cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Setesdal Vesthei Ryfylkeheiane landskapsvernområde
Flora og fauna
Over skogrensa tek den lågalpine regionen til. Areal som fell innanfor denne regionen, utgjer det meste av heiane. Her finst det sørlegaste høgfjellspartiet i Noreg, med blåbærhei og viersamfunn som vanlege og karakteristiske plantesamfunn. Fattige jordvassmyrar finst også i denne regionen. Ein kan og skilje mellom rabbe- og snøleiesamfunn. Di høgare ein kjem innanfor regionen, di meir glissen vert vegetasjonen, og øvre grense for regionen vert rekna der blåbærlyngen ikkje lenger dannar samfunn. Dette er om lag 1250–1400 moh. Dei sure og harde bergartene i heiområdet gjer at talet på arter innanfor regionen er lågt. Regionen er dominert av fattighei med ulike lyngartar som viktigaste planter. I snøleiene veks ein særmerkt vegetasjon, alt etter kor lenge snøen ligg. Der det er kort snødekke, finn ein grashei med arter som gulaks og smyle. Der snøen ligg lenge, finn ein ikkje høgare plantar, men mose. På grunn av det vedvarande beitetrykket i frå sau, er den dominerande grasarten finnskjegg. Stadvis finn ein dvergbjørk som dominerande art i busksjiktet. Områda nordvest i Bykle, med næringsrike bergarter, skil seg i frå resten av regionen i området med ein mykje rikare vegetasjon.
Villrein og øvrig vilt
Trongen til å vandre over store område er eit særdrag i villreinen sin måte å leve på. Store samanhengande område er difor naudsynt for at villreinstamma skal overleve. Villreinen sitt områdebruk i heiområdet er vist på kartet ”Villreinens områdebruk”.
Veiding og fiske
Den strekninga av heiområdet som har vore mest brukt til veiding etter rein, er sei sentrale delane av heiområdet i frå Haukelifjell sørover til Aurdalen. Det vil seia grensetraktene mellom Bykle, Suldal og Hjelmeland kommunar. Denne strekninga brukar rogalendingar å kalla Dyraheio, setesdølane Dyreheii. Nesten alle fangstanlegg, det vil seia bogestiller og dyregraver, finst på denne strekninga. Nokre av desse fangstanlegga kan vera svært gamle. Spreidde veidemannshellerar finst også. Rett nok vart mykje av dette sett under vatn ved oppdemminga av Blåsjø, men mykje ligg enno urørt. Det har også vore veida etter rein i dei sentrale delane av heiområdet vidare sørover. Men det finst nesten ingen fangstanlegg der. Derimot har desse heiane vore mykje brukte til krøterbeite.
Suitell
Eit suitell er eit hotell som berre har suitar. Noreg fekk sitt første suitell på 1980-talet, då Edvard Grieg Suitell vart bygd på Sandsli nær Flesland i Bergen i Hordaland.
Setesdal Vesthei Ryfylkeheiane landskapsvernområde
Heieslått i heimeheiane
Overfolkning i bygdene kring heiområdet tvinga folk til å slå høy på heiane, både i tida før Svartedauden (i 1349) og frå ca. 1650 til ca. 1950. Det var ytterkantane, den såkalla heimeheia, kring heiområdet som vart brukt tilheieslått. Folk sette opp høyløer og høystakkar. Innimellom sette dei opp stølsbygningar til å overnatta i. Dei fleste stølane vart oppretta på 17-1800-talet. Det særmerkte for Sørvest-Noreg var at stølane vart drivne som fullseterbruk. Det vil seia at stølane vart drivne som sommar-gardar for heile familien med alt sitt heimekrøter, fyrst og fremst for å slå høy for vinteren. Kring 1950 førte samfunnsutviklinga til at heieslåtten tok slutt, og stølane vart nedlagde. Det står enno verneverdige stølsbygningar på nokre av stølane i Valle kommune. Særleg må nemnast Rossåsen og Øyan i Rjuven, begge nedlagde kring 1950, bortsett frå eitt stølsbruk på Øyan som vart drive heilt til 1964. I Rjuven ligg Bossbulega, Juvasslega og Augundstjørn som også må nemnast. Desse tre var fyrst drifteleger, men var stølar frå kring 1820 til kring 1950. Det eine stølsbruket ved Augundstjørn vart drive til 1960-åra. Der står også verneverdige stølsbygningar på Urevasstølen i Rjuven.
Krøterbeite i drifteheiane
I 1830-40-åra vart Agder-krøteret einerådande i den sørlegaste og søraustlegaste av dei sentrale delane. Og marknaden i Kristiansand og Arendal vart metta av Agder-krøter. I 1830-40-åra trekte Rogaland-krøteret seg lenger nordover og tok heile dei sentrale delane i bruk til beite, heilt nord til Aurdalen (på nordvestsida av Rjuven), der Dyreheii tek til. Etter dette omskiftet i 1830-åra vart Rogalandkrøteret sanka tilbake til Rogaland, slik at bøndene der fekk att krøteret sitt om haustane.
Friluftsliv
Heiområdet Setesdal-Ryfylke er særs godt egna for langturar i fjellet, kortare turar frå bygdene omkring, jakt, fiske og padling. Området utgjer ryggrada i det sørvest-norske fjell-friluftsområdet i søre delar av Langfjella. Området er eit nasjonalt viktig friluftsområde som gjev rom for naturoppleving i eit landskap i store urørte område, mellom anna i Rjuven og Valle-Byglandsheiane. DNT sitt løypenett er etter måten godt utbygd. Løypenettet fungerer som hovudårer for fotferdsle i heia sommarstid. Vinterstid vert det merkt løyper mellom dei fleste turisthyttene. Stavanger turistforening har ansvar for løype- og hyttenettet i vest og Kristiansand og Oppland turistforening i aust. I nord heng løypenettet saman med Hardangervidda og i aust med Setesdal Austhei. I alt 43 av DNT sine hytter ligg i Setesdal Vesthei-Ryfylkeheiane.
NetLander
Ein NetLander er eit landingsfarty konstruert for landing på Mars. CNES (Den franske romfartsorganisasjonen) og ESA (Den europeiske romfartsorganisasjonen) hadde planar om å i år 2007 eller år 2009 senda opp eit banefartøy og fire små «netlandarar». Netlandarane skulle landa på fire forskjellige plassar på Mars og hatt med seg mellom anna seismometer, bakkepenetrerande-radar, og dei første mikrofonane på marsoverflata.
Zuiderduintjes
Zuiderduintjes er ei lita øy sør for Rottumeroog i Dei vestfrisiske øyane i Nederland. Ho høyrer til øygruppa Rottum og det er ikkje lov å gå i land på øya.
Georg Philipp Telemann
Studieår i Leipzig
I 1702, berre eit år etter han byrja ved universitet grunnla han eit 40-manns amatørorkester for studentane, eit såkalla Collegium musicum. Orkesteret gav offentlege konsertar og heldt fram å eksistere under same namn etter at Telemann forlet Leipzig. Òg seinare, under leiing av Johann Sebastian Bach, var det «telemannske» collegium musicum viktig for musikklivet i byen.
