cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vladivostok
Russisk kontroll
20. juni 1860 stemna det militære forsyningsskipet «Mantsjzjur» (russisk Маньчжур), under kommando av kapteinløytnant Aleksej Sjefner, inn i Det gylne horn-bukta for å grunnleggje ein militær utpost, som alt hadde fått Vladivostok som offisielt namn. Ein styrke på 40 mann (ein offiser, to korporalar og 37 meinige) vart henta med skip frå Nikolajevsk-na-Amure for å byggje dei første bygningane i den framtidige byen. Dei valde ut ein stad der innseglinga til Gylne horn-bukta alltid var synleg, der dei bygde leiren sin. Ein månad seinare kom korvetten «Griden» (russisk Гридень) med oppdrag å verne den nye utposten og å bringe nye forsyningar til garnisonen.
Frå 1899 til og med 1909 vart fire teater opna i Vladivostok. Det var Tikhy Okean-teateret (Stillehavet), Det offentlege teateret, som følgde dei kreative metodane til Moskva artistiske teater, Zolotoj Rog-teateret og Pusjkin-teateret, der gjesteframsyningar av Vera Komissarzjevskaja, ei kjend russisk skodespelarinne, fann stad. I 1912 kom avisa 'Teateret og musikken' ut for første gong.
Etter revolusjonen
Etter Oktoberrevolusjonen i 1917 byrja eit nytt kapittel i historia til Vladivostok, som det gjorde for resten av Russland. Væpna styrkar frå Trippelententen vart stasjonerte i byen. 31. desember 1917 segla japanske, britiske og amerikanske kryssarar inn i Det gylne horn-bukta. I april 1918 vart det japanske firmaet Isido angripe i Vladivostok. Som følgje av denne hendinga gjekk dei japanske og britiske styrkane i land under påskot av å verne sine borgarar. Bolsjevikske partisanar svarte med å gjennomføre ein geriljakrig i byen.
I 1954 vitja førstesekretæren i kommunistpartiet i Sovjetunionen, Nikita Khrusjtsjov, Vladivostok. Khrusjtsjov var den første leiaren for Russland eller Sovjetunionen som vitja byen og han pleidde å samanlikne Vladivostok med San Francisco.
Klima
Sommaren i Vladivostok er varm og fuktig og varer i gjennomsnitt 142 dagar. Den lengste sommaren vart målt i 1967 med 174 dagar og den kortaste i 1969 med 116 dagar. Sommarvêret er vekslande, med mange kraftige regnbyer på grunn av tyfonar og frontar. Første halvdel av sommaren er det ofte overskya, med mykje tåke.
Transport
Den føderale hovudvegen M60 har det sørlege endepunktet i byen. Han startar i Khabarovsk, 760 km lengre nord og følgjer Ussuridalen sørover til Vladivostok.
Internasjonale samband
Det russiske utenriksdepartementet har ein representasjon i Vladivostok.
Kujaviskpommerske voivodskap
Historie og administrasjon
Kujaviskpommerske voivodskap vart danna 1. januar 1999, ut av dei tidlegare voivodskapa Bydgoszcz, Toruń og Włocławek.
Vladivostok
Venskapsbyar
Vladivostok er venskapsby til:
Kujaviskpommerske voivodskap
Byar
8. Chełmno (20 388)
12. Solec Kujawski (15 060)
25. Janikowo (9 111)
33. Kcynia (4 679)
Vatersay
Vatersay (skotsk-gælisk Bhatarsaigh) er ei øy i Ytre Hebridane i Skottland. Vatersay er òg namnet på den einaste landsbyen på øya.
Spar Kjøp
Spar Kjøp blei stifta i 1962 av Helge Eide Knudsen (1933-2015) og kona Reidun, som byrja med å selja strikkegarn. Verksemda blei utvikla til postordresal, og deretter til eigne butikkar, og varesortimentet omfatta kelde, fottøy, sport- og fritidsutstyr og kosmetikk. Føretaket har halde fram med å vera ei familieverksemd.
Kujaviskpommerske voivodskap
Byar
46. Dobrzyń nad Wisłą (2 269)
47. Kamień Krajeński (2 251)
1048
1048 (romartal MXLVIII) var eit skotår som byrja på ein fredag etter den julianske kalenderen.
Arnamul
Arnamul (skotsk-gælisk Arnamuil) er ein staur utanfor vestsida av Mingulay i Ytre Hebridane i Skottland. Sjølv om ho er bratt, har sauer beita på den relativt flate toppen då det budde menneske på Mingulay.
Skjor
Skildring
Skjora er ein langstjerta fugl med eit karakteristisk mønster i svart og kvitt. Dei svarte fjørene har ein metallskinnande glans i blått, grønt og lilla. Ho kan også vere heilt kvit (albino), som vist på biletet under.
Monument
Med monument forstår ein til vanleg eit minnesmerke over ein person eller ei hending. Innan kunsthistoria blir det gjerne brukt ein breidare definisjon, der kvar ein menneskeskapt gjenstand over ein gitt storleik blir kalla eit monument. Innan arkeologi blir omgrepet brukt enda breiare, om kvar ein menneskeskapt gjenstand som er av arkeologisk interesse, frå myntar til store byggverk.
Thimphu
Dechenchoeling, den offisielle kongebustaden, ligg nord for byen. Det same gjer klostra Dechenphu, Tango og Cheri.
Tashichoedzong, hovudstaden sin dzong, med fleire nasjonale funksjonar, ligg òg på nordsida av byen. Dette palasset/borga vart bygt i 1641, og har vore sete for regjeringa sidan 1952. Kvart år, på seinsommaren, er Tashichoedzong åstad for ein fargerik maskedansfestival kalla tsechhu. Dette er er ein populær turistattraksjon.
Indra
Soger
Guden opptrer òg i audmjukande forteljingar. I Ramayana blir det fortald at han, ved å forkle seg som mannen hennar, hadde samleie med den vakre Ahalya. Ektemannen Gautama kom tilbake og oppdaga Indra, fortsatt forkledd, på veg ut. Ettersom Gautama var ein mektig rishi hadde han makt til å forbanna Indra og gjorde det — ved å gje han tusen kvinnelege kjønnsorgan over heile kroppen. Desse blei seinare forandra til auge.
New Delhi
Historie
Mykje av New Delhi blei planlagd av Edwin Lutyens på ein måte som kan minna om Washington eller Haussmanns Paris. Store, vide avenyar og prangande bygg skulle imponera nykomarar.
Då India fekk sjølvstende, fortsette New Delhi som hovudstad. Regjeringa i landet og presidenten held til her. Det gjer òg høgsterett og leiinga til den indiske hæren.
Lyndon B. Johnson Space Center
Lyndon B. Johnson Space Center (JSC) er NASA sitt senter for bemanna romferder. Senteret er lokalisert i Clear Lake-området i det søraustlege Houston, Texas. Tomta vart donert av Rice University som ligg like ved. Johnson Space Center vart bygd i 1962 som Manned Spacecraft Center, men vart i 1973 kalla opp etter president Lyndon B. Johnson som døydde det året.
Suck
Ballinasloe er den største byen ved Suck.
