cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Elz ved Rhinen
Elz er ei elv i Baden-Württemberg i Tyskland, og ei av sideelvane til Rhinen frå høgre med ei lengd på 90 km. Ho har sitt utspring i Schwarzwald, nær kjelda til elva Breg. Elz renn gjennom Elzach, Waldkirch og Emmendingen før ho munnar ut i Rhinen nær Lahr.
Mensen Ernst
Livet som løpar
I London starta han sitt nye liv, og Mons mora seg med veddemål mot spelelystne engelskmenn. Sport og veddemål var populært i England, og her var det mykje peng å hente. Hans første verkeleg store løp gjekk frå London til Portsmouth som eit resultat av eit veddemål. Distansen var på 116km, og Mons sprang strekninga på 9timar. Løpet vakte oppsikt, og dette var startskotet på ei rekkje store løpsprestasjonar. Blant anna sprang han frå London til Liverpool på 32timar, ein distanse på over 240km. Desse bragdene var med på å auke hans omdømme og popularitet, og potensialet for å gjera springinga om til eit levebrød. Springinga, konkurransane og populariteten gleda han, og auka lysta til å prøva lykka andre plassar på kontinentet. Våren 1820 forlét Mons London, og sette kursen mot Tyskland.
Kizji
Historie
Frå slutten av 1500-talet til byrjinga av 1700-talet var det harde tider for innbyggjarane av Kizji, massedød følgde invasjonane av Sverige, Polen og Litauen. Etter at Den store nordiske krigen var over i 1721, vakna optimismen og trua på framtida igjen, landsbyar vart reparert og nye kyrkjer vart bygd. Kyrkjene vart ikkje berre brukt til gudstenester, dei var òg åstad for møter og samlingar. Tsaren sine kunngjeringar vart lest opp her, dommar vart iverksette og viktige avgjersler vart tatt. Dei første bondeopprøret i Nord-Russland starta på eit av desse møta, noko som gav opprøret namnet Kizji-opprøret (1769-1771).
Kyrkjene på Kizji
Forbønnskyrkja (russisk: Pokrovskaja) ved siden av, har ni kuplar og vart rekonstruert til dagens form i 1764. Den restaurerte ikonostasen består av fire rekker av ikon avdelt med måla bjelkar. 44 av ikona er måla mellom 1600- og 1800-talet i ein skala av pastellfarger som er utvikla av lokale pigment.
Friluftsmuseum
Sovjetiske styresmakter oppretta eit friluftsmuseum for russisk trearkitektur på Kizji i 1960. Det første monumentet vart brakt til øya i 1951 og museet opna for publikum i 1966. Eit innvikla restaureringsarbeid pågjekk mellom 1949 og 1957, ledet av den velrenommerte russiske arkitekten Dr. A. Opolovnikov. Fleire av bygningane er framleis under restaurering. Mindre trebygningar frå mange stader i Karelia har vorte ført hit. Ein av de mest spesielle, er St. Lasaruskyrkja (russisk: Lazarevskaja) frå 1300-talet, som vart ført hit frå Muromskij-klosteret (Morumklosteret). Kyrkja er reist på ei lita øy, Mootsj. Dette er den eldste trekyrkja i Russland. St. Lasarus-kyrkja har fått namnet sitt fordi heidningar reiv ho ned, medan han som bygde ho sette ho opp igjen, gong på gong.
Sentrum i politikk
Når ein snakkar om politikk er sentrum ei skildring av kva for politisk retning ein person eller eit parti tradisjonelt sett høyrer til. Utanom sentrum snakkar vi, i tradisjonell politikk, òg om venstresida og høgresida.
Barking for konservering
Borken
Når ein tek borken av eit tre vil det døy. Difor har det vore vanleg at ein tek never samtidig som ein tek bork. Ein tek og gjerne heile treet til ved. Bork og never er lettast å få laus når det er sevje i treet. Juni og juli har vorte rekna som beste tida til dette, noko avhengig av kvar i landet ein held til.
Ved å ringe rundt treet med kniv i 0,5–1 meters avstand og så lage eit loddbeint snitt mellom ringane, kan ein flå borken av stamma. Borkerullane ein då får må tørkast. Tørkinga bør gå så raskt som råd utan å verte for mykje utsett for direkte sol.
Røyting
Før huda vart barka måtte ho røytast. Det vil seie at håra vart fjerna. Det har vorte gjort ved å legge ho i vatn. Mange stader har det vore særlege røytehølar i ei elv der huder har vorte fest slik dei låg godt under i det rennande vatnet. Etter om lag 4 veker, då ein hadde passa på at hudene låg skikkeleg, kunne ein vente at huda av ei vaksen ku røytte. Huder av ungdyr, og av andre dyreslag som sauer og geiter, måtte ikkje ligge så lenge. I staden for å legge skinnet i rennande vatn når det skulle røyte, var det stader der ein la det i stilleståande vatn. Ei vassfylt hole i ei myr kunne verte rekna som ein framifrå stad. Utover på 1800-talet kom kalk i bruk for å korte røytetida. Truleg lærde dei som barka heime dette frå bygdegarveria som det no vart ein del av.
Bandet Yes
Danninga og dei første tre albuma (1968–1971)
Tidleg i 1969 signerte Yes ein avtale med Atlantic Records. Debutalbumet kom ut i august, og inkluderte ei utgåve av «Every Little Thing» av The Beatles og «I See You» av The Byrds, samt originale songar. Lester Bangs gav albumet positiv omtale i Rolling Stone, og «likte stilen, smaken og finurlegheita» på plata. Journalist i Melody Maker, Tony Wilson, valde ut Yes og Led Zeppelin som banda som «mest truleg kom til å lukkast». Etter ein turné i Skandinavia med The Small Faces i februar 1970, spelte Yes den første større solokonserten sin i Queen Elizabeth Hall i London den 21. mars. Den andre halvdelen av konserten bestod av utdrag frå det komande albumet deira, Time and a Word, der dei hadde med seg eit 20 mann stort ungdomsorkester. Albumet kom ut i juli 1970, og orkester spelte i lag med bandet på songane til bandet, samt to coverversjonar - «Everydays» av Buffalo Springfield og «No Opportunity Necessary, No Experience Needed» av Richie Havens. Peter Banks, som var misnøgd med at bandet nytta orkester og at Roy Flynn hadde fått sparken tidlegare på året, forlet bandet før albumet kom ut 2. mai 1970. Erstatninga til Banks var Tomorrow-gitarist Steve Howe, som vart med på plateomslaget til den amerikanske utgåva av Time and a Word, trass i at han ikkje spelte på albumet. Albumet nådde 45. plass i Storbritannia og Howe spelte den første konserten sin med Yes den 15. juli i Lyceum Theatre i London.
23. april
23. april er den 113. dagen i den gregorianske kalenderen (114. under skotår). Det er 252 dagar att av året.
