binákʼee éí diłhił; binááʼ éí diłhił.
Áhí dah oojołítah chʼał dichʼízhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yázhí yildeeł.
Łeeyiʼ chʼosh yiyání bitsiitsʼiin łizhinígíí
éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjhí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Apostolepis vittata" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 6–8di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitsiitsʼiin éí łizhin; bitłʼaaʼ éí łigai.
Łeeyiʼ chʼosh yiyání bitsiitsʼiin łizhinígíí éí łeeyiʼ chʼosh dóó tąądee naagháhii yildeeł łeh.
Ásáí Dineʼé Daalzhiní Bikéyahdę́ę́ʼ nákʼeehgaii łitsooígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Ásáí Dineʼé Daalzhiní Bikéyahdi dóó Naakaii Łizhiní Bikéyah beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Zosterops senegalensis" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łitso; bitʼaʼ éí kʼíjíjin; binákʼee éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.
Ásáí Dineʼé Daalzhiní Bikéyahdę́ę́ʼ nákʼeehgaii łitsooígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Dibéʼniiʼí yił aheełtʼéhé diniltsooígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí dóó  dóó  dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Empidonax flavescens" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo diniltso; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dinilzhin; bidaaʼ éí łibá.
Dibéʼniiʼí yił aheełtʼéhé diniltsooígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Atʼayilkeeʼí noodǫ́zí bikeeʼ tʼáá daalchíʼígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gymnodactylus vanzolinii" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 3–4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí niłhin dóó diniltsogo naashchʼąąʼ dóó diłhiłgo noodǫ́ǫz łeh; bikeeʼ éí tʼáá łichíiʼ łeh.
Atʼayilkeeʼí noodǫ́zí bikeeʼ tʼáá daalchíʼígíí éí naʼashjéʼii dóó jááłánii dóó chʼosh yázhí yildeeł łeh.
Chʼosh ditłʼooí yildeełí łigaaígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ceblepyris pectoralis" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 10–12di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitʼaʼ dóó binághah éí dinilbá; bitseeʼ éí kʼíjíjin; bidaaʼ éí łizhin.
Chʼosh ditłʼooí yildeełí łigaaígíí éí chʼosh yázhí yildeeł; chʼosh ditłʼooí ayóo yildeeł.
Bolbolii bináyaa halbáhígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó Eʼeʼaahjí Bikiníyah Daniilkaalii Bikéyahdi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Alophoixus tephrogenys" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 7–9di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; binákʼee dóó bináyaa éí halbá; bizééʼ éí łigai; bitłʼaaʼ éí diniltso; bidaaʼ éí diłhił.
Bolbolii bináyaa halbáhígíí éí dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh łeh; łahda chʼil binááʼ yildeeł; naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ tééh hóyáanii łizhin dóó łigaaígíí
éí łóóʼtsoh biwooʼ dantłʼizígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Tónteel biyiʼdi, Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bibąąhgóó dóó Łeesdísí Bikéyah bibąąhgóó, hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sagmatias obscurus" (éí doodaiiʼ éí "Lagenorhynchus obscurus") deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dinilzhinígíí
éí naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Madascincus stumpffi" deiłníigo dayózhí.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ tééh hóyáanii łizhin dóó łigaaígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tééh hóyáanii éí 5–6di adéesʼeez áníłnééz. Bitsʼíís éí łizhin dóó dilkǫǫh; bitéél dóó bizééʼ éí łigai; bikʼiiz éí dah dzígai. Tsxį́įłgo éí naʼałkǫ́ǫ́ʼ.
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dinilzhinígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dinilzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ tééh hóyáanii łizhin dóó łigaaígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Shádiʼááhdę́ę́ʼ tééh hóyáanii łizhin dóó łigaaígíí éí łóóʼ dóó łóóʼ bigaan dahólónígíí haalzheehgo naʼałkǫ́ǫ́ʼ.
Dąąkʼeh Nílį́
éí Hoozdo Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́. Haʼałtsédii Bigiizh Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.
