cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Irak
Bronsealderen
Det er frå tida til Hammurabi at det sørlege Irak vart kjend som Babylonia, medan dei nordlege områda hadde blitt samla saman til Assyria hundrevis av år tidlegare. Riket hans vart kortvarig, og kollapsa raskt etter han døydde, og både Assyria og det sørlege Irak, i form av Havland-dynastiet, fall attende i akkadiske hender. Dei utanlandske amorittane klamra seg fast til makta i eit lite og svakt Babylonia før det vart plyndra av det indoeuropeisk-talande hittitane frå Anatolia i 1595 fvt. Etter dette tok eit anna utanlandsk folk, kassittane, som kom frå Zagrosfjella i Iran, kontroll over Babylonia, der dei styrte i nesten 600 år, det klårt lengste dynastiet som styrte Babylon.
Irak var frå denne tida delt i tre statar: Assyria i nord, kassitisk Babylonia i sør og sentral, og Havland-dynastiet lengst sør. Havlanddynatiet art til slutt erobra av Babylonia kring 1380 fvt.
Mellomalderen
Abbasidane bygde byen Bagdad på 700-talet som hovudstaden sin, og byen vart den leiande metropolen i den arabiske og muslimske verda i fem hundreår. Bagdad var den største multikulturelle byen i mellomalderen og hadde meir enn ein million innbyggjarar, og var eit sentrum for læring under den islamske gullalderen. Mongolane øydla byen og brende biblioteket her under kringsetjinga av Bagdad på 1200-talet.
2008 til i dag
Etter eit uavgjort val i april 2014, tente Nouri al-Maliki som førebels statsminister.
Infrastruktur
Sjølv om det pågår mange prosjekt for å betre infrastrukturen i landet, har Irak stor bustadmangel, og innan 2016 var det venta at det krigsherja landet berre hadde fullført fem prosent av dei 2,5 millionar heimane dei trong.
Folkegrupper
Iraq har eit samfunn på 2 500 tsjetsjenarar. I Sør-Irak er det eit samfunn med irakarar av afrikansk avstamming, som går attende til slaveriet i dei islamske kalifata før Zanj-opprøret på 800-talet og Basra si rolle som viktig hamneby.
Helse
Irak utvikla eit sentralisert, gratis helsevesen i 1970-åra med eit sjukehusbasert, kapitalintensiv modell for helsevesenet. Landet var avhengig av omfattande import av medisinar, medisinsk utstyr og sjølv sjukeplarar, betalt for av oljeinntektene i juli 2003. I motsetnad til andre, fattigare land, som fokuserer på helsevesen med primæromsorgsarbeidarar, har Irak utvikla eit meir vestleg system med sofistikerte sjukehus med avanserte medisinske prosedyrar og spesialiserte legar. UNICEF/WHO rapporterte at før 1990 hadde 97 % av innbyggjarar i byar og 71 % av innbyggjarar på landsbygda tilgang til gratisk helsetilbod, og berre 2 % av sjukehussengene vart drivne privat.
Mat
Somme karakteristiske ingredientar i irakisk matlaging er grønsaker som aubergine, tomat, okra, lauk, potet, squash, kvitlauk, paprika og chili, kornprodukt som ris, bulgur kveite og bygg, belgfrukter som linser, kikerter og bønner, frukt som dadlar, rosiner, aprikos, fiken, druer, melon, granateple og sitrus, særleg sitron og lime.
Johann Zoffany
Liv og gjerning
På 1770-talet, etter at kongen hadde trekt tilbake eit oppdrag der Zoffany også tok med borgarlege figurar i biletet, reiste han til Italia. Størstedelen av tida der budde han i Firenze. Året 1783 la han ut på reise til India. Han budde to år i Lucknow og opplevde stor suksess dei neste åra. I 1789 reiste han tilbake til London som ein rik mann, og døydde der i 1810.
Vikkeslekta
Skildring
Blada hjå vikkeplantane er forma som to rader av småblad som sit langs ein akse. Aksen har ofte ei kjelngjetråd i enden. Blomane sit einskildvis eller i klasar på aks som går ut frå bladhjørnet. Larvane hjå somme fivreld- og møllartar kan berre leve på einskilde vikkeartar.
El Niño
Historikk
Mot slutten av 1800-talet vart det auka interesse for å varsle endringar i klima (på grunn av matproduksjon) i India og Australia. Charles Todd oppdaga i 1893 at tørke oppstod på same tid i India og Australia, og i 1924 gav Gilbert Walker (som Walkersirkulasjonen er kalla opp etter) namn til uttrykket «sørleg oscillasjon». Gjennom det meste av 1900-talet vart El Niño sett på som eit lokalt fenomen, men etter hendinga i 1982-83 fekk fenomenet mykje større fokus i vitskaplege miljø.
År med El Niño-hendingar
Dei siste El Niño-hendingane har vore i 1986-87, 1991-92, 1993, 1994, 1997-98, 2002-03, 2006-07 og 2014–16.
Day Tripper
Komposisjon
«Day tripper» tyder bokstavleg «dagsreisande», men i songen får uttrykket tydinga ein «helge-hippe», ein som berre tar dop i helgane.
Palau (fleirtyding)
Palau kan visa til:
Palau er også katalansk for 'palass', og er namnet på fleire offentlege byggverk, særleg i Barcelona. Nokre døme er:
Bambaiya
Bambaiya eller bombayhindi er det ein kallar språket som blir brukt til dagleg mellom ulike innbyggjarar i Bombay (Mumbai). Det er ei forenkla utgåve av hindi, med mange lånte ord og uttrykk frå andre språk, og kan gjerne kallast eit pidginspråk. Det har svært forenkla ordforråd, grammatikk og fonologi samanlikna med standard hindi.
Ludvig
Bruk
Namnet har vore bore av atten franske kongar og ei rekkje tysk-romerske keisarar.
Rikshospitalet
Det første sjukehuset
Rikshospitalet blei oppretta for å skaffe Det Kgl. Frederiks Universitet (oppretta 1811) betre vilkår for eit medisinsk fakultet. Christiania hadde den gongen ikkje noko riktig sjukehus for sivile, berre Christiania garnisonssykehus på Hammersborg. I 1814 innstilte Det kongelige norske Sundhedscollegium på bygging av eit sjukehus med 150 senger og ein fødselsstiftelse med plass til 30. Fødselsstiftelsen blei provisorisk oppretta i 1818.
Tempelriddarordenen
Ordenen utvikla ein effektiv administrasjon med eit internasjonalt nettverk av festningar og regelmessige væpna transportar. Han blei difor raskt teken i bruk til å ta vare på og transportera pengar og andre verdisaker. I tillegg lånte han ut pengar til kongar og andre mektige folk.
Rikshospitalet
Arkitektur
Huset er tenkt som ein by med hovudinngang og inngang til kvinne- og barneklinikkar frå eit ope torg (bilete øvst på sida). Frå hovudinngangen kjem ein inn i «glasgata». Det er ein opning med glastak i heile husets høgd og lengde. Poliklinikkar og sjukeavdelingar ligg ut mot denne gata. Unntaket er kvinne- og barneklinikkane som ligg som ei grend for seg sjølve på nordsida av sjukehuset.