Sorau og Eisenach
Telemann forlet Sorau i 1706 fordi byen var trua av den svenske armeen til Karl den tolvte. Han reiste til Eisenach der han vart konsertmeister og kantor ved hoffet til hertug Johann Wilhelm, og han grunnla eit orkester. Her trefte han Johann Bernhard Bach den eldre og Johann Sebastian Bach. I Eisenach komponerte han konserter for ulike besetningar, 60 til 70 kantater og serenadar, kyrkjemusikk og «operetter» for festlege høve. Tekstene forfatta han oftast sjølv. I tillegg kom fire eller fem årgangar kantater for gudstenestene. Med barytonstemma si deltok han sjølv ved oppføringane av sine eigne kantatar.
Verk
Songbare melodiar var sentralt for Telemann, og han betonte sjølv fleire gonger kor grunnleggande viktig melodien var. Òg Mattheson karakteriserte Telemann som ein komponist av vakre melodiar.
Kyrkjelege vokalverk
Ved sidan av firstemmige kor finst òg døme på tre- eller femstemmige, sjeldan dobbeltkorige. Som i instrumentalmusikken føretrekte Telemann fugerte avsnitt framfor fullstendig utvikla fuger. I det heile finn ein ganske mange permutasjonsfuger.
Ry i Telemanns levetid
Under tida i Hamburg, etter at Händel hadde reist til England, var Telemann den mest kjende komponisten i den tyskspråklege verda. Kyrkjemusikken hans vart sett spesielt stor pris på, og vart oppført i små og store kyrkjer over heile Tyskland, og til dels i utlandet. Musikkritikaren Jakob Adlung skreiv i 1758 at det knapt fanst ei tysk kyrkje som kantatane til Telemann ikkje hadde vorte oppført i. Under ei samanlikning med Bach kalla Friedrich Wilhelm Zachariä Telemann for «far til den heilage tonekunsten». Sjølv om Telemanns teatralske kyrkjemusikalske stil opphavleg møtte motbør, vann han etterkvart allmenn aksept.
Systematisk skitkasting
Musikksamleren Georg Poelchau overtok partitura som Georg Michael hadde hatt, og i 1841 lukkast det Musikalischen Archiv ved det kongelege bibliotek i Berlin (dagens Staatsbibliothek zu Berlin) å kjøpe samlinga frå dødsboet til Poelchau. Dermed stod samlinga til disposisjon for kjeldegranskarar.
Forsøk på rehabilitering
Av dei første musikkviterne som formulerte ei fordomsfri vurdering av Telemanns verk var Max Seiffert som i 1899 analyserte nokre av komposisjonane for klaviaturinstrument på eit meir skildrande enn verdibasert grunnlag. I 1902 karakteriserte Max Friedlaender Telemann slik: Ved hjelp av songane sine «vittige og pikante melodiar» viser Telemann seg som ein «original, elskverdig, interessant komponist som ofte frigjorde seg frå smaken til tida». Dermed tok han det stikk motsette synspunktet av den hyppig gjentekne kritikken om «sjablongaktigheit» og «tørre» melodiar. På den andre sidan erkjende han òg at verka til Telemann var av særs ujamn kvalitet. Arnold Scherin sin dom over instrumentalkonsertane til Telemann var: :«Konsertane til Telemann er ikkje fri for konvensjonelle klisjear, men inneheld likevel mange originale innfall og formfullendte satsar, og røper framfor alt ein uutømmeleg fantasi.»
Telemann i dag
Den historiske oppføringspraksisen fekk mykje å seie for instrumenteringa av verka til Telemann. Moderne instrument gjev ikkje det klangbiletet komponisten hadde i tankane, og den «romantiske» oppføringspraksisen, som til å byrje med var vanleg, hindra at dei musikkinteresserte gjenoppdaga musikken til Telemann i særleg grad. Telemann-arbeidet på 1900-talet har med ein viss suksess klart å motverke det biletet av komponisten som festa seg på 1800-talet.
GB-virus C
GB-virus C (GBV-C) har av historiske årsaker òg vorte omtala som hepatitt G-virus (HGV) av di det fyrst var mistanke om at det var årsak til virushepatitt. I samsvar med resultat frå seinare forsking vil ein no heller nytta omgrepet GBV-C.
Klinisk sjukdom
A. Blodgjevarar med og utan GBV-C-RNA syner ingen signifikant skilnad når det gjeld transaminaseverde. Det er vanleg med viremi og enda vanlegare med antikroppar (som teikn på gjennomgått infeksjon) utan kliniske eller laboratoriemedisinske teikn til sjukdom.
Steamboat Willie
Steamboat Willie er ein svart/kvitt-teiknefilm som vert rekna som den fyrste Mikke Mus-teiknefilmen. Den var ikkje den fyrste som vart produsert, men den fyrste som vart utgjeven. Den hadde premiere med lyd i USA 18. november 1928. Filmen er ein kortfilm som varer i sju minutt. Den er skriven og regissert av Walt Disney og Ub Iwerks.
Amandaprisen
Utgåtte kategoriar
DVD-Amanda
Hen and Chicken-øyane
Hen and Chicken-øyene (vanlegvis kjende berre som Hen and Chickens, «høna og kyllingane») er ei øyrekkje aust for Northlandhalvøya utanfor kysten av Nordøya på New Zealand. Dei ligg tolv km aust for Bream Head og 40 km søraust for Whangarei.
Whatupuke (Middle Chicken)
Øya er tidlegare kjend som Whakahau og består av ein større austleg del med ei halvøy mot sørvest. Kysten til denne halvøya dannar ein av dei mest særmerkte landskapsformasjonane i øykjeda, ei 300 meter vid havbukt (Starfish Bay). Arealet til øya er 1 km², ho er brattlendt og hevar seg til 250 meter.
Ryoji Kawamoto
Han spela for klubbane Oita Trinita, Ehime FC, Sagawa Printing og Zweigen Kanazawa.
Shota Matsuhashi
Shota Matsuhashi er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Oita Trinita, Vissel Kobe, Roasso Kumamoto og V-Varen Nagasaki.
1230 Riceia
1230 Riceia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 9. oktober 1931 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl i Heidelberg.
Det fijianske riksvåpenet
På begge sider av skjoldet står to tradisjonelt utsjåande fijanske krigarar. Den eine står i vaktposisjon med auga beint fram og eit spyd eller ei lanse oppover på skrå mot høgre framfor seg. Den andre kviler ei stridsklubbe eller -øks, truleg laga av ananastre, på venstre skulder, medan han ser i retning den andre krigaren; til høgre.
Sommar-OL 1976
Sommar-OL 1976 vart halde i Montreal i Canada. Sovjetunionen vart beste nasjon. Noreg fekk ein gullmedalje.