Dąąkʼeh Nílį́ éí 1.29 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 913 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
Dziłtah tsídiishtłizhí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Dził Daantsaaítah Bilagáana Bikéyahdi dóó dóó  dóó  dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Prunella collaris" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Dąąkʼeh Nílį́
thumb|left|300px
Dziłtah tsídiishtłizhí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; bitʼaʼ éí dinilzhin; bitsiiyah dóó bitéél dóó bizééʼ éí halbá; bitéél éí łitsxogo halkizh łeh; bidaaʼ éí diłhił.
Dziłtah tsídiishtłizhí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Zhį́ʼii dootłʼizhí bitłʼaaʼ dinilbáhígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cyanocorax caeruleus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 14–16di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bitłʼaaʼ éí dinilbá; bitʼaʼ dóó binághah dóó bitseeʼ éí dootłʼizh; bidaaʼ éí diłhił.
Zhį́ʼii dootłʼizhí bitłʼaaʼ dinilbáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí yiłchozh; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii dóó naʼastsʼǫǫsí éí yilghał ałdóʼ.
Naʼastsʼǫǫsí nahachagii deildeełígíí
éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Onychomys" deiłníigo deiyózhí. Naʼastsʼǫǫsí nahachagii deildeełígíí éí tááʼ ałʼąą ádaatʼé. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 4–5di asdzoh ádaníłnééz; bitseeʼ éí 1–3di asdzoh áníłnééz łeh. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí łigai; bikeeʼ éí tʼáá daalchííʼ.
Naʼastsʼǫǫsí nahachagii deildeełígíí éí nahachagii dóó jááłánii dóó naʼashjéʼii dóó séigoʼ deildeeł.
Nááʼyiłnaadii nizhóní bikézhoozh ditánígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pachydactylus vansoni" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 2–4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó diłhiłgo łikizh.
Nááʼyiłnaadii nizhóní bikézhoozh ditánígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł.
Naʼashǫ́ʼii bitseewozhí łibáhígíí
éí naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi dóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Uromastyx aegyptia" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 20–30di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá; bitseeʼ éí diwozh; binááʼ éí diłhił.
Naʼashǫ́ʼii bitseewozhí łibáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Tsxilghááh dadichʼízhígíí
éí tsxilghááh íiyisígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí dóó Ahééhałtį́įhdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Taricha" deiłníigo deiyózhí. Tsxilghááh dadichʼízhígíí éí dį́į́ʼ ałʼąą ádaatʼé. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsxilghááh éí 5–8di asdzoh ádaníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo dibéłchíʼí; bitéél dóó bibid éí łitsxo łeh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Tsxilghááh dadichʼízhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii deildeeł.
Chʼilhaatʼaʼii bitłʼaaʼ łitsxooígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Chʼilhaatʼaʼii bitłʼaaʼ łitsxooígíí éí naʼashǫ́ʼii dóó łéʼétsoh dóó tsídii yázhí haalzheehgo naatʼá; chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Áhí dah oojołítah chʼał dinilzhinígíí
éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ischnocnema guentheri" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 1–1.5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; binákʼee éí diłhił; binááʼ éí diłhił.
Áhí dah oojołítah chʼał dinilzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yázhí yildeeł.
Naʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí bizégoʼ łitsxooígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Anolis sagrei" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 6–11di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhingo naashchʼąąʼ dóó łigaigo yistłʼin; bizégoʼ éí łitsxo dóó diłhiłgo halkizh; bíchį́į́h éí deekį́; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Naʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí bizégoʼ łitsxooígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Dibéʼniiʼí yił aheełtʼéhé łibáhígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Empidonax wrightii" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dinilzhin; bizééʼ dóó bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí łibá.
Bitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ nákʼeehgaii bikʼiiz dibéłchíʼígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah ndaaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Zosterops mayottensis" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bizééʼ dóó bitéél éí łitso; bikʼiiz éí dibéłchíʼí; binákʼee éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.
Bitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ nákʼeehgaii bikʼiiz dibéłchíʼígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Chʼosh ditłʼooí yildeełí łizhinígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Campephaga flava" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 10–12di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łizhin; bidaaʼ éí łizhin ałdóʼ. Baʼáádígíí éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitʼaʼ éí kʼídzítso.
