cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Franskmenn
Franskmenn (fransk peuple français) er innbyggjarane i Frankrike og diasporaen deira, eller folk som har fransk som morsmål. Vallonar i Belgia og sveitsarar med fransk som morsmål pleier likevel ikkje å verte rekna som franskmenn.
Halakhá
Halakhá (hebraisk הֲלָכָה hălākhā) er jødisk religiøs lov etter rabbanittisk-jødisk tradisjon. Grunnlaget for halakháen er Toráen (dei fem mosebøkene) med sine 613 bod og fortolkinga av desse i Misjná. Etter rabbanittisk tradisjon er det 613 bod i Toráen. Nokre av desse boda er retta utelukkande eller hovudsakleg mot menn eller kvinner; nokre berre til kohaním (kohanittar, prestefamiliar) og leviím (levittar, tempeltenarfamiliar); nokre berre til dei som driv landbruk innanfor landet Israel; og mange galdt berre da Tempelet i Jerusalem stod. Slik er det under 300 av dei 613 boda som faktisk er bindande i dag.
Skorpionfluger
Levesett
Skorpionflugene finst helst på fuktige stadar, særleg i skogar. Dei flyg om natta, og er vanlegast i Holarktis, det vil seie Nord-Amerika og Eurasia. Nokre av artane lever av nektar, medan andre er rovdyr eller åtseletarar.
Badekar
Tradisjonelt har badekar ofte vore laga av porselen eller emaljert stålplate, men i dag har glasfiber og liknande teke over. Likevel kan eit badekar produserast av svært mange material, og det vert produsert badekar av støypejarn, tre og andre material. Badekar til små ungar er oftast laga av plast, og montert i tilknyting til eit stellebord eller liknande.
Det austslovakiske låglandet
Geomorfologisk er låglandet ein del av Tiszalåglandet (Tiszamenti síkság) i Ungarn, Det transkarpatiske låglandet (Zakarpats'ka nyzovyna) i Ukraina og sletta Câmpia Someşului i Romania.
FC Porto
FC Porto har vunne 30 nasjonale seriemeisterskap (Primeira Liga) og gått til topps i 20 nasjonale cupturneringar (Taça de Portugal). Klubben klarte i 2010/11-sesongen å spele samtlege 30 seriekampar utan å tape.
Brian Laudrup
Klubbspel
Laudrup gjekk i 1998 til Chelsea FC i England, der han allereie første vinteren reiste til FC København. Grunna svake prestasjonar forlet han klubben straks før sesongslutt. Sesongen 1999-2000 spelte han for den ​​store nederlandske klubben Ajax Amsterdam. Ved sesongslutt la han opp grunna ein akillesskade som hadde plaga han ei tid.
Den austslovakiske sletta
Viktige byar på sletta er Trebišov, Michalovce, Veľké Kapušany, Kráľovský Chlmec og Sobrance
Tapio Wirkkala
Arbeid
Han formgav også møblar, porselen, smykke, tekstil og mykje anna. I tillegg var han arkitekt for mange utstillingar og han laga skulpturar og store utsmykkingar.
Lady's Rock
Lady's Rock er eit skjer sørvest for Lismore i Indre Hebridane i Skottland. Det ligg under vatn ved høgvatn og har ei fyrlykt. Eilean Musdile ligg i nordaust ved sidan av Lismore.
Richard Gendall
Gendall grunnla Teere ha Tavaz, ein organisasjon som vil fremje kornisk i forma «moderne kornisk».
Jevnaker Idrettsforening
Jevnaker Idrettsforening er eit idrettslag på Jevnaker i Viken fylke. Laget har størst aktivitet i avdelingane med fotball og skeiser, driv elles med langrenn og turn. Jevnaker stadion vart opna i 1974. Stadionanlegget omfattar skeisebane, grasbane, kunststoffbane og fem mindre fotballbaner.
Grønlandshavet
Grønlandshavet er ein arm av Nordishavet og hovudutløpet frå Nordishavet til Atlanterhavet. På grunn av drivis er dei nordlege områda sjeldan opne for skipstrafikk.
Dvergmallefamilien
Dvergmallefamilien (Ictaluridae) er ein familie nord-amerikanske mallefisk som lever i ferskvatn frå Canada til Guatemala. Fleire av artane er òg sett ut i andre delar av verda, mellom dei dvergmallen ein finn i Drengsrudvannet i Asker.
Melvin Schwartz
På byrjinga av 1960-talet utførte Lederman, Schwartz og Steinberger eksperiment ved Brookhaven National Laboratory der dei nytta ein partikkelakselerator for å generere ein stråle av nøytrinoar, partiklar som ikkje har nokon merkbar masse eller elektrisk ladning. Det var kjend at når nøytrinoar trefte materie, vart det nokre gonger generert elektron eller elektronlike partiklar som kalles myon. Det var derimot ikkje kjend om dette kom av at det fanst ulike typar nøytrinoar. Lederman, Schwartz og Steinberger viste at dette var tilfelle og kalla den tidlegare uidentifiserte typen av nøytrinoer som genererte myon for myonnøytrino.
Lin
Skildring
Lin er ein spinkel eittårig plante. Stenglane er tynne og elastiske. Blada er spreidde, heilranda og elliptiske. Over- og undersidene er einsarta grågrøne. Blomane er regelmessige og har ein klar blåfarge. Dei sit øvst på stengelen. Fruktene er kapslar med fem blanke frø. Frøa spirer lett på eigna stader.
Kárystos
Kárystos (gresk Κάρυστος) er ein distriktsby og ein kommune i periferieininga Évvia i periferien Sentral-Hellas i Hellas. Kárystos omfattar den sørlegaste delen av øya Évvia. I aust ligg Egearhavet, i sør Petaliósbukta og i vest Sør-Évvia-bukta.
Valdis Zatlers
Zatlers vart nominert som presidentkandidat av den regjerande sentrum-høgre-koalisjonen. Han vart vald av den latviske nasjonalforsamlinga, Saeima, med 58 av 98 røyster, 31. mai 2007, og tok over som president 8. juli same året.
Sørfjorden i Ullsfjorden
Eit lite stykke frå botn av fjorden går Lakselvbukta sørover på vestsida av fjorden. Inst i bukta ligg bygda Lakselvbukt. Sørfjorden svingar her gradvis vestover og endar i ein liten poll kalla Sjøvassbotn. Pollen har innløp via eit smalt sund kalla Sørstraumen.
Robert Morton Nance
Nance skreiv mange bøker om kornisk, m.a. ei kornisk ordbok, som har vorte eit standardverk. I 1929 publiserte han Cornish for All, i den ortografiske versjonen 'Unified' Middle Cornish spelling.
Bilbao
Historie
Bilbao vart omleira fire gonger av karlistane under karlistkrigane, men byen vart aldri erobra, noko som går igjen i mottoet til byen.
