cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Doohatsʼíí Yátiʼ Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ táyiʼ chʼał
éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pelophylax bergeri" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 2–3di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó łitsogo naashchʼąąʼ; bizééʼ dóó bitéél éí łigai; bijáád éí dinilbáago noodǫ́ǫ́z; binááʼ éí ntsaa.
Doohatsʼíí Yátiʼ Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ táyiʼ chʼał éí chʼosh dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Adeeshzhahnii Bikéyah
éí Eʼeʼaahjí Tónteel bikáaʼgi dah naaʼeeł.
Adeeshzhahnii Bikéyah éí 4,706 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso; 272,459 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii áadi kéédahatʼį́ (díí éí 2016góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
Tʼááłáhági átʼéego:Eʼeʼaahjí Tónteel bikáaʼgi kéyah dah ndaaʼeełígíí
Shádiʼááh biyaadę́ę́ʼ łóóʼtsoh bizábąąh shiyishí
éí łóóʼtsoh biwooʼ daditsʼózígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Tónteel biyiʼdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Eubalaena australis" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí łóóʼtsoh éí 50–55di adéesʼeez áníłnééz. Bitsʼíís éí łizhin. Ndilnaʼgo éí naʼałkǫ́ǫ́ʼ.
Shádiʼááh biyaadę́ę́ʼ łóóʼtsoh bizábąąh shiyishí éí táłtłʼááh chʼoshchilí yildeełgo naʼałkǫ́ǫ́ʼ.
Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał naashchʼąąʼí azhééʼ bitʼohígíí
éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Physalaemus marmoratus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 0.8–2di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí łigai; binááʼ éí diłhił.
Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał naashchʼąąʼí azhééʼ bitʼohígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Naaʼahóóhaiłbáhí áłtʼą́ą́ʼí yishtłizhígíí
éí tązhii dóó naaʼahóóhai dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pternistis hartlaubi" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaʼahóóhaiłbáhí éí bitsʼíís yishtłizhgo naashchʼąąʼ, dóó dinilzhingo yistłʼin; bidaaʼ éí łibá. Bitsʼíís éí 0.8–1 adéesʼeez áníłtso.
Naaʼahóóhaiłbáhí áłtʼą́ą́ʼí yishtłizhígíí éí chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí deildeeł.
Chʼah Diʼilii Bikéyahdę́ę́ʼ nááʼyiłnaadii noodǫ́zígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Alsophylax pipiens" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 1–2di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dniłhin dóó yishtłizhgo noodǫ́ǫ́z.
Chʼah Diʼilii Bikéyahdę́ę́ʼ nááʼyiłnaadii noodǫ́zígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł.
Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ chʼoshtsoh dinilzhin dóó łitsooígíí
éí táyiʼ dóó niʼkáágóó ndaakaaígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ichthyophis beddomei" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí łeeyiʼ chʼoshtsoh éí 8–11di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin, bitłʼaaʼ éí łitso; bitseeʼ éí nineez; bijáád doo hólǫ́ǫ da; binááʼ éí áłtsʼíísí.
Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ chʼoshtsoh dinilzhin dóó łitsooígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Náhookǫs biyaadę́ę́ʼ gah
éí gah dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lepus americanus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 15–23di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ (haigo éí łigai); bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łigai; bijaaʼ éí nineez dóó kʼíjíjin łeh.
Náhookǫs biyaadę́ę́ʼ gah éí tłʼoh dóó chʼil bitʼąąʼ yiłchozh.
Nááʼyiłnaadii dah daaltsooí bitseeʼ diwozhígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Strophurus wellingtonae" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Nááʼyiłnaadii dah daaltsooí bitseeʼ diwozhígíí éí naʼashjéʼii dóó séígoʼ dóó jááłánii dóó chʼosh yázhí yildeeł łeh.
Wóláchííʼ yikééʼ yigááłí bitsiitʼáád halchíʼígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Formicarius colma" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–8di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dibéłchíʼí; bitsiitʼáád éí halchííʼ; binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.
Wóláchííʼ yikééʼ yigááłí bitsiitʼáád halchíʼígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Bitłʼáahdi Béésh
éí Naʼazhǫǫsh Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; áádóó éí bílaʼashdlaʼii náóltahígíí biniiyé náhásdzo. Bitłʼáahdi Béésh Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ, áádóó Bitłʼáahdi Béésh Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biwááshindoon éí díí kin dah shijaaʼigíí biyiʼdi bił hazʼą́.
