cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Rispark
Rispark ke legôrô wa Johannesburg region F, ka moka porofense Gauteng, Afrika Borwa.
1786 (nomoro)
1786 (Sekete Makgološupa Masomeseswai Tshela) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgološupa masomeseswai hlano le sekete makgološupa masomeseswai šupa.
Mawuza
Mawuza ke toropo wa Mmušôselegae wa Big Five Hlabisa go feta Mmasepala Setereke tša Umkhanyakude ka moka Afrika Borwa.
439
439 (CDXXXIX) ebile ngwaga wa go thoma ka Mokibelo, ngwaga wa bolesome ngwagengsome wa 430s, ngwaga wa bomasometharo senyane ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 5, le ngwaga wa bomakgolo nne masometharo senyane ngwagengkete wa Ngwagakete 1.
1460
1460 (MCDLX) ebile ngwagamolele wa go thoma ka Sontaga, ngwaga wa pele ngwagengsome wa 1460s, ngwaga wa bomasometshela ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 15, le ngwaga wa bomakgolo nne masometshela ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
1787 (nomoro)
1787 (Sekete Makgološupa Masomeseswai Šupa) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgološupa masomeseswai tshela le sekete makgološupa masomeseswai seswai.
Noka ya Timbavati
-24.055°N, 31.6775°W
Noka ya Spekboom
Spekboom ke yona noka tse tšelang Noka ya Lepelle mô Afrika Borwa.
-24.64389°N, 30.305°W
1185 (nomoro)
1185 (Sekete Lekgolo Masomeseswai Hlano) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete lekgolo masomeseswai nne le sekete lekgolo masomeseswai tshela.
1499 (nomoro)
1499 (Sekete Makgolonne Masomesenyane Senyane) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgolonne masomesenyane seswai le sekete makgolohlano.
1497 (nomoro)
1497 (Sekete Makgolonne Masomesenyane Šupa) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgolonne masomesenyane tshela le sekete makgolonne masomesenyane seswai.
1465
1465 (MCDLXV) ebile ngwaga wa go thoma ka Sontaga, ngwaga wa botshelela ngwagengsome wa 1460s, ngwaga wa bomasometshela hlano ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 15, le ngwaga wa bomakgolo nne masometshela hlano ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
Noka ya Moses
Moses ke yona enyane noka tse tšelang Noka ya Lepelle mô Afrika Borwa.
1498 (nomoro)
1498 (Sekete Makgolonne Masomesenyane Seswai) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgolonne masomesenyane šupa le sekete makgolonne masomesenyane senyane.
Noka ya Moses
-24.99417°N, 29.35667°W
1501 (nomoro)
1501 (Sekete Makgolohlano Tee) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgolohlano le sekete makgolohlano pedi.
1788 (nomoro)
1788 (Sekete Makgološupa Masomeseswai Seswai) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgološupa masomeseswai šupa le sekete makgološupa masomeseswai senyane.
1496 (nomoro)
1496 (Sekete Makgolonne Masomesenyane Tshela) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgolonne masomesenyane hlano le sekete makgolonne masomesenyane šupa.
Matshamnyama
Matshamnyama ke toropo wa Mmušôselegae wa Big Five Hlabisa go feta Mmasepala Setereke tša Umkhanyakude ka moka Afrika Borwa.
440
440 (CDXL) ebile ngwagamolele wa go thoma ka Sontaga, ngwaga wa pele ngwagengsome wa 440s, ngwaga wa bomasomenne ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 5, le ngwaga wa bomakgolo nne masomenne ngwagengkete wa Ngwagakete 1.
438
438 (CDXXXVIII) ebile ngwaga wa go thoma ka Labohlano, ngwaga wa bosenyane ngwagengsome wa 430s, ngwaga wa bomasometharo seswai ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 5, le ngwaga wa bomakgolo nne masometharo seswai ngwagengkete wa Ngwagakete 1.
Pongola
Pongola (ka Sezulu ba rre uPhongolo) ke toropo wa Mmasepala Setereke tša Zululand go feta porofense KwaZulu Natala ka moka Afrika Borwa.
1463
1463 (MCDLXIII) ebile ngwaga wa go thoma ka Labone, ngwaga wa bone ngwagengsome wa 1460s, ngwaga wa bomasometshela tharo ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 15, le ngwaga wa bomakgolo nne masometshela tharo ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
792 (nomoro)
792 (Makgološupa Masomesenyane Pedi) ke nomoro yeo e elego magareng ga makgološupa masomesenyane tee le makgološupa masomesenyane tharo.
Rustdene
Rustdene ke toropo hleng mo Beaufort West wa Mmušôgaê wa Beaufort West, Central Karoo, go feta Kapa Bodikela, ka moka Afrika Borwa.
1502 (nomoro)
1502 (Sekete Makgolohlano Pedi) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgolohlano tee le sekete makgolohlano tharo.
Mgangado
Mgangado ke toropo wa Mmušôselegae wa Big Five Hlabisa go feta Mmasepala Setereke tša Umkhanyakude ka moka Afrika Borwa.
1789 (nomoro)
1789 (Sekete Makgološupa Masomeseswai Senyane) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgološupa masomeseswai seswai le sekete makgološupa masomesenyane.
Ulundi
Ulundi ke toropokgolo wa Mmasepala Setereke tša Zululand go feta porofense KwaZulu Natala ka moka Afrika Borwa.
1464
1464 (MCDLXIV) ebile ngwagamolele wa go thoma ka Labohlano, ngwaga wa bohlano ngwagengsome wa 1460s, ngwaga wa bomasometshela nne ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 15, le ngwaga wa bomakgolo nne masometshela nne ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
793 (nomoro)
793 (Makgološupa Masomesenyane Tharo) ke nomoro yeo e elego magareng ga makgološupa masomesenyane pedi le makgološupa masomesenyane nne.
1790 (nomoro)
1790 (Sekete Makgološupa Masomesenyane) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgološupa masomeseswai senyane le sekete makgološupa masomesenyane tee.
1459
1459 (MCDLIX) ebile ngwaga wa go thoma ka Mokibelo, ngwaga wa bolesome ngwagengsome wa 1450s, ngwaga wa bomasomehlano senyane ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 15, le ngwaga wa bomakgolo nne masomehlano senyane ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
1466
1466 (MCDLXVI) ebile ngwaga wa go thoma ka Mošupologo, ngwaga wa bošupa ngwagengsome wa 1460s, ngwaga wa bomasometshela tshela ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 15, le ngwaga wa bomakgolo nne masometshela tshela ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
Noka ya Chunies
Chunies ke yona enyane noka tse tšelang Noka ya Lepelle mô Afrika Borwa.
-24.33444°N, 29.74667°W
441
441 (CDXLI) ebile ngwaga wa go thoma ka Labobedi, ngwaga wa bobedi ngwagengsome wa 440s, ngwaga wa bomasomenne tee ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 5, le ngwaga wa bomakgolo nne masomenne tee ngwagengkete wa Ngwagakete 1.
Mpembeni
Mpembeni ke toropo wa Mmušôselegae wa Big Five Hlabisa go feta Mmasepala Setereke tša Umkhanyakude ka moka Afrika Borwa.
1784 (nomoro)
1784 (Sekete Makgološupa Masomeseswai Nne) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgološupa masomeseswai tharo le sekete makgološupa masomeseswai hlano.
Noka ya Blyde
Blyde ke yona enyane noka tse tšelang Noka ya Lepelle mô Afrika Borwa.
