cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tsintah chį́į́shnézí biwooʼ daalgaaígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Tsintah chį́į́shnézí biwooʼ daalgaaígíí éí łeeyiʼ chʼosh dóó tąądee naagháhii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Tłʼiishkʼaaʼ łibáhígíí
éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Coluber constrictor" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 20–60di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibáago naashchʼąąʼ; bibid dóó bitłʼaaʼ éí łigai.
Tłʼiishkʼaaʼ łibáhígíí éí naʼatsʼǫǫsí dóó łéʼétsoh dóó naʼashǫ́ʼii dóó chʼał yilghał.
Dził Daantsaaítah Bilagáana Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dootłʼizhígíí
éí tó wónaanídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó Bichʼah Łichíiʼii Bikéyahdi dóó Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi dóó Haʼaʼaahjí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lacerta media" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Tsintah Chahałheełí (kinsááʼ)
éí Naʼazhǫǫsh Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; Tsé Yadiitłʼiní Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.
Dził Daantsaaítah Bilagáana Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dootłʼizhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4–8di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Tsintah Chahałheełí (kinsááʼ)
Tsintah Chahałheełíidi tʼáá díkwíí bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́į́ ńtʼę́ę́ʼ; dííshjį́į́góó éí kinsááʼ.
Tsintah Chahałheełí éí ﻿﻿-gi bił hazʼą́. Tsintah Chahałheełí éí tónteel bikááʼdóó deigo 8,323 adéesʼeez.
Dził Daantsaaítah Bilagáana Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dootłʼizhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Dził Daantsaaítah Bilagáana Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Bikiníyah Daniilkaalii Bikéyah
Bikiníyah Daniilkaalii Bikéyah éí 127,724 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso; 32,447,385 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii áadi kéédahatʼį́ (díí éí 2020góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
Bikiníyah Daniilkaalii Bikéyah biwááshindoon éí Tóʼahidiilį́į́łchííʼ hoolyéedi bił hazʼą́.
Tó wónaanídę́ę́ʼ ǫǫbǫʼii
éí tsídii bichʼahtsohí dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Upupa epops" deiłníigo dayózhí. Díí ǫǫbǫʼii Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Ásáí Dineʼé Bikéyahdi dóó dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 10–11di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łitsxo dóó yishtlʼizhgo naashchʼąąʼ; bitʼaʼ éí łizhin dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; bidaaʼ éí łizhin dóó nineez.
Tó wónaanídę́ę́ʼ ǫǫbǫʼii éí chʼosh dóó dzidzé yázhí deildeeł; łahda naʼashǫ́ʼii dóó chʼał deilghał ałdóʼ.
Magíhiiłí bitsiitʼáád diʼilígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí magí éí 20–30di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 20–39di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhił; bitsiitʼáád éí diʼil.
Magíhiiłí bitsiitʼáád diʼilígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó chʼil bitʼąąʼ yiłchozh łeh; chéłchaaʼ dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ dahsánítsoh
éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hystrix africaeaustralis" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Haʼaʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ hodíłchʼiltah naʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah ndaaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Anolis pogus" deiłníigo dayózhí.
Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ dahsánítsoh
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 25–32di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitsʼos éí łizhin dóó łigai; bijaaʼ éí áłtsʼíísí.
Haʼaʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ hodíłchʼiltah naʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4–8di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binákʼee éí dootłʼizh; bizééʼ éí łigai; bíchį́į́h éí deekį́; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ dahsánítsoh
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ dahsánítsoh éí chʼil bikétłʼóól dóó tłʼoh dóó tsin bineestʼąʼ yiyą́ą łeh.
Haʼaʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ hodíłchʼiltah naʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Haʼaʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ hodíłchʼiltah naʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Naakaii Nátʼohí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashjéʼiitsoh ntsaaígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hogna badia" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí dóó kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.7–1.5di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí łibáago naashchʼąąʼ dóó dinilzhingo noodǫ́ǫ́z. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Tłʼoh łichíʼí
éí kéyah dah siʼánígíí bikáaʼgóó téiyá sikaad; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Bouteloua curtipendula" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px Díí tłʼoh nooséełgo 12–39di asdzoh áníłnééz yiiléeh łeh.
Chʼał bílátsohtsahí dinilgai dóó łibáhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 2–3di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitéél éí dinilgai; binááʼ éí diniltso.
