cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Náátsʼózídę́ę́ʼ táyiʼ chʼał ntsaaígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 2–2.6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bizééʼ dóó bitéél éí łigai; bijáád éí dibéłchíʼí dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binááʼ éí ntsaa.
Náátsʼózídę́ę́ʼ táyiʼ chʼał ntsaaígíí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Náhookǫs biyaadę́ę́ʼ łeeyiʼ bitiiní
éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Deeteel Bikéyahdi dóó Haʼaʼaahjí Hakʼaz Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dicrostonyx groenlandicus" deiłníigo dayózhí.
Tó wónaanídę́ę́ʼ gahtsoh dibéłchíʼígíí
éí gah dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi hahóólįįd; dííjį́į́góó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó ałdóʼ hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lepus europaeus" deiłníigo dayózhí.
Náhookǫs biyaadę́ę́ʼ łeeyiʼ bitiiní
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 4–5di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 1–2di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bijaaʼ éí áłtsʼíísí; bitéél éí łigai.
Náhookǫs biyaadę́ę́ʼ łeeyiʼ bitiiní éí chʼil binááʼ dóó tłʼoh yiłchozh.
Tó wónaanídę́ę́ʼ gahtsoh dibéłchíʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 15–30di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łigai; bijaaʼ éí nineez dóó kʼíjíjin łeh.
Tó wónaanídę́ę́ʼ gahtsoh dibéłchíʼígíí éí tłʼoh dóó chʼil bitʼąąʼ yiłchozh.
Kʼaiʼ Háálį́ (Áshįįh Biiʼtó Hahoodzo)
éí Áshįįh Biiʼtó Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; Ndzisgaii Hatsoh Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.
Nááʼyiłnaadii niłhiní bitseeʼ diwozhígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Strophurus williamsi" deiłníigo dayózhí.
Kʼaiʼ Háálį́ (Áshįįh Biiʼtó Hahoodzo)
Kʼaiʼ Háálį́ éí -gi bił hazʼą́, áádóó áadi tʼáá díkwíí bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́. Kʼaiʼ Háálį́ éí tónteel bikááʼdóó deigo 4,337 adéesʼeez.
Nááʼyiłnaadii niłhiní bitseeʼ diwozhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 2–3di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí niłhin dóó łizhingo yistłʼin; bitseeʼ éí diwozh.
Nááʼyiłnaadii niłhiní bitseeʼ diwozhígíí éí naʼashjéʼii dóó séígoʼ dóó jááłánii dóó chʼosh yázhí yildeeł łeh.
Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ chʼoshtsoh łitsogo noodǫ́zígíí
éí táyiʼ dóó niʼkáágóó ndaakaaígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ichthyophis kodaguensis" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí łeeyiʼ chʼoshtsoh éí 8–11di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó łitsogo noodǫ́ǫ́z; bitseeʼ éí nineez; bijáád doo hólǫ́ǫ da; binááʼ éí áłtsʼíísí.
Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ chʼoshtsoh łitsogo noodǫ́zígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Ayáásh nizhóonii diltʼóshígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Trochocercus cyanomelas" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px|Baʼáádígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–6di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łizhin; bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí diłhił. Baʼáádígíí éí łibá.
Łeeyiʼ chʼosh yiyání dibéłchíʼígíí
éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Atractus schach" deiłníigo dayózhí.
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí binághah dah daalgaaígíí
éí naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Trachylepis aureopunctata" deiłníigo dayózhí.
Łeeyiʼ chʼosh yiyání dibéłchíʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 15–20di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ dóó diłhiłgo noodǫ́ǫ́z.
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí binághah dah daalgaaígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4–8di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; binághah dóó bitsiitʼáád éí halzhin dóó dah daalgai; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Łeeyiʼ chʼosh yiyání dibéłchíʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Łeeyiʼ chʼosh yiyání dibéłchíʼígíí éí łeeyiʼ chʼosh yiyą́ą łeh.
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí binághah dah daalgaaígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí binághah dah daalgaaígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii éí yildeeł.
Séí Dah Daaskʼidtah Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí
éí tó wónaanídę́ę́ʼ dǫ́ʼiideiyiitsahí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Namibornis herero" deiłníigo dayózhí. Tʼáá díí tʼéiyá tsídii "Namibornis"-jí atah yisdzoh.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 6–7di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá dóó niłhin; bitéél éí dinilbá; bizééʼ éí łigai; binákʼee éí halzhin łeh; bidaaʼ éí łizhin.
