cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bellevue, Limpopo
Bellevue ke toropo wa Mmušôselegae wa Greater Letaba, Mmasepala Setereke tša Mopani go feta porofense Limpopo ka moka Afrika Borwa.
1170s
1170s ke ngwagasome tšhupamabakeng ya Gregorian wa go thoma ka 1 Pherekgong 1170 ya fela ka 31 Manthole 1179. Ngwagasome 1170s o wela ngwagengkgolo wa 12.
1031
1031 (MXXXI) ebile ngwaga wa go thoma ka Mokibelo, ngwaga wa bobedi ngwagengsome wa 1030s, ngwaga wa bomasometharo tee ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 11, le ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
Walaza
Walaza ke village go feta Senqu, Mmasepala Setereke tša Joe Gqabi wa porofense Kapa Bohlabela (Eastern Cape) ka moka Afrika Borwa.
Setaliana
right|thumb|upright=1.5|Setaliana lefaseng ka bophara. Setaliana (italiano) ke polelo sa Yuropa. Setaliana se bolelwa ka Italia, Switzerland, San Marino le Vatican City.
Skroon
Skroon ke village go feta Mmušôselegae wa Senqu wa porofense Kapa Bohlabela (Eastern Cape) ka moka Afrika Borwa.
Lehlareng
Lehlareng ke village wa Mmušôselegae wa Greater Letaba, Mmasepala Setereke tša Mopani go feta porofense Limpopo ka moka Afrika Borwa.
Salaap
Salaap ke toropo wa Mmušôgaê wa Vulamehlo go feta Mmasepala Setereke tša Ugu ka moka Afrika Borwa.
1033
1033 (MXXXIII) ebile ngwaga wa go thoma ka Labobedi, ngwaga wa bone ngwagengsome wa 1030s, ngwaga wa bomasometharo tharo ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 11, le ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
Mahembeni
Mahembeni ke toropo gofeta Greater Letaba Mmusogae, Mmasepala Setereke tša Mopani mo diporofense Limpopo kamoka Afrika Borwa.
1180s
1180s ke ngwagasome tšhupamabakeng ya Gregorian wa go thoma ka 1 Pherekgong 1180 ya fela ka 31 Manthole 1189. Ngwagasome 1180s o wela ngwagengkgolo wa 12.
1037
1037 (MXXXVII) ebile ngwaga wa go thoma ka Sontaga, ngwaga wa boseswai ngwagengsome wa 1030s, ngwaga wa bomasometharo šupa ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 11, le ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
Mohlakase
thumb|upright|An electric light bulb. thumb|right|Warning - electricity can be dangerous! thumb|right|Electrical discharge. thumb|right|Lightning, electricity seen in nature.
Mohlakase ba bitšha electricity ka Seisimane.
1034
1034 (MXXXIV) ebile ngwaga wa go thoma ka Laboraro, ngwaga wa bohlano ngwagengsome wa 1030s, ngwaga wa bomasometharo nne ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 11, le ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
1190s
1190s ke ngwagasome tšhupamabakeng ya Gregorian wa go thoma ka 1 Pherekgong 1190 ya fela ka 31 Manthole 1199. Ngwagasome 1190s o wela ngwagengkgolo wa 12.
Paballelo
Paballelo ke township wa Upington mô Mmušôgaê wa Dawid Kruiper go feta Mmasepala Setereke tša ZF Mgcawu ka moka Kapa Leboa, Afrika Borwa.
Maekgwe
Maekgwe ke toropo gofeta Greater Letaba Mmusogae, Mmasepala Setereke tša Mopani mo diporofense Limpopo kamoka Afrika Borwa.
256
256 (CCLVI) ebile ngwagamolele wa go thoma ka Labobedi, ngwaga wa bošupa ngwagengsome wa 250s, ngwaga wa bomasomehlano tshela ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 3, le ngwaga wa bomakgolo pedi masomehlano tshela ngwagengkete wa Ngwagakete 1.
1030
1030 (MXXX) ebile ngwaga wa go thoma ka Labohlano, ngwaga wa pele ngwagengsome wa 1030s, ngwaga wa bomasometharo ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 11, le ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
Meyi
Meyi ke village go feta Senqu, Mmasepala Setereke tša Joe Gqabi wa porofense Kapa Bohlabela (Eastern Cape) ka moka Afrika Borwa.
Mathipane
Mathipane ke toropo gofeta Greater Letaba Mmusogae, Mmasepala Setereke tša Mopani mo diporofense Limpopo kamoka Afrika Borwa.
Voyizane
Voyizane ke village go feta Mmušôselegae wa Senqu, Mmasepala Setereke tša Joe Gqabi wa porofense Kapa Bohlabela (Eastern Cape) ka moka Afrika Borwa.
Mbhazima Shilowa
Mbhazima Samuel (Sam) Shilowa (b 30 April 1958) ke tonakgolo ya Gauteng, Afrika Borwa.
Shilowa o belegwe Olifantshoek yeo lehono e elego Limpopo. O phetile dithuto tša gage Akani High School ka 1978. Ngwageng o latelago aya Johannesburg go nyaka mošomo. O thomile go šoma John Weinberg Hardware Germiston. Go tloga mowe aya Anglo Alpha Cement Rooderpoort, morago aya PSG Services - Johannesburg. ka 1981, Shilowa e bile leloko la mokgatlo wa babereki. O kgethilwe goba motlatša moperesidente morago yaba moperesidente wa South African Transport and Allied Workers Union.
Ka 1999 o kgethilwe goba tonakgolo ya Gauteng.
Ungendwa
Ungendwa ke toropo wa Mmušôgaê wa Vulamehlo go feta Mmasepala Setereke tša Ugu ka moka Afrika Borwa.
Medingeng
Medingeng ke toropo gofeta Greater Letaba Mmusogae, Mmasepala Setereke tša Mopani mo diporofense Limpopo kamoka Afrika Borwa.
1036
1036 (MXXXVI) ebile ngwagamolele wa go thoma ka Labohlano, ngwaga wa bošupa ngwagengsome wa 1030s, ngwaga wa bomasometharo tshela ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 11, le ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
Mombasa
Mombasa ke toropo kgolo go feta diporofense Mombasa County ka moka Kenya.
Mexico
Mexico ke naga lefasaneng la Central America, toropokgolo ke Mexico City.
257
257 (CCLVII) ebile ngwaga wa go thoma ka Labone, ngwaga wa boseswai ngwagengsome wa 250s, ngwaga wa bomasomehlano šupa ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 3, le ngwaga wa bomakgolo pedi masomehlano šupa ngwagengkete wa Ngwagakete 1.
Lime Acres
Lime Acres ke toropo wa Mmušôgaê wa Kgatelopele go feta Mmasepala Setereke tša ZF Mgcawu ka moka Kapa Leboa, Afrika Borwa.
Mbonisweni
Mbonisweni ke village go feta Senqu, Mmasepala Setereke tša Joe Gqabi wa porofense Kapa Bohlabela (Eastern Cape) ka moka Afrika Borwa.
Daniëlskuil
Daniëlskuil ke toropo wa Mmušôgaê wa Kgatelopele go feta Mmasepala Setereke tša ZF Mgcawu ka moka Kapa Leboa, Afrika Borwa.
Mantsha
Mantsha ke toropo gofeta Greater Letaba Mmusogae, Mmasepala Setereke tša Mopani mo diporofense Limpopo kamoka Afrika Borwa.
Owendale
Owendale ke toropo wa Mmušôgaê wa Kgatelopele go feta Mmasepala Setereke tša ZF Mgcawu ka moka Kapa Leboa, Afrika Borwa.
