cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Trentino-Alto Adige
Historie
Frå 1000-talet og framover vart delar av regionen styrt av fyrstbiskopane av Trento og Brixen, som dei tysk-romerske keisarane hadde gjeve vidstrekt makt til. Resten var ein del av grevskapet Tyrol, men i 1363 gav den siste herskaren Margarete Maultasch av Gorizia (von Görz) det til Huset Habsburg. Regionen vart germanisert tidleg i renessansen (1300-talet) og viktige tyske diktarar som Oswald von Wolkenstein var opphavleg frå Trentino-Alto Adige.
Saka vart først løyst i 1971 då ein ny avtale vart signert og ratifisert. Han sa mellom anna at tvistar i provinsen Bolzano skulle avgjerast i Den internasjonale domstolen i Haag, at provinsen skulle få større sjølvstyre frå Italia og at Austerrike ikkje skulle blande seg inn i Bolzano sine interne saker. Denne nye avtalen viste seg å fungere og terrorhandlingane forsvann. Etter at Austerrike vart medlem av EU i 1995 har òg samarbeidet på tvers av grensene betra seg.
Demografi
Trentino-Alto Adige har om lag 985 000 (487 000 i Bolzano og 503 000 i Trento). Om lag 60 % av folkesetnaden taler italiensk, medan litt under 35 % talar tysk. Ein minoritet på om lag 5 % talar ladinsk. I Bolzano talar derimot 69 % tysk, medan tyskspråklege er ein minoritet i Trento.
Høgsterettsdommaren Henrik Bull
Frå 1996 til 2001 var han stipendiat ved Universitetet i Oslo, Juridisk fakultet, Senter for Europarett. Han disputerte til dr. juris i 2002 med avhandlinga «EØS-avtalen og import av finansielle tjenester». Han var etter dette førsteamanuensis og direktør for Senter for Europarett til 1. januar 2006m då han blei utnemnd til dommar ved EFTA-domstolen i Luxembourg.
Oberwil-Lieli
Kommunen ligg på ein terrasse ved elva Reuss. Han ligg òg i utkanten av det historiske området Kelleramt. Han består av landsbyane Oberwil og Lieli.
Eldstrupekolibri
Skildring
Føda er nektar, som dei tar frå ei rekkje planteartar med små blomar, inkludert epifyttiske lyng og ananasblomar. Som andre kolibriar fangar dei òg små insekt som ei viktig kjelde til protein. Hannar av eldstrupekolibri forsvarar eit territorium me blomar, og er dominerande over dei fleste andre kolibriar. Dei vil likevel tillata hoer å dele på matressursane.
Pekka Sammallahti
Karriere som lingvist
Sammallahti har i lag med Juha Janhunen vidareutvikla Erkki Itkonen sitt arbeid med uralsk lydhistorie. Artikkelen hans frå 1988, "Historical Phonology of the Uralic languages" (i oversiktsverket Denis Sinor (ed.): The Uralic languages) er ein av dei sentrale og mest siterte artiklane innanfor komparativ uralistikk. I 1993 arbeidde han ein periode med samisk språkteknologi, og la grunnlaget for arbeidet med automatisk morfologisk analyse for samisk. I 1998 publiserte Sammallahti ei innføring i samisk lingvistikk på engelsk, og opna dermed det tysk-, finsk-, skandinavisk- og russiskspråklege fagfeltet også for engelskspråklege lingvistar.
Hatlestad-raset
Hatlestad-raset var eit ras av gjørme og stein som fann stad natt til den 14. september 2005 i Hatlestad terrasse i Fana bydel i Bergen under ekstremvêret Kristin som følgje av ekstreme nedbørsmengder. Raset tok livet av tre personar, skadde sju og fordreiv mange fleire, då det trefte fem rekkehus klokka halv ett om natta. Hendinga hadde innverknad på norsk haldning og politikk angåande miljøvern og husbygging og spørsmålet om behandlinga av den dødlege skadde Kristina Hjartåker skulle avsluttast, skapte debatt over heile landet, samt ein avslutning av livsforlengande behandling generelt.
Evakuering og hjelpetiltak
På grunn av risikoen for fleire ras vart bebuarane i nabolaget evakuert til naboar og til hotell rundt om i Bergen. 128 av dei hadde vorte isolert då raset øydela vegen ut av nabolaget og vart via ein skogssti. Sidan denne stien no var einaste veg ut og inn av nabolaget, vart han utbetra med eit lag grus av arbeidarar frå kommunen. Gaia Trafikk (no Tide) sette opp ei mellombels bussrute for bebuarane. Bussen gjekk frå Hamrevegen, ein mindre veg ved slutten av stien, til næraste busstopp på Osvegen. I tillegg førte vandalisme mot dei tomme husa til at politiet sette opp flaumlykter og starta å patruljere området.
Empires and Dance
Empires and Dance er det tredje studioalbumet til det skotske new wave-bandet Simple Minds, gjeve ut den 12. september 1980 på plateselskapet Arista.
1282 Utopia
1282 Utopia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 17. august 1933 av Cyril V. Jackson ifrå Union Observatory i Johannesburg.
Krokvatnet
Krokvatnet er ein innsjø på Korgfjellet (eller Vesterfjellet, som det heiter i Korgen). Vatnet ligg på grensa mellom kommunane Hemnes og Vefsn.
Havhestar
Av alle dei fire hovudgruppene innan familien syner havhestar størst variasjon i storleik og biologi. Morfologisk har dei ein felles synleg eigenskap, skallen og spesielt røyret på nasen. Ein finn desse stormfuglane i Sørishavet med eit unntak, havhest, som lever på den nordlege halvkula.
Artar
Daption
Horn- og hærfuglar
Horn- og hærfuglar er ein biologisk orden, Bucerotiformes, som samlar hærfuglar, kakelarar, hornfuglar og maskehornramnar. Dette er fuglar i «den gamle verda». Fram til nyleg var dei medlemmar av ordenen Coraciiformes, råkefuglar, men det kom fram aukande mengd av indisium som stør bruk av ein eigen orden i taksonomien for Bucerotiformes.
Andrea Gabrieli
Liv
Seint i karrieren vart han ein etterspurt lærar. Nevøen Giovanni Gabrieli var ein av hans mest framståande elevar, og Andrea påverka dermed indirekte eleven til Giovatni, Heinrich Schütz. Ein annan framståande elev var Hans Leo Hassler.
Musikk
Andrea Gabrieli var ein produktiv og allsidig komponist som skreiv store mengder geistleg og sekulær vokalmusikk, musikk for blanda grupper songarar og instrument, og reine instrumentalverk. Mykje var skriven det store og resonante rommet i Markuskyrkja.
Det kan sjå ut som Andrea Gabrieli var lite villig til å publisere sin eigen musikk, for det meste er publisert av nevøen Giovatni etter onkelen døydde.
George Harrison
I løpet av perioden i The Beatles vart Harrison òg interessert i både indisk musikk og hinduisme og medverka sterkt til ein blømande interesse for indisk kultur i Vesten, men først og fremst skulle begge delar få viktige roller i Harrison sitt eige liv.