Shádiʼááhjí Ayaaí Ahééháshį́į́hdę́ę́ʼ tłʼiish áníní łibáhígíí
éí tłʼiish íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Ayaaí Ahééháshį́įhdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Crotalus catalinensis" deiłníigo dayózhí. Díí tłʼiish éí noonééł jiní.
Chʼosh ditłʼooí yildeełí łizhinígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Chʼosh ditłʼooí yildeełí łizhinígíí éí chʼosh yázhí yildeeł; chʼosh ditłʼooí ayóo yildeeł.
Shádiʼááhjí Ayaaí Ahééháshį́į́hdę́ę́ʼ tłʼiish áníní łibáhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 25–30di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ.
Bolbolii bizééʼ yilzhólígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Alophoixus pallidus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Shádiʼááhjí Ayaaí Ahééháshį́į́hdę́ę́ʼ tłʼiish áníní łibáhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Shádiʼááhjí Ayaaí Ahééháshį́į́hdę́ę́ʼ tłʼiish áníní łibáhígíí éí naʼastsʼǫǫsí dóó gah yázhí dóó naʼashǫ́ʼii dóó chʼał yilghał łeh.
Bolbolii bizééʼ yilzhólígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 7–9di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; binákʼee dóó bináyaa éí halbá; bizééʼ éí łigai; bitłʼaaʼ éí diniltso; bidaaʼ éí diłhił.
Atʼayilkeeʼí yistłʼiní bikeeʼ tʼáá daalchíʼígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gymnodactylus darwinii" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 3–4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí niłhin dóó diniltsogo naashchʼąąʼ dóó diłhiłgo yistłʼin łeh; bikeeʼ éí tʼáá łichíiʼ łeh.
Atʼayilkeeʼí yistłʼiní bikeeʼ tʼáá daalchíʼígíí éí naʼashjéʼii dóó jááłánii dóó chʼosh yázhí yildeeł łeh.
Dziłbáíkʼis
éí Naʼazhǫǫsh Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; áádóó éí bílaʼashdlaʼii náóltahígíí biniiyé náhásdzo. Tó Sido Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.
Dziłbáíkʼis éí 4.6 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 33 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
Dziłbáíkʼis éí -gi bił hazʼą́. Dziłbáíkʼis éí tónteel bikááʼdóó deigo 6,746 adéesʼeez.
Dáádziilii bizééʼ dinilchíʼígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pachyramphus minor" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bizééʼ éí dinilchííʼ; bidaaʼ éí łibá.
Dáádziilii bizééʼ dinilchíʼígíí éí dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh; chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Dąądáʼákʼeh
éí Hoozdo Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; áádóó éí bílaʼashdlaʼii náóltahígíí biniiyé náhásdzo. Haʼałtsédii Bigiizh Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.
Dąądáʼákʼeh éí 10.56 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 14,287 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
Dąądáʼákʼeh éí -gi bił hazʼą́. Dąądáʼákʼeh éí tónteel bikááʼdóó deigo 4,885 adéesʼeez.
thumb|left|300px
Áhí dah oojołítah chʼał naashchʼąąʼígíí
éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ischnocnema verrucosa" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 1–1.5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binákʼee éí diłhił; binááʼ éí diłhił.
Áhí dah oojołítah chʼał naashchʼąąʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yázhí yildeeł.
Zhį́ʼii dootłʼizhí bitłʼaaʼ diniltsooígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cyanocorax caeruleus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 11–14di asdzoh áníłtso. Bitsiiʼ dóó bitéél éí łizhin; bitłʼaaʼ éí diniltso; bitʼaʼ dóó binághah dóó bitseeʼ éí chʼilgo dootłʼizh; bítááʼ dóó bináyaah éí yágo dootłʼizh; bidaaʼ éí diłhił.
Zhį́ʼii dootłʼizhí bitłʼaaʼ diniltsooígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí yiłchozh; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii dóó naʼastsʼǫǫsí éí yilghał ałdóʼ.
Haltsooítah tsídiishtłizhí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Bichʼah Łichíiʼii Bikéyahdi dóó dóó  dóó  dóó  dóó  dóó Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Prunella ocularis" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; bitʼaʼ éí dinilzhingo łikizh; binákʼee dóó bitsiitʼáád éí halzhin; bizééʼ dóó binátsʼiin éí dinilgai; bidaaʼ éí diłhił.