Séí Dah Daaskʼidtah Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ dǫ́ʼiiyiyiitsahí éí chʼosh yázhí dóó dzidzé yildeeł.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ nááʼdeiłnaadiilkǫǫhí łibáhígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Homopholis wahlbergii" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ nááʼdeiłnaadiilkǫǫhí łibáhígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł.
Náátsʼózídę́ę́ʼ chį́į́shkʼání dóó bikʼéí
éí tłʼiish íiyisígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí dóó Naakaii Dootłʼizhí Bikédaayahdi dóó  dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Trimeresurus" deiłníigo deiyózhí. Náátsʼózídę́ę́ʼ chį́į́shkʼání dóó bikʼéí éí 50 ałʼąą ádaatʼe.
Náátsʼózídę́ę́ʼ chį́į́shkʼání dóó bikʼéí éí naʼastsʼǫǫsí dóó naʼashǫ́ʼii dóó chʼał deilghał łeh.
Tʼááłáhági átʼéego:Náátsʼózídę́ę́ʼ chį́į́shkʼání dóó bikʼéí
Magí bijaaʼ ditłʼooí
éí naaldlooshii daʼałtʼoʼígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí dahólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Callithrix" deiłníigo deiyózhí. Magí bijaaʼ ditłʼooí éí hastą́ą́ ałʼąą ádaatʼé. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí magí éí 7–10di asdzoh ádaníłnééz; bitseeʼ éí 10–15di asdzoh áníłnééz.
Magí bijaaʼ ditłʼooí éí tsin bineestʼąʼ dóó chʼil bitʼąąʼ deiłchozh; chéłchaaʼ dóó wóʼałtaasʼéí dóó naʼashǫ́ʼii yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii bijaaʼ ádinígíí
éí naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi tʼéiyá dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Aphaniotis" deiłníigo deiyózhí. Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii bijaaʼ ádinígíí éí tááʼ ałʼąą ádaatʼé. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii bijaaʼ ádinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii deildeeł.
Lókʼaatah dǫ́ʼiiyiyiitsahí binákʼee dinilbáhígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hemitriccus kaempferi" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binákʼee dóó bizééʼ dóó bitéél éí dinilbá; bitłʼaaʼ éí diniltso łeh; bidaaʼ éí diłhił.
Lókʼaatah dǫ́ʼiiyiyiitsahí binákʼee dinilbáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Ahééháshį́į́hdę́ę́ʼ naʼashjéʼii nahachaʼí bizééʼ łigaaígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phidippus californicus" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Náhookǫs dóó Eʼeʼaahjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́; éí tʼóó ahayóí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.05–0.1di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó łigaigo naashchʼąąʼ; bizééʼ dóó bijáád éí daalgai. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Nákʼeeshbáí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Vireo vicinior" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitéél éí dinilbá; bidaaʼ éí diłhił.
Nákʼeeshbáí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh ałdóʼ.
Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashjéʼii tádígháhí noodǫ́zígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Anahita fauna" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí dóó  hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 1.5–2di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z dóó tʼóó bíyó nteel łeh. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yázhí éí haalzheeh ałdóʼ.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsintah tsídiiłbáhí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Crithagra reichardi" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitłʼaaʼ dóó binátsʼiin éí dinilgai; bidaaʼ éí łibá.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsintah tsídiiłbáhí éí chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Chéchʼil Bił Dzígaiidi chidí naatʼaʼí ńdinibįįhígi
éí Dlodziłgaii Bitooʼ Áłtsʼíísí Bił Hahoodzodi (Ahééháshį́į́h Hahoodzo biyiʼdi) bił hazʼą́.
Díí chidí naatʼaʼí ńdinibįįhígi éí 117 náhásdzo hayázhí dikʼą́ągo áníłtso áádóó éí tónteel bikááʼdóó deigo 234 adéesʼeez.
Haʼaʼaahjí Tónteel Náátsʼósídę́ę́ʼ łóóʼtsoh
éí łóóʼtsoh biwooʼ daditsʼózígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tónteel Náátsʼósí biyiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Balaenoptera omurai" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí łóóʼtsoh éí 30–35di adéesʼeez áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá; bizééʼ dóó bitéél éí łigai. Ndilnaʼgo éí naʼałkǫ́ǫ́ʼ.
Haʼaʼaahjí Tónteel Náátsʼósídę́ę́ʼ łóóʼtsoh éí táłtłʼááh chʼoshchilí yildeełgo naʼałkǫ́ǫ́ʼ.