Dei første åra
I 1959 jobba Harrison ein kort periode som elektrikarlærling ved Blacklers Stores i Liverpool. Dette medverka til at Harrison vart den i gruppa som visste mest om korleis ein koplar opp musikkutstyr. Seinare installerte han utstyr for fleirsporsinnspeling i heimen sin i Esher utanfor London, der han gjorde demoar (prøveinnspelingar) av songar for seg sjølv og The Beatles.
Harrison si rolle i The Beatles
Harrison, som var den yngste i The Beatles, spelte flytande, oppfinnsamt og teknisk kompetent solo- og rytmegitar og hans førebilete var Chuck Berry, Carl Perkins og Chet Atkins. Sjølv om han var ein kreativ sologitarist, var fleire av dei kjende gitarsoloane hans spelt inn etter nøyaktige instruksjonar av Paul McCartney, som òg ved enkelte høve kravde at Harrison skulle spelte nøyaktig det McCartney sjølv førestilte seg, note for note. Andre av Harrison sine soloar vart instruert og modifisert av produsenten George Martin, som òg ved fleire høve la ned veto mot Harrison sine bidrag til song og instrumentering. Martin gav fleire år seinare uttrykk for at han alltid var «for hard (rather beastly) mot George».
Québec
Historie
Quebec var hovudstad i Canada frå 1859 til 1865 og med det den siste hovudstaden før Ottawa.
Skonnert
Ein skonnert er eit gaffelrigga seglskip med minst to master. Dei tomasta skonnertane skil seg ut frå galeasar ved å ha stormasta som aktermast. Skonnerten som skipstype vart utvikla på 1600-talet. Dei tremasta skonnertane skil seg ut frå briggar og barkar ved stormasta er primært gaffelriggrigga. Skonnerten kan seiast å representere overgangen frå råsegl til gaffelrigg.
George Harrison
Harrison si rolle i The Beatles
Harrison skreiv den første songen sin, «Don’t Bother Me», i løpet av ein dag då han var sjuk i 1963, som ei øving for «å sjå om eg hadde evna til å skrive ein song», som han sa. «Don’t Bother Me» er spelt inn på The Beatles sitt andre studioalbum, With The Beatles, som kom seinare det same året. Etter dette spelte ikkje The Beatles inn fleire songar av Harrison før i 1965 då han medverka med «I Need You» og «You Like Me Too Much» til albumet Help!.
Québec
Attraksjonar
Byen Québec er eit av dei største reisemåla i Canada og av dei få byane der ein får ei kjensle av historie.
Gamlebyen er omgjeve av solide murar og bastionar som er bevart intakte og husa innanfor murane stammer frå den franske tida og nokre av dei òg frå tida etter den engelske erobringa. Den indre byen er inndelt i Haute ville, Øvrebyen og Basse ville, Nedrebyen. Øvrebyen er dominert av det historiske hotellet Hôtel Frontenac og her finst historiske attraksjonar som Basilique Notre Dame du Québec, med røter tilbake til 1600-talet, samt ursulinarklosteret og fleire museum. I Basse-Ville finn ein kyrkja Notre Dame des Victoires frå 1688, som vert rekna som den eldste kyrkja i Canada. Fleire restaurantar, butikkar og utestader er retta mot den store straumen av turistar til byen, samt til dei mange studentane i byen.
Skonnert
Ein skonnertbrigg eller brigantin har to master, med skværseglrigg på fokkemasta og sneseglrigg på stormasta. Fokkemasta er tredelt med mers og stormasten er todelt med saling som typisk for skonnertriggen. Dette er således en blandingsrigg og den har også blitt kalt «hermafroditt-brigg» og «halv-brigg». I norske 1800-talskjelder er skonnertbrigg eller brigantin oftest kalt «skonnert» og det har ledet til mange misforståelser. Misforståelsene kan være at en antar at båten er omrigget og i leksikon er denne blandingsriggen fremstilt som en ren skonnert.
George Harrison
Indre stridar
På slutten av 1960-åra knytte Harrison eit tett venskap med gitaristen Eric Clapton og saman skreiv dei songen «Badge» som vart gjeve ut på The Cream sitt siste album i 1969. Songen vart seinare grunnlaget for Harrison sin song på The Beatles-albumet Abbey Road, «Here Comes the Sun». Harrison skreiv songen i hagen til Clapton.
Veldedigheitskonsert for Bangladesh
I tillegg til sine egne songar frå denne tida skreiv og/eller produserte Harrison fleire songar for Ringo Starr («It Don’t Come Easy», «Photograph») og spelte òg på fleire songar for John Lennon («How Do You Sleep?»), Harry Nilsson («You’re Breakin’ My Heart»), Badfinger («Day After Day»), Billy Preston («That’s The Way God Planned It») og Cheech and Chong («Basketball Jones»).
Uezwil
Uezwil er ein kommune i distriktet Bremgarten i kantonen Aargau i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 532 meter over havet.
Reknesbanen
Reknesbanen er eit fotballstadion som ligg sentralt i Molde, ved Træffhuset, Idrettsparken, Idrettens hus og Museumsormådet. Banen er heimebanen til og.
Wieluń
Wieluń (uttalt [ˈvʲɛluɲ], tysk Welun) er ein by som ligg sentralt i sør i Polen. Han har 22 973 innbyggjarar (2016). Byen ligg i Łódź voivodskap (sidan 1999), og før dette i Sieradz voivodskap (1975–1998).
Sportsklubben Træff
Damelaget til klubben har dei siste åra spelt i 2. divisjon. Klubben driv stor aktivitet for jente og damefotball, mellom anna spelarutviklingstiltak i regionen, samt treningsgruppa ved toppidrettsklassen (damer) ved Molde videregående skole.
Deco
Landslagsspel
Anderson Souza fekk portugisisk statsborgarskap i 2002. Han fekk sin debut på Portugals landslag 29. mars 2003 som innbytar i ein vennskapskamp mot Brasil. Kampen enda 2-1 til heimelaget, etter Deco 82 minutt ut i oppgjeret skåra Portugals andre mål og vart matchvinnar. Under Fotball-EM 2004 i Portugal deltok han i alle Portugals kampar, men måtte måtte tole tap 0-1 mot Hellas i finalen. Deco spelte òg på Portugals lag som tapte bronsefinalen under VM i fotball 2006 mot arrangørlandet Tyskland med 1-3. Også i EM i fotball 2008 hadde Deco plass i startellevarane til Portugal kampar. I verdsmeisterskapen 2010 vart han bytta ut i lagets opningskamp mot Elfenbeinskysten, hans 75. og siste i Portugal-drakta. Deco skåra fem landslagsmål.