Ediacara
Biota
Ein har lite dyrefossil frå denne periode, kanskje fordi dyr på denne tida ikkje hadde utvikla harde ytre enno og at det derfor var vanskeleg å få danna fossil. Den edicariske biotaen inkluderer nokre av dei eldste sikre fleircella organismane med vev og dei vanlegaste typane liknar markar, bregner, diskar og immobile poser. Dei liknar lite på moderne livsformer og forholdet til sjølv livsformene som oppstod under den kambriske eksplosjonen er vanskeleg å sjå. Meir enn 100 slekter har vorte skildra og av dei ein kjenner til finn ein arkarua, charnia, dickinsonia, ediacaria, marywadea, onega, pteridinium og yorgia.
DS «Nordstjernen» (1882)
Historie
Skipet fekk nytt namn «Deneb» den 2. november 1936 då den nye vart levert. Sommaren 1939 var ho i fraktfart mellom Sør- og Nord-Noreg.
Dan Jansen
Før OL 1988 i Calgary var Jansen blant gullfavorittane på 500 og 1000 meter. Nokre timar før starten på 500-meteren fekk Jansen ein telefon med beskjed om at søstera hans var i ferd med å døy av leukemi. Nokre få timar etter at han hadde snakka med søstera, fekk han beskjeden om at ho var død. Same kvelden fall Dan Jansen under 500-meterløpet, og seinare i leikane fall han igjen på 1000 meter.
Willy Brandt
Willy Brandt var ein tysk politikar på venstresida, og rikskanslar (statsminister) i Forbundsrepublikken Tyskland frå 1969 til 1974. Han fekk Nobels fredspris i 1971 for arbeidet sitt med å betre tilhøvet til DDR, Polen og Sovjetunionen. I Tyskland er han omstridd, og måtte gå av som kanslar etter ei spionskandale.
Ungdom og utlegd
Han vitja Tyskland igjen i 1936, som den norske studenten Gunnar Gaasland. Dette kunne han gjere blant anna fordi han lærte seg godt norsk svært fort. I 1937 arbeidde han som journalist i Spania under den spanske borgarkrigen. Han blei fråtatt den tyske statsborgarskapen sin i 1938, og søkte etter det om norsk statsborgarskap. I 1940 blei han arrestert av tyske invasjonsstyrkar, men blei ikkje gjenkjend da han var i norsk uniform og snakka flytande norsk. Han blei sett fri som andre norske soldatar, og rømte da til Sverige, der han fekk norsk statsborgarskap av den norske ambassaden.
Attia Hosain
Verkliste
Ufullstendig
Normann
Avleiing
I fransk samanheng kan namnet visa til nokon som stammar frå Normandie. I nederlandsk kan det visa til nokon som kjem frå Noreg.
Dimmuborgir
Dimmuborgir er eit stort område med uvanlege lavaformasjonar på ei lavaslette aust for Mývatn på Island. Dimmuborgir-området består av forskjellige grotter og steinformasjonar som er restar etter vulkansk aktivitet. Området kan sjå ut som restane etter ein oldgamal kollapsa festning med søyler som spyr ut røykfaner med svovelhaldig røyk. I islandske myter var Dimmuborgir ein stad mellom jorda og underverda, og skal ha vore bustad for alvar, troll og julenissen.
Kjosen i Ullsfjorden
Fjorden har innløp mellom Hjellnesodden i sørvest og grenda Beinsnes i nordaust. Like sørvest for Hjellnesodden går Sørfjorden vidare sørover. Rett sør for Beinsnes, på sørsida av fjorden, ligg bygda Jøvik. Ei anna grend ved fjorden er Storsteinnes, litt søraust for Beinsnes.
Senjamållaget
Laget hadde 36 medlemmar i 2019.
Zine El Abidine Ben Ali
Liv
Zine El Abidine Ben Ali var fødd i Hammam Sousse, ein kystby nordaust i Tunisia. Han gjorde militær og diplomatisk karriere før han vart med i regjeringa i 1978. Frå 1984 var han innanriksminister, og ansvarleg for kampen mot politisk opposisjon i eittpartistaten, inkludert islamske fundamentalistar. 1. oktober 1987 vart han statsminister, og dermed etterfylgjaren til presidenten. I november same året fekk han den 84 år gamle presidenten, Habib Bourguiba, erklært senil, og avsette han i eit ublodig kupp.
Sogn og Fjordane fylke
Fylkesvåpenet vart godkjent ved kongeleg resolusjon 23. september 1983. Motivet er på sølv grunn tre blå spissar mot venstre, der spissane står for dei tre fjordane i fylket og viser til fylkesdelane Sogn, Sunnfjord og Nordfjord. Fylkesblomsteren til Sogn og Fjordane er revebjølle og fylkessteinen er eklogitt.
Klima
I ytre og mellomliggjande strok er det mykje nedbør, om lag 1500-3000 mm årleg. Toppnivåa finst som regel 20-30 km frå kysten. I dei meir skjerma indre fjordstroka, me.a. i delar av Lærdal og Luster, er det nokre periodar med årsnedbør på under 500 mm.
Næringsliv
Fruktdyrking
Fanerozoikum
Tidsspennet til fanerozoikum inneheld den raske utviklinga av mange dyrerekker, evolusjonen til desse rekkene til forskjellig utforming, dei første plantene på jordoverflata, utviklinga av komplekse planter, dei første fiskane, dei første landdyra og utviklinga av det moderne dyrelivet. I løpet av denne perioden har kontinenta flytta på seg og danna etter kvart superkontinentet Pangea, som så delte seg opp i dei noverande kontinenta.
Miedwie
Miedwie er ein av Pomrskisjøane i Vestpommerske voivodskap i Polen. Han er 35 km² stor, 16,2 km lang og 3,2 km brei. Den største djupna er 43,8 m.
Gro Kvinlog
Gro Kvinlog er ein norsk freestyleutøvar som representerer Hemsedal IL. I 2005 kom ho på ein sjuandeplass i VM i skicross i Finland.
Dei masuriske sjøane
Dei masuriske sjøane (polsk Pojezierze Mazurskie, tysk Masurische Seenplatte) er eit innsjødistrikt nordaust i Polen som inneheld meir enn 2 000 innsjøar og vatn. Dei ligg i den historiske regionen Masuria som var folkesett av masurarar som talte masurisk.
Atsuto Uchida
Den første profesjonelle klubben til Uchida var Kashima Antlers. Han debuterte for klubben 17 år gammal., 5. mars 2006. Han vart stemt med på J-ligaen sitt All-Star-lag i 2006. Han har vore med på å vinna J-ligaen med Kashima Antlers tre år på rad, i 2007, 2008 og 2009. Sommaren 2010 gjekk han til Schalke i Tyskland.
Joseph Hooton Taylor jr.
Joseph Hooton Taylor jr. er ein amerikansk radioastronom. Han tok doktorgrad ved Harvard University i 1968. Han underviste ved University of Massachusetts, Ahmerst, mellom 1969 og 1981, og vart seinare professor ved Princeton University i 1986.
Kamuflasje
Naturleg kamuflasje
Nokre dyr og plantar har farger som passar inn i omgjevnaden, eller evne til å skifte farge.