Tempelriddarordenen
Enden på ordenen
Forfølginga av tempelriddarane var hardast i Frankrike. I land som Portugal og Skottland fortsette han å verka, men skifta namn.
Fındıklı
Byen vart tidlegare kalla Vitze.
Krasnodar kraj
Krasnodar kraj (russisk Краснодарский край) er eit territorium (kraj) i Russland og eit av føderasjonssubjekta i den russiske føderasjonen. Hovudstaden er Krasnodar, arealet er 75 500 km² og innbyggjartalet er 5 121 000 (2008). Territoriet ligg ved svartehavskysten, og grensar til Georgia (inkludert utbrytarregionen Abkhasia) i sør. Republikken Adygeja er heilt omringa av Krasnodar kraj, men er ikkje ein del av territoriet.
Varmebassenget på vestlege halvkule
Varmebassenget inkluderer den tropiske delen av Atlanterhavet aust for Dei små antillane, Karibiahavet, Mexicogolfen og den austlege delen av det nordlege Stillehavet.
Børsa kyrkje
Kyrkja er soknekyrkje i Børsa kyrkjesokn i Orkdal prosti.
Koreografi
Koreografi viste opphavleg til notasjon av danserørsler. Skriftlege oppteikningar av danserørsler blir gjerne kalla dansenotasjon.
Den sanne krossen
Festar
I Noreg feira ein begge festane. Dei finst i Missale Nidrosiense frå 1519, og var merkte av på primstaven som krossmesse om våren og krossmesse om hausten.
Romanifolk
Grupper
Norske romanifolk kan delast inn i to hovudgrupper ut frå geografi, språk og kultur — tavringar (tatrar, storvandriar) i aust og småvandriar (splintar, fantar) i vest.
Tippeligaen 1996
Moss, Strømsgodset og Skeid rykte opp frå 1. divisjon til denne sesongen. Etter sesongen rykte Start, Vålerenga og Moss ned til 1. divisjon. Skeid var på mange måtar det laget som overraska mest. Laget kjempa om medalje, men fleire tapte kampar på slutten øydela mykje.
Kampen mellom og  8. september enda opphavleg 1-1, men Kongsvinger leverte protest på at Vålerenga hadde brukt Juro Kuvicek. NFF tok protesten til følgje, resultatet vart sett til 0-0, Kongsvinger fekk tre poeng, medan Vålerenga mista sitt eine.
Margaretøya
Historie
Margaretøya vart tidlegare kalla Kaninøya (Nyulak szigete) og fekk sitt noverande namn etter Margaret av Ungarn (1242–1270), dottera til Béla IV av Ungarn. Øya var dominert av klostersamfunn og kyrkjer fram til 1700-talet, då ho vart vald som tilfluktsstad av palatinarane. Ho vart erklært ein offentleg park i 1908.
Tippeligaen 1997
Haugesund, Sogndal og Lyn rykte opp frå 1. divisjon til denne sesongen. Etter sesongen rykte Lyn og Skeid ned, Tromsø heldt plassen i Tippeligaen etter å ha slått Eik-Tønsberg 6–1 samanlagt i kvalifiseringa.
Russkijøya
Russkijøya (russisk остров Русский, 'Den russiske øya') er ei øy i Peter den store-bukta utanfor Vladivostok i Russland. Aust-Bosporus skil øya frå Muravjov Amurskij-halvøya.
Jabula
I tillegg til å gje ut sine eigne album, spelte gruppa med Mike Oldfield på albuma Ommadawn (1975), Incantations (1978) og Amarok (1990).
Ballett
Renessanse og barokk
Røtene til ballett går tilbake til renessansen i Frankrike og Italia då hoffklede var utgangspunkt for ballettkostyme. Det har eksitert ballettkostyme sidan byrjinga av 1400-talet. Bomull og silke blei blanda med lin og vovne til halvgjennomsiktige material for å laga utsøkte ballettkostyme.
Konjakk
Konjakk vert ofte delt inn i tre ulike gradar, etter alder:
VSOP (Very Superior Old Pale) – lagra 4-6 år på eikefat
Siri Broch Johansen
Siri Broch Johansen er ein samisk forfattar, songar og tekstforfattar frå Tana kommune i Finnmark. Ho har arbeidd ved Kåfjord samiske språksenter og Tana samiske språksenter.
Şebinkarahisar
Şebinkarahisar er ein by og eit distrikt i provinsen Giresun i Svartehavsregionen aust i Tyrkia. Byen har kring 11 000 innbyggjarar (2010).
Digital lyd
Digital lyd eller digital audio er eit omgrep som vert nytta om prosessering, lagring og distribusjon av lydmateriale på digital form. Digital lyd stammar frå 1970-talet, då ein tok til å eksperimentere med å konvertere analoge lydsignal til sekvensar av binære tal for å kunne handsama dei med datamaskiner og lagre dei på tape på binær form. Utstyr for digital lyd var opphavleg svært kostbart og vart berre nytta i profesjonell samanheng. Det var fyrst då kompaktplatene kom på marknaden fyrst på 1980 at folk flest vart kjent med digital lyd.
Halloween
Kristen påverknad
Feiringa kring allehelgensdagen i den vestlege kyrkja kan førast tilbake til pave Gregor III (731–741), som fekk bygd eit oratorium i den gamle Peterskyrkja for relikviane til apostlane og alle helgenane, martyrane og vedkjennarane I 835 blei allehelgensdag offisielt flytta til 1. november, same dato som samhain, under pave Gregor IV. Det finst teoriar om at dette var knytt til keltisk påverknad, medan det i andre skal vera ein germansk ide. Både germanske og keltiske folk skal ha minna dei avdøde ved byrjinga av vinteren. Dei kan ha rekna dette som den mest passande tida, knytt til at naturen «døydde» av. Ei anna grunngjeving for endringa var at ho hadde praktiske årsaker, som at Roma ikkje kunne ta imot det store talet pillgrimar som kom dit om sommaren, og kanskje også av helsemessige grunnar knytt til såkalla romersk feber, eller malaria, som ein kunne pådra seg i området sommarstid. Ved slutten av 1100-talet var dagen blitt ei obligatorisk høgtid, og omfatta skikkar som å ringa med kyrkjeklokker for sjeler i skjærselden. Ein utropar kledd i svart kunne også gå gatelangs og ringa med ei bjølle medan han oppfordra kristne om å minnast dei stakkars sjelene. Nokre stader bakte og delte ein ut sjelekaker, soul cakes, for alle døypte sjeler, og skikken med å be om slike er blitt føreslått som eit opphav til trick-or-treating. Skikken går minst tilbake til 1400-talet, og var utbreidd i delar av England, Flandern, Tyskland og Austerrike. Grupper av fattige, ofte barn, gjekk frå hus til hus under allehelgenstida og tok imot sjelekaker i bytte mot å be for dei døde, særleg for avdøde vener og slektningar av gjevarane. Ein kunne også gje sjelekaker til sjelene sjølv å eta, eller sjele-vitjarane kunne opptre på vegner av dei. Som med hot cross buns frå fastetida blei sjelekaker ofte merka med ein kross som indikerte at dei var laga for å vera almisser. Shakespeare nemner skikken i komedien sin The Two Gentlemen of Verona (1593).
