cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
296
296 (CCXCVI) ebile ngwagamolele wa go thoma ka Laboraro, ngwaga wa bošupa ngwagengsome wa 290s, ngwaga wa bomasomesenyane tshela ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 3, le ngwaga wa bomakgolo pedi masomesenyane tshela ngwagengkete wa Ngwagakete 1.
August 30
30 August ke letšatši labo makgolo pedi masome nne pedi (242) la Ngwaga wago tlwaelega goba makgolo pedi masome nne tharo tee (243) ya ngwagamolele.
Mahu
2001 - Govan Mbeki, moetapele wa African National Congress (ANC) - Afrika Borwa.
297
297 (CCXCVII) ebile ngwaga wa go thoma ka Labohlano, ngwaga wa boseswai ngwagengsome wa 290s, ngwaga wa bomasomesenyane šupa ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 3, le ngwaga wa bomakgolo pedi masomesenyane šupa ngwagengkete wa Ngwagakete 1.
1965
1965 (MCMLXV) ebile ngwaga wa go thoma ka Labohlano, ngwaga wa botshelela ngwagengsome wa 1960s, ngwaga wa bomasometshela hlano ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 20, le ngwaga wa bomakgolo senyane masometshela hlano ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
Australia (lefasana)
thumb|250px|Mmepe wa lefase go laetša Australia.
Australia ke lefasana la mafasana a šupa Lefaseng.
Australia ke lefasana la pele ka bonnyane lefaseng ge go lebelelwa sekgoba seo le ikadilego gona, gomme lefasana la bobedi ka bonnyane ke Europa.
299
299 (CCXCIX) ebile ngwaga wa go thoma ka Sontaga, ngwaga wa bolesome ngwagengsome wa 290s, ngwaga wa bomasomesenyane senyane ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 3, le ngwaga wa bomakgolo pedi masomesenyane senyane ngwagengkete wa Ngwagakete 1.
Swellendam
thumb|left|Boer Republic of Swellendam (red) and other Dutch territories around 1795
Swellendam ke toropo kgolo wa Overberg go feta Kapa Bodikela ka moka Afrika Borwa.
1097
1097 (MXCVII) ebile ngwaga wa go thoma ka Labohlano, ngwaga wa boseswai ngwagengsome wa 1090s, ngwaga wa bomasomesenyane šupa ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 11, le ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
Batho Batsho
Batho Batsho ba hlaloswa ka gofana dinaga ka dinaga. Kgale ka sesotho, motho goba moafrika e be era motho yo moso ka mmala, go sa lebelwe gore o bolela polelo yefe, legore o tšwa nageng yefe.
Dinokana
Dinokana ke toropo go feta Mmušoselegae wa Ramotshere Moiloa wa porofense Leboa Bodikela ka moka Afrika Borwa
1680s
1680s ke ngwagasome tšhupamabakeng ya Gregorian wa go thoma ka 1 Pherekgong 1680 ya fela ka 31 Manthole 1689. Ngwagasome 1680s o wela ngwagengkgolo wa 17.
Deelfontein
Deelfontein ke village wa Mmušôgaê wa Emthanjeni go feta Mmasepala Setereke tša Pixley ka Seme ka moka Afrika Borwa.
1962
1962 (MCMLXII) ebile ngwaga wa go thoma ka Mošupologo, ngwaga wa boraro ngwagengsome wa 1960s, ngwaga wa bomasometshela pedi ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 20, le ngwaga wa bomakgolo senyane masometshela pedi ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
1690s
1690s ke ngwagasome tšhupamabakeng ya Gregorian wa go thoma ka 1 Pherekgong 1690 ya fela ka 31 Manthole 1699. Ngwagasome 1690s o wela ngwagengkgolo wa 17.
1700s
1700s ke ngwagasome tšhupamabakeng ya Gregorian wa go thoma ka 1 Pherekgong 1700 ya fela ka 31 Manthole 1709. Ngwagasome 1700s o wela ngwagengkgolo wa 18.
Beke
Beke ke botelele bja matšatši a šupa (7) ao a latelanago. Beke ke paka ya matšatši ao a kgaolago dikgwedi le ngwaga.
Noka ya Lepelle
thumb|350px|Lepelle mô Kruger Park, ke moeli ya [[Mpumalanga le Limpopo provinces]] Noka ya Lepelle (Seisimane: Olifants River) ke noka e kgolo e e fetang nageng ya ga Sekhukhune, Afrika Borwa.
Barack Obama
thumb|Barack Obama Barack Hussein Obama II o belegwe 4 August 1961. Barack Obama ke mopresedente wa United States of America go tloga ka 20 January 2009 go figlela la 20 Pherekhong 2017.
Mathomong
Barack Obama o belegwe Honolulu, Hawaii. O ngwana wa morêna Barack Hussein Obama (rra) le Ann Dunham (mma).
1963
1963 (MCMLXIII) ebile ngwaga wa go thoma ka Labobedi, ngwaga wa bone ngwagengsome wa 1960s, ngwaga wa bomasometshela tharo ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 20, le ngwaga wa bomakgolo senyane masometshela tharo ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
Driefontein, North West
Driefontein ke toropo go feta Mmušoselegae wa Ramotshere Moiloa wa porofense Leboa Bodikela ka moka Afrika Borwa.
300
300 (CCC) ebile ngwaga wa go thoma ka Mošupologo, ngwaga wa pele ngwagengsome wa 300s, ngwaga wa mafelelo ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 3, le ngwaga wa bomakgolo a tharo ngwagengkete wa Ngwagakete 1.
Merriman
Merriman ke village wa central Karoo go feta Mmasepala Setereke tša Pixley ka Seme ka moka Afrika Borwa.
1960
1960 (MCMLX) ebile ngwagamolele wa go thoma ka Labohlano, ngwaga wa pele ngwagengsome wa 1960s, ngwaga wa bomasometshela ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 20, le ngwaga wa bomakgolo senyane masometshela ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
United women's organizations
Mokgahlo wa United Women’s Organisation (UWO) o ile wa thakgolwa ka Moranang 1981 ke baemedi ba 400 ba kua Kapa Bophirima. Ba bangwe ba basadi ba ba ilego ba bapala karolo go ba bo maditsela go bulweng ga mokgahlo o, ba be bana le mafolofolo go Liki ya Basadi Ya ANC ka bo-1950. Mohlala, Dorothy Zihlangu, Mildred Lesia le Dora Tamana e ne e le maloko a ANC. Tamana yo a bego a le mengwageng ye 80 ka nako eo a bego a dutse setulong sa batho ba ba tshephegileng o ile a bula setlhopha se a ileng a tlhotleletsa basadi botlhe go kopana. UWO ke yona e ilego ya tseya karolo ge merafe e dutse, e be e kgetholola batho go ya ka semerafe. Ene ya amogela batho ba basweu ka gare ga le kgotlha la yona. Sekao, Amy Thornton mosadi o mosweu o a neng a le leloko la Congress of Democrats (COD) yo a bego a thibetswe go dira ka gare ga dipolotiki lebakeng la 1959 le 1973 o ile a theeletsa ge a mengwa go tsenela UWO ke Oscar Mphetha.
Mokgahlo o o thomile morago ga kgalefo ya mmusho wa kgatelelo, kgwekgwe-kgolo e le go kopanya basadi kamoka go-lwantsha kgethololo sechabeng, go boiphedišo le ka gare ga dipolotiki, ga basadi. UWO e be e e-na le kantorokgolo e tee, le makala dikarolong tse fapa-fapanego. Makala ka moka a be a tšeya molao le tshipidiso ya mananeo a le kgotla, le a basadi gotswa go kantorokgolo.
UWO e ile ya thoma mogwanto wa dipeese ka 1984 le mogwanto kgahlanong le mapaka-a marotho ka 1985. Kamorago ga go dira kgerano le UDF, baetapele bjalo ka Cherly Carolus ba ile ba di gogela-pele. Ka di 22 Hlakola 1986 UWO e ile ya tsenela kgwerano le lekheishene la Women's Front. Dileteng tša go swana le Natal go be gona le na kgotla a go swana le Natal Women’s Organisation (NOW) and ka bokoni bophirima gona le Federation of Transvaal Women (FEDTRAW) e lego makgotla a basadi a phagamego.