Bryggen i Bergen
Nord på Bryggen ligg Bryggens Museum, eit kulturhistorisk mellomaldermuseum som mellom anna har ei stor samling av gjenstandar og bygningsrestar etter dei arkeologiske utgravingane som har gått føre seg på Bryggen, og sør for Bryggen ligg Det Hanseatisk Museum med utstillingar som syner korleis livet og verksemda åt hanseatane på Bryggen arta seg. Tidlegare gjekk Bryggen heilt hit, der den såkalla Finnegården, som utgjer hovudparten av Det Hanseatiske Museum, er ein av dei gardane på Bryggen som er teken best vare på i si opphavlege utforming.
Hetebølgje
Helse
Alvorlege hetebølgjer kan føre til hypertermi, òg kjend som heteslag. Eldre folk, små born, og dei som er sjuke eller overvektige har høgare risiko for å ta skade av varme. I mange område er hetebølgjer kanskje det mest dødlege vêrfenomenet. Mellom 1992 og 2001 omkom det t.d. 2190 personar i USA av heteslag, samanlikna med 880 frå flaum og 150 frå orkanar. Eit offentleg tiltak under hetebølgjer er å opprette spesielle offentlege bygningar som er luftkondisjonert.
Seglskip
Seglskipstypar
Når det ut på 1900-talet vart vanleg å setta inn motor heldt ein ofte fram med å nytta namnet fartyet hadde hatt som seglskute. Dette gjeld spesielt skøyte og kutter; kutter går forresten meir på skroget enn på riggen.
1286 Banachiewicza
1286 Banachiewicza er ein hovudbelteasteroide og går i bane innanfor asteroidefamilien Eos. Han blei oppdaga den 25. august 1933 av Sylvain Julien Victor Arend ifrå Observatoire Royal de Belgique i Uccle.
Pat Jennings
Landslagsspel
Jennings landslagsdebuterte 15. april 1964 då Nord-Irland på bortebane vann 3-2 over Wales. Han spelte alle fire kampane til Nord-Irland under VM i fotball 1982 og alle tre kampane i Fotball-VM 1986. I sin aller siste fotballkamp, 12. juni 1986 i Guadalajara mot Brasil, måtte Jennings hente ballen or nettmauskane tre gongar, hans eigne landslagskameratar makta ikkje skåre.
Elias Lönnrot
Elias Lönnrot vart fødd i Sammatti sokn sør i Finland. Han var son av skreddarmeister Fredrik Johan Lönnrot, som ein av sju barn.
FA-cupfinalen i fotball 1967
Kampen
Tottenham stilte med: målvakta Pat Jennings, forsvarsrekka Joe Kinnear, Mike England, kapteinen Dave Mackay og Cyril Knowles, sentralt på midtbana spelte Alan Mullery og Terry Venables, medan angrepsrekka bestod av Jimmy Robertson, Jimmy Greaves, Alan Gilzean og Frank Saul.
Lengdegrad
Lengdegradshandlinga og Harrison sitt kronometer
Harrison sin son førte eit skip frå Portsmouth i England til den karibiske hamnebyen Bridgetown på Barbados med H-4 om bord. Harrison demonstrerte ein metode for å finne lengdegraden ved å halde den eksakte tida på dagen for Storbritannia, medan han brukte astronomiske observasjonar for å finne den eksakte lokale tida på skipet medan det seilte til Barbados. På denne måten kunne han finne posisjonen til skipet relativt til Barbados, der lengdegraden var kjend. Utrekninga av skipet sin posisjon var berre 15 km feil då dei kom fram.
Filmen Brazil
Brazil er ein britisk svart filmkomedie frå 1985. Filmen er regissert av Monty Python-medlemmet Terry Gilliam. Han er skriven av Terry Gilliam, Charles McKeown og Tom Stoppard. Brazil handlar om ei «perfekt» framtid der alle vert overvaka av eit statleg byrå. Dette byrået skal hindre at kjærleik reduserer effektiviteten. Rollene vert spelte av mellom andre Jonathan Pryce, Robert De Niro, Michael Palin og Bob Hoskins.
LSD
Bruk
LSD er relativt lite brukt. Statistikk frå SIRUS - Statens institutt for rusmiddelforskning frå 1986 til i dag, tyder på at bruken var på topp i år 2000 då 1,8 prosent av ungdom i alderen 15-20 år oppgav at dei nokon gong hadde brukt LSD. I 2005 var talet 1,1 prosent. Kjelde: SIRUS
The Silver Swan
Phillip Ledeger skreiv om musikkforma at som med vanlege luttsongar og i motsetnad til verkelege madrigalar, har han to musikalske parti, det andre er repetert og nye tekst vert gjeven denne reprisen.
Sjakkopning
Det finst mange forskjellige opningar. Nokre av dei legg vekt på aggressivitet, andre på å halde på ei sunn og solid stilling. Opninga er den fasen av sjakkpartiet det finst mest litteratur om.
I Want to Hold Your Hand
Etterverknad
Songen var med på lista til Rock and Roll Hall of Fame over dei 500 songane som forma rock and roll. Recording Industry Association of America, National Endowment for the Arts og Scholastic Press har kalla «I Want to Hold Your Hand» ein av hundreåret sine største songar og Rolling Stone plasserte songen på 16. plass over dei 500 største songane gjennom tidene. I magasinet Mojo hamna songen på 2. plass over dei 100 songane som endra verda, etter Little Richard sin Tutti Frutti. Songen ligg på 39. plass på Billboard's All Time Top 100.
Karl III Johan av Noreg
Bernadotte var ei tid fransk ambassadør i Wien før han blei fransk krigsminister omtrent same tid som han fekk sonen Oscar i 1799. I 1804 blei han så guvernør og sjef for den franske arméen i Hannover. Han blei òg opphøgd til fyrste av Ponte Corvo i Italia som løn for innsatsen sin i slaget ved Austerlitz. Seinare mista han likevel noko av Napoleon sin tillit.
Kim Kielsen
Kim Kielsen er ein grønlandsk politikar som var statsminister på Grønland frå 2014 til 2021. Han var partileiar for Siumut frå 2014 til 2020.
Unterlunkhofen
Unterlunkhofen er ein kommune i distriktet Bremgarten i kantonenen Aargau i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 401 meter over havet.
Difteri
Difteri er ein alvorleg infeksjon i nase og hals, og ein av fleire sjukdomar vi vaksinerer born mot. Det som er årsak til difteri er ein infeksjon av difteribakterien som dannar eit giftig toksin. Sjukdommen finst i lita grad i Norden.
Auka difterivaksinering i Noreg
Mellom 1990 og 1996 vart meir enn 110.000 tilfelle rapportert i Russland, den tidlegare Sovjetunionen. På grunn av ei viss oppbløming og fare for auke i difteri, særleg i Nord-Noreg, vart det i 1999 tilrådd å gje duovaksinen mot difteri og stivkrampe til personar som oppsøkte helsetenesta med sårskadar, i staden for berre å gje stivkrampevaksine. Dette skulle vere eit ledd i å auke mostandskrafta mot difteri. Stivkrampevaksinen kan gjentakast utan fare for biverknadar ved forureina sårskadar etter 3-5 år, men det er det er viktig å vere klår over at difterivaksinen kan gje biverknadar viss han vert gjenteken for ofte. Det er altså ønskjeleg å sørgje for ein gjennomvaksinert folkesetnad i Noreg; sårskader er difor berre éi hending der ein nyttar sjansen til å revaksinere personar. Dei fleste misser immuniteten etter som åra går.