1467
1467 (MCDLXVII) ebile ngwaga wa go thoma ka Labobedi, ngwaga wa boseswai ngwagengsome wa 1460s, ngwaga wa bomasometshela šupa ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 15, le ngwaga wa bomakgolo nne masometshela šupa ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
Noka ya Blyde
-24.25472°N, 30.82972°W
1791 (nomoro)
1791 (Sekete Makgološupa Masomesenyane Tee) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgološupa masomesenyane le sekete makgološupa masomesenyane pedi.
Noka ya Ohrigstad
Ohrigstadrivier ke yona enyane noka tse tšelang Noka ya Lepelle mô Afrika Borwa.
-24.53333°N, 30.8°W
1188 (nomoro)
1188 (Sekete Lekgolo Masomeseswai Seswai) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete lekgolo masomeseswai šupa le sekete lekgolo masomeseswai senyane.
Rosettenville
Rosettenville ke legôrô ya ka borwa bja Johannesburg, Afrika Borwa. E hwetšwa 5 km ka borwa bja City Hall, ka borwa bja La Rochelle, ka bohlabela bja Kenilworth le ka bodikela bja The Hill.
1503 (nomoro)
1503 (Sekete Makgolohlano Tharo) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgolohlano pedi le sekete makgolohlano nne.
Mgovuzo
Mgovuzo ke toropo wa Mmušôselegae wa Big Five Hlabisa go feta Mmasepala Setereke tša Umkhanyakude ka moka Afrika Borwa.
Zidonini
Zidonini ke toropo wa Mmušôselegae wa Big Five Hlabisa go feta Mmasepala Setereke tša Umkhanyakude ka moka Afrika Borwa.
1506 (nomoro)
1506 (Sekete Makgolohlano Tshela) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgolohlano hlano le sekete makgolohlano šupa.
1190 (nomoro)
1190 (Sekete Lekgolo Masomesenyane) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete lekgolo masomeseswai senyane le sekete lekgolo masomesenyane tee.
1793 (nomoro)
1793 (Sekete Makgološupa Masomesenyane Tharo) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgološupa masomesenyane pedi le sekete makgološupa masomesenyane nne.
794 (nomoro)
794 (Makgološupa Masomesenyane Nne) ke nomoro yeo e elego magareng ga makgološupa masomesenyane tharo le makgološupa masomesenyane hlano.
1189 (nomoro)
1189 (Sekete Lekgolo Masomeseswai Senyane) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete lekgolo masomeseswai seswai le sekete lekgolo masomesenyane.
1192 (nomoro)
1192 (Sekete Lekgolo Masomesenyane Pedi) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete lekgolo masomesenyane tee le sekete lekgolo masomesenyane tharo.
1191 (nomoro)
1191 (Sekete Lekgolo Masomesenyane Tee) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete lekgolo masomesenyane le sekete lekgolo masomesenyane pedi.
1792 (nomoro)
1792 (Sekete Makgološupa Masomesenyane Pedi) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgološupa masomesenyane tee le sekete makgološupa masomesenyane tharo.
1794 (nomoro)
1794 (Sekete Makgološupa Masomesenyane Nne) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgološupa masomesenyane tharo le sekete makgološupa masomesenyane hlano.
1795 (nomoro)
1795 (Sekete Makgološupa Masomesenyane Hlano) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgološupa masomesenyane nne le sekete makgološupa masomesenyane tshela.
1469
1469 (MCDLXIX) ebile ngwaga wa go thoma ka Labohlano, ngwaga wa bolesome ngwagengsome wa 1460s, ngwaga wa bomasometshela senyane ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 15, le ngwaga wa bomakgolo nne masometshela senyane ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
Noka ya Mohlapitse
Mohlapitse ke yona enyane noka tse tšelang Noka ya Lepelle mô Afrika Borwa.
Thandanini
Thandanini ke toropo wa Mmušôselegae wa Big Five Hlabisa go feta Mmasepala Setereke tša Umkhanyakude ka moka Afrika Borwa.
Noka ya Mohlapitse
-24.23667°N, 30.07806°W
1508 (nomoro)
1508 (Sekete Makgolohlano Seswai) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgolohlano šupa le sekete makgolohlano senyane.
1193 (nomoro)
1193 (Sekete Lekgolo Masomesenyane Tharo) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete lekgolo masomesenyane pedi le sekete lekgolo masomesenyane nne.
1507 (nomoro)
1507 (Sekete Makgolohlano Šupa) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgolohlano tshela le sekete makgolohlano seswai.
Noka ya Tongwane
Tongwane ke yona enyane noka tse tšelang Noka ya Lepelle mô Afrika Borwa.
-24.22056°N, 29.89806°W
1509 (nomoro)
1509 (Sekete Makgolohlano Senyane) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgolohlano seswai le sekete makgolohlano lesome.
Newcastle, KwaZulu Natala
Newcastle ke toropo kgolo go feta Mmasepala Setereke tša Amajuba wa porofense KwaZulu Natala ka moka Afrika Borwa.
1505 (nomoro)
1505 (Sekete Makgolohlano Hlano) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgolohlano nne le sekete makgolohlano tshela.
1470
1470 (MCDLXX) ebile ngwaga wa go thoma ka Mokibelo, ngwaga wa pele ngwagengsome wa 1470s, ngwaga wa bomasomešupa ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 15, le ngwaga wa bomakgolo nne masomešupa ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
Roseacre
Roseacre ke legôrô ya Johannesburg, Afrika Borwa. E hwetšwa seleteng sa F sa Johannesburg, e ka bago 5 km ka borwa-bohlabela bja City Hall, ka bohlabela bja Regents Park le ka leboa-bodikela bja Moffat View.
Noka ya Makhutswi
Makhutswi ke yona enyane noka tse tšelang Noka ya Lepelle mô Afrika Borwa.
-24.17778°N, 30.80028°W
Noka ya Klaserie
Noka ya Klaserie ke yona noka tse tšelang Noka ya Lepelle mô Afrika Borwa.
-24.08222°N, 31.24889°W
1195 (nomoro)
1195 (Sekete Lekgolo Masomesenyane Hlano) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete lekgolo masomesenyane nne le sekete lekgolo masomesenyane tshela.
Zibayeni
Zibayeni ke toropo wa Mmušôselegae wa Big Five Hlabisa go feta Mmasepala Setereke tša Umkhanyakude ka moka Afrika Borwa.
1796 (nomoro)
1796 (Sekete Makgološupa Masomesenyane Tshela) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgološupa masomesenyane hlano le sekete makgološupa masomesenyane šupa.
1468
1468 (MCDLXVIII) ebile ngwagamolele wa go thoma ka Laboraro, ngwaga wa bosenyane ngwagengsome wa 1460s, ngwaga wa bomasometshela seswai ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 15, le ngwaga wa bomakgolo nne masometshela seswai ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
1799 (nomoro)
1799 (Sekete Makgološupa Masomesenyane Senyane) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgološupa masomesenyane seswai le sekete makgoloseswai.
798 (nomoro)
798 (Makgološupa Masomesenyane Seswai) ke nomoro yeo e elego magareng ga makgološupa masomesenyane šupa le makgološupa masomesenyane senyane.
1798 (nomoro)
1798 (Sekete Makgološupa Masomesenyane Seswai) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgološupa masomesenyane šupa le sekete makgološupa masomesenyane senyane.
1801 (nomoro)
1801 (Sekete Makgoloseswai Tee) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgoloseswai le sekete makgoloseswai pedi.