References
https://www.sahistory.org.za/article/united-womens-organisation-uwo
https://ourconstitution.constitutionhill.org.za/
https://commons.m.wikimedia.org/w/index.php?search=United+Women%27s+Organization&title=Special:MediaSearch&go=Go&type=image
https://www.sahistory.org.za/archive/1957-alexandra-bus-boycott-and-its-unsung-heroes-roseinnes-phahle-june-2019
1720s
1720s ke ngwagasome tšhupamabakeng ya Gregorian wa go thoma ka 1 Pherekgong 1720 ya fela ka 31 Manthole 1729. Ngwagasome 1720s o wela ngwagengkgolo wa 18.
Rietpan
Rietpan ke toropo go feta Mmušoselegae wa Ramotshere Moiloa wa porofense Leboa Bodikela ka moka Afrika Borwa
Roodepan
Roodepan ke township wa Kimberley go feta Mmasepala Setereke tša Frances Baard diporofense Kapa Leboa ka moka Afrika Borwa.
Benin
Benin ke naga lefasaneng la Afrika. Benin e bodikela bja Afrika, e wela seleteng sa Afrika Bodikela.
1730s
1730s ke ngwagasome tšhupamabakeng ya Gregorian wa go thoma ka 1 Pherekgong 1730 ya fela ka 31 Manthole 1739. Ngwagasome 1730s o wela ngwagengkgolo wa 18.
1710s
1710s ke ngwagasome tšhupamabakeng ya Gregorian wa go thoma ka 1 Pherekgong 1710 ya fela ka 31 Manthole 1719. Ngwagasome 1710s o wela ngwagengkgolo wa 18.
Binary
Bi go binary era gore pedi.
302
302 (CCCII) ebile ngwaga wa go thoma ka Laboraro, ngwaga wa boraro ngwagengsome wa 300s, ngwaga wa bobedi ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 4, le ngwaga wa bomakgolo tharo pedi ngwagengkete wa Ngwagakete 1.
1740s
1740s ke ngwagasome tšhupamabakeng ya Gregorian wa go thoma ka 1 Pherekgong 1740 ya fela ka 31 Manthole 1749. Ngwagasome 1740s o wela ngwagengkgolo wa 18.
1958
1958 (MCMLVIII) ebile ngwaga wa go thoma ka Laboraro, ngwaga wa bosenyane ngwagengsome wa 1950s, ngwaga wa bomasomehlano seswai ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 20, le ngwaga wa bomakgolo senyane masomehlano seswai ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
1750s
1750s ke ngwagasome tšhupamabakeng ya Gregorian wa go thoma ka 1 Pherekgong 1750 ya fela ka 31 Manthole 1759. Ngwagasome 1750s o wela ngwagengkgolo wa 18.
303
303 (CCCIII) ebile ngwaga wa go thoma ka Labone, ngwaga wa bone ngwagengsome wa 300s, ngwaga wa boraro ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 4, le ngwaga wa bomakgolo tharo tharo ngwagengkete wa Ngwagakete 1.
Hermanus
thumb|280px|An aerial view of the Hermanus coastline. thumb|280px|The coastline along Hermanus with a view of the town. thumb|Hermanus's new harbour Hermanus ke toropo kgolo wa Overberg go feta Kapa Bodikela ka moka Afrika Borwa.
1961
1961 (MCMLXI) ebile ngwaga wa go thoma ka Sontaga, ngwaga wa bobedi ngwagengsome wa 1960s, ngwaga wa bomasometshela tee ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 20, le ngwaga wa bomakgolo senyane masometshela tee ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
1770s
1770s ke ngwagasome tšhupamabakeng ya Gregorian wa go thoma ka 1 Pherekgong 1770 ya fela ka 31 Manthole 1779. Ngwagasome 1770s o wela ngwagengkgolo wa 18.
Lehurutshe
Lehurutshe ke toropo go feta Mmušoselegae wa Ramotshere Moiloa wa porofense Leboa Bodikela ka moka Afrika Borwa
1959
1959 (MCMLIX) ebile ngwaga wa go thoma ka Labone, ngwaga wa bolesome ngwagengsome wa 1950s, ngwaga wa bomasomehlano senyane ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 20, le ngwaga wa bomakgolo senyane masomehlano senyane ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
1760s
1760s ke ngwagasome tšhupamabakeng ya Gregorian wa go thoma ka 1 Pherekgong 1760 ya fela ka 31 Manthole 1769. Ngwagasome 1760s o wela ngwagengkgolo wa 18.
Skilpadshek
Skilpadshek ke border post go feta Mmušoselegae wa Ramotshere Moiloa wa porofense Leboa Bodikela ka moka Afrika Borwa
Bruidegomskraal
Bruidegomskraal ke toropo wa Mmušoselegae wa JB Marks go feta Mmasepala Setereke tša Dr Kenneth Kaunda wa profense Leboa Bodikela ka moka Afrika Borwa.
1790s
1790s ke ngwagasome tšhupamabakeng ya Gregorian wa go thoma ka 1 Pherekgong 1790 ya fela ka 31 Manthole 1799. Ngwagasome 1790s o wela ngwagengkgolo wa 18.
1954
1954 (MCMLIV) ebile ngwaga wa go thoma ka Labohlano, ngwaga wa bohlano ngwagengsome wa 1950s, ngwaga wa bomasomehlano nne ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 20, le ngwaga wa bomakgolo senyane masomehlano nne ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
305
305 (CCCV) ebile ngwaga wa go thoma ka Sontaga, ngwaga wa botshelela ngwagengsome wa 300s, ngwaga wa bohlano ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 4, le ngwaga wa bomakgolo tharo hlano ngwagengkete wa Ngwagakete 1.
Bogare bja Afrika
Bogare bja Afrika  ke selete sa Afrika seo se lego magareng ga lefasana. Thutafase le dipolotiki tša dinaga di a fapana ka dinaga tšeo di lego seleteng se.
Tlhalošišo ya Serepa
Go ya ka Dilete tša UN, dinaga tše tlhano tšeo di welago ka fase ga selete sa Bogare bja Afrika ke:
Bibele
thumb|right|300px
Tshing
Tshing ke township wa Ventersdorp go feta Mmasepala Setereke tša Dr Kenneth Kaunda wa profense Leboa Bodikela ka moka Afrika Borwa.
Bibele
Bibele ke puku ye kgethwa ya Sekriste.
Doornkop, North West
Doornkop ke toropo wa Mmušoselegae wa JB Marks go feta Mmasepala Setereke tša Dr Kenneth Kaunda wa profense Leboa Bodikela ka moka Afrika Borwa.
Tshing
Ventersdorp e 148 km bodikela la Johannesburg.
Stella
Stella ke toropo go feta Mmušoselegae wa Naledi wa diporofense Leboa Bodikela ka moka Afrika Borwa.
Stella e 244 km bodikela la toropo kgolo wa Klerksdorp.
1957
1957 (MCMLVII) ebile ngwaga wa go thoma ka Labobedi, ngwaga wa boseswai ngwagengsome wa 1950s, ngwaga wa bomasomehlano šupa ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 20, le ngwaga wa bomakgolo senyane masomehlano šupa ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
Bibele
E na le ditestemente tše pedi: ye Kgale le ye Mpsha.
1820s
1820s ke ngwagasome tšhupamabakeng ya Gregorian wa go thoma ka 1 Pherekgong 1820 ya fela ka 31 Manthole 1829. Ngwagasome 1820s o wela ngwagengkgolo wa 19.
Bibele
Ye kgale e dumelelwe ke Bajuda le Bamoslem.
Ye Mpsha e bolela mabapi le go belega le bo phela, le go hlokafala ga Jesu. E tšwelapele go hlaloša go thoma ga Kereke le e na le mangwalo a badumedi ba mathomong.
