cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ niʼgóó tłʼiish báhádzidígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 20–30di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilbá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ.
Wóláchííʼ neiłkaahiitsoh bitseeʼ dah daalgaaígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Wóláchííʼ neiłkaahiitsoh bitseeʼ dah daalgaaígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; chʼil binááʼ dóó chʼil bitʼąąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ; łahda chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yázhí yilghał.
Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ niʼgóó tłʼiish báhádzidígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ niʼgóó tłʼiish báhádzidígíí éí naʼastsʼǫǫsí dóó łéʼétsoh yilghał łeh; naʼashǫ́ʼii dóó chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah łéʼétsoh
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah łéʼétsoh éí chʼil binááʼ dóó bitʼąąʼ dóó tłʼoh yiłchozh.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ tłʼiish mósíyilnááʼí
éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí dóó  dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Leptodeira" deiłníigo deiyózhí. Shádiʼááhdę́ę́ʼ tłʼiish mósíyilnááʼí éí 14 ałʼąą ádaatʼé. thumb|left|250px
Dził Dijoolii
éí Dibé Ntsaa Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́. Dzidzé Tóhí Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ tłʼiish mósíyilnááʼí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 20–40di asdzoh ádaníłnééz, áádóó éí chʼał dóó naʼashǫ́ʼii dóó tsxilghááh deilghał łeh.
Dził Dijoolii
Dził Dijoolii éí 15.47 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 587 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
Dził Dijoolii éí -gi bił hazʼą́, áádóó éí tónteel bikááʼdóó deigo 7,986 adéesʼeez.
thumb|left|300px
Dǫ́ʼiiyiyiitsahí nizhóonii bitsiiʼ łizhinígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Terpsiphone rufiventer" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 6–7di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitsiiʼ dóó bitʼaʼ éí łizhin; bidaaʼ éí diłhił.
Dǫ́ʼiiyiyiitsahí nizhóonii bitsiiʼ łizhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; łahda dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh.
Łeesdísí Bikéyahdę́ę́ʼ tséʼą́ąyiʼ naʼashjéʼii bidaanézí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼosh éí 0.2–0.5di asdzoh áníłtso; adóó éí bitsʼíís dinilbá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bijáád éí dadiłhił. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Choozhghalii bitseeʼ łitsooígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Icterus mesomelas" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 8–10di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łitso; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí łitso dóó łizhingo naashchʼąąʼ łeh; bizééʼ dóó binákʼee éí halzhin; bidaaʼ éí diłhiłgo łibá.
Choozhghalii bitseeʼ łitsooígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼastsʼǫǫsí yázhí
éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pseudomys delicatulus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 2–3di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 3–4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí łigai; bikeeʼ éí tʼáá daalchííʼ.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼastsʼǫǫsí yázhí éí chʼil binááʼ dóó azeeʼ dóó tłʼoh yiłchozh.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ tóńlį́ bibąąh chʼał dibéłchíʼígíí
éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ptychohyla spinipollex" (éí doodaiiʼ "Atlantihyla spinipollex") deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 0.5–1.5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitéél éí łigai; binááʼ éí diłhiłgo łitso.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ tóńlį́ bibąąh chʼał dibéłchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Chʼíshiibeezhii bitsiitʼáád halzhinígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Poecile atricapillus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bistiitʼáád dóó bizééʼ éí halzhin; bináyaah éí łigai; bitʼaʼ éí łibá; bidaaʼ éí łizhin.
Chʼíshiibeezhii bitsiitʼáád halzhinígíí éí chʼil binááʼ yildeeł; naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł ałdóʼ.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ dáʼákʼehtah chʼał azhééʼ bitʼohígíí
éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Physalaemus riograndensis" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 0.8–2di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitéél éí dinilgai; binááʼ éí diłhił.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ dáʼákʼehtah chʼał azhééʼ bitʼohígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Ahééháshį́į́hdę́ę́ʼ dziłtah chʼał yishtłizhígíí
éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Rana sierrae" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 2–4di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bikʼaashtʼah éí łitso; bitéél éí diniltso; binááʼ éí ntsaa.
Tó wónaanídę́ę́ʼ łéʼétsoh hadaalzheehii
éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí dóó  dóó  dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Elaphe" deiłníigo deiyózhí. Tó wónaanídę́ę́ʼ łéʼétsoh hadaalzheehii éí 16 ałʼąą ádaatʼé.