Mdlokovane
Mdlokovane ke village go feta Senqu, Mmasepala Setereke tša Joe Gqabi wa porofense Kapa Bohlabela (Eastern Cape) ka moka Afrika Borwa.
1200s
1200s ke ngwagasome tšhupamabakeng ya Gregorian wa go thoma ka 1 Pherekgong 1200 ya fela ka 31 Manthole 1209. Ngwagasome 1200s o wela ngwagengkgolo wa 13.
Lemondokop
Lemondokop ke village wa Mmušôselegae wa Greater Letaba, Mmasepala Setereke tša Mopani go feta porofense Limpopo ka moka Afrika Borwa.
Nairobi
Nairobi ke toropo kgolo go feta diporofense Nairobi County ka moka Kenya.
Marotholong
Marotholong ke toropo gofeta Greater Letaba Mmusogae, Mmasepala Setereke tša Mopani mo diporofense Limpopo kamoka Afrika Borwa.
Wubwini
Wubwini ke toropo wa Mmušôgaê wa Vulamehlo go feta Mmasepala Setereke tša Ugu ka moka Afrika Borwa.
261
261 (CCLXI) ebile ngwaga wa go thoma ka Labobedi, ngwaga wa bobedi ngwagengsome wa 260s, ngwaga wa bomasometshela tee ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 3, le ngwaga wa bomakgolo pedi masometshela tee ngwagengkete wa Ngwagakete 1.
1039
1039 (MXXXIX) ebile ngwaga wa go thoma ka Labobedi, ngwaga wa bolesome ngwagengsome wa 1030s, ngwaga wa bomasometharo senyane ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 11, le ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
Mdeni
Mdeni ke village go feta Senqu, Mmasepala Setereke tša Joe Gqabi wa porofense Kapa Bohlabela (Eastern Cape) ka moka Afrika Borwa.
1220s
1220s ke ngwagasome tšhupamabakeng ya Gregorian wa go thoma ka 1 Pherekgong 1220 ya fela ka 31 Manthole 1229. Ngwagasome 1220s o wela ngwagengkgolo wa 13.
Matshoboko
Matshoboko ke toropo nyane gofeta Greater Letaba Mmusogae, Mmasepala Setereke tša Mopani mo diporofense Limpopo kamoka Afrika Borwa.
Postmasburg
Postmasburg ke toropo wa Mmušôgaê wa Tsantsabane go feta Mmasepala Setereke tša ZF Mgcawu ka moka Kapa Leboa, Afrika Borwa.
1210s
1210s ke ngwagasome tšhupamabakeng ya Gregorian wa go thoma ka 1 Pherekgong 1210 ya fela ka 31 Manthole 1219. Ngwagasome 1210s o wela ngwagengkgolo wa 13.
1032
1032 (MXXXII) ebile ngwagamolele wa go thoma ka Sontaga, ngwaga wa boraro ngwagengsome wa 1030s, ngwaga wa bomasometharo pedi ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 11, le ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
Nakampe
Nakampe ke toropo gofeta Greater Letaba Mmusogae, Mmasepala Setereke tša Mopani mo diporofense Limpopo kamoka Afrika Borwa.
Basshunter
Basshunter, Jonas Erik Altberg (Halmstad, 22 Manthole 1984).
260
260 (CCLX) ebile ngwagamolele wa go thoma ka Sontaga, ngwaga wa pele ngwagengsome wa 260s, ngwaga wa bomasometshela ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 3, le ngwaga wa bomakgolo pedi masometshela ngwagengkete wa Ngwagakete 1.
259
259 (CCLIX) ebile ngwaga wa go thoma ka Mokibelo, ngwaga wa bolesome ngwagengsome wa 250s, ngwaga wa bomasomehlano senyane ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 3, le ngwaga wa bomakgolo pedi masomehlano senyane ngwagengkete wa Ngwagakete 1.
Maraka
Maraka ke toropo gofeta Greater Letaba Mmusogae, Mmasepala Setereke tša Mopani mo diporofense Limpopo kamoka Afrika Borwa.
Makgakgapatse
Makgakgapatse ke toropo gofeta Greater Letaba Mmusogae, Mmasepala Setereke tša Mopani mo diporofense Limpopo kamoka Afrika Borwa.
Matshwi
Matshwi ke toropo gofeta Greater Letaba Mmusogae, Mmasepala Setereke tša Mopani mo diporofense Limpopo kamoka Afrika Borwa.
Musong
Musong ke village go feta Senqu, Mmasepala Setereke tša Joe Gqabi wa porofense Kapa Bohlabela (Eastern Cape) ka moka Afrika Borwa.
1040
1040 (MXL) ebile ngwagamolele wa go thoma ka Laboraro, ngwaga wa pele ngwagengsome wa 1040s, ngwaga wa bomasomenne ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 11, le ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
1038
1038 (MXXXVIII) ebile ngwaga wa go thoma ka Mošupologo, ngwaga wa bosenyane ngwagengsome wa 1030s, ngwaga wa bomasometharo seswai ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 11, le ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
1230s
1230s ke ngwagasome tšhupamabakeng ya Gregorian wa go thoma ka 1 Pherekgong 1230 ya fela ka 31 Manthole 1239. Ngwagasome 1230s o wela ngwagengkgolo wa 13.
1043
1043 (MXLIII) ebile ngwaga wa go thoma ka Sontaga, ngwaga wa bone ngwagengsome wa 1040s, ngwaga wa bomasomenne tharo ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 11, le ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
1250s
1250s ke ngwagasome tšhupamabakeng ya Gregorian wa go thoma ka 1 Pherekgong 1250 ya fela ka 31 Manthole 1259. Ngwagasome 1250s o wela ngwagengkgolo wa 13.
Metsimatala
Metsimatala kanye Groenwater ke toropo wa Mmušôgaê wa Tsantsabane go feta Mmasepala Setereke tša ZF Mgcawu ka moka Kapa Leboa, Afrika Borwa.
Ermelo, Mpumalanga
Ermelo ke toropokgolo wa Msukaligwa Mmusogae go feta Mmasepala Setereke tša Gert Sibande mo porofense Mpumalanga ka moka Afrika Borwa.
1044
1044 (MXLIV) ebile ngwagamolele wa go thoma ka Mošupologo, ngwaga wa bohlano ngwagengsome wa 1040s, ngwaga wa bomasomenne nne ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 11, le ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
262
262 (CCLXII) ebile ngwaga wa go thoma ka Laboraro, ngwaga wa boraro ngwagengsome wa 260s, ngwaga wa bomasometshela pedi ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 3, le ngwaga wa bomakgolo pedi masometshela pedi ngwagengkete wa Ngwagakete 1.
Putsonderwater
Putsonderwater ke toropo nyane wa Mmušôgaê wa !Kheis go feta Mmasepala Setereke tša ZF Mgcawu ka moka Kapa Leboa, Afrika Borwa.
1045
1045 (MXLV) ebile ngwaga wa go thoma ka Laboraro, ngwaga wa botshelela ngwagengsome wa 1040s, ngwaga wa bomasomenne hlano ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 11, le ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
Wegdraai
Wegdraai ke toropo nyane wa Mmušôgaê wa !Kheis go feta Mmasepala Setereke tša ZF Mgcawu ka moka Kapa Leboa, Afrika Borwa.
1041
1041 (MXLI) ebile ngwaga wa go thoma ka Labohlano, ngwaga wa bobedi ngwagengsome wa 1040s, ngwaga wa bomasomenne tee ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 11, le ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
Ethiopian birr
Ethiopian birr ke tšhelete (Eng. currency) wa naga tša Ethiopia.
thumb|250px|25 Ethiopian cents, 1944
Mlamli
Mlamli ke village go feta Senqu, Mmasepala Setereke tša Joe Gqabi wa porofense Kapa Bohlabela (Eastern Cape) ka moka Afrika Borwa.