Bandet Yes
Relayer, Going for the One og Tormato (1974–1979)
I oktober 1979 drog bandet til Paris med produsent Roy Thomas Baker. Dei varierte tilnærmingsmetodane deira enda no med splitting der Anderson og Wakeman føretrekte ein meit fantastisk og delikat tilnærming, medan resten av bandet føretrekte ein tyngre rockestil. I 1980 mislikte Howe, Squire og White alt Anderson kom med av songar, sida dei meinte dei var for lette og mangla tyngda dei skapte i sine eigne songar. Paris-innspelinga endra brått i desember då White braut foten på rulleskeiser. Då bandet kom att for å planlegge kva dei no skulle gjere, førte til veksande musikalske skilnadane og kranglinga til at Anderson forlet Yes i mai. Wakeman forlet bandet kort tid etter då han meinte at bandet ikkje ville klare seg utan hovudvokalisten sin.
Anderson Bruford Wakeman Howe og Union (1989–1992)
Etter turneen gjekk gruppa i studio att for å produsere det neste albumet sitt, som skulle få namnet Dialouge. Etter å ha lytta gjennom songane nekta Arista Records å gje ut albumet, sidan dei førte det var for svakt. Dei oppfordra gruppa til å søke låtskrivarar utanfor bandet, forhåpentlegvis nokon som kunne gje dei ein hitsingel. Anderson tok kontakt med Rabin, og Rabin sendte Anderson ein demo med fire songar, og sa at ABWH kunne ta ein av dei. Arista lytta til alle fire og ønskte alle, men Rabin gjekk ikkje med på dette. «Yes-West»-gruppa arbeidde på ein oppfølgjar til Big Generator og hadde leita etter ein ny songar. Tidlegare Supertramp-vokalist Roger Hodgson hadde avvist stillinga, sjølv om han hadde likt å arbeide og skrive med gruppa. Han syns derimot ikkje det høvde seg å kalle musikken dei skapte for «Yes». Bandet hadde òg arbeidd med Kansas-songar Steve Walsh og med Billy Sherwood frå World Trade, sjølv om førstnemnde berre arbeidde ein dag med Yes. Sherwood fortsette derimot med bandet. Arista foreslo at «Yes-West»-gruppa, med Anderson på vokal, spelte inn dei fire songane til det nye albumet, som så skulle gjevast ut som eit Yes-album.
Bakgrunnsstoff
Yes
Lars Gunnarsson Hågå
Omdøme
Og året etter slaget fekk alle dei leiande personane i Kringen påskjøningar frå kongen. Den 3. september 1613 skreiv han eit gåvebrev til Lars Hågå og gav han den garden han budde på, og endå ein stor gard til, Landheim på Dovre. Den same dagen skreiv han gåvebrev til Per Randkleiv i Ringebu og gav han den garden han budde på, og ein gard til, Øvre Gunnstad i Ringbu. Den same dagen skreiv han gåvebrev til Berdon Seielstad og gav han Øvre Seielstad, garden som han budde på. Alle desse gardane hadde vore krongods. Attpå dette gav han etter mange skattar. Arne Gunstad åtte garden sin sjølv. Men han skulle gå fri for alle skattar så nær som krigsskatt og tiend. Audun Skjenna fekk ein gard på Sel som heiter Hamn. Pillar-Guri vart heller ikkje gløymd. Bøndene skaut ihop og kjøpte ein gard på Vågå som heitte Rindal, og gav henne den garden. Han vart heitande Pillarvika, og heiter så den dag i dag.
Konklusjon
Alt i alt kan det vel seiast at Lars Hågå etter den innsatsen han gjorde i 1612 vart ein høgt respektert og betrudd mann i Dovre, og at slekta hans hadde ein sentral posisjon. At han var ein kar med stor kraft opp i høg alder, viser også den tingen at han på sine gamle dagar gjekk i gang med å rydde og bygge ein ny gard. Leiareigenskapane hans gjekk også i arv i alle fall til sonen Per som vart bondelensmann som faren, og som også gjorde ein viktig innsats for å verje landet mot fiendar.
Emirdağ
Mange tyrkiske emigrantar i Belgia og Nederland kom opphavleg frå Emirdağ og dei kringliggande landsbyane.
Slaget ved Salla
Slaget ved Salla vart utkjempa mellom finske og sovjetiske troppar nær Salla i Nord-Finland under Vinterkrigen. Dei sovjetiske troppane hadde ordre om å forsere Salla til Kemijärvi og Sodankylä, og derifrå til Rovaniemi på to veker. Deretter skulle dei gå mot Torneå og kløyve Finland i to. Dei finske styrkane greidde å stoppa den sovjetiske framrykkninga aust for Kemijärvi. Under dei siste februardagane 1940 vart dei finske styrkane erstatta av svenska og norske frivillige.
Lorens Berg
Lorens Berg var ein norsk lærar og lokalhistorikar.
Lorens Berg var fødd i Kodal i tidlegare Andebu kommune. Han var gjetargut, gardsgut og sjømann, før han blei lærar i 1881. Han var lærar på Prestbyen i Kodal frå 1891 til 1899.
Dynamitt
Dynamitt er ulikt krut ved at stoffet detonerer. Det betyr at tenning skjer ved ei sjokkbølgje som forplantar seg fortare enn lyden si hastigheit i mediet. Sjokkbølgja komprimerer stoffet, og gir temperaturauke til tenningspunktet. Krut på den andre sida brenn ved termisk leiing under lyden si hastigheit i stoffet. Detonasjonen av dynamitt må setjast i gang med ei fenghette.
Piel Island
Historie
I mellomalderen vart Piel kalla Fowdray (eller Fouldrey). Dette namnet kom av det norrøne fouder, som tyder «fôr» og ay eller oy som tyder øy. I 1127 gav kong Stefan øya til munkane frå Savignac for at dei skulle bygge eit kloster. Då Savignac var tein del av cisterciensarordenen seinare på 1100-talet kom øya under det nærliggande Furness kloster. Tidleg på 1200-talet nytta cisterciensarane Piel som ein tilfluktsstad og bygde eit lager for oppbevaring av korn, vin og ull. Nokre av varene vart frakta til Irland. Munkane bygde festningsverk på øya, først eit tretårn med ei grøft og palisadar rundt, og så i 1327 bygde dei eit motte-and-bailey-fort. Denne strukturen var på denne tida den største i sitt slag i Nordvest-England. Ho vart truleg bygd som eit befesta lagerhus for å verne det mot sjørøvarar og andre tjuvar, men ser òg ut til å ha husa tollmennene i bukta, for det var omfattande smugling i området på denne tida, og klosteret var kjend for å ha vore involvert. I 1423 vart til og med abbeden i Furness skulda for å ha smugla ull ut av landet. Då klostera vart nedlagde i 1537 kom Piel Island og borga her inn under kongen. Festninga vart forsterka då den spanske armadaen herja, men frå den tid og fram til den engelske borgarkrigen skjedde det ikkje noko på øya. Under borgarkrigen var festninga ein skanse for parlamentarikarane.
Piel Island vart etter kvart ein av eigedomane til hertugen av Buccleuch. Han gav ho til folket i Barrow-in-Furness i 1920 som eit minnesmerke over den første verdskrigen.
Odd Einar Dørum
Heider
I 2004 opna Slottet for at statsrådar etter 4 års tenestetid kan verta tildelt St. Olavs Orden. Odd Einar Dørum vart då kommandør av St. Olavs Orden.