Chʼał bílátsohtsahí dinilgai dóó łibáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Kʼaiʼ Háálį́ (Ahééháshį́į́h Hahoodzo)
éí Ahééháshį́į́h Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; áádóó éí bílaʼashdlaʼii náóltahígíí biniiyé náhásdzo. Dziłtsį́įdi Bedaʼakʼid Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.
Kʼaiʼ Háálį́ éí -gi bił hazʼą́, áádóó áadi tʼáá díkwíí bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́. Kʼaiʼ Háálį́ éí tónteel bikááʼdóó deigo 6,745 adéesʼeez.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ jááłániitʼą́hí łizhin dóó łitsooígíí
éí chʼosh bijáád dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Coromus diaphorus" deiłníigo dayózhí. Díí jááłánii éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jááłánii éí 0.5–1di asdzoh áníłnéez łeh. Bitsʼíís éí łizhin, bikʼiiz éí łitso. Chʼil dóó dííłdzid éí bichʼiyąʼ łeh.
Dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitʼaʼ dinilzhinígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Myiophobus fasciatus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dinilzhin; bidaaʼ éí diłhił.
Dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitʼaʼ dinilzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Chį́į́shnézí biwooʼ daalgaaígíí
éí Chʼosh Deildeełii dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí tó wónaanídi tʼéiyá dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Crocidura" deiłníigo dayózhí. Chį́į́shnézí biwooʼ daalgaaígíí éí 180 ałʼąą ádaatʼé.
Chį́į́shnézí biwooʼ daalgaaígíí éí 1–4di asdzoh ádaníłnéez łeh, áádóó éí łeeyiʼ chʼosh dóó tąądee naagháhii dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł.
Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaní bitsooʼ nineezígíí
éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Glossophaga soricina" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 8–10di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 2–3di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí dinilzhin.
Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaní bitsooʼ nineezígíí éí dahiitį́hiidi átʼéego chʼil bijeeh yidlą́ągo naatʼá.
Tłʼohtah ayáásh nahakʼízí dibéłchíʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–7di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dinilzhin; bizééʼ éí halbá; bidaaʼ éí diłhił.
Tłʼohtah ayáásh nahakʼízí dibéłchíʼígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Dziłtah tsídii daachʼį́dí bitseeʼ noodǫ́zígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phrygilus alaudinus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitseeʼ éí diłhiłgo noodǫ́ǫ́z; bidaaʼ éí łitso dóó kʼíjíjin.
Dziłtah tsídii daachʼį́dí bitseeʼ noodǫ́zígíí éí chʼil binááʼ yildeeł.
Tsintah magíhiiłí
éí naaldlooshii daʼałtʼoʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lophocebus ugandae" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí magí éí 20–30di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 20–39di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhił; bitsiitʼáád éí diʼil.
Tsintah magíhiiłí éí tsin bineestʼąʼ dóó chʼil bitʼąąʼ yiłchozh łeh; chéłchaaʼ dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Náátsʼózí Dabikin (Ahééháshį́į́h Hahoodzo)
éí Ahééháshį́į́h Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; áádóó éí bílaʼashdlaʼii náóltahígíí biniiyé náhásdzo. Dziłtsį́įdi Bedaʼakʼid Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.
Náátsʼózí Dabikin éí -gi bił hazʼą́, áádóó áadi tʼáá díkwíí bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́. Náátsʼózí Dabikin éí tónteel bikááʼdóó deigo 8,405 adéesʼeez.
Deesbáhí
éí Yootó Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́. Tówoł Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.
Deesbáhí éí 5.1 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 1,770 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
Deesbáhí éí ﻿-gi bił hazʼą́. Deesbáhí éí tónteel bikááʼdóó deigo 7,461 adéesʼeez.
thumb|left|300px
Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí dinilzhinígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Norops pogus" (éí doodaiiʼ "Anolis crassulus") deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4–8di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ; bíchį́į́h éí deekį́; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí dinilzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Akál
éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikáaʼgóó hólǫ́, tʼáá hazhóʼó Shádiʼááhjí kéyah yistinígíí, ńléidi éí ádin; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sorghum halepense" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px Díí tłʼoh nooséełgo 8–20di asdzoh áníłnééz yiiléeh łeh.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ chʼałchilí dinilzhinígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 0.7–1.2di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhingo naashchʼąąʼ; binááʼ éí diłhił.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ chʼałchilí dinilzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ dahsánítʼą́ʼí
éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyah beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Atherurus africanus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 18–20di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitéél éí łigai; bitsʼos éí ádaałtsʼózí; bijaaʼ éí áłtsʼíísí.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ dahsánítʼą́ʼí éí chʼil bikétłʼóól dóó tłʼoh dóó tsin bineestʼąʼ yiyą́ą łeh.