1049
1049 (MXLIX) ebile ngwaga wa go thoma ka Mošupologo, ngwaga wa bolesome ngwagengsome wa 1040s, ngwaga wa bomasomenne senyane ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 11, le ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
Mtunzini, Kapa Bohlabela
Mtunzini ke village go feta Senqu, Mmasepala Setereke tša Joe Gqabi wa porofense Kapa Bohlabela (Eastern Cape) ka moka Afrika Borwa. Near Lundin's Neck on Lesotho border.
1240s
1240s ke ngwagasome tšhupamabakeng ya Gregorian wa go thoma ka 1 Pherekgong 1240 ya fela ka 31 Manthole 1249. Ngwagasome 1240s o wela ngwagengkgolo wa 13.
264
264 (CCLXIV) ebile ngwagamolele wa go thoma ka Labohlano, ngwaga wa bohlano ngwagengsome wa 260s, ngwaga wa bomasometshela nne ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 3, le ngwaga wa bomakgolo pedi masometshela nne ngwagengkete wa Ngwagakete 1.
263
263 (CCLXIII) ebile ngwaga wa go thoma ka Labone, ngwaga wa bone ngwagengsome wa 260s, ngwaga wa bomasometshela tharo ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 3, le ngwaga wa bomakgolo pedi masometshela tharo ngwagengkete wa Ngwagakete 1.
Mojeketla
Mojeketla ke toropo gofeta Greater Letaba Mmusogae, Mmasepala Setereke tša Mopani mo diporofense Limpopo kamoka Afrika Borwa.
1048
1048 (MXLVIII) ebile ngwagamolele wa go thoma ka Mokibelo, ngwaga wa bosenyane ngwagengsome wa 1040s, ngwaga wa bomasomenne seswai ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 11, le ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
Phongololo
Phongololo ke toropo wa Mmušôselegae wa Greater Letaba, Mmasepala Setereke tša Mopani go feta porofense Limpopo ka moka Afrika Borwa.
Bethal
Bethal ke toropo kgolo go feta Govan Mbeki Mmusogae, Mmasepala Setereke tša Gert Sibande wa porofense Mpumalanga ka moka Afrika Borwa.
266
266 (CCLXVI) ebile ngwaga wa go thoma ka Mošupologo, ngwaga wa bošupa ngwagengsome wa 260s, ngwaga wa bomasometshela tshela ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 3, le ngwaga wa bomakgolo pedi masometshela tshela ngwagengkete wa Ngwagakete 1.
Nasrec
Nasrec ke legôrô wa Johannesburg region F, ka moka porofense Gauteng, Afrika Borwa.
Seamhare
right|thumb|The Ethiopic writing system is visible on the side of this Ethiopian Airliner: it reads "Ethiopia's": የኢትዮጵያ ye-Ītyōṗṗyā.
thumb|Amharic label of a Coca-Cola bottle. The script reads ኮካ-ኮላ (koka-kola).
Tshamahansi
Tshamahansi ke toropo gofeta Greater Letaba Mmusogae, Mmasepala Setereke tša Mopani mo diporofense Limpopo kamoka Afrika Borwa.
Mokgoba
Mokgoba ke township go feta Greater Letaba Mmusogae, Mmasepala Setereke tša Mopani mo diporofense Limpopo ka moka Afrika Borwa. Township ke hleng sa Modjadjiskloof.
Raaswater
Raaswater ke toropo wa Mmušôgaê wa Dawid Kruiper go feta Mmasepala Setereke tša ZF Mgcawu ka moka Kapa Leboa, Afrika Borwa.
Swartkop, Dawid Kruiper
Swartkop ke toropo wa Mmušôgaê wa Dawid Kruiper go feta Mmasepala Setereke tša ZF Mgcawu ka moka Kapa Leboa, Afrika Borwa.
1050
1050 (ML) ebile ngwaga wa go thoma ka Labobedi, ngwaga wa pele ngwagengsome wa 1050s, ngwaga wa bomasomehlano ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 11, le ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
Grootdrink
Grootdrink ke toropo wa Mmušôgaê wa !Kheis go feta Mmasepala Setereke tša ZF Mgcawu ka moka Kapa Leboa, Afrika Borwa.
Hawaii
Hawaii ke island mô Pacific Ocean ke ye nngwe ya distata tše masomehlano wa naga kgolo kgolo tša United States of America.
1260s
1260s ke ngwagasome tšhupamabakeng ya Gregorian wa go thoma ka 1 Pherekgong 1260 ya fela ka 31 Manthole 1269. Ngwagasome 1260s o wela ngwagengkgolo wa 13.
1270s
1270s ke ngwagasome tšhupamabakeng ya Gregorian wa go thoma ka 1 Pherekgong 1270 ya fela ka 31 Manthole 1279. Ngwagasome 1270s o wela ngwagengkgolo wa 13.
Hawaii
Toropo kgolokgolo wa Hawaii ke Honolulu.
Geysdorp
Geysdorp ke toropo go feta Mmušoselegae wa Tswaing wa profense Leboa Bodikela ka moka Afrika Borwa.
Geysdorp e 148 km bodikela la Klerksdorp.
Washington, D.C.
thumb|right|400px|Arial view of Washington, D.C. Washington, D.C. ke toropo kgolokgolo (capital city) wa United States of America.
Thakgalane
Thakgalane ke toropo gofeta Greater Letaba Mmusogae, Mmasepala Setereke tša Mopani mo diporofense Limpopo kamoka Afrika Borwa.
New Centre, Gauteng
New Centre ke legôrô wa Johannesburg region F, ka moka porofense Gauteng, Afrika Borwa.
1052
1052 (MLII) ebile ngwagamolele wa go thoma ka Labone, ngwaga wa boraro ngwagengsome wa 1050s, ngwaga wa bomasomehlano pedi ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 11, le ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
Sephatwene
Sephatwene ke toropo gofeta Greater Letaba Mmusogae, Mmasepala Setereke tša Mopani mo diporofense Limpopo kamoka Afrika Borwa.
Groblershoop
Groblershoop ke toropo wa Mmušôgaê wa !Kheis go feta Mmasepala Setereke tša ZF Mgcawu ka moka Kapa Leboa, Afrika Borwa.
1047
1047 (MXLVII) ebile ngwaga wa go thoma ka Labohlano, ngwaga wa boseswai ngwagengsome wa 1040s, ngwaga wa bomasomenne šupa ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 11, le ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
1053
1053 (MLIII) ebile ngwaga wa go thoma ka Mokibelo, ngwaga wa bone ngwagengsome wa 1050s, ngwaga wa bomasomehlano tharo ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 11, le ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
1051
1051 (MLI) ebile ngwaga wa go thoma ka Laboraro, ngwaga wa bobedi ngwagengsome wa 1050s, ngwaga wa bomasomehlano tee ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 11, le ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
Straussburg
Straussburg ke toropo wa Mmušôgaê wa Dawid Kruiper go feta Mmasepala Setereke tša ZF Mgcawu ka moka Kapa Leboa, Afrika Borwa.
Sephukubje
Sephukubje ke toropo gofeta Greater Letaba Mmusogae, Mmasepala Setereke tša Mopani mo diporofense Limpopo kamoka Afrika Borwa.
Shotong
Shotong ke toropo gofeta Greater Letaba Mmusogae, Mmasepala Setereke tša Mopani mo diporofense Limpopo kamoka Afrika Borwa.
Ganalaagte
Ganalaagte ke toropo go feta Mmušoselegae wa Tswaing profense Leboa Bodikela ka moka Afrika Borwa.