Bukspyttkjertelen
Eksokrin
Bukspyttkjertelen er hovudkjelda til enzym som løyser opp feitt (lipidar) og protein. Slimhinnene i tarmveggene inneheld enzym som kan spalta karbohydrat (polysakkarid). Sekretet frå bukspyttkjertelen inneheld bikarbonationar og er alkalisk (basisk) for å kunna nøytralisera det sure tarminnhaldet som kjem frå magesekken. Kontrollen av bukspyttkjertelen sin eksokrine funksjon går gjennom enzyma gastrin, cholecystokinin og secretin, som vert utskilde av cellene i magesekken og tolvfingertarmen når desse organa vert utvida av mat eller drikke. Dei stimulerer bukspyttkjertelen til å danna sine sekret.
Endokrin
Spreidde i det eksokrine vevet i bukspyttkjertelen ligg små klumpar av celler som er kalla dei langerhanske øyane. Dette er dei endokrine cellene i kjertelen, og dei produserer insulin, glucagon og fleire andre hormon. Øyane inneheld tre hovudtypar celler — alfaceller, betaceller, og deltaceller. Betacellene, som produserer insulin, er langt dei fleste. Alfacellene lagar glucagon og deltacellene somatostatin, som fører til lågare nivå av både glucagon og insulin. Der er òg PP celler og D1 celler, men ein kjenner lite til desse førebels.
Hans Hyldbakk
Som lokalhistorikar og bygdebokforfattar skreiv han til saman om lag 11 000 sider, mellom anna i bygdebøker for seks ulike kommunar og i fleire jubileumsskrift frå heimtraktene sine. Hyldbakk utførte eit nybrottsarbeid da han skreiv historia om hjembygdas husmenn og husmannsplassar, som utkom i 1942. For dette arbeidet fekk Hyldbakk tilnamnet «småkårsfolkets historikar».
Norio Haryu
Han spela for klubben Bellmare Hiratsuka.
Noregs Mållag
Tida før skipinga i 1906
Då målmiljøet i hovudstaden (Samlaget, Maalkassa, Den 17de Mai og Noregs Ungdomslag) tok initiativet til målstemnet i februar 1906, stod skipinga av eit landslag såleis heller ikkje på saklista. Føremålet var å forma ut eit samla krav frå målrørsla til partia framfor stortingsvalet hausten 1906 — difor vart òg målstemnet i Oslo halde dagen før Venstre skulle ha landsmøte same stad. Initiativet til eit landslag kom på slutten av møtet som eit benkeframlegg frå Johannes Lavik, bladstyrar i Gula Tidend og leiar for målfolket vestafjells. Både framlegget om å skipa eit landslag og førebelslovene for ’Norigs maallag’ gjekk då samrøystes gjennom mellom 1 og 2 natt til 5. februar.
Målsak under andre verdskrigen
Mållaget blei oppløyst av varaformann Gustav Indrebø (formannen Knut Markhus var fengsla) i mars 1942, då nazistane ville ha makta der. Fleire lokallag blei lagde ned under krigen, og medlemstalet sokk.
Landsmøte
Mållaget har lagt vekt på å halda landsmøte på ulike stader i Noreg, sjå eigen artikkel om landsmøte i Noregs Mållag.
Knut Bjørnsen
Liv og virke
Han byrja sin journalistiske karriere som sekstenåring i bladet Sportsmannen, der han blei kjend med redaktøren Per Jorsett som han skulle ha eit omfattande samarbeid med. I 1953 blei han tilsett Verdens Gang, og var der fram til han i 1961 blei tilsett i NRK. Knutsen blei verande i statskanalen i 30 år, som sportskommentator og programleiar. Knutsen kommenterte særleg meisterskap på skøyter og friidrett for radio og fjernsyn, ofte saman med Per Jorsett. For dette fekk dei to Idrettsgallaens hederspris i 2004. Bjørnsen fekk òg Norsk Lytterforenings ærespris i 1982. Som programleiar leidde Knut Bjørnsen spørjeprogrammet Kvitt eller dobbelt frå 1966 til og med 1994. I 1970 leidde han også spørjeprogrammet Avspark. Han var seinare programleiar for Lykkehjulet og Ønskebrønnen på TV3. Bjørnsen presenterte òg ulike produkt i fjernsynsreklame, som på TV-shop. Bjørnsen spelte seg sjølv i to episodar av Karl & Co på TV 2. Han var dommar i Isdans på TV 2 i 2007.
1036
1036 (romartal MXXXVI) var eit skotår som byrja på ein torsdag i den julianske kalenderen.
Kavadartsi
Kavadartsi ligg i regionen Tikvesj (makedonsk Тиквеш) i hjartet av landet sitt viktigaste vinområde. Her ligg òg den største kunstige innsjøen i landet og den største vingarden i Søraust-Europa, begge kalla opp etter sletta Tikvesj.
Stand Up av Jethro Tull
Utgjvingar
I 2001 vart ei digital ommastring av albumet gjeven ut med fire bonusspor.
Xinzheng
Han er ein av dei byane i Henan som blei utvalde som stadar for reform og liberaliseringseksperiment.
Benefit
Mottaking
Kritikarane var ikkje særleg imponert då Benefit kom ut. Rolling Stone kalla det «teit og dumt». Disc and Music Echo var heller ikkje imponert, men kjende att kvaliteten til bandet: «Dette albumet tar ikkje eit like drastisk sprang frå Stand Up, som dette gjorde frå This Was. Det er meir som det Jethro Tull me har sett og høyrt det siste året. Det verkar å vere eit merkverdig langt album, og syner at det er eit spanande band. Spanande fordi dei kan ha ganske lange gitarsoloar og likevel halde det stramt og samanhengande.». The Village Voice-kritikaren Robert Christgau likte riffa som songane var baserte på, men vart teken bort av teksten, som han meinte var vanskeleg å hugse.
The Happiest Days of Our Lives
Innhald
Som så mange andre songar på The Wall fortel The Happiest Days of Our Lives ein del av historia til hovudrolla Pink. Pink vert send på ein kostskule. Denne vert driven av svært strenge og ofte valdelege lærarar, som ønskjer å forme elevane til den «riktige» forma for samfunnet.
Påskedag
Påskedagen vert symbolisert på mange vis - viktigast er den tomme krossen og det sigrande lammet. Påskedagen følgjer etter ei 40 dagar lang fastetid, og innleier ei kyrkjeleg festtid, med kvit som liturgisk farge.
Skikkar
I mange land får barn påskeegg på påskedagen. Skikkane omkring dette varierer; i nokre land får dei papp- eller plastegg fylt med godteri, medan andre gøymer sjokoladeegg (lagt av påskeharen) som barna kan leite etter. Som mange andre kyrkjelege høgtider, vert dei i Noreg ofte feira frå kvelden i forvegen. Så òg med påskeegga.
Tamotsu Nakamura
Tamotsu Nakamura er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Wiel
Wiel er eit etternamn av dansk opphav. Det kom til Noreg på slutten av 1600-talet med Mads Jensen Wiel som var frå Stege på øya Møn. Han busette seg i Halden og namnet har i stor grad vore knytt til denne byen, der familien Wiel har hatt ein solid posisjon i spesielt handelslivet.