Haltsooítah tsídiishtłizhí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Áshįįh bibąąh naʼastsʼǫǫsí bibid halchíʼígíí
éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Reithrodontomys raviventris" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 2–3di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 2–4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bibid éí halchííʼ.
Áshįįh bibąąh naʼastsʼǫǫsí bibid halchíʼígíí éí tłʼoh deeskʼidí dóó naʼashǫ́ʼii dootłʼizh yiłchozh łeh.
Bitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ nákʼeehgaii bítááʼ diłhiłígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah ndaaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Zosterops olivaceus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí chʼilgo dootłʼizh; bítááʼ éí halzhin; binákʼee éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.
Bitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ nákʼeehgaii bítááʼ diłhiłígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Atʼayilkeeʼí bikeeʼ tʼáá daalchíʼígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gymnodactylus" deiłníigo deiyózhí. Atʼayilkeeʼí bikeeʼ tʼáá daalchíʼígíí éí ashdlaʼ ałʼąą ádaatʼé. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 3–4di asdzoh ádaníłnééz, áádóó éí naʼashjéʼii dóó jááłánii dóó chʼosh yázhí deildeeł łeh.
Haltsooítah Chʼíńlį́
éí Hoozdo Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; áádóó éí bílaʼashdlaʼii náóltahígíí biniiyé náhásdzo. Haʼałtsédii Bigiizh Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.
Haltsooítah Chʼíńlį́ éí 5.95 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 161 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
thumb|left|300px
Naakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ atʼąąʼ yilchį́į́hí
éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhí Bikédaayahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hipposideros lankadiva" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 8–10di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 2–3di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo dibéłchíʼí; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí łizhin; bíchį́į́h éí chʼil bitʼąąʼ nahalin jiní.
Naakaii Dootłʼizhii Bikéyahdę́ę́ʼ atʼąąʼ yilchį́į́hí éí chéłchaaʼ dóó kʼaalógii dóó iichʼąhii dóó tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii haalzheehgo naatʼá.
Naʼashǫ́ʼii bitseewozhí łitsxooígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 10–14di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łitsxo dóó łichíiʼgo naashchʼąąʼ łeh; bitseeʼ éí diwozh; binááʼ éí diłhił.
Naʼashǫ́ʼii bitseewozhí łitsxooígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Naʼashjéʼii adizhahí dinilzhinígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Scytodes fusca" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. thumb|left|250px
Dibéʼniiʼí yił aheełtʼéhé yázhí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 3–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dinilzhin; bizééʼ dóó bitłʼaaʼ éí dinilbá; bidaaʼ éí łibá.
Chʼosh ditłʼooí yildeełí noodǫ́zígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dóó Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi dóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Coracina lineata" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Dibéʼniiʼí yił aheełtʼéhé yázhí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Dibéʼniiʼí yił aheełtʼéhé yázhí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Chʼosh ditłʼooí yildeełí noodǫ́zígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 10–12di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; binááʼ éí łigai; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łizhin dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; bítááʼ éí halzhin; bidaaʼ éí łizhin.
Chʼosh ditłʼooí yildeełí noodǫ́zígíí éí chʼosh yázhí yildeeł; chʼosh ditłʼooí ayóo yildeeł.
Nááʼyiłnaadii noodǫ́zí bikézhoozh ditánígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Nááʼyiłnaadii noodǫ́zí bikézhoozh ditánígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł.
Zhį́ʼii dootłʼizhí bitłʼaaʼ łitsooígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí dóó kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cyanocorax luxuosus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 10–12di asdzoh áníłtso. Bitsiiʼ dóó bitéél éí łizhin; bitłʼaaʼ éí diniltso; bitʼaʼ dóó binághah dóó bitseeʼ éí chʼilgo dootłʼizh; bítááʼ dóó bináyaah éí yágo dootłʼizh; bidaaʼ éí diłhił.
Zhį́ʼii dootłʼizhí bitłʼaaʼ łitsooígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí yiłchozh; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii dóó naʼastsʼǫǫsí éí yilghał ałdóʼ.