Lindøya
Hyttebygg og historia
Straum og vatn kom til Lindøya i høvesvis 1954 og 1960. Det store arbeidet i dette samband vart utført på dugnad av hytteeigarane. Elles er dei fleste av dei gamle sisternene bevart
Loire
Loire er den lengste elva i Frankrike med ei lengd like over 1 000 km og eit tilsigsområde på 117 000 km², meir enn ein femtedel av Frankrike. Den sentrale delen av Loiredalen vart ein del av verdsarvlista til UNESCO 2. desember 2000.
Departement og byar
Fleire departement i Frankrike er kalla opp etter Loire. Loire renn gjennom følgjande departement og byar:
Skaland
Skaland er ein industristad og bygd i Senja kommune i Troms og Finnmark. Skaland ligg på nordaustsida av Bergsfjorden på yttersida av Senja og var administrasjonssenter i tidlegare Berg kommune. Tilkomst til staden er det via Fv 251 som går til Riksveg 862.
Lilla
Fargelære
I estetikken er lilla rekna til dei kalde fargane.
Ordsoge
Lilla er lånt gjennom det franske ordet lilas frå arabisk lilac, som tyder syrin. Ordet fiolett er lånt frå fransk.
Laponia
Laponia i Lappland i Sverige er det største samanhengjande naturlandskapet i Europa med så godt som urørd natur. Namnet kjem av det latinske namnet på Lappland. Laponia blei teke med på UNESCO si verdsarvliste i 1996 for naturlandskapet sitt, i tillegg til at det har vore samanhengande brukt av reindriftssamar sidan førhistorisk tid.
Laponia er prega av fjell, isbrear, myrer og urskog. Det har ei flatevidd på 9 400 km² og inkluderer fire nasjonalparkar, Sarek, Muddus, Padjelanta og Stora Sjöfallet, og to naturreservat, Sjaunja og Stubba. Området ligg innanfor kommunane Gällivare, Jokkmokk og Arjeplog.
Blackadder
Serien tek for seg ulike delar av den britiske historia. Sentralt i serien står Sorte Orm og tenaren hans, Baldrick. Serien vert rekna som éin av de beste engelske komiseriane nokon sinne.
Killingen
Øya og historia
Killingen ligg rett vest for Bygdøy Sjøbad, med eit trong sund til Bygdøy. Over sundet går det ei flytebru med ei høgd på om lag 3 meter, slik at båtar kan passere under. Øya er 92,8 mål stor. Killingen har nokre få fastbuande og enkelte fritidsbustader. Øya er i privat eige og ikkje underlagt reguleringsplan.
Anarkafeminisme
Det skjer ofte at mannlege anarkistar, fordi dei i teorien er imot kjønnsdiskriminering, trur at dei ikkje er «sexistar» i praksis. Anarkafeministar meiner dette er feil, og har alltid fått fram spørsmålet om samsvar mellom teori og praksis fram i lyset.
Kantonen Genève
Republikken og kantonen Gèneve (fr. République et Canton de Genève) er den vestlegaste av kantonane i Sveits. Kantonen er nesten omslutta av Frankrike, og grensar elles til kantonen Vaud i nord og Genfersjøen i nordaust. Som nokre andre sveitsiske kantonar, Ticino, Neuchâtel og Jura, kallar kantonen seg republikk i den sveitsiske konføderasjonen.
Too Much Yang
Too Much Yang er det sjette studioalbumet frå den norske Rock'n'roll-gruppa Bigbang.
Aksla
Aksla er byfjellet i Ålesund, også kalt Ålesundshaugen. Det går langs etter Nørvøya frå byparken i vest til Fagerlia i aust. Det har fått namnet etter likskapen med kroppsdelen aksel, skulder. På høgaste punktet, som er 189 moh., er det bygt eit steintårn, Rundskue. På Aksla ligg serveringsstaden Fjellstua. Frå Fagerlia til Fjellstua er det 3,5 km å gå. Ein kan også gå Borgernes Vei frå Fagerlia bak fjellet til Byparken.
Suomalais-Ugrilainen Seura
Suomalais-Ugrilainen Seura eller Société Finno-Ougrienne eller Finsk-ugriska sällskapet er eit selskap for vitskapleg utforsking av uralske språk.
Frankfurt an der Oder
Historie
På 1800-talet var Frankfurt ein viktig handelsby. Han låg sentralt plassert i Preussen mellom Berlin og Poznań, ved den tung trafikkerte elva Oder, og byen hadde den nest største årlege handelsmessa i Det tyske riket. Berre messa i Leipzig var større.
Modelljarnbane
Mange modelljarnbaneenuiastar samlar seg i klubbar der medlemmane byggjer og driftar eit felles anlegg. Trondhjem Modelljernbaneklubb som vart starta i 1955 er Noregs eldste aktive modelljarnbaneklubb.
Erikson Noguchipinto
Erikson Noguchipinto er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Brissago
Brissago er ein kommune i distriktet Locarno i kantonen Ticino i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 197 meter over havet.
Leandro Rodrigues
Leandro Rodrigues er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Goeree-Overflakkee
Goeree-Overflakkee er den sørlegaste elveøya i provinsen Zuid-Holland i Nederland. Haringvliet renn mellom øya og Voorne-Putten og Hoeksche Waard, Volkerak renn mellom øya og Noord-Brabant og innsjøen Grevelingen ligg mellom øya og Schouwen-Duiveland.
Partifinansiering
Statleg tilskot til fylkespartia (partilova § 12)
Etter partilova § 12 kan alle registrerte politiske parti søkje om stemmestøtte frå Fylkesmannen. Denne støtta blir fastsett med eit kronebeløp for kvar stemme oppnådd ved sist fylkestingsval. Tilliks med den statlege ordninga, kan parti som oppfyller krava om grunnstøtte, få dette. Krava for å få grunnstøtte er at partiet fekk minst 4,0 prosent av stemmene eller fekk minst ein representant inn i fylkestinget.
Lars-Ante Kuhmunen
Lars-Ante Kuhmunen er ein samisk musikar og joikar frå Rensjön i Kiruna. Han vann Samisk Grand Prix i 2000 og Folkelarm-prisen for årets nykomar i 2006.
Isotopisk sporstoff
Kjernemagnetisk resonans (KMR) brukar vanlegvis denne teknikken for å undersøke mekanismane i kjemiske reaksjonar (i hovudsak prøver ein å finne ut kor atomet hamnar etter reaksjonen).
Norske statsministrar
Perioden frå 1814 til 1873
I det meste av den tida Noreg var i union med Sverige var det ansvaret som i dag ligg til statsministeren delt på fleire roller. Representanten til kongen i landet, og regjeringas leiar, var statthaldaren. Han vart titulert visekonge om det var ein kongeleg som hadde embetet. Ein av statsrådane hadde i tillegg til sitt eige departement rolla som førstestatsråd eller regjeringens formann.