Wóyiyiitsahí dinilbáhígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Inezia inornata" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dibéłchíʼí; bidaaʼ éí diłhił.
Wóyiyiitsahí dinilbáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Chʼah Diʼilii Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii daachʼį́dígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó  dóó  dóó Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdi dóó  dóó Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi dóó  dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Bucanetes mongolicus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; bizééʼ dóó bitłʼaaʼ éí dinilgai; bidaaʼ éí łibá dóó doo nineez da.
Chʼah Diʼilii Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii daachʼį́dígíí éí chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsékʼi gah binághah halchíʼígíí
éí Biishchʼid Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pronolagus saundersiae" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 15–20di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá; binághah éí halchíiʼ łeh; bitéél éí łigai; bitseeʼ éí diłhił; bijaaʼ éí nineez.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsékʼi gah binághah halchíʼígíí éí tłʼoh dóó chʼil bitʼąąʼ yiłchozh.
Ayáásh chʼizhaazhii bitsiitʼáád halchíʼígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hylophilus poicilotis" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Ayáásh chʼizhaazhii bitsiitʼáád halchíʼígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh ałdóʼ.
Bikooh Hótłʼizí
éí Dibé Ntsaa Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́. Dzidzé Tóhí Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.
Bikooh Hótłʼizí éí -gi bił hazʼą́, áádóó áadi tʼáá díkwíí bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́. Bikooh Hótłʼizí éí tónteel bikááʼdóó deigo 6,086 adéesʼeez.
thumb|left|300px
Táʼídziilnii Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ séigoʼ yázhí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Euscorpius tergestinus" deiłníigo dayózhí. Díí séigoʼ éí Táʼídziilnii Bikéyahdi dóó Ńahookǫsjí hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí séigoʼ éí 1–1.5di asdzoh ádaníłtso; adóó éí dibéłchíʼí dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitsʼíís éí tʼóó bíyó ditą́; bijáád éí yishtłizhgo ndaashchʼąąʼ. Naaldlooshi yázhí dóó chʼosh éí bichʼiyąʼ.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ dáʼákʼehtah łeeyiʼ chʼoshtsoh łibáhígíí
éí táyiʼ dóó niʼkáágóó ndaakaaígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Oscaecilia bassleri" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí łeeyiʼ chʼoshtsoh éí 10–24di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá; bitseeʼ éí nineez; bijáád doo hólǫ́ǫ da; binááʼ éí áłtsʼíísí.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ dáʼákʼehtah łeeyiʼ chʼoshtsoh łibáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Táłkááʼtsʼin (íiyisígíí)
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí táłkááʼtsʼin éí 15–20di adéesʼeez áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ łeh; bizééʼ éí dinilgai.
Táłkááʼtsʼin éí łóóʼ yilghał łeh; hazéí dóó chʼał dóó tsídii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tʼąąłánítah
right|thumb|300px éí Áshįįh Biiʼtó Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; Tʼąąłánítah Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin haalʼá. Tʼąąłánítah Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biwááshindoon éí díí kin haalʼáagi bił hazʼą́.
Tʼąąłánítah éí 24.16 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 31,605 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
Tʼąąłánítah éí -gi bił hazʼą́. Tʼąąłánítah éí tónteel bikááʼdóó deigo 5,050 adéesʼeez.
Łį́į́ʼ Yistłʼiní Bikooh
thumb|right|300px éí Áshįįh Biiʼtó Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́. Tséłchíítsį́į́ Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.
Łį́į́ʼ Yistłʼiní Bikooh éí 0.6 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 207 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
Łį́į́ʼ Yistłʼiní Bikooh éí -gi bił hazʼą́. Łį́į́ʼ Yistłʼiní Bikooh éí tónteel bikááʼdóó deigo 5,305 adéesʼeez.
Chʼał yilnááʼí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi dóó Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdi dóó Haʼaʼaahjí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Teratoscincus" deiłníigo deiyózhí. Chʼał yilnááʼí éí náhástʼéí thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 2–6di asdzoh ádaníłnééz, áádóó éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí deildeeł łeh.
Zahalánii ditsxizí dinilzhinígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cinclocerthia ruficauda" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 9–12di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; binááʼ éí łitso; bidaaʼ éí łizhin.
Naʼashjéʼii nímazí bitsʼíís dah daalgaaígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Crustulina guttata" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi hólǫ́; Tséjééʼ Dineʼé Bikéyahdi éí tʼóó ahayóí.
Hodíłchʼiltah nahashǫ́ʼii yázhí
éí naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi dóó Shádiʼááhjí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Calotes paulus" deiłníigo dayózhí.
