cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fibonacci
Det er ein populær mistyding at Fibonacci 'oppfann' eller var den fyrste til å oppdage Fibonaccifølga. Denne spesielle talfølgja vart i røynda oppdaga av indiske matematikarar lenge før tida til Fibonacci.
Hanne Harlem
Utdanning og karriere
I 2004 blei Hanne Harlem tilsett som universitetsdirektør ved Universitetet i Oslo. Ho gjekk av som direktør ved UiO våren 2007, og begynte 11. mai 2007 som styreleiar for den nye samanslåtte helseforetaket Helse Sør-Øst RHF.
Aslak Brekke
Aslak kunne uhorveleg mange tonar og viser. I unge år plukka han opp viser kvar han for, og vart med tida eit verdifullt kjeldetilfang for yngre kvedarar. Han song helst bygdeviser og slåttestev, men ikkje mellomalderballadar. Dei hadde han ikkje sans for. I unge år køyrde han med post mellom Vinje og Dalen, og det er fortald at han kunne høyrast når han kom, han tralla og song heile vegen.
Karmosin
Mitt navn er Karmosin (Benim adım Kırmızı) er tittelen på ei bok av den tyrkiske forfattaren og nobelprisvinnaren Orhan Pamuk.
Per Kristoffersen
Klubbspel
Kristoffersen var midtspiss i Fredrikstad i over tolv sesongar, 1956-68. Allereie i 1957 kunne han glede seg over stor suksess med siger 6-1 i seriefinalen mot Odd, og 4-0 i cupfinalen mot Sandefjord. Samstundes vart han toppskårar i serien, ein prestasjon han kopierte i 1960, 1961 og 1966. Etter å ha tapt mot Lillestrøm SK i seriefinalen 1959, fekk FFK revansje med 6-2 mot same Lillestrøm året etter. I 1961 gjentok Kristoffersen prestasjonen frå 1957; siger i seriefinalen og siger i cupfinalen, samt toppskårar i Hovedserien. «Snæbbus» og FFK vann bronsemedaljen i 1. divisjon 1961/62, den såkalla maratonserien, og sølvmedaljar i 1964 og 1966. I cupen måtte FFK tole finaletap 1-2 mot Skeid i 1963, men fyrst etter ekstraomgangar. Eit siste høgdepunkt opplevde Kristoffersen då FFK vann NM-finalen 1966 med 3-2 over Lyn. Han la opp i 1968, etter å ha skåra 146 mål i norsk toppserie. Einast fire spelarar i norsk toppfotball har sidan overgått skyttarkongen «Snæbbus» i talet på nettkjenningar.
Gris
Noroc
Ein Noroc har ein far som er halvt landsvin og halvt duroc, og ei mor som er halvt landsvin og halvt yorkshire-gris. Rasen er avla fram av Gilde og Norsvin og blir berre nytta i Edelgris-produkta frå Gilde.
Karmin
Karmin eller karminraudt er ein høgraud eller blodraud farge eller eit fargestoff. Det kjem hovudsakleg frå karminsyre (C22H20O13).
Fotballspelaren Roar Johansen
Johansen døydde 23. oktober 2015.
Hurlestone Point
Klippene, mellom anna ein vegg kalla «kystvaktveggen» er ein populær klatrevegg.
Orbital
Eit fritt elektron kan gå inn i ein kva som helst energitilstand, medan eit elektron som er bunde til ein atomkjerne berre kan ha diskrete, kvantifiserte energitilstandar og orbitalane er eit uttrykk for maksima i sannsynsfordelinga for desse kvantifiserte energitilstandane.
1420
1420 (romartal MCDXX)
Eidslandet
Eidslandet (òg kalla berre Eidsland) er ei bygd i Vaksdal kommune i Hordaland fylke. Staden utgjer dei nedre delane av dalen Eksingadalen, og ligg inst i Eidsfjorden, ein fjordarm av Indre Osterfjorden. Bygda femner fyrst og fremst om gardane Eide, Myster, Leiro (fråflytt), Brørvik (fråflytt), Eikefet og Eikemo. Høvik og Vetlejord lengre oppe i Eksingadalen kan i visse samanhengar òg reknast som ein del av Eidslandsbygda (t.d. gjennom Eidsland Grendalag og Eidsland skulekrins). Hesjedalen høyrde før vegens dagar til tidlegare Eidsfjord skulekrins. I dag høyrer Hesjedalen til bygda Stamnes.
Ormen Lange-feltet
Medeigarar i Ormen Lange-feltet
Norsk Hydro var operatør og ansvarleg for planlegginga og utbygginga av Ormen Lange. Shell står for drifta av anlegget og tok offisielt over som operatør i november 2007.
Buncrana
Buncrana (irsk Bun Cranncha) er ein irsk by i County Donegal i provinsen Ulster, i den nordlege delen av Republikken Irland. Med omland har han eit folketal på 5 911 (2006).
Periferieininga Grevená
Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i periferieininga er:
São Paulo
Enkelte av naboregionane til São Paulo vert rekna som storbyområde, som til dømes Campinas og Santos. Det er fleire større bysentrum i området som er i sterk vekst, slik som Jundiaí, Sorocaba og São José dos Campos. Desse områda vert kalla «Complexo Metropolitano Estendido», eller storbyregionen, og har over 29 millionar innbyggjarar, noko som utgjer 70 % av delstaten.
Omkringliggjande område
Grande São Paulo består av 39 kommunar, og er dermed den største metropolen i Latinamerika.
Samansetjing og utvikling
Dette mangfaldet av bylandskap er ikkje så lett å føreseie. Enkelte av dei mest sentrale områda i byen har vorte sterkt degradert, noko som har ført til at nye økonomiske og sosiale sentera har vorte skapt. Dei ulike områda av byen har òg gått gjennom endringar i karakter i løpet av 1900-talet. Sidan mykje industri har blitt flytta til andre byar eller delstatar, har mange fabrikkbygningar vorte gjort om til forretningslokale og i enkelte tilfelle, bustader.
Den mest tydelege endringa når det gjeld det økonomiske aspektet, er den såkalla søraust-vektoren i São Paulo. Dette viser til ein tendens i bustadmarknaden, og forretningar generelt, som gjeld at bysentrum vert «flytta» mot område som tidlegare vart rekna som «perifere». Denne flyttinga skjer som regel i retning nordaust-søraust, med få unntak. Denne tendensen har gjort seg gjeldande sidan starten av 1900-talet, frå den såkalla «historiske trekanten» (byen sitt opphavlege sentrum), har det sosio-økonomiske sentrum vorte flytta til Centro Novo-området, (på andre sida av Anhangabaú-dalen, og deretter mot Avenida Paulista. I løpet av dei siste to tiåra har dette sentrumspunktet flytta seg til avenyane Faria Lima og Berrini. Andre område utanom denne søraust-vektoren, slik som bydelane Tatuapé og Santana har utvikla seg til regionale sentra.