Historia om difteri
Fram til slutten på 1800-talet døydde fire av ti pasientar som fekk difteri. Kvelingsdøden ved difteri vert skildra i den religiøse boka til jødane, Talmud, som den vondaste måten å døy på.
Økern alders- og sykehjem
Sjukeheimen er teikna av arkitektane Sverre Fehn og Geir Grung og fekk Houens fonds diplom i 1961.
Eponym
På norsk refererer omgrepet eponym først og fremst til namnet på objektet eller aktiviteten som vert omtala, ikkje til personen som namnet stammar frå.
Aschehoug og Gyldendals store norske ordbok
Ordboka er ei vidareføring av Riksmålsordboken frå 1977, ei bok av dictionary-typen som var den fyrste i sitt slag i Noreg, og vart gjeve ut av Det Norske Akademi for Sprog og Litteratur og Kunnskapsforlaget med Tor Guttu, Kåre Skadberg og Inge Wettergreen-Jensen som redaktørar.
Lars Bystøl
Lars Bystøl er ein norsk tidlegare skihoppar frå Myrkdalen på Voss.
Medaljar og besteplasseringar i noregsmeisterskap
Bystøl la opp i 2009.
Handball-VM 1986 for menn
VM-finalen
Jovica Cvetković vart toppskårar for Jugoslavia med seks mål, saman med straffeskytaren Mile Isaković. Elles skåra Veselin Vujović fire mål, Jasmin Mrkonja tre og Zlatan Saračević to gongar, medan Momir Rnić, Veselin Vuković og Caslav Grubić fekk ei nettkjenning. Mirko Bašić vakta det jugoslaviske målet i fyrste omgang, etter pause stod Zlatan Arnautović. Ungarn sine toppskårarar var Mihaly Kovács og Mihály Iváncsik, begge med fem mål.
Dølen
5. årgang (Vort Land – Dølens femte Aargang)
Forteljinga «Elsk og Giftarmaal» gjekk i dei fleste avisutgåvene frå nummer 3 til 20. I dei tre siste utgåvene i årgangen skriv han «Om ei Fjellferd», her nyttar for fyrste gongen nemninga Jotunheimen, («Det var so Du kunde ynskja, at Du maatte liva og døy burt i denne Jøtunheimen»). Han skriv «Om Stil» i skriftspråket (nr. 5), om «Krig» (nr. 7) og om «Kvendekrav» (nr. 14 og 15).
Anne-Nora Oma Dahle
Anne-Nora Oma Dahle er ein norsk politikar for Senterpartiet, og ordførar i Nissedal kommune i Telemark fylke frå 2007 til 2011. Ho var den første kvinnelege ordføraren i kommunen.
Ragnhild Noer
Ragnhild Noer (fødd 1959) er ein norsk jurist og dommar i Høgsterett. Ho blei utnemnd til høgsterettsdommar 18. juni 2010, med tiltreden den 1. oktober 2010. .
Ragnhild Noer gjekk på Orkdal vidaregåande skole og gjennomførte juridisk embetseksamen i 1985. Ho var sakshandsamar i Justis- og politidepartementet si lovavdeling i to år frå 1985. Frå 1987 til 1989 var ho dommarfullmektig ved Lyngen sorenskrivarembete. Hausten 1989 blei ho amanuensis ved Institutt for rettsvitskap ved Universitetet i Tromsø. Frå 1990 til 1991 arbeidde ho som programsekretær ved NRK Troms. Frå 1991 til 2005 arbeidde ho hos Regjeringsadvokaten, der ho i 1994 også fekk møterett for Høgsterett. Ho hadde permisjon frå Regjeringsadvokatembetet i perioden 1997 til 1998 for å arbeide som sekretær for Barnefordelingsprosessutvalet. I perioden 2001 til 2002 var ho seniorrådgjevar i Miljøverndepartementet. Frå hausten 2005 har ho vore lagdommar ved Borgarting lagmannsrett.
Vilhelm I av Württemberg
Vilhelm I døydde på Schloss Rosenstein i Stuttgart.
Mridangam
Spelemåte
Mridangamen kviler på høgrefoten og okla slik at den smale høgtoneenden, som ein spelar på med høgrehanda, peikar mot høgre — og den vide lågtoneenden, som ein spelar på med venstrehanda, mot venstre. (Nokre venstrehendte musikarar, slik som Pazhani Subramanya Pillai, held mridangamen motsett veg — på liknande vis som enkelte musikarar spelar fiolin links.
Meindert Hobbema
Meindert Lubbertszoon Hobbema var ein av dei to store landskapsmålarane i den såkalla gullalderen for nederlandsk målarkunst, Jacob van Ruisdael var den andre.
Liv og gjerning
Hobbema gifta seg 2. november 1668. Måling var mindre lønsamt for han, så han forsyrgde familien gjennom sitt arbeid som mål- og vektkontrollør for byen Amsterdam. Med den inntekta heldt han seg med bustad i eit lite velståande distrikt, der også Rembrandt enda sine dagar. Men talet på måleri er så høgt at han truleg også henta livsmidlar ut av målinga òg.
Mykorrhiza
Mykorrhiza eller sopprot er ei symbiose mellom ein soppart og røtene til ein planteart. Dette er svært vanleg i naturlege plansamfunn.
Angelo Domenghini
Landslagsspel
Domenghini debuterte for Italia hausten 1963. Fyrst våren 1966 fekk han sin andre landskamp og var deretter rimeleg fast i landslagsellevaren fram til 1970. I den fyrste finalekampen under EM i fotball 1968 utlikna han til 1-1 i det 80. minutt mot Jugoslavia, og sikra dermed omkamp for Italia, som to dagar seinare vann omkampen i Roma med 2-0. To år seinare spela han alle kampane for Italia under VM 1970 i Mexico, der det i finalen vart tap 1-4 mot Brasil. Han spela sin 33. og siste landskamp den 29. april 1972, i alt skåra han sju landslagsmål.
Otto Hjellegjerde
Over 70 prosent av omsetninga går i dag til eksport. Selskapet, med ticker HJE, blei børsnotert i 1997.
Idrettsforeningen Birkebeineren
Fotball
I perioden 1976 til 1982 heldt laget seg godt i 4. divisjon, men 1983 var eit dårleg år og laget måtte starte i 5. divisjon i 1984. Det skulle ikkje gå stort betre der, for A-laget rykte ned til 6. divisjon. I 1986 vart A-laget krinsmeistrar i 6. divisjon etter å ha slått Heradsbygda 4-1 og 7-2 i KM-finalen, etter blant anna å ha teke 38 av 44 mogelege poeng.