1472
1472 (MCDLXXII) ebile ngwagamolele wa go thoma ka Mošupologo, ngwaga wa boraro ngwagengsome wa 1470s, ngwaga wa bomasomešupa pedi ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 15, le ngwaga wa bomakgolo nne masomešupa pedi ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
799 (nomoro)
799 (Makgološupa Masomesenyane Senyane) ke nomoro yeo e elego magareng ga makgološupa masomesenyane seswai le makgoloseswai.
Robertsham
Robertsham ke legôrô ya Johannesburg, Afrika Borwa. E hwetšwa seleteng sa F sa Johannesburg.
1797 (nomoro)
1797 (Sekete Makgološupa Masomesenyane Šupa) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgološupa masomesenyane tshela le sekete makgološupa masomesenyane seswai.
Sitezi
Sitezi ke toropo wa Mmušôselegae wa Big Five Hlabisa go feta Mmasepala Setereke tša Umkhanyakude ka moka Afrika Borwa.
1510 (nomoro)
1510 (Sekete Makgolohlano Lesome) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgolohlano senyane le sekete makgolohlano lesome tee.
Kwa-Mandlenkosi
Kwa-Mandlenkosi ke toropo hleng mo Beaufort West wa Mmušôgaê wa Beaufort West, Central Karoo, go feta Kapa Bodikela, ka moka Afrika Borwa.
Tanganeni
Tanganeni ke toropo wa Mmušôselegae wa Big Five Hlabisa go feta Mmasepala Setereke tša Umkhanyakude ka moka Afrika Borwa.
800 (nomoro)
800 (Makgoloseswai) ke nomoro yeo e elego magareng ga makgološupa masomesenyane senyane le makgoloseswai tee.
1196 (nomoro)
1196 (Sekete Lekgolo Masomesenyane Tshela) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete lekgolo masomesenyane hlano le sekete lekgolo masomesenyane šupa.
1800 (nomoro)
1800 (Sekete Makgoloseswai) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgološupa masomesenyane senyane le sekete makgoloseswai tee.
Richards Bay
thumb|350px|Alkan Beach Richards Bay ke toropokgolo go feta Mmasepala Setereke tša King Cetshwayo wa porofense KwaZulu Natala ka moka Afrika Borwa.
1802 (nomoro)
1802 (Sekete Makgoloseswai Pedi) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgoloseswai tee le sekete makgoloseswai tharo.
1100
1100 (MC) ebile ngwaga wa go thoma ka Mošupologo, ngwaga wa pele ngwagengsome wa 1100s, ngwaga wa mafelelo ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 11, le ngwaga wa bolekgolo ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
1198 (nomoro)
1198 (Sekete Lekgolo Masomesenyane Seswai) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete lekgolo masomesenyane šupa le sekete lekgolo masomesenyane senyane.
1511 (nomoro)
1511 (Sekete Makgolohlano Lesome Tee) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgolohlano lesome le sekete makgolohlano lesome pedi.
Andriesspruit
Andriesspruit ke yona enyane noka ya Limpopo mô Afrika Borwa.
-26.96667°N, 28.88333°W
1515 (nomoro)
1515 (Sekete Makgolohlano Lesome Hlano) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgolohlano lesome nne le sekete makgolohlano lesome tshela.
1514 (nomoro)
1514 (Sekete Makgolohlano Lesome Nne) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgolohlano lesome tharo le sekete makgolohlano lesome hlano.
1512 (nomoro)
1512 (Sekete Makgolohlano Lesome Pedi) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgolohlano lesome tee le sekete makgolohlano lesome tharo.
Ebaswazini
Ebaswazini ke toropo wa Mmušôgaê wa Mtubatuba go feta Mmasepala Setereke tša Umkhanyakude ka moka Afrika Borwa.
1475
1475 (MCDLXXV) ebile ngwaga wa go thoma ka Labohlano, ngwaga wa botshelela ngwagengsome wa 1470s, ngwaga wa bomasomešupa hlano ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 15, le ngwaga wa bomakgolo nne masomešupa hlano ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
1516 (nomoro)
1516 (Sekete Makgolohlano Lesome Tshela) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgolohlano lesome hlano le sekete makgolohlano lesome šupa.
1474
1474 (MCDLXXIV) ebile ngwaga wa go thoma ka Labone, ngwaga wa bohlano ngwagengsome wa 1470s, ngwaga wa bomasomešupa nne ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 15, le ngwaga wa bomakgolo nne masomešupa nne ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
Bububuspruit
Bububuspruit ke yona enyane noka tse tšelang Noka ya Shingwedzi mô Afrika Borwa.
-23.11667°N, 31.36667°W
801 (nomoro)
801 (Makgoloseswai Tee) ke nomoro yeo e elego magareng ga makgoloseswai le makgoloseswai pedi.
Avro Shackleton
thumb|right|400px|A wrecked SAAF Avro Shackleton lies in the Sahara
Patty Aubrey
Patty Aubrey ke yena mongwadi wa mo-Amerika go tšwa California. O ngwadile mmogo Sopo ya Kgogo ya Moya, go akaretša Sopo ya Kgogo ya Moya wa Mokriste.
Mogale wa maatlafatšo ya basadi ba, Aubrey o ngwadile mmogo puku yeo e lebišitšwego go basadi fela, Sopo ya Kgogo ya Moya wa Mosadi wa Mokriste. Puku ye e be e na le dikanegelo tša nnete tša basadi bao ba lebanego le tlhohlo, dinako tše thata le go mpshafatša tumelo ya motho. Dikgaolo di akaretša Tumelo, Lerato la Lapa, Matla a Modimo a go Fodiša, Bogwera, Go Dira Phapano, Ditlhohlo le Mehlolo.[2]
Avro Shackleton
Avro Shackleton e ne e le sefofane se selelele sa leoatle sa Brithani se tšamaeang le leoatle se sebelisoang ke British Air Force (RAF) le South African Air Force (SAAF). E qapiloe ke Avro go tloa libomo tša Avro Lincoln, ka boeona e le tsoelo-pele ea libomo tse tummeng tša Avro Lancaster.
1200 (nomoro)
1200 (Sekete Makgolopedi) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete lekgolo masomesenyane senyane le sekete makgolopedi tee.
1517 (nomoro)
1517 (Sekete Makgolohlano Lesome Šupa) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgolohlano lesome tshela le sekete makgolohlano lesome seswai.
Patty Aubrey
O ile a tšwelela go "Tsoga!" Lenaneo la TV ka 2015. Ka 2017 o ile a bontšhwa filiming ya Moya wa Katlego. Dingwalo tša gagwe di lemogilwe bjalo ka tše bohlokwa ka gare ga mohutana wa go ithuša. E be e le moabi wa dipuku tša go fapafapana lefaseng la go ithuša,  monagano le mmele,  go ruta,  dintwa tša bophelo,  11] tšhelete,  katlego,  le boitlhamelo. Mongwadi Lisa Nichols o ngwadile gore Aubrey "ke maatla a kgonagalo". Dipuku tša gagwe di be di lebelelwa e le dilo tše bohlokwa tšeo di balwago ke dikgatišo tše di fapa-fapanego tša go ithuša.
Lenaneo la dipuku
Sopo ya Kgogo ya Moya wa Mokriste ka Jack Canfield le Mark Victor Hansen le Patty Aubery
Sopo ya Kgogo ya Moya wa Mosadi wa Mokriste ka Jack Canfield le Mark Victor Hansen le Patty Aubery
Sopo ya Kgogo ya Moya wa Mma yo Mofsa ka Jack Canfield le Mark Victor Hansen le Patty Aubery
1805 (nomoro)
1805 (Sekete Makgoloseswai Hlano) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgoloseswai nne le sekete makgoloseswai tshela.