Stillingane som statsråd var i utgangspunktet embetsstillingar, og for den fyrste delen av perioden blir dei fleste statsrådstillingane, og som førstestatsråd og som statsminister i Stockholm, sett på som avansementstillingar for embetsverket. Det skjedde, særleg mellom 1860 og 1884, ein glidande overgang frå embetsstillingar til politiske utnemningar.
Sarntaleralpane
Sarntaleralpane er ei fjellkjede i Sør-Tyrol i Italia, som er ein del av Dei sentrale Alpane.
Sander Sanderson
Sander var truleg fødd i Skottland, og kom til Noreg seint på 1500-talet. Det er mogleg han var utdanna i Danmark. Nokon meiner han og faren rømde frå Skottland i tida då Maria Stuart rådde, men det var omfattande uro i Skottland jamvel før Maria kom til makta.
Katekisme
Katekisma i andre kyrkjer
Den katolske kyrkja si offisielle katekisme Catechismus Romanus vart skriven for prestar i 1566. Peter den store fekk i 1723 utarbeidd ei russisk-ortodoks katekisme til bruk for ungdommen.
Kantonen Zug
Historie
Gjennom meklingsavtalen av 1803 fekk kantonen Zug atter sjølvstende som ein eigen kanton. Grunnlova av 1814 avskaffa opne forsamlingar (Landsgemeinde), som hadde eksistert i kantonen sidan 1376. I 1845 slutta kantonen Zug seg til det separatistiske Sonderbund og deltok i borgarkrigen i 1847. Denne enda med tap, og den sveitsiske konføderasjonen sørgde i 1848 for at dei resterande funksjonane med opne forsamlingar vart avskaffa. Både i 1848 og i 1874 røysta kantonen mot føderale grunnlover. Grunnlova for kantonen av 1876 vart endra i 1881, og erstatta av ei ny i 1894.
Breidsundet i Herøy i Møre og Romsdal
Sundet skjermar Holmefjorden til ei viss grad frå Atlanterhavet, men er samstundes den einaste vegen for større skip som skal inn til Fosnavåg. Sjølve opninga er mellom Teigeneset og Grønnholmen, medan Pessa, Trollholmen, Tangane, Vårhuda, Kobbholmen, Skotholmen og Urholmen stenger for.
Ýpsos
Ýpsos (gresk Ύψος) er ein landsby nordaust på øya Kérkyra i periferieininga Kérkyra i periferien Dei joniske øyane i Hellas. Ýpsos var hovudsete i den tidlegare kommunen Féakes, som no er ei kommunaleining i kommunen Sentral-Kérkyra og dei diapontiske øyane.
Kýthira
Historie
På byrjinga av det andre tusenåret fvt. var øya ein minoisk koloni og i 424 fvt. fekk Aten makta over øya. I antikk gresk mytologi vart Kýthira rekna for å vere øya til kjærleiksgudinna Afrodite. Gjennom hundreåra har ho høyrt til romarane, Austromarriket, Venezia og Det osmanske riket, og vart ofte plyndra av sjørøvarar. Folk på Kýthira snakkar framleis om øydeleggingane og røvartokta til Aruj, som har vorte ein vesentleg del av segnene på Kýthira.
Kýthira i dag
Øya har ofte vorte råka av jordskjelv. Det største i nyare tid skjedde sannsynlegvis i 1903, som skapte store øydeleggingar og førte til tap av menneskeliv. 8. januar 2006 vart øya råka av eit jordskjelv som målte 6,9 på Richterskalaen. Episenteret låg 20 km aust for Kýthira, og mange bygningar, særleg eldre, vart øydelagde. Ingen menneskeliv gjekk derimot tapt. Jordskjelvet var så kraftig at ein kunne merke det i Italia, Egypt og Jordan.
Ernst Thälmann
Liv
Thälmann vart fødd i Hamburg, og medlem i det tyske sosialdemokratiske partiet SPD frå 1903. Han var arbeidar, og gifta seg med Rosa Koch i 1915, før han vart send i krigen. I slutten av 1917 vart han medlem i det venstresosialistiske antikrigspartiet USPD. Då den tyske novemberrevolusjonen tok til, 9. november 1918, fór han heim frå fronten.
Drottningholms slott
Drottningholms slott med slottsparken er teke med på UNESCO si liste over verdsarv.
Emissivitet
Emissivitet eller strålingsevne er tilhøvet mellom den energien som blir sendt ut frå ein lekam i form av elektromagnetisk stråling (varme- og lysstråling) og den energien ein svart lekam ved same temperatur ville ha sendt ut. Emissivitet har symbolet e.
Kjernemagnetisk resonans
Kjernemagnetisk resonans eller NMR (forkorting for nuclear magnetic resonance) er det at partiklar (atom, atomkjernar, elektron) med magnetisk moment som varierer periodisk, kan absorbere energi ved bestemde resonansfrekvensar når dei finn seg i eit oscillerande magnetisk felt.
Bruk
Innan kjemien vert NMR mellom anna brukt for å finna struktur og samansetning av eit molekyl. For å få gode spekter er eit sterkt og stabilt magnetfelt nødvendig. Systemet vert som regel kjølt med flytande helium.
IJsselmonde
IJsselmonde er ei elveøy mellom bielvene Nieuwe Maas, Noord og Oude Maas i Rhinen-Maas-Schelde-deltaet i provinsen Zuid-Holland i Nederland. Byen Rotterdam dekkjer i dag det meste av den nordlege delen av øya og den tidlegare landsbyen med same namn låg tidlegare på øya. Øya var ein rik jordbruksregion men består i dag stort sett av forstader. Berre dei sentrale områda i sør har framleis eit jordbrukspreg.
Loir
Loir er ei elv vest i Frankrike, og ei av sideelvane til Sarthe. Ho har sitt utspring i departementet Eure-et-Loir nord for Illiers-Combray. Ho munnar ut i Sarthe i Briollay, nord for byen Angers.
Venstrepartiet dei grøne
Venstrepartiet dei grøne (Vinstrihreyfingin – grænt framboð) er det sosialistiske partiet på Island. Partiet, med forkortinga VG, blei skipa 6. februar 1999 som ein freistnad på å sameine venstresosialistar og miljøaktivistar framfor valet det året.
Olav Knutsson Tveiten
Han var fødd og oppvaksen på garden Nordigard Tveiten i Valle. Frå 1776 var han omgangsskulelærar i Valle, eit yrke han hadde fram til 1785. Deretter vart han i 1786 lensmann, eit ombod han hadde til 1837, like før han døydde. Som lensmann vart han halden for rettvis, uavhengig, og med forståing for folks vanskelege kår. Lensmannsfolket var gjestfrie, også mot dei årvisse fantefylgja. År 1788 tok han over farsgarden og dreiv denne. Han dreiv også som driftekar og handelsmann. Om sommaren låg han då i heiane med kyr og sauer. Hausten barst det til byen for sal. I byen selde han elles både kjøt og smør. Tveiten var ein sterk kar, vel likt, kjent som ein som treivst i godt drikkelag. Under eit barselgilde på Brokke i 1797 kom han i slagsmål med Torjus Rysstad. Torjus vart drepen, og Tveiten vart i fyrste omgang dømd. Seinare vart han frikjend i Høgsterett, då retten kom til at han hadde handla i nødverje. Tveiten kunne halde fram som lensmann, men vart i ettertid aldri den same.