Vólos
Austromersk tid
I følgje austromerske historikarar var Vólos på 1300-talet kalla Golos. Ein mykje akseptert teori for dette namnet er at Vólos kjem av det mykenske namnet på byen, Iolkós, som er vorte forvrengd gjennom tidene til Golkos, så Golos og til slutt Vólos. Andre hevdar at det kom frå Folos, som i følgje mytologien var ein rik godseigar i området.
Administrativ inndeling
Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane Dei ni tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.
Serbisk geografi
Hydrologi
Potensialet for vasskraft i Serbia er på rundt 17 000 GWh og rundt 10 000 GWh (60 %) vert utnytta. Serbia har òg eit stort potensial for geotermisk energi, som berre delvis og sporadisk vert utnytta, hovudsakleg av kurstader, som det finst om lag 60 av i Serbia.
Halvor Tordsen Fane
Halvor Tordsen Fane, eller Fanden,  var ein norsk treskjerar. Han var frå Ramstad i Ski, og vert rekna som stamfaren til kunstnarslekta Fane.
Kurów
Den polske presidenten Wojciech Jaruzelski kom frå Kurów.
Ojat
Av sideelvar til Ojat finn ein mellom anna Sjapsja.
Slaget ved Suomussalmi
Slaget ved Suomussalmi vart utkjempa mellom finske og sovjetiske troppar under vinterkrigen. Trefningane skjedde mellom den 7. desember 1939 og den 8. januar 1940. Resultatet vart ein knusande finsk siger mot ein talmessig overlegen sovjetisk styrke, og slaget har vorte eit symbol på finsk heltemot under vinterkrigen.
Isenach
Isenach er ei elv i Rheinland-Pfalz i Tyskland, og ei av sideelvane til Rhinen frå venstre med ei lengd på 30 km.
Skotselv
Skotselv er ein tettstad i Øvre Eiker kommune i Viken. Ein liten del av staden ligg i Modum kommune. Skotselv har og ligg ved Randsfjordbanen.
Seglfly
Seglfly utan motor
Seglfly utnyttar vertikale luftstraumar (hang, termikk eller lebølgjer). Dersom den vertikale snøggleiken til lufta er større enn den minste søkkinga til segflyet, kan det stige i forhold til bakken.
Det er ikkje uvanleg at seglfly må lande på eit jorde når det ikkje kjem tilbake til flyplassen. Seglflygarane kallar dette utelanding, medan ei tilsvarande landing for eit motorfly heiter naudlanding.
A konto
A konto frå italiensk a conto, «i rekning, til avdrag på». Når ein pengeanvisning vert sendt a konto, tyder det at summen ikkje er meint å skulle dekkje nokon særskild gjeldspost.
Kremfløyte
Kremfløyten vert pasteurisert før han kjem i handelen, men han vert ikkje homogonisert.
Ordsoge
Ordet fløyte kjem frå norrønt flautir, 'noko som flyt oppå'. Ordet krem kjem frå gallisk via fransk, der ordet tyder fløyte.
Ormåsen
Ormåsen er ein tettstad i Øvre Eiker kommune i Viken. Ormåsen er ein ganske ung tettstad, utbygginga starta i 1986. Staden har og ligg om lag midt mellom Hokksund og Vestfossen.
Ølve kyrkje
Ølve kyrkje er ei langkyrkje frå 1861 i Ølve i Kvinnherad kommune i Vestland.
Socialisternes March
Tekst
den voksende slægt fostres frem,
som det, der på den nu har hjem,
Os levnes kun hadets den ulmende glød.
om ikke vi ofrer til dem.
917
917 (romartal CMXVII)
Canvey Island
Canvey Island er ei øy i Themsen-estuaret i Essex i England. Ho er 18,45 km² stor og har 37 479 innbyggjarar. ). Øya er eit eige verdsleg sokn. Mellom øya og fastlandet går eit nettverk av småelvar. Øya er gjenvunne land og ligg under havnivå. Ho er derfor utsett for flaum i periodar med særleg høg vasstand, men har likevel vore bsuett sidan romarane invaderte Storbritannia.
Nepas
Nepas er ein kommune i Castilla y León, nord i Spania.
Christian Roy Kaldager
Han tok eksamen ved Sjøkrigsskulen i 1931 og ved Marinens flygeskule i 1932. Frå 1936 til 1941 var han kaptein i handelsflåten. Frå 1942 var han i Flyvåpenet og tenestegjorde under den andre verdskrigen som leiar for 330-skvadronen.
Fjågesund
Geografi
Fjågesund ligg ved den vestre enden av Flåvatn og ved Straumen, sundet som knyter Kviteseidvatn i nordvest til Flåvatn i søraust. Bygda er med det plassert om lag midtvegs ved Telemarkskanalen. Til Fjågesund reknast normalt også Bergstod, eit område som strekkjer seg langs sørsida av det vestlege Flåvatn.
Sfæroide
Ein rotasjonsellipsoide, sfæroide eller omdreiningsellipsoide er det rotasjonslekamen som oppstår når ein ellipse roterer rundt ein av aksane sine. Såleis er lekamen, som er ei lukka og krum andregradsflate, eit spesialtilfelle av ein ellipsoide der to av dei tre aksa er like lange. Ordet sfæroide er sett saman av orda sfære (kule) og ellipsoide og tyder såleis at ein sfæroide er ein lekam mellom ei kule og ein ellipsoide. Han ser ut som ei «flattrykt» eller «utdradd» kule, sjølv om ei kule i prinsippet òg kan reknast som ein rotasjon­ellipsoide. Forma og storleiken av ein rotasjonsellipsoide blir avgjort av forma og storleiken til tverrsnitta langs rotasjonsaksen, det vil seie av ellipsen som blir brukt for å skape han. Dette kan formulerast på fleire måtar.
Wayuu-folk
Wayuu-folk, òg nemnt guajiro, wayu, wayúu eller wahiro, er ei etnisk gruppe av amerikanske urfolk som lever delvis nomadisk på Guajira-halvøya i nordaustlegaste delen av Colombia og i nordveste Venezuela. Språket wayuu er ein del av språkfamilien maipuran (arawak).
Skildring
I Venezuela er wayuu-folkesetnaden anslått til 254 225, ifølgje 2011-folketeljinga. Dette gjer wayuu til den største urfolkgruppa i Venezuela, og representerer 57,3 % av talet av urfolk.
Den gresk-tyrkiske krigen i 1897
Den greske hæren trekte seg tilbake til fastlandet og gjekk så nordover og inn i Thessalía og Ípiros. Grekarane hadde færre menn enn tyrkarane i området, men kontrollerte sjøområda. Hærane møtte kvarandre ved Týrnavos. Grekarane var i mindretal og trekte seg tilbake forbi Lárisa, som vart evakuert. Nær Fársala planla grekarane eit motåtak. Moralen til grekarane forsvann derimot og dei vart berre redda av den osmanske sultanen gav ordre om våpenkvile 20. mai.
Ellingsøytunnelen
Det er ikkje tillate for fotgjengarar å ferdast i Ellingsøytunnelen.