Mannheim
Historie
Byen vart bygd opp att i 1720, og hovudstaden i Pfalz vart flytta frå Heidelberg til Mannheim. Det var då Karl III Filip av Pfalz byrja på Mannheimpalasset og Jesuitenkirche. Dei stod ferdig i 1760. På 1700-talet var Mannheim heimstad for den såkalla Mannheimskulen for klassiske komponistar. Han hadde rykte på seg for å ha eit av dei beste hofforkestra i Europa leidd av Carlo Grua.
Halloween
Trick-or-treat
Den eldste nedteikninga av helsinga «trick or treat» opptrer 1927, i Blackie Herald frå Blackie i Alberta i Canada. Den første kjende bruken av termen i USA er frå 1934, og den første bruken i eit riksdekkande blad fann stad i 1939. På norsk er helsinga blitt omsett til «knask eller knep», «godteri eller fanteri», «snask eller snusk», «digg eller deng» og «grøss eller godteri». «Knask eller knep» stammar frå ei Donald Duck-omsetjing frå 1990-talet av ei historie av Carl Barks, «Trick or Treat».
Ein variant av trick-or-treating er kjend som «trunk-or-treating» (eller «Halloween tailgating»). Her oppsøker ungar parkerte bilar på parkeringsplassen til ei kyrkje eller ein skule. Bagasjeromma til kvar bil er dekorerte med ulike tema, som barnelitteratur, filmar, bibelske motiv eller yrke. Denne nyare skikken blir oppfatta som tryggare enn å oppsøka ulike hus, og gjev eit meir kompakt alternativ til folk som bur grisgrendt.
Festar og attraksjonar
Eit årleg opptog i Greenwich Village i New York blei starta av dokkeføraren og maskemakaren Ralph Lee i 1974. Det er verdas største halloweenopptog og det einaste store kveldsopptoget i USA, med over 60 000 utkledde deltakarar og to millionar tilskodarar.
Mat
Ettersom høgtida fell like etter eplehausten på den nordlege halvkula kan ein bruka eple til candy eller toffee apple, der eple blir dekte med sirup eller karamell og eventuelt rulla i nøtter. Slike eple var vanlege å gje til ungar som gjekk trick-or-treat, men skikken gjekk kraftig tilbake etter rykte om at nokre individ skulle ha stukke nåler eller barberblad i dei i USA.
Little Sister av Elvis Presley
Andre versjonar
• 1974: The Nighthawks
• 1975: Rupert
• 2007: Shawn Camp & Billy Burnette
• 2007: Mean Gene Kelton & The Die Hards
• 2008: Rockin' Pete Anderson
• 2009: Randy Williams, Geologist
• 2009: The Bobcats
Kantjendjunga
Kantjendjunga (tibetansk gangs chen mdzod lnga, engelsk Kangchenjunga) er med ei høgd på 8 586 moh. det tredje høgaste fjellet i verda, det høgaste fjellet i India og det nest høgaste i Nepal.
Mjelthaugen
I dag er Mjelthaugen eit freda kulturminne.
Saint Lucia
Geografi
Øya har eit tropisk klima mildna av passatvindane. Regntida varer frå mai til august og årsnedbøren varierer frå 1300 mm til kring 3000 mm. Orkanar og vulkansk aktivitet er vanlege trugsmål frå naturen.
Franklin District
Geografi
Distriktet er administrativt delt mellom regionane Auckland (39,82 prosent av landarealet) i nord, og Waikato (60,18 prosent) i sør. Det er administrert frå byen Pukekohe. Distriktet er hovudsakleg landleg, med lokale busetnader som til dømes Waiuku og Tuakau som støttar opp under jordbruksverksemder. Ein viktig industri er stålverket til New Zealand Steel ved Glenbrook, nord for Waiuku.
We Can Work It Out
Beatles-versjonen
Vekeslister
Stevie Wonder-versjonen
Årslister
Tippeligaen 1999
Odd Grenland og Skeid rykte opp frå 1. divisjon til denne sesongen. Skeid rykte ned igjen ved sesongslutt, det same gjorde Kongsvinger. Strømsgodset rykte òg ned etter å ha blitt slått 2–3 av Start i kvalifiseringskampane.
Norsk skogkatt
Kuriosa
Skaukattar var kallenamnet for elevar (seinare studentar) ved Statens skogskole i Kongsberg.
Lee Kang-seok
Lee Kang-seok er ein sørkoreansk skeiseløpar. Han er sprintar og spesialist på 500 meter og har verdsrekorden på distansen (34,25).
Den thrakiske sletta
Sletta er ein del av Nordlege Thrakia (Северна Тракия, Severna Trakija) (i motsetnad til Vest-Thrakia og Aust-Thrakia i sør), og ligg sør for Balkanfjella, aust for elva Mesta og Sredna Gora. Sletta er derimot ikkje heilt flat og inneheld fleire åsar og lågare fjell.
Savaştepe
Savaştepe er ein by og eit distrikt i provinsen Balıkesir i Marmararegionen i Tyrkia. Byen har kring 9 000 innbyggjarar (2010).
Indiske alfabet
Dei eldste indiske alfabeta
Kharoshti er eit skriftsystem som blei utvikla i Nordvest-India frå arameisk skrift brukt i Persia under akemenidane. Dei eldste døma på kharosthiskrift er frå 300-talet f.Kr. Skrifta blei brukt av keisar Asjoka den store frå 200-talet f.Kr. på asjokaedikt sett opp i Vest-India. Edikt frå Sør-India brukte brahmiskrift, som også er utvikla frå arameisk skrift.
Kharoshti spreidde seg seinare i Sentral-Asia, medan brahmiskrift var opphavet til ei rekkje skriftspråk som ein tok i bruk over heile Sør-Asia og i Søraust-Asia.
Altasaka
Altasaka, av somme kalla Altaaksjonen, Alta-konflikten og Stillaaksjonen, var ein av dei bitraste konfliktane i Noreg i siste halvdel av 1900-talet.
I første fasen gjaldt saka motstand frå lokale interesser mot NVE sine planar for vasskraftutbygginga i Alta- Kautokeinovassdraget, som omfemnde neddemming av delar av Finnmarksvidda med bygda Masi. Seinare kom planar som skåna bustadområda, medan motstanden tok form av ein landsomfemnande folkeaksjon med 90 lokallag og 20 000 medlemmer.
Some Girls
Utgjeving
I mai 1978 kom den første singelen frå albumet, «Miss You», med ein enkel disco-rytme og bluesaktige popharmoniar. Singelen fekk særs god respons og nådde førsteplassen i USA og tredjeplassen i Storbritannia. I Noreg stoppa songen på 11. plass. Albumet vart òg godt motteke då det kom ut i juni same året. Det nådde førsteplassen i USA, andreplassen i Storbritannia og tredjeplassen i Noreg.