Bitłʼáahdi Béésh éí 1.5 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 3,269 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
Bitłʼáahdi Béésh éí -gi bił hazʼą́. Bitłʼáahdi Béésh éí tónteel bikááʼdóó deigo 4,331 adéesʼeez.
thumb|left|300px
Shádiʼááhjí Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashjéʼii łizhinígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Latrodectus indistinctus" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí dóó  hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí tʼáá díkwíí mm áníłtso łeh. Bitsʼíís éí łizhin dóó diłhiłgo naashchʼąąʼ. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Tsinyiʼ chʼiyíítʼogii yishtłizhígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Myiopagis gaimardii" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Tsinyiʼ chʼiyíítʼogii yishtłizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Magí bijaaʼ ditłʼooí łizhinígíí
éí naaldlooshii daʼałtʼoʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Callithrix kuhlii" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí magí éí 7–9di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 10–15di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łizhin; binághah éí łibáago yistłʼin; bijaaʼ dóó bítááʼ éí łigai.
Magí bijaaʼ ditłʼooí łizhinígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó chʼil bitʼąąʼ yiłchozh; chéłchaaʼ dóó wóʼałtaasʼéí dóó naʼashǫ́ʼii yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tó wónaanídę́ę́ʼ naʼashjéʼii nahachaʼí łizhingo noodǫ́zígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Salticus propinquus" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Ayóóʼátʼé Tónteel bibąąhgóó hólǫ́. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.02–0.04di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí łizhin dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z; bitsiitsʼiin éí łizhin dóó dah daalgai. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Haʼaʼaahjí Chéchʼil Bił Dzígaii
éí Ahééháshį́į́h Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; áádóó éí bílaʼashdlaʼii náóltahígíí biniiyé náhásdzo. Dlodziłgaii Bitooʼ Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.
Haʼaʼaahjí Chéchʼil Bił Dzígaii éí 5.2 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 2,762 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
Haʼaʼaahjí Chéchʼil Bił Dzígaii éí -gi bił hazʼą́. Haʼaʼaahjí Chéchʼil Bił Dzígaii éí tónteel bikááʼdóó deigo 144 adéesʼeez.
Ndaʼałʼeełí Dineʼé Bikéyah
éí Eʼeʼaahjí Tónteel bikáaʼgi dah naaʼeeł.
Ndaʼałʼeełí Dineʼé Bikéyah éí 1,097 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso; 202,506 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii áadi kéédahatʼį́ (díí éí 2020góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
Nákʼeehgaii bitʼaʼ łitsooígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Vireo carmioli" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; binákʼee dóó bizééʼ éí łigai; bitłʼaaʼ dóó bitʼayaa éí łitso; bidaaʼ éí diłhił.
Nákʼeehgaii bitʼaʼ łitsooígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh ałdóʼ.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ jááłánii biziiz łání łizhin dóó łitsooígíí
éí chʼosh bijáád dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Chondrodesmus riparius" deiłníigo dayózhí. Díí jááłánii éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jááłánii éí 0.5–1di asdzoh áníłnéez łeh. Bitsʼíís éí łizhin; bikʼiiz éí łitso łeh. Chʼil dóó dííłdzid éí bichʼiyąʼ łeh.
Tábąąh naʼashjéʼii tádígháhígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah daasdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ancylometes" deiłníigo deiyózhí. Díí naʼashjéʼii éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 1–2di asdzoh ádníłtso łeh. Bitsʼíís éí yishtłizh dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ dóó tʼóó bíyó nteel łeh. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ; chʼał dóó łóóʼ yázhí éí hadaalzheeh ałdóʼ.
Hodíłchʼiltah tsídii bitsiitʼáád halzhinígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lioptilus nigricapillus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 6–8di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bizééʼ dóó bitéél éí diłhiłgo łibá; bitsiitʼáád éí halzhin; bidaaʼ éí dinilbá.
Hodíłchʼiltah tsídii bitsiitʼáád halzhinígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Ayáásh nizhóonii bitsiitʼáád dah jíljinígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hypothymis azurea" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–6di asdzoh áníłtso. Bikąʼígíí éí bitsʼíís yágo dootłʼizh; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí łibá; bitsiitʼáád éí dah jíljin; bidaaʼ éí diłhił. Baʼáádígíí éí bitsʼíís dinilbá dóó bitʼaʼ dinilzhin.
Ayáásh nizhóonii bitsiitʼáád dah jíljinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; łahda dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiiłtsooí bítááʼ łitsooígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyah beʼałníiʼdi hólǫ́ (dííshjį́įdi éí Kéyah Ałkééʼ Naaznilgo Dah Ndaaʼeełígíí bikááʼgóó hólǫ́ ałdóʼ). Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Crithagra mozambica" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łitso; binágah dóó bitsiitʼáád éí halbá; binátsʼiin dóó bítááʼ éí łitso; bidaaʼ éí łibá.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiiłtsooí bítááʼ łitsooígíí éí chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Hóółtseiitah łeeyiʼ bitiiní
éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Bilį́į́ʼ Ńdeiltihii Dineʼé Bikéyahdi dóó dóó Eʼeʼaahjí  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lagurus lagurus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 4–6di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 1–2di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bijaaʼ éí áłtsʼíísí; bitéél éí łigai.
