cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Vossabanen
Mektig natur
Særleg vidare innover Sørfjorden går den gamle Vossebana gjennom vakre og naturskjønne omgjevnader. Mange stader er linja lagt om i fleire omgangar, ofte på grunn av skredfaren. Eit eksempel på dette er ved Hana innanfor Trengereid. Der kom eit snøras den 18. januar 1918, som tok banevaktarbustaden til nyss avdøde Torkel Johnsen:
Jomfrulandplanen
Samanbrota
I starten måtte ein i tillegg kaste store delar av avlingane fordi det ikkje var nok kornmagasin for å lagre dei.
Tida etterpå
Sjølv etter planen tok slutt vart om lag seks millionar russarar og ukrainarar verande att i Kasakhstan. Mange flytta tilbake til dei gamle heimtraktene sine etter oppløysinga av Sovjetunionen.
Stål
Oppbygging
Andre legeringselement kan vera mangan, krom eller nikkel.
Brussel
Region
Området omkring Brussel, kalla Région Bruxelles-Capitale eller Brussels Hoofdstedelijk Gewest, er ein av tre regionar i Belgia, og har 19 kommunar. Regionen er ein enklave i Flandern og har 1 975 000 innbyggjarar, mens sjølve bykommunen Brussel har 145 000 innbyggjarar.
Habsburgsk herredøme
Brussel var under spansk-habsburgsk, seinare austerriksk-habsburgsk herredøme fram til 1794, då franske revolusjonstroppar inntok dei austerrikske Nederlanda og innlemma det som ein del av Frankrike. Dei franske troppane sitt nederlag under keisar Napoleon vart avgjort nokre få kilometer frå byen, i den litle byen Waterloo. Etter Napoleons fall i 1813 vart dei sørlege- og nordlege Nederlanda gjenforeint i Kongeriket Nederlanda, og Brussel vart ein av stadane der motstanden mot det «hollandske» styret spira fram.
Den belgiske revolusjonen
Under Leopold II si regjeringstid gjekk byen gjennom mange forandringar. Elva Zenne vart overbygd då den førte sjukdomar med seg, jarnbanen vart bygd ut og Tervuren-avenyen vart teikna.
Den andre verdskrigen
Frå 10. mai 1940 vart Brussel bomba av den tyske hæren, men mesteparten av skadane skjedde mot slutten av krigen i 1944 - 1945.
Hovudstadsfunksjonar og diplomatisk verdssenter
EFTA sin faste komité og EFTAs overvakingsorgan sine kontor er òg lokalisert i Brussel, saman med i alt 120 internasjonale institusjonar. Medrekna 159 ambassadar har byen totalt fleire enn 2 500 diplomatar, som gjer at Brussel er det nest største senteret for diplomatisk verksemd i verda etter New York.
Fuengirola
Historie
Borga vart bygd av Abderramán III på midten av 900-talet. Byen Suel vart ikkje nemnd frå starten av mellomalderen og utover. Etter fleire hundre år endra namnet seg frå Suel til Suhayl, som vart namnet på borga og området rundt under maurartida. Suhayl vart ein forholdsvis stor busetnad. Det meste av området rundt vart nytta som beitemarker for kamelane til dei mauriske herskarane. Tidleg i mellomalderen vart byen sett i brann og innbyggjarane flykta til Mijas. Suhayl vart ein ruinhaug og namnet vart endra til det romaniserte Font-Jirola, etter kjelda ved foten av borga.
På 1600-talet utvikla ein ny busetnad seg og utover 1700-talet ein liten landsby. Slaget ved Fuengirola fann stad i området under den spanske sjølvstendekrigen den 15. oktober 1810. Om lag 200 polske soldatar frå Hertugdømet Warszawa slo ein blanda britisk-spansk styrke med 3000 soldatar under Lord Blayney.
Torremolinos
Torremolinos er ein by på Costa del Sol ved Middelhavet, like vest for byen Málaga i provinsen Málaga i den autonome regionen Andalucía sør i Spania. Han var ein fattig fiskelandsby fram til turismen vart utvikla i området seint i 1950-åra. Torremolinos var den første av feriestadane på Costa del Sol som vart utvikla. Han vart særs populær hos britiske turistar.
Salsbruket kyrkje
Salsbruket kyrkje, tidlegare Salsbruket kapell, er ei langkyrkje frå 1950 i Nærøysund kommune i Trøndelag fylke. Kyrkja ligg i grenda Salsbruket inst i Oppløyfjorden.
Rotsethornet
Å gå på Rotsethornet den motsette vegen er lenger, men ruta går her i eit langt enklare terreng. Ein startar då frå den sørlegaste vika av Rotevatnet. Ved turvegen står det skilt med Rotsethornet, og ein følgjer traktorveg eit stykke opp Litledalen. Deretter går stien bratt opp, men ein er snart oppe på fjellryggen, og ser ned i Austefjorden på andre sida. Råsa følgjer deretter ryggen til toppen.
Anders Larsen
Dermed blei Anders Larsen redaktør for den samiskspråkelege avisa Sagai Muittalægje som kom ut i tida 1904-1911, der han mellom anna kjempa for at Isak Saba skulle komme inn på Stortinget. Anders Larsen og Isak Saba hadde blitt kjent med kvarandre på lærarskolen. For dei to var det to viktige målsetjingar med avisa; dei skulle kjempe for sosialismen og for samane si sak. Avisa skulle vere eit organ for debatt, kultur og nyheiter. 1. april 1906 stod diktet «Sámi soga lávlla» av Isak Saba på framsida. I dag er det samefolkets nasjonalsang.
Eduard Suess
Dei viktigaste oppdagingane hans var det forhistoriske kontinentet Gondwanaland og Tethyshavet.
An Lushan-opprøret
Gjennom den vel sju år lange opprørstida fall folketalet i Kina med 33-36 millionar menneske, om lag to tredelar av folkemengda. Kor store delar som døydde av svolt, krigshandlingar eller massakrar er uvisst.
Gerlachovský štít
Gerlachovský štít er den høgaste toppen i Høge Tatra i Slovakia, samt heile den 1500 km lange fjellkjeda Karpatane. Fjellet er òg det høgaste i nordlege og austlege område av Mellom-Europa.
Estepona
Kommunen har kring 60 000 innbyggjarar, men talet aukar kraftig i turistsesongen. På grunn av dei naturtilhøva, omgjeve av hav og Sierra Bermeja-fjella, har Estepona eit mikroklima med over 325 soldagar i året.
In the Mood
Mottaking
Glenn Miller-innspelinga frå 1939 på RCA Bluebird, B-10416-A, vart innlemma i Grammy Hall of Fame i 1983. Han er ein av dei mest kjende og populære instrumentalane på 1900-talet. Ein sample frå innspelinga kan høyrast på The Beatles-singelen «All You Need is Love», og i Jive Bunny and the Mastermixers-hitten «Swing the Mood».
Andre utgåver
Jive Bunny and the Mastermixers spelte ein versjon av songen som ein del av ein medley kalla «Swing the Mood». Denne låg fem veker på toppen av den britiske singellista i 1989. Songen nådde 11. plassen på Billboard Hot 100 i USA. Han var den nest mestseljande songen i Storbritannia i 1989.