Kamelar
Føde
Baktrisk kamel og dromedar livnærer seg hovudsakleg av gras. Dei kan eta plantar med taggar og plantar som er rike på salt. I naudsituasjonar hender det at dei et bein, hud og kjøt eller til og med telttøy, sandalar eller kleda til sine eigne passarar.
Anton
Bruken av namnet i Noreg
I folketeljinga i 1801 vart om lag 150 manntalsførte med namnet Ant(h)on, om lag like mange med diverse variantar av namnet Ant(h)on(i)(u)(s)
Kamelar
Utbreiing og bruk
Gamle greske kjelder fortel at persarane serverte heilsteikt kamel på bankettar, og romarane åt delar av dyra, som kamelhæl. I fleire land der dyra er vanlege har kamelkjøt ei lang kulturell historie, og kan vera ein viktig kjelde til protein og andre næringsstoff. Mjølka kan foredlast til smør eller jogurt. Kamelmjølk er rekna som eit lækjemiddel av indarar og av beduinar om kamelen har ete visse plantar. I Etiopia er ho rekna som lystframkallande. Matprodukt av kamel er forbodne av jødiske kosher-reglar, ettersom dei er drøvtyggarar men ikkje har kløyvde hovar.
Ein har nytta både dromedarer og kamelar i krig. Historisk har dromedarar vore ein viktig del av krigføring i Midtausten. Ein dromedar kan springa i opptil 60 kilometer i timen over korte avstandar og 40 kilometer i timen over lengre.
Tyristrand
Tyristrand er ein tettstad i Ringerike kommune i Viken med. Tyristrand ligg ved innsjøen Tyrifjorden.
Asorstormsvale
Skildring
Asorstormsvaler er kjente for å hekke på berre to små øyar i øygruppa Asorane. Som alle stormfuglar legg dei eitt egg i kullet, og det blir ruga av begge foreldra. Hekkesesongen tar til frå slutten av april til byrjinga av juli. Dette er i kontrast til hekkesesongen til passatstormsvaler, som på desse øyane ligg mellom oktober og desember. Dei første ungane blir klekte i juni og dei siste blir flygedyktige innan oktober. Ungfuglane vil vende tilbake til kolonien frå 2 år og oppover.
Ikornnes
Her ligg møbelfabrikken J.E. Ekornes AS, som er ein del av Ekornes konsernet.
Jordskjelvet i Gediz i 1970
Jordskjelvet i Gediz i 1970 var eit jordskjelv med styrke 7,2 Mw som råka vestlege Tyrkia den 28. mars 1970 kring 23:05 lokal tid.
Goodspeed Nunataks
Goodspeed Nunataks er ei gruppe av tre rekkjer av nunatakar, som går omtrent 15-25 km frå aust til vest, ved vestenden av Fisherbreen, kring 50 km vest-nordvest for Mount McCauley i Prince Charles Mountains i Antarktis. Dei vart oppdaga av ei seismisk gruppe frå Australian National Antarctic Research Expeditions leia av K.B. Mather i januar 1958, og vart namngjeven av Australian Antarctic Names and Medals Committee etter M.J. Goodspeed, ein geofysikar ved Mawson-stasjonen i 1957.
Finnøya i Ålesund
Finnøya er ei øy i Ålesund kommune, i skjergarden utanfor Molde.
Vekselvarm
Reptil, insekt, amfibium og fisk er døme på vekselvarme dyr, men ikkje utan unntak. Enkelte store og aktive fisk, til dømes makrellstørje, får ein kroppstemperatur som er ein god del høgare enn i vatnet han sym i. Og på kjølige sommarkveldar må enkelte store insekt, til dømes tussmørksvermarar, varme opp flygemusklane før dei kan fly.
Signy Arctander
Ho var medlem av Statens lønskomité av 1946 og av Likelønskomiteen av 1949. Ho sat i tillegg som norsk representant i Nordisk ekspertkommisjon for samordning av lønsstatistikken, var styremedlem i Norsk forening for sosialt arbeid og Norsk statistisk forening. I 1966 vart ho utnemnd til riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden.
Ivars Godmanis
Ivars Godmanis er ein latvisk politikar, og var statsminister i Latvia frå 7. mai 1990 til 3. august 1993, og igjen frå 20. desember 2007 til 12. mars 2009]]. Han leiar det liberale partiet Latvijas Ceļš ('Den latviske vegen').
Leopold II av Belgia
Kong Leopold II av Belgia etterfylgde faren Leopold I som konge i Belgia i 1865. Han høyrde til det tyske fyrstehuset Sachsen-Coburg-Gotha, som òg var nært knytt til den engelske trona. Han er best kjend utanfor Belgia for å ha oppretta og eigt Fristaten Kongo, der han tente store pengar på elfenbein og gummi; dei grusomme metodane som vart brukte for å få tak i desse varene kosta mellom 5 og 21 (mest sannsynleg omkring 10) millionar afrikanarar - halve folkesetnaden i landet - livet. Han igangsette òg masseavkutting av hender, føter osb. på slavar som ikkje produserte nok av varene belgiarane hadde pålagt dei å levere.
Hiroyasu Shimizu
Alle åra 1996-2001 gjekk Shimizu inn til siger på 500-meteren i VM i enkeltløp, bortsett frå i 1997. Omframt dei fem gullmedaljane tok han tre sølv- og to bronsemedaljar på ulike 500- og 1000-metrar i VM enkeltløp i tida fram til 2005. Han la opp etter 2006-sesongen.
Nakkerud
Riksveg 35 mellom Hønefoss og Hokksund og jarnbanelina Randsfjordbanen passerer staden.
Mahmutlar
Mahmutlar er ein by i provinsen Antalya, 10 km aust for Alanya. Byen har kring 15 000 innbyggjarar på vinterstid, og 60 000 innbyggjarar om sommaren.
Jom kippúrkrigen
Jom kippúrkrigen, Ramadankrigen eller Oktoberkrigen føregjekk frå 6. oktober til 26. oktober 1973, mellom Israel på den eine sida, og ein koalisjon av arabarstatar leia av Egypt og Syria på den andre. Krigen fekk namnet sitt fordi han tok til på den jødiske høgtidsdagen jom kippur. Krigen begynte med eit overraskande angrep frå Egypt og Syria, då dei kryssa grensa ved Sinai og Golanhøgdene for å ta attende områda som var gått tapt til Israel under seksdagarskrigen.
Nolay
Fleire stader heiter Nolay:
Valerij Muratov
Ved sprint-VM 1973 i Oslo vann Muratov sin andre meistertittel, med nederlendarane Jos Valentijn og Eppie Bleeker på plassane bak. I 1975 tok han si fjerde medalje i eit sprint-VM då han med sin bronseplass syrgde for at alle pallplassane gjekk til sovjet-løparar. Under Vinter-OL 1976 i Innsbruck vann han to medaljar, fyrst tok han sølv på 500 meter bak landsmannen Jevgenij Kulikov, og så fekk han bronse på 1000 meter, slått av Peter Mueller frå USA og norske Jørn Didriksen.
Muratov vart sovjetisk sprintmeister i åra 1970-73 og 1977. Han la opp etter 1978-sesongen.