I 2003 vart albumet rangert på 269. plass av musikkmagasinet Rolling Stone på lista deira over dei 500 største albuma gjennom tidene.
Tiend
Tiend er ei skatteform der ein betaler ein tidel av inntekta si til eit kyrkjesamfunn eller liknande religiøst samfunn ein gong årleg.
The Star-Spangled Banner
Tekst
2.
Sofiadalen
Sofiadalen har mange mineralkjelder, som Gorna Banja, Pantsjarevo og Bankja. Desse kjeldene og den seismiske aktiviteten kjem som resultat av forkastinga i dalen.
Vatslav Nizjinskij
Vatslav Fomitsj Nizjinskij var ein polsk-russisk dansar og koreograf, og blir av mange rekna som den fremste dansaren i ballettens historie.
Viga
Viga (russisk Ви́га) er ei elv i Kostroma oblast i Russland og ei av sideelvane til Unzja frå høgre. Elva er 175 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Good Luck Charm
Andre versjonar
• 1981: Danny Mirror & The Jordanaires
• 1997: Art Garfunkel
Flemming Bamse Jørgensen skreiv ein dansk tekst til songen, kalla «Marilyn». Denne vart framført av Bamses Venner i 1975. Ein annan dansk versjon vart skriven same året av Niels Grønbech, Bosse Hall Christensen, Michael Bundesen, Claus Asmussen, Michael Hardinger og Jens Tage Nielsen. Denne heitte «Jeg har købt en guitar» og vart framført av Shu-bi-dua i mai 1975.
Sikt
Flytrafikken kan ofte verte forseinka når sikten er dårleg fordi flya må bruke reglar for instrumentflyging og ha større avstand mellom seg.
Sikt er òg eit mål på spreiinga av lys. Anten vert noko lys sendt ut og eit måleapparat måler kor mykje av lyset som kjem fram, eller så måler ein spreiingsmengda direkte.
Madden-Julian-oscillasjon
Atmosfærisk mønster
MJO varierer mykje frå år til år, og ein kan ha lange periodar med stor aktivitet etterfylgd av år med svake svingingar. Denne variasjonen er kopla opp til El Niño-syklusen (ENSO). I Stillehavet har ein ofte kraftig MJO-aktivitet 6-12 månader før El Niño er på sitt kraftigaste, medan MJO-aktiviteten er liten under La Niña-åra. Langs resten av ekvator er det interne dynamiske forhold i atmosfæren som virkar inn på den årlege variasjonen av MJO.
Regierungsbezirk
Historie
Dei første Regierungsbezirke vart oppretta av Preussen i 1808/16, som delte provinsane her inn i 25 Regierungsbezirke. Regierungsbezirke i Nordrhein-Westfalen er dei same som vart oppretta i 1815. Andre statr i Det tyske keisardømet oppretta liknande einingar, kalla Kreishauptmannschaft (i Sachsen) eller Kreis (i Bayern og Württemberg) (som ikkje er det same som Landkreis i dag). Under Det tredje riket gav nazi-regjeringa alle desse inndelingane same namn, og sidan har alle vorte kalla Regierungsbezirk.
Delstaten São Paulo
Historie
Delstaten fekk sitt første økonomiske oppsving på 1900-talet med etableringa av fleire kaffiplantasjar i området. For å kunne eksportere kaffien gjennom hamnebyen Santos vart det i denne perioden bygd både vegar og jernbaner.
She's Not You
Andre versjonar
• 1995: Ty Tender
• 1996: Eilert Pilarm
• 2005: Christer Sjögren
187 Lamberta
187 Lamberta er ein stor og veldig mørk asteroide i hovudbeltet. Han har ein samansetnad av primitivt karbonhaldig materiale.
Mehammarsåto
Namnet kjem av staden Mehammar, som ligg nordaust for fjellet. Mehammarelva er ein bekk som går frå Mehammarsåto til Langenuen.
Kreisfri by
Baden-Württemberg
Well Kept Secret
Ei japansk CD-utgåve frå 1998 kom med to bonusspor: ein amerikansk miks av «Gun Money» og eit konsertopptak av «Hiss on the Tape» frå Oxford Apollo 10. oktober 1982.
Vjoksa ved Kostroma
Elva renn ut frå nordvestenden av Galitsjsjøen og renn vestover, før ho munnar ut i Kostroma ved Buj. Den einaste større sideelva hennar er Kholja frå høgre. Vjoksa er om lag 30-40 meter brei.
An Inconvenient Truth
An Inconvenient Truth, på norsk «En ubehagelig sannhet» er ein dokumentarfilm frå 2006 av og med Al Gore. Filmen er laga som eit foredrag der Al Gore vil overtyde den amerikanske ålmenta om at det ikkje lenger er noko tvil om at menneska påverkar klimaet og bidrar til global oppvarming.
Richard Simonsen
Richard Simonsen er ein norsk tidlegare friidrettsutøvar som tevla på sprintdistansane. I tida 1967-71 vann han åtte norske meisterskapstevlingar, fire av dei på 400 meter. Han var medlem IL Vestar og til sist av Kristiansands IF.
Sukrose
Biologi
Hjå menneske vert stoffet spalta til monosakkarid i tynntarmen og teke opp i kroppen.
The Fantastic Expedition of Dillard & Clark
Musikkritikaren Matthew Greenwald skreiv for Allmusic og kalla albumet «kanskje den mest glimrande innspelinga til Clark... Grasiøst, fortryllande og smakfullt på same tid. Absolutt essensielt.»
Honaz
Honaz er ein by og eit distrikt i provinsen Denizli i Egearregionen. Byen har kring 9 000 innbyggjarar (2010).
I antikken vart han kalla Kolossae og vart grunnlagd kring 500 fvt. av folk frå Frygia, før han gjekk til grekarane.
Kostromaelva
Elva munnar ut i Volga via Gorkij-reservoaret. Tidlegare munna elva ut i Volga ved byen Kostroma og Ipatevskij kloster.
Balatonsjøen
Namn
Namnet tyder noko slikt som «gjørmete innsjø» på slavisk. Det ungarske namnet kjem av det slaviske namnet, men har ikkje ei konkret tyding på ungarsk i dag.
Sørsida
Frå aust til vest:
Balatonakarattya - Balatonaliga - Balatonvilágos - Sóstó - Szabadifürdo - Siófok - Széplak - Zamárdi - Szántód - Balatonföldvár - Balatonszárszó - Balatonszemes - Balatonlelle - Balatonboglár - Fonyód - Bélatelep - Balatonfenyves - Balatonmáriafürdő - Balatonkeresztúr - Balatonberény - Fenékpuszta
Ayub Khan
Mohammad Ayub Khan, som regel berre kalla Ayub Khan, var ein pakistansk offiser og president i Pakistan frå 1958 til 1969.