I 1814 var Tveiten utsending frå Råbyggelaget til riksforsamlinga på Eidsvoll. Der var han mellom dei fyrste som gjekk i forsvar for odelsretten. Han høyrde til sjølvstendepartiet, og gav som mange av bøndene si støtte til Christian Magnus Falsen og Kristian Fredrik. Under handsaminga av rang og ordenar somna han, og vart vekt til avrøystinga. Bramfritt spurde han då kva Falsen hadde røysta, og røysta så sjølv for same forslaget. 17. mai 1814 var han medlem av deputasjonen som møtte Kristian Fredrik og melde frå om kongevalet. Med ein liketil veremåte og tale, skal han sjarmert den nyvalde kongen så vidt at Tveiten fekk ein gullring og eit gullur, samt lova kår for borna hans om dei nokon gong skulle trenge det. I fylgje Johannes Skar vart det innfridd av Stortinget, fordi kongen så hadde lova.
Romanen 1984
I boka pågår det ein konstant krig mellom landa Oceania, Eurasia og Austasia, der skiftesvis to av landa er allierte.
Vinkelfart
Vinkelfart er farten til noko som roterer, i lag med rotasjonsretninga. SI-eininga for vinkelfart er radian per sekund, og vert vanlegvis representert med symbolet omega (Ω eller ω). Vinkelfarten utan retning vert skriven som ω.
Fjøllmanngjenta
Fjøllmanngjenta er ein gangar i 6/8-takt, som finst utbreidd som vandreslått over Hordaland, Telemark og Valdres. Slåtten finst i tradisjon etter Knut Lurås og Håvard Gibøen, som lærde bort slåtten til Knut Dale. Slåtten er gamal i Hardanger, og kan førast attende til spelemenn som Nils Rekve og Eirik Medås. Det er ikkje urimeleg å tru at Knut Lurås fekk slåtten då han vitja Nils Rekve på spelferd. Valdresforma av slåtten skriv seg truleg og frå Luråsen, som hadde hopehav med Jørn Hilme og bytta slåttar med han. Utbreiinga av slåtten følgjer soleis reiseruta hans Knut Lurås.
Maurits Hansen
Liv
Ei tid var Hansen redaktør av Morgenbladet sitt «estetiske søndagsnummer», seinare av magasinet Den norske Huusven. Han var òg medredaktør i Billed-Magazin for Børn.
Lærebøker og skjønnlitteratur
Hansen hadde ein stor produksjon av både sakprosa og skjønnlitteratur.
Huisne
Huisne renn gjennom følgjande departement og byar:
Maurits Hansen
Lærebøker og skjønnlitteratur
Den skjønnlitterære forfattargjerninga til Hansen starta med Digtninger (1816), ei samling lyriske og forteljande dikt som òg inneheldt ei lita brevforteljing, «Emil». Langt seinare kom han tilbake som lyrikar og «idylldiktar» med Norsk Idylkrands (Christiana, 1831).
Einpola
Kjelder
enpolet. I Store norske leksikon. Henta frå: http://snl.no/enpolet
Yuki Tazawa
Han spela for klubbane Consadole Sapporo, Jatco, TDK og FC Gifu.
Ragnar Ericzon
Ericzon vann bronsemedaljen i spjutkasting ved EM i friidrett 1950 i Brussel med eit bestekast på 69,82 meter. Ei veke etter EM-finalen, den 3. september, sette han personbeste med 73,93 meter ved eit stemne i Örebro, årsbeste i verda. Også i 1951 og 1952 høyrde han til verdseliten i øvinga. Under Sommar-OL 1952 i Helsinki enda han på sjuandeplass med 69,04 meter.
Fiemme-alpane
Fjelltoppar
Dei høgaste fjelltoppane i Fiemme-Alpane er:
Elva Vienne
Elveleie
Vienne renn gjennom følgjande departement og byar:
La Passione
Filmen
Rea ønskte i starten å regissere filmen sjølv, men Warner Vision, som var distributør for filmen, nekta han dette og hyrte John B. Hobbs, ein pensjonert fjernsynsregissør. Studiosjefane prøvde å gjere den enkle soga hans om ein barndomsfantasi til noko anna, noko som skuffa Rea. Rea sa at «det vart lagt ned mykje hardt arbeid ned i La Passione, og mykje sorg, fordi eg hadde spesifikke idear om korleis filmen skulle bli, og alle andre hadde andre idear, som ikkje eg ønskte. Saken min var om korleis fantasiar opptrer, om lidenskap, og korleis nyte dei».
Frasco
Frasco er ein kommune i distriktet Locarno i kantonen Ticino i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 885 meter over havet.
Christopher Hill
Liv og gjerning
Hill var fødd i York, der faren var sakførar. I 1932 tok Hill til å studere ved Balliol College i Oxford. I studietida vart han overbevist marxist og melde seg inn i kommunistpartiet, British Communist Party. 1935 oppheldt han seg eit år i Moskva. Heimkomen derifrå, fekk han forskarstilling ved Balliol og underviste i moderne historie.
1237 Geneviève
1237 Geneviève er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 2. desember 1931 av Guy Reiss ifrå Observatoire astronomique d’Alger - Bouzaréah i Alger.
201
201 var eit normalår som byrja på ein torsdag i den julianske kalenderen. I samtida var det kjent som året då Fabianus og Arrius var konsular i Romarriket, eller sjeldnare, som år 954 ab urbe condita.
'Disco' La Passione
Det vart laga ein musikkvideo for å marknadsføre singelen, laga av klipp frå filmen. Shirley Bassey song songen ofte på konsertane sine i 1996 og 1997. Eit konsertopptak av songen finst på albumet The Birthday Concert frå 1997.
Kjerubar
Kjerubar er englar med høg rang. I eit syn som er nedskrive i Esekiels bok følgjer kjerubar Guds himmelvogn.
Kjerubane vert skildra med utsjånad som menneske, med fire andlet og fire venger. Beina deira var rette, føtene likna kalveklover, dei hadde menneskehender, og dei strålte som skinande bronse. Nokre gonger står det at dei hadde andlet som minna om andleta til menneske og dyr. I Esekiels syn har kvar engel fire andlet, det fyrste var eit kjerubandlet, det andre eit menneskeandlet, det tredje eit løveandlet og det fjerde eit ørneandlet.
Statens Järnvägar
Statens Järnvägar med forkortinga SJ, var eit svenskt transportføretak som var eigd av den svenske stat fram til 1. januar 2001, då det vart delt opp i mindre statseigde føretak.
Sivert Pålsson Bratberg
Bratberg var i yngre år omgangsskulelærar i Solberg. Sidan var han gardbrukar på garden Velde i heimbygda. I 1814 var han utsending frå Nordre Trondhjems amt til riksforsamlinga på Eidsvoll.