Hóółtseiitah łeeyiʼ bitiiní éí chʼil binááʼ dóó tłʼoh yiłchozh.
Nááʼyiłnaadii dinilbáhí bitseeʼ diwozhígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Strophurus krisalys" deiłníigo dayózhí.
Tsídii disxǫsí bílaʼ táaʼii
éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Jacamaralcyon tridactyla" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Nááʼyiłnaadii dinilbáhí bitseeʼ diwozhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 2–3di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilbá; bitseeʼ éí diwozh.
Nááʼyiłnaadii dinilbáhí bitseeʼ diwozhígíí éí naʼashjéʼii dóó séígoʼ dóó jááłánii dóó chʼosh yázhí yildeeł łeh.
Tsídii disxǫsí bílaʼ táaʼii
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 7–8di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łizhin; binághah éí dootłʼizhgo disxǫs; bitéél éí łigai; bidaaʼ éí nineez.
Tsídii disxǫsí bílaʼ táaʼii éí chʼosh haalzheehgo naatʼá.
Łeeyiʼ chʼosh yiyání bitsiiyah łigaaígíí
éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Atractus occipitoalbus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 30–35di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo naashchʼąąʼ; bitsiiyah éí łigai.
Łeeyiʼ chʼosh yiyání bitsiiyah łigaaígíí éí łeeyiʼ chʼosh yiyą́ą łeh.
Tłʼiish mósíyilnááʼí łikizhígíí
éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Boiga forsteni" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 50–70di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo naashchʼąąʼ dóó łigaigo łikizh łeh.
Náátsʼózídę́ę́ʼ tłʼiish mósíyilnááʼí łikizhígíí éí tsídii yázhí dóó tąądee naagháhii dóó naʼashǫ́ʼii yázhí éí yilghał łeh.
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí baa dzólnígíí
éí naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Trachylepis elegans" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí baa dzólnígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii éí yildeeł.
Eʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ nááʼyiłnaadii bitseeʼ dichʼízhí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 2–4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ.
Eʼeʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ nááʼyiłnaadii bitseeʼ dichʼízhí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł.
Naʼashǫ́ʼii bitʼaʼ hólóní dootłʼizhígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Basiliscus plumifrons" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 20–35di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó dinilgaigo łikizh łeh; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí łitso.
Naʼashǫ́ʼii bitʼaʼ hólóní dootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; chʼał dóó łóóʼ yázhí dóó dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí naashchʼąąʼí łitsooígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibáago łitso; bitʼaʼ dóó binághah éí łitso dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bidaaʼ éí łibá.
Tó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí naashchʼąąʼí łitsooígíí éí chʼil binááʼ yildeeł; łahda naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł ałdóʼ.
Haltsooítah táyiʼ chʼał
éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááh dóó Haʼaʼaahjí Tó Wónaanídę́ę́ʼ Bilagáana Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pelophylax kurtmuelleri" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 2–3di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó yishtłizhgo łikizh; bizééʼ dóó bitéél éí łigai; bijáád éí dinilbáago noodǫ́ǫ́z; binághah éí dah dzítso łeh; binááʼ éí ntsaa.
Haltsooítah táyiʼ chʼał éí chʼosh dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ chʼoshtsoh dootłʼizhígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí łeeyiʼ chʼoshtsoh éí 8–12di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo dootłʼizh; bitseeʼ éí nineez; bijáád doo hólǫ́ǫ da; binááʼ éí áłtsʼíísí.
Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ chʼoshtsoh dootłʼizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Náátsʼózídę́ę́ʼ tsinlátah chį́į́shkʼání naashchʼąąʼígíí
éí tłʼiish íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Trimeresurus venustus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 2–3di adéesʼeez áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó dinilzhingo naashchʼąąʼ.
Náátsʼózídę́ę́ʼ tsinlátah chį́į́shkʼání naashchʼąąʼígíí éí naʼastsʼǫǫsí dóó naʼashǫ́ʼii dóó chʼał yilghał łeh.
Naʼatsʼǫǫsí Yiljaaʼí Bikooh
éí Áshįįh Biiʼtó Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; Ndzisgaii Hatsoh Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin haalʼá.
Naʼatsʼǫǫsí Yiljaaʼí Bikooh éí 2.5 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 1,547 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
Naʼatsʼǫǫsí Yiljaaʼí Bikooh éí -gi bił hazʼą́. Naʼatsʼǫǫsí Yiljaaʼí Bikooh éí tónteel bikááʼdóó deigo 4,970 adéesʼeez.