Łóółbáí Bikooh
Łóółbáí Bikooh éí -gi bił hazʼą́, áádóó áadi tʼáá díkwíí bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́. Łóółbáí Bikooh éí tónteel bikááʼdóó deigo 4,701 adéesʼeez.
Naʼashǫ́ʼii bitʼaʼ dahólóní
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí dóó kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Basiliscus" deiłníigo deiyózhí. Naʼashǫ́ʼii bitʼaʼ dahólóní éí dį́į́ʼ ałʼąą ádaatʼé. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 20–35di asdzoh ádaníłnééz, áádóó éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii deildeeł; chʼał dóó łóóʼ yázhí dóó dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tóńlį́ bibąąh chʼizhaazhii
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–7di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bizééʼ éí łigai; bitéél éí yishtłizhgo diniltsxo; bidaaʼ éí łitso.
Tóńlį́ bibąąh chʼizhaazhii éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Gahtah naʼashjéʼii nímazí neeskʼahígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Steatoda bipunctata" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dóó Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi hólǫ́. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí tʼáá díkwíí mm áníłtso łeh. Bitsʼíís éí łizhin dóó dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Tsídii disxǫsí bitéél halchíʼígíí
éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Galbula pastazae" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 7–9di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó disxǫs; bitéél éí halchííʼ; bitsiitʼáád éí yágo dootłʼizh; bidaaʼ éí nineez dóó áłtsʼóózí.
Tsídii disxǫsí bitéél halchíʼígíí éí chʼosh haalzheehgo naatʼá.
Gahtsoh dóó bikʼéí
éí Biishchʼid Dahólónígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lepus" deiłníigo deiyózhí. Gahtsoh dóó bikʼéí éí 32 ałʼąą ádaatʼé.
Díí naaldlooshii éí 15–30di asdzoh ádaníłnéez łeh, áádóó éí tłʼoh dóó chʼil bitʼąąʼ deiłchozh.
Tó Hahadleeh (Naʼazhǫǫsh Hahoodzo)
éí Naʼazhǫǫsh Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́. Bitłʼáahdi Béésh Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.
Tó Hahadleeh éí -gi bił hazʼą́, áádóó áadi tʼáá díkwíí bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́. Tó Hahadleeh éí tónteel bikááʼdóó deigo 4,495 adéesʼeez.
thumb|right|300px
Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashjéʼii kʼíńdílʼisígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tetragnatha bituberculata" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí dóó Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi dóó Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼosh éí 0.5–1di asdzoh áníłtso; adóó éí bitsʼíís łibá dóó dinilgaigo naashchʼąąʼ. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Łeeyiʼ chʼosh yiyání diłhiłgo noodǫ́zígíí
éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Atractus badius" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 15–20di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łigai dóó łichíiʼgo naashchʼąąʼ dóó diłhiłgo noodǫ́ǫ́z.
Łeeyiʼ chʼosh yiyání diłhiłgo noodǫ́zígíí éí łeeyiʼ chʼosh yiyą́ą łeh.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ zahalánii
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Mimus gilvus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 9–11di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí diłhił; bidaaʼ éí łizhin.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ zahalánii éí chʼosh yázhí dóó dzidzé dóó chʼil binááʼ deildeeł; łahda naʼashǫ́ʼii dóó chʼał deilghał ałdóʼ.
Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ chʼoshtsoh noodǫ́zígíí
éí táyiʼ dóó niʼkáágóó ndaakaaígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ichthyophis davidi" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí łeeyiʼ chʼoshtsoh éí 8–11di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó łitsogo noodǫ́ǫ́z; bitseeʼ éí nineez; bijáád doo hólǫ́ǫ da; binááʼ éí áłtsʼíísí.
Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ chʼoshtsoh noodǫ́zígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Táyiʼ chʼał binághah dah daalbáhígíí
éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pelophylax cretensis" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 2–2.5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; binághah éí dah diłhiłgo daalbá; bijáád éí yishtłizhgo noodǫ́ǫ́z; binááʼ éí ntsaa.
Táyiʼ chʼał binághah dah daalbáhígíí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ tsinyiʼ séigoʼtsoh bitseeʼ kʼídzítsooígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Heterometrus spinifer" deiłníigo dayózhí. Díí séigoʼtsoh éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi dóó hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí séigoʼ éí 5–6di asdzoh ádaníłtso; adóó éí łizhingo naashchʼąąʼ; bijáád éí łizhin ałdóʼ. Naaldlooshi yázhí dóó chʼosh éí bichʼiyąʼ.