Wóódeʼełchíhii dabidziilí
éí chʼosh bijáád hastání dah yikahjí atah daasdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Mictini" deiłníigo deiyózhí. Díí wóódeʼełchíhii éí Binááʼádaałtsʼózí dóó Naakaii Dootłʼizhí Bikédaayahdi dóó Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dahólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼosh éí 0.5–0.8di asdzoh ádaníłnéez łeh. Bitsʼíís éí diłhił dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ łeh; bijáád éí bidziil dóó ditą́ą łeh.
Wóódeʼełchíhii dabidziilí éí chʼil bijeeh deidlą́ą łeh.
Tsintah naʼashjéʼiitsoh ntsaaígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hogna lenta" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.7–1.5di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó dinilzhingo noodǫ́ǫ́z. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Tʼiisbáí Siʼání (kinsááʼ)
éí Naʼazhǫǫsh Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; Tsé Yadiitłʼiní Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.
Tʼiisbáí Siʼáníidi tʼáá díkwíí bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́į́ ńtʼę́ę́ʼ; dííshjį́į́góó éí kinsááʼ.
Tʼiisbáí Siʼání éí ﻿﻿-gi bił hazʼą́. Tʼiisbáí Siʼání éí tónteel bikááʼdóó deigo 5,341 adéesʼeez.
Chʼał bílátsohtsahí diniltsxooígíí
éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Plectrohyla sagorum" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 2–3di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí diniltsxo dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí dinilgai; binááʼ éí diłhiłgo łitso.
Chʼał bílátsohtsahí diniltsxooígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Tséʼą́ąyiʼ tłʼiishkʼaaʼ
éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Binááʼádaałtsʼózí dóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Orthriophis taeniurus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 20–60di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilbá dóó diniltsogo naashchʼąąʼ dóó dah daalzhin; bibid dóó bitłʼaaʼ éí łigai.
Tséʼą́ąyiʼ tłʼiishkʼaaʼ éí naʼatsʼǫǫsí dóó jaaʼabaní yilghał; tsídii biyęęzhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ chʼałchilí łibáhígíí
éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Bryophryne hanssaueri" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 0.7–1.2di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bizééʼ éí diniltsxo; binááʼ éí diłhił.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ chʼałchilí łibáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Haʼniłchaadii dootłʼizhígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Nigma walckenaeri" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Bichʼah Łichíiʼii Bikéyahdi dóó dóó  dóó  hólǫ́. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.2–0.6di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Tó Sido Hasáanii
éí Ahééháshį́į́h Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; áádóó éí bílaʼashdlaʼii náóltahígíí biniiyé náhásdzo. Dziłtsį́įdi Bedaʼakʼid Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.
Ahééhałtį́į́hdę́ę́ʼ tłʼiish áníní
éí tłʼiish íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫs dóó Eʼeʼaahjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Crotalus oreganus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Tó Sido Hasáanii
Tó Sido Hasáanii éí -gi bił hazʼą́, áádóó áadi tʼáá díkwíí bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́. Tó Sido Hasáanii éí tónteel bikááʼdóó deigo 5,630 adéesʼeez.
Ahééhałtį́į́hdę́ę́ʼ tłʼiish áníní
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 35–40di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí niłhin dóó dibéłchíʼí dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ.
Ahééhałtį́į́hdę́ę́ʼ tłʼiish áníní éí naʼastsʼǫǫsí dóó gah yázhí dóó naʼashǫ́ʼii dóó chʼał yilghał łeh.
Tó Sido Hasáanii
thumb|left|300px
Shádiʼááhdę́ę́ʼ jaaʼabaní bitsooʼ nineezígíí
éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Glossophaga commissarisi" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 8–10di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 2–3di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí dinilzhin.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ jaaʼabaní bitsooʼ nineezígíí éí dahiitį́hiidi átʼéego chʼil bijeeh yidlą́ągo naatʼá.