Fleire ekspertar har hevda at eitt av dei viktigaste særprega til byen er den vedvarande bylandskapsendringa på grunn av den teknologiske utviklinga. I følgje eksperten Benedito Lima de Toledo, vart byen São Paulo totaløydelagt og bygd opp att minst tre gonger i perioden mellom 1870 og 1970. Desse tre periodane kan kjenneteiknast gjennom den byggemetoden som var dominerande på det aktuelle tidspunktet. Først var byen prega av spreidde bygningar av pålar og leire, noko som varte frå kolonitida fram mot slutten av 1800-talet. I byrjinga av 1900-talet var byen omforma hurtig, og vart prega av mursteinsbygningar inspirert av europeisk byggetradisjon. Til slutt, når høghus, ekspansjon og avansert teknologi kom på dagsordenen, vart byen på nytt jamna med jorda og bygd opp att i metall og armert betong. Det er få eksemplar att frå dei tidlegare fasane: nokre få bustader frå bandeirantes-epoken og Museu de Arte Sacra er nokre av dei få eksemplara frå «pålebyen». Frå «mursteinsbyen» finst det intakte bygningar, slik som Pinacoteca do Estado.
Politiske tilhøve
Bystyret eig eller er hovudeigar i ei rekkje selskap som opererer på ulike område innan offentleg tenesteyting eller økonomisk verksemd.
Kwame Nkrumah
Liv
I 1945 flytta han til London for å studere ved London School of Economics and Political Science. Men etter å ha treft George Padmore vart han involvert i organiseringa av den sjette pan-afrikanske kongress i Manchester. Han engasjerte seg i arbeidet for dekolonisering av Afrika, og vart viseformann i den vestafrikanske studentunionen i England.
6. mars 1957 vart Ghana erklært uavhengig, og Nkrumah vart utnemnd til statsminister. Landet hadde først den engelske monarken som statsoverhovud, men vart i 1960 republikk. Ei økonomisk nedgangstid følgde, og det oppstod uro. Nkrumah overlevde eit attentat. I 1964 valde han å erklære Ghana som eittpartistat, med seg sjølv som president for livstid. Under eit besøk i Beijing og Hanoi i 1966 vart han avsett saman med regjeringa si etter eit militærkupp.
Nkrumah kunne ikkje vende tilbake til Ghana, og levde derfor i eksil i Guinea. Han fortsette derifrå sitt arbeid for panafrikansk eining. I april 1972 reiste han til Romania for å få medisinsk behandling, og døydde der.
Sjakkolympiade
I åra 1957, 1963, 1966, 1969 og 1974 vart det arrangert eigne sjakk-OL for kvinner. Sjakk-OL i 1972, og alle sjakk-OL sidan 1976 har hatt ei eiga kvinneklasse. Sjakk-OL har ikkje ei klasse for menn og ei for kvinner, men ei opa klasse, der kvinner kan delta på laga saman med dei mannlege spelarane, og ei kvinneklasse. Til dømes Judit Polgar har såleis deltatt på Ungarn sitt landslag saman med dei beste mannlege ungarske spelarane i opa klasse.
Overflatetenning
Overflatetenning er eit av fleire mogelege tenningssystem som har vore nytta for å tenna ei luft-drivstoff-blanding i ein stempelmotor med innvendig forbrenning. Det finst eit par variantar:
Onkel
Oppdikta figurar
es:Anexo:Nomenclatura de parentesco en español
Mark Lanegan
Han er mest kjend som vokalisten i bandet Screaming Trees frå 1990-talet, men som aldri oppnådde stor suksess. Han jobba også saman med Layne Staley frå Alice in Chains i bandet Mad Season og i Queens of the Stone Age, som han var med på somme konsertar med. Frå 2003 til 2009 var Lanegan vokalist i The Gutter Twins. I 1990 gav han ut sitt første soloalbum, The Winding Sheet. Etter dette gav han ut fleire soloalbum som hadde kritisk og moderat kommersiell suksess.
Denise Herrmann
Denise Herrmann er ein tysk langrennar og skiskyttar frå Bad Schlema i Sachsen. Ho vart verdsmeister på jaktstarten under VM i skiskyting 2019 i Östersund. I same meisterskapen fekk ho sølv på mixstafetten og ho tok bronsemedaljen på fellesstarten. Tidlegare vann ho OL-bronse i langrenn med Tysklands lag i 4 x 5 km stafett under Vinter-OL 2014 i Sotsji.
Mark Lanegan
Lanegan hadde ei særmerkt barytonrøyst som er blitt samanlikna med songen til Leonard Cohen og Tom Waits.
Kutaisi
Kutaisi (georgisk ქუთაისი; antikke namn Aea/Aia, Kutatisi, Kutaïssi) er den nest største byen i Georgia og hovudstad i regionen Imeretija. Han ligg 221 km vest for Tbilisi.
Harald Samuelsberg
Samuelsberg var medlem av kommunestyret i Loppa periodane 1937–40 og 1947–67, ordførar 1960-61 og varaordførar 1962-63. Frå 1957 til -67 var han formann i Finnmark fylkes skulestyre, og i tida 1964-80 var han formann i Norsk sameråd.
Åkra
Åkra kommune
Åkra sokn var frå byrjinga ein del av Skudenes kommune, men vart i 1892 frådelt som ein eigen kommune, då med 1 962 innbyggjarar. I 1965 vart Åkra kommune med 6 008 innbyggjarar oppløyst og gjekk opp i den nyoppretta Karmøy kommune.
1426
1426 (romartal MCDXXVI)
Periferieininga Kastoriá
Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i periferieininga er:
Millenniumsgenerasjonen
På norsk nyttar ein ofte omgrepet «ironigenerasjonen» om den føregåande generasjonen, med fødselsår på 1970-åra og fram til omlag 1980. Internasjonalt nyttast også det noko vidare omgrepet generasjon X om den føregåande generasjonen. Omgrepet snøfnuggenerasjonen har etablert seg som eit nedsettande eller ironisk namn på generasjonen etter millenniumsgenerasjonen, med fødselsår frå omlag 1997 til i dag.
Niedere Tauern
Niedere Tauern er ei fjellkjede i sentrale område av Austerrike og ein del av Aust-Alpane. Ho ligg like aust for Hohe Tauern i forbundslanda Salzburg og Steiermark, frå Murtörl i vest til Schoberpasset i aust. Fleire skisenter ligg i Niedere Tauern, derimellom Obertauern og Schladming.
Nasiriyah-distriktet
Nasiriyah-distriktet er eit distrikt i Dhi Qar guvernement i Irak.
1430
1430 (romartal MCDXXX)
Selsey Bill
Selsey Bill er eit nes i Den engelske kanalen på sørkysten av England i West Sussex. Det er det austlegaste punktet i Bracklesham Bay og det vestlegaste på kysten av Sussex. Byen Selsey dekkjer det meste av neset.
Sotrikse
Skildring
Habitata er våtmarker med sivliknande plantar eller anna vegetasjon av f.eks. dunkjevlefamilien og storrfamilien. Dei kan òg leve i vegetasjon av tre på øyar utan anna habitat. I Australia føretrekk dei våtland med vatn i rørsle og kan og leve i jordbruksområde eller i utkant av busettingar.