Wóláchííʼ yikééʼ yigááłí tseechʼį́dígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Chamaeza campanisona" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–8di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bítááʼ éí dinilzhin; bizééʼ dóó bitéél éí łigai dóó łizhingo halkizh; binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí diłhił dóó doo nineez da.
Wóláchííʼ yikééʼ yigááłí tseechʼį́dígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Naaʼahóóhai Bikooh
éí Áshįįh Biiʼtó Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; Ndzisgaii Hatsoh Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.
Naaʼahóóhai Bikooh éí -gi bił hazʼą́, áádóó áadi tʼáá díkwíí bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́. Naaʼahóóhai Bikooh éí tónteel bikááʼdóó deigo 5,082 adéesʼeez.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ nááʼdeiłnaadiilkǫǫhí noodǫ́zígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Homopholis fasciata" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 3–5di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilba dóó dinilzhingo noodǫ́ǫ́z.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ nááʼdeiłnaadiilkǫǫhí noodǫ́zígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł.
Nááʼyiłnaadii yistłʼiní bitseeʼ diwozhígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Strophurus elderi" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 2–3di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibáágo naashchʼąąʼ dóó łizhingo yistłʼin; bitseeʼ éí diwozh.
Nááʼyiłnaadii yistłʼiní bitseeʼ diwozhígíí éí naʼashjéʼii dóó séígoʼ dóó jááłánii dóó chʼosh yázhí yildeeł łeh.
Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tábąąh chʼał azhééʼ bitʼohígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 0.8–2di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilgai dóó niłhingo naashchʼąąʼ; bitéél éí łigai; binááʼ éí diłhił.
Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tábąąh chʼał azhééʼ bitʼohígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Tłʼiish mósíyilnááʼí niłhinígíí
éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bitsįʼ Yishtłizhii Bikéyahdi dóó Naakaii Dootłʼizhí Bikéyah Dah Naaʼeełígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Boiga beddomei" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 60–70di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí niłhin dóó diniltsxogo naashchʼąąʼ.
Náátsʼózídę́ę́ʼ tłʼiish mósíyilnááʼí niłhinígíí éí tsídii yázhí dóó tąądee naagháhii dóó naʼashǫ́ʼii yázhí éí yilghał łeh.
Tsin biʼiil yildeełígíí
éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫs dóó Eʼeʼaahjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Arborimus longicaudus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 2–3di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 1–2di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bijaaʼ éí áłtsʼíísí; bitéél éí łigai.
Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tséʼą́ąyiʼ jááłánii dinilgaaígíí
éí chʼosh bijáád dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Harpethrix caeca" deiłníigo dayózhí. Díí jááłánii éí hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jááłánii éí 1–1.5di asdzoh áníłnéez łeh. Bitsʼíís éí diniltsogo naashchʼąąʼ. Chʼil dóó dííłdzid éí bichʼiyąʼ łeh.
Lókʼaatah dǫ́ʼiiyiyiitsahí binákʼee łigaaígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hemitriccus orbitatus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binákʼee éí łigai; bizééʼ dóó bitéél éí dinilbá; bitłʼaaʼ éí diniltso łeh; bidaaʼ éí diłhił.
Lókʼaatah dǫ́ʼiiyiyiitsahí binákʼee łigaaígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tó wónaanídę́ę́ʼ yádadíłtihii dóó bikʼéí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikááʼgóó dahólǫ́, tʼáá hazhóʼó Nahatʼeʼiitsoh Bikéyah dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí, ńléidi éí ádaadin. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sylviidae" deiłníigo deiyózhí. Tó wónaanídę́ę́ʼ yádadíłtihii dóó bikʼéí éí 70 ałʼąą ádaatʼé.
Díí tsídii éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tʼááłáhági átʼéego:Tó wónaanídę́ę́ʼ yádadíłtihii dóó bikʼéí
Chʼizhaazhiitsoh binákʼee halzhinígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Turdoides melanops" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 8–12di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitsiitsʼiin éí łibá; binákʼee éí halzhin; bidaaʼ éí diłhił.
Chʼizhaazhiitsoh binákʼee halzhinígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yázhí éí yilghał; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Magí bíchį́į́h łigaaígíí
éí naaldlooshii daʼałtʼoʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼaʼaahjí dóó  dóó Náhookǫsjí  hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Saguinus mystax" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí magí éí 8–11di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 14–17di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łizhin; bíchį́į́h dóó bizééʼ éí łigai.