Naʼashjéʼii nímazí bitsʼíís dah daalgaaígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí tʼáá díkwíí mm áníłtso łeh. Bitsʼíís éí diłhiłgo naashchʼąąʼ dóó dah daalgai. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Hodíłchʼiltah nahashǫ́ʼii yázhí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 6–10di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó dinilgaigo naashchʼąąʼ łeh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Hodíłchʼiltah naʼashǫ́ʼii yázhí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Choozhghalii bitsiitʼáád łitsxooígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Icterus auricapillus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 8–10di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łitsxo; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí łitso dóó łizhingo naashchʼąąʼ łeh; bikąʼígíí éí bizééʼ dóó binákʼee halzhin; bidaaʼ éí diłhiłgo łibá.
Choozhghalii bitsiitʼáád łitsxooígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Táłkááʼtsʼin bíchį́į́htsʼózí
éí naaldlooshii dadichʼízhii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Mecistops leptorhynchus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí táłkááʼtsʼin éí 6–8di adéesʼeez áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ łeh.
Táłkááʼtsʼin bíchį́į́htsʼózí éí łóóʼ yilghał łeh; hazéí dóó chʼał dóó tsídii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Yéigo ałhoshiigi átʼéhé áłtsʼísígíí
éí naaldlooshii daʼałtʼoʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Microcebus myoxinus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí yéigo ałhoshii dóó naʼastsʼǫǫsí nahalin, áko ndi éí magí dah yikahjí atah yisdzoh.
Bitsʼíís éí 4–5di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łigai; binááʼ éí ntsaa.
Yéigo ałhoshiigi átʼéhé áłtsʼísígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó chʼil bitʼąąʼ yiłchozh; chéłchaaʼ dóó wóʼałtaasʼéí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Ahééháshį́į́hdę́ę́ʼ naʼashjéʼii nahachaʼí ntsaaígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phidippus octopunctatus" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Náhookǫs dóó Eʼeʼaahjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́; dóó Dilzéehii Bikéyahdi éí tʼóó ahayóí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.8–1di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís dóó bitsiitʼáád éí łibá; bitsiitsʼiin dóó bijáád éí daalzhin (baʼáádígíí éí tʼóó łibá). Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Séí Nástłʼah (Áshįįh Biiʼtó Hahoodzo)
éí Áshįįh Biiʼtó Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́. Tséłchíítsį́į́ Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.
Séí Nástłʼah éí -gi bił hazʼą́, áádóó áadi tʼáá díkwíí bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́. Séí Nástłʼah éí tónteel bikááʼdóó deigo 3,658 adéesʼeez.
Eʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ mąʼii naatʼáʼii
éí jaaʼabaní dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah naaʼeełí léiʼ bikáaʼgi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pteropus pelewensis" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí mąʼii naatʼáʼii bitsʼíís éí 10–12di aszdoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitʼaʼ dóó biniiʼ éí łizhin; binááʼ éí łichííʼ.
Eʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ mąʼii naatʼáʼii éí tsin bineestʼąʼ dóó hashkʼaan dóó atʼaʼ yiltʼąąʼí bineestʼąʼ yiłchozh.
Haltsooítah bįįh łibáhígíí
éí Naaldlooshii Bikéshgaan Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pelea capreolus" deiłníigo dayózhí. Tʼáá díí tʼéiyá naaldlooshii "Pelea"-jí atah yisdzoh. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 2–3di adéesʼeez áníłtso. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łigai; bikąʼígíí éí bideeʼ holǫ́.
Haltsooítah bįįh łibáhígíí éí chʼil bitʼąąʼ dóó tłʼoh yiłchozh dóó náʼátʼaał.
Tsídii dághaaʼí bitsiiyah halchíʼígíí
éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Eubucco tucinkae" deiłníigo dayózhí.
Tsídii dághaaʼígíí éí bidaaʼ ditą́ dóó mósí nahalingo bidághaaʼ hólǫ́ǫ łeh.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibáago dootłʼizh; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łitso; binákʼee éí halzhin; bitsiiyah éí halchííʼ; bidaaʼ éí łitso.
Tsídii dághaaʼí bitsiiyah halchíʼígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé deiłchozh; łahda chʼosh deildeeł ałdóʼ.