Kráľova hoľa
Kráľova hoľa er ofte omtalt i slovakisk folkeminne og romantisk dikting som ein trygg stad for heltar og landevegsrøvarar, som Juraj Jánošík. Det er ein metafor for heimlandet i folkeviser som «Na Kráľovej holi» og særleg i eitt av dei mest kjende slovakiske dikta, Døden til Jánošík (1862) av Ján Botto, har fjellet vorte eit uoffisielt nasjonalsymbol for slovakarane i lag med Kriváň.
Laspipasset
Laspipasset (Ласпинский перевал) er det høgaste punktet på hovudvegen mellom Sevastopol og Jalta i Krimhalvøya. Frå fjellovergangen har ein flott utsyn over Ayjaneset og Laspibukta i Svartehavet, som ligg berre 700 meter mot sør. Passet er dominert av klipper kalla opp etter Nikolaj Garin-Mikhailovskij, ein russisk forfattar som støtta vegutbygginga. Ein annan attraksjon er eit ortodoks kapell til minne om Kristi fødsel. Passet vert stundom forveksla med Bajdarporten, ein fjellovergang som sjeldan vert nytta i dag.
841 Arabella
841 Arabella er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 1. oktober 1916 av Maximilian Franz Joseph Cornelius Wolf ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Johannes Diderik van der Waals
Han vart tildelt nobelprisen i fysikk i 1910 for arbeidet sitt innan termodynamikk, som òg førte til at han utvikla van der Waals-lova
Eintracht Frankfurt
Spelarstall 2023/24-sesongen
(per 30. juli 2023)
Benalmádena
Benalmádena er ein by og ein kommune i provinsen Málaga i den autonome regionen Andalucía sør i Spania. Kommunen ligg om lag 12 km vest for byen Málaga på sørkysten mellom Torremolinos og Fuengirola, midt på Costa del Sol og Alhaurín de la Torre i nord. Han har kring 55 000 innbyggjarar, men tar òg imot store mengder turistar.
Vincent Lerche
Vincent Stoltenberg Lerche var ein norsk kunstmålar. Hans beste måleri er interiørbilete frå kyrkjer og kloster, men mest kjend vart han for sine humoristiske bilete frå klostermiljø.
844 Leontina
844 Leontina er ein asteroide i det ytre av hovudbeltet. Han blei oppdaga den 1. oktober 1916 av Joseph Rheden ifrå Universitäts-Sternwarte Wien.
Volovetspasset
Det er ikkje mogeleg med biltrafikk over passet, fordi vegen opp er for vanskeleg å passere.
The Kinks
The Kinks er eit engelsk rockeband. Det vart danna 17. mars 1963 og var ein del av den britiske bølgja. The Kinks har vorte kalla eit av dei viktigaste rockebanda gjennom tidene og vore ei inspirasjonskjelde for mange andre band heilt frå starten av.
Dei tidlege, drivande singlane til bandet sette rock and roll-standarden på midten av 1960-talet, medan album som Face to Face, Something Else by The Kinks, The Kinks Are the Village Green Preservation Society, Arthur, Lola versus Powerman and the Moneygoround, Part One og Muswell Hillbillies og dei tilhøyrande singlane er høgt verdsette av tilhengjarar, kritikarar og likemenn, som nokre av dei viktigaste innspelingane på den tida. I new wave-perioden spelte grupper som The Jam, The Knack og The Pretenders songane til Kinks og britpop-artistar som Blur, Oasis og Supergrass har omtalt dei som ein stor påverknad. Mange moderne band som The Killers, The Libertines og Franz Ferdinand har òg sagt liknande om The Kinks og låtskrivinga til Ray Davies. I VH1-dokumentaren HEAVY: the Story of Metal er The Kinks nemnt som ein av dei tidlegaste banda med spor av heavy metal.
Som ein sjølverklært Kinks-fan sa Pete Townshend for The History of Rock 'n' Roll: «The Kinks var det mest fullkomne engelske. Eg har alltid synst at Ray Davies ein dag bør bli hoffdiktar. Han kom opp med ei ny form for poesi og eit nytt språk for poptekstar som påverka meg heilt frå starten av.»
«Gullalderen»: 1967–1972
Det neste albumet deira kom hausten 1968 og vert i dag i stor grad rekna som eit meisterverk, men då The Kinks Are the Village Green Preservation Society kom ut selde det forholdsvis dårleg. Albumet er ei samling av tematiske vignettar som omhandlar bylivet, og bestod av songar skriven i løpet av dei to siste åra. Produksjonen var bevisst gjort enkel i kontrast til den ekstravagante stilen som gjerne var vanleg på denne tida, og albumet hadde heller ikkje ein populær singel. Sjølv om det ikkje selde bra, vart det godt teke i mot av musikkpressa, særleg i USA der The Kinks hadde starta å få status som eit kultband. Village Green vert i dag rekna som eit av dei beste rockeplatene frå den tida. Songen «Picture Book» frå albumet vart nytta i ein populær fjernsynsreklame for Hewlett-Packard i 2004.
Før dei reiste til USA, spelte The Kinks inn eit nytt album, Arthur (Or the Decline and Fall of the British Empire). Som med dei to førre albuma var Arthur fylt med britiske tekstar og musikalske godbitar, og vart laga som musikken til eit tenkt fjernsynsdrama. Albumet gjorde det kommersielt ok, og vart særleg godt teken i mot av kritikarane i Amerika, som samanlikna det med rockeoperaen Tommy av The Who. Mykje av albumet var inspirert syster til Ray og Dave, Rosie, som hadde flytta til Australia tidleg i 1960-åra med mannen sin. Rosie hadde stor musikalsk påverknad på brørne sine i ungdommen, og ho inspirerte til fleire Kinks-songar, som «Australia», «Rosie Won't You Please Come Home» og «Come Dancing».
Bandet tok med seg keyboardisten John Gosling som fast medlem, medan dei spelte inn oppfølgjaren til Arthur. Før dette hadde Nicky Hopkins, i lag med Ray, gjort det meste av studioarbeidet. Gosling gjorde sin debut med The Kinks på «Lola» (1970), ei smart soge om eit forvirra romantisk møte med ein transvestitt, som vart ein hit både i Storbritannia og USA. Songen hadde opphavleg ein referanse til «Coca Cola», men BBC nekta å spele songen då dette var eit brot på reklameforbodet deira. Singelen vart så raskt spelt inn på nytt og linja vart endra til «cherry cola». Albumet Lola versus Powerman and the Moneygoround, Part One vart det mest suksessrike albumet deira sidan midten av 1960-åra. Albumet inneheldt òg den siste singelen deira som nådde den britiske Topp 10-lista, «Apeman».