Bibele ke puku ya kereke. Ke kereke yeo e be e dumelela gore mangwalo afe a be a swanetše go kgobokantšwe go dira Bibele. Kereke e dumela gore ka maatla le tlahlo ya Moya o mokgethwa, e be e kgona go dira mošomo wo.
1810s
1810s ke ngwagasome tšhupamabakeng ya Gregorian wa go thoma ka 1 Pherekgong 1810 ya fela ka 31 Manthole 1819. Ngwagasome 1810s o wela ngwagengkgolo wa 19.
Mmasepala Setereke tša Cape Winelands
right|320px Mmasepala Setereke tša Cape Winelands ke district wa Kapa Bodikela, aba dimusogae tša thlano:
Bodumedi
thumb|380px| thumb|Religious symbols, Left to right: Mothaladi 1. [[Sekriste, Sejuda, Sehindu Mothaladi wa 2. Islam, Sebuda, Shinto Mothaladi wa 3. Sikh, Baha'i, Jain ]]
Bodumedi ke tumelo le ditlwaedi tša sehlopha sa batho. Bodumedi bo akaretša le meetlo ya setho.
1780s
1780s ke ngwagasome tšhupamabakeng ya Gregorian wa go thoma ka 1 Pherekgong 1780 ya fela ka 31 Manthole 1789. Ngwagasome 1780s o wela ngwagengkgolo wa 18.
1956
1956 (MCMLVI) ebile ngwagamolele wa go thoma ka Sontaga, ngwaga wa bošupa ngwagengsome wa 1950s, ngwaga wa bomasomehlano tshela ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 20, le ngwaga wa bomakgolo senyane masomehlano tshela ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
David Woodard
200px|thumb|right|Woodard ka [[2020]] David Woodard (IPA: /ˈdeɪvɪd ˈwʊdərd/) o hlahile ka la 6 Moranang 1964. Woodard ke mongoli oa Amerika.
Mathomong
David Woodard o hlahetse Santa Barbara, California.
1800s
1800s ke ngwagasome tšhupamabakeng ya Gregorian wa go thoma ka 1 Pherekgong 1800 ya fela ka 31 Manthole 1809. Ngwagasome 1800s o wela ngwagengkgolo wa 19.
1952
1952 (MCMLII) ebile ngwagamolele wa go thoma ka Labobedi, ngwaga wa boraro ngwagengsome wa 1950s, ngwaga wa bomasomehlano pedi ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 20, le ngwaga wa bomakgolo senyane masomehlano pedi ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
GaMogopa
GaMogopa ke toropo wa Mmušoselegae wa JB Marks go feta Mmasepala Setereke tša Dr Kenneth Kaunda wa profense Leboa Bodikela ka moka Afrika Borwa.
1840s
1840s ke ngwagasome tšhupamabakeng ya Gregorian wa go thoma ka 1 Pherekgong 1840 ya fela ka 31 Manthole 1849. Ngwagasome 1840s o wela ngwagengkgolo wa 19.
1830s
1830s ke ngwagasome tšhupamabakeng ya Gregorian wa go thoma ka 1 Pherekgong 1830 ya fela ka 31 Manthole 1839. Ngwagasome 1830s o wela ngwagengkgolo wa 19.
1951
1951 (MCMLI) ebile ngwaga wa go thoma ka Mošupologo, ngwaga wa bobedi ngwagengsome wa 1950s, ngwaga wa bomasomehlano tee ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 20, le ngwaga wa bomakgolo senyane masomehlano tee ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
Kgalema Motlanthe
Kgalema Petrus Motlanthe ( mmiletšo wa Setswana :   [ˈkxɑ.le.mɑ mʊ.ˈtɬʼɑ.n.tʰɛ] ;  o belegwe ka la 19 Phupu 1949) ke radipolotiki wa Afrika Borwa yo e bilego mopresidente wa boraro wa Afrika Borwa magareng ga la 25 Lewedi 2008 le la 9 Motsheganong 2009, go latela go itokolla ga Thabo Mbeki. Ka morago ga fao, e bile motlatšamopresidente ka fase ga Jacob Zuma go fihla ka la 26 Motsheganong 2014.
O godišeditšwe Soweto ka Transvaal ya peleng ka morago ga gore lapa la gagwe le tlošwe ka kgapeletšo go Alexandra, Motlanthe o ile a thwala ka gare ga UMkhonto we Sizwe , lephego la go itlhama la African National Congress (ANC), ka morago ga gore a fetše sekolo se se phagamego. Magareng ga 1977 le 1987, o ile a golegwa Sehlakahlakeng sa Robben ka tlase ga Molao wa Botšhošetši ka baka la go lwela ga gagwe kgethollo. Ge a lokollwa, o ile a tsenela Mokgatlo wa Setšhaba wa Bašomi ba Meepong wo o nago le tutuetšo. motlatšamopresidente, ka letlapa leo le sepelelanago le Zuma, ke khonferentshe ya ANC ya 2007 ya Polokwane. Bogareng bja 2008, o ikanne bjalo ka Leloko la Palamente le bjalo ka Tona ya bobedi ya Mbeki ka Kantorong ya Mopresidente – mošomo wa gagwe wa mathomo mmušong.
Ka morago ga dibeke fela, ka la 25 Lewedi 2008, Palamente e ile ya mo kgetha mopresidente wa bosetšhaba ka morago ga gore Mbeki a role modiro ka kgopelo ya ANC. Motlanthe o be a kwešišwa kudu bjalo ka nkgetheng wa kwano le go eta pele taolo ya bahlokomedi go fihla dikgethong tša bosetšhaba tša 2009. Dikgweding tša gagwe tše šupago le seripa bjalo ka mopresidente, o bonagetše a etiša pele go tsepama le go tšwela pele ka melawana ya taolo ya peleng. Le ge go le bjalo, ka letšatši la gagwe la mathomo ka ofising, o tšere legato la Tona ya Maphelo Manto Tshabalala-Msimang ka Barbara Hogan, a dira gore go kgaotše pholisi ya Mbeki ya HIV/AIDS , yeo e bego e sotšwe bjalo ka yeo e sa šomego le yeo e hlohleletšwago ke go latola. O ile a boela a etsa liphetoho tse tsosang ngangišano ka Bolaodi bja Botšhotšhisi bja Bosetšhaba, a raka Molaodi wa Bosetšhaba wa Botšhotšhisi bja Setšhaba, Vusi Pikoli , le go dumelela molao wo o ilego wa phatlalatša Scorpions , e lego yuniti ya maemo a godimo ya go lwantšha bomenetša.
Zuma o kgethilwe go ba mopresidente ka kgwedi ya Motsheganong 2009, gomme Motlanthe a kgethwa go ba motlatša gagwe. Ka December 2012, ka tlase ga kgatelelo ya baganetši ba Zuma, o ile a phenkgišana dikgethong tša bopresidente tša ANC khonferenseng ya mokgatlo ya Mangaung. Zuma, yo a lego maemong a gagwe, o fentše ka go theoga ga naga. Motlanthe o ganne go nyaka go kgethwa gape go Komitiphethiši ya Bosetšhaba ya ANC, gomme o be a šetše a ganne go kgethwa gape bjalo ka motlatšamopresidente wa ANC. Ka ge ka go realo a tlogetše boetapele bja mokgatlo, o ile a rola modiro mmušong le Palamenteng ka Motsheganong 2014, mafelelong a nako ya gagwe bjalo ka motlatšamopresidente wa bosetšhaba.
Ka go fapafapana le ka dinako tše di fapanego a tšewa bjalo ka modirišani wa yo mongwe le yo mongwe wa bapresidente ba bangwe bao ba phelago – Mbeki, Zuma, le mošomi mmogo wa gagwe wa mokgatlo wa bašomi Cyril Ramaphosa – Motlanthe o be a tumile bjalo ka "modiriši wa dipolotiki yo a nago le bokgoni bjo bogolo" ka nako yeo a bilego mopresidente. Le ge go le bjalo, o be a dutše a boloka maemo a fase a setšhaba le a dipolotiki. O bonwa bjalo ka yo a swerego tlhompho ye e nabilego ka go ANC, gomme gantši o hlaolwa bjalo ka yo mongwe wa "bahlalefi[s] bao ba sekamelago ka go le letshadi" ba yona ba go tuma.