Jááłániitʼą́hí diniltsxooígíí
éí chʼosh bijáád dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Brachycybe rosea" deiłníigo dayózhí. Díí jááłánii éí Náhookǫs dóó Haʼaʼaahjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jááłánii éí 0.5–1di asdzoh áníłnéez łeh. Bitsʼíís éí diniltsxogo naashchʼąąʼ łeh. Chʼil dóó dííłdzid éí bichʼiyąʼ łeh.
Beʼekʼid Dootłʼizhí
éí Dibé Ntsaa Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́. Dzidzé Tóhí Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.
Áhí dah oojołítah tąądee naagháhii yiyání áłtśózígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 15–20di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó diłhiłgo naashchʼąąʼ.
Áhí dah oojołítah tąądee naagháhii yiyání áłtśózígíí éí tąądee naagháhii dóó łeeyiʼ chʼosh yilghał łeh.
Beʼekʼid Dootłʼizhí
thumb|left|300px
Tó wónaanídę́ę́ʼ tséʼą́ąyiʼ naʼashjéʼii bidaanézí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Meta menardi" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Ásáí Dineʼé Bikéyahdi dóó Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó hólǫ́. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼosh éí 0.2–0.5di asdzoh áníłtso; adóó éí bitsʼíís dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bijáád éí dadiłhił. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ tóńlį́ bibąąh chʼał yishtłizhígíí
éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó  dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ptychohyla hypomykter" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 0.5–1.5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilbáago yishtłizh dóó dootłʼizhgo yistłʼin; bitéél éí łigai; binááʼ éí diłhiłgo łitso.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ tóńlį́ bibąąh chʼał yishtłizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ łeeyiʼ chʼoshtsoh diłhiłgo tsédídéhígíí
éí táyiʼ dóó niʼkáágóó ndaakaaígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Epicrionops petersi" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí łeeyiʼ chʼoshtsoh éí 10–15di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo tsédídééh; bitseeʼ éí nineez; bijáád doo hólǫ́ǫ da; binááʼ éí áłtsʼíísí.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ łeeyiʼ chʼoshtsoh diłhiłgo tsédídéhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Ayáásh chʼizhaazhii bitsiitʼáád halzhinígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pteruthius rufiventer" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łiba; bitsiitʼáád éí halzhin; bitéél éí dah dzíltso; bitʼaʼ éí yishtłizhgo łitso; bidaaʼ éí diłhił.
Ayáásh chʼizhaazhii bitsiitʼáád halzhinígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh ałdóʼ.
Wóyiyiitsahíchilí bikʼiiz dibéłchíʼígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Euscarthmus rufomarginatus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 3–4di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin; bikʼiiz éí dibélchíʼí; bizééʼ dóó bitéél éí diniltsxo; binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.
Wóyiyiitsahíchilí bikʼiiz dibéłchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Dǫ́ʼiiyiyiitsahí nizhóonii bitʼaʼ dibéłchíʼígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah ndaaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Terpsiphone bourbonnensis" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 6–8di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bikąʼígíí éí bitsiiʼ diłhił; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dibéłchíʼí; bidaaʼ éí diłhił.
Dǫ́ʼiiyiyiitsahí nizhóonii bitʼaʼ dibéłchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; łahda dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh.
Ghą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii daachʼį́dígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Ghą́ą́ʼaskʼidii Biłikahii Bikéyahdę́ę́ʼ tsídii daachʼį́dígíí éí chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí naashchʼąąʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí naashchʼąąʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii éí yildeeł.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ haltsooítah chʼał dibéłchíʼí azhééʼ bitʼohígíí
éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Physalaemus gracilis" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Shádiʼááhdę́ę́ʼ haltsooítah chʼał dibéłchíʼí azhééʼ bitʼohígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Kʼaitah Nílį́
éí Áshįįh Biiʼtó Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; Tʼąąłánítah Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin haalʼá.
Kʼaitah Nílį́ éí 37.59 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 8,893 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
Naʼashjéʼii nahachaʼí bizééʼ naashchʼąąʼígíí dóó bikʼéí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah daasdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Phidippus" deiłníigo deiyózhí. Naʼashjéʼii nahachaʼí bizééʼ naashchʼąąʼígíí dóó bikʼéí éí nahasdzáán bikáaʼgi 76 ałʼąą ádaatʼé.