Devínporten
I Slovakia er porten ein del av Dei vesle Karpatane.
Cuenca i Spania
Historie
Dei neste hundreåra var velståande for Cuenca, på grunn av tekstilindustrien og kvegoppdrett. På denne tida vart domkyrkja i byen bygd, i anglo-normannisk stil med mange franske arbeidarar, sidan kona til Alfonso VIII, Leonor de Plantagenet, var fransk.
Romeriksporten
Romeriksporten er ein dobbeltspora, elektrifisert jernbanetunnel som går frå Etterstad i Oslo til Stalsberg ved Lillestrøm. Tunnelen er 14 580 meter lang med største tillatte fart på 210 km/t og vart opna i 1999. Tverrsnittet er 110 m2.
Morskie Oko
Innsjøen
Morskie Oko er ein av dei mest populære destinasjonane i Tatrafjella og får ofte over 50 000 vitjande i løpet av ein sesong. Ein kan nå vatnet til fots på rundt to timar frå den næraste vegen. Mange turistar vel å ta turen med hest og vogn, som vert tent av dei lokale innbyggjarane. Om vinteren er eit kort stykke av ruta utsett for snøras.
Lyngenfjorden
Fjorden har innløp mellom Sotneset på Arnøy i nord og Nordklubben i sør. Vest for Nordklubben går Ullsfjorden sørover. På austsida av den ytre delen av Lyngen ligg øyane Vorterøya og Utøya, og i denne ytre delen er det få busetnader ved fjorden. Frå Spåknes og inn heile fjorden går E6 langs austsida og her er det langt fleire busetnader. Det same gjeld på vestsida sørover frå Årøya, som ligg midt i fjorden. Ved Spåknes ligg bygda Djupvik og litt lenger sør bygda Nordmannvik. Ved bygda Olderdalen går fjordarmen Kåfjorden søraustover til Birtavarre.
Skibotn er ein tettstad i Skibotnbukta på austsida av Lyngen. Frå her og inn til botn av fjorden vert han kalla Storfjorden. Storfjorden strekkjer seg 17 km inn til Hatteng. Frå botn av fjorden er det berre om lag 20 km langs Balsfjordeidet til Nordkjosbotn inst i Balsfjorden.
Pangea
Paleogeografi
Pangea, som låg langt sør då vår tids store kolførekomstar vart danna i tropane, byrja å sprekke opp i permtida, samstundes som delar flytta seg nordover. I juratida byrja Sør-Amerika å drive vekk frå Afrika. I krittida løyste India, Australia og Antarktis seg ut frå austsida av det noverande Afrika.
Det norske U21-herrelandslaget i fotball
Sluttspel
I sluttspelet vann Noreg med 1-0 mot Sverige i kvartfinalen, medan det vart tap mot Spania i semien med same resultat på golden goal. Noreg vann bronsefinalen med 2-0 mot Nederland etter to mål av Steffen Iversen.
Solskjelsvatnet
Fiske
Det finst òg ål i vatnet. For å fiska i vatnet må ein ha løyve frå grunneigaren.
Diklordifenyltrikloretan
Bruk
DDT er eit effektivt insektmiddel. Relativt små mengder av stoffet gjev god effekt. Dessutan er det lite giftig for menneske, samanlikna med andre insektmiddel. Det har vore brukt mot mygg som spreier malaria og andre sjukdomar, noko som førte til færre tilfelle av sjukdomane.
Cuauhtémoc Blanco
Blanco har delteke i to fotball-VM for Mexico, i 1998 og 2002, og skåra i begge to, men han vart ikkje teke ut til Mexico sin tropp til fotball-VM i 2006. 13. september 2008 fekk han sin landskamp nummer 100 for Mexico. Han spelte i fleire av Mexico sine kvalifiseringskampar til VM i 2010.
Swingdans
Lindy hop
Lindy hop er den originale swingdansen som vart dansa til swingjazz. Lindy hop skal ha oppstått i Harlem i New York i 1927. Grunnstega som går over åtte slag er gå, gå, trip-pel-steg, gå, gå, trip-pel-steg. Grunnturen startar i open posisjon, ein går inn i lukka posisjon og roterer saman ein full runde medsols og endar opp i open posisjon. Lindy hop gjekk av moten saman med swingjazzen, men har sidan gjenopplivinga på 1980-talet fått ein renessanse. I dag er lindy hop ei av konkurransegreinene i swing og rock'n roll. Lindy hop blir ofte dansa til gammal eller ny swingjazz, men òg til annan musikk.
OGAE Second Chance Contest 2007
Sverige vann OGAE Second Chance Contest for ellevte gong, med songen «Cara Mia» av Måns Zelmerlöw.
Olderfjorden i Kvænangen
Olderfjorden (samisk Dorskevuotna) er ein fjordarm av Kvæangen i Kvænangen kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 4,5 km nordaustover til Olderfjord i botn av fjorden.
Fjorden har innløp mellom Coangagáddi i nord og Nersokkodden i sør. Bukta er ei lita grend som ligg like utanfor Olderfjord. Mellom desse går det veg, men ingen av dei har vegsamband til resten av kommunen. Fjorden er omgjeve av høge fjell. På nordsida ligg Nakkefjellet (748 moh) og Sukkertoppen (714 moh). På sørsida ligg Middagsfjellet (392 moh) og Nærsokk (526 moh).
Aschaffenburg
Historie
Dei tidlegaste spora etter menneske i området rundt Aschaffenburg går tilbake til steinalderen. Aschaffenburg, som i mellomalderen vart kalla Ascapha eller Ascaphaburg, var opphavleg ein busetnad for alemannarar. Romerske legionar hadde òg ein leir her, og på ruinane av deira castra bygde den frankiske Major Domus ei borg. St. Boniface reiste eit kapell for St. Martin og grunnla eit benediktinar kloster. Ei steinbru over Main vart bygd av erkebiskop Willigis i 989. Adalbert gav byen fleire privilegium rundt 1122. I 1292 vart det halde eit kyrkjemøte her, og i 1474, før den som vart halde i Wien, ein Reichstag der konkordatet vart avgjort, stundom kalla Aschaffenburgkonkordatet.
Gondwana
Gondwana, eller opphavleg Gondwanaland var eit superkontinent som hovudsakleg låg på den sørlege halvkula i perioden mellom 500 og 200 millionar år sidan. Gondwana bestod av landmassar som i dag er på den sørlege halvkula, som Antarktis, Sør-Amerika, Afrika, Madagaskar, Australia-New Guinea og New Zealand, samt Arabia og det indiske subkontinentet, som i dag er på den nordlege halvkula. Namnet kjem frå regionen Gondwana nord i sentrale område av India (frå sanskrit gondavana, «skogen til gond»).