Patty Aubrey
Lenaneo la dipuku
Sopo ya Kgogo ya Moya wa Kgaetšedi ka Jack Canfield le Mark Victor Hansen le Patty Aubery
Sopo ya Kgogo ya Moya wa Morati wa Lebopong ka Jack Canfield le Mark Victor Hansen le Patty Aubery
Sopo ya Kgogo ya Moya wa Tate & Morwedi ka Jack Canfield le Mark Victor Hansen le Patty Aubery
Sopo ya Kgogo ya Moya wa Mokriste wa Mahlalagading ka Jack Canfield le Mark Victor Hansen le Patty Aubery
1197 (nomoro)
1197 (Sekete Lekgolo Masomesenyane Šupa) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete lekgolo masomesenyane tshela le sekete lekgolo masomesenyane seswai.
1201 (nomoro)
1201 (Sekete Makgolopedi Tee) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgolopedi le sekete makgolopedi pedi.
Patty Aubrey
Lenaneo la dipuku
Sopo ya Kgogo ya Moya wa Mma yo a Lebeletšego ka Jack Canfield le Mark Victor Hansen le Patty Aubery
Sopo ya Kgogo ya Moya wa Mophologi wa Kankere ka Jack Canfield le Mark Victor Hansen le Patty Aubery
444
444 (CDXLIV) ebile ngwagamolele wa go thoma ka Labohlano, ngwaga wa bohlano ngwagengsome wa 440s, ngwaga wa bomasomenne nne ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 5, le ngwaga wa bomakgolo nne masomenne nne ngwagengkete wa Ngwagakete 1.
1513 (nomoro)
1513 (Sekete Makgolohlano Lesome Tharo) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgolohlano lesome pedi le sekete makgolohlano lesome nne.
Patty Aubrey
Lenaneo la dipuku
Sopo ya Kgogo ya Moya wo o Phologilego ka Jack Canfield, Bernie S. Siegel le Patty Aubrey.
1202 (nomoro)
1202 (Sekete Makgolopedi Pedi) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgolopedi tee le sekete makgolopedi tharo.
Patty Aubrey
Lenaneo la dipuku
Tumelelo E filwe ke Kate Butler Cpsc le Patty Aubrey.
Gapa Matla a Gago ka Patty Aubery le Mark Mirkovich.
443
443 (CDXLIII) ebile ngwaga wa go thoma ka Labone, ngwaga wa bone ngwagengsome wa 440s, ngwaga wa bomasomenne tharo ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 5, le ngwaga wa bomakgolo nne masomenne tharo ngwagengkete wa Ngwagakete 1.
Patty Aubrey
Ditšhupetšo
<references group="" responsive="1">
Blinkwaterspruit, Limpopo
Blinkwaterspruit ke yona enyane noka tse tšelang Noka ya Kwena mô Afrika Borwa.
-24.93417°N, 27.54833°W
Bierspruit
Bierspruit ke yona enyane noka tse tšelang Noka ya Kwena mô Afrika Borwa.
1520 (nomoro)
1520 (Sekete Makgolohlano Masomepedi) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgolohlano lesome senyane le sekete makgolohlano masomepedi tee.
1477
1477 (MCDLXXVII) ebile ngwaga wa go thoma ka Mošupologo, ngwaga wa boseswai ngwagengsome wa 1470s, ngwaga wa bomasomešupa šupa ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 15, le ngwaga wa bomakgolo nne masomešupa šupa ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
1199 (nomoro)
1199 (Sekete Lekgolo Masomesenyane Senyane) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete lekgolo masomesenyane seswai le sekete makgolopedi.
1519 (nomoro)
1519 (Sekete Makgolohlano Lesome Senyane) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgolohlano lesome seswai le sekete makgolohlano masomepedi.
Bierspruit
-24.6475°N, 27.33111°W
Greytown
Greytown ke toropokgolo wa Mmasepala Setereke tša uMzinyathi go feta porofense KwaZulu Natala ka moka Afrika Borwa.
445
445 (CDXLV) ebile ngwaga wa go thoma ka Sontaga, ngwaga wa botshelela ngwagengsome wa 440s, ngwaga wa bomasomenne hlano ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 5, le ngwaga wa bomakgolo nne masomenne hlano ngwagengkete wa Ngwagakete 1.
446
446 (CDXLVI) ebile ngwaga wa go thoma ka Mošupologo, ngwaga wa bošupa ngwagengsome wa 440s, ngwaga wa bomasomenne tshela ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 5, le ngwaga wa bomakgolo nne masomenne tshela ngwagengkete wa Ngwagakete 1.
1803 (nomoro)
1803 (Sekete Makgoloseswai Tharo) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgoloseswai pedi le sekete makgoloseswai nne.
1203 (nomoro)
1203 (Sekete Makgolopedi Tharo) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgolopedi pedi le sekete makgolopedi nne.
Cassandra Clare
Judith Lewis (née Rumelt ; o belegwe ka la 27 Phupu 1973) ke mongwadi wa Amerika wa dikanegelo tša bafsa ba bagolo.
Bophelo bja mathomo
Clare o belegwe e le Judith Rumelt go batswadi ba Amerika kua Tehran, Iran.
1518 (nomoro)
1518 (Sekete Makgolohlano Lesome Seswai) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgolohlano lesome šupa le sekete makgolohlano lesome senyane.
1479
1479 (MCDLXXIX) ebile ngwaga wa go thoma ka Laboraro, ngwaga wa bolesome ngwagengsome wa 1470s, ngwaga wa bomasomešupa senyane ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 15, le ngwaga wa bomakgolo nne masomešupa senyane ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
1204 (nomoro)
1204 (Sekete Makgolopedi Nne) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgolopedi tharo le sekete makgolopedi hlano.
Broederstroom (noka)
Broederstroom ke yona enyane noka tse tšelang Noka ya Lethaba mô Afrika Borwa.
-23.95°N, 29.95°W
1808 (nomoro)
1808 (Sekete Makgoloseswai Seswai) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgoloseswai šupa le sekete makgoloseswai senyane.
1521 (nomoro)
1521 (Sekete Makgolohlano Masomepedi Tee) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgolohlano masomepedi le sekete makgolohlano masomepedi pedi.
804 (nomoro)
804 (Makgoloseswai Nne) ke nomoro yeo e elego magareng ga makgoloseswai tharo le makgoloseswai hlano.
Nquthu
Nquthu ke village go feta Mmasepala Setereke tša uMzinyathi wa porofense KwaZulu Natala ka moka Afrika Borwa.
1478
1478 (MCDLXXVIII) ebile ngwaga wa go thoma ka Labobedi, ngwaga wa bosenyane ngwagengsome wa 1470s, ngwaga wa bomasomešupa seswai ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 15, le ngwaga wa bomakgolo nne masomešupa seswai ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
1476
1476 (MCDLXXVI) ebile ngwagamolele wa go thoma ka Mokibelo, ngwaga wa bošupa ngwagengsome wa 1470s, ngwaga wa bomasomešupa tshela ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 15, le ngwaga wa bomakgolo nne masomešupa tshela ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
Bulspruit
Bulspruit ke yona enyane noka tse tšelang Noka ya Mokolo mô Afrika Borwa.
-23.98333°N, 27.71667°W
1206 (nomoro)
1206 (Sekete Makgolopedi Tshela) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgolopedi hlano le sekete makgolopedi šupa.
803 (nomoro)
803 (Makgoloseswai Tharo) ke nomoro yeo e elego magareng ga makgoloseswai pedi le makgoloseswai nne.
Ensolweni
Ensolweni ke toropo wa Mmušôgaê wa Mtubatuba go feta Mmasepala Setereke tša Umkhanyakude ka moka Afrika Borwa.
1522 (nomoro)
1522 (Sekete Makgolohlano Masomepedi Pedi) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgolohlano masomepedi tee le sekete makgolohlano masomepedi tharo.
Esiyembeni
Esiyembeni ke toropo wa Mmušôgaê wa Mtubatuba go feta Mmasepala Setereke tša Umkhanyakude ka moka Afrika Borwa.
Noka ya Hlangana
Hlangana ke yona enyane noka tse tšelang Noka ya Sand mô Afrika Borwa.
802 (nomoro)
802 (Makgoloseswai Pedi) ke nomoro yeo e elego magareng ga makgoloseswai tee le makgoloseswai tharo.
1480
1480 (MCDLXXX) ebile ngwagamolele wa go thoma ka Labone, ngwaga wa pele ngwagengsome wa 1480s, ngwaga wa bomasomeseswai ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 15, le ngwaga wa bomakgolo nne masomeseswai ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
806 (nomoro)
806 (Makgoloseswai Tshela) ke nomoro yeo e elego magareng ga makgoloseswai hlano le makgoloseswai šupa.
1207 (nomoro)
1207 (Sekete Makgolopedi Šupa) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgolopedi tshela le sekete makgolopedi seswai.
Noka ya Hlangana
-23.76667°N, 29.48333°W
1523 (nomoro)
1523 (Sekete Makgolohlano Masomepedi Tharo) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgolohlano masomepedi pedi le sekete makgolohlano masomepedi nne.
448
448 (CDXLVIII) ebile ngwagamolele wa go thoma ka Laboraro, ngwaga wa bosenyane ngwagengsome wa 440s, ngwaga wa bomasomenne seswai ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 5, le ngwaga wa bomakgolo nne masomenne seswai ngwagengkete wa Ngwagakete 1.
1807 (nomoro)
1807 (Sekete Makgoloseswai Šupa) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgoloseswai tshela le sekete makgoloseswai seswai.
1810 (nomoro)
1810 (Sekete Makgoloseswai Lesome) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgoloseswai senyane le sekete makgoloseswai lesome tee.
Noka ya Hoduopong
-24.64917°N, 30.25444°W
1482
1482 (MCDLXXXII) ebile ngwaga wa go thoma ka Sontaga, ngwaga wa boraro ngwagengsome wa 1480s, ngwaga wa bomasomeseswai pedi ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 15, le ngwaga wa bomakgolo nne masomeseswai pedi ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
Afrika Borwa
Afrika Borwa, semmušo Repabliki ya Afrika Borwa, ke naga ya borwa bja Afrika. E lekantšwe ka borwa ke dikhilomithara tše 2,798 (1,739 mi) tša lebopong leo le otlollwago go bapa le Mawatle a Atlantic Borwa le India; ka leboa ke dinaga tša kgauswi tša Namibia, Botswana, le Zimbabwe; le ka bohlabela le ka leboa-bohlabela ke Mozambique le Eswatini. E boetse e dikologile ka ho feletseng naha Lesotho. Ke naga ya ka borwa kudu nagengkgolo ya Lefase la Kgale, le naga ya bobedi ka bontši bja badudi yeo e lego ka borwa ka botlalo bja equator, ka morago ga Tanzania. Afrika Borwa ke lefelo la go fiša la mehuta ya diphedi, le di-biomes tša moswananoši, bophelo bja dimela le diphoofolo. Ka batho ba go feta dimilione tše 60, naga ye ke setšhaba sa bo-24 ka bontši bja badudi lefaseng gomme e akaretša lefelo la disekwere-khilomithara tše 1 221 037 (disekwere-khilomithara tše 471 445). Pretoria ke motse-mošate wa taolo, mola Motse Kapa, bjalo ka setulo sa Palamente, e le motse-mošate wa go dira melao. Bloemfontein ka setšo e be e tšewa bjalo ka motse-mošate wa boahlodi. Motse o mogolo, le lefelo la kgorotsheko ya godimodimo ke Johannesburg.
Bitterwater
Bitterwater ke toropo hleng mo Leeu-Gamka wa Mmušôgaê wa Prince Albert, Central Karoo, go feta Kapa Bodikela, ka moka Afrika Borwa.
1205 (nomoro)
1205 (Sekete Makgolopedi Hlano) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgolopedi nne le sekete makgolopedi tshela.
Enqupheni
Enqupheni ke toropo wa Mmušôgaê wa Mtubatuba go feta Mmasepala Setereke tša Umkhanyakude ka moka Afrika Borwa.
1208 (nomoro)
1208 (Sekete Makgolopedi Seswai) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgolopedi šupa le sekete makgolopedi senyane.
1209 (nomoro)
1209 (Sekete Makgolopedi Senyane) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgolopedi seswai le sekete makgolopedi lesome.
Afrika Borwa
Mo e ka bago 80% ya badudi ke MaAfrika Borwa a Bathobaso. Baagi ba ba šetšego ba bopilwe ka ditšhaba tše kgolo tša Afrika tša borakgolokhukhu ba Yuropa (MaAfrika Borwa a Bašweu), Asia (MaAfrika Borwa a India le MaAfrika Borwa a China), le merafe ye mentši (MaAfrika Borwa a Mebala). Afrika Borwa ke setšhaba sa merafe ye mentši seo se akaretšago ditšo, maleme le madumedi a go fapafapana. Sebopego sa yona sa bontši se bonagala ka go amogelwa ga molaotheo ga maleme a 12 a semmušo, e lego palo ya bone ya godimodimo lefaseng. Go ya ka palo ya batho ya 2011, maleme a mabedi a pele ao a bolelwago kudu ke Sezulu (22.7%) le Sexhosa (16.0%).[19] Tše pedi tše di latelago ke tša setlogo sa Yuropa: Seafrikanse (13.5%) se hlamilwe go tšwa go Sedatch gomme se šoma bjalo ka leleme la mathomo la bontši bja MaAfrika Borwa a Mebala le Bašweu; Seisemane (9.6%) se laetša bohwa bja bokoloniale bja Brithania gomme se šomišwa ka tlwaelo bophelong bja setšhaba le bja kgwebo.
Naga ye ke e nngwe ya tše mmalwa Afrika tšeo di sa kago tša ba le phetogelo ya mmušo, gomme dikgetho tša ka mehla di swerwe mo e nyakilego go ba ngwagakgolo. Le ge go le bjalo, bontši bjo bogolo bja MaAfrika Borwa a Bathobaso ga se ba fiwa ditokelo go fihla ka 1994. Nakong ya ngwagakgolo wa bo 20, bontši bja bathobaso bo ile bja nyaka go kgopela ditokelo tše ntši go tšwa go bonnyane bjo bo bušago bja bašweu, bjo bo kgathilego tema ye kgolo historing ya morago bjale le dipolotiking tša naga. Mokgatlo wa Setšhaba o ile wa gapeletša kgethologanyo ka 1948, wa dira gore kgethollo ya morafo ya nakong e fetilego e be ya dihlongwa. Ka morago ga ntwa ye telele le ka dinako tše dingwe ya dikgaruru ke African National Congress le balwela-kgethollo ba bangwe ka gare le ka ntle ga naga, go phumolwa ga melao ya kgethollo go thomile bogareng bja bo-1980. Go tloga ka 1994, dihlopha ka moka tša merafe le tša maleme di swere boemedi bja dipolotiki ka temokrasi ya tokologo ya naga, yeo e akaretšago repabliki ya palamente le diprofense tše senyane. Afrika Borwa gantši e bitšwa "setšhaba sa molalatladi" go hlaloša go fapafapana ga ditšo tše dintši tša naga ye, kudukudu ka morago ga kgethologanyo.