Béʼézhóóʼ łichííʼí
éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikáaʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Muhlenbergia torreyi" deiłníigo dayózhí.
Tóʼahidiilį́į́łchííʼ
éí Bikiníyah Daniilkaalii Bikéyahdi áhootʼéego bił hazʼą́. Bikiníyah Daniilkaalii Bikéyah biwááshindoon éí díí kin haalʼáagi bił hazʼą́.
Tóʼahidiilį́į́łchííʼ éí 866 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 7,564,000 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́.
Tóʼahidiilį́į́łchííʼ éí -gi bił hazʼą́.
thumb|left|400px
Tʼááłáhági átʼéego:Tóʼahidiilį́į́łchííʼ
Dziłtah tsídii daachʼį́dí bitsiiʼ łibáhígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phrygilus gayi" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łitso; bitsiiʼ dóó bitʼaʼ éí łibá; bidaaʼ éí dinilbá.
Dziłtah tsídii daachʼį́dí bitsiiʼ łibáhígíí éí chʼil binááʼ yildeeł.
Dziłtah tsídii bidaatsoh łizhin dóó łigaaígíí
éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Andigena laminirostris" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px Tsídii bidaatsoh naashchʼąąʼí éí tʼáá ałtso Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 16–21di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yágo dootłʼizh; bitsiitʼáád dóó bitsiiyah éí halzhin; bijáád dóó bitłʼaaʼ éí łichííʼ; bitʼaʼ dóó binághah éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binákʼee éí łitso; bidaaʼ éí łizhin dóó łigai.
Dziłtah tsídii bidaatsoh łizhin dóó łigaaígíí éí tsin bineestʼąʼ deiłchozh.
Haltsooítah dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitseeʼ dah naatʼaʼígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Alectrurus risora" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin dóó łigaigo naashchʼąąʼ; bikąʼígíí éí bizééʼ halchxííʼ, bitseeʼ éí nteel dóó ayóo nineez; bidaaʼ éí diniltso.
Haltsooítah dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitseeʼ dah naatʼaʼígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Náátsʼózídę́ę́ʼ dahsánítʼą́ʼí
éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Atherurus macrourus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 18–20di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitéél éí łigai; bitsʼos éí ádaałtsʼózí; bijaaʼ éí áłtsʼíísí.
Nihookááʼ magí bidághaaʼ łigaaígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí magí éí 20–30di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 20–39di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhił; bizééʼ dóó bidághaaʼ éí łigai.
Nihookááʼ magí bidághaaʼ łigaaígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó chʼil bitʼąąʼ yiłchozh łeh; chéłchaaʼ dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Ahééhałtį́į́hdę́ę́ʼ chį́į́shnézí
éí Chʼosh Deildeełii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaah dóó Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sorex bairdi" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chį́į́shnézí éí 4–5di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin; bizééʼ éí łigai; binááʼ dóó bijaaʼ éí áłtsʼíísí.
Naakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dootłʼizhígíí
éí tó wónaanídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lacerta schreiberi" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Nóódaʼí Bikooh (Yootó Hahoozdo)
Nóódaʼí Bikooh éí ﻿-gi bił hazʼą́, áádóó áadi tʼáá díkwíí bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́. Nóódaʼí Bikooh éí tónteel bikááʼdóó deigo 8,146 adéesʼeez.
Naakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dootłʼizhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4–8di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó diłhiłgo yistłʼin; bitsiitsʼiin éí yágo dootłʼizh łeh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Nóódaʼí Bikooh (Yootó Hahoozdo)
thumb|left|300px thumb|left|300px
Naakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dootłʼizhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Naakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ chʼałchilí niłhinígíí
éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lynchius flavomaculatus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 0.7–1.6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łitsogo niłhin dóó dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ; binááʼ éí diłhił.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ chʼałchilí niłhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí dootłʼizhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 8–10di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bizééʼ dóó bitéél éí łigai; bíchį́į́h éí deekį́; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí dootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Haltsooítah niʼgóó naʼashjéʼiitsoh
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Trochosa terricola" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.5–1di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Naałʼaashiitsoh bigod daalchíʼígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Brachypelma hamorii" deiłníigo dayózhí. Díí naałʼaashii éí tʼéiyá hólǫ́. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼosh éí 2–3di asdzoh áníłtso; adóó éí bitsʼíís dinilzhingo naashchʼąąʼ; bigod éí daalchíiʼ łeh. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Tłʼoh nikání
éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikáaʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Poa fendleriana" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px Díí tłʼoh nooséełgo 20–28di asdzoh áníłnééz yiiléeh łeh.