Tsékʼi naʼashǫ́ʼiitʼą́hí
éí naʼashǫ́ʼii diwozhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Platysaurus attenboroughi" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 6–8di asdzoh áníłnééz. Bikąʼígíí éí bitsʼíís dootłʼizh dóó dinilzhingo noodǫ́ǫ́z; bitseeʼ éí nineez dóó tʼóó bíyó dichʼíízh; binááʼ éí diłhił. Baʼáádígíí łizhin dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z.
Tsékʼi naʼashǫ́ʼiitʼą́hí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Haʼaʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ chʼiyíítʼogii yishtłizhígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Haʼaʼaahjí Tónteel bikáaʼdi kéyah dah naaʼeełí léiʼ bikáaʼgi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Myiopagis cotta" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Haʼaʼaahjí Tónteeldę́ę́ʼ chʼiyíítʼogii yishtłizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Tʼiishchíitah
éí Ahééháshį́į́h Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; áádóó éí bílaʼashdlaʼii náóltahígíí biniiyé náhásdzo. Dlodziłgaii Bitooʼ Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.
Tʼiishchíitah éí 1.9 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 4,404 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
Tʼiishchíitah éí -gi bił hazʼą́. Tʼiishchíitah éí tónteel bikááʼdóó deigo 125 adéesʼeez.
Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ séigoʼtsoh diłhiłígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Heterometrus mysorensis" deiłníigo dayózhí. Díí séigoʼtsoh éí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí séigoʼ éí 4–4.5di asdzoh ádaníłtso; adóó éí diłhiłgo naashchʼąąʼ; bijáád éí dadiłhił ałdóʼ. Naaldlooshi yázhí dóó chʼosh éí bichʼiyąʼ.
Nákʼeehgaii łibáhígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Vireo plumbeus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; binákʼee dóó bizééʼ éí łigai; bitʼaʼ éí diłhiłgo łibá dóó kʼíjíjin; bidaaʼ éí diłhił.
Nákʼeehgaii łibáhígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh ałdóʼ.
Náhookǫs biyaadę́ę́ʼ łóóʼtsoh
éí łóóʼtsoh biwooʼ daditsʼózígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Tónteel biyiʼdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Balaena mysticetus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí łóóʼtsoh éí 50–60di adéesʼeez áníłnééz. Bitsʼíís éí łizhin. Ndilnaʼgo éí naʼałkǫ́ǫ́ʼ.
Náhookǫs biyaadę́ę́ʼ łóóʼtsoh éí táłtłʼááh chʼoshchilí yildeełgo naʼałkǫ́ǫ́ʼ.
Zahalánii binátsʼiin łigaaígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Mimus saturninus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 9–11di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ dóó binághah éí diłhił; binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí łizhin.
Zahalánii binátsʼiin łigaaígíí éí chʼosh yázhí dóó dzidzé dóó chʼil binááʼ deildeeł; łahda naʼashǫ́ʼii dóó chʼał deilghał ałdóʼ.
Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał niłhiní azhééʼ bitʼohígíí
éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Physalaemus moreirae" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 0.8–2di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí niłhin dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí łigai; binááʼ éí diłhił.
Lókʼaaʼ yinooghałii bidaaʼ ditání
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Conostoma aemodium" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 10–12di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó łibá; bidaaʼ éí łitsxo dóó ditą́.
Lókʼaaʼ yinooghałii bidaaʼ ditání éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Magí bijaaʼ ditłʼooí yishtłizhígíí
éí naaldlooshii daʼałtʼoʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Callithrix flaviceps" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí magí éí 7–10di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 10–15di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhił dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitsiitsʼiin éí yishtłizh dóó diniltsogo naashchʼąąʼ.
Magí bijaaʼ ditłʼooí yishtłizhígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó chʼil bitʼąąʼ yiłchozh; chéłchaaʼ dóó wóʼałtaasʼéí dóó naʼashǫ́ʼii yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Séítah gah
éí gah dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi dóó Ásáí Dineʼé Bikéyah dóó Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Lepus capensis" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 15–25di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél dóó bitłʼaaʼ éí łigai; bijaaʼ éí nineez dóó kʼíjíjin łeh.
Séítah gah éí tłʼoh dóó chʼil bitʼąąʼ yiłchozh.
Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashjéʼii nahachaʼí łizhin dóó łigaaígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Salticus zebraneus" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Tsiikʼi Déíbaalí Bikéyahdi dóó dóó Bichʼah Łichíiʼii Bikéyahdi hólǫ́.
Wóláchííʼ yikééʼ yigááłí diłhiłígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Formicarius analis" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–8di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ éí dinilzhin; binákʼee dóó bizééʼ éí halzhin; bidaaʼ éí diłhił.