Teatralsk utgåve: 1973–1976
Rock var òg trenden på denne tida, med punkrørsla i spissen. Eit av dei største banda på denne tida, Van Halen, fekk gjennombrotet sitt med ei arenarock-utgåve av «You Really Got Me», som igjen gjorde at The Kinks fekk ein kommersiell oppgang. Bandet skulle snart klatre inn på salslistene igjen med det som skulle verte den mest kommersielt suksessrike perioden deira.
Ny kommersiell suksess: 1977–1984
Konfliktane gjekk utover bande. Forholdet mellom Avory og Dave Davies var så dårleg at Dave nekta å arbeide med Avory. Trass i at Avory var god ven med Ray Davies, måtte Davies velje ei side og Avory måtte gå. Bob Henrit vart tatt inn som erstattar. Ray Davies tilbaud Avory å styre Konk Studios, noko han gjorde, der han òg arbeidde som produsent.
Brotet og tida etter: 1997–2007
The Kinks spelte i lag siste gong i midten av 1996. Bandmedlemmene starta så med soloprosjekt, og både Ray og Dave Davies gav ut kritikarroste soloalbum. Det var mykje ryktet mot slutten av 1990-talet om gjenforeining, men ingen av brørne var interesserte i å spele med kvarandre.
Fribyar for forfattarar og kulturarbeidarar
Fribyar for forfattarar og kulturarbeidarar, heretter kalla fribyar, er stadar der forfattar og kulturarbeidarar kan få innvilga eit tidsbestemt opphold samstundes som ein får eit arbeidsstipend.
Who's Next
Utgjeving
The Who byrja å turnere i USA like før albumet kom ut. Gruppa brukte eit Lifehouse-PA, sjølv om lydmannen Bob Pridden meinte at dei tekniske krava til utstyret var for kompliserte. Setlista vart endra og sjølv om det inneheld songar frå Tommy, vart fleire nye songar frå, som «My Wife», «Baba O'Riley» og «Won't Get Fooled Again» konsertfavorittar. På dei to sistnemnde spelte bandet over eit lydopptak av synthesizer-delane. Turneen flytta over til Storbritannia i september, inkludert ein konsert på The Oval i Kennington føre 35 000 menneske, og opningskonserten i Rainbow Theatre i Finsbury Park, før dei drog attende til USA, der turneen enda i Seattle den 15. desember. Gruppa tok så ein åtte månader lang turnépause, den lengste pausen i karrieren deira til då.
Mottaking og ettermæle
Sidan den gongen har Who's Next ofte blitt rekna som det beste albumet av The Who. I ei nyare melding for AllMusic skreiv Stephen Thomas Erlewine at musikken var meir genuin enn Tommy eller det skrinlagde Lifehouse-prosjektet fordi «dei var kunst – [Who's Next] er sjølv med sine pretensjonar rock & roll.» Chris Roberts i BBC Music omtalte det som det beste albumet av bandet og «ei av dei som er hogde ut i stein og som rockekanonen ikkje let deg snakke stygt om.» Mojo hevda at den sofistikerte musikken og hook-prega songane synte nyskapande bruk av rockesyntheiszer som ikkje svekte det karakteristiske «power-kvartett-åtaket» til The Who. I The Encyclopedia of Popular Music (1998) sa Colin Larkin at det heva standarden for både hardrock og The Who, der «kjensla deira for dynamikk» kom tydeleg fram i kontrasten mellom den kraftfulle framføringa og kontrapunkta stundom skapt mellom den akustiske gitaren og synthesizerobligatoar. Christgau var derimot blitt mindre entusiastisk om plata i 1980-åra då The Who vart det han meinte var «eit slags kunstrockband av verste sort», og skrei at Who's Next avslørte seg sjølv som mindre smakfull i ettertid på grunn av den teatralske synginga til Daltrey og «alle dei synth-greiene».
Zaporizjzja
Zaporizjzja vart tidlegare kalla Aleksandrovsk (russisk Александровск) etter kommandanten av den første russiske hæren, prins Aleksandr Golitsyn, men vart i 1921 kalla Zaporizjzja (som tyder «etter stryka» og som viser til stryka i Dnepr nær øya Khortytsia). Han er i dag den sjette største byen i Ukraina med kring 780 000 innbyggjarar (2011).
Arna
Ved Arnavågen ligg Arna kyrkje (bygd 1864), eit handlesenter (Øyrane Torg), jarnbanestasjon, bussterminal og småbåthamn. Arna stasjon er ein stasjon på Bergensbanen. Han vart opna i 1964 då den nye og kortare trasèen med Ulrikstunnelen og Arnanipatunnelen stod klar. Litt oppe i lia over vågen ligg gamle Arna stasjon, den no nedlagde Indre Arna barneskule, eit mindre og eldre butikksenter, sjukeheim, to barnehagar og Ådnatun, eit lokalhistorisk museum. To vidaregåande skular ligg på Garnes. Desse heiter Arna Yrkesskule og Garnes vidaregåande skule, den siste omfattar også tidlegare Arna Gymnas. Skulesenteret Garnes har ei lang historie tilbake til opprettinga av Garnes Folkehøiskole i 1887. Janusfabrikken og ein av Toro sine fabrikkar ligg i Indre Arna.
Frå kommune til bydel
1. januar 1972 vart Bergen by utvida ved at kommunane Arna, Bergen, Fana, Laksevåg og Åsane vart ei eining. Arna kommune hadde ved samanslåinga 11 766 innbyggjarar. Den 31. desember 2004 hadde Arna bydel 12 021 innbyggjarar.
Stipend
Stipend er ein pengesum ein person kan motta, enten frå private eller frå det offentlege, for eit bestemt formål.
Kniksenprisen
Dei siste åra har det vore vanleg at dei seks første prisene vert delt ut på eit eige arrangement helga før cupfinalen, medan Årets kniksen og Hedersprisen delt ut under Idrettsgalla.
Tsjeko
Tsjeko er ein liten innsjø i Sibir, nær elva Podkamennaja Tunguska. Han er 708 meter lang, 364 meter brei og om lag 50 meter djup.
Johan Fredrik Eckersberg
Liv og gjerning
Eckersberg var fødd i Drammen, der faren var kjøpmann. I yngre år lærte han seg til farens yrke. Under eit opphald i Nederland vart han for fulle kjend med målarkunsten. Han fekk si målarutdanning ved Den kgl. Tegneskole i Kristiania, under Johannes Flintoe (1843-46), og sidan ved kunstakademiet i Düsseldorf under Johann Wilhelm Schirmer (1846-48). I Düsseldorf fekk han elles rettleiing frå Hans Gude, og Eckersberg vart påverka av både denne og avdøde August Cappelen sin målarstil.
Jaguar
Skildring
Jaguaren liknar ein leopard, men er større og tyngre. Han er som regel gulbrun med svarte flekkar, er 110-190 cm lang og veg frå 55 til 120 kg. Heilt svarte jaguarar (pantrar finst òg.
Valking
Valking kan minna om filting og toving, men medan valking tek for seg vove stoff, kan filting brukast på lause fiber, medan toving gjerne viser til forming av ferdige tekstilprodukt.
Gorgany
Gorgany er den minst folkesette delen av Dei ukrainske Karpatane. Vestlege delar av Gorgany er busett av boykoar, som houvdsakleg driv med gjeting og tømmer. Dei største byane i området er Vorokhta og Jaremtsje.
Krzysztof Zanussi
Han studerte fysikk ved Universitetet i Warszawa ( polsk Uniwersytet Warszawski), filosofi ved Det jagellonske universitetet i Kraków (polsk Uniwersytet Jagielloński) og regi ved Filmhøgskolen i Łódź (polsk Państwowa Wyższa Szkoła Filmowa, Telewizyjna i Teatralna im. Leona Schillera w Łodzi). Han er direktør ved det polske filmstudioet TOR og har fått mange prisar, mellom anna David di Donatello-prisen til Accademia del Cinema Italiano.
Flanell
Tynt flanellstoff vert brukt mellom anna til natt- og sengetøy. Tjukkare flanell vert mellom anna bruka i flanellografar.
Land
Land (frå norrønt land) er eit geografisk avgrensa område eller eit politisk-administrativt område med felles styre. Eit land kan vera ein suveren stat, men kan også vera ein mindre del av ein stat.
Pippi Langstrømpe
Historie
Ho sende likevel manuset inn til Bonniers förlag, men det vart refusert. Eit år seinare sende ho det inn til ei barneboktevling som Rabén & Sjögren arrangerte og vann førstepremien. Bøkene om Pippi Langstrømpe vart illustrerte av Ingrid Vang Nyman.
München-ulukka
Overlevande spelarar
Mordechaj Anielewicz
Mordechaj Anielewicz (1919,1920?-1943) var leiaren for ein organisasjon som på polsk språk vart kalla Żydowska Organizacja Bojowa, eller jødisk kamporganisasjon. Forkortinga var ŻOB. Organisasjonen var aktiv i oppreisten i Warszawa-ghettoen i 1943.
Tidleg i 1943 vart det teke kontakt med den polske regjeringa i London. Gruppa fekk våpen frå den polske delen av byen. Den 18. januar 1943 fekk han hindra ei ny storsending av jødar til utryddingsleirane. Men oppreisten i ghettoen braut etter kvart saman. Anielewicz tok sjølvmord, saman med kona og mange av hjelparane. Sjølvmorda fann stad i ZOB-bunkeren i Miła gata nr. 18 den 8. mai 1943. Tidleg i 1944 vart han etter døden tildelt Virtuti Militari, den polske militærkrossen.
Prognose Innerdalen
Filmen handlar om kampen mot kraftutbygginga. Kampen lukkast ikkje, men filmen handlar om dei idealistiske naturvernarane sine ulike måtar å kjempa mot utbygginga. Dei ville redda den vakre dalen, som dei såg på som ei perle i den norske fjellheimen.
Hilde Gjermundshaug Pedersen
Langrenn
Under VM 2005 i Oberstdorf tok ho sin tredje VM-medalje på stafetten, denne gongen gull.
Fylkesveg 869
Før 1. januar 2010 var vegen riksveg. Etter at forvaltingsreforma trod i kraft har han status som fylkesveg.
1742
1742 (romartal MDCCXLII)
Mongoland
Mongoland vann prisen Gullklapperen på utdelinga av Amandaprisen i 2001.
Ikkje-lineært system
Ikkje-lineære problemstillingar er til interesse for fysikarar og matematikarar, sidan dei fleste fysiske system i seg sjølv er ikkje-lineære. Ikkje-lineære likningar er vanskelege å løyse og er opphav til interessante fenomen som kaos. Vêret er kjend for å vere ikkje-lineært, og berre små endringar i ein liten del av systemet kan skape kompliserte effektar gjennom heile systemet.
1743
1743 (romartal MDCCXLIII) var eit normalår som byrja på ein tysdag i den gregorianske kalenderen og eit normalår som byrja på ein laurdag i den julianske kalenderen.
Flåten til Det Bergenske Dampskibsselskab
Dette er ei liste over alle fartøy i flåten til Det Bergenske Dampskibsselskab (BDS). Dei fleste skipa til BDS hadde namn etter himmellekamar, som regel stjerner.
Otto Stern
Stern fullførte studia sine ved Universitetet i Breslau i 1912 med ein doktorgrad i fysikalsk kjemi. Han følgde så Albert Einstein til Karlsuniversitetet i Praha og seinare til ETH Zürich. Stern mottok habilitasjonen sin ved Johann Wolfgang Goethe-Universität i Frankfurt i 1915 og i 1921. Han vart seinare professor ved Universitetet i Rostock, som han forlet i 1923 for å jobbe med det nyleg grunnlagte Institut für Physikalische Chemie ved Universitetet i Hamburg.
Linda Grubben
Bakgrunn
Etter grunnskulen flytta ho 3 mil til kommunesenteret Tonstad, for å gå på skigymnaset Sirdal VGS. Det var her ho møtte læraren Roger Grubben, som ho seinare vart sambuar og gifta seg med. Som elev ved Sirdal VGS fekk ho ei god utvikling i sporet, og ikkje minst på standplass der hennar styrke låg. Ho tok eit fjerde år ved skulen for å kunna konsentrera seg meir om skiskyting, og samstundes få gode karakterar. Seinare vann ho gull i junior-VM på stafett, saman med mellom anna Gro-Marit Istad Kristiansen.
Hoverla
Hoverla (ukrainsk Говерла, Hoverla; ungarsk Hóvár; rumensk Hovârla; Goverla, tsjekkisk og slovakisk: Hoverla, polsk Howerla, russisk Говерла) er med ei høgd på 2061 meter over havet det høgaste fjellet i Ukraina og ein del av Karpatane. Fjellet ligg aust i Beskidane i Tsjornohora. Fjellsidene er dekte av bøk- og granskog, og over skogane ligg det fjellenger kalla polonyna på ukrainsk. På austsida av fjellet ligg hovudkjelda til elva Prut. Seint på 1800-talet vart fjellet eit kjent turistmål, særleg blant turistar frå nærliggande byar i Galicia. I 1880 var den første turistruta mellom toppen av Hoverla og Krasny Luh markert av Leopold Wajgel. Året etter vart den første hytta bygd her.
Tornsongar
Trekkvanar
Dei første fuglane flyg sørover allereie i slutten av juli, og hausttrekket kulminerer i slutten av august. Nominatunderarten overvintrar i Vest-Afrika mot aust til Sudan, Kongo, Uganda og sørover til Botswana. Det ser ut til at dei fleste tornsongarane har ei sørleg og sørvestleg trekkretning når dei flyg frå Noreg om hausten. Vårtrekket frå Afrika byrjar i mars, og dei første fuglane kjem til hekkeplassane i Noreg i slutten av april. Dei fleste kjem utover i mai.
Riksveg 12
Riksveg 12 (Rv12) går mellom Toraneset og E6 i Rana kommune.
Myreguten
Ola Jensen Myro, kjend som Myreguten, var ein sentral norsk spelemann i Hallingdal på 1800-talet. Han påverka både Sevat Sataøen og Ola Dekko.
Oscarstatuetten
Historie
I 2008 fekk den canadiske sprinteren Jeremy Wotherspoon den femtiande Oscarstatuetten i rekkja. Han var då den femte reindyrka sprinteren som mottok prisen, etter Jevgenij Kulikov frå Sovjetunionen (1975), Gaétan Boucher frå Canada (1984), Bonnie Blair frå USA (1992) og Hiroyasu Shimizu frå Japan (2001).
Kosjkafjellet
Kosjka (russisk Кошка) eller Kisjka (ukrainsk Кішка, krimtatarisk Qoş qaya) er eit fjell i Krimfjella nær busetnaden Simeiz innanfor Stor-Jalta på Krimhalvøya i Ukraina. Det opphavlege krimtatariske namnet tyder dobbel klippe, medan det russiske namnet tyder katt, sidan forma på fjellet minnar om ein sitjande katt. Fjellet har ei høgd på 254 meter over havet.
Jevgenij Zamjatin
Jevgenij Ivanovitsj Zamjatin var ein russisk forfattar som er mest kjend for romanen Vi (1920), ein dystopisk satire som var noko av inspirasjonen bak George Orwell si 1984 og visstnok òg Aldous Huxley sin Vidunderlege nye verden. Romanen handlar om eit framtidig totalitært samfunn der menneska nærast er omskapte til robotar. Boka vart først gjeven ut i Sovjetunionen under glasnost i 1980-åra.
Apollo 17
Mannskap
Eugene Cernan er den personen som sist har sett sin fot på månens overflate.
Alfred Lacroix
Han gav òg ut eit viktig verk kalla Mineralogie de la France et de ses Colonies (1893-1898) og andre verk i lag med Auguste Michel-Lévy. Han vart medlem av Académie des sciences i 1904. I 1930 fekk han Penrose-medaljen.
Gurmukhi
Historie
Som dei fleste andre nordindiske skriftsystema stammar gurmukhi opphavleg frå brahmi. Utviklinga gjekk truleg gjennom guptaskrifta frå 300-talet av og sjaradaskrifta frå 700-talet av. Desse skriftspråka tok utgangspunkt i sanskrit, og blei brukt til litterære og religiøse tekstar. Samstundes blei lahnda, fleire skriftsystem for handels- og kvardagsbruk, utvikla i Punjab. Lahndaskrifta var tilpassa panjabi, men mangla vokalteikn.
Aurlandskoen
Aurlandskoen er ein tradisjonsrik norsk mokasin-liknande sko frå Aurland. Han er laga i naturfarga eller svart lêr.
Gurmukhi
Konsonantar
I tillegg til desse finst det seks konsonantar som blir laga ved det diakritiske teiknet «bindi» — ein prikk ved foten («pair») av konsonanten:
Sauda! Streik!
'Sauda! Streik!' er ein roman (ISBN 82-05-05351-0) som fyrst vart utgjeven i 1972 skriven av forfattaren Tor Obrestad. Boka handlar om streiken i Sauda i 1970. Saudastreiken var ein streik mellom omnshusarbeidarane på Sauda Smelteverk frå 2. juni til 3. juli 1970. Spelefilmen Sauda-streiken 1970 - Streik! frå 1975 vart laga på grunnlag av romanen.
Hvítá
Hvítá på Sør-Island
Denne elva har sitt utspring ved brevatnet Hvítárvatn ved isbreen Langjökull på Det islandske høglandet. Elva renn 40 km før ho fell ned i eit smalt gjel ved fossen Gullfoss.
Lund i Skåne
Lund er ein svensk by i Skåne län i landskapet Skåne, 15 km nordaust for Malmö. Lund er saman med Sigtuna den eldste byen i Sverige. Han er administrasjonssenter for Lunds kommun og i 2011 hadde byen 82 800 innbyggjarar.
Snøleopard
Skildring
Snøleoparden har gråkvit, tett pels med svarte eller brune flekkar. Han er 120-150 cm lang, og har ei etter måten lang hale i høve til kroppen. Vekta overstig sjeldan 75 kg. Han skil seg frå andre store kattedyr ved å ikkje kunne brøla og å eta byttet sitt i samankropen stilling.
Gilbert Thomas Walker
Walker heldt fram med studia av dei årvisse vêr- og klimaendringane etter at han vart pensjonert frå arbeidet i India (i 1924), og han tok imot eit professorat i meteorologi ved Imperial College London. Det opphavlege målet sitt, å spå svikt i monsunregnet, hadde han berre måteleg suksess med, men teoriane og materialet hans representerte viktige steg framover i arbeidet mot betre modellar for klimaet over heile verda.
Odd W. Surén
Odd Wilhelm Surén er ein norsk forfattar og litteraturkritikar. Surén er fødd i Oslo og busett i Austrheim.
Hans Reynolds
Reynolds debuterte som lyrikar med Sange og stemninger (1899), og gav ut i alt 4 diktsamlingar. Etter kvart forlét han journalistyrket og levde som fri forfattar og føredragshaldar, frå 1919 som statsstipendiat.
Jenisej
Transport
Ob-Jenisej-kanalen vart nytta siste gong i 1942, då tre dampbåtar og ein kutter klarte å segle frå Jenisej til Ob. Kanalen er i dag heilt ute av bruk, men vert stundom nytta av turistar.
God Save the King/Queen
Standard britisk versjon i dag
Normalt vert berre fyrste vers sunge, av og til vers ein og tre.
Pop Ivan
I mellomkrigstida (1918-1939) markerte toppen den polsk-tsjekkoslovakiske grensa, og frå mars 1931 den polsk-ungarske grensa. Det var mange småtreffingar mellom OUN og polske grensevakter i området.
I dag ligg Pop Ivan, i lag med Czarnohora-fjella, i Ukraina.
Pau
Historie
Engelskmennene oppdaga sjarmen til Pau og klima i byen før franskmennene sjølv gjorde det, og etterlét sitt preg på byen. Delvis var dette fordi Wellington etterlét ein garrison ved Pau på veg til Spania. Dei ferierande britane kom her før jernbanen, og oppretta den vakre promenaden Boulevard des Pyrenées, den første fulle golfbanen med 18 hol i Europa (oppretta i 1856-1860 og framleis i bruk), ein bane for tennissporten jeu de paume (verkeleg tennis), som seinare utvikla seg til trinquet.
Hå gamle prestegard
Hå gamle prestegard er ein tidlegare prestegard, vest for Nærbø i Hå kommune. På 1980-talet vart bygningane restaurert, og dei fekk funksjon som kulturhus. I 1989 vart prestegarden tildelt Fritt Ords honnør for restaurering av eit verdifullt gardstun og for levande kulturarbeid i husa.
Garden ligg heilt ut mot storhavet og er i dag eit kunst- og kultursenter. Her finn ein eit galleri med vekslande kunst- og kulturhistoriske utstillingar. Det er òg kafeteria og sal av kunst.I kjellaren i jærhuset er det utstilt funn av restar etter 8200 år gamal busetting i området. Langs kyststripa er det eit stort strandgravfelt frå folkevandringstida.
Cesare Gasperoni
Morganti er medlem av Partito Democratico Cristiano Sammarinese, kristlegdemokrat-partiet i San Marino.
Dalasau
Skildring
Sauen produserer mykje ull av middels kvalitet og har god kjøtfylde.
Utbreiing
Før dette blei heile 43 % av dyra tilslutta Sauekontrollen rekna som dalasau.
Fylkesveg 401 i Hordaland
Fylkesveg 401 i Hordaland går mellom Hoplandsvågen og Nesse i Lindås kommune. Vegen har ei lengd på 2,8 km.
Zambezi
Det mest spektakulære området av Zambezi er Victoriafalla. Andre kjende fall eller fossar er Chavumafalla ved grensa mellom Zambia og Angola og Ngonyefalla, nær Sioma i Vest-Zambia.
Zwinin
Under første verdskrigen fann eit slag stad frå 5. februar til 9. april 1915 her. Søraust-armeen til Sentralmaktene tok Zwinin leia av Felix Graf von Bothmer.
Ulrik Christian Gyldenløve
Sjå òg
ZANU-PF
Patriotic Front (PF)
Da dei to partia vart slått saman i 1987 vart Zimbabwe i praksis omdanna til ein eittpartistat leia av Robert Mugabe og ZANU-PF. Joshua Nkomo vart ein av to visepresidentar i landet.
Kroken kyrkje i Troms
Kroken vart skilt ut som eige prestegjeld i 1979, men det vart ikkje bestemt at kyrkja skulle byggjast, før i 2003. Då hadde ein hatt teikningar liggjande frå 1997, og ein fekk bygd eit bygg på 1650 kvadratmeter for 30 millionar kroner.
Fødselsnummer
Oppbygging
Eit fødselsnummer består av 11 siffer fordelt på to hovuddelar: fødselsdato (seks siffer) og personnummer (fem siffer).
D-nummer
Eit D-nummer er ellevesifra, som ordinære fødselsnummer, og bygd opp av ein modifisert sekssifra fødselsdato og eit femsifra personnummer. Fødselsdatoen er modifisert ved at talet 4 er lagt til første sifferet: ein person fødd 1. januar 1980 får dermed fødselsdato 410180, medan ein som er fødd 31. januar 1980 får 710180.
Det femsifra personnummeret vert ikkje gjeve i seriar, men tildelt fortløpande. Barn som er fødde i Noreg, vert tildelt regulært fødselsnummer så raskt som råd. Utlendingar vert normalt tildelt slikt nummer etter seks månader dersom dei søkjer om det.
DS «Bergen» (1852)
Bakgrunn
Bergenske vart skipa med Michael Krohn i spissen i 1851 for å drive rutefart frå Bergen til Hamburg. Krohn sende kaptein Jacob Rieck Ege til Hamburg og England for å skaffe eit skip. Krohn ønskte i utgangspunktet eit skrueskip, altså eit skip med propell, men resten av direksjonen i selskapet føretrekte ein hjuldampar. Ege kom i januar 1852 i kontakt med Thomas Toward i Newcastle.
Soltid
Sann soltid
Tilsynelatande soltid eller sann soltid er timevinkelen til sola. Ho er basert på den sanne soldagen, som er tida det tar frå sola står over ein lokal meridianen til ho har kome attende. Merk at soldagen startar midt på dagen, så om den sanne soltida er 00:00, så er det midt på dagen, og 12:00 er ved midnatt. Soltida kan målast med eit solur.
Janitsjarkorps
Instrument ein kan finne i janitsjarkorps
Pikkolofløyte, tverrfløyte, obo, klarinett, altsaksofon, tenorsaksofon, barytonsaksofon, bassklarinett og fagott.
Fylkesveg 261 i Troms
Fylkesveg 261 i Troms går mellom Steinheim og Fagernes i Lenvik kommune. Vegen er 31,6 km lang.
Hayley Williams
Privatliv
Hayley Willams var god ven med familien Cyrus då ho voks opp. Dei er framleis gode vener. I eit intervju med MTV, forsvarte ho Cyrus si dotter, Miley. Ho er saman med gitaristen Chad Gilbert frå bandet New Found Glory.
Ávvir
Avisa blei til gjennom samanslåinga av dei tidlegare samiske avisene Min Áigi og Áššu. Første redaktøren og dagleg leiar er Ante Bals, tidlegare leiar og journalist i Áššu.
Dei sameinte arabiske emirata
Oljereservane i landet er dei sjuande største i verda, medan naturgassreservane er dei 17. største. Den avlidne Sjeik Zayed, som styrte i Abu Dhabi og var den fyrste presidenten i UAE, hadde styringa med utviklinga av Emirata og styrte oljeinntektene inn i helsevesen, utdanning og infrastruktur. Økonomien i UAE er den mest diversifiserte i Golfrådet, og den mest folkerike byen Dubai har oppstått som ein global by og eit knutepunkt for internasjonal flytrafikk. Likevel er landet særs avhengig av eksport av petroleum og naturgass.
Britisk tid og oppdaginga av olje
I 1922 sikra den britiske regjeringa at herskarane i Traktatstatane ikkje inngjekk konsesjonsavtalar med utanlandske selskap. Dei var klåre over potensialet for å finne naturressursar som olje, etter at ein fann olje i Persia (frå 1908) og Mesopotamia (frå 1927), og det britiskleia oljeselskapet Iraq Petroleum Company (IPC) synte interesse i regionen. Anglo-Persian Oil Company (APOC, som seinare vart British Petroleum, or BP), hadde 23,75 % av aksjane i IPC. Frå 1935 vart det gjeve konsesjonar for å leite etter olje med dei lokale herskarane, og APOC skreiv under den fyrste på vegner av Petroleum Concessions Ltd (PCL), eit selskap som var tilknytt IPC. APOC vart hindra i å utvikle regionen aleine, på grunn av restriksjonar med Den raude linja-avtalen, som kravde at det vart operert gjennom IPC. Det vart underskrive fleire opsjonsavtalar mellom PCL og sjeikane, som gav gode høve til inntekter for samfunna som opplevde fattigdom etter at perlehandelen kollapsa. Oljerikdomen som sjeikane kunne sjå i dei kringliggjande landa som Iran, Bahrain, Kuwait, Qatar og Saudi-Arabia lét vente på seg. Dei fyrste borehòla i Abu Dhabi vart bora av operatør-selskapet til IPC, Petroleum Development (Trucial Coast) Ltd (PDTC) ved Ras Sadr i 1950, med eit 13 000 fot djupt hòl som det tok eitt år å bore, og som viste seg å vere turt. Det hadde ein enorm kostnad på den tida, på 1 million pund.
Sjølvstende (1971)
I 1966 vart det klart at den britiske regjeringa ikkje lenger hadde råd til å administrere og verne det som no er Dei sameinte arabiske emirata. Den 24. januar 1968 kunngjorde den britiske statsministeren Harold Wilson at regjeringa hadde avgjort å ende avtala med dei sju Traktatstatane, som i lag med Bahrain og Qatar, hadde vore under britisk vern. Dette vart stadfest i mars 1971 av statsminister Edward Heath. Dagar etter kunngjeringa følte sjeiken i Abu Dhabi, Zayed bin Sultan Al Nahyan, seg sårbar og prøvde å overtyde britane om å halde seg til avtala ved å betale for dei britiske væpna styrkane i Emirata. Det britiske Arbeidarpartiet avslo tilbodet. Då denne meldinga frå britane kom, freista dei ni sjeikdøma ved Persiabukta å danne ein union av arabiske emirat, men i midten av 1971 var dei framleis ikkje samde om vilkåra for unionen, sjølv om den britiske avtala gjekk ut i desember same året.
Etter sjølvstendet
UAE støtta militæroperasjonar frå USA og andre koalisjonsland i krigen mot Taliban i Afghanistan (2001) og Saddam Hussein i Irak (2003), i tillegg til operasjonar som støttar den globale krigen mot terror for Afrikas horn ved Al Dhafra flybase utanfor Abu Dhabi. Flybasen støtta òg allierte operasjonar under Golfkrigen i 1991 og Operasjon Northern Watch. Landet hadde allereie skrive under ei forsvarsavtale med USA i 1994 og ei med Frankrike i 1995. I januar 2008, skreiv Frankrike og UAE under ei avtale som lét Frankrike setje opp ein permanent militærbase i emiratet Abu Dhabi. UAE deltok i dei internasjonale militæroperasjonane i Libya i mars 2011.
Det fyrste nasjonale valet vart halde i UAE den 16. desember 2006. Nokre få handplukka veljarar valde halvparten av medlemene i Det føderale nasjonalrådet, som er eit rådgjevande organ. UAE har stort sett sloppe unna den arabiske våren, som andre land har hatt, men meir enn 100 emiratarabiske aktivistar vart fengsla og torturert då dei bad om reformer. I tillegg har folk mist borgarskapet sitt. Ein familiemedlem frå herskarfamilien i Ras al-Khaimah vart sett i husarrest i april 2012, då han bad om opne politiske tilhøve. Etter demonstrasjonar i Bahrain forbaud UAE i november 2012 spotting på nettet av si eiga regjering, eller forsøk på å organisere folkedemonstrasjonar gjennom sosiale medium.
Forsvaret
Sjølv om forsvarsstyrken til UAE fyrst var liten, har han vakse kraftig opp gjennom åra og er i dag utstyrt med somme av dei mest moderne våpensystema, kjøpt frå fleire land, hovudsakleg Frankrike, USA og Storbritannia. Dei fleste offiserane er utdanna ved Royal Military Academy i Sandhurst i Storbritannia, medan andre har gått på United States Military Academy ved West Point, Royal Military College, Duntroon og St Cyr, militærakademiet til Frankrike. Frankrike opna Abu Dhabi-basen i mai 2009. Under Golfkrigen hadde USA stasjonært soldatar og utstyr i UAE, i tillegg til andre område i Persiabukta.
4. september 2015 vart minst 50 soldatar frå Dei sameinte arabiske emirata og Bahrain drepne i Marib-området, sentralt i Jemen.
Politisk inndeling
Wadi Madha er ein omansk eksklave som er omringa av UAE. Han ligg halvvegs mellom Musandamhalvøya og resten av Oman i emiratet Sharjah. Denne dekkjer kring 75 km² og grensa vart sett i 1969. Det norduastlege hjørnet av Madha ligg berre 10 meter frå vegen mellom Khor Fakkan og Fujairah. Inni Madha ligg ein emiratarabisk ekslave kalla Nahwa, som òg høyrer til emiratet Sharjah. Han ligg kring 8 kilometer langs ein grusveg frå byen Ny Madha. Det består av kring førti hus, med sitt eige lækjarkontor.
Media
Det er ikkje lov å kritisere staten, inkludert embetsfolk og medlemer av kongefamilien. Det har vore mange politisk motiverte brot på pressefridomen. Til dømes vart ein YouTube-brukar som filma og la ut materiale der ein lokal mann (som viste seg å vere ein embetsmann) slå ein utanlandsk arbeidar.
Økonomi
UAE har den mest avanserte og utvikla infrastrukturen i regionen. Sidan 1980-åra har UAE brukt milliardar av dollar på infrastruktur. Dette er særleg tydeleg i dei store emirata Abu Dhabi og Dubai. Dei nordlege emirata fylgjer raskt etter.
Kultur
Emiratarabisk kultur er basert på arabisk kultur og er påverka av kulturar frå Persia, India og Aust-Afrika. Arabisk og persisk-inspirert arkitektur er ein del av uttrykket for lokal emiratarabisk identitet. Den persiske påverknaden på emiratarabisk kultur går att i tradisjonell emiratarabisk arkitektur og folkekunst. Til dømes har «barjeel» vorten ein identifikasjonsfaktor for tradisjonelle emiratarabisk arkitektur og er komen frå persisk kultur. Dei sameinte arabiske emirata har eit mangfelt samfunn. Store heilagdagar i Dubai er eid al fitr, som markerer slutten på ramadan og nasjonaldagen 2. desember, som markerer starten på Dei sameinte arabiske emirata. Emiratarabiske menn har ofte på seg ein kandura, ein ankelsid kvit tunika voven av ull eller bomull, og emiratarabiske kvinner går med ein abaya, ei svart drakt som dekkjer det meste av kroppen.
Utdanning
Utdanningssystemet fram til vidaregåande nivå er overvaka av utdanningsdepartementet i alle emirata utanom Abu Dhabi. Det består av grunnskule, ungdomsskule og vidaregåande skule. Dei offentlege skulane er statsfinansierte og pensum er tilpassa dei emiratarabiske utviklingsmåla. Læringa skjer på arabisk, med med vekt på engelsk som andrespråk. Det finst òg mange privatskular.
Flower of Scotland
Skotsk tekst
1. O Flouer o Scotland, Whan will we see Your like again, That focht and dee'd for, Your wee bit Hill an Glen, An stuid agin him, Prood Edward's Airmy, An sent him hamewart, Tae think again. 2. The Hills is bare nou, An Autumn leafs Lies thick an still, Ower land that is lost nou, That thae sae dearly held, That stuid agin him, Prood Edward's Airmy, An sent him hamewart, Tae think again. 3. Thir days is past nou, An in the past They maun remain, But we can aye rise nou, An be the nation again, That stuid agin him, Prood Edward's Airmy, An sent him hamewart, Tae think again. 4. O Flouer o Scotland, Whan will we see Your like again, That focht an dee'd for, Your wee bit Hill an Glen, An stuid agin him, Prood Edward's Airmy, An sent him hamewart, Tae think again.
Utrera
Byen har stor historisk interesse. Dei skriftlege kjeldene nemner byen tilbake til 1200-talet då Alfonso X erobra Utrera då han erobra Sevilla, som ligg 30 km til nordvest. Arkeologiske funn viser at det har budd folk her sidan førromersk tid. I dag har byen fem kapell frå 1300- til 1700-talet, kyrkjer og ei borg frå 1300-talet.
Norsk fotball 1990
Noregsmeisterskapen for menn
NM-finalen vart spelt mellom Rosenborg og Fyllingen. Rosenborg vann 5-1, etter scoringar av Karl Petter Løken (2), Gøran Sørloth, Jahn Ivar Jakobsen og Kåre Ingebrigtsen.
1750
1750 (romartal MDCCL) var eit normalår som byrja på ein torsdag i den gregorianske kalenderen.
231 Vindobona
231 Vindobona er ein stor hovudbelteasteroide. Den mørke overflata tyder på ein karbonrik samansetting.
Vivian Zahl Olsen
Olsen er utdanna ved Statens håndverks- og kunstindustriskole. Ho har illustrert fleire skulebøker, forteljingsbøker og biletbøker, mellom anna Flode alene av Trond Viggo Torgersen og Fru Pigalopp av Bjørn Rønningen. Ho har òg teikna for mange seriar barne-TV og laga dekorasjonar og animasjonsfilmar. I fleire år stod ho for illustrasjonane i medlemsbladet til Framtiden i våre hender, Ny livsstil.
Ölfusá
Ölfusá (islandsk uttale ølvus-ao) er ei elv på Island. Elva vert danna der elvane Hvítá og Sog renn i hop, like nord for byen Selfoss og renn 25 km før ho munnar ut i Atlanterhavet. Ölfusá har ei middelvassføring på 423 m³/s, noko som er størst på Island. Nedslagsfeltet til elva er 5 760 km². Ölfusá er ei god lakseelv.
Sandpapir
Typar
Det finst ei rekke ulike typar sandpapir, der papiret, limen og det rue materialet som blir brukt skil seg frå kvarandre. «Sanden» kan vera skarpe sandkorn, glaspulver, mineral som korund, karborundum eller diamant. Vidare skil dei ulike papira seg frå kvarandre ved korleis dei er forma, kor store sandkorna er, og kor langt dei sit frå kvarandre. Sandpapir blir gjevne tal etter kor fine dei er. Dei lågaste tala er grovast.
Ossip Zadkine
I Paris fekk han ei djup beundring for Rodin, men det var kubismen som gjorde det største inntrykket på han. I mange år eksperimenterte han, som Lipchitz, Laurens og Archipenko, med å omforme den nakne menneskekroppen til ein streng geometrisk komposisjon.
Energiprinsippet
Klassisk mekanikk
I mekanikken til Newton er kinetisk energi Ekin = ½mv², der m er massen til lekamen og v snøggleiken. Ved ein elastisk kollisjon mellom to eller fleire lekamar er summen av alle kinetiske energiar kontant. I kraftfelt finst det òg potensiell energi. Nær jordoverflata kan denne stillingsenergien skildrast med Epot = mgh, der g er tyngedakselerasjonen og h høgda over ei referaneslate. Ved fritt fall er summen av rørsleenergi og stillingsenergi konstant. Ein mekanisk pendel oscillerer mellom tilstand med høg potensiell energi og ein tilstand med høg rørsleenergi. Ei anna form for potensiell energi er elastisk energi, som i ei fjør. Ei kraft F utfører mekanisk arbeid på ein lekam, skildra som ein energi W = F s, der s er strekninga lekamen vert flytta. SI-eininga for energi er joule = newton·meter = kg·m²/s². Friksjon gjer at den mekaniske energien ikkje vert bevart, men går over i varmeenergi.
Dei fire store i norsk rock
Dei fire store i norsk rock er eit uttrykk som blir brukt, kanskje særleg med tanke på 1980-åra, om musikkgruppene deLillos, DumDum Boys, Raga Rockers, og Jokke & Valentinerne, som laga personleg og nyskapande rock på norsk.
Jökulsá á Fjöllum
Gjelet Ásbyrgi, som er danna som ein hestesko, har òg vorte grave ut av same elv.
Zakopane
Geografi
Den store høgda gjer at byen har eit typisk fjellklima, med låge temperaturar og mykje nedbør, særskild om sommaren.
Historie
Byen vert for første gong nemnd under namnet Zakopisko på 1600-talet. I 1676 hadde den dåverande landsbyen 43 innbyggjarar. Saman med ein del av Tatrafjella vart han seld til Homola-familien i 1824. Den vidare historia var knytt til utviklinga av gruve- og metallurgidrifta i regionen – på 1800-talet var han det største sentret for metallurgi i Galicia. Zakopane opplevde sterk vekst mot slutten av 1800-talet, då det milde klimaet starta å trekke til seg turistar frå Kraków. Byen vart raskt ein populært feriestad for folk frå heile Austerrike-Ungarn.
Byen fekk òg eit stort miljø av intellektuelle. Lenin brukte byen som base i mange år, før den første verdskrigen braut ut. Samstundes heldt mange polske kunstnarar seg til i Zakopane. Blant desse var Henryk Sienkiewicz, Władysław Orkan, Stanisław Ignacy Witkiewicz, Stefan Żeromski, Kazimierz Przerwa-Tetmajer, Jan Kasprowicz, Mieczysław Karłowicz, Karol Szymanowski og Stanisław Witkiewicz. Fleire kjende skodespelarar opptredde ved teateret i Zakopane på den tida, mellom anna Helena Modrzejewska.
Fourier-transformasjon
Fourier-transformasjon (ofte forkorta til FT) er ei lineæravbilding som transformerer ein funksjon av reelle variablar med komplekse verdiar til ein annan. I applikasjonar som signalhandsaming transformerer ein typisk frå tidsplanet til frekvensplanet. Dette kan samanliknast med at ein akkord i musikk kan skildrast av notane som vert spelt. Så i praksis så dekomponerer fouriertransformasjonen ein funksjon, eller eit signal, i ein sum av oscillerande funksjonar, som kan uttrykkast som \cos- og \sin-funksjonar, eller som ein sum av eksponentialfunksjonar.
Zakopane
Zakopane-stilen
Zakopane er kjend for sin spesielle og unike byggestil, som vart utvikla av Stanisław Witkiewicz. Witkiewicz brukte tradisjonelle lokale byggeskikkar til å utvikle ein spesiell form på trehus, med særs bratte tak og innslag av art noveau. Stilen, som på polsk er kjend som styl zakopiański eller styl witkiewiczowski («Zakopane-stilen», «Witkiewicz-stilen»), vart raskt populær, og mesteparten av byen er framleis i dag bygd i denne stilen.
Fourier-transformasjon
Definisjon
der j=\sqrt{-1}. Når variabelen x(t) representerer tid (med SI-eininga sekund), representerer transformasjonsvariabelen X(\omega) vinkelfrekvens, som kan konverterast til temporal frekvens (i Hz). Etter som Fourier-transformasjonen dekomponerer signalet x(t) i frekvenskomponentar X(\omega), med ulik frekvens og amplitude, vert ho kalla analyselikninga.
1751
1751 (romartal MDCCLI) var eit normalår som byrja på ein fredag i den gregorianske kalenderen.
C-vitamin
Førekomst og bruk
C-vitamin finst i bær, frukt og grønsaker som kiwi, sitrusfrukter og potet.