Escherichia coli
E. coli i vassreinsing og kloakkbehandling
Innan vassreinsing og kloakkbehandling vart E. coli tidleg vald som ein indikator på forureiningsnivået i vatn. Høgt tal på E. coli i ein prøve vil vanlegvis bety store mengder avføring i vatnet. Grunnen til at E. coli er godt eigna til dette, er at det er mange fleire koliforme bakteriar i menneskeleg avføring enn det er patogenar (slik som Salmonella Typhi - som gjev tyfus) og ettersom E. coli som oftast er harmlaus, kan dei ikkje «sleppe laus» i labben og skade nokon. Nokre gonger kan likevel E. coli ikkje brukast som indikator på menneskeleg avføring - f.eks. i miljø der E. coli gror godt - slik som ved papirfabrikkar.
Laurasia
Laurasia var eit superkontinent som seint i mesozoikum braut laus frå superkotinentet Pangea. Det bestod hovudsakleg av landmassar som i dag ligg på den nordlege halvkula, som Laurentia (den nordamerikanske kratonen), Baltica, Sibir, Kazakhstania og Nord-Kina og Aust-Kina.
Asbjørn Kloster
Asbjørn Olsson Kloster var ein norsk kvekarpredikant, -lærar, fråhaldsagitator og skipar av Det Norske Totalavholdsselskap.
Ein statue utført av Valentin Kielland vart reist over Kloster i Stavanger i 1912 på initiativ frå Idar Handagard. Kloster har biletet sitt på eit norsk frimerke frå 1959 (NK 474) og har ei gate på Storhaug kalla opp etter seg.
Castor (fleirtyding)
«Castor» er namnet på fleire skip.
Soul
Soul (engelsk for 'sjel') er ein musikksjanger som er ei blanding av rhythm & blues og gospel. Soul hadde sitt opphav i USA på slutten av 1950-talet. Rhythm & blues (eit omgrep skapt av Jerry Wexler) er i seg sjølv ei blanding av blues og jazz og oppstod på 1940-talet hos små musikkgrupper, ofte med bruk av saksofon, som bygde på blues-tradisjonen.
Balansert straum
Rørslelikningane i naturlege koordinatar
Dei horisontale rørslelikningane for ein luftpakke i naturlege koordinatar kan uttrykkast som følgjande:
der
Rodi
Pronomen
Dei personlege pronomena i rodi skil seg tydeleg ut frå romani rakripa: Medan rodi har den typiske angloromani og sintikes-forma mander, har romani rakripa normalt forma miro. For å unngå samanfall mellom eintal og fleirtal har ein så i romani rakripa teke i bruk fleirtalsforma vorsnus eller vårsnus.
Dei personlege pronomena følgjer eit forenkla blandingssystem med indiske, romanske og germanske trekk: I eintal har første person gjennomført m- og andre person gjennomført d- — parallelt til m- og t- i indoariske språk. Tredje person eintal liknar på l-formene ein finn i moderne romanske språk, men kjem faktisk av oblike former i romanés. Endingsvokalen i 3. person eintal er -o for hannkjønn og -i for hokjønn i tråd med generell morfologi i sigøynarspråka. I fleirtal er den eldre vestnorske motsetnaden m- | - | d- bruka. Det er tendens til generelt samanfall mellom objektsform og eigeform, og med unntak av 1. person eintal er denne oblike forma markert ved s-ending.
Substantiv
Substantiva i rodi følgjer i hovudtrekk ein forenkla norsk morfologi, med etterhengd bunden artikkel både i eintal og fleirtal. I eintal blir det skilt mellom hannkjønn (-en) og hokjønn (-a) i bunden form, men i fleirtal er det samanfall i form av -ar i ubunden form og -ane i bunden form. Den ubundne artikkelen i eintal er jækk i alle kjønn: jækk raklo å jækk rakli (‘ein gut og ei jente’), men den norske artikkelen en/e/et kan òg brukast: en raklo å e rakli.
Balansert straum
Utleiing
Viss vi løyser for V, får vi:
Bruk
Sjå artikkelen om geostrofisk vind for ei skildring av bruk.
Tregleiksstraum
Sjølv om det sjeldan er observert i atomsfæren kan ein få roterande straum utan at ein har trykkgradientkrefter. Denne typen straum vert kalla tregleiksstraum.
Skedsmokorset
Skedsmokorset er ein tettstad i Lillestrøm kommune i Viken fylke, og har 15 000 innbyggjarar. Staden ligg like ved Europaveg 6 om lag 25 km nord for Oslo og er ein stad med stor bustadbygging.
Podtatranská kotlina
Grensene mellom dei tre nemnde bekkena er òg vasskilja i området: Váh drenerer den vestlege delen, og munnar ut i Donau, som munnar ut i Svartehavet, og Poprad drenerer den austlege delen og munnar ut i Dunajec og Wisła, som munnar ut i Austersjøen.
Galleberg
Selskapet importerer kjende merkevarer frå internasjonale produsentar som Ricola, Cloetta Fazer og Kraft.
Robert Southey
Han vart fødd i Bristol og utdanna ved Westminster School (som han vart utvist frå fordi han hadde skrive ein artikkel som fordømde pisking), og Balliol College i Oxford (om denne tida i Oxford sa Sothey seinare at «alt eg lærte var litt symjing og litt båtaktivitet»). Etter å ha eksperimentert med eit skrivepartnerskap med Samuel Taylor Coleridge, gav han ut si første diktsamling i 1794. Same året drøfta han, Coleridge og nokre andre om dei skulle etablere eit idealistisk fellesskap i Amerika. Sidan planla dei å skipe dette kollektivet i Wales, men gav til slutt opp ideen.
Rudolph the Red-Nosed Reindeer
Historie
Comet and Cupid and Donner and Blitzen,
Argentina
Kolonistyre 1536-1816
Sjølv om Buenos Aires voks fram som ei eksporthamn for ein del av sølvet frå høglandet i Perú (no Bolivia) og Paraguay, vart byen snart råka av handelsforbod (1594). Smugling tok ho over som den viktigaste økonomiske drivkrafta i byen og regionen. Skip frå Frankrike, Holland og særleg Portugal var aktive i dette hamnområdet. Særleg dei portugisiske territorielle ambisjonane og dei uklåre grensene mellom dei to kolonimaktene medførte etter kvart at spanjolane vart urolege over denne smuglinga. I tillegg synte dei lovlege handelsrutene via Peru seg som langdryge og kostbare, noko som hindra utvikling i området.
Politikk
Den lovgjevande makta er kjend som Kongressen (Congreso) og er bygd opp av to kammer: Representantane sitt kammer (Cámera de Diputados) og Senatet (Senado). I Representantane sitt kammer er medlemmane valt direkte og basert på eit proporsjonalt system. Dei er valt for fire år og kan bli gjenvalt for to år om gangen utan tidsrestriksjonar. Det sit for tida 257 medlemmer i dette kammeret med bl.a. 35 på benken for provinsen Buenos Aires. I Senatet er tre representantar frå kvar provins valt direkte, noko som utgjer totalt 72 medlemmar. Desse kan også få forlenga mandata sine utan avgrensing.
Økonomi
Jordbruk og industri basert på jordbruksprodukt utgjer den viktigaste kjelda til argentinsk eksport. Dei to viktigaste eksportprodukta er sojaprodukt og matolje. Bilindustrien kjem på tredjeplass, etterfølgt av korn. Kjøtteksporten, som historisk har vore svært viktig for landet, kjem no på ein 12. plass, etter både olje/gass og industridelar.