Wóláchííʼ yikééʼ yigááłí diłhiłígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Béésh Łichíiʼii Haagééd (Naʼazhǫǫsh Hahoodzo)
éí Naʼazhǫǫsh Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; áádóó éí bílaʼashdlaʼii náóltahígíí biniiyé náhásdzo. Bitłʼáahdi Béésh Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.
Béésh Łichíiʼii Haagééd éí 2.4 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 155 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
thumb|right|300px
Shádiʼááhdę́ę́ʼ jááłánii dichʼízhígíí
éí chʼosh bijáád dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Psammodesmus bryophorus" deiłníigo dayózhí. Díí jááłánii éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jááłánii éí 0.5–1di asdzoh áníłnéez łeh. Bitsʼíís éí dinilzhin. Chʼil dóó dííłdzid éí bichʼiyąʼ łeh.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiiłtsooí bitłʼaaʼ łigaaígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó  dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Crithagra dorsostriatus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łitso; bitłʼaaʼ éí łigai; bitʼaʼ éí dinilzhin dóó dinilgai; binátsʼiin dóó bítááʼ éí łitso; bidaaʼ éí łibá.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiiłtsooí bitłʼaaʼ łigaaígíí éí chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ nááʼyiłnaadii bikéshgaan ádinígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi dóó kéyah dah naaʼeełí léiʼ bikáaʼgi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Ebenavia inunguis" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ nááʼyiłnaadii bikéshgaan ádinígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł.
Chʼiyíítʼogii daashtłizhígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah daasdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó dahólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Myiopagis" deiłníigo deiyózhí. Chʼiyíítʼogii daashtłizhígíí éí tsostsʼid ałʼąą ádaatʼé.
Chʼiyíítʼogii daashtłizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí deildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Naʼashǫ́ʼii bitʼaʼ hólóní ntsaaígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Basiliscus basiliscus" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 30–45di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin; bizábaąąh éí łigai; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí łitso.
Naʼashǫ́ʼii bitʼaʼ hólóní ntsaaígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; chʼał dóó łóóʼ yázhí dóó dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii bijaaʼ ádiní yishtłizhígíí
éí naʼashǫ́ʼii ndaashchʼąąʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Aphaniotis fusca" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 6–8di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bijáád éí ádaałtsʼóósí; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii bijaaʼ ádiní yishtłizhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Akałii Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashjéʼii tádígháhígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Anahita punctulata" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí dóó Náhookǫs dóó Haʼaʼaahjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 1.5–2di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí niłhingo naashchʼąąʼ dóó tʼóó bíyó nteel łeh. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ; chʼał dóó naʼashǫ́ʼii yázhí éí haalzheeh ałdóʼ.
Nááʼyiłnaadii łibáhí bitseeʼ diwozhígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Strophurus ciliaris" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 2–3di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá; bibid dóó bizééʼ éí łigai; bitseeʼ éí diwozh.
Nááʼyiłnaadii łibáhí bitseeʼ diwozhígíí éí naʼashjéʼii dóó séígoʼ dóó jááłánii dóó chʼosh yázhí yildeeł łeh.
Tsédeeskʼizh
éí Áshįįh Biiʼtó Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; Ndzisgaii Hatsoh Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.
Tsédeeskʼizh éí 1.71 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 733 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
Tsédeeskʼizh éí -gi bił hazʼą́. Tsédeeskʼizh éí tónteel bikááʼdóó deigo 4,990 adéesʼeez.
Ayáásh nizhóonii biyaayááh halzhinígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Symposiachrus boanensis" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 5–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łigai; bitsiiʼ dóó biyaayááh dóó bitʼaʼ éí łizhin; bidaaʼ éí diłhił.
Ayáásh nizhóonii biyaayááh halzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; łahda dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh.
Naakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ táyiʼ chʼał
éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó Shádiʼááhjí  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pelophylax perezi" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 2–3di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh; bizééʼ dóó bitéél éí łigai; bijáád éí dinilbá dóó yishtłizhgo łikizh; binááʼ éí ntsaa.
Naakaii Łibáhí Bikéyahdę́ę́ʼ táyiʼ chʼał éí chʼosh dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Łeeyiʼ chʼosh yiyání dah daaltsooígíí
éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Atractus crassicaudatus" deiłníigo dayózhí.
Nahoditsʼǫʼtah łeeyiʼ bitiiní
éí Tsin Deigházhígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫs dóó Haʼaʼaahjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Synaptomys cooperi" deiłníigo dayózhí.
Łeeyiʼ chʼosh yiyání dah daaltsooígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 15–20di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo łibá dóó dah daaltso.
Łeeyiʼ chʼosh yiyání dah daaltsooígíí éí łeeyiʼ chʼosh yiyą́ą łeh.
Dlodziłgaii Bitooʼdi chidí naatʼaʼí ńdinibįįhígi
éí Dlodziłgaii Bitooʼ Áłtsʼíísí Bił Hahoodzodi (Ahééháshį́į́h Hahoodzo biyiʼdi) bił hazʼą́.