Roberta Brunet
Aktiv
I finalen på 5 000 meter ved VM 1997 i Aten var Brunet ein av tre løparar som utgangen av siste sving kjempa om VM-tittelen. Gabriela Szabó frå Romania leia, føre portugisiske Fernanda Ribeiro og med Brunet på tredjeplass. På oppløpssida kleiv Brunet forbi Ribeiro, medan Szabó heldt unna og vart verdsmeister. Sju dagar seinare forbetra Brunet landsrekorden på 3 000 m til 8.35,6.
Den italiensk-tyrkiske krigen
Den italiensk-tyrkiske krigen blei utkjempa mellom Italia og Det osmanske riket frå 29. september 1911 til 18. oktober 1912. Krigen enda med at Italia fekk kontroll over dei osmanske provinsane «Tripolitania» og «Cyrenaica», det som i dag er Libya, Ródos, og dei andre gresktalande øyane i Egearhavet ved Anatolia. Sjølv om det var ein mindre konflikt så var han viktig i forspelet til den fyrste verdskrigen. I det dei såg kor lett Italia hadde slått Det osmanske riket nytta Balkanligaen høvet og gjekk til åtak på imperiet.
Binders
Ikon for genial design
Bindersen har to store funksjonelle problem. Det verste er at han tek med seg papir det ikkje var meint han skulle gape over. Mange arkiv har difo bannlyst bindersen. Eit anna problem er at han mistar spensten og lausnar når bunken vert for tjukk.
Villsvin
Skildring
Storleiken til villsvina varierer mykje med kvar bestanden held til. Dei nordlegaste villsvina er vanlegvis tyngre og meir kompakt bygde enn dei heilt sørlege. I Sentral-Europa er hoene vanlegvis 130 til 140 cm lange og med masse mellom 55 og 70 kg, medan hannane er 140 til 150 cm lange og ein masse på mellom 80 og 90 kg.
Levesett
Villsvinet er stort sett altetande, men plantekost utgjer størsteparten av føda.
Villsvin og menneske
På leiting etter føde kan villsvin rota kraftig opp i det øvste jordlaget, og kan på den måten gjera skade i avlingar.
Adiabatisk prosess
Ein adiabatisk prosess som er reversibel vert òg kalla ein isentropisk prosess. I tillegg er ein adiabatisk prosess som er irreversibel og som ikkje gjer noko arbeid ein isentalpisk prosess.
Fylkesveg 55
Over Sognefjellet passerer i gjennomsnitt 600 køyretøy i døgnet dei månadane vegen er open. I juli er trafikken oppe i 1100 og i september nede i 300 køyretøy i døgnet.
Dmitrij Mendelejev
Periodesystemet blir til
Han gjorde mange kjemiske forsøk og fann ut korleis dei ulike grunnstoffa oppførte seg. Mange hadde like eigenskapar, fann han ut. I februar 1869 sat Mendelejev og arbeidde med ei lærebok. Han mådde gjere det lett å få oversyn over dei 65 grunnstoffa. Han sorterte dei etter kor tunge atom dei hadde. Han oppdaga da at han kunne plassere dei i eit slags rutemønster der dei med like eigenskapar kom under kvarandre. Han kalla denne tabellen for Det periodiske systemet.
Mikulov
Historie
Det viktigaste landemerka i byen er Mikulovborga til Dietrichstein-familien og Piarist-gymnaset.
Jens Erichstrup
Erichstrup døydde i Stavanger i 1826, same året som han var komen til byen.
Villa Villekulla
Villa Villekulla er eit hus som finst i Astrid Lindgrens bøker om Pippi Langstrømpe. Pippi bur i Villa Villekulla saman med apekatten Herr Nilsson og hesten Lille gubben. I grannehuset bur Tommy og Annika. Her søv ho med føtna på hovudputa, bakar pepparkaker på golvet og finn skattar på loftet. Utanfor huset står eit tre som ein kan plukke brusflasker av.
Polyfyletisk gruppe
Polyfyli står i motsetnad til monofyli.
Hardanger Sunnhordlandske Dampskipsselskap
HSD Sjø dreiv snøggbåt- og ferjeruter i Hordaland fylke og «Flaggruten» mellom Bergen og Stavanger. Dei siste åra reiste 2 millionar passasjerar i året med HSD Sjø AS og i 2003 frakta ferjene til selskapet 4,6 mill bilar. HSD Sjø AS hadde 31 ferjer og 10 snøggbåtar.
I 2003 hadde HSD ein omsetnad på 1,83 mrd. kroner. Konsernet hadde ca. 2 100 tilsette.
Peterskyrkja
Turist- og pilegrimsmål
Dagleg er om lag 20 000 menneske innom Peterskyrkja. Katedralen er såleis ei av dei mest vitja bygningar i verda.
Goodbye Blue Sky
Plot
Som dei andre songane på The Wall fortel «Goodbye Blue Sky» ein del av historia om hovudpersonen Pink. Songen forklarar depresjonen til Pink som eit resultat av at han voks opp i ei etterkrigsverd med berre den oververnande mora hans til å ta seg av han. Han skildrar òg at Pink er lei seg for at den barndomen han skulle hatt, vart tatt bort frå han sjølv før han vart fødd. Vi får så vite at han reiser til USA og blir ei rockestjerne, der han og kjærasten hans giftar seg.
Medverkande
med:
Jastrebinoje
Jastrebinoje (russisk Ястребиное озеро) er ein 2 km lang innsjø i Priozerskij distrikt i Leningrad oblast, nær grensa til republikken Karelia i Russland. Han ligg heilt nord på Det karelske neset, 10 km frå jernbanestasjonen Kuznetsjnoje. Han ligg ei senking mellom bratte framskot av granitt frå Det baltiske skjoldet, som er eit populært klatreområde. Innsjøen og området rundt er eit verna naturmonument i Leningrad oblast.
Just Henrik Ely
Ely var i 1814 1. utsending frå vesterlenske regiment til riksforsamlinga på Eidsvoll. Ein veit ikkje om han røysta med sjølvstende- eller unionspartiet. Det kan vere at han var ein av dei Jacob Aall kalla «tvilerne»; dei som ikkje røysta konsekvent eller ikkje avslørte kor dei stod politisk.
Masanori Chiba
Masanori Chiba er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Empty Spaces
Gøymd melding
Ein trur at denne baklengsmeldinga er ein komisk referanse til deira tidlegare frontfigur Syd Barrett. Roger Waters gratulerer deg for å funne meldinga, og spøkar med at du kan sende svaret ditt til «Old Pink» (Barrett), som bur ein stad i Chalfont («the funny farm»). Før han rekk å sei ferdig heile meldinga avbryt nokon han ved å sei at Carolyn (kona til Waters på den tida) er i telefonen.
Nore på Irland
Før den store hungersnøden gav elva vatn til mange fabrikkar i Noredalen, særleg mellom Kilkenny City og Thomastown. Dette var industriar som brygegri, ullvarefabrikkar, sagbruk, marmorfabrikkar, distilleri og kornmøller. Lin vart òg produsert like nord for Kilkenny.