Zakháro
Administrativ inndeling
Kommunen vart danna i 2011 ved at ein slo saman dei tidlegare kommunane Dei to tidlegare kommunane er no kommunaleiningar.
Norsk Ordbok
Digitale søk
Redaksjonen utvikla også ein nettversjon av Norsk Ordbok. Førebels kan ein søke på ord frå i til åværig, men det finst òg ein testversjon der meir av materialet er tilgjengeleg.
Allé
Opphavleg vart alléane planta for å gi skydd og skugge til dei som ferdast på vegen. I dag er ein allé først og fremst eit vakkert innslag i landskaps- eller bybildet. Men langs sterkt trafikkerte vegar kan trea føre til trafikkfare ved å hindre sikta i inn- og utkøyringar.
Birrwil
Birrwil er ein kommune i distriktet Kulm i kantonen Aargau i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 560 meter over havet.
Forskingssitat
Eit forskingssitat er eit sitat frå ein vitskapleg artikkel, brukt i ein annan vitskapleg artikkel.
Flandern
Flandern er òg namnet på eit landskap eller område mellom Nordsjøen og elva Schelde som er delt mellom provinsen Zeeland sørvest for Schelde i Nederland, provinsane West-Vlaanderen og Oost-Vlaanderen i Belgia og ein del av departementet Nord i Frankrike. Landskapet omfattar fleire sandstrender ut mot havet, fruktbare jordbruksområde i marsklandet innanfor og område prega av livleg handel og industri. Lengre sør er terrenget meir kupert. Dei største byane i Flandern er Gent og Brugge.
Innbyggjarane i Flandern vert kalla flamlendarar. Kulturen der vert rekna som flamsk. Det same gjer språket.
Skulemål i Hordaland og Bergen
Hordaland
I 1975 har òg desse herada fullført målbrigdet, og det er ein monaleg auking for nynorsken i Odda. I Kvinnherad vart det frå midten på 70-talet til utpå 80-talet skipa bokmålsklassar på Husnes, her òg grunna industribygging. Bergen har no innlemma omlandsherada (sjå under), medan det i dei andre omlandsherada berre er Askøy, og i nokon monn Os kor nynorsken har attergang. I heile fylket er det 47% nynorskelevar, dei har vore i mindretal sidan 1965. Fram mot 2000 held nynorsken på framgangen i Odda, medan det i omlandet kring Bergen no er eit tydeleg drag at bokmålet er aukande (sjå Bergens omland). I heile fylket er det 45% nynorskelevar. Går ein til 2016 er det framleis stoda nå stabil for nynorsken i Odda, medan målet har stendig attergang i kommunane i kring Bergen (sjå under). I dei andre kommunane i Hordaland står nynorsken framleis sterkt, med frå 95 til 100%, i heile fylket har noko under 4 av 10 elevar nynorsk dom hovudmål.
Bergen
Bergen er den einskilde kommunen i landet med det høgaste talet på målrøystingar, tjue i talet. Det har vore fleire røystingar i nokre krinsar, så talet på krinsar er berre tolv. Det nedslåande utfallet i alle utan ein krins er at bokmålet til slutt har vunne (i somme krinsar etter to eller tre røystingar). Den einskilde av desse skulane som framleis held på målet er Ådnamarka, men det er òg berre i namnet sidan berre om lag 22% av elevane har nynorsk.
Bergens omland
Kring Bergensbyen er det eit påfallande drag at bokmålet har styrkt seg i kommunane med folketalsauke, såleis at ein kan avgrense eit Bergens omland som femner om Arna (bydel), Os, Sund, Store-Sotra i Fjell, Øygarden, Nordre Askøy (tidlegare Herdla herad), Meland og Lindås. Felles for desse er at bokmålet har fått monaleg innpass og er stendig aukande.
Fana prosti
Fana prosti er eit tenestedistrikt i Bjørgvin bispedømme i Den norske kyrkja. Prosten har sete i Fana.
Kongens gate 22 i Moss
Historie
På 1900-talet hadde byen tre apotek; Elefantapoteket i Kongens gate 22, Apoteket Ørnen i Dronningens gate 14 og Svaneapoteket i Storgata 16 - seinare Dronningens gate 27. I dag eksisterer ingen av apoteka på den opphavlege adressa si. Trass i dette er Elefantapotekets symbol, altså elefanten, bevart på fasaden i Kongens gate 22.
Frå 1881:
Harald Thaulow: tok over apoteket etter Bruun, og hadde det i eit år.
Tromsø Seminarium
I 1902 skifta seminaret namn til Tromsø offentlige lærerskole, i 1980 Tromsø Lærerhøgskole, som frå 1994 vart slått inn under Høgskolen i Tromsø som avdeling for lærerutdanning.
Klostergata 16 i Moss
Historie
Tømmermand
Bebuarar
Bebuarar på 1800-talet
Ainab
Ainab er ein by i Libanon i vestsida av fjella aust for Beirut og Middelhavet. Han ligg 750 meter over havet i Aley distrikt i Libanonfjella guvernement.
Níkos Gános
Níkos Gános, òg kjend som Nicko, er ein gresk songar. Han enda på tredjeplass i fyrste utgåva av Super Idol i 2004. I 2013 var han med i den greske fjernsynsserien Your Face Sounds Familiar.
Petronella Barker
Petronella Barker er ein norsk skodespelar. Ho har hatt ei rekkje hovudroller ved ulike teater i Oslo og har spelt i filmar og på fjernsyn.
Subrahmanyan Chandrasekhar
Subrahmanyan Chandrasekhar var ein indisk-amerikansk fysikar, astrofysikar og matematikar. Han rekna ut chandrasekhargrensa, og vart i 1983 tildelt Nobelprisen i fysikk, saman med William Alfred Fowler, for studia sine av dei fysiske prosessane som er viktige for strukturen og utviklinga av stjerner.
Subrahmanyan Chandrasekhar fekk først opplæring heime før han blei elev ved Hindu High School i Madras (no Chennai) i Tamil Nadu i det søraustlege India. Seinare studerte han fysikk ved Presidency College i same byen. I 1930 fekk han eit statleg stipend til å studera ved Universitetet i Cambridge, og kom inn på Trinity College under R.H. Fowler. Under overfarten frå India til Storbritannia fordreiv Chandrasekhar tida med å rekna ut den største massen ei stjerne kan ha utan at ho blir ei supernova og deretter eit svart hol. Talet er seinare blitt kjend som chandrasekhargrensa.
Panparken
Parken er oppkalla etter gjetarguden Pan.
Holziken
Holziken er ein kommune i distriktet Kulm i kantonen Aargau i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 443 meter over havet.
Statssekretær
Statssekretær i Noreg
Ein statssekretær er rangert umiddelbart etter statsråden i vedkomande departement, og verkar i realiteten som vise-statsråd i det daglege arbeidet når det gjeld handsaming av politiske saker. Ofte vil statsråden og ein eller fleire statssekretærar seg imellom dele dei saksområda departementet har ansvar for, og statsekretæren vil kunne uttale seg offentleg om politiske saker, men statsråden er politisk ansvarleg for alt.