Langfjorden i Romsdal
Langfjorden er ein fjordarm av Romsdalsfjorden i Rauma og Molde kommune i Romsdal. Fjorden strekkjer seg 44 km aust og så søraustover til Eresfjord i botn av Eresfjorden.
North og South Foreland
South Foreland er den geologiske motparten til Cap Blanc Nez heilt nord i Boulonnais i det franske departementet Pas-de-Calais. Dei to står på kvar si side av Doversundet. Neset er derfor det punktet i Storbritannia som er nærast det europeiske fastlandet, som ligg 34 km unna.
Ja til EF
Formannen for organisasjonen var arbeidarpartiveteranen Reidar Carlsen, han vart vald våren 1972 etter at Einar Gerhardsen hadde sagt nei til å engsjere seg aktivt i EF-striden. Dagleg leiar var Ola H. Medliaas.
Peter Ludvig Meidell Sylow
Då han var ferdig med studiane var det ikkje nokon ledige stillingar ved Universitetet i Oslo, så i 1858 tok Sylow til som overlærar i Halden. Der vart han i 40 år, med nokre små avbrekk. I 1894 vart Sylow utnemnd til æresdoktor i København. Sjølv om han tidleg vann respekt i utlandet - spesielt på grunn av arbeidet han hadde utført innan gruppeteori - var han lenge så godt som anonym i Noreg. I 1898 vart han utnemnd til ekstraordinær professor av Stortinget og han heldt fram med å førelesa til han var nær 85 år gamal.
Provinsen Firenze
Provinsen hadde eit areal på 3 514 km² og totalt 933 860 innbyggjarar (2004). Det var 44 kommunar i provinsen. Provinshovudstaden var byen Firenze.
Skjerevassheia
Skjerevassheia  er eit fjell i Sirdal kommune i Agder. Det har ei høgd på 1171 meter over havet og er det 25. høgaste fjellet i fylket av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
Finnsæter kapell
Finnsæter kapell er ei langkyrkje frå 1982 i Senja kommune i Troms og Finnmark. Kapellet ligg på Finnsæter like aust for Hamn i Senja. Byggearbeidet vart sett i gang sommaren 1981, og kapellet vart innvigd 29. august 1982 av biskop Arvid Nergård. Tidlegare biskop Kristen Kyrre Bremer deltok òg ved kyrkjevigslinga.
Al-Rifa'i-distriktet
Al-Rifai-distriktet er eit distrikt i Dhi Qar guvernement i Irak, 80 km nord for Nasiriyah og 300 km sør for Bagdad. Det er kalla opp etter sjeik Ahmed al-Rifa'i, som skipa Rifa'i Sufi-orrdenen. Det omfattar administrasjonssenteret Al-Rifai og byane Al Nasir, Al Fajir (ناحية الفجر) og Qalat Sukkar. Distriktet har kring 450 000 innbyggjarar, hovudsakleg arabarar og sjiamuslimar som arbeidar innan jordbruk, små forretningar og statlege jobbar.
Garraf oljefelt ligg i distriktet, kring 5 km nordvest for byen al-Rafai. Det held opp mot 1 milliard fat olje.
Sumer universitet ligg i al Rafai og vart skipa i 2011.
Hank Locklin
Det fyrste plateselskapet hans var Royalty, eit lite plateselskap nordaust i Texas. Seinare gjekk han over til 4 Star Records, eit regionalt countryplateselskap, og til slutt hadde han ein lang karriere i RCA Victor. Locklin var medlem av Grand Ole Opry, og nokre av dei største hitane hans er «Send Me the Pillow That You Dream On», «Geisha Girl» og «Please Help Me I'm Falling».
Fermium
Historie
Fermium vart oppdaga i 1952 og har fått namnet etter Enrico Fermi.
Skipsspor
Resultat av forsking
Ein har funne ut at svoveldioksid som er slept ut av skip kan danne svovelpartiklar i atmosfæren, som fører til skyer med større refleksjonsevne, større vassinnhald og mogelegvis mindre nedbør.
Lauvtreløpar
Lauvtreløparen er ein europeisk trebukk som finst frå Finnmark i nord til Pyreneane i sør, og austover til vest-Sibir. Arten er mellom dei aller vanlegaste og mest utbreidde trebukkane me har.
Peter Deinboll
Peter Vogelius Deinboll var ein dansk-norsk prest, stortingsrepresentant og entomolog. Han var fødd i København, men budde størstedelen av livet i Noreg. Prest var han i Finnmark og seinare i Hedmark. Han var kjend både som politikar og naturforskar.
Provinsen Livorno
Provinsen Livorno (italiensk Provincia di Livorno) er ein provins i regionen Toscana i Italia. Provinshovudstaden er byen Livorno. Provinsen har eit areal på 1 218 km² og totalt 326 439 innbyggjarar (2001). Han omfattar 19 kommunar.
Cape Cornwall
Cape Cornwall (kornisk Pen Kernow) er eit lite nes i Cornwall i England, 6 km nord for Land's End nær byen St Just. Neset er staden der havstraumane i Atlanterhavet deler seg og anten går opp Den engelske kanalen eller inn Bristolkanalen og Irskesjøen. Brisons ligg om lag 1,5 km utanfor Cape Cornwall og er utgangspunktet for den årlege symjekonkurransen til Priest's Cove.
Ain Janna
Ain Janna (arabisk عين جنّا) er ein landsby i Ajloun guvernement nordvest i Jordan.
Ain Janna har kring 10 000 innbyggjarar, dei fleste frå Al-Qudah-stamma.
Ståltau
Vanleg ståltau
Vi karakteriserer ståltauet etter type og diameter. Typen er på forma a x b + c der
Ratio decidendi
Ratio decidendi er eit latinsk omgrep som direkte omsett betyr «grunngjeving (rationale) for avgjerda». I rettsleg samanheng blir omgrepet brukt om dei delane av premissane i ein dom som har vore naudsynte for å grunngje resultatet. Formuleringa av ratio decidendi i dommen vil gjerne vere meir gjennomtenkt, og blir difor som hovudregel tillagt større vekt, enn obiter dicta, utsegner i premissane som ikkje har vore naudsynte for å kome fram til konklusjonen i dommen.
I Gotta Know
«I Gotta Know» er ein kjærleikssong i G-dur som er skildra som ein «mild rockelåt». Songen går i ein doo-wop-rytem og bluesstil, med akkordar frå G til C til D7.
Oganesson
Oganesson er eit grunnstoff med atomnummer 118 og kjemisk symbol Og. Det vart rapportert oppdaga i 1999, men dette er trekt tilbake da det ikkje har lukkast å etterprøva resultatet.
1816
1816 (romartal MDCCCXVI) var eit skotår som byrja på ein mandag i den gregorianske kalenderen.
Sukhumi
Sukhumi ligg i ei vid bukt på austkysten av Svartehavet og er ein hamneby, eit knutepunkt for jernbane og ein ferieby. Han er kjend for strendene, sanatoria, mineralkjeldene og det subtropiske klimaet. Sukhumi har fleire små til mellomstore hotell, som hovudsakleg tar imot russiske turistar. Byen inneheld òg botaniske hagar oppretta i 1840.