Ganalaagte e 150 km bodikela la Klerksdorp.
Leslie, Mpumalanga
Leslie ke toropo go feta Govan Mbeki Mmusogae, Mmasepala Setereke tša Gert Sibande wa porofense Mpumalanga ka moka Afrika Borwa.
Charl Cilliers, Mpumalanga
Charl Cilliers ke toropo nyane go feta Govan Mbeki Mmusogae, Mmasepala Setereke tša Gert Sibande wa porofense Mpumalanga ka moka Afrika Borwa.
267
267 (CCLXVII) ebile ngwaga wa go thoma ka Labobedi, ngwaga wa boseswai ngwagengsome wa 260s, ngwaga wa bomasometshela šupa ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 3, le ngwaga wa bomakgolo pedi masometshela šupa ngwagengkete wa Ngwagakete 1.
1280s
1280s ke ngwagasome tšhupamabakeng ya Gregorian wa go thoma ka 1 Pherekgong 1280 ya fela ka 31 Manthole 1289. Ngwagasome 1280s o wela ngwagengkgolo wa 13.
1055
1055 (MLV) ebile ngwaga wa go thoma ka Mošupologo, ngwaga wa botshelela ngwagengsome wa 1050s, ngwaga wa bomasomehlano hlano ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 11, le ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
269
269 (CCLXIX) ebile ngwaga wa go thoma ka Labohlano, ngwaga wa bolesome ngwagengsome wa 260s, ngwaga wa bomasometshela senyane ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 3, le ngwaga wa bomakgolo pedi masometshela senyane ngwagengkete wa Ngwagakete 1.
Ngwagakgolo 22
Ngwagakgolo wa masomepedi pedi (22nd) o tla thoma ka 01 Pherekgong 2101 gomme o tla felela ka 31 Manthole 2200.
Sannieshof
Sannieshof e 148 km bodikela la Klerksdorp.
1310s
1310s ke ngwagasome tšhupamabakeng ya Gregorian wa go thoma ka 1 Pherekgong 1310 ya fela ka 31 Manthole 1319. Ngwagasome 1310s o wela ngwagengkgolo wa 14.
Springbokfontein
Springbokfontein ke toropo go feta Mmušoselegae wa Tswaing wa profense Leboa Bodikela ka moka Afrika Borwa.
Springbokfontein e 155 km bodikela la Klerksdorp.
1054
1054 (MLIV) ebile ngwaga wa go thoma ka Sontaga, ngwaga wa bohlano ngwagengsome wa 1050s, ngwaga wa bomasomehlano nne ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 11, le ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
Leandra, Mpumalanga
Leandra ke toropo wa Govan Mbeki Mmusogae go feta Mmasepala Setereke tša Gert Sibande mô porofense Mpumalanga ka moka Afrika Borwa.
North Doornfontein
North Doornfontein ke legôrô wa Johannesburg region F, ka moka porofense Gauteng, Afrika Borwa.
Doornlaagte, North West
Doornlaagte ke village nyane go feta Mmušoselegae wa Ramotshere Moiloa profense Leboa Bodikela ka moka Afrika Borwa.
Doornlaagte e 76 km bodikela la Sun City.
1300s
1300s ke ngwagasome tšhupamabakeng ya Gregorian wa go thoma ka 1 Pherekgong 1300 ya fela ka 31 Manthole 1309. Ngwagasome 1300s o wela ngwagengkgolo wa 14.
Oakdene, Johannesburg
Oakdene ke legôrô wa Johannesburg region F, ka moka porofense Gauteng, Afrika Borwa.
Kraaipan
Kraaipan ke toropo go feta Mmušoselegae wa Ratlou, Mmasepala Setereke tša Ngaka Modiri Molema wa profense Leboa Bodikela ka moka Afrika Borwa.
1057
1057 (MLVII) ebile ngwaga wa go thoma ka Labone, ngwaga wa boseswai ngwagengsome wa 1050s, ngwaga wa bomasomehlano šupa ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 11, le ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
Karos
Karos ke toropo senyane wa Mmušôgaê wa Dawid Kruiper go feta Mmasepala Setereke tša ZF Mgcawu ka moka Kapa Leboa, Afrika Borwa.
1059
1059 (MLIX) ebile ngwaga wa go thoma ka Mokibelo, ngwaga wa bolesome ngwagengsome wa 1050s, ngwaga wa bomasomehlano senyane ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 11, le ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
Mmušôgaê wa Gamagara
right|250px|thumb|Location of Gamagara in Kapa Leboa. Mmušôgaê wa Gamagara ke mmasepala go feta Mmasepala Setereke tša John Taolo Gaetsewe wa diporofense Kapa Leboa ka moka Afrika Borwa.
Toropo kgolo kgolo ya Mmušôgaê wa Gamagara ke Kathu.
Ottawa
thumb|right|280px|Canadian Parliament in Ottawa. Ottawa (porofense tša Ontario) ke toropo kgolokgolo (capital city) ka moka Canada.
Klippunt
Klippunt ke toropo senyane wa Mmušôgaê wa Dawid Kruiper go feta Mmasepala Setereke tša ZF Mgcawu ka moka Kapa Leboa, Afrika Borwa.
268
268 (CCLXVIII) ebile ngwagamolele wa go thoma ka Laboraro, ngwaga wa bosenyane ngwagengsome wa 260s, ngwaga wa bomasometshela seswai ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 3, le ngwaga wa bomakgolo pedi masometshela seswai ngwagengkete wa Ngwagakete 1.
270
270 (CCLXX) ebile ngwaga wa go thoma ka Mokibelo, ngwaga wa pele ngwagengsome wa 270s, ngwaga wa bomasomešupa ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 3, le ngwaga wa bomakgolo pedi masomešupa ngwagengkete wa Ngwagakete 1.
Toronto
thumb|right|280px|CN Tower in Toronto. Toronto ke toropo kgolo wa Ontario ka moka Canada.
1320s
1320s ke ngwagasome tšhupamabakeng ya Gregorian wa go thoma ka 1 Pherekgong 1320 ya fela ka 31 Manthole 1329. Ngwagasome 1320s o wela ngwagengkgolo wa 14.
1060
1060 (MLX) ebile ngwagamolele wa go thoma ka Sontaga, ngwaga wa pele ngwagengsome wa 1060s, ngwaga wa bomasometshela ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 11, le ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
273
273 (CCLXXIII) ebile ngwaga wa go thoma ka Laboraro, ngwaga wa bone ngwagengsome wa 270s, ngwaga wa bomasomešupa tharo ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 3, le ngwaga wa bomakgolo pedi masomešupa tharo ngwagengkete wa Ngwagakete 1.
Mmušôgaê wa Joe Morolong
right|250px|thumb|Location of Joe Morolong in Kapa Leboa. Mmušôgaê wa Joe Morolong ke mmasepala go feta Mmasepala Setereke tša John Taolo Gaetsewe wa diporofense Kapa Leboa ka moka Afrika Borwa.
Toropo kgolo kgolo ya Mmušôgaê wa Joe Morolong ke Mothibistad.
Kuruman
300px|right|thumb|Ke strata mo Kuruman Kuruman ke toropo wa Mmušôgaê wa Ga-Segonyana, Mmasepala Setereke tša John Taolo Gaetsewe go feta diporofense Kapa Leboa ka moka Afrika Borwa.
1995
1995 (MCMXCV) ebile ngwaga wa go thoma ka Sontaga, ngwaga wa botshelela ngwagengsome wa 1990s, ngwaga wa bomasomesenyane hlano ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 20, le ngwaga wa bomakgolo senyane masomesenyane hlano ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
Leerkrans
Leerkrans ke toropo senyane wa Mmušôgaê wa Dawid Kruiper go feta Mmasepala Setereke tša ZF Mgcawu ka moka Kapa Leboa, Afrika Borwa.