Pamplona
Historie
Den første verdskrigen synte at festningssystemet i Pamplona var forelda. I 1915 vart derfor murane øydelagde og byen kunne utvidast. Berre sørmuren vart rive, sidan dei andre ikkje hindra byen i å vekse. Stjernefortet var eit militært anlegg fram til 1964, men då berre som ein garnison.
Pamplona vert rekna som ein av byane med høgast levestandar og livskvalitet i Spania. .
Gudmund Skjeldal
Karriere
Gudmund Skjeldal var som storebroren Kristen langrennsløpar og tevla for Bulken Idrettslag. I 1993 overraska han stort under femmila i Holmenkollen, og kom etter ei sterk avslutning på andreplass, berre slått av Aleksej Prokurorov. Han vann sølvmedaljen på 50 km i tre etterfylgjande noregsmeisterskap, 1991-93.
Idéhistorikar
Skjeldal er utdanna cand.philol. med hovudfag i idéhistorie. I 2005 gav han ut ein biografi om broren Kristen, som då framleis var toppidrettsutøvar. Her filosoferer han rundt barndommen deira, rundt vintrane som vert stadig mildare, og om kjærleiken til snøen og det opphavlege langrennet.
Ambient Monkeys
Bakgrunn
Like før Tangerine Dream gjekk på scenen under konsertar i Europa i 1997, kunne publikum høyre roleg musikk med lydar av natur, dyr og miljø over. I følgje plateheftet var det «etterspurnad frå publikum etter denne ambient-musikken før konsertane» som gjorde at det vart gjeve ut på plate som Ambient Monkeys på TDI. Dei første utgåvene av plata vart selde i samband med konsertane deira i Storbritannia i november 1997. Den første versjonen av plata kom med sporet «Largo (from Xerxes)».
Greenwich
Greenwich (utt. eller ) er eit område i det sør-austlege London. Det var opphavleg ein egen by, men er nå innlemma i London, og har gitt namn til bydelen Greenwich. Området er sterkt knytt til sjøfartshistoria til England, og blei på grunn av dei mange minna om dette som er bevarte der, plassert på verdsarvlista til UNESCO i 1997.
Paleozoikum
Tektonikk
Geologisk startar paleozoikum kort tid etter at superkontinentet Pannotia braut opp i mindre delar mot slutten av ei global istid (sjå kryogenium og snøballjorda). Gjennom tidleg paleozoikum var landmassane på jorda brote opp i ei rekkje mindre kontinent. Mot slutten av æraen samla desse kontinenta seg saman til eit nytt superkontinent som vert kalla Pangaea, som bestod av nesten heile landmassen på jorda.
Ordførarar i Sandstad
Ordførarane i kommunen var: ...
Finn E. Kydland
Nobelprisarbeidet
Kydland vart tildelt Sveriges Riksbanks økonomipris til minne om Alfred Nobel for 2004 saman med Edward C. Prescott. Det han og Prescott samarbeida om var å laga ein økonomisk modell for makroteorien med utgangspunkt i mikroteori. Medan makroteori handlar om samfunnet generelt, det vil seie utvikling av inflasjon eller brutto nasjonalprodukt, handlar mikroteori om korleis enkeltpersonar og verksemder ter seg.
Personleg
I tillegg til den djupe interessa si for økonomien liker Kydland òg bluesmusikk. Han er ein ihuga idrettsmann som har sprunge maratonløp fire gonger, og både speler og ser fotball.
Hans Riddervold
Hans Riddervold var ein lærar, prest, stortingsmann og statsråd.
Riddervold var i perioden 1827 til 1842 representant på alle stortingssamlingane. Fram til 1833 representerte han Fredrikstad, 1836-42 Fredrikshald. I 1845 bad han seg fri for val. På stortinget 1848 var han atter stortingsrepresentant, då for Trondheim og Levanger. Stortingspresident og odelstingspresident i 1830, og formann i komiteen om kjøpstadskatten. President i stortinget i 1836, 1839, 1842 og 1848. I 1836-stortinget og i det overordentlege storting 1836-37 var han formann i valkomiteen. Også i 1848 var han formann i valkomiteen, samt formann i protokollkomiteen.
Eggebalansering
Historie
Eggebalansering er blitt knytt til lichun, perioden i den kinesiske kalenderen som markerer byrjinga på våren ({{lang|zh|春) den 4. eller 5. februar når sola har lengdegradskoordinatane 315°. Denne dagen balanserte ein ferske egg på den breie enden.
USA
Ein artikkel i bladet Life frå 1945 rapporterte om an egg-balancing craze i Chungking (den dåverande hovudstaden i Kina) under lichun det året. Denne artikkelen og liknande rapportar førte til ei liknande eggbalanseringsdille i USA, men halden på vårjamdøgn ved den vestlege byrjinga av våren i staden. Ideen om at egg er lettare å balansera denne dagen er sidan blei eit amerikansk vandresoge, og ein har tidvis halde eggebalanseringsarrangement denne dagen. I 1976 byrja kunstnaren Donna Henes frå New York å organisera eggebalanseringsseremoniar med det erklærte målet om å oppnå fred i verda og internasjonal harmoni. Dette blei til årlege hendingar i New York.
DS «Capella»
Etter hurtigrutekarrieren
Vraket låg på grunt vatn, og vart heva av Johns. Taranger Bjergingskompani og selt til brørne Anders og Gabriel Andersen frå Hillevåg ved Stavanger. I krigsåra var det mangel på lasteskip. Vraket vart derfor reparert, omdøypt til DS «Hillevåg», og sett inn i godstrafikk igjen i juli 1943. Ho vart fleire gonger utleigd til Det Stavangerske Dampskibsselskab (DSD) og sett inn på kystruta mellom Oslo og Bergen. I mars 1951 vart skipet selt til Schølberg-Knudsen i Kristiansand, og videreselt til Johan Gerrard i juli 1951, òg frå Kristiansand. I januar 1952 vart ho seld til belgiske opphoggarar. Det ankom Hoboken under slep 21. januar 1951.
Lismore i Skottland
Geografi
Lismore ligg i Loch Linnhe, nordaust for Mull i Argyll and Bute. Nesten heile øya består av dalradisk kalkstein, og har eit rikt jordsmonn med mykje tre og kratt.
Ricola
Ricola er eit sveitsisk selskap kjend for å laga halspastillar med urter. Dei lagar også urtete.
Praktsnokar
Praktsnokar eller flygande slangar (Chrysopelea) er ei slekt av slangar i underfamilien tresnokar. Artane i slekta lever høgt oppe i tre i Søraust-Asia. Dei kan spila ut sidene slik at kroppen vert flat og kan slik sveva frå tre til tre eller frå eit tre og ned til bakken.