Shádiʼááhjí Ayaaí Ahééháshį́į́hdę́ę́ʼ tłʼiish áníní łikizhígíí
éí tłʼiish íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Ayaaí Ahééháshį́įhdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Crotalus enyo" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 25–35di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí niłhingo naashchʼąąʼ dóó dibéłchíʼíigo łikizh.
Shádiʼááhjí Ayaaí Ahééháshį́į́hdę́ę́ʼ tłʼiish áníní łikizhígíí éí naʼastsʼǫǫsí dóó gah yázhí dóó naʼashǫ́ʼii dóó chʼał yilghał łeh.
Náátsʼózídę́ę́ʼ chʼilhaatʼaʼii bikeeʼ łichíʼígíí
éí atsáłbáí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí dóó  hólǫ́. Haigo éí Naakaii Łizhiní Bikéyahgóó naatʼá. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Falco amurensis" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 11–13di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ dóó binághah dóó bitsiitʼáád éí diłhiłgo łibá; baʼáádígíí éí bitéél diłhiłgo łikizh; bidaaʼ éí łitsxo.
Náátsʼózídę́ę́ʼ chʼilhaatʼaʼii bikeeʼ łichíʼígíí éí naʼashǫ́ʼii dóó łéʼétsoh dóó tsídii yázhí haalzheehgo naatʼá; chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Ásáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsxilghááh niłhinígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsxilghááh éí 4–6di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí niłhingo naashchʼąąʼ; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Ásáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsxilghááh niłhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Áhí dah oojołítah chʼał yishtłizhígíí
éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ischnocnema henselii" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 1–1.5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binááʼ éí diłhił.
Áhí dah oojołítah chʼał yishtłizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yázhí yildeeł.
Haʼaʼaahdę́ę́ʼ dáʼákʼehtah naʼastsʼǫǫsí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 4–5di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 2–4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí halbá.
Haʼaʼaahdę́ę́ʼ dáʼákʼehtah naʼastsʼǫǫsí éí chʼil binááʼ dóó azeeʼ yiłchozh łeh.
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí łibáhígíí
éí naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Madascincus melanopleura" deiłníigo dayózhí.
Naʼashǫ́ʼii bitseewozhí naashchʼąąʼígíí
éí naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi dóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Uromastyx ornata" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí łibáhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4–6di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Naʼashǫ́ʼii bitseewozhí naashchʼąąʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 10–14di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó diniltsogo naashchʼąąʼ dóó łikizh łeh; bitseeʼ éí diwozh; binááʼ éí diłhił.
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí łibáhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí łibáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Naʼashǫ́ʼii bitseewozhí naashchʼąąʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Naʼashǫ́ʼii bitseewozhí naashchʼąąʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Kin Łichííʼ (Kégiizhí Bikéyah)
éí Hoozdo Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; áádóó éí bílaʼashdlaʼii náóltahígíí biniiyé náhásdzo. Haʼałtsédii Bigiizh Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.
Kin Łichííʼ éí 0.33 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 177 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
Kin Łichííʼ éí -gi bił hazʼą́. Kin Łichííʼ éí tónteel bikááʼdóó deigo 3,642 adéesʼeez.
Atʼayilkeeʼí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi dóó Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phyllodactylidae" deiłníigo deiyózhí. Atʼayilkeeʼí éí 134 ałʼąą ádaatʼé.
Atʼayilkeeʼí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii dóó jááłánii deildeeł łeh.
Hootsoiitah Tó Háálį́
éí Naʼazhǫǫsh Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; áádóó éí bílaʼashdlaʼii náóltahígíí biniiyé náhásdzo. Tó Sido Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.
Hootsoiitah Tó Háálį́ éí 11.9 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 132 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
Tééh hóyáanii bizééʼ halzhinígíí
éí łóóʼtsoh biwooʼ dantłʼizígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Tónteel biyiʼdi, Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bibąąhgóó, hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sagmatias australis" (éí doodaiiʼ éí "Lagenorhynchus australis") deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tééh hóyáanii éí 5–6di adéesʼeez áníłnééz. Bitsʼíís éí łizhin dóó dilkǫǫh; bizééʼ éí halzhin ałdóʼ; bitéél éí łigai; bitseeʼ éí dah dzígai. Tsxį́įłgo éí naʼałkǫ́ǫ́ʼ.