General Ayub Khan blei den første innfødde hærsjefen i Pakistan då han etterfølgde briten Douglas Gracey i stillinga i januar 1951.
Ayub Khan døydde i Islamabad i 1974.
Tippeligaen 2003
Tromsø og Aalesund rykta opp frå 1. divisjon til denne sesongen.
Toppscorarar
17 mål: 15 mål: 13 mål: 11 mål: 10 mål: 9 mål:
Pachacútec
Samstundes som Pachacútec reorganiserte, heldt Túpac fram med å vide ut territoriet åt Inkariket. Innan 1471, då Pachacútec døyde, hadde Túpac alt kome inn i dagens Ecuador.
Platinum av Mike Oldfield
Side ein
Den første sida inneheld det 19 minuttar lange tittelsporet delt inn fire delar: «Airborne», «Platinum», «Charleston» og «North Star/Platinum Finale». Dei to første delane er basert på melodi som hovudsakleg er framført på elektrisk gitar; den første er langsam med mange endringar, medan den andre har ein enkel rytme og er meir gjentakande. «Airborne» var kjenningsmelodien for barne-TV-showet First Class på BBC i 1980-åra. «Charleston» er eit komisk stykke med ein enkel rytme og ein svingande melodi med blåsarar. Ein kvinneleg vokalist legg til vokalisering, medan Oldfield bidrag med scat-synging i ein kviskrande tone. «North Star/Platinum Finale» inneheld utdrag frå Philip Glass-komposisjonen «North Star» frå 1977. Hovudmelodien er ikkje lånt frå Glass, men korpartiet er. Den konstante basstromma og oktavbassen startar seksjonen og gitaren, som spelar melodien, kjem inn seinare. Eit funky gitarriff og kor kjem så inn og sologitaren held fram å spele melodien over dette. Lydteknikaren på plata, Kurt Munkacsi, samarbeidde òg ofte med Glass.
Düssi
Ned under nordvestegga, i 2 344 meters høgde, ligg Hüfihütte, eit vanleg utgangspunkt for ein fjelltur til Düssi.
Beşiri
Beşiri er eit distrikt i provinsen Batman i Tyrkia. Byen har kring 9 000 innbyggjarar (2010).
Regnskogfondet
Historie
Den veldedige stiftinga Rainforest Foundation International vart skipa av artisten Sting og skodespelaren Trudie Styler i 1989. Det skjedde etter at leiaren av Kayapo-folket i Brasil gjorde ein personleg førespurnad til dei to om å hjelpe samfunnet deira og verne landet og kulturen. Den norske greina av nettverket av det internasjonale Regnskogfondet vart skipa same året. I 1996 vart den norske greina ei uavhengig stifting, med fem norske medlemsorganisasjonar. Den første daglege leiaren var Lars Løvold, som var leiar fram til 2018, unntatt åra 2014-2015 då Dag Hareide var leiar. Øyvind Eggen er generalsekretær i organisasjonen per januar 2020.
26. august
26. august er den 238. dagen i den gregorianske kalenderen (239. under skotår). Det er 127 dagar att av året.
Sjuja i Kostroma oblast
Sjuja (russisk Шуя) er ei elv i Kostroma oblast i Russland og ei av sideelvane til Njomda frå venstre. Elva er 170 km lang og har eit nedslagsfelt på. Elva har ei middelvassføring på 11 m³/s.
Beast of Burden
«Beast of Burden» er ein song av det engelske rockebandet the Rolling Stones på albumet deira Some Girls frå 1978. I 2004 rangerte musikkmagasinet Rolling Stone songen på 435. plass på lista deira over dei 500 største songane gjennom tidene.
Inspirasjon og innspeling
«Beast of burden», eller eit arbeidsdyr, er eit dyr som arbeidarar nyttar til å arbeide for seg, som ein okse elle rein hest. Musikken og ein del av teksten er i følgje omslag på samleplata Jump Back hovudsakleg skriven av Keith Richards.
Klitikon
Eit klitikon kan definerast som eit språkleg element som fonologisk liknar eit affiks og syntaktisk eit ord. Eit dei liknar affiks fonologisk, inneber at dei ikkje oppfyller dei fonologiske kriteria på eit ord. I norsk (med unnatak av somme dialektar) må eit ord oppfylle minst desse kriteria, som norske klitikon ikkje oppfyller:
Klitikon oppfører seg syntaktisk som ord, og det inneber at dei må oppfylle i det minste dette kriteriet:
Triaditsa
Triaditsa (bulgarsk Триадица) er ein bydel og eit distrikt i kommunen Sofia i byprovinsen Sofia i Bulgaria. Ved folketeljinga i 2011 hadde distriktet 63 451 innbyggjarar.
Münster
Münster er ein by i Tyskland nord i delstaten Nordrhein-Westfalen med om lag 275 000 innbyggjarar. Byen vert rekna som eit kulturelt senter i regionen Westfalen. Han er mest kjend for anabaptist-opprøret under reformasjonen, og var åstad for signeringa av Westfalentraktaten, som gjorde slutt på trettiårskrigen i 1648. Biskopen hadde makta her i mange hundreår.
Plovdiv
Plovdiv (bulgarsk Пловдив) er ein by og ein kommune i provinsen Plovdiv sør i Bulgaria og hovudstad i provinsen. Kommunen omfattar berre sjølve byen Plovdiv, som er den nest største byen i Bulgaria etter hovudstaden Sofia.
Byen ligg ved elva Maritsa, om lag 130 km aust for Sofia og er den største og viktigaste byen i det historiske området Øvre Thrakia eller Nord-Thrakia, vidkjend for sin eldgamle, mangfaldige kultur og tusenårige historie.
Zulfikar Ali Bhutto
Bhutto er ein kontoversiell person i pakistansk historie. Partiet hans, PPP, har halde fram med å vera eit av dei største i landet, og både dottera hans Benazir Bhutto og svigersonen hans, ektemannen til Benazir Asif Ali Zardari, har hatt leiande stillingar i landet.
Yeşilhisar
Yeşilhisar er ein by og eit distrikt i provinsen Kayseri i Sentral-Anatolia i Tyrkia. Byen har kring 9 000 innbyggjarar (2010).
Fillan kyrkje
Arkitekt for bygget, som er i tre, var Fredrich Bertelsen Ødegaard.
Stordø Kisgruber
Geologi og produkt
Svovelkisen vart handsama på området og salsproduktet var eit konsentrat med om lag 38 % svovel og 41 % jern. Salsproduktet utgjorde om lag 42 % av rågodsmengda. Som biprodukt vart det levert singel, kalla «Stord Makadam».
Tippeligaen 2004
Tippeligaen 2004 starta 12. april og slutta 30. oktober. Det vart spelt 26 rundar, og vann sitt 13. strake seriemeisterskap.
Ham-Kam og Fredrikstad rykte opp frå 1. divisjon før denne sesongen.
Stabæk og Sogndal rykte ned etter sesongen. Bodø/Glimt heldt plassen i Tippeligaen etter å ha slått 4–1 samanlagt i kvalifiseringskampane.