Díí chidí naatʼaʼí ńdinibįįhígi éí 435 náhásdzo hayázhí dikʼą́ągo áníłtso áádóó éí tónteel bikááʼdóó deigo 99 adéesʼeez.
thumb|left|300px
Tʼááłáhági átʼéego:Dlodziłgaii Bitooʼ
Tsídii disxǫsí bítááʼ tsédídéhígíí
éí yótʼáahdi tsídii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó  dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Galbula leucogastra" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 7–8di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼíigo disxǫs; bítááʼ dóó bitsiitʼáád éí tsédídéehgo dootłʼizh; bidaaʼ éí nineez.
Tsídii disxǫsí bítááʼ tsédídéhígíí éí chʼosh haalzheehgo naatʼá.
Nahoditsʼǫʼtah łeeyiʼ bitiiní
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naaldlooshii éí 4–5di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 1–2di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łibá dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bijaaʼ éí áłtsʼíísí; bitéél éí łigai.
Nahoditsʼǫʼtah łeeyiʼ bitiiní éí chʼil binááʼ dóó tłʼoh yiłchozh.
Nákʼeehgaii yishtłizhígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Vireo huttoni" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; binákʼee éí łigai; bitʼaʼ éí dibéłchíʼí dóó kʼíjíjin; bitéél éí dinilbá; bidaaʼ éí diłhił.
Tó wónaanídę́ę́ʼ naʼashjéʼii bitsʼíís dah daalchíiʼii
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí tʼáá díkwíí mm áníłtso łeh. Bitsʼíís éí łizhingo naashchʼąąʼ dóó dah daalchííʼ. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ chʼoshtsoh łibáhígíí
éí táyiʼ dóó niʼkáágóó ndaakaaígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Uraeotyphlus narayani" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí łeeyiʼ chʼoshtsoh éí 8–12di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá, bitłʼaaʼ éí dinilgai; bitseeʼ éí nineez; bijáád doo hólǫ́ǫ da; binááʼ éí áłtsʼíísí.
Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ łeeyiʼ chʼoshtsoh łibáhígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Séí Dah Daaskʼidtah Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí
éí naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó  dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Trachylepis planifrons" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 2–4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó yishtłizhgo noodǫ́ǫ́z; bizééʼ éí łigai; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Séí Dah Daaskʼidtah Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii éí yildeeł.
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí bikʼiiz halzhinígíí
éí naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Trachylepis gravenhorstii" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 4–8di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilzhin; bikʼiiz éí halzhin; bizééʼ dóó bitłʼaaʼ éí dinilbá; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhił.
Magí Bitseeʼ Noodǫ́zí Bikéyahdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼiilkǫǫhí bikʼiiz halzhinígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii éí yildeeł.
Magí bijaaʼ ditłʼooí yistłʼinígíí
éí naaldlooshii daʼałtʼoʼígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Callithrix geoffroyi" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí magí éí 7–10di asdzoh áníłnééz; bitseeʼ éí 10–15di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhiłgo naashchʼąąʼ dóó łigai dóó łitsogo yistłʼin; bitsiitsʼiin éí łizhin; biniiʼ éí łigai.
Magí bijaaʼ ditłʼooí yistłʼinígíí éí tsin bineestʼąʼ dóó chʼil bitʼąąʼ yiłchozh; chéłchaaʼ dóó wóʼałtaasʼéí dóó naʼashǫ́ʼii yázhí éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Nááʼyiłnaadii naashchʼąąʼí bitseeʼ diwozhígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Nahatʼeʼiitsoh Bikéyahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Strophurus taenicauda" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 2–3di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí łigai dóó łizhingo yistłʼin; bitseeʼ éí dibéłchíʼí dóó łizhingo naashchʼąąʼ dóó diwozh.
Nááʼyiłnaadii naashchʼąąʼí bitseeʼ diwozhígíí éí naʼashjéʼii dóó séígoʼ dóó jááłánii dóó chʼosh yázhí yildeeł łeh.
Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chį́į́shkʼání dootłʼizhígíí
éí tłʼiish íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Trimeresurus stejnegeri" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tłʼiish éí 20–30di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh.
Tsiiʼyishbizhí Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chį́į́shkʼání dootłʼizhígíí éí naʼastsʼǫǫsí dóó naʼashǫ́ʼii dóó chʼał yilghał łeh.
Lókʼaatsohtah ayáásh bitseeʼ łichxíʼígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Myzornis pyrrhoura" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Cháshkʼeh Halchíʼí
éí Áshįįh Biiʼtó Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; Ndzisgaii Hatsoh Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.
