cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jádídlǫ́ʼii bitéél yistłʼinígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí dóó  dóó  dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pheugopedius maculipectus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bizééʼ dóó bitéél éí łigai dóó łizhingo yistłʼin; binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.
Jádídlǫ́ʼii bitéél yistłʼinígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Eʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tsídiiłtsooí bidaaʼ shiyishígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Ałkééʼ Naaznilgo Dah Ndaaʼeełígíí bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Chlorodrepanis virens" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łitso dóó chʼilgo yishtłizh; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí yishtłizhgo łibá; bidaaʼ éí diłhił dóó tʼóó bíyó shiyish.
Eʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tsídiiłtsooí bidaaʼ shiyishígíí éí chʼil bijeeh yidlą́; chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Béésh Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ naʼashjéʼii tsiizisí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Discocyrtus prospicuus" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii tsiizisí éí hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii tsiizisí éí 0.25–0.5di asdzoh ádaníłtso; adóó éí diłhiłgo dinilzhin; bijáád éí dinilzhin ałdóʼ. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ chʼilátah naʼashjéʼii bízdílidígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Synema decens" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí tʼéiyá hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí tʼáá díkwíí mm áníłtso łeh. Bitsʼíís éí dinilgai dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ łeh dóó tʼóó bíyó bízdílid. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Tsídii dághaaʼí binátsʼiin łigaaígíí
éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahidi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Psilopogon viridis" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px Tsídii dághaaʼígíí éí bidaaʼ ditą́ dóó mósí nahalingo bidághaaʼ hólǫ́ǫ łeh.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Tsídii dághaaʼí binátsʼiin łigaaígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé deiłchozh; łahda chʼosh deildeeł ałdóʼ.
Tábąąh chʼał dinilzhinígíí
éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Eupsophus roseus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 1–2di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó diniltsxogo naashchʼąąʼ; binááʼ éí diłhił.
Tábąąh chʼał dinilzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Chʼil Łitsooí Dah Ííʼáhí
éí Ahééháshį́į́h Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; Chéchʼiltah Tóńlį́ Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin haalʼá.
Chʼil Łitsooí Dah Ííʼáhí éí 14.23 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 83,301 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
Chʼil Łitsooí Dah Ííʼáhí éí -gi bił hazʼą́. Chʼil Łitsooí Dah Ííʼáhí éí tónteel bikááʼdóó deigo 167 adéesʼeez.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish bikʼos nteelí yishtłizhígíí
éí tłʼiish íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Naja mossambica" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 3–4di adéesʼeez áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish bikʼos nteelí yishtłizhígíí éí naʼastsʼǫǫsí dóó łéʼétsoh dóó chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yilghał łeh.
Zhį́ʼii yilzhólí bizééʼ dootłʼizhígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ptiloris magnificus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 11–14di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bidaaʼ éí diłhił. Bikąʼígíí éí bitsiitʼáád dóó bizééʼ dootłʼizh dóó bízdílid. Baʼáádígíí éí bitéél łigai dóó diłhiłgo halkizh.
Zhį́ʼii yilzhólí bizééʼ dootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí yiłchozh ałdóʼ.
Dah daaskʼidtah tłʼiish bitseeʼ ntłʼizígíí
éí Biyaatsʼiin Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Uropeltis shorttii" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 10–12di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhingo naashchʼąąʼ dóó łitsogo yistłʼin.
Dah daaskʼidtah tłʼiish bitseeʼ ntłʼizígíí éí chʼosh chʼééh digháhii dóó łeeyiʼ chʼosh yiyá.
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii naashchʼąąʼígíí
éí naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Furcifer lateralis" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 6–10di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó diłhiłgo naashchʼąąʼ, dóó dinilgaigo łikizh łeh; bizábąąh éí łigai; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí ntsxaa.
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii naashchʼąąʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Dǫ́ʼiiyiyiitsahí yázhí łibáhígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ficedula basilanica" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 3.5–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitéél éí dinilgai; bidaaʼ éí łizhin.