The Road to Ruin av John og Beverley Martyn
The Road to Ruin er det fjerde studioalbumet til John Martyn, og det andre og siste han spelte inn i lag med kona Beverley Martyn. Albumet kom ut i 1970. Island Records overtydde John Martyn om å halde fram solokarrieren sin etter dette albumet, sidan dei meinte at ålmenta var meir interessert i John som soloartist enn som del av ein duo. Albumet var òg første gongen Martyn spelte med bassisten Danny Thompson, som spelte på mange seinare Martyn-album.
Algerie
Geografi og geologi
Sør for Tell-Atlas finst eit belte av høgsletter, 400–1000 moh, opptil 160 km breie i vest og smalare mot aust. Høgslettene står i sterk kontrast til det fruktbare og tett folkesette Tell-Atlas. Karakteristisk er dei mange senkingane med avløpslause sumpar og saltsjøar, dei såkalla chott. Den største, Chott Ech Chergui, dekker eit areal på fleire tusen kvadratkilometer.
Klima og miljø
Kystområda av Algerie har eit typisk middelhavsklima med solrike og varme somrar, og kjøligare og meir regnfulle vintrar. I resten av landet sør for Atlasfjella ligg Sahara som er svært tørr og steikande varm.
Kaldblodshest
Kaldblodshest er ei gruppenemning på dei hesterasane som er minst i slekt med den orientalske hesten. Gruppa er karakterisert ved grov kroppsbygnad og grove bein, store hovar med velutvikla hovskjegg, kraftig muskulatur og roleg temperament. Rasane har typisk lang, rektangulær kroppsbygnad. Alle dei fire nasjonale hesterasane i Noreg (dølahest, norsk kaldblodstravar, fjordhest og lyngshest/nordlandshest) høyrer til i denne gruppa saman med dei tyngre trekkhestrasane i Europa. Ardennarhest er ein kjend og utbreidd kaldblodshest; andre typar er islandshest, percheron, shirehest, dølahest, finsk hest, clydesdale og suffolk punch.
Algerie
Klima og miljø
Nokre av Algerie sine miljøproblem er jorderosjon, utslepp av ureina avløpssvatn, ureiningar frå oljeraffineri samt at det er mangel på ferskvatn. Algerie har skrive under, men ikkje ratifisert avtala om forbod mot kjernevåpen. All elektrisitet vert produsert med fossile brensel.
Malkit Singh
Malkit Singh er ein panjabisk bhangrasongar som er særleg kjend for songane «Gur Nalo Ishq Mita», «Tootak Tootak Tootiyan», «Kurri Garam Jayee» og «Chal Hun». Vestlege lyttarar kjenner gjerne Singh att for songen «Jind Mahi» frå lydsporet til Bend It Like Beckham.
I Contain Multitudes
«I Contain Multitudes» er ein song av den amerikanske visesongaren Bob Dylan, gjeve ut på singel 17. april 2020. Songen kom ut i 2020 på albumet Rough and Rowdy Ways. Tittelen på songen er henta frå diktet «Song of Myself» av Walt Whitman.
Bregenzer Ache
Bregenzer Ache er ei elv i Vorarlberg i Austerrike, og ei av sideelvane til Rhinen via Bodensjøen med ei lengd på 80 km. Ho har sitt i Lechquellengebirge og er den største elva i Bregenzerwald. Elva renn gjennom Bregenz og munnar ut i Bodensjøen like aust for Rhinen og Dornbirner Ache.
Hønefoss kyrkje (1862–2010)
Brann
To år før det planlagde 150-årsjubileet til Hønefoss kyrkje, den 26. januar 2010, oppstod det brann i kyrkja. Frå brannen blei varsla gjekk det ti minutt til bygningen var overtent. Kyrkja brann ned til grunnen. Berre døypefatet og noko av kyrkjesølvet vart redda frå kyrkja. Årsaka til brannen var feil på det tekniske anlegget.
Soria Moria kino
Bibliotekdelen over kinoen vart i 1977 innreidd som lokale for Torshovteatret, som vart etablert som scene då, med namnet Teatret på Torshov.
Fëanor
Slaget under stjernene
I Midgard samla Fëanor folka sine og gjekk beint til åtak på festninga til Morgoth utan hell. Det kom sidan til tinging der båe sider vera svik, og kom med større folkemakt enn dei hadde lova. Fëanor sjølv vart teken i bakhald og slegen ned av balrogar, og døydde med ein siste forbanning mot Morgoth, og kravde at sønene skulle halde eiden, sjølv om han skjøna dei aldri ville greie det. Då ånda hans for av, var ho så heit at lekamen hans brann opp, og Fëanor hadde dermed inga grav i Midgard.
Maraton
Maraton er eit løp som går over 42 195 m. Løpet er rekna som svært krevjande, og ordet «maraton» blir ofte brukt for å beskrive noko som krev stort uthald.
Lilliehöökbreen
Lilliehöökbreen er ein isbre på Spitsbergen på Svalbard. Han går frå Lilliehöökfjorden mot Raudfjordbreen, mellom Albert I land og Haakon VII land.
Alessandria
Alessandria er eit stort knutepunkt for jernbanelinjer i området. Forfattaren og filosofen Umberto Eco vart fødd i Alessandria i 1932.
Historie
På grunn av jernbaneknutepunktet i Alessandria vart han utsett for kraftige bombeåtak under den andre verdskrigen. Det mest alvorlege åtaket fann stad 30. april 1944 der 238 vart drepne og fleire hundre skada. 5. april 1945 kom eit nytt åtak der 160 mista livet, mellom anna 60 born på ein barneheim.
Jon Fredrik Baksaas
Baksaas er utdanna ved Norges Handelshøyskole og IMD i Lausanne. Etter enda utdanning som siviløkonom (1979), byrja han i industri- og offshoredivisjonen i Det norske Veritas, der han fram til 1985 hadde fleire leiarfunksjonar. I perioden 1985–1988 hadde han leiande stillingar i Stolt Nielsen Seaway AS, og i 1988-1989 var han finansdirektør i Aker AS. Etter det vart han finansdirektør i TBK AS, og var der fram til han i 1994 byrja i Telenor. Baksaas hadde fleire leiarstillingar i konsernet, mellom anna finansdirektør (CFO), før han i 2002 vart konsernsjef.
Marie Antoinette
Marie Antoinette var fødd i Wien og døypt Maria Antonia. Ho var dotter av den tysk-romerske keisaren Frans I Stefan av huset Habsburg-Lothringen og Maria Theresia. I 1770 vart ho gift med Ludvig XVI av Frankrike, og slik vart ho dronning av Frankrike.
Giftarmålet kom i stand som pant på alliansen mellom Frankrike og Austerrike. Alliansen var ikkje populær i Frankrike, og Marie Antoinette fekk få venner ved hoffet. Ikkje sjeldan vart ho utsett for baksnakking. Som dronning i Frankrike var ho halden for å vere munter og tankelaus, og ho heldt seg ikkje til dei strenge etikettereglane. Ho var kjend som svært lettsindig i pengebruken. Ei utsegn som er blitt tillagt henne i ettertid er at ho meinte folk som svolt fordi dei ikkje hadde brød, ganske enkelt kunne eta kaker. Utsegna var opphavleg laga av Jean-Jacques Rousseau som skreiv det til kona til Ludvig XIV, men er blitt knytt til Marie Antoinette som ein illustrasjon på kor fjerne frå folket den franske adelen var.