Ottar Befring
Han er bror til Edvard Befring.
Kabinett som regjering
I nokre land, særleg land med parlamentarisme, er det kabinettet som samla bestemmer regjeringa sine politiske mål og si retning, det vil seie alle viktige saker, som lovgjeving, forslag til budsjett, forslag til skattar og avgifter. I nokre land, til dømes USA, har kabinettet lite felles makt, og fungerer i staden som eit rådgjevande og utøvande organ for statssjefen. I nokre land må kabinettet peikast ut mellom medlemmar i den lovgjevande forsamlinga, til dømes i Storbritannia.
Norske folkeskrifter
Mange andre kjende nynorskbrukarar er mellom forfattarane:
Den sørlege krona
Kjende objekt
Sjølv om det ikkje er eit lyssterkt stjernebilete, skil Den sørlege krona seg ut ved eit lett gjenkjenneleg mønster av stjerner, som har blitt skildra som ein hestesko- eller ovalform. Sjølv om ingen av stjernene er lysare enn storleiksklasse 2,4, har det likevel 21 stjerner som er synlege for det nakne auga (lysare enn storleiksklasse 5,5), noko som gjer det til det nest mest lyssterke stjernebiletet. Nicolas Louis de Lacaille brukte dei greske bokstavane Alfa til Lambda som nemning på dei elleve mest markante stjernene i stjernebiletet, og kalla to stjerner Eta, medan han ikkje nytta Iota. Mu Coronae Australis, er ei gul stjerne med spektralklasse G5.5III og tilsynelatande storleiksklasse 5,21, fekk nemning av Johann Elert Bode og igjen av Benjamin Gould, som meinte ho var lys nok til å få ei eiga nemning.
Stjerner
Den einaste stjerna i stjernebiletet som har fått namn er Alfecca Meridiana eller Alfa CrA. Namnet kombinerer det arabiske namnet på stjernebiletet med det latinske for «mellom». På arabisk tyder Alfecca «brot», og syner til forma til både Den sørlege og Den nordlege krona. Ho vert òg berre kalla «Meridiana», og er ei kvit stjerne i hovudserien som ligg 130 lysår frå jorda, med ein tilsynelatande storleiksklasse på 4,10 og spektralklasse A2Va. Ho er ei raskt roterande stjerne, som spinn med ein fart på nesten 200 km per sekund ved ekvator, og snurrar rundt ein heil runde på kring 14 timar. Som stjerna Vega, har ho infraraud overskotsstråling, som indikerer at ho kan ha ein disk av støv kring seg. Ho er for tida ei hovudseriestjerne, men vil etter kvart utvikle seg til å bli ein kvit dverg. I dag har ho ein luminositet som er 31 gonger større, og ein radius og masse som er 2,3 gonger større enn sola. Beta Coronae Australis er ei oransje kjempe 510 lysår frå jorda. Spektralklassen er K0II, og er av tilsynelatande storleiksklasse 4,11. Etter ho vart danna har ho utvikla seg frå ei klasse B-stjerne til ei klasse K-stjerne. Luminositetsklassen plasser ho som ei lys kjempe. Luminositeten er 730 gonger sola sin, noko som gjer ho til den type K0-stjerna med høgast luminositet som er synleg for det nakne auga. Ho er 100 millionar år gammal og har ein radius som er 43 solradiar (R☉) og ein masse som er mellom 4,5 og 5 solmassar (M☉). Alfa og Beta er så like at det ikkje er mogeleg å skilje lysstyrken deira med det nakne auga.
Rosso di Ribia
Rosso di Ribia er eit fjell i Dei lepontinske Alpane i kantonen Ticino i Sveits.
Toplitzsee
Toplitzsee er ein innsjø i ein tett fjellskog høgt i dei austerrikske Alpane, om lag 100 km frå Salzburg vest i Austerrike. Han er omringa av høge fjell og skogar i det naturskjønne Salzkammergut-distriktet i Totes Gebirge (Dei daude fjella).
Mordvinske språk
Mordvinske språk er ei språkgruppe som omfattar ersia-mordvinsk og moksja-mordvinsk. Dei mordvinske språka blir snakka i eit stort område, med kjerne i Mordovia i Russland, søraust for Moskva.
Grammatikk
Ersia-mordvinsk har elleve kasus, moksja-mordvinsk har tolv:
Språkhistorie
Sjå og Mordvinsk språkhistorie
Provinsen Pistoia
Største kommunane
Stand: 30. juni 2005
Gråhegre
Utsjånad
Gråhegre er ein stor fugl. Han blir 95 cm og 1300-2300 g. Halsen er lang, og fuglen har eit langt, spisst nebb.
Afrikansk villhund
Utsjånad
Kroppslengda er ca. 75-110 cm, målt frå snutespiss til halerot. Halen måler gjerne ca. 30-40 cm. Hannar og hoer har omtrent same storleik. Dei blir normalt ca. 60-75 cm i skulderhøgd og vekta ligg på omkring 18-36 kg.
Åtferd
Villhunden er normalt ikkje territorial og blir rekna som døgn-/dagaktiv. Den har normalt størst aktivitet i grålysninga på morgonen og i skyminga på kvelden. Normalt forsvarer den ikkje territoriet si utanom paringstida. Det er vanleg at territoria til ulike flokkar overlappar kvarandre ganske mykje, unnateke i sjølve kjerneområdet for kvar enkelt flokk. Utanfor kjerneområdet er det kjent at det herskar eit slags tidsintervall for bruk av overlappande område flokkane i mellom, slik at ulike flokkar oppheld seg i bestemte område til ulike tider. Slik unngår flokkane unødvendige konfrontasjonar i desse områda. Mindre flokkar vil normalt søke å unngå større flokkar, og trekke seg vekk frå overlappande område i tide. Skulle dei likevel møtast vil mindre flokkar flykte for å unngå konflikt. Mellom jamgode flokkar som møtest kan det derimot oppstå alvorlege konfliktar.
Reproduksjon
Villhunden blir sjeldan meir enn sju år i vill tilstand, sjølv om det er kjent at ekelte individ har levd til dei blir nærmare tolv år gamle.
Status
Trass i at arten er juridisk freda i store delar av utbreiingsområdet sitt minkar bestanden. Konfliktar med mennesker, sjukdommeir og oppdeling av habitateit er dei vanlegaste årsakene til den søkkande tendensen, samtidig som vernet i praksis i blir handhevt av styresmaktene. Arten er nærmast utradert i Vestafrika. Den største bestanden finst i sørlege Afrika, spesielt nord i Botswana, vest i Zimbabwe, aust i Namibia, og i Kruger nasjonalpark i Sør-Afrika.
Pinky
Pinky er ein rollefigur frå førestillingane om sjørøvarkarakteren Kaptein Sabeltann skapt av Terje Formoe. Figuren dukka opp for første gong i den aller første førestillinga, Kaptein Sabeltann og skatten i Kjuttaviga.