Haʼniłchaadii diłhiłígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dictyna latens" (éí doodaiiʼ éí "Brigittea latens") deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.2–0.6di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí łibá dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ dóó dijool. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Chʼał bílátsohtsahí dootłʼizhígíí
éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Plectrohyla exquisita" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 2–3di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bitéél éí diniltso; binááʼ éí diłhiłgo łitso.
Chʼał bílátsohtsahí dootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Tó wónaanídę́ę́ʼ dahsání
éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí dóó Naakaii Dootłʼizhí Bikédaayahdi dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hystricidae" deiłníigo deiyózhí. Tó wónaanídę́ę́ʼ dahsání éí 11 ałʼąą ádaatʼé.
Bįįh Yildeeʼítah Béésh Ńtʼiʼí
éí Naʼazhǫǫsh Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; Tsé Yadiitłʼiní Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.
Bįįh Yildeeʼítah Béésh Ńtʼiʼí éí -gi bił hazʼą́. Bįįh Yildeeʼítah Béésh Ńtʼiʼí éí tónteel bikááʼdóó deigo 5,804 adéesʼeez.
thumb|left|300px
Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiishkʼaaʼ
éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi dóó Haʼaʼaahjí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dolichophis schmidti" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 20–60di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ dóó dinilzhingo yistłʼin.
Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ tłʼiishkʼaaʼ éí naʼatsʼǫǫsí dóó jaaʼabaní yilghał; tsídii biyęęzhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tłʼohtah ayáásh nahakʼízí dinilbáhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Tłʼohtah ayáásh nahakʼízí dinilbáhígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Ayóóʼátʼé Tónteeldę́ę́ʼ séítah wóódeʼełchíhii dibéłchíʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼosh éí 0.3–0.5di asdzoh áníłnéez łeh. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ.
Ayóóʼátʼé Tónteeldę́ę́ʼ séítah wóódeʼełchíhii dibéłchíʼígíí éí chʼil bijeeh yidlą́ą łeh.
Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdę́ę́ʼ chį́į́shnézí dibéłchíʼígíí
éí Chʼosh Deildeełii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sorex caecutiens" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chį́į́shnézí éí 4–5di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; binááʼ dóó bijaaʼ éí áłtsʼíísí.
Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdę́ę́ʼ chį́į́shnézí dibéłchíʼígíí éí łeeyiʼ chʼosh dóó tąądee naagháhii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Ásáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ atʼayilkeeʼí bíchį́į́h nteelígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Asaccus platyrhynchus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 2–4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilgai dóó niłhingo noodǫ́ǫ́z; bitseeʼ éí diłhiłgo noodǫ́ǫ́z.
Ásáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ atʼayilkeeʼí bíchį́į́h nteelígíí éí naʼashjéʼii dóó jááłánii dóó chʼosh yázhí yildeeł łeh.
Nihookááʼ magí bitseeʼ łitsxooígíí
éí naaldlooshii daʼałtʼoʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Allochrocebus solatus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí magí éí 20–30di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 20–39di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin; bizééʼ dóó bidághaaʼ éí dinilbá; bitseeʼ éí łitsxo.
Nihookááʼ magí bitseeʼ łitsxooígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó chʼil bitʼąąʼ yiłchozh łeh; chéłchaaʼ dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Naʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí bijáád niłhinígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah naaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Xiphosurus oculatus" (éí doodaiiʼ "Anolis oculatus") deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4–8di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó łitsogo niłhin; bijáád éí niłhin; bizábąąh éí łitsxo; binághah éí dah daalzhin łeh; bíchį́į́h éí deekį́; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Dziłtah tsídii bidaatsoh łizhinígíí
éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Andigena nigrirostris" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px Tsídii bidaatsoh naashchʼąąʼí éí tʼáá ałtso Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 18–21di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dootłʼizh; bizééʼ dóó bitéél éí łigai; bitsiitʼáád dóó bitsiiyah éí halzhin; bijáád dóó bitłʼaaʼ éí łichííʼ; bitʼaʼ dóó binághah éí dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ; binákʼee éí łitso; bidaaʼ éí łizhin.