Tó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí naashchʼąąʼí noodǫ́zígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Ásáí Dineʼé Bikéyahdi dóó Naakaii Dootłʼizhii Bikédaayahdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Emberiza striolata" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Cháshkʼeh Halchíʼí
Cháshkʼeh Halchíʼí éí 1.48 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 669 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
Tó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí naashchʼąąʼí noodǫ́zígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–6di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibáago yishtłizh; bitsiiʼ dóó bitʼaʼ dóó binághah éí łitso dóó yishtłizhgo noodǫ́ǫ́z; bidaaʼ éí łibá.
Lókʼaatsohtah ayáásh bitseeʼ łichxíʼígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Lókʼaatsohtah ayáásh bitseeʼ łichxíʼígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Cháshkʼeh Halchíʼí
Cháshkʼeh Halchíʼí éí -gi bił hazʼą́. Cháshkʼeh Halchíʼí éí tónteel bikááʼdóó deigo 6,430 adéesʼeez.
thumb|left|300px
Tó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí naashchʼąąʼí noodǫ́zígíí
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Tó wónaanídę́ę́ʼ tsídiiłbáhí naashchʼąąʼí noodǫ́zígíí éí chʼil binááʼ yildeeł; łahda naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł ałdóʼ.
Bitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ łóóʼtsoh
éí łóóʼtsoh biwooʼ daditsʼózígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Tónteel tʼáá ałtso biyiʼdi hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Balaenoptera brydei" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí łóóʼtsoh éí 40–55di adéesʼeez áníłnééz. Bitsʼíís éí diłhił; bitéél éí łigai łeh. Ndilnaʼgo éí naʼałkǫ́ǫ́ʼ.
Bitsįʼ Yishtłizhii Tónteeldę́ę́ʼ łóóʼtsoh éí táłtłʼááh chʼoshchilí yildeełgo naʼałkǫ́ǫ́ʼ.
Naʼashjéʼii łizhingo noodǫ́zígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Salticus austinensis" deiłníigo dayózhí. Díí naʼashjéʼii éí Náhookǫsjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashjéʼii éí 0.02–0.04di asdzoh áníłtso łeh. Bitsʼíís éí łizhin dóó łigaigo noodǫ́ǫ́z. Chʼosh yázhí éí bichʼiyąʼ.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ atʼayilkeeʼí yistłʼinígíí
éí naʼashǫ́ʼii dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Afrogecko porphyreus" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 2–4di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí dinilbá dóó diłhiłgo yistłʼin.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ atʼayilkeeʼí yistłʼinígíí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł.
Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdę́ę́ʼ tsinyiʼ séigoʼtsoh łizhinígíí
éí chʼosh bijáád tseebíhígíí dah yikahjí atah yisdzoh; ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Heterometrus bengalensis" deiłníigo dayózhí. Díí séigoʼtsoh éí Biʼééʼ Łigaii Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí séigoʼ éí 4–5di asdzoh ádaníłtso; adóó éí łizhingo naashchʼąąʼ; bijáád éí daalzhin ałdóʼ. Naaldlooshi yázhí dóó chʼosh éí bichʼiyąʼ.
Wóláchííʼ yikééʼ yigááłí noodǫ́zígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Chamaeza nobilis" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–8di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí dibéłchíʼí; bizééʼ dóó bitéél éí łigai dóó łizhingo halkizh; binátsʼiin éí łigai; bidaaʼ éí diłhił.
Wóláchííʼ yikééʼ yigááłí noodǫ́zígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł.
Tłʼiish mósíyilnááʼí łizhin dóó łitsooígíí
éí nihookááʼ tłʼiish dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó Kéyah Dah Ndaaʼeełí Łánídi dóó Kéyah Dańlíinii bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Boiga dendrophila" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Náátsʼózídę́ę́ʼ tłʼiish mósíyilnááʼí łizhin dóó łitsooígíí éí tsídii yázhí dóó tąądee naagháhii dóó naʼashǫ́ʼii yázhí éí yilghał łeh.
Beʼekʼid Diłhił
éí Naʼazhǫǫsh Hahoodzodi áhootʼéego bił hazʼą́; áádóó éí bílaʼashdlaʼii náóltahígíí biniiyé náhásdzo. Bitłʼáahdi Béésh Áłtsʼíísí Bił Hahoodzo biyiʼdi éí kin dah shijaaʼ.
Beʼekʼid Diłhił éí 1.4 tsinsitą́ dikʼą́ągo áníłtso, áádóó áadi 275 ánéelą́ąʼgo bílaʼashdlaʼii kéédahatʼį́ (díí éí 2010góó yihah yę́ędą́ą́ʼ diné daóltaʼ).