Afrika Borwa ke mmušo wa magareng mererong ya boditšhabatšhaba; e boloka khuetšo ye bohlokwa ya selete gomme ke setho sa bobedi Commonwealth of Nations le G20. Ke naga ye e hlabologago, e maemong a bo 109 go Tšhupetšo ya Tlhabollo ya Batho, e lego ya bo 7 godimo kudu kontinenteng. Afrika Borwa ke setšhaba se nnoši sa Afrika seo se dirago molao wa lenyalo la batho ba bong bjo bo swanago. E arotšwe ke Panka ya Lefase bjalo ka naga yeo e sa tšwago go hlagolela diintasteri gomme e na le ekonomi ya boraro ka bogolo le ekonomi ye e hlabologilego kudu, ya theknolotši ye e tšwetšego pele ka Afrika ka kakaretšo gammogo le ekonomi ya bo 39 ka bogolo lefaseng. Afrika Borwa e na le Mafelo a Bohwa bja Lefase a UNESCO kudu ka Afrika. Ga e sa le go tloga mafelelong a kgethologanyo, boikarabelo bja mmušo le boleng bja bophelo di kaonefetše kudu. Le ge go le bjalo, bosenyi, bodiidi le go se lekalekane di sa dutše di atile, ka mo e ka bago 40% ya palomoka ya badudi bao ba sa šomego go tloga ka 2021, mola mo e ka bago 60% ya baagi ba be ba phela ka fase ga moedi wa bodiidi le kotara ya ka fase ga $2.15 ka letšatši.
Etymology
Mzansi, e tšwa go leina la Sexhosa uMzantsi leo le rago gore "borwa", ke leina la polelo ya Afrika Borwa, mola mekgatlo ye mengwe ya dipolotiki ya Pan-Africanist e rata lereo "Azania".
1809 (nomoro)
1809 (Sekete Makgoloseswai Senyane) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgoloseswai seswai le sekete makgoloseswai lesome.
Afrika Borwa
Boepi bja marope bja pele ga histori
Afrika Borwa e na le a mangwe a mafelo a kgale kudu a boepi bja marope le a batho-fossil lefaseng. Baepi ba marope ba hweditše mašaledi a magolo a mešaletša go tšwa lelokelelong la magageng ka Profenseng ya Gauteng. Lefelo le, e lego Lefelo la Bohwa bja Lefase la UNESCO, le swailwe ka leina la "Lesaka la Batho". Mafelo a akaretša Sterkfontein, ye nngwe ya mafelo a humilego kudu a difosele tša hominin lefaseng, gammogo le Swartkrans, Gondolin Cave, Kromdraai, Cooper's Cave le Malapa. Raymond Dart o ile a hlaola fossil ya mathomo ya hominin yeo e utolotšwego ka Afrika, Ngwana wa Taung (yo a hweditšwego kgauswi le Taung) ka 1924. Mašaledi a mangwe a hominin a tšwa mafelong a Makapansgat ka Profenseng ya Limpopo; Cornelia le Florisbad ka Profenseng ya Free State; Legaga la Mollwane ka Profenseng ya KwaZulu-Natal; Magaga a Noka ya Klasies ka Profenseng ya Kapa Bohlabela; le Pinnacle Point, Elandsfontein le Legaga la Die Kelders ka Profenseng ya Kapa Bodikela.
Dikutollo tše di šišinya gore mehuta ya go fapafapana ya dihominid e be e le gona ka Afrika Borwa go tloga mengwageng ye e ka bago dimilione tše tharo ya go feta, go thoma ka Australopithecus africanus, gomme ya latelwa ke Australopithecus sediba, Homo ergaster, Homo erectus, Homo rhodesiensis, Homo helmei, Homo naledi le batho ba sebjalebjale (Homo). sapiens). Batho ba mehleng yeno ba dutše Borwa bja Afrika bonyenyane ka nywaga e 170 000. Banyakišiši ba go fapafapana ba hweditše didirišwa tša maswika ka gare ga moedi wa Noka ya Vaal.
450
450 (CDL) ebile ngwaga wa go thoma ka Mokibelo, ngwaga wa pele ngwagengsome wa 450s, ngwaga wa bomasomehlano ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 5, le ngwaga wa bomakgolo nne masomehlano ngwagengkete wa Ngwagakete 1.
Afrika Borwa
Katološo ya Bantu
Madulo a batho bao ba bolelago se-Bantu, bao e bego e le balemi le badiši bao ba dirišago tšhipi, a be a le gona ka borwa bja Noka ya Limpopo (yeo ga bjale e lego mollwane wa ka leboa le Botswana le Zimbabwe) ka ngwagakgolo wa bo-4 goba wa bo-5 C.E. Ba ile ba huduša, ba thopa, le go monya batho ba mathomo ba Khoisan, Khoikhoi le San. Bantu ba ile ba hudugela borwa ka go nanya. Ditiro tša pele tša tšhipi ka Profenseng ya sebjalebjale ya KwaZulu-Natal go dumelwa gore di thomile go tloga ka nako ya go lekana 1050. Sehlopha sa ka borwa e be e le batho ba ma-Xhosa, bao polelo ya bona e akaretšago dika tše itšego tša polelo go tšwa go batho ba pele ba ma-Khoisan. MaXhosa a fihlile Nokeng e Kgolo ya Hlapi, ka Profenseng ya lehono ya Kapa Bohlabela. Ge ba dutše ba huduga, baagi ba ba bagolo ba Mehla ya Tšhipi ba ile ba huduša goba ba amogela batho ba peleng. Profenseng ya Mpumalanga, didiko tše mmalwa tša maswika di hweditšwe gotee le thulaganyo ya maswika yeo e reeletšwego ka Tšhupamabaka ya Adama, gomme go naganwa gore marope a hlotšwe ke Bakone, setšhaba sa Sesotho sa Leboa.
Go nyakišiša ga Mapotokisi
Ka 1487, monyakišiši wa Mopotokisi Bartolomeu Dias o ile a etelela pele leeto la mathomo la Yuropa la go ya kotama ka borwa bja Afrika. Ka la 4 December, o ile a kotama Walfisch Bay (yeo ga bjale e tsebjago e le Walvis Bay kua Namibia ya mehleng yeno). Se e be e le ka borwa bja ntlha ya kgole kudu yeo e fihleletšwego ka 1485 ke yo a tlilego pele ga gagwe, e lego mosesiši wa Mopotokisi Diogo Cão (Sefapano sa Kapa, ka leboa la koung). Dias e ile ya tšwela pele go theoga lebopong la ka bodikela la borwa bja Afrika. Ka morago ga la 8 Pherekgong 1488, a thibelwa ke madimo go tšwela pele go bapa le lebopo, o ile a sesa ka ntle ga pono ya naga gomme a feta ntlha ya borwa bja Afrika ntle le go e bona. O fihlile go fihla kgole godimo ga lebopong la ka bohlabela bja Afrika bjalo ka, seo a se bitšago, Rio do Infante, mohlomongwe Noka ya bjale ya Groot, ka Motsheganong 1488. Ge a boa o bone kapa, yeo a e reetšego leina la Cabo das Tormentas (‘Kapa ya Madimo'). Kgoši John II o ile a reela ntlha yeo leina le lefsa la Cabo da Boa Esperança, goba Kapa ya Kholofelo e Botse, ka ge e ile ya lebiša mahumong a East Indies. Feat ya Dias ya go sepela ka sekepe e ile ya dirwa gore e se hwe seretong sa Luís de Camões sa 1572 sa epiki sa Os Lusíadas.