Dǫ́ʼiiyiyiitsahí yázhí łibáhígíí éí chʼosh yázhí deildeeł.
Eʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ kintah nááʼyiłnaadii késhgaaní
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah ndaaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gehyra georgpotthasti" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 5–7di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ.
Eʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ kintah nááʼyiłnaadii késhgaaní éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł łeh.
Naʼashjéʼii heetsʼózí dootłʼizhígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah daasdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Peucetiɑ" deiłníigo deiyózhí. Díí naʼashjéʼii éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikááʼgóó dahólǫ́, tʼáá hazhóʼó Shádiʼááhjí kéyah yistinígíí dóó Séíbąąh Hatsoh, ńléidi éí ádaadin. Naʼashjéʼii heetsʼózí dadootłʼizhígíí éí 47 ałʼąą ádaatʼé. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.5–1di asdzoh ádaníłtso łeh. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó heetsʼózígo nineez łeh; bitsiitsʼiin éí chʼilgo dootłʼizh ałdóʼ; bijáád éí diłhiłgo daalkizh łeh. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Tó wónaanídę́ę́ʼ tábąąstíín
éí naaldlooshii daʼalghałígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó dóó Bichʼah Łichíiʼii Bikéyahdi dóó  dóó Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi dóó  dóó  hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lutra lutra" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 3–4di adéesʼeez áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin; bizééʼ dóó bitéél éí dinilbá.
Tó wónaanídę́ę́ʼ tábąąstíín éí łóóʼ dóó chʼosh bikágí dantłʼizí dóó chʼosh bitsʼaʼígíí yiyą́ą łeh.
Nooh ałchíhíchilí
éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdi dóó dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phodopus roborovskii" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 1–2di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí diniltsxo dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí łigai.
Nooh ałchíhíchilí éí chʼil binááʼ dóó azeeʼ dóó tłʼoh yiłchozh.
Tiníléí dinilzhinígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 25–30di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Tiníléí dinilzhinígíí éí tsídii biyęęzhii dóó naʼashǫ́ʼii biyęęzhii yiyą́.
Chʼoshtsoh baʼą́ąyiʼ chʼał łikizhí
éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lithobates areolatus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 2–3di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí diniltso dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó diłhiłgo łikizh; bitéél éí łigai; binááʼ éí ntsaa.
Chʼoshtsoh baʼą́ąyiʼ chʼał łikizhí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Ásáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashjéʼii bitsiitsʼiin łibáhí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Argiope sector" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi dóó Eʼeʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼosh éí 0.5–1di asdzoh áníłtso; adóó éí bitsʼíís łitso dóó łigaigo naashchʼąąʼ; bijáád éí daalzhin; bitsiitsʼiin łibá. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Dibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ naalnoodiilkǫǫhí dinilzhinígíí
éí naalnoodí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Proctoporus oreades" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4–6di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhingo naashchʼąąʼ; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Dibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ naalnoodiilkǫǫhí dinilzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Iichʼąhiitsʼósí bideenézí łitsogo yistłʼinígíí
éí chʼosh bijáád hastání dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Triaenodes bicolor" deiłníigo dayózhí. Díí iichʼąhiitsʼósí éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi hólǫ́.
Nahatʼeʼiitsohchilí łibáhígíí
éí Bizaʼazis Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Bettongia tropica" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 20–30di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łiba.
Nahatʼeʼiitsohchilí łibáhígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé yiłchozh.
Hodíłchʼiltah naʼashjéʼii nahachaʼí dibéłchíʼígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Evarcha hoyi" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.2–0.3di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó dinilzhin dóó łigaigo naashchʼąąʼ. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Tsinyiʼ lókʼaatah chʼał
éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Aplastodiscus lutzorum" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 1–1.5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; binághah éí dibéłchíʼíigo łikizh; bizééʼ éí dinilgai łeh; binááʼ éí diłhiłgo łichííʼ.