Deel
Deel er ei elv i County Limerick i Republikken Irland. Ho renn frå ovanfor Newcastlewest gjennom Rathkeale og vidare til Askeaton før ho munnar ut i Shannon.
Naturreligion
Naturreligion er eit meir eller mindre fasttømra system av religiøs overtyding som først og fremst dyrkar naturen på ulikt vis, til dømes sola, dyr eller plantevekster. Desse religionane er vanlegvis små, ikkje organiserte og ofte avgrensa til eit folk eller ein stamme.
Slåttonn
Slåttonn eller høyonn er ei onn då ein slår og klargjer graset til vinterfôr. I tidlegare tider vart grase slege, tørka og køyrt inn over eit lengre tidsrom. I dag er det vanlegare å samla slått gras i silo eller rundballar.
Slåttonn i eldre tid
I gamle dagar vart graset slege med ljå og tørka på marka, eller hesja. Å slå var tungt og tidkrevjande arbeid, så då slåmaskinane kom gjekk slåtten mykje lettare og snøggare. Endå snøggare gjekk det då traktorslåmaskinane kom.
Wolfram Alpha
Tenesta den gjer kan minne om ei søkjeteneste eller eit nettleksikon, men inneheld andre funksjonar. I botn ligg programmet Mathematica, som er eit kraftig kalkulatorprogram som mellom anna kan handtere integralrekning. Wolfram Alpha har lister over stoff og deira kjemiske formlar, statistikkdatabase over vær og BNP, med meir. Databasen er endå under utvikling og utviding.
Takaaki Nakamura
Takaaki Nakamura er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Etnos og demos
Desse hopehava er utgangspunktet for kvar sin definisjon av omgrepet nasjon. Det me stundom kallar den tyske nasjonsdefinisjonen, byggjer på etnos, og kan illustrerast ved orda åt diktaren Ernst Moritz Arndt om at det tyske Vaterland strekte seg so weit die Deutsche Zunge klingt - alle stader ein kunne høyra tysk tungemål. Den franske nasjonsdefinisjonen på si sida seier at nasjonen, det er demos. Det er det hopehavet ein har ved at ein saman er undersåttane åt kongen og styremaktene, med like rettar og plikter i so måte, som held folket saman til ein nasjon.
Gjert
Gjert er eit mannsnamn som kjem frå ei nedertysk kortform av Gerhard. Namnet finst også med skrivemåtane Gerd, Gert, Geert og Giert. Gjert og Gerhard har namnedag den 19. juli.
Niagarafalla
Niagarafalla (Niagara, indiansk, «vasstorden») er ei gruppe på tre fossar i Niagaraelva som renn mellom Eriesjøen og Ontariosjøen. Falla fører 5 720 kubikkmeter vatn per sekund, nesten seks gonger meir enn Viktoriafalla, og ligg på grensa mellom Ontario i Canada og New York i USA. Fossane er ikkje særleg høge, men særs breie og dei klart mest vassførande i Nord-Amerika.
Bjørn Otto Bragstad
Bjørn Otto Bragstad er ein norsk tidlegare fotballspelar frå Trondheim, som vann 10 seriemeisterskap og tre cupgull med Rosenborg BK i tida 1990-2000. Midtstopparen spelte 15 landskampar for Noreg i 1999-2000. Storvaksne Bragstad hadde sin fremste styrke i hovudspel.
Landslagsspel
Bragstad debuterte på det norske landslaget i 1999, og spelte i Noregs alle tre kampar under EM i fotball 2000 i Frankrike. Han kom aldri på skåringslista.
Abakanfjella
Fjellkjeda er den sørlege grensa til Kuznetsksenkinga der Kuznetskbekkenet i Kemerovo oblast ligg. Fjellkjeda er del av vasskiljet mellom elvane Abakan, Tom og Lebed. Ho er ei sørleg forlenging av Altajfjella og Kuznetsk Alatau.
Vest
Vestkantar
I mange byar har vestsida vore rekna som den beste delen av byen å bu i. Dette heng saman med den tidlege industrialiseringa. Mange tidlege industrielle byar låg i område der ein gjerne hadde vestleg vind som bles røyken frå fabrikkpipen austover. Dei som budde på vestsida slapp mykje luftureining.
Giovanni Paisiello
Musikk
Operaene til Paisiello er kjende for dei vene melodiane sine og dramatiske slagkraft, og er slik sett ein representant for den napolitanske skulen. Han meistra alle teknikkane som skulle til for å lage ein god opera, og dette gjorde verka hans populære over heile Europa. Den mest kjende melodien han skreiv var «Nel cor più non mi sento» frå operaen La Molinara som Beethoven udøydeleggjorde ved å komponere eit sett variasjonar over.
Sjamanisme
Sjamanisme er ein verdsomspennande åndeleg praksis. Vi kan spore han minst 40 000 år tilbake, og sjamanisme har vore praktisert frå Grønland til Sør-Afrika, frå Amerika til Australia.
Andre synsvinklar
Ettersom sjamanisme er ein verdsomspennande praksis, er det avleidd mange synspunkt på kva sjamanisme er. Her er to av dei:
1057
1057 (romartal MLVII) var eit normalår som byrja på ein onsdag etter den julianske kalenderen.
Fylkesveg 6856
Fylkesveg 6856 går mellom Ronglan og Ekne i Levanger kommune. Vegen er 6,5 km lang.
Sarajevo
Sarajevo er hovudstaden og den største byen i Bosnia-Hercegovina med eit innbyggjartal på rundt 430 000 (i 2006) Byen er òg hovudstad i Føderasjonen Bosnia-Herzegovina og Republika Srpska, i tillegg til sentrum i Sarajevo kommune. Sarajevo ligg i Sarajevodalen i Bosnia omgjeve av Dei dinariske Alpane ved elva Miljacka. Byen er kjend for å ha eit religiøst mangfald der tilhengjarar av islam, katolisisme, den ortodokse kyrkja og jødedomen har levd side om side i fleire hundrår. Sarajevo vert rekna for å vere ein av dei mest kulturelt viktige byane på Balkan.
MF «Bjørnefjord» (1962)
Historie
I 1986 vart ho leigd ut til Møre og Romsdal Fylkesbåtar og gjekk i rutene Eidsdal-Linge og Molde-Vestnes-Vikebukt.
Marikken
Marikken, svensk Madicken, er ein Astrid Lindgren-figur som eigentleg heiter Margareta. Til skilnad frå mange andre av Lindgrens figurar høyrer ho til den øvre middelklassen og bur i gata Junibakken med foreldra sine, veslesystra Lisabet og tenestejenta Alva. Det finst også ei kone, Linus-Ida, som kjem ei gong i veka og hjelper til med kles- og husvask. Som grannar har dei den fattigare familien Nilsson, der Marikken ofte brukar ein del tid, kanskje fordi ho er litt forelska i sonen i familien, den nokre år eldre Abbe.
Aleksander Nevskij-katedralen i Tallinn
Aleksander Nevskij-katedralen er ei russisk-ortodoks kyrkje i gamlebyen i Tallinn, hovudstaden i Estland.