Mzymta
Mzymta (russisk Мзы́мта, adygisk Мэзмытӏэ - Mezmytha) er ei elv i Vest-Kaukasus i Russland, som renn gjennom Krasnodar kraj og byen Sotsji. Mzymta er den største elva i Russland som munnar ut i Svartehavet og har ei lengd på 89 km med eit nedslagsfelt på 885 km².
Individuell læreplan
Stortingsmelding 14 (1997-98) knyter arbeidet med den individuelle læreplanen til foreldermedverknad i grunnskulen.
Utforming
I planen sine mål bør det spesifiserast ferdigheiter og arbeidsmetodar, samt fagleg, sosial og personleg utvikling. Planen kan delast i periodar, gjerne halvårsplanar med fokus på innhald, arbeidsmetode, lærestoff/læremiddel. Ein god plan inneheld og gjerne eit oversyn over korleis undervisinga skal organiserast, med tanke på kor mykje som skal vere gruppearbeid, individuelt arbeid eller klasseromsundervising. Bruk av spesialpedagogar, assistentar eller andre som eleven har individuelt vedtak på skal og beskrivast.
Ålefisk
Kjenneteikn
Ålelarver er flattrykt frå sidene og vert kalla leptocephalus. Denne er gjennomsiktig, fordi han manglar raude blodceller.
502 Sigune
502 Sigune er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 19. januar 1903 av Maximilian Franz Joseph Cornelius Wolf ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Andorra
Innbyggjarar
Katalansk er det offisielle språket i landet, og kulturen har mange trekk til felles med den omkringliggjande katalanske. Den største religionen er katolisisme.
Forsnes kapell
Kapellet heitte opphavleg Kvenvær kyrkje og stod på Hakkbuan ved Kvenvær.
Sotsjielva
Elva spring ut frå Bolsjaja Sjura i Store Kaukasus og renn 47 km sørvestover og munnar ut i Svartehavet i Sotsji, som har gjeve namn til elva og som er åstad for vinter-OL 2014. Det er den tredje lengste elva i Sotsji etter Mzymta og Sjakhe.
Sotsjielva startar i ei høgd på 2250 meter over havet og renn vest og sørvestover gjennom fjellendt terreng. Ho mottar sideelvar som Usjkho og Ats. Om lag 15 km før ho munnar ut mottar ho den største sideelva si, Agva. Like ved elva ligg Orekhovkafossen som er ein del av Bezumenka. Sotsji snur sørover og renn gjennom forstadane Plastunka, Baranovka og Navaginka før ho når sentrum av Sotsji og munnar ut i Svartehavet.
Sovjetisk språkpolitikk
Teoretisk grunnlag
RSFSRs folkekommisariat for utdanning ferda allereie i 1918 ut eit dekret som sa at alle nasjonalitetar var sikra rettar til å organisere opplæring, på sitt eige språk. SUKPs partikongressar i 1929-30 gjorde begge vedtak om at arbeidet med å bygge opp ein nasjonal sosialistisk intelligensia gjennom allmenn skoleundervisning og alfabetiseringskampanjer.
Sovjetisk lingvistikk var som alt anna i Sovjetunionen svært revolusjonær på 20- og 30-talet. Den leiande lingvisten var N.Ja. Marr (1864-1934), som kombinerte språkvitskap og kommunistisk teori til noko av det verste verda har sett av vitskaplege teoriar. Marr såg språk som ei direkte spegling av produksjonsforholda i samfunnet, slik at det til urkommunistiske samfunn, slavesamfunn, føydalistiske, kapitalistiske, sosialistiske og kommunistiske samfunn høyrer kvalitativt ulike språk. Såleis har t.d. systemet med hjelpeverb i dei indoeuropeiske språka, som blir brukt til å uttrykke eigedomsforhold, vakse fram med undergangen til urkommunismen og utviklinga av eit slavesamfunn. Språket under kommunismen vil dermed bli eit heilt nytt språk, ikkje russisk, ikkje engelsk, men noko heilt anna. Marr var medlem av Komiteen for nye alfabet, og gjekk sterkt inn for latinifisering. Han såg det russiske alfabetet som knytt til Russlands kapitalistiske fortid, slik at den einaste vegen til ei sosialistisk framtid låg i det å ta i bruk det latinske alfabetet. Marr sine tilhengarar i Alfabetkomiteen omarbeidde i løpet av 30-talet marrismens syn til å bli eit forsvar for kyrillifisering. (Bjørnflaten 1982:141, Crisp 1989:31). I og med at vegen mot kommunismen gjekk via innføring av eit einskapleg språk for heile menneskeslekta, ville ei typografisk og terminologisk harmonisering på russiske premissar vere eit steg i rett retning. Dette betyr ikkje at marrismen er årsaka til omlegginga av politikken. Men når styresmaktene ville ha ei omlegging, kunne marrismen gje den vitskaplege grunngjevinga for eit slikt syn.
Utskiftinga av det arabiske alfabetet
Så tidleg som i 1917, i byrjinga av februarrevolusjonen, hadde den jakutiske lingvisten S.A. Novgorodov utvikla eit latinsk alfabet for jakutisk, bygd på det internasjonale fonetiske alfabetet (IPA). Novgorodov hadde kjennskap til IPA etter studiar hos L. V. Sjtsjerba og Jan Baudouin de Courtenay. Skriftspråket (som ikkje brukte store bokstavar og ikkje skiljeteikn) vart godkjent i 1921 og i bruk i over 10 år. (Crisp 1989:26, Slepcov 1986:112ff.
1937–1960
Sjølv om skriftspråkspolitikken vart lagt om frå kyrillisk til latinsk, og sjølv om lånord vart importert frå russisk i stor skala (på same måten som norsk får lånord frå engelsk i dag) låg hovudtrekka i den sovjetiske språkpolitikken fast fram til ca. 1960, dvs. fram til Khrustsjov. Minoritetane fekk skoleopplæring på morsmålet sitt. Unntaka var dei deporterte nasjonalitetane, elevar som budde utanfor dei nasjonale områda «sine», visse folk i grenseområda mot vest, som kildinsamane, og minoritetar med færre enn ca. 1000-2000 talarar.
Vitskap i 1837
Vitskapsåret 1837 er ei oversikt over hendingar, prisvinnarar, fødde og døde personar tilknytte vitskap i 1837.
Aachen
Historie
I 1880 hadde Aachen 80 000 innbyggjarar og var eit jernbaneknutepunkt. Byen vart hardt råka under den andre verdskrigen. 21. oktober 1944 vart Aachen den første tyske byen som vart erobra av allierte troppar.
Varto
Varto (armensk Gimgim) er ein by i provinsen Muş aust i Tyrkia, hovudsakleg busett av kurdarar. Byen har kring 9 000 innbyggjarar (2010).
Pakistan
Plante- og dyreliv
Medan fjellsidene i nord er dekte av alpin og subalpin skog, er plantelivet elles i Pakistan prega av gras og buskvekstar, med få og spreidde tre. I vest veks plantar tilpassa eit tørt klima, medan ørkenområda har svært få plantar. Ved kysten i sør veks mangroveskog.