Kʼaitah Nílį́
right|thumb|300px
Naʼashjéʼii nahachaʼí bizééʼ naashchʼąąʼígíí dóó bikʼéí
Díí naʼashjéʼii bitsʼíís éí 0.2–0.5di asdzoh ádaníłtso łeh. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdę́ę́ʼ niʼgóó tłʼiish báhádzidígíí
éí tłʼiish íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdi dóó dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gloydius halys" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Biʼééʼ Łichííʼí Bikéyahdę́ę́ʼ niʼgóó tłʼiish báhádzidígíí éí naʼastsʼǫǫsí dóó łéʼétsoh yilghał łeh; naʼashǫ́ʼii dóó chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Chooyééł Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tábąąh naʼashjéʼii naalzheehí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Dolomedes instabilis" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Chooyééł Dineʼé Bikéyahdi dóó Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.7–1di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí łizhin dóó łigaigo naashchʼąąʼ; bijáád éí dadinilzhin. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ; łóóʼ yázhí éí haalzheeh ałdóʼ.
Chʼíshiibeezhii bitsiitʼáád łitsxooígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Cephalopyrus flammiceps" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibáago diniłtso; bistiitʼáád éí łitsxo; bidaaʼ éí łizhin.
Chʼíshiibeezhii bitsiitʼáád łitsxooígíí éí chʼil binááʼ yildeeł; naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł ałdóʼ.
Ásáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah nááʼyiłnaadii bitseeʼ noodǫ́zígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááh dóó Haʼaʼaahjí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pristurus celerrimus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Ásáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah nááʼyiłnaadii bitseeʼ noodǫ́zígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł łeh.
Wóláchííʼ neiłkaahiitsoh bitsiitʼáád dibéłchíʼígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Thamnophilus ruficapillus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 7–8di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bikąʼígíí éí bitʼaʼ dóó bitsiitʼáád dibéłchíʼí, bitéél éí łizhin dóó łigaigo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí łibá.
Wóláchííʼ neiłkaahiitsoh bitsiitʼáád dibéłchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; chʼil binááʼ dóó chʼil bitʼąąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ; łahda chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yázhí yilghał.
Choozhghalii bitsiiyah łitsooígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó Shádiʼááhjí Hoozdo Hahoodzodi dóó  dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Icterus cucullatus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 8–10di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łitsxo; bitʼaʼ éí łigai dóó łizhingo naashchʼąąʼ łeh; bizééʼ dóó binákʼee éí halzhin; bidaaʼ éí diłhiłgo łibá.
Choozhghalii bitsiiyah łitsooígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashjéʼii bidaanézí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Metleucauge chikunii" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí dóó  hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼosh éí 0.2–0.5di asdzoh áníłtso; adóó éí bitsʼíís dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bijáád éí dadiłhił. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Tsé Náázhoozhí (Áshįįh Biiʼtó Hahoodzo)
éí Áshįįh Biiʼtó Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́. Tséłchíítsį́į́ Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.
thumb|left|300px
Ásáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii yágo dootłʼizhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Ásáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii yágo dootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Tséyaa tsinyiʼ séigoʼ yázhí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Euscorpius carpathicus" deiłníigo dayózhí. Díí séigoʼ éí Shádiʼááhjí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi dóó Bichʼah Łichíiʼii Bikéyahdi hólǫ́. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí séigoʼ éí 1–1.5di asdzoh ádaníłtso; adóó éí diłhiłgo dibéłchíʼí dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitsʼíís éí tʼóó bíyó ditą́; bijáád éí yishtłizhgo ndaashchʼąąʼ. Naaldlooshi yázhí dóó chʼosh éí bichʼiyąʼ.
Táłkááʼtsʼin bikágí ntłʼizígíí
éí naaldlooshii dadichʼízhii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Mecistops cataphractus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí táłkááʼtsʼin éí 6–8di adéesʼeez áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ łeh.
Táłkááʼtsʼin bikágí ntłʼizígíí éí łóóʼ yilghał łeh; hazéí dóó chʼał dóó tsídii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼastsʼǫǫsíchilí
éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pseudomys novaehollandiae" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 1–2di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 2–3di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí łigai; bikeeʼ éí tʼáá daalchííʼ.
Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdę́ę́ʼ naʼastsʼǫǫsíchilí éí chʼil binááʼ dóó azeeʼ dóó tłʼoh yiłchozh.
Tó Sikʼaz Háálį́ (Dibé Ntsaa Hahoodzo)
éí Dibé Ntsaa Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́. Dzidzé Tóhí Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.
Tó Sikʼaz Háálį́ éí -gi bił hazʼą́, áádóó áadi tʼáá díkwíí bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́. Tó Sikʼaz Háálį́ éí tónteel bikááʼdóó deigo 8,779 adéesʼeez.
Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ yéigo ałhoshii
éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Glirulus japonicus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 4–8di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; binághah éí dinilzhin; bitseeʼ éí ditłʼo.
Binááʼádaałtsʼózí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ yéigo ałhoshii éí chéłchaaʼ dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł łeh; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Naʼashjéʼii dijoolí dóó bikʼéí
éí nahasdzáán tʼáá siʼą́ą́ ńtʼę́ę́ʼ bikááʼgóó dahólǫ́ (tʼáá hazhóʼó Shádiʼááhjí kéyah yistinígíí — ńléidi éí ádaadin). Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Araneidae" deiłníigo deiyózhí. Naʼashjéʼii nímazí éí 3,108 ałʼąą ádaatʼé.
Díí naʼashjéʼii éí 0.2–2di asdzoh ádaníłtso. Bitsʼíís éí nímaz, bijáád éí danineez łeh. Łaʼ éí bitsʼíís daalgai dóó daaltsxo, náánáłaʼ éí yishtłizh dóó diłhiłgo ndaashchʼąąʼ. Binááʼ éí ádaałtsʼíísí. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Tʼááłáhági átʼéego:Naʼashjéʼii dijoolí dóó bikʼéí
Shádiʼááhdę́ę́ʼ łeeyiʼ chʼoshtsoh dinilzhinígíí
éí táyiʼ dóó niʼkáágóó ndaakaaígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Caecilia pulchraserrana" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí łeeyiʼ chʼoshtsoh éí 8–9di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin; bitseeʼ éí nineez; bijáád doo hólǫ́ǫ da; binááʼ éí áłtsʼíísí.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ łeeyiʼ chʼoshtsoh dinilzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Yéigo ałhoshiigi átʼéhé dibéłchíʼígíí
éí naaldlooshii daʼałtʼoʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Microcebus rufus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí yéigo ałhoshii dóó naʼastsʼǫǫsí nahalin, áko ndi éí magí dah yikahjí atah yisdzoh.
Bitsʼíís éí 4–5di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łigai; bitseeʼ éí kʼíjíjin; binááʼ éí ntsaa.
Áhí dah oojołítah tąądee naagháhii yiyání dinilzhinígíí
éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sibon annulatus" deiłníigo dayózhí.
Náhookǫsjí Tʼąąłánítah
éí Áshįįh Biiʼtó Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; áádóó éí bílaʼashdlaʼii náóltahígíí biniiyé náhásdzo. Tʼąąłánítah Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.
Áhí dah oojołítah tąądee naagháhii yiyání dinilzhinígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 15–20di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ.
Náhookǫsjí Tʼąąłánítah
Náhookǫsjí Tʼąąłánítah éí 22.5 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 4,642 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
Áhí dah oojołítah tąądee naagháhii yiyání dinilzhinígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Áhí dah oojołítah tąądee naagháhii yiyání dinilzhinígíí éí tąądee naagháhii dóó łeeyiʼ chʼosh yilghał łeh.
Náhookǫsjí Tʼąąłánítah
Náhookǫsjí Tʼąąłánítah éí -gi bił hazʼą́. Náhookǫsjí Tʼąąłánítah éí tónteel bikááʼdóó deigo 4,344 adéesʼeez.
left|thumb|300px
Hakʼaz tsídiiłbáhí bítááʼ halchíʼígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Deeteel Bikéyahdi dóó Haʼaʼaahjí Hakʼaz Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Acanthis hornemanni" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łigai dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ; bítááʼ éí halchííʼ; bizééʼ dóó bitłʼaaʼ éí dinilgai; bidaaʼ éí łitso dóó doo nineez da.
Hakʼaz tsídiiłbáhí bítááʼ halchíʼígíí éí chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Eʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ mąʼii naatʼáʼii bitʼaʼ łizhinígíí
éí jaaʼabaní dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pteropus samoensis" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí mąʼii naatʼáʼii bitʼaʼ éí 1.5–2di adéesʼeez áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bitʼaʼ dóó biniiʼ éí łizhin; binááʼ éí łichííʼ.
Eʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ mąʼii naatʼáʼii bitʼaʼ łizhinígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó hashkʼaan dóó atʼaʼ yiltʼąąʼí bineestʼąʼ yiłchozh.