Ola Olsen
Olsen var med i Bremnes heradsstyre 1928-31. Hausten 1953 vart han vald til å representere Hordaland fylke og Kristeleg Folkeparti på Stortinget. Han vart attvald fire år seinare, og var begge fireårsperiodane medlem i Militærkomiteen.
Amalie
Utbreiing
Amalie er også eit vanleg namn i Danmark, der det blei brukt for 1,4 % av jentebarn i 2005.
Kjerring
Ei kjerring, av norrønt kerling, er ei gift kone eller ei gammal kvinne av det breie lag av folket. Ordet seier noko om kjønn, samfunnslagslag og alder eller ektesapeleg status; for somme kan det ha ein negativ biklang eller bli oppfatta direkte nedsetjande.
Djuptjønnuten
Djuptjønnuten  er eit fjell i Bykle kommune i Agder. Det har ei høgd på 1405 meter over havet og er det 17. høgaste fjellet i fylket av fjella med primærfaktor på minst 50 meter.
1820
1820 (romartal MDCCCXX) var eit skotår som byrja på ein laurdag i den gregorianske kalenderen.
Langemann
Langemann er kjend på alle hav som skuggen til Kaptein Sabeltann. Han er den nestkommanderande til kapteinen, og ser til at alle følgjer opp ordrane hans. Langemann er den einaste som har direkte tilgang til Kaptein Sabeltann si borg. Han følgjer også med så alle gjer jobben sin i landsbyen Abra Havn.
Rote Nase
Rote Nase er eit fjell i Wallis-Alpane. Det ligg søraust for byen Zermatt, og det går fleire skiløyper ned fjellet. Ein kan nå toppen via anten ein T-jern-heis som går frå den nedre delen av fjellet, eller ei kabelvogn frå Hohtälli.
Obiter dictum
I Noreg har bruken av obiter dicta auka dei siste tiåra, som ei følgje av at Høgsterett i større grad har sett det som si oppgåve å drive med rettsavklaring og rettsutvikling. Slike fråsegner kjem difor oftast når retten ser eit behov for rettsavklaring for framtida i eit spørsmål som er knyter seg til ei sak som er oppe for retten.
Provinsen Siena
Provinsen Siena (italiensk Provincia di Siena) er ein provins i regionen Toscana i Italia. Hovudstaden er byen Siena. Han har eit areal på 3 821 km² og totalt 194 440 innbyggjarar (2004). Det er 36 kommunar i provinsen og dei største av desse er:
Riksefamilien
Morfologi
Rikser er ein ganske homogen familie av små til mellomstore bakkelevande fuglar. Dei varierer i lengd frå 12 til 63 centimeter og i vekt frå 20 til 3000 gram. Utforminga av nebbet er variabelt innanfor familien: Hos nokre artar er det lengre enn hovudet, som hos klaprerikse, i andre kan det vere kort og breitt som blant sothøner, eller massivt, som hos purpurhøner. Nokre sothøner, purpurhøner og sivhøner har eit frontalt skjold, som er ei kjøttfull forlenging av øvre nebb som dekkjer framhovudet. Det mest komplekse frontalskjoldet finst hos hornsothøne. Rikser viser svært liten kjønnsdimorfisme både i fjørdrakt og i storleik.
Åtferd og økologi
Dei mest typiske familiemedlemmene okkupere tett vegetasjon i fuktige omgivnader nær innsjøar, sumpar eller elvar. Takrøyrbelte er spesielt nytta habitat.
Trugsmål og vern
Nokre større, og talrike artar er jaktfuglar for menneske og egga blir nytta som matkjelde. Wakerikse, Gallirallus wakensis blei jakta til utrydding av ein svolten japansk garnison etter at Wakeøya blei avskoren frå forsyningar under den andre verdskrigen. Minst to artar, sivhøne og amerikapurpurhøne, har blitt vurdert å vere skadedyr.
Myrfunn
Funnstader
Kvalsundfunnet, funnet av to båtar i ei myr på garden Kvalsund på Nerlandsøya i Herøy kommune, Møre og Romsdal, er eit myrfunn på line med dei danske når det gjeld den rituelle framgangsmåten som har vorte nytta i jarnalderen. Båtane var sundbrotne, og årer og trestakar var sett ned i grunnen ikring dei, slik til dømes Dejbjergvognene var øydelagde og innhegna av kvister og flettverk. Den eine båten har vore 9,5 meter lang, 1,5 meter brei, med to par årer; den andre båten 18 meter lang og 3,2 meter brei, med ti par årer. Båtane, som reknast til 600-talet etter Kr.f., var bygde av eik og furu. Dei vart utgravne av arkeologen Haakon Shetelig i 1920.
Krigsbytteofferfunn
Hjortspringfunnet er eit av dei mange danske myrfunna med våpen frå eldre jarnalder, om lag år 350 før Kr.f. Funnstaden Hjortspring Mose ligg ved Hjortspringkobbel på øya Als i Danmark, og vart utgrave i 1921-22. Då kom det for dagen fragment av ein båt, mange våpen, for det meste spydspissar av jarn og bein, stutte einegga jarnsverd, firkanta skjold av tre, restar av ringbrynjer, verktøy og nokre små kar av dreia tre med lokk. Desse små kara av tre kan ha vore nytta til å ha farge i til måling av kroppen, kan hende ei slags «krigsmåling» som i samband med eit eller anna ritual gjorde mannskapet til sterke krigarar. Måling eller tatovering av kroppen kan ha vore vanleg blant dei skandinaviske folka i heile eller størsteparten av jarnalderen. Araberen ibn Fadlan seier i ei skildring av ei gruppe skandinaviske handelsfolk han møtte i året 922 etter Kr.f. under ei reise i områda ved Volga på vegner av kalifen av Bagdad at «fra negleranden til halsen på hver av dem er det en samling trær, figurer og annet slikt».
Myrfunna og den norrøne mytologien
Den kristne redigeringa av den heidne mytologien har ikkje berre plassert heidendomen i den parten av det kristne verdsbiletet som høyrde djevelen til, men òg omgjort det heidne verdsbiletet til eit djevelsk vrengjebilete av det kristne, på same vis som det djevelske er framstilt i kyrkjekunsten i mellomalderen som eit vrengjebilete av den kristne sanninga. Viktig i denne samanhengen var oppdelinga av den heidne verda i gode og vonde krafter, som var ukjende omgrep i førkristen tid, der motsetnadene var det livskraftige i høve til det som ikkje hadde livskraft; med andre ord det unge og sterke som motsetnaden til det gamle og veike. Jotnane, som stod for det jordiske og underjordiske, vart omgjort til vonde makter i mellomalderens framstillingar av det heidne verdsbiletet som eit vrengjebiletet av det kristne, og gudane, representert ved guden Tor, vart til dei gode maktene som stendig var på leit etter jotnar for å slå dei i hel, på same måte som Kvite-Krist og tilhengarane hans var i stendig kamp med dei djevelske kraftene innanfor det kristne verdsbiletet. Når dei skriftlege mellomalderkjeldene for den norrøne mytologien skal nyttast på førkristent arkeologisk materiale, må ein ta omsyn til denne særs viktige kristne omtolkninga av det heidne verdsbiletet.