Bophelo bja mathomo le mošomo
Motlanthe o belegwe ka la 19 Phupu 1949 ka lapeng la Alexandra, toropo ya ka ntle ga Johannesburg ka Transvaal ya peleng (yeo ga bjale e lego Gauteng ). O reeletšwe ka rakgolokhukhu wa gagwe wa mma, Kgalema Madingoane, yo e bego e le mokhanselara kua Benoni gomme ka morago e bile moetapele wa setšhaba toropong yeo e sa tšwago go hlongwa ya Daveyton. Tatagwe, Louis Mathakoe Motlanthe (o hwile ka 1989),  o šomile bjalo ka mohlwekiši Kholetšheng ya St John gomme ka morago a šoma Anglo American, le mmagwe, Masefako Sophia Madingoane (o hwile ka 2014),  e be e le mošomi wa ka gae gomme ka morago e be e le motšhene ka feketoring ya diaparo. O na le bana babo ba babedi, Tlatlane Ernest le Lekota Sydney. O tsene sekolo sa Pholosho Primary School, e lego sekolo sa boromiwa sa Anglican kua Alexandra, go fihlela lapa la gagwe le hudušetšwa ka kgapeletšo Meadowlands, Soweto. Ka 1964, kereke ya Anglican e ile ya mo fa bursary ya go ithuta Swaziland, eupša Kgoro ya Merero ya Bantu ya kgethollommušo o ile wa mo gana tumelelo ya go tloga nageng. Ka fao o tsene sekolo se se phagamego sa Orlando kua Soweto,  gomme o ralokile kgwele ya maoto ge a sa le mahlalagading.
304
304 (CCCIV) ebile ngwagamolele wa go thoma ka Labohlano, ngwaga wa bohlano ngwagengsome wa 300s, ngwaga wa bone ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 4, le ngwaga wa bomakgolo tharo nne ngwagengkete wa Ngwagakete 1.
307
307 (CCCVII) ebile ngwaga wa go thoma ka Labobedi, ngwaga wa boseswai ngwagengsome wa 300s, ngwaga wa bošupa ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 4, le ngwaga wa bomakgolo tharo šupa ngwagengkete wa Ngwagakete 1.
Kgalema Motlanthe
Mošomo wa mathomo wa dipolotiki
Ka morago ga go dira materiki, Motlanthe o ile a hwetša mošomo, woo a o swerego go fihlela a swarwa, a hlokomela mabenkele a bjala a ditoropong ka yuniting ya kgwebo ya Khansele ya Toropo ya Johannesburg. Nakong ye, ka bo-1970, o ile a thwala ka tlase ga mobu wa UMkhonto we Sizwe, lephego la go itlhama la African National Congress (ANC), yeo e bego e thibetšwe ka Afrika Borwa go tloga ka 1960. Yuniti ya gagwe ya MK e be e tshwenyegile mathomong ka go thwala eupša ka morago o ile a laelwa go hloma yuniti ya go senya le go thuša go sepetša di-cadre tša MK ka sephiring ka gare le ka ntle ga mellwane ya naga. Ke nakong ye moo a ilego a kopana la mathomo le Jacob Zuma, yo gape e bego e le modiriši wa ka sephiring wa MK.
Witzenberg Mmusogae
right|300px|thumb|Lefelo la Witzenberg mô Kapa Bodikela. Witzenberg Mmasepala ke mmusogae go feta Mmasepala Setereke tša Cape Winelands wa diporofense Kapa Bodikela ka moka Afrika Borwa.
Kgalema Motlanthe
Go golegwa.
Ka April 1976, Motlanthe o ile a swarwa gomme a golegwa dikgwedi tše mmalwa seteišeneng sa maphodisa sa John Vorster Square. O ile a bonwa molato ka fase ga Molao wa Botšhošetši ka ditatofatšo tšeo di amanago le mediro ya gagwe ya MK – ka go lebanya, ka ge a tlwaeditšwe go dira tshenyo, ka go amogela dithuthupi ka morero woo, le ka go tšwetša pele ANC  – gomme a ahlolelwa go kgolego.
1955
1955 (MCMLV) ebile ngwaga wa go thoma ka Mokibelo, ngwaga wa botshelela ngwagengsome wa 1950s, ngwaga wa bomasomehlano hlano ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 20, le ngwaga wa bomakgolo senyane masomehlano hlano ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
Kgalema Motlanthe
Go golegwa.
Motlanthe o ile a golegwa Sehlakahlakeng sa Robben mengwaga ye e nyakilego go ba ye lesome, magareng ga Phato 1977 le Moranang 1987. Mogale wa ANC Andrew Mlangeni, yo a bego a le Sehlakahlakeng sa Robben le Motlanthe, ka morago o boletše gore o bile le seabe se segolo go amogela le go fa thuto ya dipolotiki go bagolegwa ba bafsa, bao ba fihlilego sehlakahlakeng ka bontši nywageng e lesome ka morago ga phetogelo ya Soweto ya 1976. Mengwaga ye mehlano ka morago ga go lokollwa ga gagwe, Motlanthe o boletše ka ga botee bjo bo bopilwego kgolegong, gomme a hlaloša nako yeo bjalo ka "ye e humišago":"...re be re le setšhaba sa batho bao ba bego ba tloga go bao ba sa tsebego go bala le go ngwala ka mo go feletšego go ya go batho bao ba bego ba ka ba baprofesara gabonolo kudu diyunibesithing. Re be re abelana ge e le gabotse se sengwe le se sengwe, bothata bjo bongwe le bjo bongwe gaešita le bja tlhago ya motho ka noši re ile ra boledišana le ba bangwe gomme tharollo e be e tla hwetšwa. Mengwaga ka ntle kua e be e le mengwaga ye e tšweletšago kudu bophelong bja motho, re kgonne go bala, re bala dilo ka moka tšeo di tlilego tseleng ya rena, ra tšea kgahlego maphelong a batho le dikhutlo tša kgole kudu tša lefase le. Go nna nywaga yeo e ile ya nea bophelo morero."
Witzenberg Mmusogae
Toropo kgolo kgolo ya Witzenberg ke Ceres.
Kgalema Motlanthe
Mošomo wa mekgatlo ya bašomi
"Seboka sa mathomo kudu seo re bilego le sona, ke ile ka kgahlwa ke bokgoni bja gagwe bja go sekaseka le maatla le ke mokgwa wa gagwe wa tayo wa go dira selo se sengwe le se sengwe. Mo go be go na le motho yo a bego a na le seriti se segolo le boikokobetšo."Ka June 1987, kapejana ka morago ga go lokollwa kgolegong, Motlanthe o ile a ba mohlankedi wa thuto ka go National Union of Mineworkers (NUM) yeo e nago le khuetšo, yeo ka nako yeo e bego e eteletšwe pele ke Cyril Ramaphosa. O be a tlwaelane le intasteri ya meepo go tloga bjaneng bja gagwe – tatagwe le bana babo ka bobedi ba be ba šometše khamphani ye kgolo ya meepo ya Anglo American  – gomme mmagwe o be a amegile mokgatlong wa mekgatlo ya bašomi pele a rola modiro ka ya bo-1980. NUM, Motlanthe o ile a tšwetša pele kgahlego ya gagwe, yo a belegetšwego Sehlakahlakeng sa Robben, thutong ya dipolotiki. O tsenetše NUM dibeke pele ga seteraeke se segolo kudu historing ya yona,. gomme Ramaphosa ka morago o ile a bolela gore o "re kopanetše ka nako ye e swanetšego."