Azis ííłʼíní binákʼee halzhinígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyah dóó Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Remiz pendulinus" deiłníigo dayózhí. left|thumb|250px Azis ííłʼíní bitʼoh éí azis nahalin.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ binághah éí dibélchíʼí; bitsiiʼ éí dinilgai; binákʼee éí halzhin; bidaaʼ éí diłhił.
Azis ííłʼíní binákʼee halzhinígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh ałʼąą átʼéego yildeeł.
Kéyah Dańlínídę́ę́ʼ chʼagii binákʼee tʼáá halchíʼígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sarcops calvus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Kéyah Dańlínídę́ę́ʼ chʼagii binákʼee tʼáá halchíʼígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii éí yilghał ałdóʼ.
Eʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí noodǫ́zígíí
éí naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah ndaaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Emoia jakati" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4–6di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhił dóó dinilgaigo noodǫ́ǫ́z; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Eʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí noodǫ́zígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ naʼashjéʼii tsiizisí diniltsooígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Iandumoema smeagol" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii tsiizisí éí tʼéiyá hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii tsiizisí éí 0.25–0.5di asdzoh ádaníłtso; adóó éí diniltsogo naashchʼąąʼ; bijáád éí dadiniltso ałdóʼ. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Hodíłchʼiltah dlǫ́ʼiiʼniiʼí
éí naaldlooshii daʼałtʼoʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lepilemur milanoii" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí magí nahalin; bitsʼíís éí 8–11di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 10–11di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí dinilgai.
Hodíłchʼiltah dlǫ́ʼiiʼniiʼí éí chʼil bitʼąąʼ yiłchozh.
Jádídlǫ́ʼii bitłʼaaʼ halzhinígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pheugopedius fasciatoventris" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Jádídlǫ́ʼii bitłʼaaʼ halzhinígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ gah nahatʼeʼii
éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pedetes capensis" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px Díí naaldlooshii éí doo ndahałtingóó dóó ndahóółtseiigóó dahólǫ́, áádóó éí tłʼéeʼgo naakai łeh; jį́įʼgo éí niʼtátʼah daʼałhosh.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí nahatʼeʼii éí 14–18di asdzoh áníłtso; bitseeʼ éí bitsʼíís áheeníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí, bitseeʼ éí kʼijíjin; biteeldę́ę́ʼ éí łigai łeh; bijaaʼ dóó bijáád éí danineez.
Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ gah nahatʼeʼii éí ałchozhgo naaghá; łahda chʼosh yázhí yildeeł ałdóʼ.
Tónteel bibąąh tábąąstíín
éí naaldlooshii daʼalghałígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Tónteel biyiʼdi, Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bibąąhgóó hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lontra felina" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 3–4di adéesʼeez áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ.
Tónteel bibąąh tábąąstíín éí łóóʼ dóó chʼosh bikágí dantłʼizí dóó chʼosh bitsʼaʼígíí yiyą́ą łeh.
Haltsooí Hatsoh
éí Áshįįh Biiʼtó Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; Tsé Dah Ííʼáhí Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.
Haltsooí Hatsoh éí -gi bił hazʼą́. Haltsooí Hatsoh éí tónteel bikááʼdóó deigo 5,722 adéesʼeez.
thumb|left|300px
Tábąąh wóláchííʼ neiłkaahii yázhí noodǫ́zígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Myrmotherula multostriata" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 3–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z dóó łikizh; bikąʼígíí éí bitsiitʼáád halzhin, baʼáádígíí éí bitsiitʼáád dibéłchíʼí dóó łizhingo noodǫ́ǫ́z; bidaaʼ éí łibá.
Tábąąh wóláchííʼ neiłkaahii yázhí noodǫ́zígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Eʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tsįįłkaałii bidaaʼ shiyishígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Ałkééʼ Naaznilgo Dah Ndaaʼeełígíí bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hemignathus wilsoni" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łitso dóó chʼilgo yishtłizh; bitłʼaaʼ éí łigai; bizééʼ éí łitso; bidaaʼ éí diłhił dóó shiyish.
Eʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tsįįłkaałii bidaaʼ shiyishígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Tó ńlį́ bibąąh chʼał dichʼízhí
éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Limnomedusa macroglossa" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 1–2di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó łibáago naashchʼąąʼ dóó dichʼíízh; binááʼ éí diłhił.
Tó ńlį́ bibąąh chʼał dichʼízhí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Kintah nááʼyiłnaadii késhgaaní íiyisígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gehyra australis" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4–5di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilbáago naashchʼąąʼ.
Kintah nááʼyiłnaadii késhgaaní íiyisígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł łeh.
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii noodǫ́zígíí
éí naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Furcifer pardalis" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 6–8di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó łibáago noodǫ́ǫz łeh; bizábąąh éí łigai; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí ntsxaa.
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii noodǫ́zígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Binááʼádaałtsʼózí Dootłʼizhí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashjéʼii bitsiitsʼiin łibáhí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Argiope perforata" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Binááʼádaałtsʼózí Dootłʼizhí Bikéyahdi dóó hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼosh éí 0.5–1di asdzoh áníłtso; adóó éí bitsʼíís łitso dóó łichíiʼgo naashchʼąąʼ; bijáád éí dadinilzhin; bitsiitsʼiin łibá. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Zhį́ʼii yilzhólígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ptiloris victoriae" deiłníigo dayózhí.
Tó wónaanídę́ę́ʼ jaaʼabaníchilí dibéłchíʼígíí
éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pipistrellus pygmaeus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitsʼíís éí 2–3di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí dinilzhin; binááʼ éí áłtsʼíísí.
Tó wónaanídę́ę́ʼ jaaʼabaníchilí dibéłchíʼígíí éí tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii dóó iichʼąhii dóó wóʼałtaasʼéí haalzheehgo naatʼá.
Tiníléí dichʼízhí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lanthanotus borneensis" deiłníigo dayózhí.
Zhį́ʼii yilzhólígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 8–10di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí łizhin. Baʼáádígíí éí bitsʼíís yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí łigai dóó diłhiłgo halkizh.
Nahatʼeʼiitsohchilí łichíʼígíí
éí Bizaʼazis Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Aepyprymnus rufescens" deiłníigo dayózhí.
Zhį́ʼii yilzhólígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Zhį́ʼii yilzhólígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí yiłchozh ałdóʼ.
Tiníléí dichʼízhí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 15–16di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó dichʼíízh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí áłtsʼíízí.
Nahatʼeʼiitsohchilí łichíʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 20–30di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bibid dóó bizééʼ éí dinilbá.
Tiníléí dichʼízhí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Tiníléí dichʼízhí éí chʼosh yázhí yildeeł łeh; łóóʼ éí yilghał ałdóʼ.
Nahatʼeʼiitsohchilí łichíʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Nahatʼeʼiitsohchilí łichíʼígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé yiłchozh.
Naakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ chʼagiishzhiin
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 9–11di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bidaaʼ éí diłhił.
Naakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ chʼagiishzhiin éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii éí yilghał ałdóʼ.
Lókʼaatah chʼał
éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Aplastodiscus" deiłníigo deiyózhí. Lókʼaatah chʼał éí 12 ałʼąą ádaatʼé.
Díí chʼał éí 1–1.5di asdzoh ádaníłtso; bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh łeh.
Lókʼaatah chʼał éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yázhí deildeeł.
Nooh ałchíhí bitéél halzhinígíí
éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cricetus cricetus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 8–14di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí halzhin; biitsįʼ éí łigai.
Nooh ałchíhí bitéél halzhinígíí éí chʼil binááʼ dóó azeeʼ dóó tłʼoh yiłchozh.
Dibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ naalnoodiilkǫǫhí nineezígíí
éí naalnoodí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Bachia dorbignyi" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4–6di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó niłhingo noodǫ́ǫ́z; bijáád éí ádaałtsʼíísí; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Dibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ naalnoodiilkǫǫhí nineezígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Tsídii dághaaʼí binátsʼiin łizhinígíí
éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Psilopogon oorti" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px Tsídii dághaaʼígíí éí bidaaʼ ditą́ dóó mósí nahalingo bidághaaʼ hólǫ́ǫ łeh.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 8–9di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; binátsʼiin éí łizhin; bináyaah éí yágo dootłʼizh; bítááʼ éí halchííʼ; bitsiitʼáád dóó bizééʼ éí łitsxo; bidaaʼ éí łizhin.
Tsídii dághaaʼí binátsʼiin łizhinígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé deiłchozh; łahda chʼosh deildeeł ałdóʼ.
Łeeyiʼ tłʼiish tseeʼntłʼizí dibéłchíʼígíí
éí Biyaatsʼiin Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Plectrurus perrotetii" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 10–20di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí.
Łeeyiʼ tłʼiish tseeʼntłʼizí dibéłchíʼígíí éí chʼosh chʼééh digháhii dóó łeeyiʼ chʼosh yiyá.
Chʼilátah naʼashjéʼii bízdílidígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah daasdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Synema decens" deiłníigo deiyózhí. Díí naʼashjéʼii éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikááʼgóó dahólǫ́, áádóó éí 120 ałʼąą ádaatʼé. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí tʼáá díkwíí mm ádaníłtso łeh. Bitsʼíís éí tʼóó bíyó bízdílid łeh. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashjéʼii heetsʼózígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Oxyopes sertatus" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí dóó  hólǫ́. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.5–1di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó łigaigo naashchʼąąʼ łeh; dóó heetsʼózígo nineez. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish bikʼos nteelígíí
éí tłʼiish íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Naja nivea" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish bikʼos nteelígíí éí naʼastsʼǫǫsí dóó łéʼétsoh dóó chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yilghał łeh.
Ałhidadiikʼą́ Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish naʼatłʼoʼii
éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Chironius laurenti" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 55–70di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilbá; bibid dóó bitłʼaaʼ éí diniltso łeh.
Ałhidadiikʼą́ Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiish naʼatłʼoʼii éí chʼał dóó naʼashǫ́ʼii łeh; hazéí yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ naʼashjéʼii tsiizisí łitsooígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pachylospeleus strinatii" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii tsiizisí éí tʼéiyá hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii tsiizisí éí 0.5–1.5di asdzoh ádaníłtso; adóó éí łitsogo naashchʼąąʼ; bijáád éí daaltso ałdóʼ. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Jádídlǫ́ʼii bitseeʼ dibéłchíʼígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pheugopedius euophrys" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–7di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitsiiʼ éí łizhin; bizééʼ dóó binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.
Jádídlǫ́ʼii bitseeʼ dibéłchíʼígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tséłbáítah dlǫ́ʼiiʼniiʼí
éí naaldlooshii daʼałtʼoʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lepilemur ankaranensis" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí magí nahalin; bitsʼíís éí 8–11di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 9–10di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí dinilgai.
Tséłbáítah dlǫ́ʼiiʼniiʼí éí chʼil bitʼąąʼ yiłchozh.
Dǫ́ʼiiyiyiitsahí yázhí łizhin dóó łitsxooígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 3.5–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łitsxo; bitʼaʼ dóó bitsiiʼ éí łizhin; bidaaʼ éí łizhin ałdóʼ.
Dǫ́ʼiiyiyiitsahí yázhí łizhin dóó łitsxooígíí éí chʼosh yázhí deildeeł.
Hodíłchʼiltah naʼashjéʼii nahachaʼí diłhiłígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Evarcha arcuata" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Binááʼádaałtsʼózíidi dóó hólǫ́. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.2–0.3di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí diłhiłgo dibéłchíʼí dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Dah daaskʼidtah chʼał łikizhí
éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lithobates capito" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 2–3di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó diłhiłgo łikizh; bitéél éí łigai; binááʼ éí ntsaa.
Dah daaskʼidtah chʼał łikizhí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ dlǫ́ʼii
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 1–2di adéesʼeez áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bíchį́į́h éí łizhin.
Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ dlǫ́ʼii éí naʼastsʼǫǫsí dóó chʼał yilghał łeh; chʼosh bikágí dantłʼizí dóó chéłchaaʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tsintah chʼał dinilzhinígíí
éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Eupsophus emiliopugini" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 1.5–2.5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; binághah éí dah dzítso łeh; binááʼ éí diłhił.
Azis ííłʼíní bitéél diniltsooígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó  dóó  dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Anthoscopus minutus" deiłníigo dayózhí.
Azis ííłʼíní bitʼoh éí azis nahalin.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Azis ííłʼíní bitéél diniltsooígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh ałʼąą átʼéego yildeeł.
Kintah nááʼyiłnaadii késhgaaní łibáhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4–6di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó dinilgaigo naashchʼąąʼ.
Kintah nááʼyiłnaadii késhgaaní łibáhígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł łeh.
Dáʼdeestłʼin Hótsaa (Ahééháshį́į́h Hahoodzo)
thumb|right|300px éí Ahééháshį́į́h Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; Chéchʼiltah Tóńlį́ Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin haalʼá.
Dáʼdeestłʼin Hótsaa éí 30.0 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 72,203 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
Dáʼdeestłʼin Hótsaa éí -gi bił hazʼą́. Dáʼdeestłʼin Hótsaa éí tónteel bikááʼdóó deigo 220 adéesʼeez.
Tsídii bitʼatah hózhóón dóó bikʼéí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dóó Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Paradisaeidae" deiłníigo deiyózhí. Tsídii bitʼatah hózhóón dóó bikʼéí éí 45 ałʼąą ádaatʼé.
Díí tsídii éí 10–25di asdzoh ádaníłtso łeh, áádóó éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii deildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí deiłchozh ałdóʼ.
Tʼááłáhági átʼéego:Tsídii bitʼatah hózhóón dóó bikʼéí
Iichʼąhiitsʼósí bideenézí kʼídzítsxooígíí
éí chʼosh bijáád hastání dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Triaenodes marginatus" deiłníigo dayózhí. Díí iichʼąhiitsʼósí éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼosh éí 0.4–0.6di asdzoh áníłnéez łeh. Bitʼaʼ éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó kʼídzítsxo; bideeʼ éí ayóo nineez. Táłtłʼááh chʼil éí bichʼiyąʼ.
Eʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tsin yąąh dzootʼihí binátsʼiin łitsooígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Ałkééʼ Naaznilgo Dah Ndaaʼeełígíí bikááʼgóó tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pseudonestor xanthophrys" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łitso dóó chʼilgo yishtłizh; bitéél dóó binátsʼiin éí łitso; bidaaʼ éí diłhił dóó tʼóó bíyó shiyish.
Eʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ tsin yąąh dzootʼihí binátsʼiin łitsooígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii ntsaaígíí
éí naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Furcifer oustaleti" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 20–25di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh łeh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí ntsxaa.
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii łahgo aníʼdoolníiłii ntsaaígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Náátsʼózídę́ę́ʼ táłkááʼtsʼinchilí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Shinisaurus crocodilurus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashjéʼii bitsiitsʼiin łibáhí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Argiope amoena" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí dóó  hólǫ́. thumb|left|250px
Náátsʼózídę́ę́ʼ táłkááʼtsʼinchilí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 16–18di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó dinilgaigo naashchʼąąʼ; bitseeʼ éí táłkááʼtsʼin bitseeʼ nahalin; binááʼ éí áłtsʼíízí.
Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashjéʼii bitsiitsʼiin łibáhí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼosh éí 0.5–1di asdzoh áníłtso; adóó éí bitsʼíís łitso dóó łizhingo noodǫ́ǫ́z; bijáád éí dadinilzhin; bitsiitsʼiin łibá. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Náátsʼózídę́ę́ʼ táłkááʼtsʼinchilí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Náátsʼózídę́ę́ʼ táłkááʼtsʼinchilí éí chʼosh yázhí dóó tąądee naagháhiiyildeeł.
Tsinlátah wóláchííʼ neiłkaahii yázhí noodǫ́zígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Myrmotherula klagesi" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 3–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; bidaaʼ éí łibá.
Tsinlátah wóláchííʼ neiłkaahii yázhí noodǫ́zígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Eʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí yishtłizhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4–6di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Eʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí yishtłizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ nooh ałchíhí
éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cricetulus griseus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ nooh ałchíhí éí chʼil binááʼ dóó azeeʼ dóó tłʼoh yiłchozh.
Nahatʼeʼiitsohchilí nahashchʼidígíí
éí Bizaʼazis Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Bettongia lesueur" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 20–30di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bibid dóó bizééʼ éí dinilbá.
Nahatʼeʼiitsohchilí nahashchʼidígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé yiłchozh.
Tó wónaanídę́ę́ʼ jaaʼabaníchilí íiyisígíí
éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Bichʼah Łichíiʼii Bikéyahdi dóó Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi dóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pipistrellus pipistrellus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Dibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ tábąąh naalnoodiilkǫǫhí
éí naalnoodí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Potamites montanicola" deiłníigo dayózhí.
Tó wónaanídę́ę́ʼ jaaʼabaníchilí íiyisígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitsʼíís éí 1.5–2di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí dinilzhin; binááʼ éí áłtsʼíísí.
Dibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ tábąąh naalnoodiilkǫǫhí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4–8di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bizééʼ éí diniltso; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Dibénééz Bikéyahdę́ę́ʼ tábąąh naalnoodiilkǫǫhí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Tó wónaanídę́ę́ʼ jaaʼabaníchilí íiyisígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Tó wónaanídę́ę́ʼ jaaʼabaníchilí íiyisígíí éí tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii dóó iichʼąhii dóó wóʼałtaasʼéí haalzheehgo naatʼá.
Dziłtah dǫ́ʼiiyiyiitsahí yázhí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ficedula subrubra" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Tsintah dlǫ́ʼiiʼniiʼí
éí naaldlooshii daʼałtʼoʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lepilemur tymerlachsoni" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Dziłtah dǫ́ʼiiyiyiitsahí yázhí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 3.5–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; bitéél éí halchííʼ; bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí diniltsxo.
Tsintah dlǫ́ʼiiʼniiʼí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí magí nahalin; bitsʼíís éí 8–11di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 9–11di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ; bitéél éí dinilgai.
Tsintah dlǫ́ʼiiʼniiʼí éí chʼil bitʼąąʼ yiłchozh.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsinyiʼ naʼashjéʼii tsiizisí dootłʼizhígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Iguapeia melanocephala" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii tsiizisí éí tʼéiyá hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii tsiizisí éí 0.5–1.5di asdzoh ádaníłtso; adóó éí chʼilgo dootłʼizh; bijáád éí diłhiłgo daalchííʼ dóó dadootłʼizh. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ chʼagii bitéél halzhinígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Notopholia corusca" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 9–11di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łizhingo naashchʼąąʼ dóó dootłʼizhgo disxǫs; bitéél éí tʼóó halzhin; binááʼ éí łichííʼ; bidaaʼ éí diłhił.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ chʼagii bitéél halzhinígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii éí yilghał ałdóʼ.
Jádídlǫ́ʼii bitsiitʼáád diłhiłígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Campylorhynchus jocosus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Jádídlǫ́ʼii bitsiitʼáád diłhiłígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Łeeyiʼ tłʼiish tseeʼntłʼizí diłhiłígíí
éí Biyaatsʼiin Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Melanophidium khairei" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 10–20di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí yágo dootłʼizh dóó diłhiłgo noodǫ́ǫ́z.
Łeeyiʼ tłʼiish tseeʼntłʼizí diłhiłígíí éí chʼosh chʼééh digháhii dóó łeeyiʼ chʼosh yiyá.