Religion
Fleirtalet, om lag 95 %, av innbyggjarane er muslimar. 75 % av desse høyrer til sunni- og 20 % sjiaislam. Ahmadiyya, som sjølv kallar seg muslimar, blir ikkje offisielt rekna som muslimske. Dei største religiøse minoritetane er hinduar og kristne.
Historie
Tidlege menneske, Homo erectus, slo seg ned i Panjab for rundt 2 millionar år sidan. Steinalderbyen Mehrgarh i Balutsjistan er ein tidleg funnstad for jordbruk. Det er funne spor etter tidlege bronsealderkulturar fleire stader i landet, mellom anna Kot Diji nær Mohenjo-Daro, som er ein av dei viktigaste byane i den påfølgjande Indussivilisasjonen. Sivilisasjonen nådde eit høgdepunkt rundt 2300 f.Kr., men forsvann rundt 1800 f.Kr. av ukjende grunnar. Seinare grunnla ariarar ein tidleg hindukultur lenger aust på Gangessletta.
Økonomi
Korrupsjon, lite effektiv skattlegging og svak ressursbruk medfører at infrastruktur og sosiale tenester i Pakistan er dårlege. Fattigdommen i landet auka på 1990-talet. På 2000-talet blei det starta eit større program for å gjera noko med fattigdommen, og mellom 2000 og 2006 blei han redusert med 10 %. I 2006 rekna dei pakistnaske styresmaktene med at 23,9 % levde under fattigdomsgrensa, medan internasjonale organisasjonar rekna delen som mellom 25,7 og 28,3 %. Finanskrisa i 2008 førte til stillstand i økonomien, og Pakistan måtte få bistand frå Det internasjonale valutafondet. I 2009 rekna ein med at 36,1 %, 62 millionar pakistanarar, hadde kome under fattigdomsgrensa.
Media
Statsdrive radio og fjernsyn utført av Pakistan Television Corporation (PTV) og radioselskapet Pakistan Broadcasting Corporation, som sender på ei rekkje av språka i landet. Frå 1990-talet blei det opna for private kanalar.
Daglegliv
Populære idrettar er polo og cricket, i tillegg til nasjonalidretten landhockey, der Pakistan og India var leiande i 1980-åra. Ulike stader i landet finn ein tradisjonelle idrettar som buzkashi (plukka dyr frå hesteryggen), drakekamp, lagspela kabaddi og gilli-danda og bryting som kusjti og malakhra. Fotball har aukande utbreiing.
Bulgarsk geografi
Grenser
Sjølv om ytre historiske hendingar ofte endra landegrensene til Bulgaria dei første hundreåra landet eksisterte har det naturlege terrenget meir eller mindre definert landegrensene etter 1944, og ingen større folkegrupper har lide økonomisk på grunn av endringar av landegrensene. Etter krigen har Bulgaria stort sett vore busett av bulgararar, sjølv om det har vore fleire folkevandringar inn og ut av Bulgaria gjennom tidene. Det oppstod ingen offisielle grensestridar då Jugoslavia vart delt i 1991, sjølv om nasjonalistiske bulgararar hevda at Bulgaria hadde fått eit for lite område av regionen Makedonia — som dei delar med både Nord-Makedonia og Hellas — på grunn av den etniske tilknytinga mellom makedonarar og bulgararar.
Topografi
Dei mest karakteristiske trekka i den bulgarske topografien er vekslande område med høgt og lågt terreng som strekkjer seg frå aust mot vest over heile landet. Frå nord til sør er desse områda Den donauske sletta, Balkanfjella (Stara Planina), Den trakiske sletta og Rodopifjella. Dei austlegaste delane nær Svartehavet er åslendt, men vert gradvis høgare jo lenger vest ein kjem, og dei vestlegaste delane av landet er berre høgareliggande område.
Catania
Plasseringa
Plasseringa til Catania ved foten av Etna var i følgje Strabius både ein stor fordel og ein stor bakdel. Dei kraftige utbrota frå vulkanen la stundom område rundt byen aude, medan den vulanske oska gav særs god jord for å drive jordbruk, særleg for å dyrke vindruer. Eit kraftig utbrot i 121 fvt. skal ha råka byen så hardt at den varme oska som fall frå vulkanen fekk bygningane til å rase saman. Catania vart derfor fritatt dei vanlege skattane til Roma i ein periode på 10 år. Hamna i Catania vart fylt igjen av eit utbrot i 1669.
Bulgarsk geografi
Drenering
Av Donau sine sideelvar i Bulgaria har alle, bortsett frå Iskar, sitt utspring i Balkanfjella. Iskar renn nordover til Donau frå utspringet sitt i Rila, og passerer gjennom dei austlege forstadane til Sofia og gjennom ein dal i Balkanfjella.
Miljø
Som tidlegare medlem av COMECON såg Bulgaria uhemma industriell vekst som ein viktig faktor for sosial velferd og utvikling mot eit sosialistisk ideal. På grunn av dette vart miljøomsyn tabu i det sosialistiske Bulgaria, og øydeleggingane den industrielle politikken førte med seg gjekk uhindra fram til Todor Zjivkov (1962-1989) si regjering vart styrta seint i 1989. Zjvikov-regjeringa sitt engasjement for tungindustri og store miljøtrugslar vart halde skjult, særleg då det gjaldt forholdet til andre land. Fabrikkar som ikkje møtte miljømessige standarar betalte symbolske bøter, og gjorde aldri noko for å ta miljømessige omsyn. Sjølv så seint som i 1990 bagatelliserte sosialistiske styresmakter effektane etter Tsjernobylulukka i 1986. Innbyggjarane vart fortalt at dei ikkje trengde å ta jodtablettar eller andre vernande omsyn.
Politisk geografi
delaktig i avtalar som omhandlar: Luftforureining (nitrogenoksid, svovel-85, flyktige organiske stoff), Antarktisk mijøprotokoll, Antarktis-traktaten, biologisk mangfald, klimaendringar, Kyoto-avtalen, Utryddingstrua dyreartar, miljøendringar, miljøfarleg avfall, havrett, forbod mot atomprøvesprengingar, vern av ozonlaget, skipsforureining (MARPOL 73/78), våtmarksområde
signert, men ikkje stadfesta: Luftforureining (ved vedvarande organiske stoff og svovel 94)
Areal og grenser
vatn: 360 km²
Maritime krav:
eksklusiv økonomisk sone: 200 nm
Laget for Folkemusikk
Laget for Folkemusikk vart skipa i 1903, då under namnet Huldraleiken. På denne tida var innflyttinga til Oslo stor, og folkemusikarane i Oslo trong ein stad å møtest.
Av folk som har vore tilknytte laget, kan nemnast Eivind Groven, Kjetil Løndal, Talleiv Røysland, Torleiv Bolstad og Odd Bakkerud. Laget har i mange år vore tilknytt Bygdelagssamskipnaden og Heimen for Landsungdom i Nordahl Bruns Gate i Oslo. Laget har og arrangert Landskappleiken to vender, i 1953 og i 1981.