960 Birgit
960 Birgit er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 1. oktober 1921 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Olav Meisdalshagen
Liv og gjerning
1946 vart Meisdalshagen formann i den nyoppretta Statens husbank, ein posisjon han hadde til han kom med i regjeringa året etter. Formann på ny då han gjekk ut av regjeringa i 1951.
Ragnar Frisch
Frisch fekk fleire æresdoktorat og prisar. Dei to største var den italienske Antonio Feltrinelli-prisen og Nobelprisen i økonomi, som han fekk i 1961 og 1969. Han bidrog med mange nye tankar og termar innan økonomifaget, mellom anna ordet økonometri (av fransk économétrie) som han brukte første gong i artikkelen «Sur un problème d’économie pure» (1926). Frisch var sein av grunnleggjarane av Economic Society og redaktør av Econometrica i meir enn 22 år.
Stage
Mottaking
I 2005 vart albumet gjeve ut på nytt med rett rekkefølgje på spelelista, og utan at songane vart tona ut mellom kvart spor.
I ei melding for 1991-utgåva sa Mat Snow i Q at «framføringane er kjappare enn studiooriginalane og lid under det. Det dei oppnår med dette tapar dei i kraft og intensitet.»
Sandstad kommune
1. juli 1914 blei Sandstad skild ut frå Fillan som eigen kommune med 947 innbyggjarar.
Aleksandra Kollontaj
Kollontaj var berar av St. Olavs Orden.
CARICOM
Medlemsland
Per 2010 har CARICOM 15 fullverdige medlemsland, 5 tilknytte medlemsland og 7 land med observatørstatus. Alle dei tilknytte medlemmene er britiske oversjøiske territorium, og det er uklart kva for rolle desse landområda skal ha i organisasjonen. Landa med observatørstatus er land som er med i minst éin av dei tekniske komitéane i CARICOM. Datoane i parentes nedanfor er dei datoane då eit land vart med i CARICOM.
{| border="0" width="100%"
Winchester
Winchester var hovudstad i kongedømet Wessex, og er gjerne også rekna som tidlegare hovudstad for England. Fleire viktige historiske bygg er bevart i byen, som Winchesterkatedralen frå 1100-talet, Winchester College grunnlagt i 1382 og Storhallen, den einaste bevarte delen av det kongelege slottet. Storhallen vart gjenoppbygd til si noverande form mellom 1222 og 1235. Han er kjent som staden der det runde bordet til kong Arthur skal vera; sidan 1463 har eit stort rundt bord hengt på veggen og blitt ein stor turistattraksjon.
Den store brennevinsdagen
Denne dagen samla fiskarane seg til ein fest der det vart drukke brennevin — likevel ikkje så mykje at dei ikkje rodde fiske dagen etter. Det var òg andre tradisjonar knytt til dagen, spesielt kjent er «hansinga». Den innebar at førstereisgutten, skårungen, skulle spandere brennevin på dei andre i båtlaget. Første års høvedsmann skulle spandere «høvedsmanns hans», og dei som rodde fiske for siste gongen skulle spandere «stavhans». Når det gjaldt stavhansen, ville det alltid vere noko uklårt - dei fleste meinte nok at dei ville ro fiske eitt år til. Gamlingane som ikkje lenger for på vinterfiske, markerte gjerne brennevinsdagen med ein dram heime.
Finn
Avleiing
Det norrøne Finnr viser til dei ein tidlegare kalde finnar, nemleg samar. Det har kanskje vore gitt som klengenamn til folk som ætta på desse. Finn kan brukast åleine, men ein finn det i talrike samansetjingar av namn. I mannsnamn er det som regel ei ending, som i Arnfinn og Torfinn. Finn finst òg i nokre få kvinnenamn, som Finnlaug. Namnet finn ein òg i stadnamn, som Finnøy, Finnås, Finnsnes og fylket Finnmark.
Solvern
Solvern er middel og utstyr ein kan bruka til vern mot plagsamt eller skadeleg sollys. Dette kan ha form som ein skjerm som stoppar eller demper lyset, eller eit påført stoff som absorberer eller reflekterer lyset.
Islandsk geografi
Om lag halvparten av arealet til Island, som hovudsakleg har vulkansk opphav, består av kuperte ørkenar av lava og andre øydemarker. 11 % av landet er dekt av dei tre store isbreane:
Kjetil Løndal
Han var musikalsk leiar for spelgruppa i Laget For Folkemusikk frå 1945 til 1980, og sat ei tid som leiar for laget. Han var og leiar for Landslaget for Spelemenn frå 1950 til 1952.
Appellrett
Appellrettane i Noreg er lagmannsrettane.
The Real Me
«The Real Me» er ein song skriven av Pete Townshend for The Who. Songen er gjeven ut på den andre rockeoperaen deira, Quadrophenia i 1973. Songen er den andre songen på albumet og omhandlar guten Jimmy, ein ung engelsk Mod med fire forskjellige personlegheiter. Songen skildrar korleis han prøver å takle dei forskjellige personlegheitane og finne «den verkelege seg» («the real me»).
Parts per million
1 000 ppm = 1‰
ppb
ppb er ei forkorting for det engelsk omgrepet parts per billion, altså delar per milliard.
Hartwig Gauder
Hartwig Gauder er ein idrettsmann frå tidlegare Aust-Tyskland. Han fekk gull-medalje i kappgang i OL i Moskva i 1980.
Hafrsfjord
Historie
På Hestnes, i den smale delen av fjorden, ligg Fluberget, som er det største helleristingsfeltet i Sør-Rogaland.
Den olympiske eiden
Utøvareiden
In the name of all the competitors I promise that we shall take part in these Olympic Games, respecting and abiding by the rules which govern them, committing ourselves to a sport without doping and without drugs, in the true spirit of sportsmanship, for the glory of sport and the honour of our teams.
Dommareiden
Dommereiden blir halden av ein dommar frå arrangørlandet, mens han held i eit hjørne av det olympiske flagget. Den første dommareiden vart avlagd under vinter-OL 1972 i Sapporo.
Historie
Heidi Schüller, ein tysk friidrettsutøvar, var den første kvinna som avla utøvareiden. Det gjorde ho under opninga av sommar-OL 1972 i München. Sharon Weber vart den første kvinnelege dommaren til å avleggje eiden, under sommar-OL 1984 i Los Angeles.
Egersund
Namn og symbol
Namna «Eigersund» og «Egersund» har utgangspunkt i det norrøne/gamalnorske namnet «Eikundarsund». «Eikund» tyder 'øya som er rik på eik', altså Eigerøy. Endinga «sund» syner til skipsleia mellom fastlandet og øya. Området har hatt mykje eikeskog, og eit eikeblad har og vorte valt som kommunevåpen.
Daniel C. Tsui
Tsui mottok Nobelprisen i fysikk i 1998, saman med Horst Ludwig Störmer og Robert B. Laughlin, for oppdaginga deira av ei ny form for kvantevæske med fraksjonelt ladde eksitasjonar..