Magí bíchį́į́h łigaaígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó chʼil bitʼąąʼ yiłchozh; chéłchaaʼ dóó wóʼałtaasʼéí dóó naʼashǫ́ʼii yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Ayáásh nizhóonii dinilbáago dootłʼizhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbáago dootłʼizh; bitłʼaaʼ éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.
Ayáásh nizhóonii dinilbáago dootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; łahda dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh.
Béésh Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashjéʼii tádígháhígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Asthenoctenus borellii" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.3–0.6di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí dinilzhingo naashchʼąąʼ dóó tʼóó bíyó nteel łeh. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yázhí éí haalzheeh ałdóʼ.
Nákʼeeshtsoii binááʼ łigaaígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Nákʼeeshtsoii binááʼ łigaaígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh ałdóʼ.
Tó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí naashchʼąąʼí yázhí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Náhookǫsjí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Emberiza pusilla" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibáago yishtłizh; bitsiiʼ dóó bitʼaʼ dóó binághah éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí łibá.
Tó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí naashchʼąąʼí yázhí éí chʼil binááʼ yildeeł; łahda naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł ałdóʼ.
Nááʼdeiłnaadii bitseeʼ diwozhígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Strophurus" deiłníigo deiyózhí. Nááʼyiłnaadii bitseeʼ diwozhígíí éí 20 ałʼąą ádaatʼé.
Díí naʼashǫ́ʼii éí 1–2di asdzoh ádaníłnééz, áádóó éí naʼashjéʼii dóó séígoʼ dóó jááłánii dóó chʼosh yázhí deildeeł łeh.
Atʼaʼ yiltʼąąʼítah tłʼiish dinilgai dóó dootłʼizhígíí
éí tłʼiish íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Bothriechis lateralis" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 25–30di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bitłʼaaʼ éí dinilgai łeh.
Atʼaʼ yiltʼąąʼítah tłʼiish dinilgai dóó dootłʼizhígíí éí naʼastsʼǫǫsí dóó naʼashǫ́ʼii dóó chʼał yilghał łeh.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsintah tsídiiłtsooí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Crithagra scotops" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łitso; bitʼaʼ éí dinilzhin dóó diniltso; binátsʼiin éí łitso; bidaaʼ éí łibá.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsintah tsídiiłtsooí éí chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí bítááʼ dibéłchíʼígíí
éí naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Trachylepis boettgeri" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4–8di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó łizhin dóó dinilgaigo noodǫ́ǫ́z; bítááʼ éí dibéłchíʼí; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Akałii Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashjéʼii nahachaʼí bizééʼ naashchʼąąʼígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phidippus texanus" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́; dóó  éí tʼóó ahayóí. thumb|left|250px|Baʼáádígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.05–0.1di asdzoh áníłtso łeh. Bikąʼígíí éí bitsʼíís dinilzhin dóó łichíiʼgo naashchʼąąʼ, bitsiitsʼiin dóó bijáád éí daalzhin; baʼáádígíí éí niłhin; bizééʼ nilhin dóó halzhin łeh. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii bitseeʼ níbaalí
éí naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hydrosaurus weberi" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 25–35di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii bitseeʼ níbaalí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó jááłánii yildeeł; chʼil bitʼąąʼ dóó tsin bineestʼąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Séí Yiskʼidii
éí Áshįįh Biiʼtó Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; Ndzisgaii Hatsoh Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.
Séí Yiskʼidii éí -gi bił hazʼą́, áádóó áadi tʼáá díkwíí bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́. Séí Yiskʼidii éí tónteel bikááʼdóó deigo 5,318 adéesʼeez.
Tsídii disxǫsí bitseeʼ dootłʼizhígíí
éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó  dóó Náhookǫsjí  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Galbula galbula" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 7–9di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís (dóó bitseeʼ) éí chʼilgo dootłʼizh dóó disxǫs; bizééʼ éí łigai; bitsiitʼáád éí yágo dootłʼizh; bitłʼaaʼ éí dibéłchíʼí; bidaaʼ éí nineez dóó áłtsʼóózí.
Áshįįh Tó (kinsááʼ)
éí Naʼazhǫǫsh Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́. Bitłʼáahdi Béésh Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.
Áshįįh Tóodi tʼáá díkwíí bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́į́ ńtʼę́ę́ʼ; dííshjį́į́góó éí kinsááʼ.
thumb|left|300px
Tsinlátah naʼashǫ́ʼii bitʼaʼ hólóní dootłʼizhígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí dóó kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Corytophanes hernandesii" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4–10di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilbáago dootłʼizh łeh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí łitso.