Historikk
Etter andre verdskrigen kom spørsmålet om avlasting av statsrådane opp, og ei saksutgreiing foreslo å opprette politiske stillingar som statssekretærar som kunne ta noko av arbeidsbøra i nokre av departementa. Dette vart også vedteke, og dei første 6 statssekretærane vart utnemnde 11. juli 1947. I ettertid har alle departementa fått statssekretær, og dei største departementa og statsministeren sitt kontor har fleire statssekretærar.
Kong Haakon VII Hav
Historie
27. januar 1820 vart russaren Fabian Gottlieb von Bellingshausen den første som oppdaga Terra Australis (Antarktis) då han segla i Kong Haakon VII Hav nær Fimbul isbrem ved Kronprinsesse Märtha Kyst.
Bernt Hulsker
Han har spelt for
Ibaraki prefektur
Ibaraki er elles kjend for natto (gjæra soyabønner) frå Mito, vassmelon frå Kyowa og kastanjar frå Nishiibaraki-regionen.
Pizza Grandiosa
Denne kampanjen hadde vore ein suksess for Grandiosaen og i 2005 relanserte Stabburet pizzavalkampanjen, denne gongen tett mot stortingsvalet som òg gjekk føre seg dette året. Denne gong var kandidatane Grandiosa Taco med slagordet «Krydder for folket» og Grandiosa Pølse med tomat som hadde «Fri for valflesk, men rik på tomat» som slagordet sitt. Same dag som resultatet av Stortingsvalet 2005 var klart, vart også Grandiosa Taco kåra som vinnaren av pizzavalet '05.
Måløy-raidet
Åtaket vart planlagt, leia og gjennomført av den britiske militæreininga Special Operations Executive (SOE). Norske mannskap deltok. Eininga vart kalla «Commandos», kommandostyrkjer.
31 Euphrosyne
Den låge tettleiken til Euphrosyne hintar til at, imotsetning til 10 Hygiea, 704 Interamnia og 52 Europa, er Euphrosyne ein porøs lekam.
Personleg datamaskin
Oppbygging
[[fil:Personal computer, exploded 5.svg|mini|250px|Teikning av ein personleg datamaskin.
Stegl og hjul
Etymologi
Steglemoen ved Bjørgo i Nord-Aurdal kommune — ein gammal avrettingsstad — fekk namnet sitt etter stegla som ein sette offera på, til skrekk og åtvaring for andre.
Talande våpen
Talande landskapsvåpen
Talande våpen er kjend frå fleire stader i Europa frå mellomalderen av, til dømes dei spanske områda Kastilla med eit kastell og Leon med ei løve.
Hans Christian Andersen (1971)
NRK
7. september 1995 hadde han si fyrste sending som programleiar for Topp 20 på NRK 1. Programmet tok for seg dei mest populære songane i Noreg, og vart sendt kvar torsdag. I 1997 leia han musikkprogrammet U:Musikk på NRK 1. Programmet vart etterkvart flytta over til NRK 2. Andersen gav seg som programleiar for U:Musikk i 1998.
Takashi Sekizuka
Han har trenar Kashima Antlers, Kawasaki Frontale, Júbilo Iwata og JEF United Chiba.
Somovhavet
Somovhavet er eit randhav i Sørishavet og ligg nord for Aust-Antarktis, nord for Oates Coast, Victoria Land og George V Coast, mellom 150° og 170° aust. I vest ligg D'Urvillehavet. Aust for Cape Adare, ved 170°14' E, ligg Rosshavet.
Åndalsnes
Næringsliv og kultur
Åndalsnes har noko industri, mellom anna produksjon av mineralprodukt, møbel-, verkstad- og tekstil- og klesindustri. Byen har relativt stor turisttrafikk og er eit senter for fjellklatring. Norsk Fjellfestival blir arrangert her årleg.
Scotiahavet
I 1916 gjennomførte den britiske polarforskaren Ernest Shackleton saman med fire andre ekspedisjonsmedlemmer ei reise over Scotiahavet etter at fartøyet deira «Endurance» hadde blitt knust i isen. Mannskapet brukte to veker på å krysse Scotiahavet frå Elefantøya til Sør-Georgia i den opne livbåten «James Caird».
Bowman Coast
Bowman Coast er delen av austkysten av Den antarktiske halvøya mellom Cape Northrop og Cape Agassiz. Han vart oppdaga av Sir Hubert Wilkins då han flaug over området den 20. desember 1928. Kysten vart namngjeven av Wilkins og kalla opp etter Isaiah Bowman, dåverande direktør i American Geographical Society.
Norske justisministrar
Kjelde
som oppgav:
Det juridiske fakultetet ved Universitetet i Bergen
Fagtilbod
Fakultet har om lag 1900 studentar med studierett, og nærare tilsette i professorat-, amanuensis-, universitetslektor- og stipendiatstillingar. Fakultetsadministrasjonen består av om lag 25 personar. Fagtilbodet består no av eit femårig integrert masterstudium og eit treårig PhD-studium. Tidlegare var fagtilbodet cand.jur.-studiet og dr.juris-studiet, men dette vart endra med kvalitetsreforma.
Holger Osieck
Holger Osieck er ein tysk fotballspelar og -trenar.
Domstoladministrasjonen
Domstoladministrasjonen har budsjettmynde, ansvar for kompetanse- og utviklingsarbeid og informasjonsverksemd både innanfor domstolane og eksternt.
Eilert Sundt
Livssoge
Han tok til å studera i Kristiania i 1835 og blei, etter eit avbrot som huslærar, utdanna som prest. Henrik Wergeland var ein god venn av han.
Hans Leo Hassler
Stil
Hassler vert rekna som ein av dei viktigaste tyske komponistane gjennom tidene. Han nytta innovative italienske teknikkar, blanda med tradisjonelle, konservative tyske teknikkar, slik at komposisjonane hans høyrdest nye ut, utan den moderne affekterte tonen. Songane hans presenterte ein kombinert vokal og instrumental litteratur som ikkje brukte noko form for generalbass eller opna for høvet til å bruke denne og den religiøse musikke hans introduserte italienske fleirkorsstrukturar som seinare skulle påverke mange komponistar i barokken.
Reinach i Aargau
Reinach er ein kommune i distriktet Kulm i kantonen Aargau i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 528 meter over havet.
Emir
Emir (gjennom tyrkisk emir frå klassisk arabisk أمير [amīr], ‘leiar’) er ein historisk adeleg tittel i muslimske nasjonar i Midtausten og Nord-Afrika.
På arabisk og farsi er ei anna tyding av ordet «emir» prins, meir nøyaktig, den mannlege etterkomaren av ein monark. Det kunne også tyde «kronprins». I denne tydinga er eit land som er styrt av ein emir kalla eit emirat, som Dei sameinte arabiske emirata.