Go dirwa ga Madache koloni
Mathomong a lekgolo la bo-17 la nywaga, matla a Portugal a tša lewatle a be a thoma go fokotšega, gomme barekiši ba Maisemane le ba ma-Dutch ba ile ba phadišana ka go raka Portugal go tšwa go taolo ya yona e nago le poelo e ntši ya kgwebo ya dinoko. Baemedi ba Khamphani ya Brithania ya India Bohlabela ka dinako tše dingwe ba be ba etela kapeng go nyaka ditokišetšo go tloga ka 1601 eupša ka morago ba ile ba rata Sehlakahlakeng sa Ascension le Saint Helena bjalo ka maemakepe a mangwe a botšhabelo.[46] Kgahlego ya ma-Dutch e ile ya tsošwa ka morago ga 1647 ge bašomi ba babedi ba Khamphani ya Dutch East India ba be ba thubegile ka sekepe kua kapa ka dikgwedi tše mmalwa. Basesiši ba ile ba kgona go phela ka go hwetša meetse a hlwekilego le nama go tšwa go badudi ba setlogo.[46] Le gona ba ile ba bjala merogo mobung o nonnego.[47] Ge ba boela Holland, ba begile gabotse ka bokgoni bja kapa bjalo ka "lefelo la polokelo le serapa" bakeng sa dipeakanyetšo tša go boloka dikepe tše di fetago bakeng sa maeto a matelele.
KwaSithole
KwaSithole ke toropo wa Mmušôgaê wa Mtubatuba go feta Mmasepala Setereke tša Umkhanyakude ka moka Afrika Borwa.
Afrika Borwa
Go dirwa ga Madache koloni
Ka 1652, ngwagakgolo le seripa ka morago ga go utollwa ga tsela ya lewatle la kapa, Jan van Riebeeck o hlomile seteišene sa go rekiša dijo ka Kapa ya Kholofelo ye Botse, mo go seo se bego se tla fetoga Motse Kapa, legatong la Khamphani ya Dutch East India. Ge nako e dutše e eya, kapa e ile ya ba legae la baagi ba bantši ba vrijlieden, bao gape ba tsebjago bjalo ka vrijburgers (lit. ‘baagi ba lokologilego’), bašomi ba peleng ba khamphani bao ba ilego ba dula mafelong a Dutch ka mošola wa mawatle ka morago ga go hlankela dikonteraka tša bona. Bagwebi ba ma-Dutch le bona ba ile ba tliša batho ba dikete bao ba dirilwego makgoba koloning yeo e bego e sa tšwa go tšwa Indonesia, Madagascar le dikarolong tša ka bohlabela bja Afrika. Tše dingwe tša ditšhaba tša mathomo tša merafe ye e tswakilwego nageng di hlomilwe magareng ga di-vrijburger, batho bao ba dirilwego makgoba le batho ba setlogo.[51] Se se ile sa lebiša go tlhabollo ya morafe wo mofsa, e lego Cape Coloureds, bao bontši bja bona ba ilego ba amogela polelo ya Sedatch le tumelo ya Bokriste.
807 (nomoro)
807 (Makgoloseswai Šupa) ke nomoro yeo e elego magareng ga makgoloseswai tshela le makgoloseswai seswai.
805 (nomoro)
805 (Makgoloseswai Hlano) ke nomoro yeo e elego magareng ga makgoloseswai nne le makgoloseswai tshela.
1210 (nomoro)
1210 (Sekete Makgolopedi Lesome) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgolopedi senyane le sekete makgolopedi lesome tee.
449
449 (CDXLIX) ebile ngwaga wa go thoma ka Labohlano, ngwaga wa bolesome ngwagengsome wa 440s, ngwaga wa bomasomenne senyane ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 5, le ngwaga wa bomakgolo nne masomenne senyane ngwagengkete wa Ngwagakete 1.
1811 (nomoro)
1811 (Sekete Makgoloseswai Lesome Tee) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgoloseswai lesome le sekete makgoloseswai lesome pedi.
1812 (nomoro)
1812 (Sekete Makgoloseswai Lesome Pedi) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgoloseswai lesome tee le sekete makgoloseswai lesome tharo.
Afrika Borwa
Go dirwa ga Madache koloni
Katološo ya bohlabela ya bakoloniale ba Dutch e ile ya tliša lelokelelo la dintwa le morafe wa ma-Xhosa wo o hudugago ka borwa-bodikela, wo o tsebjago bjalo ka Dintwa tša Xhosa, ka ge mahlakore ka bobedi a be a phadišana ka naga ya mafulo kgauswi le Noka ye Kgolo ya Dihlapi, yeo bakoloniale ba bego ba e kganyoga bakeng sa go fula dikgomo. Ma-Vrijburger ao e bilego balemirui ba ikemetšego mollwaneng ba be ba tsebja bjalo ka maburu, ka ba bangwe bao ba amogelago mekgwa ya bophelo ya seka-nomadic ba be ba swantšhwa bjalo ka ba trekboers. Maburu a ile a hloma mašole a lokologilego, ao ba ilego a a bitša di-commando, gomme a dira dikgwerano le batho ba Khoisan go raka ditlhaselo tša ma-Xhosa. Mahlakore ka bobedi a ile a thoma ditlhaselo tše di tšholotšego madi eupša di sa phethagale, gomme bošoro bja ka dinako tše dingwe, bjo gantši bo sepedišanago le bohodu bja diruiwa, bo ile bja dula bo tlwaelegile ka nywaga-some e mmalwa.
1101
1101 (MCI) ebile ngwaga wa go thoma ka Labobedi, ngwaga wa bobedi ngwagengsome wa 1100s, ngwaga wa pele ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 12, le ngwaga wa bolekgolo tee ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
1525 (nomoro)
1525 (Sekete Makgolohlano Masomepedi Hlano) ke nomoro yeo e elego magareng ga sekete makgolohlano masomepedi nne le sekete makgolohlano masomepedi tshela.
Afrika Borwa
Koloni ya Brithani le Trek e Kgolo
Brithani e ile ya thopa Cape Town magareng ga 1795 le 1803 go e thibela go wela ka fase ga taolo ya Repabliki ya Pele ya Fora, yeo e bego e hlasetše Dinaga tša Tlase. Ka morago ga go boela ka nako ye kopana pušong ya Maduche ka fase ga Repabliki ya Batavia ka 1803, kapa e ile ya dulwa gape ke Mabrithania ka 1806.[53] Ka morago ga go fela ga Dintwa tša Napoleon, e ile ya gafelwa semmušo go Great Britain gomme ya ba karolo ya bohlokwa ya Mmušo wa Brithania.[54] Go hudugela ga Brithani Afrika Borwa go thomile go dikologa 1818, ka morago ga moo go fihla seremong ka go fihla ga Badudi ba 1820.[54] Bakoloniale ba bafsa ba ile ba hlohleletšwa go dula ka mabaka a go fapafapana, e lego go oketša bogolo bja bašomi ba Yuropa le go tiiša dilete tša mollwane kgahlanong le ditlhaselo tša ma-Xhosa.