Dziłtah tsídii bidaatsoh łizhinígíí éí tsin bineestʼąʼ deiłchozh.
Chʼil bílatah deeníní
éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikáaʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hesperostipa comata" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px Díí tłʼoh nooséełgo 3di adéesʼeez áníłnééz yiiléeh łeh; biʼąąʼ éí 3–12di asdzoh ádaníłnéez łeh.
Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaní yishtłizhígíí
éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pygoderma bilabiatum" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 8–10di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 1–2di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bíchį́į́h dóó bjaaʼ éí tʼáá łichííʼ; bitʼaʼ éí dinilzhin.
Naałʼaashiitsoh bigod daalchxíʼígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Brachypelma auratum" deiłníigo dayózhí. Díí naałʼaashii éí tʼéiyá hólǫ́. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼosh éí 2–3di asdzoh áníłtso; adóó éí bitsʼíís łizhingo naashchʼąąʼ; bigod éí daalchxíiʼ łeh. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ chʼałchilí yishtłizhígíí
éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Bryophryne zonalis" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 0.7–1.2di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí halbá; binááʼ éí diłhił.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ chʼałchilí yishtłizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Chʼał bílátsohtsahí łibáhígíí
éí tsinlátah chʼał dóó bikʼéí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Plectrohyla dasypusa" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 2–3di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí dinilgai; binááʼ éí diłhił.
Chʼał bílátsohtsahí łibáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Haltsooítah dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitseeʼ nteelígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Alectrurus tricolor" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin dóó łigaigo naashchʼąąʼ; bikąʼígíí éí bitseeʼ éí nteel dóó yaaʼáa łeh; bidaaʼ éí diniltso.
Haltsooítah dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitseeʼ nteelígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Tłʼohtsahí
éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikáaʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Stipa speciosa" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px Díí tłʼoh nooséełgo 1–2di adéesʼeez áníłnééz yiiléeh łeh.
Sháńdíín Bitééh
éí Yootó Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́. Tówoł Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.
Sháńdíín Bitééh éí ﻿-gi bił hazʼą́, áádóó áadi tʼáá díkwíí bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́. Sháńdíín Bitééh éí tónteel bikááʼdóó deigo 7,444 adéesʼeez.
Kéyah dah naaʼeełídę́ę́ʼ łéʼétsoh bitseeʼ ádinígíí
éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah naaʼeełí léiʼ bikáaʼgi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dasyprocta coibae" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 18–24di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó yishtłizhgo naashshʼąąʼ; bijáád éí danineez; bijaaʼ éí áłtsʼíísí.
Kéyah dah naaʼeełídę́ę́ʼ łéʼétsoh bitseeʼ ádinígíí éí chʼil bikétłʼóól dóó dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh.
Naʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí bijáád nineezígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Anolis humilis" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4–8di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizh dóó dinilzhingo noodǫ́ǫ́z; bizábąąh éí łigai; bíchį́į́h éí deekį́; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Tłʼohtah ayáásh nahakʼízí łibáhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–7di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí diłhiłgo łibá; bidaaʼ éí diłhił.
Tłʼohtah ayáásh nahakʼízí łibáhígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Haltsooítah haʼniłchaadii
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dictyna arundinacea" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.2–0.6di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí łibá dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ dóó dijool. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdę́ę́ʼ chį́į́shnézí yishtłizhígíí
éí Chʼosh Deildeełii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sorex araneus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chį́į́shnézí éí 2–4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binááʼ dóó bijaaʼ éí áłtsʼíísí.
Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdę́ę́ʼ chį́į́shnézí yishtłizhígíí éí łeeyiʼ chʼosh dóó tąądee naagháhii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Tłʼoh ditʼódítsoh
éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikáaʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hesperostipa neomexicana" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Tábąąh magíchilí biniiʼ halzhinígíí
éí naaldlooshii daʼałtʼoʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Miopithecus talapoin" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí magí éí 15–17di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 18–20di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bizééʼ dóó bitéél éí dinilgai; bigaan dóó bítááʼ éí diniltso; biniiʼ dóó bijaaʼ éí halzhin.
Tábąąh magíchilí biniiʼ halzhinígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó chʼil bitʼąąʼ yiłchozh łeh; chéłchaaʼ dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tó wónaanídę́ę́ʼ tłʼiishkʼaaʼ ntsxaaígíí
éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Eʼeʼaahjí Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dolichophis caspius" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 55–65di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhingo naashchʼąąʼ dóó dinilbáago yistłʼin.