Bruk
Ordet emir vert også brukt mindre formelt for leiarar i enkelte samanhengar — til dømes vert leiaren av ei gruppe pilegrimar til Mekka kalla emir hadji.
Kaffi
Maling
Ein kan mala kaffibønnene grovt eller fint etter korleis ein skal laga kaffien. Grovmalne bønner høver til koking saman med vatn, og vert kalla «kokemalen kaffi». Meir finmalne bønner høver til trekking av kaffi gjennom eit filter i til dømes ein elektrisk kaffitraktar, og vert difor kalla «filtermalen kaffi». Båe typar kan nyttast til å laga kaffi i ei presskanne. Det aller finaste kaffipulveret vert brukt i espressomaskinar, der varmt vatn vert pressa gjennom kaffipulveret under høgt trykk (9-10 bar).
Petroleum
Petroleum og samfunn
Petroleumsverksemdene knytte til produksjon, transport og vidareforedling, har grunna dette vorte svært viktige og lukrative for stader der desse verksemdene har vorte lagt. Ringverknadane for desse stadene har gjerne ført til store skilnader i velstand og rikdom, òg i lokal målestokk.
Kaffi
Kaffi og menneskekroppen
Kaffi er den viktigaste kjelda til antioksidantar i det norske kosthaldet. Ei undersøking gjort ved Avdeling for ernæringsvitskap ved Universitetet i Oslo, slår fast at kaffi står for over 60 prosent av antioksidantane vi får i oss. Fem koppar om dagen vernar mot mange utbreidde sjukdomar. Kaffi vart òg seld på apotek som avføringsmiddel.
Sejong den store
Tidleg liv
Sejong utmerka seg på fleire område og var favoritten til faren.
Volker Finke
Volker Finke er ein tysk fotballspelar og -trenar.
Cuernavaca
Cuernavaca er hovudstaden i delstaten Morelos. Byen hadde i 2005 rundt 349 102 innbyggjarar. Han vart grunnlagd i 1714.
Namnet «Cuernavaca» er ei forspansking av nahuatl cuauhnahuac, som tyder 'ved tre'.
Leonard Bloomfield
Leonard Bloomfield var ein amerikansk lingvist. Han var ein av dei amerikanske strukturalistane. Hovudverket hans, Language, vart første gongen utgjeve i 1933. Bloomfield dominerte utviklinga av strukturalismen i lingvistikken frå 1930-åra og til han døydde. Han var ein av grunnleggjarane av Linguistic Society of America.
Den antarktiske halvøya
Oppdaging og namngjeving
Kven som først sette fot på kontinentet er òg omstridd. Ein selfangar på 1800-talet kalla John Davis var nesten heilt sikkert den første, men selfangarane var ofte løyndomsfulle med kvar dei reiste og skipsloggane deira vart ofte med vilje gjort upålitelege for at ikkje andre selfangarar skulle finne dei nye selfangstområda.
Andre delar av halvøya vart namngjevne av forskjellige ekspedisjonar som oppdaga dei, som Bowman Coast, Black Coast, Danco Coast, Davis Coast, English Coast, Fallieres Coast, Loubet Land, Nordenskjold Coast og Wilkins Coast.
Loubet Coast
Loubet Coast ligg kring.
University College London
Kollegiet var den første høgare utdanningsinstitusjon i Storbritannia som aksepterte studentar av alle rasar, religionar og politiske oppfatningar. Det var òg kanskje det første som aksepterte kvinner som studentar på like vilkår med menn, men University of Bristol hevdar òg å ha vore først ute med dette. Spørsmålet er vanskeleg å avgjere fordi ein òg tidlegare aksepterte kvinnelege studentar, men då under andre vilkår enn mannlege, og det er uklart når desse vilkåra vart endra i praksis. Det var òg det første universitetet i England som fekk ein studentunion for alle studentar; tidlegare unionar var kjønnsdelt.
Skarbøvik IF
Jan Erik Sørnes, trenaren som tok Skarbøvik tilbake til 2. divisjon vart tilsett som utviklingssjef i Aalesunds Fotballklubb i januar 2010. Han sa opp stillinga si i Skarbøvik i 2009, før tidlegare Hødd og Lyn-trenar Sture Fladmark tok over ansvaret for klubben. Etter at Fladmark tok jobb hos Aalesunds Fotballklubb vart Svein Slinning tilsett som hovudtrenar for klubben. Laget klarte nesten å rykke opp på første forsøk, men etter uavgjort i seriefinalen på heimebane, i ein kamp som måtte vinnast, var det som stod att som vinnarar ved avdelinga. Skarbøvik slo tilbake i 2012, og vann kampen om opprykket føre lag som og.
Albumet A Hard Day’s Night
Amerikansk utgåve
Den amerikanske utgåva av albumet vart gjeve ut 26. juni 194 av United Artists Records og inneheld sju songar frå filmen, «A Hard Day’s Night», «Tell Me Why», «I’m Happy Just to Dance With You», «I Should Have Known Better», «If I Fell», «And I Love Her» og «Can’t Buy Me Love». Her finst òg «I’ll Cry Instead», som vart skrive for filmen, men i siste liten ikkje nytta likevel. Den amerikanske utgåva inneheld òg fire easy listening-aktige instrumentale versjonar av Lennon/McCartney-songar av George Martin: «I Should Have Known Better», «And I Love Her», «Ringo’s Theme (This Boy)» og «A Hard Day’s Night». Albumet gjekk til topps på Billboard si albumliste, der han låg i heile 14 veker, det lengste dette året.
Jørgen Blydt
Blydt var 3. representant frå Bergen i stortingsperioden 1900-03. Han var då medlem av næringskomite nr 1, og dessutan av komiteen om sjødugleiken til skip 1901-02 og den forsterka justiskomiteen i 1902. Då Ofotbanen vart opna i 1903 var han mellom dei offisielle utsendingane for det norske stortinget. Perioden 1906-09 var han stortings-varamann frå Kalfaret krins, møtte for Johan Ludwig Mowinckel frå 27. november 1906 og ut året, i 1908 frå 12. mai og perioden 5. mai-7. juni 1909. Ved stortingsvalet i 1909 stilte han til val i Nordnes krins, valet vart vunne av Fredrik Konow framom Arbeidarpartiet sin kandidat. I 1912 prøvde Blydt seg i Sandviken krins, der Lars O. Sæbø frå Arbeidarpartiet erobra mandatet. Blydt fekk til sist stortingsplass då han i 1915 i andre valomgang i Sandviken krins slo Lars Sæbø med 3 836 røyster mot 3 429.
Rhône
Elveleie
Ved Arles deler Rhône seg i to delar, og dannar elvedeltaet Camargue, der alle delane renn ut i Middelhavet. Ein arm vert kalla «Grand Rhône», og den andre «Petit Rhône». I året strøymer det i snitt ut 2300 m³/s ved Arles.