Ionosfæren
Geofysikk
Regulære, bølgjeliknande tettleiksvariasjonar i ionosfæren vert kalla ionosfærebølgjer.
The Blue Cafe
The Blue Cafe er det fjortande studioalbumet til Chris Rea, gjeve ut i 1998.
Attentatet i Apeldoorn 2009
Attentatet i Apeldoorn 2009 var eit attentat mot den nederlandske kongefamilien som fann stad 30. april 2009. Under feiringa av nasjonaldagen (Koninginnedag) i byen Apeldoorn i Nederland køyrde ein mann ein bil med høg fart inn i paraden som passerte gjennom byen. Paraden blei leia av ein open buss med den nederlandske kongefamilien. Ingen av dei kongelege kom til skade men sju tilskodarar som stod langs gata og såg på paraden vart drepne, og mange vart skadde.
Fjellsmelle
Fjellsmelletuene har mange blomar. Oftast er dei lyseraude, men dei kan og vere kvite. Tuene luktar av honning, og dei vert ofte vitja av insekt som syter for bestøvning. I kvar tue kan det vere ulike blomar. Hoblomane er minst, om lag 1 cm i diameter. Dei har tre spiralvridde arr. Hanblomane er noko større. Ytst i tua finn ein tvekjønna blomar. Frøa ligg i kapsla som vert spreidde med vinden. Blada er smale med stive hår i kanten.
Plancklova
Matematisk formulering
Energispekteret er gjeve ved der V er volum, k_B er Boltzmannkonstanten, og T er temperatur målt i kelvin.
Pakistansk natur
I fjella i nord lever brunbjørn, kragebjørn, blanfordrev, pipehare og den utryddingstruga snøleoparden. Landet har klauvdyr som steinbukk, besoargeit, tahrgeit, skruegeit (markor) og sauen urial (vestasiatisk muflon). På sletter og i skog lever nilgau og indiaantilope, rhesusape og languren hulman. I ørken og halvørken lever villesel, dorkas- og persiagaselle, rovdyr som gullsjakal, bengalrev og raudrev og gnagarar som hamster, ørkenrotte, springmus og stort holepiggsvin. Landet huser fleire skjelpadder, agamar og gekkoar.
Feast av The Creatures
Utgjeving
Albumet vart ommastrai 1997 og kom ut på ny som ein del av CD-samlinga A Bestiary of.
Johnny B. Goode
Gitarriffet i opninga er eit av dei mest kjende i rock and roll-historia, men er i all hovudsak ein rein kopi av opningssoloen til Louis Jordan sin song «Ain't That Just Like a Woman» frå 1946, spelt av gitarist Carl Hogan.
Coverversjonar
«Johnny B. Goode» er ein song som har vorte spelt særs mange gonger av andre artistar gjennom tidene. Nokre av desse er:
Klimaendringa i 535-536
Mogelege forklaringar
I 2009 la Dallas Abbott frå Columbia University's Lamont-Doherty Earth Observatory i New York fram bevis frå iskjerner på Grønland at fleire kometnedslag skapte disen. Små partiklar i isen som kan ha kome frå jordoverflata ved at dei vart kasta opp i atmosfæren under eit slikt nedslag.
Snikkar
Snikkarar utfører hovudsakleg arbeid med inventar i hus — altså møbel, kjøken, bad, vindauge, dører og trapper. Dei jobbar sjeldan på byggeplassen, men gjer arbeidet sitt på ein snikkarverkstad. Grensa mellom kva som er omfatta av snikkarfaget og kva som er tømring er omstridd, og faga går framleis i noko grad over i kvarandre.
Kjell Bondevik
Vidare var han sosialminister i John Lyng si regjering 1963, og kyrkje- og undervisingsminister i Per Borten si regjering 1965-71.
Tømmerhoggar
Tømmerhoggarar i kulturen
«The Lumberjack Song» og tilhøyrande sketsjar av Monty Python leikar med biletet av tømmerhoggar som særs mandige ved å blanda det med cross-dressing og annan «umandig» oppførsel.
205
Hendingar
Romarriket
Monsun
Nordaustleg vintermonsun (Asia)
Samtidig oppstår det eit lågtrykkssystem over det nordlege Australia, og vind bles rett mot Australia. Under den nordaustlege vintermonsunen får Australia og det søraustlege Asia store nedbørmengder.
Gyldendal Norsk Forlag
Kontor
Forlaget har bygd seg nytt hovudkontor på tomta mellom Sehesteds gate (Sehesteds plass) og Universitetsgata i Oslo ved å rive bygningane for det gamle hovudkontoret, men slik at fasadeveggane mot dei to gatene vart teke vare på som eit ytre skal. Huset er teikna av arkitekt Sverre Fehn, og vart teke i bruk i 2007. I den såkalla Ibsen-hallen vart det reist ein kopi i full storleik av fasaden på den bygningen i København som hadde hysa Gyldendal i forlagets fyrste tid.
Lavertezzo
Lavertezzo er ein kommune i distriktet Locarno i kantonen Ticino i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 536 meter over havet.
Chrysler Building
Chrysler Building er ein skyskrapar i New York by. Den 319 meteren høge bygningen stod ferdig i 1930, og var den høgaste bygningen i verda i nesten eitt år, inntil Empire State Building nokre kvartal lenger vest på Manhattan stod ferdig i 1931.
Thar
Klima
Nedbørsmengda i Thar varierer mykje frå år til år. Mesteparten fell under sørvest-monsunen. Vest i regionen ligg ein særskild tørr del, Marusthali, med ei årleg nedbørsmend på 100 mm eller mindre. I aust ligg ein halvørken med færre sanddyner og noko meir nedbør, rundt 500 mm.
Temperaturen kan nå 50 °C om sommaren (mai-juni), då det gjerne oppstår støvstormar som kan få vindhastigheiter på 140–150 km/t. Lågare temperaturer på 5-10 °C og frost er vanleg om vinteren. Januar er den kaldaste månaden.
Natur
Følgjande tre, kratt og buskar veks i området: Acacia jacquemontii, Balanites roxburghii, Ziziphus zizyphus, Ziziphus nummularia, Calotropis procera, Suaeda fruticosa, Crotalaria burhia, Aerva javanica, Clerodendrum multiflorum, Leptadenia pyrotechnica, Lycium barbarum, Grewia tenax, Commiphora mukul, Euphorbia neriifolia, Cordia sinensis, Maytenus emarginata, Capparis decidua, Mimosa hamata
Det finst også mindre rovpattedyr her som ein lokal raudrevart, Vulpes vulpes pusilla, og ørkengaupe (Caracal caracal).
Thar i kulturen og historia
I dei gamle indiske sanskriteposa er ørkenen omtalt som Lavanasagara, 'Salthavet'. I rigvedisk mytologi er Sarasvati-elva nemnd som ei viktig elv. Ho blir sagt å liggja mellom Yamuna i aust og Sutlej i vest. Seinare tekstar, som Tandya og Jaiminiya-brahmanaene og Mahabharata fortel at Sarasvati tørka opp i ein ørken. Mange forskarar meiner at den noverande Ghaggar-Hakra, som no berre renn i regntida, er staden for den rigvediske Sarasvati-elva. Andre meiner tekstane viser til Helmand-elva lengre vest.