Nywagasomeng ye mebedi ya mathomo ya ngwagakgolo wa bo-19, batho ba Masulu ba ile ba gola ka maatla gomme ba katološa naga ya bona ka fase ga moetapele wa bona, Shaka. Ntwa ya Shaka ka tsela ye e sa lebanyego e ile ya lebiša go Mfekane (‘go pšhatlaganya’), yeo go yona go bolailwego batho ba milione o tee go ya go tše pedi gomme selete sa ka gare ga naga sa senywa le go se be le badudi mathomong a bo-1820. Lekala la Masulu, batho ba Matabele ba hlotše mmušo wo mogolo wo o bego o akaretša dikarolo tše kgolo tša highveld ka fase ga kgoši ya bona Msilikasi.
Mathomong a ngwagakgolo wa bo-19, badudi ba bantši ba ma-Dutch ba ile ba tloga Koloni ya Kapa, moo ba bego ba le ka fase ga taolo ya Brithani, ka lelokelelong la dihlopha tša bafaladi bao ba ilego ba tsebja bjalo ka Voortrekkers, yeo e rago gore "bahlami ba tsela" goba "babulamadibogo". Ba ile ba hudugela dileteng tša nakong e tlago tša Natal, Free State le Transvaal. Maburu a hlomile direpabliki tša Maburu: Repabliki ya Afrika Borwa, Repabliki ya Natalia, le Orange Free State.
Go utollwa ga ditaamane ka 1867 le gauta ka 1884 ka gare ga naga go thomile Phetogelo ya Diminerale gomme gwa oketša kgolo ya ekonomi le bofaladi. Se se ile sa gakatša go buša ga Brithania ga batho ba setlogo. Ntwa ya go laola methopo ye ya bohlokwa ya ekonomi e be e le selo seo se hlotšego dikamano magareng ga ma-Yuropa le baagi ba setlogo le gape magareng ga Maburu le Mabrithania.
Ka la 16 Motsheganong 1876, Mopresidente Thomas François Burgers wa Repabliki ya Afrika Borwa o ile a tsebagatša ntwa kgahlanong le batho ba Pedi. Kgoši Sekhukhune o kgonne go fenya madira ka la 1 Phato 1876. Tlhaselo ye nngwe ya Lydenburg Volunteer Corps le yona e ile ya bušetšwa morago. Ka la 16 Hlakola 1877, mekgatlo ye mebedi e ile ya saena kwano ya khutšo kua Botshabelo.[59] Go se kgone ga maburu go kokobetša ma-Pedi go ile gwa lebiša go tlogeng ga Burgers go thekga Paul Kruger le go thopa ga Brithani ga Repabliki ya Afrika Borwa. Ka 1878 le 1879 ditlhaselo tše tharo tša Brithania di ile tša rakwa ka katlego go fihlela Garnet Wolseley a fenya Sekhukhune ka Ngwatobošego 1879 ka madira a mašole a Brithani a 2,000, Maburu le maSwati a 10,000.
Ntwa ya Anglo-Zulu e lwetšwe ka 1879 magareng ga Mabrithania le Mmušo wa Mazulu. Ka morago ga go tsebagatšwa ga Lord Carnarvon ka katlego ga kopano ka Canada, go be go naganwa gore maitapišo a dipolotiki a go swana, gotee le masolo a sešole, a ka atlega ka mebušo ya Afrika, mafelo a merafe le direpabliki tša Maburu ka Afrika Borwa. Ka 1874, Henry Bartle Frere o ile a romelwa Afrika Borwa bjalo ka Mokhomišenare yo Mogolo wa Brithani go tliša maano a bjalo. Gare ga mapheko e be e le go ba gona ga dinaga tše di ikemetšego tša Maburu, le madira a Mazululand. Setšhaba sa Mazulu se ile sa fenya Makgowa ntweng ya Isandlwana. Mafelelong, Bosulu ile ya lahlegelwa ke ntwa, ya feleletša ka go fedišwa ga tokologo ya setšhaba sa Masulu.
Dintwa tša Maburu
Direpabliki tša Maburu di ile tša ganetša ka katlego go tsena ga Brithania nakong ya Ntwa ya Pele ya Maburu (1880–1881) ka go šomiša maano a ntwa ya makgoba, ao a bego a loketše maemo a selegae. Mabrithania a ile a boa ka dipalo tše kgolo, maitemogelo a mantši, le leano le lefsa ka Ntweng ya Bobedi ya Maburu (1899–1902) gomme, le ge e le gore ba ile ba hwetša mahu a magolo ka go attrition, mafelelong ba ile ba atlega. Basadi le bana ba maburu ba fetago 27 000 ba hwile dikampeng tša tshwenyo tša Brithani.
Baagi ba ditoropong tša Afrika Borwa ba ile ba gola ka lebelo go tloga mafelelong a ngwagakgolo wa bo-19 go ya pele. Ka morago ga tshenyo ya dintwa, balemirui ba ma-Ber ba ditlogolo tša ma-Duche ba ile ba tšhabela metseng go tšwa mafelong ao a sentšwego a Transvaal le Orange Free State go ba sehlopha sa badiidi ba bašweu ba ditoropong.
Boikemo
Melawana ya kgahlanong le Brithania gare ga maAfrika Borwa a bašweu e be e lebeletše kudu tokologo. Nakong ya mengwaga ya bokoloniale ya Dutch le Brithania, karoganyo ya semorafe e be e se ya semmušo kudu, le ge e le gore molao wo mongwe o ile wa dirwa molao go laola bodulo le go sepela ga batho ba setlogo, go akaretšwa Molao wa Lefelo la Setlogo wa 1879 le tshepedišo ya go fetiša melao.
Mengwaga ye seswai ka morago ga go fela ga Ntwa ya Boer ya Maburu le ka morago ga mengwaga ye mene ya ditherišano, Molao wa Afrika Borwa wa 1909 o ile wa fa tokologo ya leina mola o hloma Kopano ya Afrika Borwa ka la 31 Motsheganong 1910. Kopano e be e le mmušo wo o bego o akaretša mafelo a peleng a Kapa, dikoloni tša Transvaal le Natal, gammogo le repabliki ya Orange Free State. Molao wa Naga ya Badudi ba Setlogo wa 1913 o ile wa thibela kudu go ba ga naga ke bathobaso; mo nakong yeo ba be ba laola fela 7% ya naga. Palo ya naga yeo e bego e boloketšwe batho ba setlogo ka morago e ile ya oketšega ganyenyane.
Ka 1931, kopano e ile ya ba mmuši ka botlalo go tšwa United Kingdom ka go fetišwa ga Molao wa Westminster, wo o ilego wa fediša maatla a mafelelo a Palamente ya United Kingdom go dira molao ka naga. Ke dinaga tše dingwe tše tharo feela tša Afrika—Liberia, Ethiopia le Egipita—tšeo di bego di ikemetše pele ga nako yeo. Ka 1934, Mokgatlo wa Afrika Borwa le Mokgatlo wa Setšhaba di ile tša kopana go hloma Mokgatlo wa Kopano, ba nyaka poelano magareng ga ma-Afrikaner le bašweu bao ba bolelago Seisemane. Ka 1939, mokgatlo o ile wa arogana ka lebaka la go tsena ga kopano Ntweng ya II ya Lefase bjalo ka modirišani wa United Kingdom, kgato yeo balatedi ba Mokgatlo wa Setšhaba ba ilego ba e ganetša ka maatla.
808 (nomoro)
808 (Makgoloseswai Seswai) ke nomoro yeo e elego magareng ga makgoloseswai šupa le makgoloseswai senyane.