Vanna
Tettstader og bygder
Torsvåg ligg ytst på nordvestsida av Vanna. Fiskeværet Torsvåg har vore svært aktivt i mange hundre år og har også vore ein viktig kyrkjestad. I dag dannar moloar på begge sider av holmen Kåja ei lun hamn. På Kåja ligg eit av fiskebruka på Vanna, «Torsvågbruket» og på toppen av Kåja er Torsvåg fyr.
False Prophet
«False Prophet» er ein song av den amerikanske visesongaren Bob Dylan, gjeve ut på singel 8. mai 2020. Songen kom ut same dagen som det 39. studioalbumet til Dylan vart annonsert, Rough and Rowdy Ways. Musikken er basert på Billy «The Kid» Emerson-singelen «If Lovin' Is Believin'» frå 1954 på Sun Records.
Psykiatri
Psykiatri er ein spesialitet innan medisin. Faget tek for seg korleis ein skal forstå, utgreie, behandle og førebyggje psykiske lidingar.
Bendix Joachim Ebbell
Ebbell skreiv ungdomsbøker som Vi på løkken (1900), Gutter som blev mænd (1911), Veien mot nord (1925) og De som drog ut (1925). Han skreiv òg lystspelet Menneskebørn som blei oppført på Nationaltheatret i 1908. Ebbell bidrog òg med nokre delar av Grimstad bys historie (1928).
Georg Kaiser
Kaiser samarbeidde med komponisten Kurt Weill under eiaktsoperaen Der Protagonist (1926), Der Zar lässt sich photographieren (1928) og Der Silbersee (1933). Etter musikalen Silbersee fekk han utgjevingsforbod av nazistane. I 1938 emigrerte han til Sveits med elskarinna si.
Isopropylaminometylaminometyltiotriazin
Isopropylaminometylaminometyltiotriazin eller desmetryn (C8H15N5S) er eit pesticid som mellom anna består av triazin. Stoffet er både helse- og miljøskadeleg og er giftig for organismar i vatn. Ved utslepp kan stoffet gje uønskte langtidsverknader i vassmiljø.
Arbeidarrørsla
Arbeidarrørsla viser vanlegvis til fagforeiningar av vanlege lønnstakarar (i motsetning til laug og reine profesjonsforeiningar) pluss dei sosialistiske partia som i mange land har vakse fram frå eller i tilknyting til denne fagrørsla. Uttrykket kan i samsvar med dette ikkje brukast om alle rørsler som grupper av lønnsarbeidarar måtte støtte eller vere med i, men er eit namn på ei bestemt politisk rørsle med eit visst sosialt og historisk opphav. På den andre sida kan ordet ikkje nødvendigvis monopoliserast av eitt bestemt parti i eit gitt land, da arbeidarrørsla historisk har gitt opphav til ulike tendensar og organisasjonar på venstresida.
Terje Kojedal
Terje Kojedal er ein tidlegare fotball- og ishockeyspelar frå Hamar. Mellom 1981 og 1989 spelte han 66 landskampar på det norske fotballandslaget, alltid som midtstoppar.
22. mars
22. mars er den 81. dagen i den gregorianske kalenderen (82. under skotår). Det er 284 dagar att av året.
Bendix Ebbell
Han gifta seg med Anna Margrethe Dahle, som sjølv var dotter av ein misjonsprest og oppvaksen på Madagaskar, i 1894. Han grunnla eit sjukehus i den norske misjonsstasjonen Antsirabé. Det blei brend ned av motstandarar mot det franske kolonistyret i 1896, men raskt attreist av Ebbell.
Alv Gjestvang
Gjestvang vart juniormeister i 1955. Under dei olympiske vinterleikane 1956 i Cortina d'Ampezzo overraska han med sterke 41,0 sekundar på 500 m og vann bronsen, einast storfavoritt Jevgenij Grisjin og Rafael Gratsj frå Sovjetunionen skreid fortare. Ved Vinter-OL 1960 i Squaw Valley enda han på sjetteplass på spesialdistansen.
Hjelmslekta
Hjelmslekta (Aconitum) er ei planteslekt av høge, fleirårige urter i soleiefamilien. I Noreg veks ein art vilt, tyrihjelm. Sjølv om hjelmar er mellom dei giftigaste plantene, vert dei dyrka i hagar på grunn av dei vakre blomane. Gifta heiter akonitin og vart tidlegare brukt som legemiddel.
Wutach
Wutach er ei elv i Baden-Württemberg i Tyskland, og ei av sideelvane til Rhinen med ei lengd på 90 km. Ho har sitt utspring i Schwarzwald nær toppen av Feldberg som Seebach. Frå her renn ho nordaustover og ut i Titisee, og dei øvre delane etter Titisee vert kalla Gutach. Vidare renn ho nær Blumberg der ho så snur sørvestover. Elva munnar ut i Rhinen ved Waldshut-Tiengen.
Clara Thue Ebbell
Clara Thue Ebbell var ein norsk forfattar fødd i Grimstad.
Halvmaraton
Verdsrekord
Verdsrekorden for menn er 58:33, sett av Samuel Wanjiru, Kenya, 17. mars 2007, i den Haag, Nederland.
Karaağaç
Karaağaç (gresk Ορεστιάδα, Orestiada) er ein by i distriktet Edirne i provinsen Edirne nordvest i Tyrkia.
Skiljeteikn
Skiljeteikn er skriftteikn som vert nytta til å skilja ord, setningar eller setningsdelar frå kvarandre. Vanlege døme på skiljeteikn er punktum (.), semikolon, komma , kolon , spørjeteikn (?) og ropeteikn (!).
Skiljeteikna vart tekne i bruk etter måten seint i skriftsoga. I gamle innskrifter kan einskildorda vera skilde med tverrstrekar eller punkt (til dømes i latinske innskrifter).
Bella Ciao
Den norske versjonen av songen, som er populær blant organisasjonar på venstresida, har eit litt anna bodskap. Den handlar om undertrykkinga av arbeidarane på rismarkene, og om fridomen som skal kome. Den norske gruppa Samvirkelaget brukar delar av denne versjonen i låten «Bella Ciao» på plata Musikk.
Olav Lofthus
Lofthus var venstremann og ein av stiftarane av Bergens venstreforening. Han var også med i Vestmannalaget. Som høvesdiktar vart han mykje nytta. Posthumt kom i 1894 samlinga Sange og Digte, utgjeven av Bolette C. Pavels Larsen.
Åreforkalking
Risikofaktorar
Arvelege faktorar, røyking, høgt blodtrykk (hypertoni) og høgt kolesterolnivå i maten vert rekna for å auke risikoen. Òg alder, kjønn (menn vert oftare råka), diabetes og overvekt påverkar. Om ein sluttar å røyke og betrar kosthaldet (og eventuelt får medisinar) kan framtidsutsiktene verte lysare. Fysisk inaktivitet samt stressfyllt livsmønster inneber òg ein risiko.
Krikkand
Utbreiing og taksonomi
Krikkand finst i storparten av Europa, i den tempererte delen av Asia og i Nord-Amerika. Spørsmålet om amerikakrikkand (Anas (crecca) carolensia) er same art, er omdiskutert. Tidlegare var taksonet lista som ein art, og det har fått artsnamn på norsk. I Clementslista versjon 6.6 frå august 2011 er taksonet endra til underart og Anas andium, med utbreiing i nordlege Andes, er endra frå underart til art. Underartar av krikkand, etter Clementslista versjon 6.6:
Namn
Det norske og latinske namnet etterliknar fuglen si læte.
Bakteriofag
Bakteriofagar har vore røyna ut som bakteridrepande medisin, ein metode kalla bakteriofagterapi; men per november 2016 er ikkje bakteriofagar mykje nytta til medisinske føremål. Bakteriofagar er som regel artspesifikke, og økslar seg berre i ein viss art bakterie.
Alle bakteriofagar utanom trådforma bakteriofagar har ein lytisk syklus.
Siméon Denis Poisson
Student og professor ved École Polytechnique
Det siste året Poisson var student ved École Polytechnique skreiv han ein artikkel om likningsteori, og denne var så god at han fekk avslutte studia i 1800 utan å ta avsluttande eksamen. I 1802 vart han tilsett ved École Polytechnique, og i 1806 overtok han det professoratet som Fourier hadde hatt inntil han vart sendt til Napoleon i Grenoble.
Hegge stavkyrkje
Hegge stavkyrkje er ei stavkyrkje som ligg i Øystre Slidre i Valdres. Kyrkja har vore datert til første halvdel av 1200-talet basert på vurdering av portalskurden, men nyare årringsundersøkingar tilseier at ho kan vere noko eldre, frå slutten av 1100-talet. I fylgje tradisjonen skal ho vere bygd kring 1665 av material frå to eldre kyrkjer, men det finst ikkje noko i kyrkja som tyder på dette. Byggematerialet er grovt tømmer, i tårnet ligg nokre golvbord frå 1200-talet som er 50cm breie og 10cm tjukke.
Senjahopen
Senjahopen, også skrive Senjehopen, er ein tettstad og eit fiskevær i Senja kommune i Troms og Finnmark. Tettstaden ligg ved Hopsvatnet, ein sørgåande arm av Mefjorden på Senja, og har.
Dressing
Dressing (frå engelsk dress, 'kle') er ein type kald saus som ein serverer til grønsaker og salatretter. Slike sausar kan vera blanding av olje, eddik og urter eller krydder. Emulsjonar med egg, som majones, er også vanlege.
Vibeke
Vibeke er eit kvinnenamn som kjem frå frisisk og lågtysk Wiebeke eller Wiebke. Vibeke har namnedag den 12. oktober.
Peder Farup
Peder Farup var ein norsk kjemikar og farmasøyt frå Larvik. Han var den første professoren i uorganisk kjemi ved Norges Tekniske Høgskole. Seinare hadde han ei sentral rolle i oppbygginga av farmasøyt-utdanninga ved Universitetet i Oslo.
Vikøy kyrkje
Vikøy kyrkje er soknekyrkje i Vikøy sokn i Hardanger og Voss prosti. I tillegg til Vikøy-kyrkja høyrer Norheimsund kyrkje frå 1992 til soknet.
Malakoff Rockfestival
Festivalen har hatt ei stor utvikling sidan starten i 2003, både i publikumstal og i kvalitet. På Malakoff Rockfestival får publikum oppleve både nasjonale og internasjonale artistar på festivalområdet som ligg på den gamle millitæreksersisplassen Malakoff ved Eidselva. Festivalen har dei siste fire åra hatt over 20 000 besøkande kvart år, og har ein av landets største festivalcampar med rundt 5 500 camparar.
Historie
Festivalen blei starta i 2003 etter initiativ frå ungdomane Ottar og Rune Schanke Eikum saman med Anne Joril Haugland. Festivalen starta som ei elevbedrift ved Eid vidaregåande skule og hadde 650 besøkande første året.
2005
Big Bang, Span, King Midas, Smashing Junkies, Animal Alpha, Rumble in Rhodos, Svelene, Mother, LOFF, Tripod, Spett, Uncles Institution, Sissy Wish, Beezewax.
2006
Turboneger, Silver, Magnet, The School, The Goo Men, Briskeby, Superfamily, Svelene, Bjørn Berge, The Vineyards, Incognito Inc, RaumaRock/øresus, Alien Diversity, Animal Alpha, Serena Maneesh, Tim.
2014
Mastodon (Us), The Bronx (Us), Dropkick Murphys (Us), Highasakite, Karpe Diem, Oslo Ess, Kåre & The Cavemen, The Bots (Us), Opeth (S), Svensk Gull, Vintage Trouble (Us), Vestkystblues, Timbuktu (S), Monica Heldal, Sivert Høyem, Stein Torleif Bjella, Bernhoft, Hedvig Mollestad Trio, Skambankt, Sigrid Moldestad, Ylvis, Svelene, Johndoe, Carnival Kids, B0ka, Tripod, Odd-Erik Lothe, Line, Arnt Herman Hagen, Silje Søgnesand, Håvard Endal Husevåg, Ronny Brede Aase.
Hjelm
Historisk laga ein hjelmar av lêr, metall, tekstilar og tidvis bein. Sidan 1900-talet har ein også teke i bruk kunststoff som epoxy og kevlar.
Kjærleik
Utvikling i kjærleiksforholdet
Eit vanleg norsk kjærleiksforhold ved byrjinga av 2000-talet kan gå i gjennom desse utviklingsfasane:
Olav Oksvik
Bakgrunn
Han blei fødd i Stranda på Sunnmøre. Faren var gardbrukar. Oksvik blei steinarbeidar, og var mellom anna med og bygde opp att Ålesund etter bybrannen i 1904. Men snart busette han seg i Molde, der han blei gift med Ingeborg Mittet. Der kom han til å bu resten av livet, og der var basen for den politiske verksemda hans som den leiande personlegdomen i den romsdalske og sunnmørske arbeidarrørsla.
Draupne
Draupne (Draupner; norrønt Draupnir ‘dryparen’) var i norrøn mytologi guden Odin sin vene og magiske gullring.
Leddband
Skadar og smerte
Inni leddbanda finst det ofte mange nervar, og desse spelar ei viktig rolle for at ein skal oppfatta stillingar og rørsler i ledda. På den andre sida fører dette, i kombinasjon med lågt stoffskifte og liten blodtilførsel, til at leddbanda er smerteømfintlege og lækjer seg dårleg ved skade. Dersom ein overstrekk eit leddband kan det veikjast for alltid.
Holtedahlfonna
Holtedahlfonna er ein isbre på Spitsbergen på Svalbard, mellom Kongsfjorden og Wijdefjorden.