Tó wónaanídę́ę́ʼ tłʼiishkʼaaʼ ntsxaaígíí éí naʼatsʼǫǫsí dóó jaaʼabaní yilghał; tsídii biyęęzhii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ dziłtah chʼał dibéłchíʼígíí
éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Oreobates quixensis" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 1.4–2.5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ; bitéél éí halbá; bijáád éí noodǫ́ǫ́z; binááʼ éí diłhiłgo łitso.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ dziłtah chʼał dibéłchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Halgaitah Yańdeilkʼidí
éí Naʼazhǫǫsh Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; Tsé Yadiitłʼiní Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.
Halgaitah Yańdeilkʼidíidi tʼóó naaki bílaʼashdlaʼii kééhatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
Halgaitah Yańdeilkʼidí éí -gi bił hazʼą́. Halgaitah Yańdeilkʼidí éí tónteel bikááʼdóó deigo 5,485 adéesʼeez.
thumb|left|300px
Ásáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ atʼayilkeeʼí niłhinígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi dóó Bichʼah Łichíiʼii Bikéyahdi dóó Eʼeʼaahjí Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Asaccus elisae" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 2–4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí niłhingo naashchʼąąʼ dóó yishtłizhgo łikizh.
Ásáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ atʼayilkeeʼí niłhinígíí éí naʼashjéʼii dóó jááłánii dóó chʼosh yázhí yildeeł łeh.
Tó Ádiní (Yootó Hahoodzo)
éí Yootó Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́. Tówoł Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.
Tó Ádiní éí ﻿-gi bił hazʼą́, áádóó áadi tʼáá díkwíí bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́. Tó Ádiní éí tónteel bikááʼdóó deigo 8,179 adéesʼeez.
Naałʼaashiitsoh bijáád daalchíʼígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Brachypelma emilia" deiłníigo dayózhí. Díí naałʼaashii éí tʼéiyá hólǫ́. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼosh éí 2–3di asdzoh áníłtso; adóó éí bitsʼíís łizhingo naashchʼąąʼ; bijáád éí łizhin dóó łichíiʼgo ndaashchʼąąʼ. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Niʼgóó naʼashjéʼiitsoh dinilzhinígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Trochosa ruricola" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dóó Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó dóó  hólǫ́. thumb|left|250px
Tó wónaanídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dootłʼizhígíí (íiyisígíí)
éí tó wónaanídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdi dóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lacerta schreiberi" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Niʼgóó naʼashjéʼiitsoh dinilzhinígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.5–1di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Tó wónaanídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dootłʼizhígíí (íiyisígíí)
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4–8di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; binághah éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ łeh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Tó wónaanídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Chʼał bílátsohtsahí yishtłizhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 1–2di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí diniłlbá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí dinilgai; binááʼ éí diłhił.
Chʼał bílátsohtsahí yishtłizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Ayóóʼátʼé Tónteeldę́ę́ʼ séítah wóódeʼełchíhii diłhiłígíí
éí chʼosh bijáád hastání dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ceraleptus gracilicornis" deiłníigo dayózhí. Díí wóódeʼełchíhii éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Bichʼah Łichíiʼii Bikéyahdi hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼosh éí 0.3–0.5di asdzoh áníłnéez łeh. Bitsʼíís éí diłhił dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ.
Ayóóʼátʼé Tónteeldę́ę́ʼ séítah wóódeʼełchíhii diłhiłígíí éí chʼil bijeeh yidlą́ą łeh.
Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ łéʼétsoh bitseeʼ ádinígíí
éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dasyprocta mexicana" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 18–24di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhingo naashshʼąąʼ; bijáád éí danineez; bijaaʼ éí áłtsʼíísí.
Naakaii Bikéyahdę́ę́ʼ łéʼétsoh bitseeʼ ádinígíí éí chʼil bikétłʼóól dóó dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh.
Dziłtah tsídii bidaatsoh naashchʼąąʼí dóó bitéel łibáhígíí
éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Andigena hypoglauca" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px Tsídii bidaatsoh naashchʼąąʼí éí tʼáá ałtso Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 18–19di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitsiiʼ dóó bijáád éí łizhin; bitłʼaaʼ éí łichííʼ; bitʼaʼ dóó binághah éí dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí łizhin dóó łitso dóó łichíiʼgo naashchʼąąʼ.