Fana kyrkje
Segna om den heilage sølvkrossen
Så skal dei ha teke krossen til kyrkja, der det skal ha lækt sjuke som rørde ved det. Dei sjuke skal ha kasta frå seg krykkene på ein stad ved kyrkja som i dag heiter Krykkjehaugen. Det er sagt at presten Peder Simenssen i 1546 skal ha brunne seks hestelass med krykker og stavar frå denne staden. I mellomalderen var Fana kyrkje eit pilegrimsmål, og det låg òg eit hospital ved kyrkja. I vernebrevet frå pave Gregor IX er kyrkja omtalt som kyrkja til den heilage krossen.
Påskelys
Det er vanleg å la påskelyset brenna ved kvar gudsteneste i påsketida. Deretter kan ein i katolske kyrkjer bruka det fram til og med Kristi himmelfartsdag. eller i nyare tid pinse. Det kan også tennast på julaftan. Elles i året vert påskelyset tent under dåp, i somme kyrkjesamfunn òg ved gravferd, ved at eld vert henta frå alterlysa ved innleiinga av seremonien. Mindre dåpslys gjevne til dåpsbarna blir tende frå det store påskelyset.
Garavogue
Det tidlegare namnet på elva var Sligeach, som tyder 'rik på skjel'. Dette namnet blei så gjeve til byen som vaks opp rundt henne, som i dag er kjend som Sligo, og til fylket han låg i, County Sligo.
Kråkenes fyrstasjon
Historie
Fyret vart bygt i 1906 og lykta vart tend første gong i oktober dette året, etter at det i 1904 var løyvde 42 000 kroner til å byggje ein fyrstasjon her. I 1911 vart det bygt bustad for fyrassistenten på fyret.
Den siste fyrvaktaren flytta frå stasjonen i 1982, men fyret vart først automatisert i 1986. I 1994 vart fyret restaurert av private leigetakarar og i 1997 vart det opna kafé i fyret med høve for overnatting og ein brudesuite.
Klima
Målaren til fyret står på ein haug oppfor sjølve fyret, og ligg særs utsett til for vind. Vêrstasjonen har vore i drift sidan januar 1926, men vart flytta opp på haugen ovanfor fyret i oktober 1991. Stasjonen ligg i dag 75 meter over havet.
USS Houston (SSN-713)
Teneste
Skipet har vore med i to filmar, blant anna Jakten på Rød Oktober (en: The Hunt for Red October), der Houston spelar systerskipet Dallas.
1060
1060 (romartal MLX)
Jalisco
Ordet Jalisco kjem frå Natuatl og tyder sandstedet. Mexicos største ferskvassjø, Chapalasjøen ligg på grensa mellom Jalisco og Michoacán.
Torkild Halvorsen Aschehoug
Aschehoug var med i det overordentlege storting i 1814. Han representerte då dei 14 prestegjelda av Smaalenenes amt som fienden Sverige hadde okkupert. På stortinget 1821 og det overordentlege storting 1822, var han begge år medlem av Lagtinget. Dermed vart han også medlem i riksretten 1821-22. Han var medlem av sju komitear, formann i komiteen om hittegods.
Romfartøyet Apollo
Noverande stad for romfartøya
Apollo 6 Kommandomodul - Fernbank Science Center, Atlanta, Georgia
Apollo 9 Kommandomodul Gumdrop - San Diego Air & Space Museum, San Diego, California
Cumulonimbus
Skyene kan oppstå i samband med frontlinjer, på varme sommardagar med fuktig luft, eller over fjell der lufta blir pressa oppover.
Cumulonimbus calvus
Calvusskyer gjev alltid ein eller anna form for nedbør, moderate eller kraftige regnbyer i tempererte område og snøbyer i kaldare område. Visst lufta er tørr under skya kan nedbøren fordampe før han når bakken. Desse skyene kan gje kraftig turbulens, men nedbøren i samband med skyene er som regel synleg på radar slik at fly kan fyke utanom skyene.
Cumulonimbus incus
Ei velutvikla cumulonimbis incus er karakterisert ved ein flat, amboltforma, topp (incus er latinsk for ambolt). Dette kjem av at den vertikale luftstraumen blir stogga av det stabile laget i stratosfæren. Lufta nedanfor held derimot fram med å presse seg oppover, og spreier skya til alle kantar under tropopausen. I tillegg kan høgdevindar dra denne delen av skya utover, ofte i eit stripeaktig mønster. Det amboltforma området kan strekke seg mange kilometer bort frå hovuddelen av skya, og er eit klart teikn på torevêr. Amboltskya viser òg kor høg troposfæren er i området. Av og til er den vertikale luftstraumen så kraftig at skya trenger eit stykke opp i stratosfæren. Dette vert kalla «overskytande topp». Dette er eit teikn på ei svært kraftig CB-sky som kan gi hagl, kraftige vindkast og i somme tilfelle tornadoar.
Verknader
Cumulonimbusskyer inneheld svært kraftige vertikale luftstraumar, som både kan gå oppover og nedover. Dette kan derfor vere svært farleg for fly. Mindre propellfly kan ikkje takle slike forhold og må fly rundt desse skyene, medan store jetfly kan fly over mindre skyer og rundt større skyer. Større fly har også vêrradar og detektorar for vindskjer som kan hjelpe dei å navigere rundt desse skyene i samband med landing.
1061
1061 (romartal MLXI)
Britisk kolonisering av Amerika
Engelske koloniar i Nord-Amerika
England tok òg over dei nederlandske koloniane i Ny-Nederland (inkludert Ny-Amsterdam) som vart omdøypt til Province of New York i 1664. Ned Ny-Nederland tok engelskmennene òg over kontrollen over det tidlegare Ny-Sverige (i dag Delaware), som nederlendarane tidlegare hadde erobra. Dette vart seinare ein del av Pennsylvania då dette vart oppretta i 1680.
Mount Victoria i Wellington
Mount Victoria, også kalla Mount Vic, er eit karakteristisk høgdedrag på 196 meter som ligg aust for bysentrum i Wellington på New Zealand. Det er kalla opp etter dronning Victoria av Storbritannia. Sør for fjellet er det eit utspring, Mount Albert, og desse to er bundne saman med ein åskam. Mount Victoria er også namnet til den omliggjande bydelen i Wellington.
Uløya
Uløya (nordsamisk Ulisuolu) er ei øy i Skjervøy og Nordreisa kommune i Troms og Finnmark. Øya ligg på austsida av Lyngenfjorden. Uløya har eit areal på 78 km² og det høgaste punktet på øya er Blåtinden på 1142 moh.
Det er ferjesamband mellom Havnnes og Klauvnes på Uløya, og Rotsund på fastlandet.
Keisuke Nakagawa
Keisuke Nakagawa er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubben Bellmare Hiratsuka.
Fylkesveg 6864
Før Trøndelag fylke vart oppretta 1. januar 2018 var vegen kjennetegna som Fylkesveg 118 i Nord-Trøndelag.
Ignaz Pleyel
Tidlege år
Han var fødd i Ruppersthal i Niederösterreich, som son av skulemeisteren Martin Pleyel. Han var det 24. av 38 born i familien. Medan han framleis var ung studerte han truleg med Johann Baptist Vanhal, og frå 1772 gjekk han i lære hos Joseph Haydn i Eisenstadt. Som med Beethoven, fødd 13 år seinare, fekk Pleyel betalt av aristokratiet til å studere, i dette tilfellet grev Ladislaus Erdődy (1746–1786). Pleyel utvikla eit nært venskap med Haydn, som rekna han som ein glimrande student.
Strasbourg 1783–1795
Under Terrorregimet i 1793 og 1794 var livet i Frankrike farleg for mange, inkludert Pleyel. Pleyel vart ført inn for komiteen for offentleg tryggleik heile sju gonger fordi han var utlending, nettopp hadde kjøpt eit château, og for banda sine til domkyrkja i Strasbourg. Han vart dermed merka som royalist og kunne lett ha vorte fengsla eller avretta. Pleyel sikra framtida si med å skrive komposisjonar til ære for den nye republikken. Alle vart skrivne i Strasbourg under Terrorveldet.
Fylkesveg 6866
Fylkesveg 6866 går mellom Lysaker og Levanger kyrkje i Levanger kommune. Vegen er 8,4 km lang.
Den engelske kyrkja
I tillegg til England strekkjer arbeidsfeltet seg til øya Man og Kanaløyane.
The Early Singles
The Early Singles er ei samleplate av Pink Floyd som berre er tilgjengeleg i plateboksen deira Shine On frå 1992. Det er ei samling av dei fem første singlane til bandet. Etter desse singlane gav ikkje Pink Floyd ut fleire singlar i heimlandet Storbritannia før 1979 og «Another Brick in the Wall, Part II».
Levende Skog
Partane bak Levende Skog etablerte den første standarden i 1998. Sidan er han revidert. Bak siste revisjon stod partane
Sakha
Folkesetnad
Det største folkeslaget i Sakha er urfolket jakutarane, eit tyrkisk folkeslag. Ved folketeljinga i 2010 var den etniske samansetjinga: Mindre urfolksgrupper utgjer dolganarar (1906 - 0,2 %) og jukagirar (1281 - 0,1 %).
Zahájí
Zahájí  (tysk Sahay) er ein liten landsby i Tsjekkia i regionen Sør-Böhmen. Zahájí hadde 396 innbyggjarar i 2007.
Valentin Sibbern
Utmerkingar
Sibbern var innehavar av St. Olavs Orden, Sverdordenen og Nordstjerneordenen.
Høgsvora
Høgsvora (1164 moh.) ligg på grensa mellom kommunane Ålesund og Vestnes. Namnet vert brukt i Ørskog. I Vestnes markerer denne toppen vestenden av ein fjellrygg som vert kalla Næremstindane og som er like høg lengre aust. Høgsvora er eit populært mål på skiturar, der ein startar frå overgangen mellom Vaksvika i Ørskog og Tresfjord i Vestnes.
Otto Gregussen
I 1992 blei han utnemnd til politisk rådgjevar i Fiskeridepartementet, eit verv han hadde fram til 1994. Deretter var han statssekretær i det same departementet, fram til 1996.
Kutná Hora
Kutná Hora (tysk Kuttenberg) er ein by i Tsjekkia i regionen Sentral-Böhmen ved elva Vrchlice (tysk Igel). Han ligg om lag 70 km aust for Praha. Byen ligg på ein ås som hadde store mengder sølvmalm i fjellgrunnen. I motsetnad til andre gruvebyar vart han lagt oppå malmen, slik at alle gruvnedgangane ligg inni sjølve byen.
Halvor Torkildsen Aschehoug
Halvor Torkildsen Aschehoug var ein norsk prest og stortingsrepresentant frå Rakkestad i Østfold.
Aschehoug fekk undervisning i Borgerdydsskolen i København og tok examen artium i 1803. Deretter var han tilsett i rentekammeret i fem år, 1803-08. 1804 tok han førebuande prøve i filosofi. Studerte også juridiske fag. Han braut av jusstudiet i 1809, byrja å studere teologi. I 1813 vart cand. theol. med laud, året etter tok han praktikum med same karakter. Deretter var han to år i København som lærar i fleire offentlege skular.
Smøla vindpark
Smøla Vindpark, på Smøla er ein av dei største vindparkane i Noreg. Anlegget vart bygd i to etappar. Den fyrste etappen vart opna i september 2002 og den andre i september 2005. Det er til saman 68 propellar og det vert kvart år teke ut 459 GWh.
Halvor Torkildsen Aschehoug
Aschehoug var stortingsmann for Smaalenenes amt i 1824, 1827 og 1828. I 1824 var han mellom anna sekretær i redaksjonskomiteen. Han var medlem av komiteen om jordbruk og fedrift både i 1824 og 1827. I 1828 var han medlem av reglementskomiteen.
Nord-Vågsøy
Nord-Vågsøy er ein tidlegare kommune i Sogn og Fjordane fylke, frå 1837 del av Selje formannskapsdistrikt.
Antonio Salieri
Antonio Salieri var ein italiensk komponist og dirigent.
Skogsreiskap
Skogsreiskap er landbruksreiskap som vert nytt for skogbruk. Tidlegare var manuelt reiskap, som øks, svans, borkspade, o.l. i bruk, men på 60-talet tok motorsaga over.
Banning
Moderne banning er altså ein samankopling av fordrivingsformlar og påkallingsformlar, ofte knytt til ulike gradar av forbanning. Med tida er desse så blitt svekka av dagleg bruk, slik at mange av dei opphavlege formene knapt er til å kjenne att. Slik finn ein og at mange banneord knytt til djevelen er prega av omskrivingar for Fanden (farken, farsken, fillern, søren, og slik bortetter). I freistnaden på å unngå dei styggaste uttrykka har og forma "fader" vore i bruk, noko som i røynda peikar "den andre vegen". I denne innebygde ordmagien har det vore synt stor språkleg fantasi, slik at jamvel varianten "faderuttan" kan sjåast som ein avart av banninga.
Masters of Rock
Innhald
Med mindre anna er skrive er songane henta frå singlar. Alle songane er skrive av Syd Barrett med mindre anna står skrive.
Aage Vestøl
Sjakkarriere
Aage Vestøl spelte siste gongen i NM si øvste klasse i 1964, og spelte deretter lite turneringssjakk.
Heimste Skorkja
Uttrykket «skorkja» som del av namn på smale og spisse fjell er i bruk i eit avgrensa område som omfattar bygdene Vaksvika i Ørskog og Tresfjord i Vestnes. Det kjem frå den tida husdyr stod på svelteforing i fjøset gjennom vinteren. Det smale partiet frå nakken og eit stykke bakover ryggen på eit magert dyr vart kalla skorkja. Nordryggen på Heimste Skorkja er lang og smal og kan minne om noko sånt.
Praha
Historie
I august 2002 fann det stad ei alvorleg oversvømming i Praha, der delar av byen måtte evakuerast. Flaumen gjorde store skadar, men lukkelegvis vart ingen viktige landemerke øydelagde.