Ge a le NUM, o ile a dula e le leloko la ANC, le gape la Mokgatlo wa Makomonisi wa Afrika Borwa (SACP). E bile modulasetulo wa selete sa ANC sa PWV (bjale Gauteng) ka nako ye kopana, magareng ga mathomong a 1990, ge ANC e be e sa thibelwa, le September 1991, ge a fologa setulong go tsepamiša kgopolo mošomong wa gagwe wa NUM. Ka moragonyana ga moo, Ramaphosa o ile a tlogela NUM go ba mongwaledipharephare wa ANC. Ka Pherekgong 1992, ka thekgo ya Ramaphosa, Motlanthe o ile a kgethwa ke komiti ya bogareng ya NUM go mo tšeela legato bjalo ka mongwaledipharephare wa mošomo. Motlanthe o ile a kgethwa sa ruri go ba mongwaledipharephare kopanong ya go kgethwa ya mokgatlo ka 1994 gomme a šoma maemong ao go fihla ka 1998, ge a fologa setulong.
Mongwaledipharephare wa ANC
Khonferentsheng ya Bosetšhaba ya bo 50 ya ANC ka Dibatsela 1997, Motlanthe o ile a kgethwa a sa ganetšwe bjalo ka mongwaledipharephare wa ANC, go begwa ka thekgo ya baetapele ba bagolo ba ANC go akaretšwa Walter Sisulu le Nelson Mandela. Go ya ka mohlankedi yo mogolo wa NUM le SACP Frans Baleni, Mandela (yo a tsebjago ka lerato bjalo ka Madiba) o ile a buelela go thwalwa ga Motlanthe ka tsela ye e latelago:"Madiba o ile a fetša a re anegela kanegelo ya lesogana la go tšwa motseng wa magaeng leo le bego le nyaka mosadi. O ile a sepela go tloga motseng o mongwe go ya go o mongwe eupša a se hwetše o tee. Le ge go le bjalo, ge a fihla morago gae o ile a bona gore o na le moagišani yo a bego a swana le ditekanyetšo ka moka tšeo a bego a di nagana. Ka tsela yeo, Mandela o re boditše gore gore mongwaledipharephare yo ANC e mo hlokago o be a le gona mo gomme ka tsela ye e swanago le yeo monna yo a bego a nyaka mosadi ANC e be e nyaka monyadiwa."Go kgethwa ga gagwe go be go ratwa ke maemo-le-faele: go ya ka Richard Calland , ge e be e tsebišwa, o ile a išwa sefaleng magetleng a bathekgi, gomme "go tšere metsotso e mengwe e 15 gore a fihle sefaleng, a katana." dikoša tšeo di tlatšago moya."
Ka morago ga khonferentshe, Motlanthe o ile a itokolla go NUM le go Komiti ya Bogare ya SACP. O kgethilwe gape a sa ganetšwe Khonferentsheng ya Bosetšhaba ya bo 51 ya ANC, e bile mongwaledipharephare wa ANC mengwaga ye lesome, magareng ga 1997 le 2007, ka moka ga nako ya Thabo Mbeki bjalo ka mopresidente wa ANC. Le ge ba bangwe ba be ba re bokgoni bja gagwe bjo bo "botse kudu" bja go rulaganya bo be bo tumile,  basekaseki ka gare ga ANC ba boletše gore e be e le molaodi yo a sa šomego gabotse. Le ge go le bjalo, go bile le koketšego ye kgolo ya maloko a ANC nakong ya gagwe, go tloga go maloko a ka fase ga 386,000 ka 1997 go ya go a go feta 620,000 ka 2007. O be a amana gape le go phethagatša dikgato tša mathomo tša melawana ya ANC ya go romelwa ga dikharete le Matlafatšo ya Ekonomi ya Bathobaso (BEE).
Go ya ka mongwadi wa taodišophelo ya Mbeki Mark Gevisser, bontši bja nako ye Motlanthe o be a lebelelwa bjalo ka "Mbeki acolyte"  – goba, ka polelwana ye nngwe, bjalo ka "yo a laolwago ke Mbeki." Go bonala selekane sa bona se thomile bogareng bja bo-1990 ge Mbeki e be e le motlatšamopresidente gomme Motlanthe a laletšwa go tsenela dikopano tšeo di bitšwago "Ka fase ga Sehlare" ka gae ga Mbeki. O be a hlaotšwe bjalo ka yo mongwe wa baetapele ba bohlokwa ba letsogo le letshadi bao ba bego ba sa kgotsofatšwe ke pholisi ye mpsha ya Kgolo, Mešomo le Kaboleswa (GEAR), gomme ka morago o boditše Gevisser gore, dikopanong tšeo, Mbeki ka nnete o kgonne go šišinya maemo a gagwe ka ga GEAR.
Go swaya diphošo ga BEE
Ka Diphalane 2004, polelong ya gagwe go Foramo ya Taolo ya Bathobaso, Motlanthe o ile a neela seo se bego se tšewa bjalo ka "tlhaselo" go BEE, e lego leswika la sekhutlo la pholisi ya ekonomi le phetogo ya ANC. Pontšhong ya mathomo ya thekgo ya "broad-based" BEE, o ile a bitša fronting, a šišinya kelo ya "go lebanya le ye e bulegilego" ya gore ke ka lebaka la eng ditlamorago tša BEE di be di lekanyeditšwe, gomme a šišinya gore BEE e swanetše go otlela kgolo ya ekonomi go e na le go e šitiša. Se se tsošago ngangišano kudu, Motlanthe o beile mabaka a gore BEE e swanetše go rulaganywa leswa go lekanyetša mehola (palo ya ditumellano goba palomoka ya boleng bja tšona) yeo e dirilwego ke batho ka bomong go tšwa ditirišanong tša BEE. Ge motho ka noši a šetše a humišitšwe ke BEE, o boletše gore ga se a swanela go hlwa a tšewa bjalo ka yo a hlokago histori ka kgopolo ya go swanelega go hwetša dikholego tša BEE. Ka mantšu a gagwe, mmušo o ka "lekanyetša motho o tee go maatlafatšo o tee." Lebaka la gagwe e be e le gore motheo wo mosesane wa baholegi ba BEE o lekanyeditše katlego ya pholisi ya bjale, yeo a boletšego gore e hlaotšwe ka phetišetšo ya lehumo go e na le phetogo ya nnete ya ekonomi. Se se be se tsoša ngangišano kudu ka lebaka la gore bontši bja batho bao ba bego ba bopa motheo woo o mosesane wa baholegi ba BEE e be e le bašomi ba go tia ba ANC goba baabi.
Mahlabisadihlong a imeile ya bofora
Go ya mafelelong a nako ya Motlanthe bjalo ka mongwaledipharephare, seo se bitšwago mahlabisadihlong a imeile ya bofora se ile sa thubega. Mahlabisadihlong a a dikologa lefelo la go bolokela di-imeile tšeo di lokolotšwego go babegi ba ditaba ka 2005, ka moragonyana ga gore Mbeki a rakile Zuma bjalo ka motlatšamopresidente wa bosetšhaba. Go bonagala di-imeile tšeo di bontšhitše sehlopha sa boradipolotiki ba ANC le bahlankedi ba mmušo ba ahlaahla ka moo ba ka senyago Zuma leina, yo e bego e le mophenkgišani yo mogolo wa dipolotiki wa Mbeki, le Motlanthe ka boyena. Dinyakišišo tša mohlahlobi-pharephare wa bohlale di tiišeditše gore di-imeile tšeo ke tša bofora, eupša go begwa gore Motlanthe o ganne phetho ye gomme, kopanong ya Komitiphethiši ya Bosetšhaba ya ANC, o ile a nyaka gore ANC e dire dinyakišišo tša ka gare. Go tloga mathomong a 2006, go be go na le mabarebare, ao a ganetšago ke ANC, a gore saga ye e "senya dikamano tša motho ka noši le go senya tshepo" magareng ga Motlanthe le Mbeki. Mail & Guardian e boletše gore e kwešitše gape bohloko "seswantšho sa Motlanthe sa go ba 'ka godimo ga ntwa.'"
Motlatšamopresidente wa ANC
Tshedimošo ye nngwe: Khonferentshe ya Bosetšhaba ya bo 52 ya Khonkrese ya Bosetšhaba ya Afrika
Ka la 18 Dibatsela 2007, Khonferentshe ya Bosetšhaba ya bo 52 ya ANC, yeo e swerwego ka Polokwane , e kgethile Motlanthe motlatšamopresidente wa ANC. O ile a fenya Nkosazana Dlamini-Zuma ka boiketlo, a amogela 61.9% ya dikgetho. Tiro ya gagwe ya mafelelo bjalo ka mongwaledipharephare e be e le go iša pego ya mokgatlo ye e sa lebalegego khonferenseng, a sola maphego a go fapafapana a mokgatlo le kudukudu Komitiphethiši ya Bosetšhaba yeo e tlogago, yeo a boletšego gore e paletšwe ke go rarolla mathata ao a amanago le go arogana ga dihlopha le bomenetša bja maemo a makala.
Khonferentshe ye gape e bone motlatšamopresidente wa ANC yo a lego maemong a gagwe Jacob Zuma a kgethilwe go ba mopresidente wa ANC, a raka Mbeki seremong sa phenkgišano ye e babago ya boetapele. Go na le ngangišano mabapi le bogolo bja tema ya Motlanthe katlegong ya Zuma. Motlanthe ka morago o ile a sola mokgwa wa go boutela bonkgetheng ka di-slate, a re o swere "go fihla morago kua Polokwane" gore o kotsi go temokrasi ya ka gare mo mokgatlong. Le ge go le bjalo, go kwešišwa gore Motlanthe o ile a kitima godimo ga letlapa la bonkgetheng leo le sepelelanago le Zuma,  ka Dlamini-Zuma bjalo ka nkgetheng yo a mo ratago wa Mbeki,  le ge e le gore gape o be a le ka godimo ga lenaneo la kampa ya go thekga Mbeki la bonkgetheng bao ba šišinywago go Komitiphethiši ya Bosetšhaba.Mosekaseki wa dipolotiki Susan Booysen o bolela gore Zuma le Motlanthe ba wele ka lebaka la tshwaro ya Mbeki ya mahlabisadihlong a Oilgate le lehloyo la imeile ya bofora, gomme o šišinya gore Motlanthe o šomišitše tsebo ya gagwe ye e tletšego ya makala a ANC go thuša moentšeneare wa lesolo la Zuma – go fihla bokgoleng bjoo a "dirišitšego a lebišitše" go kgoboketša kgahlanong le Mbeki. Ka mo go swanago, Alec Russell wa English Financial Times o begile gore Motlanthe o wele le Mbeki gomme o be a sepelelana le Zuma phenkgišanong ya Zuma le Mbeki. Chris McGreal wa English Guardian o boletše gore o "kgathile tema ye e etilego pele go rakeng Mbeki le go hloma Zuma."
Ka lehlakoreng le lengwe, mmegadikgang wa selegae Ranjeni Munusamy o bolela gore Motlanthe ga se a tšea maemo a kwagalago a go thekga nkgetheng le ge e le ofe go fihla khonferentshe ka boyona,  le gore, bjalo ka mongwaledipharephare, o be a tsepeletše go "leka go swara dilo mmogo" le "o ile a swanelwa ke go tsoga ka godimo ga ntwa ya kampa ." Ka nnete o be a amega go leka go boloka kgalemo nakong ya khonferentshe – ka letšatši la mathomo, o ile a tšea dipoleiti tša go tšea lehlakore go tšwa go baemedi ba bangwe gomme a tšea sefala go bušetša thulaganyo ge kopano e fetogela go goeletša go tšwa go bathekgi ba Zuma. Ebrahim Harvey ka morago o boletše gore "pego ya gagwe ye e bulegilego, ye e lego pepeneneng le ye e nago le sebete le ditsenogare di okeditše maemo a [gagwe] mo mokgatlong," gomme Gevisser o dumela gore e be e le "mogale wa Polokwane."
Tona ya Kabinete
Ka morago ga khonferentshe ya Polokwane, Mbeki o ile a dula a le mopresidente wa bosetšhaba, le ge e le gore go be go na le kgonagalo ya gore a tšeelwe legato ge nako ya gagwe e fela ke Zuma, yo go bego go letetšwe gore e tla ba nkgetheng wa bopresidente wa ANC dikgethong tša bosetšhaba tša 2009. Motlanthe, ka dipeelano tše botse le dihlopha tše ka bobedi, o be a lebelelwa bjalo ka motho yo bohlokwa go nolofatša phetogo magareng ga Mbeki le Zuma, gomme methopo e boletše gore o be a lokeleditšwe go tšea mošomo wa Zuma ge e le gore yo wa mafelelo a ka bonwa molato ditatofatšong tša bomenetša tšeo di sa emetšego kgahlanong le yena. Ka Hlakubele 2008,  molaodiphethiši wa bosetšhaba wa ANC yo a sa tšwago go kgethwa o ile a kgopela Mbeki go thwala Motlanthe ka kabinete ya gagwe. Ka nako yeo, Motlanthe o be a sa šome ka mo go šomago, ka ge a tlogetše maemo a nako e tletšego a mongwaledi-pharephare; gomme go thwala mo go be go reretšwe go nolofatša phetišetšo ya maatla go tšwa go taolo ya Mbeki go Zuma le gape go Motlanthe ka boyena, yo a bego a se a ka a šoma mmušong pele eupša go be go letetšwe gore e be motlatšamopresidente wa bosetšhaba ka 2009. Bobedi Mbeki le Motlanthe mathomong ba be ba ganetša tšhišinyo ye, ka morago ga moo Motlanthe a hlaloša gore o be a nagana gore go thwala ga gagwe go ba kabinete e be e tla ba "go bea mohlala wo o fošagetšego, wo o bolelago gore ge o šetše o kgethilwe khonferenseng maemong a boetapele o na le tokelo ya go amogelwa." mmušong."
Le ge go le bjalo, o ile a ikana bjalo ka Leloko la Palamente ka la 20 Motsheganong 2008, a tlatša sekgoba sa go se be le mohola,  gomme ka la 18 Phupu o ile a ikana bjalo ka leloko la kabinete. O ile a kgethwa go ba Tona ya bobedi ka Kantorong ya Mopresidente ( Essop Pahad e bile wa mathomo), gammogo le Moetapele wa Kgwebo ya Mmušo. Ka morago o ile a dira metlae ka gore o boditšwe gore go thwala go be go swanetše ka gobane o be a na le kgahlego ka kgwebo – Moetapele wa Kgwebo ya Mmušo gabotse ga a šomane le kgwebo ka kgopolo ya kgwebo, eupša go e na le moo o kgokaganya magareng Palamente le kabinete. Ka nako ya go thwala ga gagwe, le ka morago ga fao, Motlanthe o be a lebelelwa bjalo ka "monna wa letsogo le letona" la Zuma.
Kgetho ya bopresidente
Mafelelong, Motlanthe o ile a hlankela e le moruti ka dikgwedi tše fetago tše pedi feela. Ka la 20 Lewedi 2008, Mbeki o ile a tsebiša go itokolla ga gagwe bopresidente. O be a "gopotšwe" ke khuduthamaga ya bosetšhaba ya ANC morago ga ditatofatšo tša gore ditatofatšo tša bomenetša bja bosenyi kgahlanong le Zuma ke ditlamorago tša tšhitišo ya dipolotiki ya Mbeki. Bjalo ka mokgatlo wa dipolotiki tša mokgatlo, Komitiphethiši ya Bosetšhaba ka setegeniki e be e se na maatla a go tloša Mbeki ofising ya mmušo, eupša e be e ka laela Palamente yeo e laolwago ke ANC gore e mo tloše. Ka tsela e swanago, e be e ka kgonthišetša go rotoga ga mohlahlami wa yona wa mopresidente yo a kgethilwego, yo a bego a tla kgethwa ka tsela e sa lebanyegoke Palamente. Ka la 22 Lewedi, ge go itokolla go be go sa tsenywa semmušo, Zuma o boletše gore ANC e ka se tiišetše kgetho ya yona go fihlela ka morago ga bouto, eupša a šišinya go boraditaba gore ke Motlanthe, a re, "Ke kgodišegile, ge e ka fiwa maikarabelo ao, yena." e be e tla lekana le mošomo."  Le ge go le bjalo, Baleka Mbete, Sepikara sa bjale sa Seboka sa Maloko a Palamente le modirišani wa Zuma, le yena o be a lebelelwa bjalo ka nkgetheng yo a ka bago gona.
Ka la 25 Lewedi 2008, Palamente e kgethile Motlanthe Mopresidente wa Afrika Borwa ka baloto ya sephiri. Ka ge a kgethilwe ke Mopalamente wa ANC Ben Turok,  o amogetše dikgetho tše 269, kgahlanong le dikgetho tše 50 tša nkgetheng wa kganetšo, Joe Seremane wa Democratic Alliance (DA), ka dikgetho tše 41 tše di sentšwego. O ile a ikana ka lona letšatši leo.
Bopresidente (2008–2009)
Motlanthe le Mopresidente wa India Pratibha Patil ka New Delhi, 15 Diphalane 2008.
Go hlongwa
Backbenchers kopanong ya palamente yeo e kgethilego Motlanthe o ile a opela dikoša tša go thekga Zuma,  eupša go begilwe gore go thwala ga gagwe go be go na le thekgo ye e nabilego ka gare ga ANC le setšhabeng sa kgwebo,  gaešita le gare ga mekgatlo ya kganetšo. Ka Palamenteng, radipolotiki wa kganetšo Pieter Mulder wa Freedom Front Plus o ile a šupa kgonagalo ya gore Motlanthe a ka tla go hlohla go buša ga Zuma: Go Mna Zuma ke nyaka go anega kanegelo. Ma- Afrikaner a mabedi mehleng ya kgale a be a le tseleng ka koloyana le dikgomo tše seswai. Mantšiboeng ao ba ile ba lokolla dikgomo dithapo gomme ba robala ka sethokgweng kgauswi le tsela. Bošegogare ba kwa ditau di rora go dikologa mešaša. Ka pela le ka go tshwenyega ba ile ba tlema dikgomo gomme ba kitimela. Ge letšatši le hlaba mesong yeo ba bona gore ka go akgofa ga bona ba tlemile dikgomo tše šupago le e tee ya ditau. Ba babedi ba ile ba lebelelana gomme ba re: ‘go be go le bonolo go tlema tau ka lepotlapotla leswiswing, eupša bjale re e lokolla bjang gape?’
ANC e dirišitše Morena Motlanthe bjalo ka tau lehono ka gare ga mathata a leswiswi le a bjale gomme re mo lakaletša mahlatse ka seo. Naa ANC le yona e tseba go unharness tau, go swanetše go nyakega? "Ya ka ga se kganyogo ya go aroga go seo se šomago. Ga se ga ka go hlama pholisi gape. Le gona ga ke ikemišetše go bopa leswa e ka ba kabinete goba tirelo ya setšhaba. In a turbulent global economy, re tla dula re botegela melawana yeo e bolokilego Afrika Borwa e sa fetoge, le yeo e netefaditšego kgolo ya go ya go ile."Polelong ya gagwe morago ga go hlongwa ga gagwe, Motlanthe o netefaditše Palamente gore go tla ba le tšwelopele ka melawana ya taolo ya Mbeki. Se e bile go sa šetšwe gore melawana ya ekonomi ya Mbeki e be e sa ratwe ke mohlakanelwa wa lephego la nngele wo o thekgago Zuma, wo o bego o nagana gore ke neoliberal. Motlanthe o ile a tsebagatša gape kabinete ya gagwe, ka ge a bolokile kudu sebopego sa kabinete ya Mbeki, ebile a bile a thwetše gape matona a mmalwa, go akaretšwa tona ya ditšhelete ye e hlompšhago Trevor Manuel , yo a bego a rola modiro ka morago ga go gopolwa ga Mbeki. Mbete o ile a kgethwa go ba motlatšamopresidente. Ranta e ile ya matlafala, ka morago ga gore tsebišo ya Mbeki e hlole go wa mo gogolo ga boleng bja yona. Go ya ka pono ya Gevisser, Motlanthe "o ile a swara phetogo ka bokgoni... a porojeketša seswantšho sa boitshepo bjo bo iketlilego le go tšwela pele."
E bile mopresidente dikgwedi tše šupago le seripa, magareng ga la 25 Lewedi 2008 le la 9 Motsheganong 2009. O file polelo ya gagwe ya mathomo le e nnoši ya Maemo a Setšhaba ka la 6 Hlakola 2009, gomme polelong ya gagwe yena, "bjalo ka ge go be go letetšwe, o ile a ithiba go tsebagatša se sefsa." merero," ge go elwa hloko gore dikgetho di be di rulagantšwe ka moragonyana ngwageng woo.
Pholisi ya HIV/AIDS
Go ya ka bahlaloši, phetogo ye bohlokwa kudu yeo e dirilwego ke Motlanthe go kabinete ya Mbeki ka Lewedi 2008 e bile go tlošwa ga Manto Tshabalala-Msimang lefapheng la maphelo. Pholisi ya Tshabalala-Msimang ya HIV/AIDS, kudukudu bobueledi bja gagwe bja dipheko tša mešunkwane, e be e na le ngangišano ye kgolo le go nyatšwa kudu, gomme Motlanthe a mo tšeela legato ka Barbara Hogan , yo a boletšego ka Ngwatobošego, "Mehla ya go latola e fedile ka botlalo. " ka Afrika Borwa."  Go thwalwa ga Hogan, gomme ka morago tiragatšo ya gagwe maemong ao, e ile ya retwa ke boramahlale: o ile a etiša pele mathata a HIV/AIDS le go phatlalatšwa ga diokobatši tša mahala tša antiretroviral. Motlanthe le Tonakgolo ya India Manmohan Singh le Mopresidente wa Brazil Lula da Silva ka Foramo ya boraro ya Poledišano ya IBSA ka Diphalane 2008. IBSA e be e le maitapišo a mmušo wa Mbeki. Pele ga se, boemo bja Motlanthe ka HIV/AIDS bo be bo sa kwagale kudu. Ka dipego tše dingwe, ge e be e le mongwaledipharephare o ile a thekga, goba bonyenyane a šireletša, pholisi ya Mbeki yeo e bego e senya leina ka bophara ya HIV/AIDS,  gomme gape ge e be e le mongwaledipharephare o be a eteletše pele ditlhaselo tša ANC go Lekgotla la Taolo ya Meriana ge le e ile ya gana go dumelela go dirwa ga diteko tša Virodene go batho ka 1998, a latofatša lekgotla ka gore le šišinywa ke dikgahlego tša dikhamphani tša dihlare. Le ge go le bjalo, mengwageng ya ka morago, go akaretšwa bjalo ka motlatšamopresidente, Motlanthe o ile a tšwela pele go buelela pholisi ya HIV/AIDS yeo e laolwago ke mahlale.
Zimbabwe
Pele ga dikgetho tša palamente tša Zimbabwe tša 2005, Motlanthe o be a tlišitše seo se bego se tšewa bjalo ka "go swaya diphošo ga mathomo ga setšhaba" ga ANC ga mmušo wa Robert Mugabe wa ZANU-PF ka Zimbabwe. Le ge go le bjalo, e be e le mongwaledipharephare wa ANC ka nako yeo, gomme o be a nyakile a bolela legatong la khuduthamaga ya bosetšhaba ya ANC. Ka kakaretšo, o be a lebelelwa bjalo ka yo a kwelago bohloko mokgwa wa Mbeki wa "diplomacy ye e homotšego" yeo e tsošago ngangišano le yeo e sego ya thulano go mmušo,  bonyenyane go fihla bokgoleng bjoo a bego a bonagala a abelana le kgopolo ya Mbeki ya gore phetogo ya temokrasi ka Zimbabwe ga se ya swanela go gapeletšwa ka ntle.
Ge a šetše a hlomilwe bjalo ka mopresidente, Motlanthe o kgopetše Mbeki go dula a le temaneng ya gagwe bjalo ka mmoelanyi magareng ga ZANU-PF le Morgan Tsvangirai 's Movement for Democratic Change,  gomme mmušo wa gagwe "[o lahletše] boima bja wona ka morago ga" tumelelano ya go abelana maatla ya Zimbabwe yeo e hlotšwego. Motlanthe, a felegetša Mbeki, o kopane ka makga a mmalwa le Mugabe le Tsvangirai go leka go ba kgodiša gore ba phethagatše tumelelano le go hloma mmušo. O ile a boloka boemo bja Mbeki bja gore Mugabe o swanetše go hlongwa hlogong ya peakanyo efe goba efe ya go abelana maatla,  eupša go bile le mabaka ao a bego a swaya mmušo wa ZANU-PF diphošo. Taolo ya gagwe e file thekgo ya ditšhelete le ya bodiplomate go mmušo wa botee wa Zimbabwe ge mafelelong o hlomilwe ka Hlakola 2009.
Langeberg Mmusogae
right|300px|thumb|Lefelo la Langeberg mô Kapa Bodikela. Langeberg Mmasepala ke mmusogae go feta Mmasepala Setereke tša Cape Winelands wa diporofense Kapa Bodikela ka moka Afrika Borwa.
Kgalema Motlanthe
Bomenetša le phethagatšo ya molao
Motlanthe le Mopresidente wa Amerika George Bush ka White House pele ga kopano ya ekonomi, 14 Ngwatobošego 2008.
Langeberg Mmusogae
Toropo kgolo kgolo ya Langeberg ke Ashton.
Mary fitzgerald
Mary Fitzgerald yo abego a tsebjwa ka la Pickhandle Mary o belegwe ka la di 4 Phato 1883 gomme a hlokofala ka la 26 Lewedi 1960. Yena ebe ile motho wa go tsea karolo go tsa di polotiki, o belegetswe gola Irish eupsa a dula gana mo Afrika Borwa, O be a tseiwa bjo ka mosadi wa pele wa goba mohlahli wa mekgatlo ya bashomi mo nageng.
Appeldraai
Appeldraai ke toropo wa Mmušoselegae wa JB Marks go feta Mmasepala Setereke tša Dr Kenneth Kaunda wa profense Leboa Bodikela ka moka Afrika Borwa.
306
306 (CCCVI) ebile ngwaga wa go thoma ka Mošupologo, ngwaga wa bošupa ngwagengsome wa 300s, ngwaga wa botshelela ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 4, le ngwaga wa bomakgolo tharo tshela ngwagengkete wa Ngwagakete 1.
Mary fitzgerald
Tatagwe Thomas o ile a etela Amerika 'mo a eleg
go a thwalwa mmerekong bjalo ka moemedi wa di opedi tsa Corporation|diopedi, diroki le dibinO o ile a fallela go la kapa mo a beng a le moenedi wa k'hamphani. Mmagwe gammogo le bana ba gabo ka le selawatbe Baile ba tloga wexford goya ap pa ka manthole 1900, le Marry, nepo kgolo e le gore ba lelapa ka moka ba tlo latela.
Mathomong Mary wa meriri e mo mohubedu o mo sweu o ile a hwetsa mosomo go bereka ntlong kgolo ya sesole sa brithani e le e mong wa basadi ba pele ba go thaepa ka shorthand ka mo Afrika Boroa. 'Mma gwe le bana ba gabo ba ile ba tsamaea ka sekepe ho tloga Southampton go ya Kapa ka Manthole 1900. Motse Kapa Margaret Sinnott o ile a thoma mmereko WA go roka ka mochine Mola Dennis a hweditse mmereko ditereneng.
References
Kgalema Motlanthe
Go phatlalatšwa ga Diphepheng
Ka Pherekgong 2009, Motlanthe o saennwe go ba molao melawana ye mebedi yeo e ilego ya phatlalatša Scorpions, yuniti ya maemo a godimo ya go lwantšha bomenetša ya Bolaodi bja Botšhotšhisi bja Bosetšhaba (NPA). Khonferentshe ya Polokwane ya 2007 e be e tšere sephetho sa go phatlalatša yuniti ye, gomme taba ye e be e le karolo ya sefala sa lesolo la Zuma pele ga khonferentshe. Ge e le gabotse, go bile le dipego tša gore Motlanthe o ile a galefiša khuduthamaga ya bosetšhaba ya ANC ka go diega pele e saena molao wo – o fetišitšwe ka Sebokeng sa Maloko a Palamente ka Diphalane 2008, eupša ofisi ya Motlanthe e ile ya nyaka go sekaseka go ba molaotheo wa wona. Tumelelo ya gagwe go molao wo e ile ya lebelelwa ke ba bangwe bjalo ka sephetho sa kgatelelo ya dipolotiki go tšwa ka gare ga ANC. Nakong yona yeo, go bile le mabarebare gape a gore ANC e be e mo gapeletša go saena phetošo yeo e tsošago ngangišano ya Molao wa Kgašo, yeo e bego e laola kgašo ya mmušo, SABC.
Mary fitzgerald
https://ourconstitution.constitutionhill.org.za/
Kgalema Motlanthe
Go phatlalatšwa ga Diphepheng
Sephetho sa go phatlalatša Scorpions se ile sa phenkgišanwa kudu, gomme mekgatlo ya kganetšo e ile ya latofatša ANC ka go tšea kgato ye ka nepo ya go phekgola dinyakišišo tša boradipolotiki ba ANC bao ba gobogilego. Ka ngangišano, Hawks, yuniti yeo e tšerego legato la Scorpions, ka morago e ile ya tswalela dinyakišišo tša Scorpions ka ga 1999 Arms Deal , e lego sephuthelwana sa theko ya tšhireletšo sa R30-billion seo go tšwa go sona boradipolotiki ba mmalwa ba bagolo ba ANC, go akaretšwa Zuma , ba ile ba latofatša ka go dira poelo yeo e sego molaong. Ka 2011, Kgorotsheko ya Molaotheo e ile ya ahlola gore molao wo o phatlalatšago Scorpions o be o sa dumelelane le molaotheo, eupša Motlanthe o šireleditše sephetho seo morago bjale ka Phato 2020.
Go rakwa ga Vusi Pikoli
Ka la 8 Dibatsela 2008, Motlanthe o ile a raka hlogo ya NPA, Molaodi wa Bosetšhaba wa Botšhotšhisi bja Setšhaba Vusi Pikoli. Pikoli o be a emišitšwe ke Mbeki ka Lewedi 2007, go bonagala e le ka lebaka la go thubega ga kamano ya Pikoli le Tona ya Toka Brigitte Mabandla, eupša go thwe – go ya ka Pikoli – ka mabaka a dipolotiki, ka maitekelo a go šireletša khomišinare ya maphodisa Jackie Selebi go sekišwa go ya pele ditatofatšo tša bomenetša. Sephetho sa Motlanthe sa go raka Pikoli se be se thulana le ditšhišinyo tša khomišene ya dinyakišišo mabapi le go swanelega ga Pikoli go ba ofising, yeo e hlomilwego ke Mbeki gomme e eteletšwe pele ke Frene Ginwala, yeo e bego e phethile ka gore Pikoli e swanetše go bušetšwa mošomong. Pikoli o ile a hlohla go rakwa ga gagwe kgorong ya tsheko, eupša Motlanthe o ile a tšwela pele go šireletša sephetho sa gagwe,  gomme Pikoli o ile a dula ka ntle ga kgorotsheko le mmušo wa Zuma ka Ngwatobošego 2009.
Glaudina
Glaudina ke toropo go feta Mmušoselegae wa Naledi wa diporofense Leboa Bodikela ka moka Afrika Borwa.