1997
1997 (MCMXCVII) ebile ngwaga wa go thoma ka Laboraro, ngwaga wa boseswai ngwagengsome wa 1990s, ngwaga wa bomasomesenyane šupa ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 20, le ngwaga wa bomakgolo senyane masomesenyane šupa ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
1063
1063 (MLXIII) ebile ngwaga wa go thoma ka Labone, ngwaga wa bone ngwagengsome wa 1060s, ngwaga wa bomasometshela tharo ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 11, le ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
1996
1996 (MCMXCVI) ebile ngwagamolele wa go thoma ka Mošupologo, ngwaga wa bošupa ngwagengsome wa 1990s, ngwaga wa bomasomesenyane tshela ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 20, le ngwaga wa bomakgolo senyane masomesenyane tshela ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
Mmušôgaê wa Ga-Segonyana
right|250px|thumb|Location of Ga-Segonyana in Kapa Leboa. Mmušôgaê wa Gamagara ke mmasepala go feta Mmasepala Setereke tša John Taolo Gaetsewe wa diporofense Kapa Leboa ka moka Afrika Borwa.
274
274 (CCLXXIV) ebile ngwaga wa go thoma ka Labone, ngwaga wa bohlano ngwagengsome wa 270s, ngwaga wa bomasomešupa nne ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 3, le ngwaga wa bomakgolo pedi masomešupa nne ngwagengkete wa Ngwagakete 1.
1058
1058 (MLVIII) ebile ngwaga wa go thoma ka Labohlano, ngwaga wa bosenyane ngwagengsome wa 1050s, ngwaga wa bomasomehlano seswai ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 11, le ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
Ottoshoop
Ottoshoop ke toropo go feta Mmasepala Setereke tša Ngaka Modiri Molema wa diprofense Leboa Bodikela ka moka Afrika Borwa.
Ottoshoop e botšhabela la Mahikeng le 170 km bodikela la Klerksdorp.
1061
1061 (MLXI) ebile ngwaga wa go thoma ka Labobedi, ngwaga wa bobedi ngwagengsome wa 1060s, ngwaga wa bomasometshela tee ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 11, le ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
1998
1998 (MCMXCVIII) ebile ngwaga wa go thoma ka Labone, ngwaga wa bosenyane ngwagengsome wa 1990s, ngwaga wa bomasomesenyane seswai ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 20, le ngwaga wa bomakgolo senyane masomesenyane seswai ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
272
272 (CCLXXII) ebile ngwagamolele wa go thoma ka Mošupologo, ngwaga wa boraro ngwagengsome wa 270s, ngwaga wa bomasomešupa pedi ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 3, le ngwaga wa bomakgolo pedi masomešupa pedi ngwagengkete wa Ngwagakete 1.
271
271 (CCLXXI) ebile ngwaga wa go thoma ka Sontaga, ngwaga wa bobedi ngwagengsome wa 270s, ngwaga wa bomasomešupa tee ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 3, le ngwaga wa bomakgolo pedi masomešupa tee ngwagengkete wa Ngwagakete 1.
275
275 (CCLXXV) ebile ngwaga wa go thoma ka Labohlano, ngwaga wa botshelela ngwagengsome wa 270s, ngwaga wa bomasomešupa hlano ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 3, le ngwaga wa bomakgolo pedi masomešupa hlano ngwagengkete wa Ngwagakete 1.
Phepompe
Phepompe goba go se je dijo tša phepo ke maemo ao a bakwago ke go ja dijo tše di se nago phepo goba tša phepo e ntši kudu tša go baka mathata a maphelo. Diphepo tše di amegago di ka akaretša: dikalori, protine, dikhapohaetrete, divitamine goba mathomo tša phepo. Gape e fela e dirišwa go šupetša phepo ya tlase moo go se nago dikalori tše dintši, diprotine goba diphepo tša dimaekro; le ge go le bjalo, gape e akaretša phepofetišo. Ge phepo ya tlase e ka direga ka boimana goba pele ga mengwaga ye mebedi e ka baka mathata a go ya go ile a kgodišo ya mmele le monagano. Phepo ya tlase ya go fetelela, ya go tsebagala ka tlala, e ka ba le dišupo tša go akaretša: bokgopana, mmele o mo sese, maemo a go fokola ga enetši, le maoto a go ruruga le dimpa. Gantši batho ba fela ba hwetša diphetetšo gape kgafetša kgafetša ba tsenwa ke hypothermia. Dišupo tša ditlhaelo tša diphepo tša dimaekro di botagetše go diphepho tša dimaekro tše ditlhaelago.
Phepo ya tlase gantši e bakwa ke go hloka go ja dijo tša phepo e botse. Se gantši se nyalelana le theko ya godimo ya dijo le bohloki. Go se nyantšhe letswele go ka oketša, bjale ka palo ya malwetši a phetelo go swana le: letšhologo, nyumonia, malaria le mooko tše di oketšago dinyakwa tša phepo. Go na le mehuta ye mebedi ya phepo ya tlase: phepompe ya protine-enetši le ditlhaelo tša phepho. Phepompe ya protine-enetši e na le mehuta ye mebedi e šoro: marasmase (tlhokego ya protine le dikalori) le kwašiokoro (tlhokego ya protine fela). Ditlhaelo tša phepo ya maekro tše tlwaelegilego di akaretša: tlhokego ya madi, iodine le vitamine A. Ka nako ya boimana, ka ge e nyakega kudu, tlhaelo e tlwaelegile. Go dinaga tše di tšwetšwago pele phepofetišo ya mohuta wa gonona e thoma go tšwelela bjalo ka phepo ya tlase. Mabaka a mangwe a go baka phepompe a akaretša anorexia nervosa (go itima dijo) le puo ya bariatric. Go batšofe phepompe e tlwaelegile ka lebaka la maemo a popego, saekholotši le leago.
Maiteko a go kaonafatša phepo ke amangwe a mehuta e kaone ya thušo ya tšwelelo. Go nyantšha go ka fokotša palo ya phepompe le mahu a bana, gape maiteko a go tšweletša palo ya godimo ya tlwaetšo. Go bana ba bannyane go fa dijo le tlaleletšo ya go nyantšha magarenga ga dikgwedi tše tshela le mengwaga ye mebedi go kaonafatša dipoelo. Gape go na le bohlatse bjo bo botse bja go thekga koketšo ya palo ya diphepo tša dimaekro ka boimana le magareng ga bana mafaseng a go tšwetšwa pele. Go fihliša dijo go batho bao ba di nyakago kudu ka thomelo ya dijo le tšhelete gore ba kgone go reka dijo mebarakeng ya kgauswi go kaone. Go fana ka dijo dikolong ga go thuše kudu. Taolo ya phepompe e šoro legaeng la motho ka dijo tša terapi tše-di beakantšwego-Go ka dirišwa gantši go a kgonagala. Go batho bao ba nago le phepompe e šoro yeo e bakilwego ke mathata a mangwe a maphelo ka fao kalafo ya bookelo e a eletšwa. Gantši se se akaretša taolo ya swikiri e tlase mading, themperetšha ya mmele, go felelwa ke meetse mmeleng, le go ja ga nnyane ga nnyane. Mokgwa wa ka mehla wa di-antibiotiki gantši o a eletšwa ka lebaka la kotsi e kgolo ya phetelo. Tekanyo ya lebaka le le telele e akaretša: kaonafatšo ya ditlwaetšo tša temo, go fokotša bohloki,kaonafatšo ya tlhwekišo ya sanitasi, le go matlafatšo ya basadi.