Tsinlátah chʼał bijáád dootłʼizhígíí
éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hyloscirtus larinopygion" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 1–1.5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bijáád dóó bikeeʼ éí dootłʼizh; binááʼ éí dinilbá.
Tsinlátah chʼał bijáád dootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Ahééháshį́į́hdę́ę́ʼ tseekʼi nástánii
éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ammospermophilus nelsoni" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí hazéí éí 5–7di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 3–4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łigai dóó yishtłizhgo noodǫ́ǫ́z; bitéél éí łigai; bitseeʼ éí diłhił łeh.
Dáʼákʼehtah naʼashjéʼii heetsʼózí noodǫ́zígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Oxyopes salticus" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.5–1di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí yishtłizh dóó łigaigo noodǫ́ǫz łeh; dóó heetsʼózígo nineez. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Ayóóʼátʼé Tónteeldę́ę́ʼ chʼilátah naʼashjéʼii dishooígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Heriaeus hirtus" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Shádiʼááhjí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí tʼáá díkwíí mm áníłtso łeh. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó diniltsogo naashchʼąąʼ dóó tʼóó bíyó disho. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Náátsʼózídę́ę́ʼ tłʼiish bikʼos nteelígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 3–4di adéesʼeez áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhił dóó dinilgaigo naashchʼąąʼ.
Náátsʼózídę́ę́ʼ tłʼiish bikʼos nteelígíí éí naʼastsʼǫǫsí dóó łéʼétsoh dóó chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yilghał łeh.
Gáagii dóó Tsídii bitʼatah hózhóón dóó bikʼéí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Corvoidea" deiłníigo deiyózhí.
Díí tsídii éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii deildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí deiłchozh; gáagii dóó zhį́ʼii éí chʼał dóó naʼashǫ́ʼii deilghał ałdóʼ.
Tʼááłáhági átʼéego:Gáagii dóó Tsídii bitʼatah hózhóón dóó bikʼéí
Kintah nááʼyiłnaadii késhgaaní naashchʼąąʼígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gehyra variegata" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4–6di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó łibáago naashchʼąąʼ.
Kintah nááʼyiłnaadii késhgaaní naashchʼąąʼígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł łeh.
Chʼał bitéél dichʼízhí dóó bikʼéí
éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Alsodidae" deiłníigo deiyózhí. Chʼał bitéél dichʼízhí dóó bikʼéí éí 30 ałʼąą ádaatʼé. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 1–2.5di asdzoh áníłtso, áádóó éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Wóyiyiitsahí yázhí binákʼee diniltsxooígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Wóyiyiitsahí yázhí binákʼee diniltsxooígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Hodíłchʼiltah naʼashjéʼii nahachaʼí noodǫ́zígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Evarcha striolata" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí hólǫ́. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.2–0.3di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí łizhin dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; bitsiitsʼiin éí yishtłizhgo łitsxo. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Chʼil Naʼatłʼoʼii Bibąąh
éí Ahééháshį́į́h Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; Chéchʼiltah Tóńlį́ Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin haalʼá.
Chʼil Naʼatłʼoʼii Bibąąh éí 35.2 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 64,776 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
Chʼil Naʼatłʼoʼii Bibąąh éí -gi bił hazʼą́. Chʼil Naʼatłʼoʼii Bibąąh éí tónteel bikááʼdóó deigo 89 adéesʼeez.
thumb|left|300px
Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdę́ę́ʼ dlǫ́ʼii
éí naaldlooshii daʼalghałígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó dóó  dóó  hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Mustela sibirica" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 1–2di adéesʼeez áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bíchį́į́h éí łizhin.
Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdę́ę́ʼ dlǫ́ʼii éí naʼastsʼǫǫsí dóó gah dóó łeeyiʼ bitiiní dóó chʼał yilghał łeh; chéłchaaʼ dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tsídii dághaaʼí bitéél dah dzilchíʼígíí
éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Psilopogon nuchalis" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px Tsídii dághaaʼígíí éí bidaaʼ ditą́ dóó mósí nahalingo bidághaaʼ hólǫ́ǫ łeh.