Tééh hóyáanii bizééʼ halzhinígíí éí łóóʼ dóó łóóʼ bigaan dahólónígíí haalzheehgo naʼałkǫ́ǫ́ʼ.
Łeeyiʼ chʼosh yiyání łichíʼígíí
éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjhí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Apostolepis assimilis" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Bitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ nákʼeehgaii bitʼaʼ diłhiłgo łitsooígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah ndaaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Zosterops chloronothos" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Łeeyiʼ chʼosh yiyání łichíʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 6–8di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łichííʼ; bitsiitsʼiin éí łizhin; bitsiiyah éí łigai.
Bitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ nákʼeehgaii bitʼaʼ diłhiłgo łitsooígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ dóó bitsiitʼáád éí diłhiłgo łitso; binákʼee éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.
Łeeyiʼ chʼosh yiyání łichíʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Łeeyiʼ chʼosh yiyání łichíʼígíí éí łeeyiʼ chʼosh dóó tąądee naagháhii yildeeł łeh.
Chʼosh ditłʼooí yildeełí ntsaaígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Coracina macei" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Bitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ nákʼeehgaii bitʼaʼ diłhiłgo łitsooígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Bitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ nákʼeehgaii bitʼaʼ diłhiłgo łitsooígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Chʼosh ditłʼooí yildeełí ntsaaígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 10–12di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí dinilgai; bitéél éí tʼóó bíyó noodǫ́ǫ́z; bidaaʼ éí łizhin.
Chʼosh ditłʼooí yildeełí ntsaaígíí éí chʼosh yázhí yildeeł; chʼosh ditłʼooí ayóo yildeeł.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ naalʼeełí bidaaʼ dootłʼizhígíí
éí táłkááʼ naalʼeełí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Spatula hottentota" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naalʼeełí éí bitsʼíís niłhingo naashchʼąąʼ dóó dinilzhingo yistłʼin; bitsiitʼáád éí halzhin; bitʼaʼ éí diłhił; bidaaʼ éí łizhin dootłʼizhgo naashchʼąąʼ dóó nteel. Bitsʼíís éí 14–16di asdzoh áníłtso.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ naalʼeełí bidaaʼ dootłʼizhígíí éí táłtłʼááh tłʼoh dóó azeeʼ yiłchozh łeh.
Zhį́ʼii dootłʼizhí bitseeʼ kʼídzígaaígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cyanocorax mystacalis" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 10–12di asdzoh áníłtso. Bitsiiʼ dóó bitéél éí łizhin; bitłʼaaʼ dóó bitsiiyah dóó bináyaah éí łigai; bitʼaʼ dóó binághah éí dootłʼizhgo łibá; bitseeʼ éí dootłʼizhgo łibá dóó kʼídzígai; bidaaʼ éí diłhił.
Zhį́ʼii dootłʼizhí bitseeʼ kʼídzígaaígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí yiłchozh; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii dóó naʼastsʼǫǫsí éí yilghał ałdóʼ.
Hakʼaz Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ dibéʼniiʼí yił aheełtʼéhé
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Empidonax hammondii" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dinilzhin; bizééʼ dóó bitłʼaaʼ éí dinilbá; bidaaʼ éí łibá.
Tsinchilítah tseeyaaʼáaniiłbáhí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Scytalopus altirostris" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bidaaʼ éí łizhin.
Tsinchilítah tseeyaaʼáaniiłbáhí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; chʼil bitʼąąʼ dóó dzidzé éí yiłchozh ałdóʼ.
Jeeshóóʼ bitsiiʼ tʼáá łichíʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 30–34di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bitsiiʼ éí łichííʼ; bitéél éí łigai; bidaaʼ éí kʼíjíjin. Bikąʼígíí éí binááʼ diniltso, baʼáádígíí éí binááʼ diłhił.
Jeeshóóʼ bitsiiʼ tʼáá łichíʼígíí éí dííłdzid deilghał.
Bolbolii yázhí bidághaaʼ hólóní
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí dóó Eʼeʼaahjí Bikiníyah Daniilkaalii Bikéyahdi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Alophoixus finschii" (éí doodaiiʼ éí "Iole finschii") deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; binákʼee dóó bináyaa éí halbá; bizééʼ éí łigai; bitłʼaaʼ éí diniltso; bidaaʼ éí diłhił.