Den kristne omtolkinga i mellomalderen av det heidne verdsbiletet hadde særs store konsekvensar for gudinnene, ettersom verda vart oppfatta som kjønna i førkristen tid, med det kvinnelege knytt til det jordiske, våte og mørke, slik det mellom anna framgår av at jorda, som var personifisert som den kvinnelege makta Jord, var mora til guden Tor, og av at dødsgudinna Hel rådde i det underjordiske dødsriket. I mellomalderens framstillingar missa gudinnene den høge statusen og sentrale funksjonen dei retteleg hadde hatt i førkristen tid. Dette råka ikkje minst gudinna Frigg, som i heiden tid var ei høggudinne med residens i «Fensalar» som etter namnet å døme var eit våtmarksområde eller ein sjø, og som må ha vore plassert i ein opphimmel høgare oppe enn gudeheimen Åsgard, men som i kristne framstillingar vart kona til krigsguden Odin i Valhall i Åsgard. Ifylgje strofe 7 i eddadiktet Grimnesmål er det ikkje Frigg og Odin som hygger seg saman i Åsgard, men gudinna Såga og Odin, som drikk saman dagleg i bustaden hennar, Søkkvabekk; ein heim som er skildra som eit hus under vatn, og på sitt vist stadfest at det jordiske og våte høyrer til det feminine i det heidne verdsbiletet. Friggs Fensalar er berre nemnd i strofe 33 i eddadiktet Voluspå, ikkje bland dei guddomsheimene i Åsgard som er rekna opp i eddadiktet Grimnesmål. Frigg er kjend under liknande namn på kontinentet, og vekedagen fredag har i norsk og mange andre germanske språk namnet etter henne. Tilsvarande har krigsguden Tyr vore ein sams høggud eller opphimmelgud for dei germanske folka, slik det vert stadfesta ved at vekedagen tysdag har namn etter han i mange germanske språk. Då Paulus Diaconus i fyrste bok, kapittel 7-8 i soga si om dei germanske Langobardane refererer til Frigg og Odin som eit ektepar, har omskrivingar av høgguddomane Friggs og Tyrs status og verkeområde tvillaust vore ein vanleg nytta kristen strategi. Den kristne Gud i hans himmel kunne ikkje krenkast ved å omtale desse to heidne guddomane som mektige innbuarar av dei same himmelsfærene som han og hans englar rådde over, og som dei onde maktene, representert ved Lucifer, var styrta ned til jorda frå, slik til dømes mellomalderskriftet Kongsspegelen gjer greie for. I Snorre Sturlusons «Ynge Edda» er den førkristne opphimmelguden Tyr (Ty) redusert til ein komisk, einarma eventyrfigur og bikkjepassar i Åsgard, med sjølvvalt oppgåve å holde styr på Fenrisulven.
Læhnga tsjoli
Tsjoli
Den tettsitjande blusen er kort og stoppar som regel like under brystet. I moteantrekk kan han òg vera utringa og ha utskoren rygg. Ermene er korte, som regel til midt på overarmen, men moderne utformingar kan også her visa meir hud ved at skuldra er berr. Blusen kan vera enkel og einsfarga eller brodert som skjørtet.
Evald
Evald og Ewald er mannsnamn av gammalhøgtysk opphav. Evald har norsk og svensk namnedag den 3. oktober.
Waihi Beach
Waihi Beach er ein kystbusetnad heilt vest i havbukta Bay of Plenty på Nordøya på New Zealand. Han ligg ti km aust for byen Waihi, ved foten av Coromandelhalvøya. Ved folketeljinga i 2006 var folketalet 1 773.
George Lucas
George Lucas er ein USA-amerikansk filmregissør og -produsent. Han er mest kjend for å ha produsert dei seks filmane i science fiction-serien Star Wars og filmane om eventyrhelten Indiana Jones. Lucas er eigar av produksjonsselskapet Lucasfilm og selskapet Industrial Light and Magic, som leverer spesialeffektar til filmindustrien. Han har vore Oscar-nominert fire gonger.
Pelle og Pysa Pirat
Pelle og Pysa Pirat er rollefigurar frå førestillingane om sjørøvarkarakteren Kaptein Sabeltann skapt av Terje Formoe. Dei er einegga tvillingar, soner av Malena Pirat frå øya Shangri La. Pelle er nokre minuttar eldre enn Pysa, og reknar seg sjølv som storebror.
Mårhund
Utbreiing
Mårhunden høyrer opphavleg heime i Asia (Nord-Kina, Nord-Vietnam, Korea og Japan), men blei introdusert til Aust-Sibir i Russland. Derifrå blei han i periodar 1927–1957 spreitt vidare Vest-Russland, og sidan òg til store delar av Skandinavia. Han etablerte seg raskt i Finland og spreidde seg sidan til Sverige. Han har òg nådd Noreg, der mårhunden er uynskt.
Åtferd og formeiring
Mårhunden har vintersvevn. Den går normalt i dvale i laupet av november og vaknar opp igjen tidleg i april, litt etter klimaet på kvar stad. Vintersvevn er heilt nødvendig for at dette dyret skal overleva, fordi det ikkje kan klara å lagra nok feitt til å overleva utan. Eit individ kan auka kroppsvekta med opp mot 50 % før vintersvevnen tek til.
Geir Killingland
Geir Killingland var president i modellbyrået Norwegian Models & Artists og initiativtakar til konkurransen Miss Norway.
Káto Ólymbos
Káto Ólymbos (gresk Κάτω Όλυμπος, Nedre Ólymbos) er ein tidlegare kommune i periferieininga Lárisa i Thessalía i Hellas. Káto Ólymbos inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Témbi. Den tidlegare kommunen hadde namn etter den lågare delen av Ólymbos, det høgste fjellet i Hellas.
Olav og Kari
Oppbygging
IV - sju strofer om Kari i himmerike.
Sjanger og opphav
I Noreg kjende folk mindre til striden mellom arianarar og katolikkar; i staden tok visa opp tema knytt til heidenskap og trolldom.
Fjordgard kapell
Fjordgard kapell er ei langkyrkje frå 1976 i fiskeværet Fjordgard i Senja kommune i Troms og Finnmark.
‘ereb
Kveldsskikkar
Ettersom solnedgang skil dagane i den jødiske kalenderen frå kvarandre, er tidspunktet viktig og knytt til fleire seremoniar. Når sabbaten tek til ved solnedgang tenner ein levande lys og les bøna kiddusj for å markera overgangen. Ved neste solnedgang, som markerer slutten av sabbaten, utfører ein seremonien havdalá.
Bladet Time
Nancy Gibbs var redaktør for bladet frå september 2013 til September 2017. Ho blei etterfølgd av Edward Felsenthal, som hadde vore redaktøren for den digitale utgåva av Time.