Horst Ludwig Störmer
Han vart løna med Nobelprisen for å ha oppdaga at elektron opptrer saman i sterke magnetiske felt, og kan danne nye typar «partiklar» med ladningar som er ein brøkdel av ladningen til elektronet. Störmer og Tsui gjorde oppdaginga i 1982 under eit eksperiment der de utnytta ekstremt sterke magnetfelt og låge temperaturer. Innan eitt år etter oppdaginga lukkast det Laughlin å forklare resultatet dei fekk. Gjennom teoretisk analyse viste han at elektrona i eit sterkt magnetfelt kan kondensere og danne ei slags kvantevæske, som minna om dei kvantevæsker som oppstår ved superleding og i flytande helium.
Raymond Chandler
Raymond Chandler døydde i La Jolla i California.
Matterhorn
Klatring
Matterhorn var av dei siste store fjellet i Alpane som fjellklatrarar nådde toppen av. Fjellet var ikkje teknisk vanskelegare enn andre fjell, men skapte ei frykt hos dei tidlege fjellklatrarane. Den første seriøse forsøket vart gjort rundt 1857, hovudsakleg frå den italienske sida, men sjølv om det ikkje ser sånn ut er sørsida vanskelegare og klatrelaga måtte gje opp fleire forsøk.
I dag er alle ryggane og sidene av Matterhorn klatra i alle årstider. Kvar sommar tar fjellguidar med seg mange klatrarar til toppen av fjellet via Hörnliryggen. Ut frå vanleg standard er klatringa relativt vanskeleg (med klatregraden AD). På grunn av personlege feil, fallande steinar og overfolka ruter døyr fleire klatrarar kvart år. Den vanlegaste ruta er å ta taubanen Schwarzsee opp frå Zermatt, gå til Hörnli-hytta (3 260 moh) og overnatte her. Neste dag står klatrarane opp seint på natta for å nå toppen før dei vanlege ettermiddagsbyene (ofte med torevêr) kjem inn.
Gerardus 't Hooft
Han har òg fått Lorentzmedaljen (i 1986) og Wolfprisen (i 1981).
Blomberg
Blomberg finn ein nemnt i matrikkelen frå 1650. Han har heile tida vore einbølt, dvs. at det berre er éin bustad på han. Siste brukaren flytte i 1947.
På 1990-talet sette Storfjordens Venner garden i stand. Stovehuset, der midtpartiet truleg er 350 år gammalt, vart restaurert. Løa, som hadde dotte heilt ned, vart rekonstruert og oppattbygt på gamalt vis av løematerial frå andre stader. Til rekonstruksjon av løa vart det brukt fotografi av Magne Flem, fotograf i Sunnmørsposten. Ein fann og teikningar av løa i juleheftet av Nils og Blåmann frå 1946. Teiknaren, Ivar Mauritz-Hansen var på Blomberg sommaren 1946. Slik kom teikningane i juleheftet, og dei som bygde opp att løa kunne sjå korleis den gamle hadde sett ut. Vølingsarbeidet vart mykje gjort på dugnad. Likevel var det store kostnadar. Dei fekk tilskot frå mellom anna riksantikvaren. I alt kosta istandsettinga av Blomberg 2,6 millionar kroner.
Yamoussoukro
Historie
Félix Houphouët-Boigny var den første presidenten i den frie Elfenbeinskysten. Han kom frå Yamoussoukro, og heldt byen fram som eit eksempel for resten av landet, mellom anna det effektive jordbruket her. Seinare skulle byen bli utnemnd til hovudstad, men ikkje før Large-Bassam, Bingerville og Abidjan først hadde vore det. I mars 1983 vart Yamoussoukro endeleg den politiske og administrative hovudstaden i landet. Det meste av den økonomiske aktiviteten skjer likevel fortsatt i Abidjan.
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 1906
Dette var den første cupfinalen som vart overvært av den norske kongefamilien.
Robert Bylot
Sjøferdene
Kartografane i England festa ikkje tru til Bylot og Baffins verk i Baffinbukta. Så seint som i 1812 viste kart over området berre til stiplalinjer; med kommentaren Baffinbukta etter W. Baffin i 1616, i dag ikkje tiltrudd. Då John Ross kom til området i 1821, viste karta etter Bylot-Baffinsjøferda seg å vere mykje nøyaktige.
James Maxton
James Maxton var ein skotsk politikar. Han var fødd ved Glasgow som son av to skolelærarar, noko han blei sjølv au, sidan.
Maxton døydde i 1946, medan han framleis var sittande parlamentsmedlem for Glasgow Bridgeton. Etter det stagnerte ILP, og på 1970-talet blei det lagt ned.
Kristoffer Joner
I 2005 vart han tildelt Amandaprisen som beste mannlege skodespelar for sin innsats i filmen Naboer.
François Rabelais
Han er mest kjend for si første bok, Pantagruel, som han gav ut under pseudonym i 1532. Boka var starten på den såkalla Gargantua-serien.
Transsiberia av Tangerine Dream
Nyutgjevingar
Berre eitt år etter albumet kom ut i juni 1998, kom det ut på ny med nytt plateomslag.
Gjerdesmettfamilien
Gjerdesmettar varierer i storleik frå kvitbuksmett, med gjennomsnitt lengd under 10 centimeter og vekt 9 gram, til chiapassmett, med gjennomsnitt om lag 22 cm lengd og vekt 50 g. Fargene som dominerer er grå, brun, svart og kvit, og dei fleste artar kan vise andre farger, spesielt på stjert eller venger.
Dei ulike artane førekjem i eit breitt spekter av habitat, frå terreng med tørr, tynnvaksen skog til regnskog. Dei aller fleste artane lever nær bakken, men enkelte medlemmer av artar i Campylorhynchus og Odontorchilus er ofte funne oppe i lauvtaket. Nokre få artar, spesielt gjerdesmett og hussmett, er ofte knytt til menneske. Dei fleste artane er standfuglar, held til i Sentral- og Sør-Amerika heile året, men fåtalige tempererte artar migrerer vanlegvis til varmare klima om vinteren. Gjerdesmettar byggjer kuppelforma reir, og kan vere monogame eller polygame alt etter art. [Perrins, C. (1991)]
Artsliste
Slekt Troglodytes
Slekt Uropsila
Knelarnettvenger
Levesett
Vaksne knelarnettvenger er aktive rovdyr som nyttar fellklørne sine til å fanga ulike bytteinsekt, oftast fluger og sommarfuglar som kviler på blomar. Det finst både dag- og nattaktive artar.
Evolusjonshistorie
Ein reknar den vesle, spesielle nettvengefamilien Berothidae som søstergruppa til knelarnettvengene. Denne gruppa er artsfattig, men har likevel så mykje som ein art i Europa i dag.
Reformjødedom
Ein grunn til denne svake stillinga kan vere at reformjødar i eksil har vist mindre interesse enn andre og meir konservative retningar til å gjere alijá (innvandre til Israel).
Samuel R. Delany
Samuel Ray Delany, Jr. er ein forfattar frå USA. Han har ein stor produksjon i science fiction og fantasi-sjangrane og har motteke litterære prisar. Sentrale bøker er novellesamlinga Driftglass og romanane Nova, The Einstein Intersection, Hogg og Dhalgren. I 2001 blei han professor i engelsk og Creative Writing ved Temple University i Philadelphia. Delany er òg kjent som litteraturkritikar.