Go be go na le dimilione tše 925 tša batho ba phepo ya tlase lefaseng ka 2010, koketšo ya dimilione tše 80 go tloga ka 1990. Palo enngwe ya dibilione tša batho e akantšwe go hloka divitamine le dimenerale. Ka 2010 phepo ya protine-enetši e be e lekanyeditšwe go ka ba e bakile mahu a 600,000 go tšwa go mahu a 883,000 ka 1990. Thlaelo enngwe ya phepo, yeo e akaretšago tlhaelo ya iodine le tlhaelo ya madi ya anemia, e bakile mahu a mangwe a 84,000. Phepo ya tlase go tloga ka 2010 e bakile 1.4% ya mengwaga ka moka ya maphelo a go se itekanele mmeleng. Tee tharong ya mahu a bana go dumelwa gore a bakilwe ke phepo ya tlase; le ge go le bjalo; mahu a gona ga a hlaloswe bjalo. Ka 2010 go be go akanyeditšwe palo ya mahu a dimi1ione tše 1.5 tša basadi le bana le ge le e le gore batho ba bangwe ba akanya gore palo e ka ba e feta dimilione tše 3. Palo tlaleletšo ya bana ba dimilione tše  165 tša kgodišompe ka baka la malwetši. Phepo ya tlase e tlwalegile go dinaga tše di tšwetšwago pele.
Mothibistad
Mothibistad ke toropo wa Mmušôgaê wa Ga-Segonyana, John Taolo Gaetsewe, go feta diporofense Kapa Leboa ka moka Afrika Borwa.
1064
1064 (MLXIV) ebile ngwagamolele wa go thoma ka Labohlano, ngwaga wa bohlano ngwagengsome wa 1060s, ngwaga wa bomasometshela nne ngwagengkgolo wa Ngwagakgolo 11, le ngwagengkete wa Ngwagakete 2.
Matsebe Sekhukhune
right|250px
Observatory, Johannesburg
Observatory ke legôrô wa Johannesburg region F, ka moka porofense Gauteng, Afrika Borwa.
Matsebe Sekhukhune
Sekhukhune goba Matsebe Sekhukhune, (1814–1882), e be e le ngwana wa mathomo go ba bararo ba kgoši Sekwati le Thorometjane. Barwa ba Kgoši Sekwati ke Sekhukhune (Matsebe), Dinkwanyane le Kgoloko. Ka setšo sa Bapedi bogoši bo tšea ke ngwana wa pele ka morago ga lehu la tatagwe. Matsebe (Sekhukhune) o rile ka morago ga lehu la tatagwe (Sekwati) ka 1861, a latela setšo sa Sepedi ka ge tatagwe e be e le kgoši. O thopile bogoši go morwarragwe Mampuru ka lerumo. Mampuru yeo lehono ba reetšego Pretoria Central Prison ka yena, e be e le morwarrago Sekhukhune ka ge mmagwe (Kgomomakatane) a nyetšwe ke bakgomana ba gaSekwati. Mampuru o godišitšwe ke mmago Sekhukhune (Thorometšane) ka lapeng la mošate.
Ge Hendrik Potgieter le mašole a gagwe (Voortrekkers) ba hlasela mošate wa Bapedi ka pširing ka 1838. Sekwati o ba fentše empa a tla a lemoga gore mošate wa gagwe wa pširing ga se wa bolokega ke ge a tlo hudugela Thaba Bošego (Leolo).
Sekhukhune I, e be e le kgoši kgolo ya Bapedi (goba Marota) ba ga Sekhukhune, Limpopo nageng ya Afrika Borwa. O be a dula thabeng ya Leolo, e ago kgona go e šireletša. Naga ya Kgoši kgolo Sekhukhune e thoma ka noka ya Lekwe, south (Vaal River), go fihla ka noka ya Lebepe, north (Limpopo River) gape Mogomatse, east (Komati River) le kgalagadi, west (Bophirima).
Setšhaba sa Bapedi se bopa ke mehlobo ya DiTlou le (Mmola letlaka)Marota bana baMadi a bogoši!
Batau Manganeng, Masemola, Mogashoa), Bakgaga (Mphahlele, Kopa, Maake), Baroka (Malatši, Ratau, Mashishi, Phasa), Bakwena, Bakone (Matlala), Moletlane le babangwe. Magoši a gaSekhukhune ka Palo 167 le Dintona tše 268.
Sekhukhune o kgonne go fenya ntwa magareng ga Maburu le Maesimane ba le seboka. Goba go fihla Maburu le Maisemane ba eya go hloma seboka se sengwe le Maswatsi ke ge ba kgona go mo swara ba moiša ko kgolegong ya Pitori (Tshwane).
Lešika la kgoro ya Sekhukhune.
Ditšhupetšo
Ke leboga tshemisho ya lena e fetolwetjego sepeding. Ke rata go swaela mo erego maisimane a fetotje Transvaal to PWV. PWV ke karolo fela ya borwa bjwa Transvaal, erago Pretoria,Witwatersrand le Vereenaging. Ka kgopela rephosholle gore PWV is another name for Transvaal, Instead the correct one is ZAR- Zuid Afrikaanse Republik which is another name of Transvaal before unification four Republics as Natal Republic, Orange Free State Republic, Cape Colony and ZAR to make up what we today call South Africa-ZA. By so saying Transvaal itself range from VAAL River(Southern Transvaal) it the South to LIMPOPO River(Northern Transvaal) in the North,Komati in the East(Eastern Transvaal) and Zeerust/Rusteburg( Western Transvaal. Ke dumela e tla kwagala gabotse. Gomme kopanyo ya diya Colony tje nne tje ebile ka 1910,in what was to be called Union of South Africa under General Louis Botha as first prime minister.
Kwelagobe Maboko / 072 139 1952
Bogoshi ga bo tseye ke ngwana wa pele wa kgoshi but ngwana wa lesogana wa mathomo yeo mmagwe e lego timamollo.
1340s
1340s ke ngwagasome tšhupamabakeng ya Gregorian wa go thoma ka 1 Pherekgong 1340 ya fela ka 31 Manthole 1349. Ngwagasome 1340s o wela ngwagengkgolo wa 14.
Kinross, Mpumalanga
Kinross ke toropo go feta Govan Mbeki Mmusogae, Mmasepala Setereke tša Gert Sibande wa porofense Mpumalanga ka moka Afrika Borwa.
Modimo
199px|right|Modimo
Bakreste, Bajuda, le Bamoslem ba dumela gore Modimo ke o tee yo a lego Tate yo maatla ka moka, Mohlodi wa legodimo le lefase, wa tšohle tše di bonwago le tše de sa bonwego. GENESI (Tlhôlô)
1:2 Lefase le be le gobelane le se na selo; godimo ga bodiba go le leswiswi; moya wa Modimo o alametše meetse.
1:3 Modimo a re: Seetša a se be gona! Seetša sa na sa ba gona.
1:4 Modimo a bona seetša e le se botse; mme a aroganya seetša le leswiswi.
1:6 Modimo a re: A go be le leratadima gare ga meetse le meetse; e be go aroganya meetse le meetse.
1:7 Mme Modimo a dira leratadima. Meetse a ka tlase ga leratadima a a aroganya le meetse a ka godimo ga lona. Mme gwa ba bjalo.
1:8 Modimo. lo a re leratadima ke Legodimo. Ya ba mantšiboa, ya ba moso, tšatši labobedi.
1:10 Modimo a re mo go omilego ke Lefase; mogobe wa meetse a re ke Lewatle. Mme Modimo a bona e le mo gobotse. " Modimo a re: Lefase a le mele bjang le dimela tša go enywa peu, le dihlare tša dienywa, tše di yago ka mehuta ya tšona ge di tšweletša dienywa tše di nago le dipeu. Mme Modimo a bona e le mo gobotse.
1:11 Ke mo lefase le medišitšego bjang le dimela tša go enywa dipeu di eya ka mehuta ya tšona, le dihlare tše di yago ka mehuta ya tšona di tšweletša dienywa tše di nago le dipeu. Mme Modimo a bona e le mo gobotse.
1:13 Ya ba mantšiboa, ya ba moso, tšatši la boraro.
1:14 Modimo a re: Lerateng la legodimo a go be le dietša tša go aroganya masegare le mašego, tša go ba ditaetšo tša mabaka le tša matšatši le tša nywaga.
1:15 E be dietša lerateng la legodimo tša go bonegela lefase. Mme gwa ba bjalo.
1:16 Ke mo Modimo a dirilego dietša tše pedi tše kgolo, seetša se segolo sa go buša mosegare, le seetša se senyenyane sa go buša bošego; a dira le dinaledi.
1:17 Dietša tše o di beile lerateng la legodimo, ya ba tša go bonegela lefase,
1:18 le tšago buša mosegare le tša go buša bosego, tša go aroganya seetša le leswiswi. Mme Modimo a bona e le mo gobotse.
1:19 Ya ba mantšiboa, ya ba moso, tšatši la bone.
1:20 Modimo a re: Meetse a a nyeunye dinyeunya tše di phelago, le nonyana di fofe godimo ga lefase di lebane le lerata la legodimo.
1:21 Ke mo Modimo a hlodilego dihlapi tše kgolo, le nyabanyabe ya diphedi ka moka tše di nyeunyago meetseng di eya ka mehuta ya tšona, le dinonyana ka moka tša diphego di eya ka mehuta ya tšona. Mme Modimo a bona e le mo gobotse.
1:22 Modimo a na a di šegofatša a re: Tswalang le ate le tlale meetseng a lewatle; nonyana tšona di ate faseng.
1:23 Ya ba mantšiboa, ya ba moso, tšatši la bohlano.
1:24 Modimo a re: Lefase a le tšweletše diphedi di eya ka mehuta ya tšona, diruiwa le digagabi le diphoofolo tša naga di eya ka mehuta ya tšona. Mme gwa ba bjalo.
1:25 Ke mo Modimo a dirilego diphoofolo tša naga di eya ka mehuta ya tšona, le diruiwa di eya ka mehuta ya tšona, le digagabi ka moka tša nageng di eya ka mehuta ya tšona. Modimo a bona e le mo gobotse.
1:26 Bjale Modimo a re: A re direng motho ka go swantšha ka rena, a swane le rena; a buše dihlapi tša lewatle le nonyana tša godimo, le diruiwa, le lefase ka moka, le digagabi ka moka tše di gagabago lefaseng.
1:27 Ke mo Modimo a bopilego motho, a mmopa ka go itshwantšha, a mmopa ka go swantšha ka yena Modimo; a ba bopa monna le mosadi.
1:28 Modimo a ba šegofatša, a bolela le bona a re: Tswalang le ate, tlalang lefase, le le fenye le buše hlapi tša lewatle le nonyana tsa godimo, le nyabanyaba yohle ya diphedi mo faseng.
1:29 Modimo a re: Sedio, ke le neile dimela ka moka tsa go enywa peu tša mo lefaseng kamoka, le dihlare tšohle tse di lego mo go lona tša dienywa tša dipeu tša tšona; e be dijo tša lena,
1:30 1e tsa diphoofolo ka moka le nonyana tšohle tša godimo, le tšohle tše di gagabago mo lefaseng di na le moya o phelago. Ke di neile dimela ka moka tše ditala e be dijo tša tšona. Mme gwa ba bjalo.
1:31 Ya re ge Modimo a lebelela tšohle tše a di dirilego, a bona e le tše botse kudu. Ya ba mantšiboa, ya ba moso, tšatši la go selela.
2:1 Ke gona go phethega ga legodimo le ga lefase le ga makoko ohle a tšona.
2:2 Ka letšatši la go šupa Modimo a ba a phethile modiro wa gagwe wo a o dirilego; mme ka tšatši la go šupa a khutša a
feditše modiro wa gagwe ka moka wo a o dirilego.
2:3 Mme tšatši la go šupa Modimo o le šegofaditše a le dira le lekgethwa, ka gobane ka lona o khutšitše a feditše modiro wa gagwe ka moka wa tlholo wo a o dirilego.
2:4 Šedi ditaba tša tlholo ya legodimo le lefase, tša mehleng ya ge Morena Modimo a dira lefase le legodimo.
Methopo
Tumelo_ya_Nicea
Afrika Leboa
Afrika Leboa ke selete sa Afrika seo se lego leboa la naga. Thutafase le dipolotiki tša dinaga di a fapana go ya ka dinaga tšeo di lego seleteng se.
Ramatlabama
Ramatlabama ke border post, lebowa la Mahikeng go feta Mmasepala Setereke tša Ngaka Modiri Molema wa profense Leboa Bodikela ka moka Afrika Borwa.
Phala
thumb|right|Phala, Serengeti thumb|right|Diphala Phala ke phoofolo yeo e humanegago Afrika Borwa.
Ramatlabama
Ramatlabama e 270 km bodikela la Johannesburg.
Afrika Leboa
Tlhalošišo ya Serepa
Go ya ka Dilete tša UN, dinaga tše tlhano tšeo di welago seleteng sa Afrika Leboa ke tše di latelago:
Phala
Dijo tša ka mehla
Phala(Aepyceros melampus) ke phuti ya bogolo bja magareng yeo e hwetšwago go bohlabela. le borwa bja Afrika. Setho se nnoši se se sa lego gona sa genus Aepyceros le morafe wa Aepycerotini, e bile la mathomo e hlalošitšwe go batheeletši ba Yuropa ke setsebi sa diphoofolo sa Jeremane Hinrich Lichtenstein ka 1812. mehuta e menyenyane ya diphedi) tše pedi di a lemogwa—phala e tlwaelegilego, le phala e kgolo le e fifetšego ya sefahlego se se ntsho. phala e fihla legetleng. E na le boso bjo bo phadimago, bjo bohwibidu jase. manaka a e tona a tshesane, a sebopego sa lyre ke botelele bja 45 –.
E šoma kudu mosegare, phala e ka ba le lešata goba territorial go ya ka tlelaemete le thutafase. Dihlopha tše tharo tša leago tše di fapanego di ka hlokomelwa: tše tona tša selete, mehlape ya bachelor le mehlape ya basadi. phala e tsebja ka go tlola ga dimelo tše pedi tšeo di bopago leano la go lwantšha go ja. Diphensele gammogo le difudi, phala di ja monocots, dicots, forbs, fruits le acacia diphotlwa (ne le neng le neng ha di fumaneha). rut ya ngwaga le ngwaga, ya dibeke tše tharo ya botelele e direga go ya mafelelong a sehla sa go kolobiša, ka tlwaelo ka Motsheganong. Ditona tše di rutting di lwa ka dominance, gomme banna bao ba fentšego ba kgoro ya basadi ka oestrus. Go ima go tšea dikgwedi tše tshela go ya go tše šupago, gomme ka morago ga moo namane e tee e a belegwa gomme gatee-tee ya utollwa ka khupetšo. Dinamane di a amušwa dikgwedi tše nne go ya go tše tshela; tše tona tše dinyenyane—tšeo di gapeletšwago go tšwa dihlopheng tša basadi ka moka—di tsenela mehlape ya bachelor, mola tše tshadi di ka dula morago.
phala e hwetšwa ka mafelong a dithokgwa gomme ka dinako tše dingwe e le mo segokanyimmediamentsi sa sebolokigolo (ecotone) magareng ga mafelo a dithokgwa le savannahs; e dula mafelong a kgauswi le meetse. Le ge phala ya sefahlego se se ntsho e lekanyeditšwe ka borwa-bodikela Angola le Kaokoland ka leboa-bodikela Namibia, phala ye e tlwaelegilego e atile go ralala le lefelo la yona gomme e tsentšwe gape ka Gabon le borwa bja Afrika. Mokgatlo wa Boditšhabatšhaba wa Pabalelo ya Tlhago (IUCN) o hlopha phala bjalo ka mehuta ya diphedi yeo e sa tshwenyegego kudu; mehuta ya diphedi ya sefahlego se se ntsho e arotšwe bjalo ka mehuta ya diphedi yeo e lego kotsing, ka batho ba ka fase ga 1 000 bao ba šetšego nageng go fihla ka 2008.