Transport
Før ein hadde jarnbanar og bilvegar, var Rhône ei viktig transportåre i dei indre områda og knytte saman dei tidlege tekstil- og handelsbyane Arles, Avignon, Valence, Vienne og Lyon med Middelhavsbyane Fos, Marseille and Sète. Elva Saône knyter byar som Villefranche, Macon og Chalons til Rhône. Mindre fartøy kan reise lenger nordvest, nord og nordaust, via Centre-Loire-Briare- og Loing-kanalane til elva Seine, via Canal de la Marne à la Saône til elva Marne, via Canal des Vosges til elva Moselle og via Canal du Rhône au Rhin til elva Rhinen.
Bankkrisa i Noreg 1988–1992
Bankkrisa i Noreg 1988–1992 var eit samanbrot i dei norske privatbankane som følgje av lågkonjunkturen frå 1988.
Teufenthal
Elva Wyna renn gjennom kommunen, men berre ein liten del av landsbyen ligg i Wynental. Det høgaste punktet i kommunen er 630 meter over havet ved Bampf.
Setswana
Setswana er eit bantuspråk. Dei fleste menneska som snakkar setswana, er busett i Botswana, der det er eit offisielt språk. Setswana blir òg snakka i Namibia, Zimbabwe og Sør-Afrika. Sør-Afrika har setswana som eitt av sine elleve offisielle språk. Internasjonalt er det om lag 4 millionar menneske som snakkar setswana.
Druide
Ein veit lite om druidanes religiøse tru, mellom anna av di det var ein heilt munnleg tradisjon som berre innvigde tok del i. Religionen inneheld likevel ofringar av dyr og menneske, og ein trudde på sjelevandring. Det er ikkje samband til sjamanisme.
Ordsoge
Det gamalirske ordet drui finn ein ofte omsatt med druide. Dette er ikkje heilt rett, som det moderne irske ordet draoi kan det òg tyde trollmann, sjåar, spåmann. Det gamle ordet kunne også tyde ein med kunnskap, mens det i moderne tid også kan tyde ein som gjer pek.
Magnus Carlsen
I 2013 kåra Time Magazine han til ein av dei 100 viktigaste personane i verda.
Plasseringar
Sidan då har Magnus Carlsen halde fram den sterke framgangen, og var pr 1. april 2008 i ein alder av berre 17 år rangert som nr. 5 i verda på ratinglista til Verdssjakkforbundet FIDE, med ratingtalet 2765. På ratinglista for 1. juli 2008 hadde han gått opp til 2775, men falle ned til 6.-plassen.
Ein stormeister på 13 år
Første stormeisternapp
Variable resultat fram til juni 2005
Etter alle desse sterke resultata var Magnus Carlsen sin FIDE-rating pr 1. oktober 2004 oppe i 2581, tett på nivået for «superstormeister», tradisjonelt rekna til 2600.
Ny sterk framgang frå juni 2005
Europameisterskapen i sjakk i Warszawa i juni 2005 var i tillegg kvalifisering til Verdscupen i sjakk (World Cup) i Khanty-Mansijsk i november–desember. Og etter 11 av dei totalt 13 rundane hadde Magnus Carlsen klart seg bra, men for å gå vidare måtte han vinne dei to siste partia. Dette klarte han, mellom anna ved å vinne mot den dåverande nordiske einaren, stormeister Peter Heine Nielsen frå Danmark, i nest siste runde. Dette gav ein 34.-plass i det store feltet, og det var akkurat nok til å kvalifisere seg for Verdscupen.
Verdscupen i Khanty-Mansijsk – tidenes yngste VM-kandidat
Dei tre første rundane: Europameisteren i sjakk for 2004 Zurab Azmaiparashvili frå Georgia, rating 2658, Farrukh Amonatov, Tadsjikistan, rating 2572 og Ivan Cheparinov, Bulgaria, rating 2618.
Delt tredjeplass i verdscupen i Khanty-Mansijsk
Femte runde, kvartfinale: Stormeister Ivan Cheparinov, Bulgaria, rating 2670: Vinst i første partiet, remis i det andre.
Karin Maria Bruzelius
Karin Maria Bruzelius er ein svensk-norsk jurist og tidlegare høgsterettsdommar i Noregs Høgsterett. Ho var høgsterettsdommar frå 6. oktober 1997 til 28. februar 2011. Ho var også medlem av Den faste skilsdomstolen i Haag fram til 2010.
Nordenskjöld Coast
Nordenskjold Coast er den delen av austkysten av Den antarktiske halvøya som ligg mellom Cape Longing og Cape Fairweather. Namnet vart føreslått i 1909 av Edwin Swift Balch, for Otto Nordenskiöld, den svenske geografen og leiaren av Den svenske antarktiskekspedisjonen, 1901-04, som utforska denne kysten i 1902 på skipet sitt «Antarctic».
Piemonte
Elvar
Elva Po renn gjennom regionen. Andre viktige elvar, som alle er sideelvar til Po, er:
Jan Baudouin de Courtenay
Liv
1883-93 lehrte Baudouin an der Universität Dorpat, 1894-1900 dann an der Jagiellonen-Universität in Krakau. 1900 zog Baudouin nach Petersburg, wo er einen Lehrstuhl erhielt. Zu seinen Schülern zählten damals Lew Schtscherba und Max Vasmer.
Baudouin war seit 1887 ständiges Mitglied der Polnischen Akademie der Wissenschaften, seit 1897 auch der Petersburger Akademie. 1925 begründete er die Polnische Sprachwissenschaftliche Gesellschaft mit.
Piemonte
Historie
I 1969 vart det blodige arbeidaropprør i Torino, som førte til opprettinga av terrororganisasjonen Dei raude brigadane. Piemonte har sidan opprettinga i 1992 òg vore høgborg for partiet Lega Nord som arbeider for norditaliensk sjølvstende.
Jordskjelvet i Peru 2007
Skader
Eit etterskjelv på 5,8 hende klokka 19:02 lokal tid med senter 113 kilometer nordaust for Chincha Alta. Sytten minutt seinare kom eit anna etterskjelv på 5,9 med senter 48 kilometer sør-sørvest frå Ica, og minst eit dusin andre på 5,0 eller meir vart registrerte. Dagen etter hendinga vart det sett inn flytransport frå Pisco til Lima for overlevande som trong handsaming på sjukehus i hovudstaden.
Attila
I mykje av Vest-Europa er han hugsa som eit godt døme på ondskap og griskheit. Nokre historier skildrar han do som ein stor og edel konge, og han speler ei stor rolle i dei tre norrøne sagaene Atlekvida, Volsungesoga og Atlemål.
Raudstjert
Taksonomi
Raudstjertane er ein distinkt klade av fleire fugleartar. Det rår ikkje konsensus om kva familie gruppa høyrer til. Før vart gruppa plassert i trastefamilien, men i dag vil mange plassere gruppa i familien flugesnapparar (Muscicapidae) i underfamilien Saxicolinae saman med mellom andre buskskvettar i slekta Saxicola og slekta Oenanthe, steinskvettar. Arten raudstjert vert oftast delt opp i to underartar: