cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lapilli
Danning
Lapilli er sfæroide, tåre-, manual- eller knappeforma små dråper av smelta, eller delvis smelta lava som har vorte kasta ut av eit vulkansk utbrot, og som treffer bakken, i i alle fall delvis smelt form. Denne fine grusen er ikkje akkresjonær, men er eit direkte resultat av flytande steinar som blir avkjølt medan dei flyg gjennom lufta.
Ringgold Knoll
Ringgold Knoll er eit fjell i Antarktis som ligg 9 nautiske mil (17 km) sør for Archer Point på austsida av Matusevichbreen. Den 16. januar 1840 såg kapteinløytnant Cadwalader Ringgold på «Porpoise», eit av skipa under US Exploring Expedition (1838–42) under Wilkes, eit stort, mørkt fjell i denne retninga. Det vart namngjeve Ringgold's Knoll på eit kart av Wilkes. I 1959 undersøkte Phillip Law frå ANARE (Australian National Antarctic Research Expeditions) stader i området. Det var ikkje mogeleg å identifisere fjellet som vart sett av Ringgold, men dette fjellet låg høvande til nær Reynolds Peak og Eld Peak som var teikna ned på kartet til Wilkes. Det vart valt ut av Law til å få namnet til Wilkes.
Øye stavkyrkje
Segn
Det blir fortald at noko av grunnen til at kyrkja blei flytta frå den opphavlege staden sin nede på Øyeflaten var at det var så myrlendt der at kistene flaut opp om våren når det var flaum i fjorden.
Olaf Kolsum
Olaf Martin Kolsum var ein norsk politikar for Venstre. Han var ordførar i Tromsø i periodane 1914-16, 1923-25 og 1933-34, og var stortingsrepresentant innvald for kjøpstadene i Nordland, Troms og Finnmark frå 1937 til 1945.
EM i friidrett 1946
Europameisterskapen i friidrett 1946 vart avvikla i Oslo i tida 22.–25. august. Meisterskapen vart avvikla på Bislett stadion. Gjennom meisterskapen vart det tevla i 24 øvingar for menn, og ni øvingar for kvinner.
Alan Munde
Munde byrja å spele med bluegrassmusikaren Jimmy Martin i 1969, som ein del av The Sunny Mountain Boys fram til oktober 1971 1971.
EM i friidrett 1946
1500 m
<br style="clear:both" />
400 m hekk
Dato: 24. august
4 × 400 m stafett
<br style="clear:both" />
Høgdehopp
Dato: 23. august
Turn under Sommar-OL 1992
Bom
<br style="clear:both;" />
Milford Track
Historie
På grunn av populariteten til denne ruta, og den avgrensa tilgangen på overnatting (camping er ikkje tillate), vil ho framleis vera strengt regulert.
Høgsesong
Under høgsesongen om sommaren, frå seint i oktober til seint i april, er tilgangen til ruta strengt regulert. Dei reisande må fullføra turen på fire dagar, og berre gå mot nord. Det er ikkje lov å slå leir ved ruta. Gåande kan ta ruta på eiga hand, eller som del av eit meir kostbart turlag med førar. Høgst 90 gåande kan starta på turen kvar dag, 40 på eiga hand, og 50 i grupper. Til vanleg er desse 90 plassane tinga bort fleire månadar i førevegen, trass i dei høge kostnadane på turane med førar.
Grand-Place
Historie
I 1885 blei det belgiske arbeidarpartiet (POB-BWP), det første sosialistpartiet i Belgia, skipa under eit møte på Grand-Place. Torget heldt fram med å brukast til marknadsplass fram til 19. november 1959, og er framleis kjend som 'stormarknaden' (Grote Markt) på flamsk. Gater i området speglar att den tidlegare bruken med namn etter varer som blei selt der, som smør, pepar, sild og liknande.
Grand-Place blei teken opp på UNESCO si verdsarvliste i 1998. I den offisielle grunngjevinga heiter det blant anna: «Grand-Place er eit utmerka eksempel på den svært vellukka blandinga av arkitektoniske og kunstnariske stilartar i dette området.»
Dekorasjonar på Grand-Place
Kvart år blir det også reist eit juletre på plassen, ofte av imponerande høgd. Dette er som regel eit ekte tre, men i 2012 blei den elektroniske installasjonen Abies Electronicus reist til mykje omtale.
Gimmersta
Gimmersta er ein svensk tettstad i Tyresö kommun i Stockholms län i landskapet Södermanland. I 2005 hadde tettstaden 305 innbyggjarar.
Espen Skjønberg
Film og fjernsyn
Skjønberg filmdebuterte allereie som 13-åring i 1937. Han hadde mange filmroller, mellom anna i filmane Secondløitnanten, O'Horten og En håndfull tid. Han spelte også i mange tv-seriar, mellom anna sentrale roller i Familiesagaen De syv søstre og Berlinerpoplene, og medverka i førjulsseriane Jul på Månetoppen og Jul i Blåfjell.
Frode Forland
Gjennom karrieren har han vore allmenlege, kommunelege og fylkeslege. Han var fagsjef og avdelingsdirektør i Helsetilsynet til staten, og dessutan avdelingsdirektør og divisjonsdirektør i Helsedirektoratet. Han har òg hatt roller ved Det europeiske smittevernbyrået og Koninklijk Instituut voor de Tropen.
Julie Ege
Julie Ege var ein norsk modell og skodespelar med internasjonal karriere på slutten av 1960-åra og delar av 1970-åra. Ho vart Frøken Norge i 1962, og representerte Noreg i Miss Universe-konkurransen same år.
Love Me or Leave Me
Innspelte versjonar
Nina Simone spelte inn songen for debutalbumet Little Girl Blue (1958) og Let It All Out (1966). Simone-versjonen vart bytta i filmen Billy's Hollywood Screen Kiss. Denne versjonen vart gjeven ut som singel i 1959. Simone spelar her ein av J.S. Bach sine Inventionen i midten av songen.
Den første maroonkrigen
Bakgrunn
Mellom 1655 og 1661 hadde den kvite busetnaden på Jamaica auka kraftig, til rundt 12 000 kvite innbyggjarar. Men i 1662 var det berre litt over 3 000 att. Det fanst langt fleire svarte slavar enn kvite representantar for plantasjeeigarane og kolonimakta. Dei britiske styrkane klarte ikkje ta kontroll over heile øya, slik at store delar var under maroon-kontroll. Gjennom 76 år hadde ein jamlege mindre kampar mellom britane og maroonane, i tillegg til ein del slaveopprør. I 1673 gjorde 200 slavar i Saint Ann Parish opprør og skipa ei eiga gruppe kjend som Leeward-maroonane. Desse maroonane slo seg saman med ei gruppe folk frå Madagaskar som hadde overlevde eit skipbrot og skipa sitt eige maroonsamfunn i St. George Parish nordaust på Jamaica. Fleire seinare opprør førte til at gruppa vaks, som eit opprør i 1690 av 400 slavar på Sutton-plantasjen i Clarendon.
Propell
Utforming og verkemåte
Skipspropellar har breie og etter måten stutte blad, medan flypropellar har lange og smale blad. Materialet i skips- og båtpropellar er bronse eller rustfritt stål, for mindre påhengsmotorar til småbåtar ofte aluminium eller plast. I flypropellar nyttast ofte ei aluminiumslegering (lettmetall). I tidlegare tider vart ofte toblada propellar med faste blad laga av tre.
Gulbrandsen Lake
Gulbrandsen Lake er ein innsjø som er 800 meter lang og som ligg nord for Neumayerbreen på Sør-Georgia. Han vart kartlagt og namngjeven «White City» av den britiske ekspedisjonen under Ernest Shackleton i 1921–22, men dette namnet vart ikkje rekna som høvande og har aldri vore brukt lokalt. Gulbrandsen Lake vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee i 1957 etter Gunnar Gulbrandsen, ein mønstermakar i Compañía Argentina de Pesca-stasjonen i Grytviken i 1927–30. Han var snikkar ved Strømnes i 1945–46 og snikkar og dokkforman ved South Georgia Whaling Company-stasjonen Leith Harbour i fleire år frå 1946.
Gladö kvarn
Gladö kvarn er ein svensk tettstad i Huddinge kommun i Stockholms län i landskapet Södermanland. I år 2005 hadde tettstaden 438 innbyggjarar.
Shepard Island
Shepard Island eller John Shepard Island er ei øy som ligg 10 km vest for Grant Island utanfor kysten av Marie Byrd Land. Shepard Island er dekt av is, utanom i nord, og nesten heil innelåst i Getz isbrem. Shepard Island vart oppdaga av U.S. Antarctic Service (USAS) (1939–1941) og kalla opp etter John Shepard, Jr., som medverka til ekspedisjonen.
Factoring
Generelt om factoringfinansiering
For å kunne drive factoringverksemd må ein ha konsesjon som finansieringsselskap og slike selskap er underlagt tilsyn av Finanstilsynet.
Ski-NM 1947
30 km
Dato: 20. februar 1947
3 x 10 km stafett
Dato: 9. februar 1947
<br style="clear:both;" />
Kombinert
Dato: 22./23. februar 1947
Blue Mountains på Jamaica
Blue Mountains er ei fjellkjede på Jamaica. Ho ligg aust i landet, 20 km nordaust for hovudstaden Kingston.
Geografi
Området høyrer til den hemiboreale klimasona. Årleg gjennomsnittstemperatur er 18 °C. Den varmaste månaden er maj, då gjennomsnittstemperaturen er 20 °C, og den kaldaste Er januar med 17 °C. Gjennomsnittleg årleg nedbørsmengd er 2,013 millimeter. Det er mest nedbør i oktober, med i gjennomsnitt 311 mm nedbør, og minst i februari, med 74 mm nedbør.
Nils Bjørums Glassverk
Nils Bjørums Glassverk òg kjent som Bjørums Glassverk var eit foretak som vart oppretta i 1873. Verket har i nyare tid blitt kjend som Bjørums for å skilja det frå det første glasverket i Namsos, men i gamle kjelder er båe omtala som «Namsos Glasværk». Det vart etablert av Hans Bjørum og låg i Overhallsvegen på den tid like utanfor Namsos. Det gjekk inn i 1886.
Little Jeannie
Songen kan skildrast som ein livleg ballade. I USA vart singelen den høgaste plasseringa Elton fekk av songane han skreiv i lag med Gary Osborne. I Storbritannia nådde singelen berre 33. plass.
Calder
Elva har gjeve namn til distriktet Calderdale.
Anavargós
Anavargós (gresk Αναβαργός) er ein bydel i Páfos på Kypros. Bydelen ligg heilt nordaust i byen.
Farset
Farset (irsk Abhainn an Feirste) er ei elv i Nord-Irland.
Bjarne Dåe
Bjarne Dåe tok lærareksamen i 1956, og han underviste som lærar på fleire skular i Hordaland før han vart lærar på Brekke skule i 1963. Han fekk også stillinga som rektor.
Farset
Elva er lagt i røyr under gatene til gatene til Belfast.
Aas grønne glasshytte
Aas grønne glasshytte var eit føretak som produserte grønt og brunt bruksglas som buteljer (flasker). Verksemda låg i Sandsvær i det som i dag er Kongsberg kommune. Hytta blei etablert av Det Kongelig Allernaadigst Octrojerede Nordske Compagnie. Verksemda eksisterte frå ca. 1747 til 1765.
Då hytta blei lagt ned i 1765 var det Hadeland Glassverk på Jevnaker som overtok produksjonen av den typen glas som hadde vore laga på Aas grønne glasshytte. Mange av arbeidarane følgde med til Jevnaker.
Tilsette
EIn kjenner namnet på fleire av glassblåsarane og somme av kontraktane (Henrich Irrich, Hans Wentzel og Johan Jørgen Wentzel datert 1751) eksisterer i dag.
Lasurstein
Tidlegare er steinen òg brukt til målarfarge med nemninga «naturleg ultramarin».
Milcah Cheywa
Milcah Chemos Cheywa er ein kenyansk tidlegare friidrettsutøvar som vart verdsmeister i 3 000 meter hinder i 2013. Ho har elles vunne tre bronsemedaljar i øvinga, to i verdsmeisterskap og ei i OL 2012.
The Killer Rocks On
The Killer Rocks On er eit studioalbum av Jerry Lee Lewis som kom ut på Mercury Records i 1972.
Stanisław Leszczyński
Stanisław I Leszczyński var konge av Polen i periodane 1704-1709 og 1733-1736. Den første gongen som konge vart han sett på trona av ei framand makt (Sverige) og avsett av landsmennene sine, den andre gongen utropt av landsmennene sine, men avsett av ei framand makt (Russland).
Tempelhøgda
Tempelhøgda (hebraisk Har haBáyit, הַר הַבַּיִת eller Har haMoria הַר הַמוריה, arabisk Haram al-Sharif الحرم القدسي الشريف, al-haram al-qudsī ash-sharīf) er ein av dei viktigaste religiøse stadane i Gamlebyen i Jerusalem. Høgda har vore ein religiøs stad i tusenvis av år. Minst fire religionar har nytta Tempelhøgda: jødedom, kristendom, romersk religion og islam. Staden er i dag dominert av tre monumentale bygg frå tidleg omajadisk periode: al-Aqsa-moskéen, Klippemoskéen og Kjettingkuppelen. Murane er daterte til sein bysantinsk og tidleg islamsk tid. Ein kan nå høgda gjennom fire portar med vaktpostar frå israelsk politi i nærleiken av kvar av dei.
Lancetes Lake
Lancetes Lake er ein liten innsjø nær enden av Maiviken, nord på Hatcher Peninsula på Sør-Georgia. Innsjøen har ein rik bental flora av algar og mosar, som gjev næring til den einaste større populasjonen av vassbiller i Subantarktis, Lancetes clausii, som innsjøen er kalla opp etter. Han vart namngjeven av UK Antarctic Place-Names Committee (UK-APC) i 1991.
Ájos Theódoros i Páfos
Ájos Theódoros (gresk Αναβαργός) er ein bydel i Páfos på Kypros. Bydelen ligg sentralt i byen.
Erasure
Erasure er ein engelsk synth-pop-duo skipa i London i 1985,  som består av songaren og låtskrivaren Andy Bell og låtskrivaren, produsenten og klaverspelaren Vince Clarke, tidlegare kjend som opphavleg medlem av bandet Depeche Mode og medlem av elektropopduoen Yazoo. Frå den fjerde singelen deira, «Sometimes» (1986), etablerte Erasure seg sjølv på UK Singles Chart, og vart ei av dei mest suksessrike artistane frå midten av 1980-åra til midten av 1990-åra. Frå 1986 til 2007 hadde paret 24 topp 40-singlar i Storbritannia på rad, 17 av dei inne på topp 10. Erasure vann ein Brit Award for beste britiske gruppe. I tillegg til den kommersielle suksessen har Erasure vore popuære i LHBT-miljøet, der den opent homofile songaren Andy Bell har vore eit ikon i Storbritannia.
Sidan 1995 har ikkje Erasure hatt like store suksess, trass i at Erasure (1995) fekk god kritikk. Dei neste albuma fekk middelskritikk og Cowboy (1997), stadfesta at populariteten til Erasure var dalande fram til albumet Loveboat (2000), som nesten ingen la merke til. I midten av 2000-åra klarte duoen å få til eit comeback i Europa og i USA, hovudsakleg med coveralbumet Other People's Songs (2003), etterfølgd av albumet Nightbird (2005) som vann fansen attende. Dette gav bandet to kommersielt suksessrike singlar: «Solsbury Hill» (2003) (ein Peter Gabriel-song) og «Breathe» (2005). Seint i 2000-åra dalte populariteten til Erasure igjen med det akustiske albumet Union Street (2006) etterfølgd av Light at the End of the World (2007). I 2010-åra nådde albuma deira så vidt lista, med Tomorrow's World (2011), julealbumet Snow Globe (2013), The Violet Flame (2014), World Be Gone (2017) og til slutt The Neon (2020). Trass i at singlane frå dette tiåret ikkje nådde lista, men ein solid internasjonal fanbase har gjort at Erasure har kunne halde fram å turnere.
Iberiske språk
Slektskapen til språket med andre språk er ukjent. Det var etter alt og døme eit ikkje-indoeuropeisk språk. Ein har prøvd å knyte det med baskisk, men det har ein ikkje klart å bevise. Andre slektskap har ein heller ikkje kunne bevise.
Gustavsberg
I starten av 2000-talet blei delar av det gamle fabrikkområdet like ved hamna bygd om til kontor og bustader.
Siple Island
Siple Island er ei 110 km lang snødekt øy island som ligg aust for Wrigley Gulf langs Getz isbrem utanfor Bakutis Coast i Marie Byrd Land i Antarktis.
Øya og fjellet vart namngjevne av USA Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) i 1967 til ære for den antarktiske utforskaren Paul A. Siple (1909–1968), som var med på admiral Byrd sine ekspedisjonar.
Åsnes Glassverk
Folk i bygda vart indirekte sysselsette i form av vedsanking til dei store smelteomnane på verket. Seinare vart det nytta torv til fyring. Hovudhuset på glasverket vart bygd i 1840 og står framleis der.
Ulrich von Löwendahl
Heretter gjekk han inn i kong Ludvig XV av Frankrike si teneste under den austerrikske arvefølgjekrigen. Han vart generalløytnant i 1743 og utmerkte seg i omleiringa av Menen, Ypres og Freiburg i 1744. 1745 kommanderte han reserverkorpset i slaget ved Fontenoi, og erobra så Gent, Oudenaarde, Ostend og Nieuport. Den 6. september 1747 tok han Bergen op Zoom, før han deltog i omleiringa av Maastricht.
Ulrich von Löwendal døydde den 27. mai 1755 i Paris.
Svenska skidspelen 1979
Kombinert
Dato: 23.-24. februar
Fruktdyrking
Fruktdyrking er produksjon av frukt i større eller mindre skala, og finn stad i hagar, eigne frukthagar, på åkrar eller i veksthus. Fruktdyrking er avhengig av passande jordsmonn og klima, og kan vera konsentrert i visse område i eit land. I Noreg er til dømes Hardanger kjend for mange frukttre.
Lateritt
Lateritt består av vulkanske bergartar, hovudsakleg av minerala kaolinitt, goethitt, hematitt og gibbisitt. I tillegg inneheld mange laterittar kvarts. Han er utbreidd i nedbørrike tropiske og subtropiske strøk.
Fruktdyrking
Fruktdyrking i Noreg
Fruktdyrking er ein viktig næringsveg mange stader av landet. Dei fylka som har mest fruktdyrking er Hordaland, Sogn og Fjordane, Telemark, Buskerud, Vestfold og Rogaland (1999). Hordaland har mest eple, plommer og morellar, medan Sogn og Fjordane har mest pæredyrking. I 1999 var det totale fruktarealet i Noreg ca. 27 000 dekar. Av dette var ca. 19 000 dekar eple, 2200 dekar pære, 3000 dekar plomme, 470 dekar surkirsebær og 2500 dekar søtkirsebær (morell).
Cauldron Pool
Cauldron Pool er eit varmt, dampande tjern med brakkvatn som ligg aust for Tow Bay og nedanfor vestsida av den vulkansk aktive Lucifer Hill, nordvest på Candlemas Island i Sør-Sandwichøyane. Det skildrande namnet, som syner til ei gryte, vart nytta av UK Antarctic Place-Names Committee i 1971.
Jon Sjøen
Verkliste
Medverkande musikar:
Sheppard Rocks
Sheppard Rocks er ei gruppe fjell som ligg 6 km nordvest for Ricker Hills i Prince Albert Mountains i Oates Land. Dei vart kartlagde av United States Geological Survey (USGS) frå landmålingar og flyfot tekne av U.S. Navy, 1956-62. Det vart namngjeve av Advisory Committee on Antarctic Names (US-ACAN) etter Paul D. Sheppard, lageransvarleg ved Sørpolstasjonen vinteren i 1966.
Silje Aker Johnsen
Aker Johnsen var i perioden 2014 til 2018 tilsett som stipendiat ved Kunsthøgskolen i Oslo, der ho arbeidde med å utvikla fusjonen mellom sang og samtidsdans vidare. I 2019 tok ho doktorgrad med En søken etter en utvidet fysisk tolkning av vokal samtidsmusikk og av opera.
Hästhagen
Hästhagen er ein svensk tettstad i Nacka kommun i Stockholms län i landskapet Södermanland. I år 2005 hadde tettstaden 472 innbyggjarar.
Anders Madsen Gil
Anders Madsen Gil var den første som ga ut bøker på Lunde forlag i Bergen. Han gav ut om lag 20 bøker - mange av dei med religiøst innhald.
Lars Bremnes (1916-)
Inga og Lars Bremnes styrte landhandelen på Bremnes, Bremnes Handel ei stund etter at dei tidlegare eigarane hadde flytt bort. Sidan Lars var mykje borte på fiske, fall mykje av arbeidet på Inga og borna. Men ettersom borna vart vaksne og flytte vekk, gav Lars og Inga Bremnes opp å driva landhandelen, og han vart lagt ned i 1964.
Teaser and the Firecat
Oversikt
Albumet inneheld ti songar, inkludert hittane «Morning Has Broken», «Moonshadow» og «Peace Train». Det er òg tittelen på ei barnebok skrive og illustrert av Stevens. Historia handlar om figurane frå plateomslaget, den flosshattkledde ungen Teaser og kjæledyret hans, Firecat, som prøver å setja månen på plass igjen etter at han har falle ned frå himmelen. Boka vart gitt ut i 1972 og har vore utselt sidan midten av 1970-talet.
Hatrið mun sigra
«Hatrið mun sigra» (norsk omsetjing 'hatet vil sigra') er ein islandsk song frå 2019 av performance-bandetHatari. Songen er skriven av dei tre bandmedlemmane Einar Hrafn Stefánsson, Klemens Nikulásson Hannigan og Matthías Tryggvi Haraldsson. Laurdag 2. mars 2019 vann songen Söngvakeppnin 2019, den islandske uttakinga til Eurovision Song Contest. Songen var det islandske bidraget i Eurovision Song Contest 2019 i Tel Aviv i Israel, der han kom på tiandeplass i finalen.
Teaser and the Firecat
Oversikt
Albumet vart ein kommersiell suksess, og overgjekk høgdene som det førre albumet til Stevens oppnådde, Tea for the Tillerman, og nådde topp 3 i både Storbritannia og USA og var òg femten veker på toppen av den australske albumlista, og vart det mest selde albumet i landet i 1972.
Al-Jazari
I 1206 gav al-Jazari ut boka Kitáb fí ma'rifat al-hiyal al-handasiyya ('Bok om kunnskap innan innovativ mekanikk'), der han beskreiv 50 forskjellige mekaniske innretningar. Ei av dei viktigaste oppfinningane hans var veivakselen og råden, som gjer at ein kan omforma ei linear rørsle til rotasjon, eller omvendt. Veivalsen og råden er viktige komponentar i dampmaskinar og forbrenningsmotorar. Al-Jazari nytta denne oppfinninga i ei vasspumpe.
Cowboy
Ein cowboy er tradisjonelt ein kvegdrivar og -gjetar på ranchar i Nord-Amerika, som regel ridande til hest.
Holstein-Gottorp
I forbund med Sverige
Men to år seinare døydde hertug Frederik IV uventa. Han hadde slutta seg til svoger Karl XII, som i 1701 gjekk til åtak på Polen for å få avsett August II av Polen. Polakkane og forbundsfellane deira frå Sachsen hadde gjort inntog i svensk Livland med byen Riga. Hertugen av Holstein-Gottorp fall under slaget ved Kliszów den 9. juli 1702.
Det russiske bandet
Livet til Karl Frederik vart prega av at mesteparten av hertugdømmet var tapt. Måla hans var å vinne attande dei gottorpske delane av Slesvig, men samstundes ville han distansere seg frå svenskane, som hadde vore til katastrofe i 1713-1714, men som òg var ein brikke i stormaktspolitikken mellom Danmark-Noreg og Russland. Han gifta seg med den uekte dottera til tsar Peter den store Anna Petrovna i 1725, rett etter den russiske tsaren døydde. Ekteskapet tok slutt berre tre år seinare, då den russiske prinsessa døydde i barselseng. Men sonen ho etterlét seg skulle bli farleg for Danmark-Noreg.
Gjæslingan fyr
Gjæslingan fyr eller Gjeslingene fyr er eit leifyr som ligg på holmen Haraldsøykråka ved fiskeværet Sør-Gjæslingan nord for Folda i Nærøysund kommune i Trøndelag.
Aulis Kallakorpi
Aktiv
Kallakorpi deltok i den tysk-austerrikske hoppveka i fire år på rad, frå 1953/54 til 1956/57. I si fyrste hoppveka kom han som best på tredjeplass i opningsrennet. Han kom tilbake året etter og vann dei to fyrste renna i hoppveka; i Oberstdorf 30. desember 1954 og i Garmisch-Partenkirchen to dagar seinare. Kallkorpi kopierte sigeren i Oberstdorf i romjula 1955, ein siger han delte med landsmannen Eino Kirjonen. Samanlagt vart Kallakorpi nummer fire i 1953/54, nummer tre i 1954/55, samt nummer sju i 1956/57; i 1955/56 deltok finnane berre i dei to renna i Vest-Tyskland.
Mosul
Historie
Skåna av Timur Lenk vart Mosul så erobret av turkmenarar, persarane i 1514 og osmanarane i 1637. Byen vart sterkt skadd i 1743 av eit jordskjelv. Deretter vart han hovustad i vilajaten med same namn. Under første verdskrigen vart Mosul kringsett av britiske tropper i 1918 og vart etter langvarige forhandlingar (Mosul-spørsmålet) etter vedtak frå Folkeforbundet innlemma i Irak.
Elwy
Etter at elva har passert gjennom Bona-newydd vender ho seg nordover igjen og flyt gjennom St. Asaph. Ho renn ved Clwyd omtrent midt mellom St. Asaph og Rhuddlan, og elvene strøymer ved sida av kvarandre i fleire kilometer.
Mosul
Byen i moderne tid
Byen ligg ikkje langt frå det kurdiske sjølvstyreområdet. Det bor mange turkmenarar i Mosul og områda rundt, og det har vore reist krav om å oppretta ein eigen turkmensk region med namnet Turkmeneli.
Eboli
Eboli er kjend som eit senter for landbruk, i særleg grad for sin olivenolje og mjølkeprodukt. Ein mozzarella-ost laga av mjølk frå vassbøffel er vide kjend.
Kryssfiner
Bruk
Kryssfiner vert brukt i mange samanhengar der ein treng ei sterk plate som kan motstå sprekking, krymping og vriding. Kryssfiner kan og inngå som berande element som til dømes i ytterflata på ei flyveng. Kryssfiner kan framstillast med dobbelkrumme flater og vere heilt sjølvberande som i skroget på ein sculler. Kryssfiner har vore brukt i båt- og flyindustrien sidan andre verdskrigen. Eit kjent døme er det britiske bombeflyet De Havilland Mosquito som i all hovudsak var laga i tre.
Fingerdyr
Fingerdyret har lange fingrar, særleg langfingeren. Til skilnad frå andre halvapar har fingerdyret skarpe og kloliknande negler på fingrar og tær, unnateke på stotåa som har ein brei nagl. Øyro er store og nakne, og halen er lang og buska. Vaksne individ har to meiselforma framtenner i kvar kjeve som veks ut etter kvart som dei vert slitne ned.
Svein O. Øraker
I 1957 vart han tildelt Kongens fortenestmedalje i gull.
Vida Lill Berge
Vida Lill Gausemel Berge er ein norsk radioprogramleiar, som først vart kjend då ho vann reality-TV-serien Paradise Hotel på TV3 i 2012.
Døypefonten i Gulen kyrkje
Døypefonten i Gulen kyrkje står i Gulen kyrkje i Eivindvik i Gulen kommune. Han kan vere frå omkring år 1000 og er i stein. Ein er ikkje helt sikker på opphavet og historia til døypefonten, men det er knytt fleire munnlege overleveringar til han.
Kisses on the Bottom
Kisses on the Bottom fekk ein score på 62/100 hos Metacritic, basert på 26 meldingar. I 2013 vann albumet Grammyprisen for beste tradisjonelle popalbum med vokal.
Trikken i Bergen
Etter at trikkedrifta vart lagt ned i 1965, vart berre 400 meter av skjenegangen og straumleidninga på Møhlenpris teke vare på. I samband med at Bergens Tekniske Museum på Møhlenpris ynskjer å køyre museumstrikk i byen, har den «idealistiske organisasjonen» Bergens Elektriske Sporvei arbeidd for at lina gradvis skulle verte lengre etter kvart som ein har fått brukte skjener frå Trondheim. Trikken går no nokre turar på denne lina om sommaren som ein sommarattraksjon.
Hold Me Closer
Om songen
Jakobs skreiv «Hold Me Closer» saman med låtskrivarane David Zandén og Isa Molin. Songen handlar om det kjenslesmessige kaoset som oppstår når ein jobbar seg gjennom eit vanskeleg brot. Og korleis man ønskjer å halde fast på partneren, sjølv om ein skjønar at forholdet er i ferd med å ta slutt.
Prysor-elva
Afon Dwyryd renn frå nord gjennom den glaciale og breie morenedalen Vale of Ffestiniog, som er eit jordbruksområde. Utspringa til elva under fjellet Moelwyn Mawr går via reservoaret Tanygrisiau og får tilsig av Afon Goedol, Afon Bowydd og Afon Cynfal. Ved tettstaden Ffestiniog under fjellet Elidir Fawr er eit pumpekraftverk installert på Afon Dwyryd sidan 1963 - Ffestiniog vasskraftverk med to reservoar. Siste, store sideelva er Afon Tafarn-Helyg før Dwyryd renn saman med Prysor.
Sionfjellet
Sionfjellet (hebraisk הַר צִיוֹן, Har Tsiyyon; arabisk جبل صهيون, Jabel Sahyoun) er ein ås i Jerusalem like utafor murane til Gamlebyen. Sionfjellet har historisk vore knytt til Tempelhøgda. I Bibelen er Sionfjellet synonymt med Moriafjellet (Tempelhøgda), staden der Isak vart ofra, og Det jødiske tempelet. Namnet «Sion» vert òg nytta om heile Israels land.
Historie
Sionfjellet var den staden som låg nærast det gamle jødiske tempelet. Fram til Aust-Jerusalem vart erobra av Israel i seksdagarskrigen, kunne israelarar klatre til taket av Davidsgrava for å be. Den svingande vegen opp til Sionfjellet vert kalla Pavevegen (Derekh Ha'apifyor). Han vart laga for den historiske vitjinga til Jerusalem av pave Paul VI i 1964.
Capaccio
Capaccio ligg i ei åsside, 441 meter over havet, om lag 50 km sør for provinshovudstaden Salerno. Ein stor del av ibuarane i kommunen bur på ei stor slette nedanfor byen.
Harald Torp
Vincent Harald Houge Torp  var ein norsk pressemann og politikar (H). Han var ein markant pressemann og politikar i partipressa si storhetstid, best kjent som redaktør i Adresseavisen i ein mannsalder. Han såg på rollene som redaktør og politikar for å vera to sider av same sak. Harald Torp vert gjerne omtalt som Adresseavisens redningsmann, eller som avisa si «andre grunnleggjar». Forutan tillitsverva sine i Høgre var han òg stortingsrepresentant for partiet i to omgangar.
Familiebakgrunn og yrkeskarrière
I 1927 vart han tilsett som redaktør i Adresseavisen, der han vart sitjande i redaktørstolen fram til 1969, med unntak av perioden 1941–1945 under andre verdskrig då okkupasjonsmakta erstatta han med Jacob Skylstad. Torp vart redningsmannen for ei avis som sleit med økonomien og stadig søkkande opplagstal, og han bidrog til å snu utviklinga frå underskot til overskot. Som eit ledd i dette, retta Torp fokuset til avisa vekk frå litterære og kyrkjelege emne og over på ei breiare nyhendedekning, og omforma slik avisa frå ei gammal byavis til ei moderne nyhendeavis.
Musikaren James Blake
James Blake er ein engelsk songar, låtskrivar og produsent av elektronisk musikk frå London. Han gav ut det sjølvtitulerte debutalbumet sitt i 2011.
Den bergenske kongevegen
Millom Valdres og Lærdal
Millom Christiania og Slidre gjekk trasen gjennom breie, skogkledde bygder. Frå austsida gjorde fjellet seg gjeldande ved Øylo skysstasjon i Vestre Slidre. Millom Øylo og Syndrol sperra det bratte fjellet Hugakollen. Millom Øylo og Hemsing bru (Vang ysteri på neset) snirkla vegen seg gjennom ei bratt ur. Millom Hemsing bru og Syndrol i Vang gjekk den opphavlege trasen oppover fjellsida og over åsen, ifølgje Skoug vart veibanen nokre stadar lagt på trestokkar bolta til berget. Telefonstolpar står langs vegbanen som er verna etter at køyrevegen vart lagt på ny horisontal trase langs innsjøen. Millom Eidsfossen (ved Vangsmjøsas øvre ende) og Grihamar/Skogstad gjekk 1793-vegen på vestsida av Strondafjorden. Skogstad var siste skysstasjon på austsida og eit hotell vart reist rundt 1880 på grunn av stor trafikk. Ifølgje Skoug kryssa kongevegen frå 1793 brua og gjekk over jordene til Skogstad og gjennom gårdstunene. I 1840-årane vart ny veg anlagt på sørsida (høgre side) av elva frå brua ved Skogstad til Varpa bru, denne veibanen er intakt og telefonstolpar markerer trasen medan den veibanen frå 1793 stort sett er borte. Frå Skogstad på 580 moh var det ein lang stigning til Otrøvatnet på omkring 1 000 meter. Vasskilet mellom Austlandet (Drammensvassdraget) og Vestlandet (Lærdalsvassdraget) går rett vest for Otrøvatnet mellom Nystuen og Thomaskirken.
Mellom Oslo og Granvollen
Krokskogen er omtalt i samband med Magnus Lagabøtes ferd der i året 1276. Frå mellomalderen til 1860 var trasen over Krokskogen vegen mellom Christiania og Ringerike. På 1800-talet vart den omtalt som «den nye bergensvegen» og vegen over Hadeland vart tidlegare rekna som Bergensveien. Vegen mellom Bærum og Ringerike over Krokskogen fekk status som kongeveg på 1790-talet. Trasen vart omkring 1800 lagt gjennom Sørkleiva. Peder Anker var både vegsjef for Austlandet og innehavar av Bærums Verk med tilliggende skogar. Anker hadde difor interesse av at vegen var i god stand. Anker hadde òg store skogeiendommer i Valdres og Land. Offiseren Johan Jørgen Krohn, som òg leidde anlegget over Filefjell, styrde tømmerforretningen for Anker. Ved Sundvollen stod milestein som markerte fire mil frå Christiania. Krokkleiva hadde status som hovudveg til 1860. Millom Sundvollen og Kroksund var det ferja til omkring 1800, då det vart bygd steinbro ved Sundvollen. På Sundvollen var det skysstasjonen frå 1600-talet. Med kongevegen vart den turisttrafikken til Ringerike og Kongens utsikt vart eit kjent stad. Kunstnarar som J.F.L. Dreier, Wilhelm Maximilian Carpelan, J.C. Dahl, Catharine Kølle og Johannes Flintoe vitja området. Henrik Wergeland omtalte i Dalvise (1841) Klevens svimlende Portal!. I 1860 vart hovudvegen flytta til Sollihøgda. Ved Åsbygda skule tek trasen av frå riksvegen og følgjer Gamlevegen i rett linje austom denne ca. eit par kilometer før den igjen kjem inn på riksvegen. Herfrå følgjer riksvegen kongeveitraseen gjennom Jevnaker, og vidare langs østbredden av Randsfjorden til Sløvika. Her tek ruta av til høgre, omtrent rett nord gjennom eit vent og variert landskap opp mot Velogårdene. Her dreier vegen stadig mot aust og vidare til Falang. Her tek den av rett austover, og går som gårdsvei til tunet på Gamkinn. Her gjekk vegen opphavleg diagonalt over dalen til Gamme, men her er det fulldyrka i nyare tid. Følgjer vegen vidare fram til Gammeveien (Fv35) og opp på bakkekammen nordafor. Der ligg eit stort gravfelt frå jernalderen langs toppen av åsen. Gammeveien vidare fører ned til Helgumsdalen og Fv33. Opphavleg trasé har gått rett fram til eksisterande Vollgutua, som fører rett opp til Granvollen. Gran vollen ligg i dag i Gran kommune i Hadeland i Oppland fylke.
Sollentuna
Historie
I løpet av byrjinga av 1900-talet vart dei gamle herregardane sine jordbruksområde stykka opp og selt som einebustadtomter. Mellom 1906 og 1910 vart det bygd 114 einebustader i området Norrviken, som førte til at denne delen av kommunen fekk sin eigen jernbanestasjon. Same utvikling skjedde i Rotebro og Tureberg.
Freshly-Picked Tingle's Rosy Rupeeland
Freshly-Picked Tingle's Rosy Rupeeland er eit eventyrspel utvikla av Vanpool og utgjeve av Nintendo. Det vart utgjeve 2. september 2006 i Japan og eitt år seinare i Europa, den 14. september 2007. Spelet har den middelaldrande antihelten Tingle i hovudrolla, som har opphav frå spela i The Legend of Zelda-serien. For å greie spelet må Tingle samle inn kapital i form av rupees for å kunne kome inn i paradiset Rupeeland. Kapitalen samlar han inn gjennom å mellom anna utføre oppdrag, finne skattar og utforske katakombar.
Signe Lund
Liv og arbeid
Signe Lund var av Lund-familien i Farsund, dotter av Bergens-komponisten Birgit Lund (1843–1913) og syster til malaren Henrik Lund (1879–1935). Talentet hennar vart lagd merke til av familievenen Edvard Grieg og Johan Svendsen som rådde til utdanning, nok ho fekk under Iver Holtar, Erika Nissen, Per Winge og W. Berger, og ved Musikkonservatoriet i Oslo (1896).
Ho var gift med legen Jørgen Skabo og seinare med den franske arkitekten George Robard. Signe Lund var busett i New York frå 1902 til 1918 der ho var aktiv i det amerikanske sosialistiske partiet Non-partisan League og dessutan aktiv innanfor kvinnerørsla. Ho var ein kjenning av Fridtjof Nansen og vart tildelt Nansenpass i 1919.
Etter krigen budde ho på ein gard i Krødsherad i nokre år il ho døyde i Oslo i 1950.
Ringgalakse
Ringgalaksar er galaksar som har ei ringforma samling av stjerner rundt galaksekjernen. Dei skil seg difor klårt frå spiral- og elliptiske galaksar. Ein trur at ringgalaksar ættar frå vekselverknad mellom galaksar: ein mindre galakse passerer gjennom ein større og produserer ei tettleiksbylgja som kan spreia seg gjennom den større galaksen og føra til stjernedanning her.
Musikkgruppa Beirut
Beirut er ei USA-amerikansk musikkgruppe. Gruppa var opphavleg eit soloprosjekt av Zachary Francis Condon frå Santa Fe i New Mexico, men utvida seg seinare til ei musikkgruppe. Beirut opptredde fyrst i New York i mai 2006 for å stø opp om utgjevinga av debutalbuet Gulag Orkestar. Musikken til gruppa kombinerer element frå indierock og verdsmusikk.
The Session...Recorded in London with Great Artists
Innspeling
Lewis innrømde seinare at han var imponert av dei britiske musikarane og kor profesjonelle dei var, og sa i A Half Century of Hits, «Eg sat ned ved pianoet, sette hovudtelefonane på og byrja å spele. Ingen av desse gutane røykte dop, tok piller eller drakk. Dei var reine. Verkeleg flott, og dei var dei beste musikarane eg har høyrt.»
Nesselva
Ness er ei elv i Great Glen i Skottland. Ho renn frå Loch Ness til munningen i Moray Firth ved Inverness. Både Loch Ness og Inverness har namn etter elva. Elva er berre 12 km lang, men med eit nedslagsfeltet på 1850 km² har elva ei middelvassføring på 300 m³/s, noko av det høgaste i Storbritannia.
Metropolitan Opera
Metropolitan Opera House, populært kalla The Met, er eit operahus i New York. Det ligg ved Lincoln Square i New York og er ein av tolv kulturinstitusjonar som tilsaman utgjer Lincoln Center for the Performing Arts. Metropolitan Opera er den største organisasjonen for klassisk musikk i Nord-Amerika. Han syner fram rundt 27 ulike operaer årleg i ein sesong som varer frå seint i september til mai. Operaene blir viste i eit roterande speleskjema med opptil sju framføringar av fire ulike verk kvar veke. Førestillingane blir haldne om kvelden frå måndag til laurdag, med ein matiné på laurdagen. Kvar sesong har operaen fleire nye produksjonar, nokre av dei henta frå eller samproduserte med andre operahus. Dei andre produksjonane kjem frå tidlegare sesongar.
Sabel
Ordet «sabel» kjem frå tysk og er truleg avleidd av ungarsk szabni, 'skjere'. Våpenet stammar frå Asia, og hadde opphavleg sterkt krumma klinge. Denne typen kan også kallast krumsabel. Etter at sabelen blei innført i Europa blei krumminga gjort mindre, til ein også hadde våpen med rette klinger.
I fektesport bruker ein den lette ungarske konkurransesabelen som eit kombinert hogg- og stikkvåpen. Sabelfekting for menn var OL-øving frå 1896, for kvinner frå 2004.
San Juan på Puerto Rico
San Juan er i dag eit viktig transportknutepunkt i Karibia for gods, flytrafikk og sjøfart og har ein blomstrande cruisetrafikk. Samstundes er San Juan det industrielle, finansielle og kulturelle sentrumet på øya. Byen er hovudstad og sentrum i eit storbyområde som omfattar Bayamón, Carolina, Guaynabo, Cataño, Toa Baja og Trujillo Alto. Heile dette området utgjer ein folkesetnad på ca. to millionar innbyggjarar. Dette inneber at omtrent halvparten av folkesetnaden på Puerto Rico bur og arbeider innanfor dette storbyområdet. San Juan er tent av Luis Muñoz Marín internasjonale lufthamn.
Hydrogeologi
Drikkevatn
Kring 13 % av folkesetnaden i Noreg vert i dag forsynt med drikkevatn frå grunnvatnet.
Aira Force
Aira Force er ein foss i engelske Lake District i grevskapet Cumbria. Ordet «force» vert i mange område i Nord-England nytta som eit synonym for «foss» og kjem frå norrøne «fors».
Henry Glaß
Aktiv
Frå 1976 til -78 vann Glaß kvart år ein medalje i den årlege internasjonale skimeisterskapen. Under OL i Innsbruck 1976 tok han bronse i den store bakken (K90). Året etter fekk han ein ny bronsemedalje, då under VM i skiflyging i Vikersundbakken. Glaß tok så sølv i normalbakken (K70) under VM 1978 i Lahti, 1,5 poeng bakom landsmannen Matthias Buse.
Arktiske folk
Forhistorie
Overgangen frå Dorset- til Thule-kulturen fann stad rundt 800-900-talet. Forskarar har spekulert i om det kan ha vore kontakt mellom dei to kulturane, som utveksling av teknologi som harpunhovud, eller thulefolk kan ha funne restar etter dorsetkulturen og utvikla sin teknologi med inspirasjon frå den tidlege kulturen.
Historiske og samtidige folk
Inuittar stammar frå thulefolka. I 1300 hadde dei busett seg på Vest-Grønland, og vandra inn i Aust-Grønland det neste hundreåret.
Flash av Queen
Det finst to versjonar av songen. Albumversjonen («Flash's Theme») vert nytta i starten av filmen, med all dialog frå den første scenen. Singelversjonen nyttar dialog henta frå forskjellige stader i filmen, mellom anna rollefiguren til Brian Blessed som ropar «Gordon's alive?!» Denne versjonen vart òg gjeven ut på Greatest Hits frå 1981.
In corpore sano
Pesma za Evroviziju og Eurovision Song Contest
Samarbeidspartnarane til Konstrakta sende inn låten til den serbiske musikktevlinga Pesma za Evroviziju '22 i Beograd. «In corpore sano» vart vald, sidan songen har ei varigskap på under 3 minutt, og dimed innfrir tevlingsreglane. Vinnaren av tevlinga fekk representere Serbia i Eurovision Song Contest 2022.
Under Pesma za Evroviziju '22 var Konstrakta omgjeven av stilleståande dansarar. Sjølv sat ho på ein stol og var iført ei kvit helsearbeidar-uniform og vaska hendene i ei bøtte gjentatte gongar. Framføringa vart straks samanlikna med Marina Abramović og verket hennar Art Must Be Beautiful..., som opphavleg vart framført i København i 1975. Under denne framføringa sat Abramović og greidde håret sitt mens ho ropa «kunst må vere vakkert, kunstnaren må vere vakker».
Verdsmeisterskapen i orientering 1995
Sverige sanka flest medaljar (1-2-3), framom Finland (1-3-0). Sveits vann to gullmedaljar. Noreg enda opp med ein bronsemedalje til Bjørnar Valstad.
Canonteign Falls
Han er 70 meter høg og eit av dei høgaste fossefalla i England. Han vart skapt i 1890 ved at ei elv vart omleidd over klippekanten.
DS «Saturn» (1904)
Historie
Skipet vart bygd ved A. Rodger & Co i Port Glasgow i Storbritannia og vart levert i februar 1904. I 1906 vart det overført til The Watson Steam Ship Co. i Manchester.
Thompson Mountain
Thompson Mountain er eit fjell, 2350 moh, som ligg 5 nautiske mil (9 km) sør for Mount McKerrow sørvest i Surveyors Range. Det vart namngjeve av New Zealand Geological Survey Antarctic Expedition (NZGSAE) (1960-61) etter Edgar H. Thompson, ein professor i landmåling og fotogrammetri ved University College i London i England.
Bybanen i Ottawa
Bybanen i Ottawa (engelsk: O-Train) er ein dobbeltspora, elektrisk driven sporveg for persontrafikk i Ottawa, bygd etter bybanestandard.
N.D. Smart
I 1969 var than medlem av countryrockgruppa til Ian and Sylvia, Great Speckled Bird. Det første albumet deira vart produsert av Todd Rundgren, som Smart arbeidde med gjennom 1970-åra.
T-banen i Oslo
T-banen i Oslo, Tunnelbanen i Oslo, er ein dobbeltspora, elektrisk driven tunnelbane for persontrafikk i Oslo med fleire liner. To av linene, Kolsåsbanen og Røabanen, går inn i den austre tettbygde luten av grannekommunen Bærum i Akershus fylke. T-banen rår over til saman 115 trevogns togsett som kan koplast saman to og to til seksvognssett, som er dei lengste toga stasjonane er bygde for. Talet på einskildreiser var 85 millionar i 2013, 88 millionar i 2014 og 94 millionar i 2015.
Forgjengarane til tunnelbanesystemet i Oslo
Tunnelbanen i Oslo har sine aner i dei gamle forstadsbanene frå Majorstuen, som vart lagt etter trasear som dei vestlege tunnelbanelinene framleis fylgjer.
Ombygging til eit sams tunnelbanesystem
Dei austlege banane, som hadde tunnelbanestandard og straumskjener langsmed spora i staden for leidning i lufta for straumforsyninga til toga, ingen kryssingar i plan mellom tog og anna trafikk osb., skilde seg frå dei vestlege forstadsbanane med luftleidningar og plankryssingar. Lenge hadde dei to systema skilde endestasjonar i Oslo sentrum, Nationaltheatret for dei vestlege linene og Jernbanetorget for dei austlege. Ein tunnel frå Jernbanetorget stasjon fram til ein ny underjordisk endestasjon, Sentrum stasjon (som seinare fekk namnet Stortinget stasjon), vart opna for dei austlege banane i 1977, med oppgangar i området kring Stortinget. Men denne stasjonen måtte etter ei tids drift stengjast for ombygging av di store mengder grunnvatn trengte seg inn i stasjonen gjennom betongkvelven.
Ingermanland
Ingermanland (russisk Ижора eller Ингерманландия, Izjorskaja zemlja og Ingrija finsk Inkeri, estisk Ingeri eller Ingerimaa) er eit historisk landskap mellom elva Neva og Finskebukta i nord, elva Narva og Peipus-sjøen i vest og Ladoga-sjøen og Volkhovelva i aust. Opphavleg utgjorde Neva grensa mellom Ingermanland og Karelen, men frå omkring 1600 vart grensa trekt lenger nord på Det karelske neset. Folkesetnaden i Ingermanland snakka historisk ulike finsk-ugriske språk (sjå blant anna ingrisk). Etter andre verdskrigen har området vore heilt russifisert.