Murder Most Foul
Mottaking
National Public Radio (NPR) skildra songen som «ein langsam utfoldande song over eit delikat akkompagnement med fiolin, piano og ein roleg perkusjon. Røysta til Dylan er rik og uttrykksfull der han glir mellom skildringa av mordet, utfordringa av motkulturen, og ei oppramsing av musikarar, filmtekstar og andre popkulturreferansar» og meinte songen var «Dylan på sitt mest skarpe». NPR konkluderte med at «Murder Most Foul» var «verdt mange lyttingar og vil oppta mange Dylanologar i heimane sine». NPR identifiserte over 70 referansar til andre songar i songen.
Hoste
Under sjukdommar som forkjøling, lungebetennelse og bihulebetennelse er hoste og tørr hals svært vanleg. Hoste som varer i 8 veker eller meir blir ofte kalla kronisk hoste. Hoste kan behandlast, eller førebyggast, med middel som hostemedisin.
Skagen
Ein person frå Skagen vert kalla ein skagbo (òg stava «skawbo»).
Tusenbein
Tusenbein eller dobbelføtingar (Diplopoda) er den største og mest mangfaldige gruppa mangefotingar. Dei vert kjenneteikna av å ha to par bein på kvart kroppsring, og finst i jord og på bakken over heile verda utanom Antarktis. Gruppa omfattar for det meste treige nedbrytarar som varierer i storleik frå 2 mm til nesten 39 cm, avhengig av art.
Livssyklus
Andre larvestadium tek til etter eit hudskifte allereie rundt eit døger etterpå. Det varierer frå gruppe til gruppe kor mykje talet på beinpar aukar ved dette skalskiftet. Òg ved seinare skalskifte aukar talet på kroppssegment og beinpar; artar med augo og/eller forsvarskjertlar får i tillegg fleire av desse. Frå og med tredje larvestadium søker dyra aktivt føde på eiga hand.
Nomadisk husdyrhald
Historie
Ein teori som oppstod i opplysingstida var at nomadisk husdyrhald var eit mellomtrinn på utviklinga frå jakt og sanking til fastbuande jordbrukssamfunn. No reknar ein gjerne med at nomadisk husdyrhald oppstod etter at jordbruket oppstod og ein domestiserte dyr. Nomadisk husdyrhald kan derimot gjerne vera ei form for spesialisering som utvikla seg vekk frå spesialiseringa til dei som blei bufaste.
Novara
Historie
Etter at Napoleon invaderte Italia vart Novara hovudstad i departementet Agogna, men kom tilbake til Savoie i 1814. I 1821 var han åstad for eit slag mellom Kongedømet Sardinia sine troppar mot fridomsstyrkane til Piemonte. I det større slaget ved Novara i 1849 vart den sardiske hæren slått av den austerrikske hæren til feltmarskalk Joseph Radetzky von Radetz. Dette nederlaget førte til at Karl Albert av Sardinia abdiserte og til at byen delvis vart okkupert av austerrikarane. Nederlaget til sardinarane vert ofte rekna som byrjinga på samlinga av Italia.
Allied Command Transformation
Organisasjon
ACT er samansett av hovudkvarteret (HQ SACT) i Norfolk og fleire underliggjande trenings- og utviklingssenter som er lokalisert andre stader, mellom anna:
Neuschwanstein
Historie
Grunnsteinen til Neuschwanstein vart lagd den 5 september 1869, inngangspartiet vart bygd fyrst, og Ludwig II budde der i fleire år. Då Ludwig II døydde i 1886, var Neuschwanstein enno ikkje ferdig, arbeidet stogga mest opp, og ikkje før i 1891 vart ein enklare versjon av den øvste gardsplassen ferdig. Det fullførte Neuschwanstein har 360 rom, der berre 14 vart ferdige før Ludwig II døydde.
Harald Aabrekk
Som spelar kom Aabrekk til Sogndal før 1974-sesongen. Med sin noko utradisjonelle stil var han på mange måtar ei utfordring for trenar Arnor Svedal, men eidaren hadde mange kvalitetar å by på. Etter gjesteopptreden i S.K. Brann, kom han «heim» til Sogndal og var sterkt delaktig i opprykket til eliteserien i 1981. Den elegante midtbanespelaren opptredde 234 gonger i SIL-drakta og scora 73 mål før han la opp. Historisk vart han då ha laga Sogndal sitt første mål i eliteserien i 1-1 kampen mot Molde våren 1982.
Varmluftsballong
Ein varmluftsballong er eit luftfartøy som flyg ved at varm luft vert blese inn i ein ballong som er open i nedre enden, der ein gassbrennar varmer opp lufta. Dette gjev oppdrift fordi varm luft er lettare enn kald luft.
Ballongen
På toppen av ballongen er det ein fallskjerm (kalott) som kan trekkast ned for å regulere temperaturen i hylstret (stoffet i ballongen), slik at ein kan regulere nedstigingsfarten. Kalotten har ein mekanisme som gjer at han foldar seg ut, når ein har den nedstigingsfarten ein ønskjer. Det kan òg vere ei luke midt på ballongen for kunne rotere ballongen.
Historie
Ved flyging utanfor kontrollert luftrom er det ikkje krav til flyradio. På grunn av storleiken er ikkje ballongar noko problem for småfly og seglfly. Når rutefly flyr etter instrumentflygereglar, eventuelt i skyar vil ein sjanse for at det kan ver ein ballong i luftrommet kunne stoppe flytrafikken.
Erhard Keller
Keller enda på sjetteplassen då den aller fyrste verdsmeisterskapen i skeisesprint vart avvikla i 1970. Året etter, då sprint-VM 1971 fann stad i heimlege Inzell, vann han meisterskapen framom svenske Ove König. Den 14. mars 1971 sette han ny verdsrekord på 500 m med tida 38,42 sekundar, og den 2. januar 1972 forbetra han rekorden til 38,3. Fem veker seinare forsvarte han OL-tittelen på spesialdistansen under vinterleikane 1972 i Sapporo, med ein sigersmargin på 0,25 sekundar til svenske Hasse Börjes. Den 4. mars 1972 sette Keller like godt to verdsrekordar i Inzell, fyrst vart han klokka inn på 38,0 på 500 m og sidan fekk han notert 1.18,5 på 1000 m.
320 Katharina
320 Katharina er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 11. oktober 1891 av Johann Palisa ifrå Universitäts-Sternwarte Wien.
Partito Democratico
Partiet sin leiar er Walter Veltroni, visestatsminister og kulturminister i perioden 1996–1998 og leiar for Democratici di Sinistra frå 1998 til 2001, og borgermeister i Roma sidan 2001. Partiet blei grunnlagt den 14. oktober 2007 som ei samanslåing av forskjellige parti til venstre og sentrum som hadde vore ein del av valalliansen L'Unione. Partia som gjekk inn i det nye partiet var:
Danninga av det nye partiet har ikkje skjedd utan vanskar. Eit spørsmål som det har vore strid om, er kva for eit europeisk parti det nye partiet skal ha tilknyting til. Her har skiljelinene følgt dei gamle partia, med personar fra Democratici di Sinistra som ønskjer at partiet skal slutte seg til Det europeiske sosialdemokratiske partiet, mens dei frå Democrazia è Libertà - La Margherita ønskjer å slutte seg til Det europeiske demokratiske partiet.
926
926 (romartal CMXXVI)