Wóyiyiitsahíchilí bitsiitʼáád diniltsxooígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Euscarthmus meloryphus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 3–4di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; bizééʼ éí łigai; bitéél dóó bitsiitʼáád éí diniltsxo; bidaaʼ éí diłhił.
Wóyiyiitsahíchilí bitsiitʼáád diniltsxooígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Jááłániitʼą́hí yishtłizhígíí
éí chʼosh bijáád dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Brachycybe producta" deiłníigo dayózhí. Díí jááłánii éí Náhookǫs dóó Haʼaʼaahjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jááłánii éí 0.5–1di asdzoh áníłnéez łeh. Bitsʼíís éí yishtłizh dóó diniltsxogo naashchʼąąʼ łeh. Chʼil dóó dííłdzid éí bichʼiyąʼ łeh.
Tsinlátah níłtsą́ chʼał łitsooígíí
éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí dóó kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tlalocohyla loquax" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 0.5–1di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łitso; bitéél éí łigai; binááʼ éí diłhił.
Tsinlátah níłtsą́ chʼał łitsooígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Ásáí Dineʼé Daalzhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tábąąh jádí
éí Naaldlooshii Bikéshgaan Dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Ásáí Dineʼé Daalzhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Kobus megaceros" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 3–4di adéesʼeez áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łizhin; bitsiiyah éí łigai; bideeʼ éí yisdiz. Baʼáádígíí éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ.
Ásáí Dineʼé Daalzhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tábąąh jádí éí chʼil bitʼąąʼ dóó tłʼoh yiłchozh dóó náʼátʼaał.
Choozhghalii bitsiiʼ łizhinígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Icterus graduacauda" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 8–10di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łitso; bitsiiʼ dóó bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí łizhin; bidaaʼ éí diłhiłgo łibá.
Choozhghalii bitsiiʼ łizhinígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tó Háálį́ Bitééh
éí Áshįįh Biiʼtó Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́. Tséłchíítsį́į́ Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.
thumb|left|300px
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí nizhónígíí
éí naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Trachylepis varia" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4–8di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin; bikʼiiz éí łigaigo noodǫ́ǫ́z; bitsiitʼáád éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí nizhónígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii éí yildeeł.
Ásáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashjéʼii nahachaʼí bizééʼ halgaaígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Menemerus fagei" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi dóó Táłkááʼ Bineʼ Naʼadziʼnii Bikéyahdi dóó hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.2–0.4di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí dinilbáaʼgo naashchʼąąʼ. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Ásáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah nááʼyiłnaadii łibáhígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááh dóó Haʼaʼaahjí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pristurus carteri" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4–5di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilbáago naashchʼąąʼ dóó łibáago łikizh.
Ásáí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ tsétah nááʼyiłnaadii łibáhígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł łeh.
Ayáásh chʼizhaazhii bitsiitʼáád yishtłizhígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tunchiornis ochraceiceps" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Daakǫʼ Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashjéʼii bidaanézí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Metellina kirgisica" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí dóó  dóó  hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼosh éí 0.2–0.5di asdzoh áníłtso; adóó éí bitsʼíís dinilgai dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bijáád éí diłhiłgo daalkizh. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Ayáásh chʼizhaazhii bitsiitʼáád yishtłizhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Ayáásh chʼizhaazhii bitsiitʼáád yishtłizhígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh ałdóʼ.
Dǫ́ʼiiyiyiitsahí nizhóonii bízdílidígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Myiagra alecto" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px|Baʼáádígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 6–8di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís diłhiłgo naashchʼąąʼ dóó dootłʼizhgo bízdílid; bidaaʼ éí diłhił. Baʼáádígíí éí bitsʼíís dibéłchíʼí dóó bitłʼaaʼ łigai.
Dǫ́ʼiiyiyiitsahí nizhóonii bízdílidígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; łahda dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ łeeyiʼ chʼoshtsoh dootłʼizhígíí
éí táyiʼ dóó niʼkáágóó ndaakaaígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Caecilia nigricans" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí łeeyiʼ chʼoshtsoh éí 8–15di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo dootłʼizh; bitseeʼ éí nineez; bijáád doo hólǫ́ǫ da; binááʼ éí áłtsʼíísí.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ łeeyiʼ chʼoshtsoh dootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Kéyah dah naaʼeełídę́ę́ʼ niʼgóó tłʼiish báhádzidígíí
éí tłʼiish íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Gloydius tsushimaensis" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 20–25di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ.