Arthur J. Rees
Biografi
Dei åtte sakene til inspektør Lucraft i Scotland Yard er sette opp i den meir konvensjonelle «kven gjorde det»-stilen. I Simon of Hangletree (1926) møter Luckraft karakteren Colwin Gray, som sjølv er helten i to romanar og i ei samling på ti noveller. Somme av bøkene hans er omsette til tysk og fransk.
Bibliografi
Andre romanar:
Novellesamling: The Investigations of Colwin Grey (1932)
Wairoa
Av dei tidlegaste busetnadane i området var ein kvalfangststasjon og ein handelsstasjon, som for det meste handla med Phormium. Det opphavlege namnet til byen var Clyde, men dette vart snøgt endra for å unngå samanblanding med Clive nær Napier og Clyde på Sørøya. Den nordlege delen av byen vert enno kalla North Clyde. Byen voks fram under Newzealand-krigane, då han var ein garnisonsby.
Brun
Namn
Brun er eit vanleg etternamn, både på norsk og andre språk. Det norske namnet kjem frå Danmark. På engelsk er namnet Brown og på fransk finst Le Brun. Truleg har dette namnet vist til hårfargen på dei som opphavleg fekk det.
Gressholmen
Gressholmen er ei 0,135 km² stor øy i Indre Oslofjord i Oslo, sør for Hovedøya. Staten har vore eigar av øya sidan reformasjonen. Det finst nokre hytter på Gressholmen. Øya har passasjerferjesamband året rundt til Rådhusbrygge 4 på Rådhusplassen, der ferjene til øyane i Indre Oslofjord går frå. Før 21. mars 2015 gjekk båtane frå Vippetangen yst på neset som Akershus festning ligg på.
Det har vore skytebane på Gressholmen frå 1864. Lilleborg Fabriker bygde eit såpekokeri på Gressholmen-Heggholmen på slutten av 1800-talet, då stanken frå produksjonen var sjenerande for omgjevnadene på Sandaker inne i Oslo, der hovudfabrikken låg. Såpekokeriet var i drift til 1965.
Namnet på øya
Namnet kan tyde på at øya har utmerka seg som slåttemark eller beite. Norskfilologen Gustav Indrebø, som ville nytte namnet Grasholmen på denne øya, meinte at Gressholmen «[...] kjem visseleg av ordet gras n., men det har vorte umlaga etter den danske ordformi græs. Der er ikkje so lite grasvokster på øyi.»
Fabeldyr og hvor de er å finne
Personar i boka
Herpo den grimme var ein gresk svart trollmann og ormtunge, men er mest kjend for å etter mykje eksprimintering ha vert den fyrste som avla fram ein basilisk.
Telemarksspel
Historisk line
Spelet i Telemark har utvikla seg med tida, og kan i dag skiljast i to hovudgreiner, spel etter Myllarguten, som vart overlevert i Vinje og nedetter mot Bø, og spel etter Håvard Gibøen, som vart teke vare på i Tinn og Tuddal. Ei nyare tradisjonsline er spelet etter Lars Fykerud, som og har vore mest å finne i Bø og Sauherad, men og teke opp av sønene til Svein Løndal.
Lurås- og myllartida
Samstundes skilde tradisjonslinene lag, og medan Myllarguten vart påverka av klassisk dur-tonalitet, heldt Gibøen på den eldre "blå" spelestilen. Dette skapte stor variasjon i telemarksspelet.
Svaler
Skildring
Svaler har ei evolusjonært konservativ kroppsform som er felles for heile familien, men med ulikskap i høve til andre sporvefuglar. Dei har tilpassa seg jakt på insekt i flukt ved å utvikle ein slank straumlinjeforma kropp og lange spisse venger, noko som gjev gode evner til å manøvrere og halde ut langvarig flyging samstundes som dei kan veksle med stadige glidefluktar. Kroppsforma gjev grunnlag for særs effektiv flyging, som kostar 50-75 % mindre for svalene enn for andre sporvefuglar med tilsvarande storleik. Til vanleg beitar dei med ei fart på rundt 30–40 km/t, men dei er i stand til å nå snøggleik på mellom 50 og 65 km/t på transportetappar.
Akkurat som seglarar og natteramnar, som jaktar på ein liknande måte, har dei breie og korte nebb, men sterk kjeve og breitt gap. Kroppslengda varierer frå ca. 10-24 cm og vekta frå ca. 10-60 gram. Vengene er lange, spisse, og har ni primærfjør. Halen har 12 fjør med kraftig kløfta til mindre kløfta form, eller han kan vere tverr i enden. Ein lang hale aukar evna til manøvrering, og kan også fungere som kjønnsrelatert pryd, ettersom halen ofte er lengre hos hannfuglar enn hos hoer. Hofuglar av låvesvale vel truleg partnar på grunnlag av halelengda.
Svaleungane er nakne og har lukka auge når dei vert klekt. Flygedyktige ungar har vanlegvis meir avdempa farger enn vaksne.
Utbreiing, habitat og trekk
Familien brukar eit breitt spekter av habitat. Dei er avhengige av flygande insekt, og ettersom desse er vanlege over elvar og innsjøar vil dei ofte beite over vatn, men dei finst òg i opne habitat inkludert grassletter, open skog, savannar, myrer, mangrove og krattskog, frå havnivå opp til høge alpine område. Mange artar lever nær menneske i urbane område og i område med landbruk. Somme artar har utvida det naturlege utbreiingsområde. Til dømes arten pionérsvale, tidlegare med utbreiing på det australske kontinentet, starta med å kolonisere New Zealand i 1920, begynte å hekke der på 1950-talet og er nå ein vanleg fugl i landet.
Riksrevisjonen
Soge
Riksrevisjonen er forankra i Grunnloven § 75 k., der det står at Stortinget utnemner fem revisorar, Riksrevisorkollegiet, som kvart år skal gå gjennom staten sine rekneskap. Her er vidare ei lov om statens revisionsvæsen, og ein instruks for «Statsrevisionen» frå 1918, med seinare tileggsinstruksar.
Svaler
Kosthald og fôring
I regelen haustar svalene byttedyr i lufta, men nokre gonger snappar dei insekt frå greiner eller rett frå bakken. Flygemønsteret er prega av fart og akrobatikk med krappe svingar og krenkingar når dei jaktar bytte som er kjappe. Mindre kjappe byttedyr kan bli tatt i eit tregare flygemønster som inkluderer sirklar og sekvensar av vengeslag følgt av glideflukt. Om fleire svaleartar beitar over same område vil dei separere i ulike nisjar basert på høgda over bakken, nokre artar beitar nær bakken medan andre held seg på eit høgare nivå. Liknande separasjon oppstår der svaler overlappar med seglarar. Det kan vere storleiken på byttedyr som avgjer valet av nisje.