Arne Sandnes
Arne Sandnes er utdanna sivilagronom ved Norges landbrukshøgskole på Ås. Han har tidlegare vore bistandsarbeidar for NORAD og ambassadesekretær for bistandssaker i Zambia. Han har også vore dagleg leiar for Muritunet senter for rehabilitering.
Falkefamilien
Hekking
Falkar og karakaraer hekkar generelt parvis, men rundt 10 % av artane er kolonihekkarar, til dømes kveldsfalk. Dei er monogame, sjølv om nokre karakaraer òg kan bruke fadderstrategiar, der yngre fuglar hjelper vaksne, i regelen foreldra, i å få fram eit neste kull med ungar. I regelen byggjer ikkje falkar reir, med unnatak av karakaraer, men tek over reir frå andre fuglar, til dømes hekkar afrikapygméfalk i reir lagde av vevarar, eller legg egg på berghyller. Eit eggkull er på 2-4 egg, for det meste ruga av hoa. Rugetidene varierer frå art til art og er korrelert til kroppsstorleik, frå 28 dagar for mindre artar og opp til 35 dagar for dei største. Ungar er flygedyktige etter 28-49 dagar, igjen varierande med artsstorleik.
Fylkesveg 63
Historie
Oppover Valldal var det i 1827 køyreveg berre til Skjersura ved Alstad, etter vegarbeid frå 1820 var vegen gjennom Skjersura farande med vogn i 1840. 60 år seinare var det god bygdeveg frå Sylte til Langdal og såvidt køyrande til Øvstestølen. Ridevegen over «Stegafjellet» (Trollstigen) var ferdig i 1913. Vegen gjennom Valldal fekk nye bruer først Gudbrands bru (Gudbrandsjuvet) i 1919, Hoel bru 1921, Uri bru 1924 og Krike bru i 1927. Desse bruene vart del av strevet med å få til køyrande veg over fjellet til Åndalsnes (Trollstigen), vegen over fjellet var ferdig i 1936.
Organisasjonsteori
Dei tre områda blir gjerne knytte saman i analysar av kva som kan hemme eller fremje produktivitet og effektivitet og andre viktige organisasjonsmål, til dømes innovasjonsevne, kompetanseutvikling og trygging av marknadsdelar. Organisasjonsteori brukt på private bedrifter blir av slike grunner ofte oppfatta som eit bedriftsøkonomisk fag, sjølv om organisasjonsteorien ikkje nyttar formelle bedriftsøkonomiske analysemetodar.
Fylkesveg 650
Historie
Vegen mellom Dyrkorn og Stordal var ferdig 21. juli 1956 etter at byggearbeidet tok til omkring 1946-47. Strekninga mellom Dyrkorn og Stordal vart etter ei tid utbetra med ein kort tunnel, som i 1998 vart erstatta av nok ein tunnel, nye Stordalstunnelen. Saman med Dyrkorntunnelen (opna 2003) er dette lekk i rassikring av fylkesveg 650. I 1985 opna nye Visettunnelen som erstatta køyreveg og gamle Visethammaren tunnel (340 m) bygd 1930-1938. Det første vegen Vaksvik-Dyrkorn vart stort sett bygd for hand i det svært bratte og vanskelege terrenget, fleire stader vart vegen bygd på 6-10 meter høge murar. Ved drivinga av Visethammaren tunnel tok ein i bruk borremaskin for første gong i fylket. Frå 1941 vart vegen Sjøholt-Dyrkorn klassifisert som riksveg.
Ørnevegen mellom Eidsdal og Geiranger opna i 1956 og vart heilårsveg frå 1960. Etter dette vart vegsambandet Overåneset-Sjøholt særs viktig for Geiranger og bygdene i Norddal kommune.
Treungen
Treungen sokn
Treungen sokn femna om søre delen av Nissedal kommune, medan Nissedal sokn femna om den nordre delen. Etter hundreårsskiftet 1900 var Treungen det folkerikaste av kommunens to sokn. Frå og med 2012 er dei to sokna slegne saman til eitt, Nissedal sokn. I 2010 hadde Treungen sokn 1 028 inbyggjarar, og då hadde folketalet vore stort sett uendra i drygt hundre år.
Landskappleiken
Historie
I 2009 vart Landskappleiken slått saman med Landsfestivalen i gammaldansmusikk. Arrangementa har etter dette vorte haldne som separate arrangement.
Klassar
Durspel junior og senior
Gruppespel junior og senior (to - fem deltakarar)
A Mess of Blues
Versjonar
• 1989: Henning Stærk
• 1995 : John Hiatt
• 1995: Bill Hurley
• 1999 : Frantic Flintstones
• 2005 : Scotty Moore & Paul Ansell
• 2007: Karsten Holm
• 2011 : P.J. Proby
Revolusjon
Revolusjon, tyder i hovudsak ei omdanning eller omvelting av politiske eller sosiale system. Omgrepet kan òg nyttast om omdanningar innan teknologi og vitskap.
Borgarleg revolusjon
Ein borgarleg revolusjon er ein revolusjon i eit føydalsamfunn, der folket kastar dei gamle herskarane og innfører borgarleg demokrati. Ei slik omveltning heng vanlegvis ihop med ein overgang frå ein i hovudsak jordbruksbasert økonomi til handelskapitalisme og begynnande industrialisering.
Ballycastle
Byen er kjend for sin Ould Lammas-festival, som blir halden kvart år i august.
Nær byen renn elvene Margy, Carey og Glenghesk, som er gode elver for lakse- og aurefiske.
Rumpetrollgalaksen
Ein reknar med at halen etter kvart vil forsvinna og at delar av han vil brekka av og danna satellittgalaksar som vil krinsa rundt Rumpetrollgalaksen.
Tingrett
Med somme unntak skal alle sivile rettstvistar og alle straffesaker til førehaving i tingretten før det kan kome på tale å få ei avgjerd i ein høgare rettsinnstans, som er lagmannsretten i det distriktet som tingretten høyrer til, og til sist Høgsterett i Oslo.
Treblinka
Saman med to andre leirar, Bełżec og Sobibor, inngjekk Treblinka i «Operation Reinhardt», oppkalla etter Reinhard Heydrich. Ulikt til dømes Auschwitz, der nazistane bruka Zyklon B-gassen ved ihelgassing av menneske i gasskammera, bruka dei i desse tre leirane karbonmonoksid frå dieselmotorar.
Det fanst ein lasarettbygning i Treblinka, med ein raud kross måla på veggen. Dette var slett ikkje noko lasarett, men derimot ein del av mordapparatet i leiren. Dei fangane som kom til denne bygningen, fekk ordre om å kle av seg og sette seg på ein jordvoll, der dei vart skotne i hel.
Åmot i Vinje
Åmot har barnehage og grunnskule. Tettstaden er eit lokalt handelssenter for området, med ei rekkje butikkar. Næringslivet elles femner eit turisthotell og verksemder innan trevare- og verkstadindustri.
Provinsen Padova
Provinsen Padova (italiensk Provincia di Padova) er ein provins i regionen Veneto i Italia. Hovudstaden er byen Padova. Han har eit areal på 2 142 km² og totalt 849 857 innbyggjarar (2001). Det er 104 kommunar i provinsen og dei største av desse er:
Napier på New Zealand
Europeisk historie
Staten kjøpte Ahuriri block (og staden Napier) i 1851. I 1854 vart Alfred Domett, ein seinare statsminister, utnemnd til kommisjonær i det statlege landområdet og magistrat i Ahuriri. Han fekk utforma ein byplan, og gav byen namn etter Sir Charles Napier, ein helt frå slaget ved Meeanee i den indiske provinsen Sindh. Domett namngav mange gater i byen til minne om den store britiske æraen som kolonimakt i det britiske indiske imperiet.
Utbygginga av byen vart stort sett avgrensa til hamneområdet og åsane omkring Ahuriri. I førstninga var byen Napier eit avlangt område av åsar (Scinde Island) som var nesten fullstendig omgjeve av vatn; der det gjekk ut to landtunger, ei mot nord og ei mot sør. Det var ein sump mellom dei noverande gatene Hastings Street og Wellesley Road og vatnet nådde opp til Clive Square.
Majdanek
Leiren blei oppretta i oktober 1941 og han blei frigjord, nesten intakt, av den sovjetiske raude arméen i juli 1944. Majdanek var den første store konsentrasjonsleiren som blei frigjord av allierte styrkar.
Fylkesveg 657
Fylkesveg 657 (Fv657) går mellom Mauseidvåg og Langevåg i Sula. Veglengda er 8,2 km.
Begeret
Stjerner
R Crateris er ein delvis-regulær variabel av type SRb og med spektralklasse M7. Ho har ein storleiksorden på 9,8-11,2 og ein optisk periode på 160 dagar.
Indigoara
Vern og status
Habitatet av licurí-palmar strekte seg ein gong over eit areal på 250 000 km². I dag er det redusert til ca. 4000 km². Palmane er under press av storfedrift i nærleiken av hekkeområdet, det fører med seg eit tap av matkjelder for desse fuglane. Sjølv om levetida til palmane kan vere 30-150 år, lever dei fleste tre ikkje over 8–10 år.
Populasjonen er aukande, og er per 2018 estimert til 1694 individ, opp frå 60 i 1978.
Gribben Head
Gribben Head (stundom skrive Gribbin Head) er eit nes på sørkysten av Cornwall i Storbritannia. Det skil St Austell Bay frå munningen til elva Fowey. Det står eit stort tårn på neset som vart nytta som seglmerke for skip som skulle inn til dei nærliggande hamnene. Den næraste byen er Fowey.
Gribben Tower
Det 26 meter høge firkanta fyrtårnet vart reist av Trinity House i 1832 for å skilje Gribben frå Dodman Point og St Anthony’s Head. Det er ikkje lenger nytta som fyr, men er måla i breie raude og kvite striper som eit dagmerke.
Nasjonalisme
Det er difor ikkje berre i tysk nasjonalisme at ein slik etnisk dimensjon oppstod, men i nazismen fekk den etniske tyske nasjonalismen som kjent dramatiske følgjer. Heilt frå starten definerte nazipartiet NSDAP ut jødane frå «nasjonen», berre «tysk blod» høyrde til denne. Da dei kom til makta var det berre eit spørsmål om kva måte ein skulle kvitte seg med dei utdefinerte på, å få dei ut av landet, eller ut av livet.
Gurnard's Head
Gurnard's Head er eit nes på nordkysten av Penwithhalvøya i Cornwall i England. Det ligg nær grenda Treen i kommunen Zennor.
Fodno
Geografi
Holmen Matløyso ligg på austsida av Nord-Fodno.
Sør-Fodno
Sør-Fodno er òg ein gammal gard, truleg rydda under Fitjar, og er òg nemnd i Bjørgynjar Kalfskinn på 1300-talet. Her finst nokre fornminne, som ein gravflokk på Litlaeidet. Her ligg ei 11 meter brei og 1,5 meter høg gravrøys og ei langrøys som er 50 meter lang og 5 meter brei. I tillegg finst 12 andre gravrøyser. Alle er i dag overgrodde av lyng og brake og ikkje så godt synlege. I tillegg er det funne snellehjul og ei steinøks.
J.R.R. Tolkien
Biografi
Som foreldrelaus vart Tolkien oppfostra av dader Francis Morgan ved Birmingham Oratory. Han budde ein periode på eit slags pensjonat i Birmingham der han møtte og vart forelska i Edith Bratt (som seinare vart modell for Lúthien, ei alveprinsesse i Silmarillion). Forholdet mellom John Ronald og Edith vart hindra av at Tolkien si verje, fader Francis, forbaud at dei møttest. Etter at Tolkien vart myndig, tok han opp att kontakten, og dei vart gifte i 1916.
Draumkvedet
Draumkvedet (òg skrive Draumkvædet) er den mest kjende folkevisa (mellomalderballaden) i Noreg. Det er eit visjonsdikt i balladestil, og handlar om ein mann som fell i så djup svevn at han får sjå inn i dødsriket.
Innhald
Balladen fortel at visjonæren, Olav, har gjort ei ferd i den andre heimen med han låg i ein tung svevn frå julekvelden til trettandedagen (6. januar), også kalla den gamle julaftan, epifanie-dagen (openberringsdagen), dagen til dei tre heilage kongane. Olav rid då til kyrkje, set seg i eller står i kyrkjedøra, eller han tek plass i svala. Så fortel han kva han har opplevd i draume. Dei ulike oppskriftene gir litt ulike opplysningar. Han fortel at har gått over Gjallarbrua som skil vår verd frå dødsriket, at han har sliti seg gjennom tornekratt, over blautmyrar, sett mot helvete og fått ein gløtt av himmerike. På vegen har jomfru Maria Gu'mor (Guds mor?) gitt han bod om å dra til «Brokksvalin», for der skal «domen stande». Han har vore vitne til det dramatiske møtet mellom Jesus og erkeengelen Mikael utstyrt med lur (domsbasun) og vekt (rettferdssymbol) på den eine sida og «Grutte gråskjeggje», det vil seie djevelen, på den hi. Det store spørsmålet er: kven skal syndesjelene til slutt hamne hjå? Slik konkluderer Ramskeid-varianten:
Restitusjonar
Både Nils Svenungsson, Jørgen Moe og M. B. Landstad laga restitusjonar av Draumkvedet, og dei fleste har teke med viktige trekk frå Maren Ramskeid. Også Moltke Moe bygde på hennar variant, men braut med komposisjonen, mellom anna ved å plassere avsnittet om «Sælstrofene» til slutt. Han hadde ein teori om at domsscena ikkje kunne vera den endelege domen, men ein «førebelsdom». Han la dessutan stor vekt på beinveges samanheng med Tundals visjon. I 2002 let Magne Myhren publisere ein skjønsam restitusjon som byggjer på moderne Draumkvedeforsking.
Teksutdrag
5.
46.
Vegbom
Sett i system blir bommar i dag brukt til bomringar for innkrevjing av avgifter på parkeringsplassar eller bompengar til finansiering av veganlegg og utbygging av kollektive trafikktilbod.