Kéyah dah naaʼeełídę́ę́ʼ niʼgóó tłʼiish báhádzidígíí éí naʼastsʼǫǫsí dóó łéʼétsoh yilghał łeh; naʼashǫ́ʼii dóó chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tsinabąąs Bitiin
éí Áshįįh Biiʼtó Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; áádóó éí bílaʼashdlaʼii náóltahígíí biniiyé náhásdzo. Tʼąąłánítah Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.
Tsinabąąs Bitiin éí 5.2 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 2,016 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
Tsinabąąs Bitiin éí -gi bił hazʼą́. Tsinabąąs Bitiin éí tónteel bikááʼdóó deigo 4,842 adéesʼeez.
Táłkááʼtsʼin yázhí
éí naaldlooshii dadichʼízhii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Osteolaemus tetraspis" deiłníigo dayózhí. Tʼáá díí tʼéiyá táłkááʼtsʼin "Osteolaemus"-jí atah yisdzoh. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí táłkááʼtsʼin éí 4–5di adéesʼeez áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó diłhiłgo naashchʼąąʼ łeh.
Táłkááʼtsʼin yázhí éí łóóʼ yilghał łeh; hazéí dóó chʼał dóó tsídii éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii chʼałniiʼí
éí naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Eʼeʼaahjí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Bufoniceps laungwalaensis" deiłníigo dayózhí. Tʼáá díí tʼéiyá naʼashǫ́ʼii "Bufoniceps"-jí atah yisdzoh. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 8–10di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí niłhin dóó dinilgaigo naashchʼąąʼ; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii chʼałniiʼí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Tsídii dághaaʼí bizééʼ halchíʼígíí
éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó  dóó Náhookǫsjí  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Capito niger" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px|Bikąʼígíí Tsídii dághaaʼígíí éí bidaaʼ ditą́ dóó mósí nahalingo bidághaaʼ hólǫ́ǫ łeh.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 6–8di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí diniltso; bizééʼ dóó bítááʼ éí halchííʼ; baʼáádígíí éí bitéél łizhingo łikizh; bidaaʼ éí łizhin.
Tsídii dághaaʼí bizééʼ halchíʼígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó dzidzé deiłchozh; łahda chʼosh deildeeł ałdóʼ.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ haltsooítah chʼał niłhiní azhééʼ bitʼohígíí
éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Physalaemus henselii" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 0.8–2di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí niłhin dóó dibéłchíʼíigo noodǫ́ǫ́z; binááʼ éí diłhił.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ haltsooítah chʼał niłhiní azhééʼ bitʼohígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Dáʼákʼehtah naʼatsʼǫǫsí haalzheehii
éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaah dóó Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pantherophis guttatus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 40–70di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ łeh.
Dáʼákʼehtah naʼatsʼǫǫsí haalzheehii éí naʼastsʼǫǫsí dóó łéʼétsoh dóó chʼał yilghał łeh; tsídii biyęęzhii ałdóʼ yiyą́.
Wóláchííʼ neiłkaahiitsoh bitsiitʼáád diłhiłígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Thamnophilus pelzelni" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px|Baʼáádígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 7–8di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís łibá dóó bitsiitʼáád diłhił; baʼáádígíí éí bitsʼíís diniltsxo dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ, bitsiitʼáád éí halchííʼ; bitʼaʼ éí łizhin dóó łigaigo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí diłhił.
Wóláchííʼ neiłkaahiitsoh bitsiitʼáád diłhiłígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; chʼil binááʼ dóó chʼil bitʼąąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ; łahda chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yázhí yilghał.
Ahééháshį́į́hdę́ę́ʼ naalnoodí łikizhígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫs dóó Eʼeʼaahjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Aspidoscelis tigris" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 8–12di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí dóó diłhiłgo łikizh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Ahééháshį́į́hdę́ę́ʼ naalnoodí łikizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Tsinlátah níłtsą́ chʼał naashchʼąąʼígíí
éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí dóó kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Tlalocohyla picta" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 0.5–1di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bikʼiiz éí dah dzítso; bitéél éí dinilgai; binááʼ éí diłhił.
Tsinlátah níłtsą́ chʼał naashchʼąąʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Áhí dah oojołítah tąądee naagháhii yiyání łibáhígíí
éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Sibon nebulatus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 15–20di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó diłhiłgo noodǫ́ǫ́z.
Áhí dah oojołítah tąądee naagháhii yiyání łibáhígíí éí tąądee naagháhii dóó łeeyiʼ chʼosh yilghał łeh.