Bolbolii yázhí bidághaaʼ hólóní éí dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh łeh; łahda chʼil binááʼ yildeeł; naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdę́ę́ʼ wóláchíiʼgi átʼéhígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Myrmarachne inermichelis" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó dóó  hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.02–0.1di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí diłhił dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ; wóláchííʼ éí nahalin. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Naʼastsʼǫǫsí biwooʼ ádaałtsʼísígíí
éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyah beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Reithrodontomys bakeri" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 3–4di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 2–4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łitsxo dóó dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ; bitéél éí łigai.
Naʼastsʼǫǫsí biwooʼ ádaałtsʼísígíí éí chʼil binááʼ dóó tłʼoh yiłchozh łeh.
Dziłtah giní
éí atsáłbáí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Falco fasciinucha" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 10–12di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilgai; bitʼaʼ dóó bitseeʼ dóó bitsiitʼáád dóó bináyaah éí dinilzhin; bidaaʼ éí łitso dóó kʼídzíbá.
Dziłtah giní éí naʼashǫ́ʼii dóó łéʼétsoh dóó tsídii yázhí haalzheehgo naatʼá; chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Áhí dah oojołítah tsinyiʼ chʼał
éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ischnocnema parva" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 1–1.5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binááʼ éí diłhił.
Áhí dah oojołítah tsinyiʼ chʼał éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yázhí yildeeł.
Tsinłánítah Kin Haalʼá
éí Tsinłánítah Dineʼé Bikéyahdi áhootʼéego bił hazʼą́; Tsinłánítah Dineʼé Bikéyah biwááshindoon éí díí kin haalʼáagi bił hazʼą́.
Tsinłánítah Kin Haalʼá éí 80 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 2,934,841 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́.
Tsinłánítah Kin Haalʼá éí -gi bił hazʼą́, áádóó éí tónteel bikááʼdóó deigo 4,900 adéesʼeez.
thumb|left|400px
Tʼááłáhági átʼéego:Naabeehó bikéyah tłʼóoʼdi kin naaznilígíí
Tó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí dibéłchíʼígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Passer eminibey" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitłʼaaʼ éí halbá; bidaaʼ éí diłhił.
Tó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí dibéłchíʼígíí éí chʼil binááʼ yildeeł; łahda naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł ałdóʼ.
Nááʼyiłnaadii yistłʼiní bikézhoozh ditánígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pachydactylus mariquensis" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 2–4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilbá dóó yishtłizhgo yistłʼin.
Nááʼyiłnaadii yistłʼiní bikézhoozh ditánígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł.
Tsétah naʼashǫ́ʼii bitseewozhí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 10–14di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bitseeʼ éí diwozh; binááʼ éí diłhił.
Tsétah naʼashǫ́ʼii bitseewozhí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Bitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ nákʼeehgaii łibáhígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah ndaaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Zosterops mauritianus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ éí diłhił; bitłʼaakááʼ éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.
Bitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ nákʼeehgaii łibáhígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ atʼąąʼ yilchį́į́hí
éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hipposideros caffer" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 8–12di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 3–4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí dinilzhin; bíchį́į́h éí chʼil bitʼąąʼ nahalin jiní.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ atʼąąʼ yilchį́į́hí éí iichʼąhii haalzheehgo naatʼá.
Eʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ chʼosh ditłʼooí yildeełí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah ndaaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Coracina caledonica" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Eʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ chʼosh ditłʼooí yildeełí éí chʼosh yázhí yildeeł; chʼosh ditłʼooí ayóo yildeeł.
Haʼaʼaahdę́ę́ʼ dibéʼniiʼí yił aheełtʼéhé
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Empidonax virescens" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dinilzhin; bizééʼ dóó bitłʼaaʼ éí dinilbá; bidaaʼ éí łibá.
Haʼaʼaahdę́ę́ʼ dibéʼniiʼí yił aheełtʼéhé éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Dził Daantsaaítah Bilagáana Bikéyahdę́ę́ʼ tsxilghááh
éí tsxilghááh íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó Bichʼah Łichíiʼii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Mertensiella caucasica" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsxilghááh éí 6–8di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łizhingo naashchʼąąʼ dóó łitsogo łikizh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Dził Daantsaaítah Bilagáana Bikéyahdę́ę́ʼ tsxilghááh éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Naʼastsʼǫǫsí yázhí
éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Reithrodontomys megalotis" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 1–3di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 2–3di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí łigai.
Naʼastsʼǫǫsí yázhí éí chʼil binááʼ dóó tłʼoh yiłchozh łeh.
Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiishtłizhí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Bichʼah Łichíiʼii Bikéyahdi dóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Prunella modularis" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; bitʼaʼ éí dinilzhingo noodǫ́ǫ́z; bizééʼ dóó binátsʼiin éí dinilbá; bidaaʼ éí diłhił.
Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiishtłizhí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Zhį́ʼii dootłʼizhí bitsiitʼáád yilzhólígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cyanocorax chrysops" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 10–12di asdzoh áníłtso. Bitsiiʼ dóó bitéél éí łizhin; bitłʼaaʼ éí łigai; binátsʼiin dóó bináyaah éí dootłʼizh; bitʼaʼ éí dootłʼizhgo łibá; bitseeʼ éí dootłʼizhgo łibá dóó kʼídzígai; bidaaʼ éí diłhił.
Zhį́ʼii dootłʼizhí bitsiitʼáád yilzhólígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí yiłchozh; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii dóó naʼastsʼǫǫsí éí yilghał ałdóʼ.
Tłʼiish áníní bíchį́į́h dikʼánígíí
éí tłʼiish íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Bikéyah beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Crotalus polystictus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 25–30di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ dóó diłhiłgo łikizh.
Tłʼiish áníní bíchį́į́h dikʼánígíí éí naʼastsʼǫǫsí dóó gah yázhí dóó naʼashǫ́ʼii dóó chʼał yilghał łeh.
Dáádziilii bizééʼ halchíʼígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Hoozdo Hahoodzo dóó dóó  dóó kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pachyramphus aglaiae" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bizééʼ éí halchííʼ; bitsiitʼáád éí halzhin; bidaaʼ éí łibá.
Dáádziilii bizééʼ halchíʼígíí éí dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh; chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tééh hóyáanii bizééʼ łigaaígíí
éí łóóʼtsoh biwooʼ dantłʼizígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Tónteel biyiʼdi, Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bibąąhgóó, hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cephalorhynchus commersonii" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Tééh hóyáanii bizééʼ łigaaígíí éí łóóʼ dóó łóóʼ bigaan dahólónígíí haalzheehgo naʼałkǫ́ǫ́ʼ.
Áhí dah oojołítah chʼał
éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́; éí tʼóó ahayóí. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Brachycephalidae" deiłníigo deiyózhí. Áhí dah oojołítah chʼał éí 73 ałʼąą ádaatʼé.
Díí chʼał éí 0.8–1.5di asdzoh ádaníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ łeh; binááʼ éí ntsaa.
Áhí dah oojołítah chʼał éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yázhí deildeeł.
Tʼááłáhági átʼéego:Áhí dah oojołítah chʼał
Tsézhiintah naʼashǫ́ʼii bitseewozhí
éí naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Uromastyx princeps" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 8–10di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó niłhingo naashchʼąąʼ łeh; bitseeʼ éí diwozh; binááʼ éí diłhił.
Tsézhiintah naʼashǫ́ʼii bitseewozhí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ chʼosh ditłʼooí yildeełí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Coracina javensis" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ chʼosh ditłʼooí yildeełí éí chʼosh yázhí yildeeł; chʼosh ditłʼooí ayóo yildeeł.
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí niłhinígíí
éí naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Madascincus arenicola" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4–6di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí niłhin dóó łizhingo noodǫ́ǫ́z; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí niłhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Naʼashjéʼii adizhahí noodǫ́zígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Scytodes globula" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí dóó  hólǫ́. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.3–0.5di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó dinilbáago noodǫ́ǫ́z dóó yistłʼin; bijáád éí ádaałtsʼóózí; binááʼ éí hastą́ą́. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.