Cambridgeshire
Cambridgeshire (tidlegare kalla County of Cambridge; forkorting Cambs.) er eit grevskap i England, som grensar til Lincolnshire i nord, Norfolk i nordaust, Suffolk i aust, Essex og Hertfordshire i sør og Bedfordshire og Northamptonshire i vest. Dagens Cambridgeshire vart danna frå dei historiske grevskapa Cambridgeshire og Huntingdonshire, i lag med Isle of Ely og Soke of Peterborough. Det meste av regionen Silicon Fen ligg i grevskapet. Hovudbyen er Cambridge.
AES10
AES10, eller Multichannel Audio Digital Interface (MADI), er ein multikanal versjon av AES3-protokollen, for bitserial overføring av digitale audiosignal over 75 Ω koaksialkabel eller optisk fiber (FDDI). MADI er definert av AES/EBU.
Bruk
MADI var fyrst og fremst mynta på å kopla saman miksarar og opptakarar i lydstudio, men kringkastingsstasjonar tok i bruk MADI for å distribuera audiomaterial mellom ulike studio og utstyr. I dag er MADI mykje nytta i profesjonelt ustyr.
Anders Rambech
Han var stortingsrepresentant i 1815-16, 1818, 1824, 1827 og på det overordentlege storting 1828. Også til 1830-stortinget var han vald, men sa frå seg. I 1815-16 var han sekretær i Stortinget og medlem av 12 komitear. Han var formann i komiteen om bondestandens næringsfridom og komiteen om det Ankerske fideikommiss. I 1818 var han stortingspresident og ei kort tid sekretær i Stortinget. Han var medlem av 18 komitear. I fem av komiteane var han formann, mellom anna om embetsmenns løner, om sølvverdien, om matrikkellova og om lova om elgen. Elles var han med i deputasjonen som Stortinget sende til kongekroninga i Trondheim. Under tingsamlingane 1824, 1827 og 1828 var han president i Odelstinget. I 1824 var han sekretær i både kyrkjekomiteen og i komiteen om innløysing av riksbanksetlane. Attåt var han på dei same tre stortinga medlem av valkomiteen og fullmaktskomiteen.
Kjøpekraftsparitet
Ofte bruker ein kjøpekraftsjustering til å finna ut kva vekslingskurs to valutaer skulle hatt for å gje lik kjøpekraft. Ein omtalar gjerne høvet mellom faktisk valutakurs og kjøpekraftspariteten som «den reelle valutakursen».
Birds of the World: Recommended English Names
Framsida av boka viser bilete av ein stornebbvanga, endemisk for Madagaskar.
Svart dverg
Svart dverg er eit teoretisk stadium i stjernutviklinga når ein kvit dverg har blitt så avkjøla at han ikkje lengre sender ut elektromagnetisk stråling og såleis opptrer som svart. Ein reknar med at tida det tek for at ein kvit dverg skal ha blitt nedkjøla nok er på meir enn 13,7 milliardar år, noko som er den antekne alderen på universet, slik at ingen svarte dvergar enno eksisterer.
Flamsk
Flamsk er ein nederlandsk dialekt som vert tala i Belgia. Flamsk vert ofte delt inn i aust- og vestflamsk. Flamsk er eit talespråk; skriftspråket er nederlandsk.
The Flaming Lips
I 2005 gjorde dei eit cover av songen «Bohemian Rhapsody» av Queen til albumet Killer Queen: A Tribute to Queen.
Kvernes stavkyrkje
I samband med ombygginga i 1633 vart inngangen flytta frå vestsida av kyrkjeskipet til sørsida. I 1776 vart kyrkja igjen ombygd og endå ei gong i 1810 med ein takryttar.
Britt-Marie lättar sitt hjärta
Boka handlar om den kjekke Britt-Mari Hagström som får den gamle skrivemaskina til mor si. «Har ein ei ku må den mjølkast, har ein eit piano må ein spele på det og - minsanna - har ein ei skrivemaskin må ein skrive på henne.» tenkjer ho og skaffar seg brevvenen Kajsa, som ho fortel om livet sitt i ein småby på 1940-talet.
Det kurdiske flagget
Flagget skal ha blitt skapt i 1920-åra av gruppa Xoybûn. Det blei først brukt som symbol for kurdarar som kjempa for sjølvstende frå Osmanarriket.
Elise
Elisa og Elise er kvinnenamn danna som kortformer av Elisabet. Dette namnet stammar frå hebraisk og er sett saman av 'min Gud' og 'sju', som har tydinga 'fullkommen'. Eliza er ein annan skrivemåte medan Else, Elsa, Eli og Lisa er nærskylde namn.
Stall
Stall er ein bygning der hestar vert haldne.
Fylkesveg 6882
Fylkesveg 6882 går mellom Rindsem i Verdal kommune og Skogset i Levanger kommune. Vegen er 5,9 km lang.
Mikhail T. Devjatjarov
Då Ski-VM 1987 vart avvikla i Oberstdorf, kneip Devjatjarov bronsemedaljen i ei jamn 15-km-tevling og han gjekk tredjeetappen på Sovjetunionen sitt sølvlag i 4 x 10 km stafett. Under dei olympiske leikane i Calgary vinteren 1988 vart han fjerdemann på opningsdistansen 30 km. Få dagar seinare vann han gullmedaljen på 15 km, ei 14-15 sekundar framom norske Pål Gunnar Mikkelsplass. Han avslutta leikane med å ta ein ny sølvmedalje i 4 x 10 km stafett med det sovjetiske mannskapet, nett som i Oberstdorf-VM året før vann Sveriges lag gullet.
Ole Svensson Iglerød
Iglerød var med i riksforsamlinga på Eidsvoll i 1814 som utsending frå søndenfjeldske infanteriregiment. Han var ein av fire eidsvollsmenn som i 1864 deltok i femtiårsfesten for grunnlova. Iglerød arbeidde gjennom åra iherdig for å få i gang nye veganlegg.
David Vogt
Vogt døydde i Moss i 1861.
Kålrot
Kålrot eller kålrabi (Brassica napobrassica eller Brassica napus var. napobrassica) er ei gamal kulturplante som har vore dyrka i Noreg frå midten av 1600-talet.
Kålrot er rund i fasong og storleiken kan variera frå små på under 1 kilogram til store på 3–4 kilogram. Fruktkjøtet er hardt og fast med ei lysegul farge. Kålrot er svært rik på C-vitamin og blir difor òg kalla for «Nordens appelsin». Kålrot har ein mild og fin kålsmak og er brukande til mange ulike retter.
Rundemanen
På Bergen Turlag sin årlege sjufjellstur er Rundemanen det nest siste fjellet ein går over. Då har ein gått over Lyderhorn, Damsgårdsfjellet, Løvstakken, Ulriken og Fløyfjellet, og etter Rundemanen står Sandviksfjellet for tur.
Høgskulen for grøn utvikling
Skulen er organisert som eit andelslag, og er eigd av bedrifter og organisasjonar i landbruket, lokalt og regionalt. HLB sin visjon er å vera ein sentral kunnskapsleverandør for levande og livskraftige bygdesamfunn.
Vida Vencienė
Sesongane 1992-94 deltok Vencienė i dei internasjonale meisterskapane som representant for Litauen. Ein 11. plass på 15 km ved Vinter-OL 1992 i Albertville vart ståande som det beste resultatet frå den perioden.
Ørsta/Volda lufthamn, Hovden
Ørsta/Volda lufthamn, Hovden er ei lufthamn som vert eigd og driven av Avinor AS. Lufthamna ligg midt mellom bygdebyane Ørsta og Volda i Møre og Romsdal fylke. Plasseringa er direkte i tettstaden Hovdebygda i Ørsta kommune. Flyplassen vart opna den 1. juli 1971 i samband med utbygginga av det norske kortbanenettet. Flyplassen hadde opphavleg ei rullebane på 866 x 30 m med asfaltdekke, seinare er ho blitt utvida til 1070 m.
Varm lisone
På rolege netter vert jordoverflata avkjølt ved hjelp av utstråling frå bakken. Lufta i ei fjell- eller åsside vil dermed verte kaldare enn lufta som ligg i same høgd over foten av fjellet eller åsen eller over dalbotnen. Sidan kald luft har høgare tettleik enn varm luft, vil denne horisontale temperaturskilnaden få den kaldare lufta i fjellsida til å strøyme ned mot foten av fjellet.
Antonio Soler
Soler vart prest 23 år gammal. Sjølv om han hadde ein travel kvardag, klarte Soler å skrive meir enn 500 musikalske verk. Av desse var kring 150 klaversonatar.
Igbo
Igbo (også kalla ibo; ndi igbo på igbo) er eit språk som blir snakka i Nigeria av ca. 18 millionar talarar (igboar), spesielt i den søraustlege regionen av Nigeria, den som tidlegare var kjend som Biafra.
Dialektar
I 1999 erklærte den nigerianske igbo-forfattaren Chinua Achebe at sentral-igbo var eit kolonialt forsøk på undertrykkje dei ulike igbo-dialektane. Talen hans vart halde på onitsha-dialekt.
Hessen
Hessen (latin: Hassia) er ein delstat i Tyskland. Den har ei flatevidd på 21 115 km² og 6 085 000 innbyggjarar. Hovudstaden er Wiesbaden. Statsminister er Volker Bouffier (CDU).
Maltesarordenen
Historie
Maltesarordenen har i dag hovudkvarter med ekstraterritoriell status i Roma.
Medlemmer
Ordenen tar i utgangspunktet berre opp adelege medlemmer, men har i nyare tid gjort visse unntak frå dette. Han har hatt nokre få norske medlemmer, m.a. den romerske greven Christopher de Paus. Eit moderne norsk medlem er Janne Haaland Matlary, som vart utnemnd til Dame av ordenen. Andre europeiske medlemmer inkluderer keisar Otto I av Austerrike, Otto von Habsburg, Franz von Papen, Luigi Parrilli og Reinhard Gehlen, amerikanske medlemmer inkluderer Gerald Ford og Frank Sinatra.
Ole Juul
Bakgrunn
Juul fekk eit gjennombrot i 1922, då han var 70, gjennom ei stor utstilling ved Blomqvist Kunsthandel i Oslo. Utstillinga kom til ved at Juul hadde etterlate nokre verk i Düsseldorf. Adelsten Normann hadde levert dei til ein forgyllar for å ramast inn, men dei blei tapte etter at forgyllaren gjekk konkurs og fetteren døydde. Etter 40 år kom ein nordmann tilfeldigvis over nokre av desse verka i ein forretning, og kjøpte dei. Kunstkritikarane i avisen var positive til utstillingen. Dagbladet skreiv blant anna at han var «en maler av et betydelig talent».
Kunst
Friluftsmålaren Juul laga realistiske bilde som viser korleis folk lever og verker i strandkanten. Han var medviten at han var friluftsmålar av natur, og beklaga at akademiutdanninga i Düsseldorf hadde lagt vekt på ateliermåling. Det er blitt sagt at Juuls form var den impresjonistiske skissa. Han oppfatta motiva naturalistisk, og mange bilde viser friskheit uttrykt gjennom lette, sikre og flytande strøk.
Ballata
Den musikalske forma på ballataen er AbbaA, der første og siste strofe har same teksta. Ballataen er nærskyldt den franske virelaien, som var nytta på same tida. Første A er kalla ein Ripresa, b-linene kallast Piedi (føter), mens den vesle a-en før ripresaen er kalla ein volta (vending). Voltaen hadde snudd om på versmønsteret frå Piedo-linene rett føre, slik at det oppstod krossrim.
Jan Adolph Budde
Elevane skulle læra både å laga og bruka det vanlegaste landbruksreiskapen som var høveleg for distriktet. Elevane hadde engelske lærebøker og kopierte teikningar av ulik reiskap. I teoriundervisninga blei det gjennomgått konstruksjonsmåtar for ei rekkje reiskapar. På skulen var det både ein eigen snikarverkstad og ei smie. Av reiskapane som blei laga av elevane på skulen kan nemnast:
Grytavasstinden
Grytavasstinden (1328 moh.) ligg mellom kommunane Fjord og Ålesund i Møre og Romsdal. Frå Vaksvika i Ørskog er fjellet godt synleg. I Stordal er fjellet bortgøymd inne i fjelldalen Jasvollbotnen. Å nå toppen krev klyving i bratt lende opp sørsida.
Dyrøya i Troms
Dyrøya er ei øy i Dyrøy kommune i Troms og Finnmark. Øya ligg mellom Senja og fastlandet, sørvest for Brøstadbotn, kommunesenteret i Dyrøy. Dyrøya har eit areal på 53 km², og det høgaste punktet på øya er Bergsheia på 563 moh. Øya har om lag 200 innbyggjarar.
Hagenes
Under den andre verdskrigen vart Dyrøya brukt som kanonstilling av tyskarane for å ha oversikt over Tranøyfjorden. Det er om lag fire bunkersar på Hagenes og fire kanonstillingar. Bunkersane og kanonstillingane vart bygd av russiske krigsfangar. Under byggingsarbeidet vart ein russar med namn Alexej skoten då han prøvd å rømme. Dette er det einaste dokumenterte drapet på Hagenes under 2. verdskrigen.
Scilab
Scilab er eit omfattande simulering- og visualiserings-verktøy, med sitt eige, så godt som MATLAB-kompatibelt skriptspråk. Scilab vert distribuert gratis under ein open kjeldekodelisens. Scilab har vore under utvikling sidan 1990 ved Institut National de Recherche en Informatique et en Automatique (INRIA) og École nationale des ponts et chaussées.
Fylkesveg 6888
Før Trøndelag fylke vart oppretta 1. januar 2018 var vegen kjennetegna som Fylkesveg 134 i Nord-Trøndelag.
Seram
Natur
Seram er for ein stor del dekt av tropisk regnskog. Ei fjellrekke strekker seg langs heile det indre av Seram. Ein variert geologi kjem av at fleire tektoniske mikroplater møtest her. Seram dannar ei eiga mikroplate som har dreia 80° rundt dei siste 8 millionar åra av den relativt sett snøggare rørsla til mikroplata som Papua-Nyguinea kviler på. Samstundes er det australske kontinentet i rørsle mot nord, det har ført til at det nord på Seram finst fjelltoppar som når kring 3000 moh. Høgste fjellet er Binaiafjellet. Særleg dei austlege delane av Seram er lite kartlagd.