Biografi
Dei siste åra har Delany undervist i engelsk og skrivekunst på universitetsnivå. Han var elleve år ved University of Massachusetts, halvtanna år ved The State University of New York og flytta til Temple University i 2001.
Motiv i diktinga
I Triton og Return to Nevèrÿon-serien (fire bind med historier og noveller) skriv han om korleis den sosioøkonomiske basisen i samfunnet formar seksualiteten og haldningar til seksualitet. Også i verk med tilnærma realistisk innhald, som Atlantis: Three Tales, The Mad Man og Hogg drøfter Delany desse spørsmåla ved å ta fram klåre bilete frå New York City, både i jazz-alderen og AIDS-tida, frå privatskular på 50-talet, Europa på 60-talet og amerikanske småbyar. I den siste romanen til Delany, Phallos, skriv han om korleis ein gresk mann er på leit etter tryggleik og lykke i det andre hundreåret i vår tid.
Finnmark fylke
Namnet «Finnmark» kjem av finn, ordet dei norrøne brukte for samar, og mǫrk, som tydde ‘grenseområde, vilt område’. Samane sin «hovudstad», og sete for Sametinget, er i Karasjok i Finnmark.
Lydsystem
Eit lydsystem er settet av språklydar som eit einskilt språk utnyttar. Det kan i stor grad karakteriserast som eit system, det vil seie ei «gruppe av mindre einingar som lagar ein samordna eller samverkande heilskap». Ein skil mellom anna mellom konsonantsystem (eller konsonantfonemsystem), vokalsystem (eller vokalfonemsystem) og tonemsystem.
Tennevoll
Tennevoll er kommunesenter i Lavangen kommune i Troms og Finnmark. Tettstaden har og ligg inst i Lavangsfjorden.
Lääne-Viru maakond
4,9 % av folkesetnaden i Estland bur i Lääne-Viru maakond.
Quadrophenia
Tittelen er ein variant av den feilaktige bruken av schizofreni som ei dissosiativ identitetsforstyrring for å gjenspegle dei fire fråskilde personlegheitene til Jimmy, hovudrolla i operaen som er sagt å representere personlegheita til kvar av medlemmene i The Who.
Musikalsk struktur
I tillegg til å skildre personlegheiter/bandmedlemmer, har kvar av dei fire skildringane fire musikalske tema som syner personlegheitane til Jimmy i operaen: «Helpless Dancer», «Is It Me?», «Bell Boy» og «Love Reign O'er Me». Dei fire temaa er blanda saman i både tittelsporet (som ei bru mellom «The Real Me» og «Cut My Hair») og den nest siste songen, «The Rock» (mellom «Doctor Jimmy» og «Love, Reign O'er Me»). Dei to stykka er dei mest musikalsk komplekse som Townshend nokon gong skreiv for The Who, der han kombinerte alle dei fire temaa til to seks minuttar lange potpurri. Dei to stykka har ikkje ein klår start eller slutt, sidan dei vert tona inn frå dei føregåande songane og glir inn i det neste. Stykket startar med temaet frå «Bell Boy» (temaet til Moon), etterfølgd av temaene frå «Is It Me» (temat til Entwistle), «Helpless Dancer» (temaet til Daltrey) og «Love, Reign O'er Me» (temaet til Townshend). «Quadrophenia» tonar ut i lyden av regn etter temaet til «Love Reign O'er Me». «The Rock» endar med ein kombinasjon av dei fire temaa, med «Bell Boy»-temaet som akkordsekvens, «Helpless Dancer»-temaet som melodien, «Is It Me?»-temaet som solo (på gitar og synthesizer) og keyboard-delen frå «Love Reign O'er Me» som motmelodi. Heile songen endar brått til lyden av torevêr og glir over i sjølve «Love Reign O'er Me».
Andre format
Sommaren 1996 spelte The Who heile Quadrophenia for første gong på mange år i Hyde Park i London med Zak Starkey på trommer (første gong som trommeslagar i The Who), Geoff Whitehorn og Simon Townshend på elektrisk gitar og Jon Carin og John «Rabbit» Bundrick på tangentinstrument. I tillegg hadde bandet med seg gjesteartistane Phil Daniels som fortejlaren/Jimmy, Gary Glitter som The Rocker, Adrian Edmonson som Ace Face/Bellboy, Stephen Fry som hotellmanageren (som skrik «Bellboy!»), Trevor McDonald som nyhendelesare og David Gilmour frå Pink Floyd som bussjåføren på songen «The Dirty Jobs». Gilmour spelte òg sologitar på «Sea and Sand», «Dr. Jimmy», «The Rock», «Love, Reign O'er Me»og «5:15 (Reprise)». Ein britisk og amerikansk turne følgde etter denne konserten der Daniels vart erstatta og Simon Townshend tok over Gilmour si rolle. Gary Glitter og P.J. Proby var med som gjestar på enkelte songar som The Godfather og Billy Idol gjesta òg som Ace Face/Bellboy.
Brasil
Namn
På guaraní, eit offisielt språk i Paraguay, blir Brasil kalla «Pindorama». Dette var namnet urfolk i Brasil gav til regionen, og tyder «landet med palmar».
Geografi
Brasil har eit tett og kompleks system av elver, eit av dei mest omfattande i verda, med åtte store nedslagsfelt som alle renn ut i Atlanterhavet. Dei største elvene er Amazonas, Paraná med dei imponerande Iguazúfalla, og dessutan Negro, São Francisco, Xingu, Madeira og Tapajós.
Klima
Klimaet i Brasil omfattar eit breitt spekter av vêrforhold over eit stort område med ein variert topografi, men mesteparten av landet er tropisk. Etter Köppen si klimaklassifisering dekker Brasil fem store klimatiske subtypar: tropisk regnskogklima, tropisk, halvtørt klima, høgland tropisk, temperert klima og subtropisk klima. Dei ulike klimatiske tilhøva gjev miljø som spenner frå ekvatoriale regnskogar i nord og halvtørre ørkenar i nordaust, til temperert barskog i sør og tropiske savannar i sentrale Brasil. Mange regionar har tydeleg ulike mikroklima.
Jeløya
1. januar 1876 vart ein ny del med 631 bebuarar overført frå Jeløy (Moss landdistrikt) til Moss. 1. juli 1925 hende den siste grensereguleringa før samanslåinga, då ein del med 30 innbyggjarar vart overført til Moss.
Záhorie
Miljø og økologi
Enkelte delar av Záhorie er verna med Záhorie verna landskapsområde, det første låglandet som har denne statusen i Slovakia. Landskapsområdet dekkjer 275,22 km² og er delt inn i to fråskilde delar, ein nordaustleg og ein vestleg. Dei vesle Karpatane verna landskapsområde og Biele Karpaty verna landskapsområde ligg delvis i Záhorie.
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 1908
1. runde
5. september