1245 Calvinia
1245 Calvinia er ein hovudbelteasteroide og går i bane innanfor asteroidefamilien Koronis. Han blei oppdaga den 26. mai 1932 av Cyril V. Jackson ifrå Union Observatory i Johannesburg.
Turia
Aust i parken ligg Gulliverparken (Parc Gulliver/Parque Gulliver), ein leikeplass for barn med ein stor glasfibermodell av Lemuel Gulliver knytt til bakken med tau. Modellen er konstruert slik at det er mogeleg å klatre i taua. I tillegg dannar kleda til Gulliver skiler og stigar som ein kan leike i. I aust finn ein òg Valencia musikkpalass (el Palau de la Música Valenciana).
1244 Deira
1244 Deira er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 25. mai 1932 av Cyril V. Jackson ifrå Union Observatory i Johannesburg.
Krimhalvøya
Historie
Krimhalvøya har vorte erobra og kontrollert mange gonger gjennom historia. Kimmeriarar, grekarar, skytiarar, gotarar, hunarar, bulgarar, khasarar, Kiev-riket, bysantiske grekarar, kiptsjakar, osmanske tyrkarar, Den gylne horden og mongolar har alle kontrollert Krimhalvøya i den tidlege historia. På 1200-talet vart ho delvis kontrollert av Republikken Venezia og Republikken Genova. Dei vart etterfølgd av Krim-khanatet og Det osmanske riket på 1400- til 1700-talet. Frå 1400-talet av var Krim-khanatet, ein arvtakar etter det mongolsk-tatarske riket, ein vasallstat under det ottomanske riket. I 1783 vart halvøya erobra av Det russiske imperiet. Etter den russiske revolusjonen vart Krim ein autonom sovjetrepublikk i Den russiske føderasjonen. Nazi-Tyskland okkuperte området under andre verdskrigen frå 1941 til 1945.
Sigmund Borgan
Sigmund Borgan var talsmann for eit allsidig arbeidsintensivt landbruk tufta på foredling dei lokale ressursane, og han var kritisk til at det norske landbruket utvikla seg i kapitalintensiv retning.
Väinö Koskela
Aktiv
Koskela deltok under Sommar-OL 1948 på 5 000 meter der han enda på sjuandeplassen. Same året vart han finsk meister distansen, ein prestasjon han gjentok i 1949. 15. juli 1949 i Turku sette han personleg rekord med tida 14.13,2.
Dennis Rommedahl
Dennis Rommedahl er ein dansk fotballspelar, som i 2011/12-sesongen spela for Brøndby i den danske fotballserien, og for det danske landslaget. Han har fire nederlandske seriemeisterskap med PSV Eindhoven (1997, 2000, 2001 og 2003) og eitt gresk seriemeisterskap med Olympiakos (2011).
Den store hungersnauda i 1315-1317
Den store hungersnauda i 1315-1317 var den første av ei rekkje store kriser som råka Europa på 1300-talet. Hungersnauda medverka, saman med andre kriser, til at millionar av menneske døydde og markerer slutten på ein periode (1100-talet og 1200-talet) som hadde vore prega av folkevekst og framgang. Svolten starta med dårleg vêr våren 1315 og avlingane slo feil fleire gonger fram til 1317. Europa kom seg ikkje til hektene igjen før 1322. Det var ein periode prega av høg kriminalitet, sjukdom og dødsfall i stor skala, barnemord og kannibalisme. Perioden fekk konsekvensar for kyrkja, staten, det europeiske samfunnet og katastrofar som skulle kome seinare på 1300-talet.
Maria Arredondo
Maria Sødal Arredondo er ein norsk songarinne. Ho har gjeve ut tre album.
Arredondo har også samarbeidd musikalsk med Christian Ingebrigtsen. I Melodi Grand Prix 2010 deltok ho med låten «The touch», skriven av Rolf Løvland.
Den store hungersnauda i 1315-1317
Den store hungersnauda
Våren 1315 vart Europa råka av uvanleg mykje regn. Gjennom heile våren og sommaren fortsette regnet og temperaturen var låg. Under desse tilhøva kunne ikkje kornet modnast. Kornet vart derfor ført innandørs i urner og potter. Gras og høy til dyra kunne dermed ikkje lagrast, noko som førte til at det ikkje vart fôr til buskapet. Matprisane steig på grunn av den dårlege avlinga. I England vart maten som vart seld for 20 shilling på våren seld for 40 shilling i juni. Salt, den einaste måten å konservere og lagre kjøtt på, var vanskeleg å få tak i på grunn av at det ikkje kunne dampast ut i det våte vêret. I Lorraine steig brødprisane med 320 prosent, noko bøndene ikkje lenger kunne betale. Kornlager for langtidskriser vart avgrensa til berre å gjelde for adelen. På grunn av den generelt store folkesetnaden, betydde avlingar så vidt under gjennomsnittet at nokon måtte svelte, det var med andre ord ein liten margin for katastrofe. Folk starta å hauste ville, etande røter, planter, gras, nøtter og bark i skogen.
Hovedøya
Hovedøya kloster
I 1532 vart alt klostergodset med eigedomane underlagde krona, og høvedsmann Mogens Gyldenstjerne på Akershus festning sette klosteret i brann 21. januar. Klosterdrifta opphøyrde heilt same året og vart redusert til eit steinbrot for vidare utbygging av Akershus festning og seinare Slottet.
Forsvarsverk
Øya har òg vore ein viktig del av for forsvaret av Christiania. Under Napoleonskrigane mellom 1807 og 1814 vart det bygd eit framskote forsvar med to kanonstillingar frå 1808 til å dekke innseglinga til byen. Vidare er det fem kruthus på øya (frå 1826 til 1827), den såkalla Kommandantboligen (frå 1850), opphavleg eit militært laboratorium, ombygd på slutten av 1800-talet til bustad; og eit stort lagerhus, det såkalla Lavetthuset (bygd 1847) som er det største utmurte bindingsverkhuset i Noreg. Her vart det mellom anna lagra lavettar (understell til kanonar), men òg anna militært utstyr som våpenvogner, telt osv. Særleg kruthusa vart bygd her ute fordi ein ikkje ønska å lagre så store krutmengder tett inne ved byen med den eksplosjons- og brannfaren dette ville innebere.
Sara Lidman
Bibliografi
Bøker publisert på Albert Bonniers förlag:
Maybellene
«Maybellene» er ein song av Chuck Berry som fortel ei soge om eit hot rod-løp og eit øydelagd kjærleiksforhold. Han vart gjeven ut på singel i juli 1955 på Chess Records frå Chicago. Dette var den første singelen Berry gav ut og den første hitten hans. «Maybellene» er rekna som ein av pioner-songane innan rock and roll og musikkmagasinet Rolling Stone har sagt at «rock and roll-gitar starta her»
Jean Carlo Witte
Jean Carlo Witte er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.