Dziłtah tsídii bidaatsoh naashchʼąąʼí dóó bitéel łibáhígíí éí tsin bineestʼąʼ deiłchozh.
Tłʼohlátah yíchiiʼí
éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikáaʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Agrostis gigantea" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px Díí tłʼoh nooséełgo 40–47di asdzoh áníłnééz yiiléeh łeh.
Haltsooítah dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitseeʼ nineezígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gubernetes yetapa" deiłníigo dayózhí (tʼáá díí tʼéiyá tsídii "Gubernetes"-jí atah yisdzoh). thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ éí diłhił; bizééʼ éí łigai; bináyaah éí dinilzhin; bitseeʼ éí ayóo nineez dóó áłtsʼóózí; bidaaʼ éí diłhił.
Haltsooítah dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitseeʼ nineezígíí éí chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼałchilí łibáhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 0.6–1.2di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; binákʼee éí dinilzhin; binááʼ éí diłhiłgo łitso.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼałchilí łibáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Tábąąh magíchilí biniiʼ tʼáá halchíʼígíí
éí naaldlooshii daʼałtʼoʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Miopithecus ogouensis" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí magí éí 15–17di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 18–20di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bizééʼ dóó bitéél éí dinilgai; bigaan dóó bítááʼ éí diniltso; biniiʼ dóó bijaaʼ éí tʼáá halchííʼ.
Tábąąh magíchilí biniiʼ tʼáá halchíʼígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó chʼil bitʼąąʼ yiłchozh łeh; chéłchaaʼ dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Naʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí bijáád noodǫ́zígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Anolis aequatorialis" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4–8di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó łibáago naashchʼąąʼ; bijáád éí dinilzhingo noodǫ́ǫ́z; bíchį́į́h éí deekį́; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Naʼashǫ́ʼii chį́į́shkį́hí bijáád noodǫ́zígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Łeesdísí Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaní tseechʼį́dígíí
éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Łeesdísí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Mystacina tuberculata" deiłníigo dayózhí. Tʼáá díí tʼéiyá jaaʼabaní "Mystacina"-jí atah yisdzoh. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 10–12di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 2–3di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bíchį́į́h éí tʼáá łichííʼ; bitʼaʼ dóó bjaaʼ éí dinilzhin.
Łeesdísí Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaní tseechʼį́dígíí éí chéłchaaʼ dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Chį́į́shnézí bikéshgaan nineezígíí
éí Chʼosh Deildeełii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sorex unguiculatus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chį́į́shnézí éí 2–4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin; binááʼ dóó bijaaʼ éí áłtsʼíísí.
Chį́į́shnézí bikéshgaan nineezígíí éí łeeyiʼ chʼosh dóó tąądee naagháhii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Niʼgóó naʼashjéʼiitsoh łibáhígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Trochosa robusta" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó dóó  dóó  hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.5–1di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Daʼahigą́ Bikooh (kinsááʼ)
éí Naʼazhǫǫsh Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; Tsé Yadiitłʼiní Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.
Daʼahigą́ Bikoohdi tʼáá díkwíí bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́į́ ńtʼę́ę́ʼ; dííshjį́į́góó éí kinsááʼ.
Daʼahigą́ Bikooh éí ﻿﻿-gi bił hazʼą́. Daʼahigą́ Bikooh éí tónteel bikááʼdóó deigo 7,454 adéesʼeez.
Tłʼohtah ayáásh nahakʼízí yishtłizhígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Locustella mandelli" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Tłʼohtah ayáásh nahakʼízí yishtłizhígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Tó Wónaanídi Bilagáana Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dootłʼizhígíí
éí tó wónaanídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lacerta viridis" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4–8di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bitsiitsʼiin éí yágo dootłʼizh łeh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Tó Wónaanídi Bilagáana Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii dootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Tłʼoh díkʼǫ́zhí
éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikáaʼgóó hólǫ́. Tłʼoolé dichʼízhí wolyé ałdóʼ. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Distichlis spicata" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px Díí tłʼoh nooséełgo 15–35di asdzoh áníłnééz yiiléeh łeh; bitʼąąʼ éí 4di asdzoh ádaníłnéez łeh.