Historie
Opphavleg var området busett av finske stammar, votar, karelar og ingrar. Svenskar og russarar hadde konkurrerande interesser i området frå tidleg i vikingtida. Frå 1100-talet låg landet delvis under fyrstedømet Novgorord. Seinare prøvde svenskane å sette seg fast i Ingermanland. Den første festninga der vart først bygt tidleg på 1300-talet. Det var den svenske festninga Landskrona ved utløpet til elva Okhta i Neva. I 1580-åra fekk Ingermanland status som svensk område, vart overlevert til Russland ved freden i Teusina 1595 og vart igjen svensk 1617 etter den ingermanlandske krigen med freden i Stolbova.
Festningane Ivangorod (Jaanilinn), Jama (no Kingisepp), Koporje og Nöteborg (no Sjlisselburg) vart senter for dei fire ingermanlandske slottsläna. Områda vart styrt som ei buffersone mellom Russland og Finland og var tynt folkesett. I 1664 hadde Ingermanland totalt 15 000 innbyggjarar. Svensk luthersk misjonering møtte motstand hos den russiske-ortodokse folkesetnaden, men ei stadig finsk innvandring auka gradvis delen av lutheranarar til 73,8% i 1695. Festninga Nyenskans vart bygd ved munningen av Neva 1611 og gjort til administrativt sentrum på rekning av Ivangorod i 1642. Festninga vart sterk skadd etter eit russisk åtak i 1656. Administrasjonen vart då flytta til Narva.
Morten Smith-Petersen
Morten Smith-Petersen var ein norsk skipsreiar og politikar frå Grimstad. Han var ein føregangsmann i sjøforsikringa i Noreg, og var stortingsmann frå valkrinsen Arendal og Grimstad i fleire valperiodar i tida 1857-71.
Fesjå
Fesjå er ei offentleg utstilling av husdyr, i første rekkje storfe og småfe. Ordet kan vera avleidd frå engelsk cattle-show, og skal først ha blitt brukt og gjort kjend av forfattaren A.O. Vinje.
Ein byrja å halda utstillingar av husdyr i Noreg i 1850-åra. Fesjåa var svært viktige for husdyral. Etter andre verdskrigen har fesjå mistet mykje av tydinga for alsarbeidet, men har framleis ein stor sosial og kulturberande funksjon. Nokre norske fesjå er Dyrsku'n i Seljord og Dyrskuet i Lyngdal.
Grete Waitz
Glanstid: Lengre distansar
Det var i langdistanseløp Grete Waitz hadde styrken sin. I 1979 deltok ho i sitt fyrste maratonløp, der ho straks hadde suksess. Frå 1978 til 1988 vann ho New York Marathon ni gonger, noko som gjorde at ho vart særleg kjend i USA. Ho sette ny verdsrekord i maraton tre gonger; sist gong under London Marathon i 1983. Då VM i friidrett vart arrangert for fyrste gong i 1983, var maraton for kvinner den fyrste tevlinga. Waitz kom i einsam majestet inn på OL-stadion i Helsingfors og vann det fyrste VM-gullet i friidrett. I Sommar-OL 1984 i Los Angeles var maraton for kvinner offisiell OL-øving for fyrste gong. Waitz enda der på 2. plass og vann sylvmedalje for Noreg.
Stefan Örn
Eurovision Song Contest 2010
I 2010 skreiv han songen «Drip Drop» saman med Anders Bagge og Sandra Bjurman. «Drip Drop» vart, saman med to andre songar, ein av dei skrive av mellom anna Örn, framført i Land of Fire 2010 av Səfurə Əlizadə, Milk and Kisses og Maryam Shabanova. Əlizadə vann tevlinga med «Drip Drop» og fekk representere Aserbajdsjan i Eurovision Song Contest 2010 i Bærum i Noreg. Songen starta som nummer sju i den andre semifinalen etter Sverige med «This Is My Life» av Anna Bergendahl og før Ukraina med «Sweet People» av Alyosha. Bidraget fekk tolv poeng frå Ukraina, Georgia og Tyrkia, ti poeng frå Irland, Kypros og Kroatia, åtte poeng frå Romania og Slovenia, sju poeng frå Bulgaria, seks poeng frå Sveits, fem poeng frå Israel og Danmark, tre poeng frå Sverige, to poeng frå Litauen og Noreg og eitt poeng frå Nederland. Aserbajdsjan fekk til saman 113 poeng og enda på andreplass av totalt 17 bidrag. Dei gjekk dimed vidare til finalen. Hadde ein berre nytta telefonrøystar hadde bidraget fått 126 poeng og vunne og hadde ein berre nytta juryrøystar hadde bidraget fått 89 poeng og enda på tredjeplass.
Grete Waitz
Seinare år
Dei siste åra av livet sitt budde Grete Waitz mykje i Florida. Ho skreiv også fleire bøker, var ho medforfattar av biografien World Class.
Åbyggeby
Åbyggeby er ein tettstad i Gävle kommun i Gävleborgs län i landskapet Gästrikland i Sverige. I 2005 hadde tettstaden 776 innbyggjarar.
Don Juan Pond
Don Juan Pond vart oppdaga i 1961. Han vart kalla opp etter dei to helikopterpilotane Don Roe og John Hickey, som flydde helikopteret som frakta den første gruppa som undersøkte tjernet. Under den første utforskinga var temperaturen -30 °C og vatnet var framleis flytande.
Maristova
Historikk
Over Filefjell er ein gammal ferdselsveg mellom aust og vest, særleg for bøndene i Valdres som hadde si næraste hamn i Lærdal. Fjellstova Maristova vart truleg etablert så tidleg som kring 1300. Bøndene i Lærdal og Borgund hadde ansvar for vedlikehald av «landsvegen» gjennom Lærdal og dessutan skyssplikt både i dalen og på fjellet. For denne tunge plikta var dei lengje fritekne for militærteneste og hadde redusert skatt. I 1793 vart «Den bergenske hovudvegen» lagt over Hadeland, Valdres, Filefjell og til Lærdalsøyri, der var det båtskyss vidare til Gudvangen eller Bergen. Denne «Kongevegen 1793» var den fyrste kjørbare vegen mellom aust og vest.
Are Frode
Liv og gjerning
Ein annan som vart fostra opp ved Geysir, var Teitur Isleifsson. Han var nokre år eldre enn Are, sannsynlegvis var han vaksen då Are kom til Geysir. Teitur etablerte ein skule ved Geysir, der lærte han unge menn opp til prestegjerning. Are var eleven hans, og fekk der ei klassisk presteutdanning, mellom anna studerte han latin.
Verk
Fleire bokverk kan sporast tilbake til Are Frode:
Perustraumen
Perustraumen, tidlegare kalla Humboldtstraumen, er ein kald, saltfattig havstraum som renn nordvestover langs vestkysten av Sør-Amerika frå sørenden av Chile til det nordlege Peru. Han er ein austleg grensestraum som renn mot ekvator og strekkjer seg om lag 1000 km utover i havet. Humboldtstraumen var kalla opp etter den prøyssiske naturforskaren Alexander von Humboldt, og økoregionen er eit av dei store oppvellingssystema i verda med eit særs rikt dyreliv. Oppvellinga føregår utanfor kysten av Peru året rundt, men utanfor Chile berre om våren og sommaren, fordi det subtropiske høgtrykket flyttar seg sørover om sommaren.