Beʼekʼid Diłhił éí -gi bił hazʼą́. Beʼekʼid Diłhił éí tónteel bikááʼdóó deigo 4,071 adéesʼeez.
thumb|left|300px
Lókʼaatah dǫ́ʼiiyiyiitsahí binááʼ łigaaígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Shádiʼááhjí kéyah dah siʼánígíí bikááʼgóó hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Hemitriccus zosterops" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bizééʼ dóó bitéél éí dinilbá; bidaaʼ éí diłhił.
Lókʼaatah dǫ́ʼiiyiyiitsahí binááʼ łigaaígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; chʼil binááʼ dóó dzidzé éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiiłtsooí bitsiiʼ łibáhígíí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí dóó  dóó  hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Crithagra hyposticta" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łitso; bitsiiʼ éí łibá; bitʼaʼ éí dinilzhin dóó dinilgai; bidaaʼ éí łibá.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ tsídiiłtsooí bitsiiʼ łibáhígíí éí chʼil binááʼ dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł.
Nákʼeehgaiichilí
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Vireo nelsoni" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 4–5di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo łibá; binákʼee éí łigai; bitʼaʼ éí dibéłchíʼí dóó kʼíjíjin; bitéél éí dinilbá; bidaaʼ éí diłhił.
Nákʼeehgaiichilí éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí yildeeł; dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ yiłchozh ałdóʼ.
Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał yishtłizhí azhééʼ bitʼohígíí
éí tsinlátah chʼał dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Physalaemus maculiventris" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí chʼał éí 0.8–2di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bitéél éí łigai; binááʼ éí diłhił.
Kintaaʼanéhé Dineʼé Bikéyahdę́ę́ʼ chʼał yishtłizhí azhééʼ bitʼohígíí éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii dóó tąądee naagháhii yildeeł.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii bitʼaʼ hólóní
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí naʼashǫ́ʼii éí 20–30di asdzoh áníłnééz. Bitsʼíís éí chʼilgo dootłʼizh dóó yishtłizhgo naashchʼąąʼ; bizééʼ éí łigai; bitseeʼ éí nineez; binááʼ éí diłhiłgo łitso.
Shádiʼááhdę́ę́ʼ naʼashǫ́ʼii bitʼaʼ hólóní éí chʼosh yázhí dóó naʼashjéʼii yildeeł; chʼał dóó łóóʼ yázhí dóó dzidzé dóó tsin bineestʼąʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Hodíłchʼiltah zahalánii
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Mimus thenca" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí tsídii éí 9–11di asdzoh áníłtso. Bitsʼíís éí łibá; bitʼaʼ dóó bitseeʼ dóó binághah éí diłhił; bidaaʼ éí łizhin.
Hodíłchʼiltah zahalánii éí chʼosh yázhí dóó dzidzé dóó chʼil binááʼ deildeeł; łahda naʼashǫ́ʼii dóó chʼał deilghał ałdóʼ.
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ dah daaskʼidtah chʼizhaazhii
éí tsídii tsídígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí Naakaii Łizhiní Bikéyahdi tʼéiyá hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pseudoalcippe abyssinica" deiłníigo dayózhí.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Naakaii Łizhiní Bikéyahdę́ę́ʼ dah daaskʼidtah chʼizhaazhii éí naʼashjéʼii dóó chʼosh yázhí dóó wóʼałtaasʼéí yildeeł; dzidzé dóó chʼil binááʼ éí bichʼiyąʼ ałdóʼ.
Neestʼání Náhádleehíidi chidí naatʼaʼí ńdinibįįhígi
éí Dlodziłgaii Bitooʼ Áłtsʼíísí Bił Hahoodzodi (Ahééháshį́į́h Hahoodzo biyiʼdi) bił hazʼą́.
Díí chidí naatʼaʼí ńdinibįįhígi éí 320 náhásdzo hayázhí dikʼą́ągo áníłtso áádóó éí tónteel bikááʼdóó deigo 159 adéesʼeez.
thumb|left|300px
Shádiʼááhdę́ę́ʼ tsintah jááłánii ntsaaígíí
éí chʼosh bijáád dahólónígíí dah yikahjí atah yisdzoh. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Nyssodesmus python" deiłníigo dayózhí. Díí jááłánii éí kéyah dah siʼánígíí beʼałníiʼdi hólǫ́.
Ánoolinígíí dóó bichʼiyąʼ
Díí jááłánii éí 2–4di asdzoh áníłnéez łeh. Bitsʼíís éí dinilzhin dóó diniltsogo naashchʼąąʼ. Chʼil dóó dííłdzid éí bichʼiyąʼ łeh.
Náátsʼózídę́ę́ʼ táyiʼ chʼał ntsaaígíí
éí chʼał íiyisígíí dah yikahjí atah yisdzoh, áádóó éí hólǫ́. Ndaʼałkaahí dóó ééʼdeetįįhii éí "Pelophylax plancyi" deiłníigo dayózhí. thumb|left|250px