Etymology
Leina la kakaretšo la thutomahlale Aepyceros (lit. 'dinaka tše di phagamego') le tšwa go Segerika sa Bogologolo, e phagamego').
Taxonomy le tlhagelelo
phala ke leloko le tee wa mohuta wa Aepyceros gomme ke wa lapa Bovidae. E bile la mathomo e hlalošitšwe ke setsebi sa diphoofolo sa Jeremane Martin Hinrich Carl Lichtenstein ka 1812. Ka 1984, setsebi sa dilo tša kgale Elisabeth Vrba se ile sa nea kgopolo ya gore phala ke taxon ya kgaetšedi go alcelaphines, ge go lebelelwa go swana ga yona le hartebeest]. ]. Thuto ya 1999 [[phylogenetic ka Alexandre Hassanin (ya Senthara ya Bosetšhaba ya Dinyakišišo tša Mahlale, Paris) le bašomi mmogo, yeo e theilwego go mitochondrial le nuclear ditshekatsheko, di bontšhitše gore phala e bopa clade le suni (Neotragus moschatus). Clade ye ke kgaetšedi go ye nngwe yeo e bopilwego ke bay duiker (Cephalophus dorsalis) le klipspringer (Oreotragus oreotragus). E rRNA le β -spectrin tshekatsheko ya tatelano ya nyutlelie ka 2003 e ile ya thekga gape tswalano magareng ga Aepyceros le Neotragus. Kladogram ye e latelago e theilwe godimo ga nyakišišo ya 1999:
Go fihla go tše tshela subspecies di hlalošitšwe, le ge e le gore ke tše pedi fela tšeo di lemogwago ka kakaretšo motheong wa datha ya mitochondrial. Le ge e le gore e swana ka sebopego, mehuta ye nnyane e bontšha sekgala sa leabela se bohlokwa magareng ga tšona, gomme ga go na ditswaki magareng ga tšona tšeo di begilwego.
Go ya ka Vrba, phala e tšweletše go tšwa go rakgolokhukhu wa alcelaphine. O lemogile gore le ge rakgolokhukhu yo a na le divergence bonnyane makga a 18 ka dibopego tše di fapanego tše di fapanego ka sebopego, phalaa e tšwetše pele ka sebopego sa yona sa motheo bonyane mengwaga ye dimilione tše hlano. Tše mmalwa [ [fossil]] mehuta e utolotšwe, go akaretša ''[[Aepyceros datoadeni|A. datoadeni]]'' go tšwa go Pliocene ya Ethiopia. Fossil ya kgale ye e utolotšwego e šišinya gore bagologolo ba yona ba bogologolo e be e le ye nnyane go feta sebopego sa sebjalebjale, eupša ka tsela ye nngwe e swana kudu ka moka dikarolo go ya mafelelo. Se se bolela gore phala e tlwaela tikologo ya yona ka mo go atlegilego go tloga mehleng ya pele ga histori. Tlhago ya yona ya gregarious, go fapafapana ga dijo, tshekamelo ye botse ya palo ya badudi, tšhireletšo kgahlanong le ticks le tswalano ya symbiotic le oxpeckers tšeo di fepago dikgofa di ka be di kgathile tema go thibela diphetogo tše kgolo ka sebopego le boitshwaro.
Tlhaloso
Phala ke phuti ya bogolo bja magareng, ye tshesane ye e swanago le kob goba Grant's gazelle ka go aga. Hlogo- le-mmele bolelele bo pota. Ditona di fihla mo e ka bago 75 - 92 cm legetleng, mola tše tshadi e le 70 - 85 cm ka botelele. Ditona ka tlwaelo di na le boima bja 53 - 76 kg gomme tše tshadi di na le boima bja 40 - 53 kg. Sexually dimorphic, tše tshadi ga di na dinaka ebile di nnyane go feta tše tona. Ditona di gola dinaka tše di sesane, tša sebopego sa lyre 45 - 92 cm ka botelele. Dinaka, tšeo di nago le methaladi ye maatla le go arogana, di na le nkgokolo ka karolo gomme di na le sekoti mo motheo. Sebopego sa tšona sa go swana le sa arch se dumelela go kgokagana ga dinaka, e lego seo se thušago e tona go lahlela moganetši wa yona nakong ya dintwa; dinaka le tšona di šireletša legata go tshenyo.
Seaparo se se phadimago sa phala se bontšha mmala wa medumo ye mebedi – mokokotlo wa mmala wo motsothwa wo mohwibidu le mahlakore a go ba le mmala wo mohwibidu; tše di fapana kudu le ka tlase ga mpa e tšhweu. Diponagalo tša sefahlego di akaretša mehele e mešweu go dikologa mahlo le seledu se se bofefo le nko. Ditsebe, 17 cm ka botelele, di na le dintlha tše ntsho. Methalo ye metšo e kitima go tšwa maragong go ya maotong a ka godimo a ka morago. Mosela wo mošweu wa dihlašana, 30 cm ka botelele, o na le mothalo wo motsothwa wo o tiilego go bapa le mothaladi wa bogareng. Mmala wa phala o rwala go swana mo go tiilego le gerenuk, yeo e nago le manaka a makopana gomme e hloka methalo ye metšo ya serope ya phala. phala e na le scent glands tšeo di khupeditšwego ke sehlopha se se ntsho sa moriri maotong a ka morago. Sebaceous glands e tsepame phatleng gomme ya phatlalala setho sa banna ba ba bušago di šoma kudu ka sehla sa go nyalana, mola tša ditshadi di hlabologile fela ka karolo gomme ga di fete diphetogo tša sehla. Go na le tše nne ditete.
Go mehuta ya ka fasana, phala ya sefahlego se se ntsho e kgolo kudu ebile e lefsifsi go feta phala ye e tlwaelegilego; melanism e na le maikarabelo a mmala wo motsothwa. Se se hlaolago phala ya sefahlego se se ntsho ke mothalo wo moso, ka mahlakoreng ka bobedi a nko, wo o kitimago godimo go ya mahlong gomme o sesane ge o fihla phatleng. Diphapano tše dingwe di akaretša ntlha ye kgolo ye ntsho tsebeng, le mosela wa bushier le wo o nyakilego go ba 30% wo motelele ka gare ga impala ya sefahlego se se ntsho.
Phala e na le peakanyo ye e kgethegilego ya meno mohlagare wa ka fase wa ka pele wo o swanago le sekhekhe sa meno seo se bonwego go strepsirrhine primates, yeo e šomišwago nakong ya allogrooming go kama boya hlogong le molaleng le go tloša ectoparasites.