Tsinlátah naʼashǫ́ʼii bitʼaʼ hólóní dootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; chʼał dóó łóóʼ yázhí dóó dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Bitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ naʼashjéʼii kʼíńdílʼisígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼosh éí 0.5–1di asdzoh áníłtso; adóó éí bitsʼíís łibá dóó dinilgaigo naashchʼąąʼ. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ chʼoshtsoh tsédídéhígíí
éí táyiʼ dóó niʼkáágóó ndaakaaígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Uraeotyphlus interruptus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí łeeyiʼ chʼoshtsoh éí 6–8di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó tsédídéehgo dootłʼizh łeh; bitseeʼ éí nineez; bijáád doo hólǫ́ǫ da; binááʼ éí áłtsʼíísí.
Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ chʼoshtsoh tsédídéhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Náátsʼózídę́ę́ʼ naʼashjéʼii nímazí neeskʼahígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Steatoda cingulata" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí dóó  dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí tʼáá díkwíí mm áníłtso łeh. Bitsʼíís éí łizhingo naashchʼąąʼ. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Nááʼyiłnaadii áłtsʼózígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Calodactylodes aureus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 2–4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí niłhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ.
Nááʼyiłnaadii áłtsʼózígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł.
Tʼiishchíitah kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi
éí Ahééháshį́į́h Hahoodzodi bił hazʼą́; Dlodziłgaii Bitooʼ Áłtsʼíísí Bił Hahoodzodi éí bił hazʼą́.
Díí kǫʼ naʼałbąąsii ninádaaltłiʼígi éí 1987 yihah yę́ędą́ą́ʼ ályaa; dah náhástʼánígi éí tʼááłáʼí.
Chʼaa ndaakaaígíí
2018góó yihah yę́ędą́ą́ʼ 30,492 bílaʼashdlaʼii Tʼiishchíitahídę́ę́ʼ Dlodziłgaii Bitooʼgóó dóó Shash Bitoʼ Nílį́į́góó kǫ́ naʼałbąąsii bił naaswod.
thumb|left|300px
Łóóʼtsoh bizábąąh shiyishí yázhí
éí łóóʼtsoh biwooʼ daditsʼózígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Tónteel biyiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Caperea marginata" deiłníigo dayózhí. Tʼáá díí tʼéiyá łóóʼtsoh "Caperea"-jí dóó "Neobalaenidae"-jí atah yisdzoh.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí łóóʼtsoh éí 20–21di adéesʼeez áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bitéél éí łigai. Ndilnaʼgo éí naʼałkǫ́ǫ́ʼ.
Łóóʼtsoh bizábąąh shiyishí yázhí éí táłtłʼááh chʼoshchilí yildeełgo naʼałkǫ́ǫ́ʼ.
Łeeyiʼ chʼosh yiyání łichíiʼgo noodǫ́zígíí
éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Atractus flammigerus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 15–20di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhingo naashchʼąąʼ dóó łichíiʼgo noodǫ́ǫ́z.
Łeeyiʼ chʼosh yiyání łichíiʼgo noodǫ́zígíí éí łeeyiʼ chʼosh yiyą́ą łeh.
Lókʼaatah dǫ́ʼiiyiyiitsahí bitéél dibéłchíʼígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́; éí tʼóó ahayóí. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hemitriccus cinnamomeipectus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí dibéłchíʼí; bidaaʼ éí diłhił.
Tʼáłkizhii bitsiitʼáád dibéłchíʼígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Nicator gularis" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Tʼáłkizhii bitsiitʼáád dibéłchíʼígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Zahalánii dootłʼizhígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Melanotis caerulescens" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 9–11di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo dootłʼizh; binákʼee éí halzhin; bidaaʼ éí łizhin.
Nákʼeeshtsoii bizééʼ łitsooígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Vireo flavifrons" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitʼaʼ éí diłhił dóó kʼídzígai; bitéél dóó bitsiiʼ éí diłhiłgo łitso; binákʼee dóó bizééʼ éí łitso; bidaaʼ éí diłhił.
Nákʼeeshtsoii bizééʼ łitsooígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh ałdóʼ.
Áshįįh Bikoohdi chidí naatʼaʼí ńdinibįįhígi
éí Ndzisgaii Hatsoh Áłtsʼíísí Bił Hahoodzodi (Áshįįh Biiʼtó Hahoodzo biyiʼdi) bił hazʼą́.