Andreas av Kreta
Andreas tok grunnutdanninga si i Damaskus. Der vart han kjend med logikk, retorikk og antikk filosofi. Som fjortenåring reiste Andreas for å bli munk i klosteret Mar Saba, for han ønskte å tene Gud. Her vart han kjend for sin audmjukskap, intellekt og strenge liv.
Knud Knudsen
Knudsens språkframlegg
I tillegg til desse meir ortografiske reformframlegga, må det nemnast at Knudsen var purist, og på det leksikalske området må han karakteriserast som ein av dei mest ekstreme puristane i norsk språkhistorie. I hovudverket sitt, "Unorsk og norsk eller fremmedords avløsning" (1881) har han 987 sider med framlegg til avløysarord for ord han meinte var "unorske". Knudsen deltok òg i offentleg ordskifte imot framandord og "unorske" ord. Men ordpurismen til Knudsen fekk heller lita gjennomslagskraft i bokmålsnormeringa.
Ágrafa
Ágrafa (gresk Άγραφα) er ein landsby og ein kommune i periferieininga Evrytanía i periferien Sentral-Hellas i Hellas. Ágrafa ligg nordvest for Karpenísi og grensar i vest mot periferieininga Etoloakarnanía i Vest-Hellas, i nord mot Kardítsa i Thessalía.
Slaget ved Hastings
Slaget ved Hastings fann stad 14. oktober 1066, og var det avgjerande slaget som førte til at normannarane klarte å innta England. Sigerherren og den nye kongen av England var hertugen av Normandie, Vilhelm erobraren.
Angelsaksarane
Dei engelske styrkane er rekna å ha vore kring 7–8000 mann. Dette var berre krigarar til fots, infanteri. Engelskmennene kunne gjerne ri til eit slag, men steig så av for å kjempa. Hæren var sett saman av medlemer av det angelsaksiske aristokratiet, særleg thegnar, kongen sine eigne styrkar inkludert livgarden Housecarls. I tillegg bønder, utskrivne til teneste. Framme stod thegnane og kongen sin garde. Mange av dei må ha vore veteranar som òg hadde kjempa ved Stamford bru. Dei var væpna med sverd, spyd og ved nokre høve danske stridsøkser. Til å verja seg sjølv bar dei ringbrynjer og skjold. Ved å la skjolda overlappa laga dei ein verjande mur langs åsryggen. Etter kvart som dei framme fall, var det forventa at dei lenger bak rykte fram for å tetta hola i rekkja. Bak dei stod bønder med bogar og dei våpna dei måtte ha elles.
Slaget
I fylgje ei segn bad hertugen sin skald og riddar Ivo Taillefer om å få lov til å slå det første slaget. Han fekk lov til dette, og reid fram mot engelskmennene medan han kasta sverdet og spydet sitt opp i lufta og tok dei imot dei igjen medan han song ein tidleg versjon av «Rolandskvadet». Om ein skal tru den tidlegaste kjelda til denne forteljinga, Carmen de Hastinhae Proelio, kom ein engelskmann fram for å møta han i tvekamp. Taileffer tok snøgt livet av motstandaren sin og tok hovudet hans som trofé. I ei kjelde frå 1100-talet vert det fortalt at Taileffer reid rett inn i den engelske slagoppstillinga og tok livet av ein til tre engelskmenn før han sjølv fall.
Etterspel
Berre ein liten del av engelskmennene nådde skogen. Ein del normannarar følgde etter dei, men i halvmørkret mellom trea fekk engelskmennene overtaket då dei nådde ulendt terreng. I kjelder frå på 1100-talet blir det fortalt at normannarane som gjekk inn i skogen fall etter å ha kome inn i ein malfoss, ei «vond grøft».
Hertug Vilhelm kvilte gjennom natta, og begynte så på den vidare erobringa av England. I to veker rekrutterte han soldatar nær Hastings, og venta på at angelsaksiske aristokratar skulle koma for å underkasta seg. Då han innsåg at dette ikkje kom til å skje, begynte han sin marsj mot London. Første juledag vart han krona i Westminster Abbey.
Tuva
Tuva kan visa til:
Vitskap i 1840
Vitskapsåret 1840 er ei oversikt over hendingar, prisvinnarar, fødde og døde personar tilknytte vitskap i 1840.
DJ Falk
DJ Falk er fødd i Lørenskog kommune og seinare busett på Stokmarknes i Hadsel. Han har vore profesjonell internasjonal DJ sidan 1987, og spela frå Warszawa i sør til Longyearbyen i nord. DJ Falk har spela alle slags stader, frå små klubbar til store hallar/arenaer, og hans største publikum til no, var på over 6000 menneske.
Jeja
Jeja (russisk Е́я) er ei elv i Krasnodar kraj i Russland og ei av sideelvane til Vjatka frå venstre. Elva er 311 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Bairisk
Bairisk er ei dialektgruppe av det høgtyske språket som blir brukt i lengst søraust i utbreiingsområdet til tysk. Namnet bairisk har same opphav som Bayern, men ikkje same utbreiing som den tyske delstaten. For det første er ikkje alle bayerske dialektar bairiske: Vest i Bayern (Schwaben) bruker ein alemannisk, i nord frankisk. For det andre bur dei fleste bairisk-talarar i Austerrike, og bairisk blir også brukt i mellom anna Nord-Italia.
I tillegg til dette samanhengande området høyrer også enkelte tyske språkøyar til det bairiske dialektområdet. Dette er nokre kommunar i Italia, delar av dei gjenverande tyskspråklege minoritetane i Tsjekkia, Slovakia, Ungarn og Ukraina, og hutterer-folket i Nord-Amerika. Den spesielle sørbairiske dialekten som blir brukt i dei italienske språkøyane (utanom Sør-Tirol), blir kalla zimbrisk. Ein finn han i isolerte kommunar i dei italienske regionane Veneto og Friuli-Venezia Giulia, i tillegg til provinsen Trento.
Bossa Nova Baby
«Bossa Nova Baby» er ein song skriven av Jerry Leiber og Mike Stoller og spelt inn av Elvis Presley 22. januar 1963 i Radio Recorders i Hollywood som ein del av filmmusikken til filmen Fun in Acapulco i 1963.
Songen nådde åttandeplassen på poplista Billboard Hot 100 i USA og 20. plassen på Billboard R&B Singles-lista i 1963. Songen nådde òg 13. plassen på den britiske singellista..
Andre versjonar
• 1964: The Hollyridge Strings (instrumental)
• 1965: The Ravers
Chemnitz
Historie
Chemnitz har visstnok den lågaste fødselsraten i verda.
Jaseni
Jaseni (russisk Я́сени) er ei elv nordvest i Krasnodar kraj i Russland. Elva er 74 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Tafjord Kraft
Betongdemninga ved utløpet av i Zachariasvatnet er 95 meter og var i si tid den høgaste i Noreg, og har blitt ein turistattraksjon. Zakariasvatnet er med 70 millionar m3 den største magasinet i Tafjordfjella.