Ahééháshį́į́hdę́ę́ʼ gałbáhí
éí Biishchʼid Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó Chʼódeeníniitah Nílį́ Hahoodzodi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sylvilagus bachmani" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 10–15di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél dóó bitseeyaa éí łigai; bijaaʼ éí nineez.
Ahééháshį́į́hdę́ę́ʼ gałbáhí éí tłʼoh dóó chʼil bitʼąąʼ yiłchozh.
Áshįįh Bikoohdi chidí naatʼaʼí ńdinibįįhígi
Díí chidí naatʼaʼí ńdinibįįhígi éí 523 náhásdzo hayázhí dikʼą́ągo áníłtso áádóó éí tónteel bikááʼdóó deigo 5,022 adéesʼeez.
Ayáásh nizhóonii łibáhígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Mayrornis lessoni" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitłʼaaʼ dóó binákʼee éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.
Ayáásh nizhóonii łibáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; łahda dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh.
Wóláchííʼ yikééʼ yikahí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Formicariidae" deiłníigo deiyózhí. Wóláchííʼ yikééʼ yikahí éí 12 ałʼąą ádaatʼé. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–8di asdzoh ádaníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ łeh; bidaaʼ éí diłhił.
Wóláchííʼ yikééʼ yikahí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii deildeeł.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ yaayááhalzhin
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Crithagra atrogularis" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá dóó dinilgaigo naashchʼąąʼ; bizééʼ éí halzhin; binátsʼiin éí łigai; bitłʼaakááʼ éí łitso; bidaaʼ éí łibá.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsintah tsídiiłtsooí éí chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashjéʼii kʼíńdílʼisígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼosh éí 0.5–1di asdzoh áníłtso; adóó éí bitsʼíís dibéłchíʼí dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Nááʼyiłnaadii bíchį́į́h heetsʼózí łibáhígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Rhynchoedura angusta" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 2–4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ dóó dah daalgai.
Nááʼyiłnaadii bíchį́į́h heetsʼózí łibáhígíí éí tsinaʼayąʼii yildeeł łeh.
Ałhidadiikʼą́ Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashjéʼii tádígháhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.3–0.6di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ dóó tʼóó bíyó nteel łeh. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yázhí éí haalzheeh ałdóʼ.
Táyiʼ chʼał binághah dah dzítsooígíí
éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááh dóó Haʼaʼaahjí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pelophylax epeiroticus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 2–3di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; binághah éí dinilzhingo halkizh dóó dah dzítso łeh; bijáád éí yishtłizhgo noodǫ́ǫ́z; bitéél éí łigai; binááʼ éí ntsaa.
Táyiʼ chʼał binághah dah dzítsooígíí éí chʼosh dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Tó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí naashchʼąąʼí yishtłizhígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Emberiza sahari" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibáago yishtłizh; bitsiiʼ dóó bizééʼ éí diłhiłgo łibá; bidaaʼ éí łibá.
Tó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí naashchʼąąʼí yishtłizhígíí éí chʼil binááʼ yildeeł; łahda naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł ałdóʼ.
Magí bizábąąh łigaaígíí
éí naaldlooshii daʼałtʼoʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼaʼaahjí hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Saguinus labiatus" deiłníigo dayózhí. Magí bibid halchíʼí bee wójí ałdóʼ. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí magí éí 8–11di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 14–17di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łizhin; bíchį́į́h dóó bizábąąh éí łigai; bibid éí halchíiʼ łeh.
Magí bizábąąh łigaaígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó chʼil bitʼąąʼ yiłchozh; chéłchaaʼ dóó wóʼałtaasʼéí dóó naʼashǫ́ʼii yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaní bitʼaʼ nineezígíí
éí jaaʼabaní dóó jaaʼniłtsʼílí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Miniopterus natalensis" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jaaʼabaní bitʼaʼ éí 8–12di asdzoh áníłnééz; bitsʼíís éí 3–4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitʼaʼ dóó bijaaʼ éí dinilzhin.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ jaaʼabaní bitʼaʼ nineezígíí éí kʼaalógii dóó iichʼąhii dóó tsʼíʼii dóó tséʼédǫ́ʼii haalzheehgo naatʼáa łeh; łóóʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Chéchʼiltah naʼashjéʼii nahachaʼí bizééʼ naashchʼąąʼígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phidippus adumbratus" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.05–0.1di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí dinilgai dóó łichíiʼgo naashchʼąąʼ; bizééʼ dinilgai dóó halzhin łeh. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał azhééʼ bitʼohígíí
éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Physalaemus spiniger" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ chʼał azhééʼ bitʼohígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ chʼoshtsoh yishtłizhgo łibáhígíí
éí táyiʼ dóó niʼkáágóó ndaakaaígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ichthyophis bombayensis" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí łeeyiʼ chʼoshtsoh éí 6–10di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá; bitseeʼ éí nineez; bijáád doo hólǫ́ǫ da; binááʼ éí áłtsʼíísí.
Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ chʼoshtsoh yishtłizhgo łibáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Tłʼiish mósíyilnááʼí yistłʼinígíí
éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó  dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Boiga multomaculata" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 25–30di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibáago naashchʼąąʼ dóó dibéłchíʼíigo yistłʼin.
Náátsʼózídę́ę́ʼ tłʼiish mósíyilnááʼí yistłʼinígíí éí tsídii yázhí dóó tąądee naagháhii dóó naʼashǫ́ʼii yázhí éí yilghał łeh.
Ahééháshį́į́hdę́ę́ʼ łeeyiʼ bitiiní binághah halchíʼígíí
éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫs dóó Eʼeʼaahjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Clethrionomys californicus" (éí doodaiiʼ éí "Myodes californicus") deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 2–3di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 1–2di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binághah éí halchíiʼ łeh; bijaaʼ éí áłtsʼíísí; bitéél éí łigai.
Ahééháshį́į́hdę́ę́ʼ łeeyiʼ bitiiní binághah halchíʼígíí éí ábíshjaaʼ dóó tłʼoh yiłchozh.
Atʼaʼ yiltʼąąʼítah tłʼiish diniltsooígíí
éí tłʼiish íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó  dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Bothriechis bicolor" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 25–40di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó diniltsogo naashchʼąąʼ.
Atʼaʼ yiltʼąąʼítah tłʼiish diniltsooígíí éí naʼastsʼǫǫsí dóó naʼashǫ́ʼii dóó chʼał yilghał łeh.
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí łikizhígíí
éí naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Trachylepis vato" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4–8di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łizhingo naashchʼąąʼ dóó łigaigo łikizh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí łikizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii éí yildeeł.
Nááʼyiłnaadii nahałʼinígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ptenopus garrulus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 2–4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ dóó łigaigo yistłʼin; bibid dóó bizééʼ éí łigai; bitseeʼ éí tʼóó bíyó ditą́.
Nááʼyiłnaadii nahałʼinígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł.
Atsá Dah Diitʼaʼí (kinsááʼ)
éí Naʼazhǫǫsh Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́. Bitłʼáahdi Béésh Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.
Atsá Dah Diitʼaʼíidi tʼáá díkwíí bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́į́ ńtʼę́ę́ʼ; dííshjį́į́góó éí kinsááʼ.
Atsá Dah Diitʼaʼí éí -gi bił hazʼą́. Atsá Dah Diitʼaʼí éí tónteel bikááʼdóó deigo 5,561 adéesʼeez.
thumb|left|300px
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiiłtsooí dóó bikʼéí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Crithagra" deiłníigo deiyózhí. Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiiłtsooí dóó bikʼéí éí 37 ałʼąą ádaatʼé.
Díí tsídii éí 4–5di asdzoh ádaníłtso łeh, áádóó éí chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł.
Tʼááłáhági átʼéego:Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiiłtsooí dóó bikʼéí
Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ tsinyiʼ séigoʼtsoh diłhiłígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Heterometrus cyaneus" deiłníigo dayózhí. Díí séigoʼtsoh éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi dóó Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó dóó kéyah dah ndaaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí séigoʼ éí 5–6di asdzoh ádaníłtso; adóó éí diłhiłgo naashchʼąąʼ; bijáád éí diłhił ałdóʼ. Naaldlooshi yázhí dóó chʼosh éí bichʼiyąʼ.
Nááʼyiłnaadii bíchį́į́h heetsʼózí łichíʼígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Rhynchoedura ormsbyi" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 2–4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼíigo naashchʼąąʼ dóó dah daalgai.
Nááʼyiłnaadii bíchį́į́h heetsʼózí łichíʼígíí éí tsinaʼayąʼii yildeeł łeh.
Łeeyiʼ chʼosh yiyání łibáhígíí
éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Atractus pantostictus" deiłníigo dayózhí.