cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Tafjord Kraft
Bakgrunn
På slutten av 1800-talet og byrjinga av 1900-talet var det fleire initiativ for utbygging av små kraftverk på Sunnmøre. Vanskar med å overfør kraft over lange avstandar gjorde at industrien måtte leggast tett ved kraftverket eller at små kraftverk vart sett opp nær forbrukarane. Eit av dei eldste vasskraftverka på Sunnmøre vart sett opp av O.A. Devolds Sønner A/S i Langevåg og nytta i fabrikken der (1883). Devold hadde fallrettar i Langevågen. Det første kraftverket i Ålesund eit dampdrive verk som kom i drift i 1896 (øydelagt av bybrannen i 1904). I Ålesund nytta ein seinare fallet frå Brusdalsvatnet til sjøen. I Barstaddalen hadde Ole Erdal alt i 1907 sett i gang sitt eige kraftverk på garden. Dyrkornvassdraget vart bygd ut i 1913 og fabrikken kom i gang i 1915 (Tafjord Kraft overtok rettane i 1998 og opna nytt Dyrkorn kraftverk i 2011). I Haram kommune drøfta ein i 1915 å sette opp dampdrive kraftverk basert på brenning av torv (som det var rikeleg av på øyane), men i staden gjekk kommunestyret inn for å knyte seg til kraft frå Tafjord.
Historie
Ein viktig pådrivar for kraftverk i Tafjord var fylkesmann Oddmund Vik. Vedtak av Stortingsproposisjon nr 136/1916 gav løyve til sal av Tafjordvassdraget til Ålesund kommune saman med landkommunane Norddal, Stordal, Ørskog, Skodje, Borgund, Vatne, Vestnes, Tresfjord, Giske, Vigra, Haram og Sandøy. Vassdraget vart kjøpt for 280 000 kr. Kostnadene vart fordelt med ein halvpart på Ålesund og resten på landkommunane. Selskapet vart konstituert 12. april 1917 i Ålesund med eit representantskap fordelt likt mellom Ålesund og landkommunane.
Tafjord Kraft dekte nær halvparten av kostnadene ved bygging av Tafjordvegen som gav samanhengande køyreveg frå Ålesund til Tafjord.
Akbez
Akbez er ein by i provinsen Hatay i Tyrkia. Byen ligg i distriktet Hassa heilt nord i provinsen. Han ligg 7 km frå Hassa og har kring 9000 innbyggjarar. .
Hizbollah
Hizbollah (arabisk ‮حزب الله‬, 'partiet åt Gud (Allah)'), er ei sjiamuslimsk gruppering med ein militær og ein politisk del. Hizbollah (òg skrive Hezbollah eller Hizballah) vart grunnlagd i 1982 for å kjempa mot Israel sin okkupasjon av sørlege delar av Libanon. Israel okkuperte ei tid ein såkalla tryggingssone sør i Libanon. Hizbollah er i Libanon eit politisk parti, som har representantar i regjeringa. Samstundes er det ei geriljagruppe eller milits. Sommaren 2006 gjekk Israel til åtak på Libanon, med mål om å minska Hizbollah si slagkraft. Hizbollah hadde skote rakettar mot byar i Israel. Hizbollah er rekna å ha tette band til Syria og Iran.
Bakgrunnsstoff
{{Commonskat}
Riksspelman
Dei fleste riksspelmän spelar fiolin (fele), men det er også utnemnt riksspelmän på durspel (eit lite dragspel, «toradar»), nyckelharpa, klarinett, kuhorn, kauking, munnspel og svensk sekkepipe. Musikkinstrumentet hummel (långspel, långharpa) er også eit gyldig instrument for oppspel, men hittil har ingen sølvmerke vorte utdelte.
Hévízsjøen
Mikroorganismar i sjøen
Ein har òg funne to nye artar av rundormar, Crocodolrylaimus thermalis og Neoactinolaimus tepidus, i tillegg til sjeldne artar av hjuldyr (Epiphanes brachionus var. Spinosus, Lecane inermis), som ein berre finn i varmt vatn.
The Apprentice av John Martyn
Albumet var i stor grad ferdig to år før det kom ut. Selskapet til Martyn på den tida, Island Records, avviste opptaka av songane i 1988, sjølv om dei kunstnarisk ikkje var langt unna det førre albumet hans, Piece by Piece. Martyn fekk fullført innspelingane for sine eigne pengar og i 1990 fekk han gjeve albumet ut på Permanent Records.
Aleksandr Solzjenitsyn
Solzjenitsyn døydde i Moskva av hjartesvikt, 89 år gammal.
Hn/Målmannen
Historie
Bladet Målmannen er fostra av arbeidet med Vestmannen, bladet åt Vestmannalaget i Bergen. Frå 1985 til 2002 kom bladet ut med 10 nummer i året.
57 Mnemosyne
57 Mnemosyne er ein stor hovudbelteasteroide av S-typen. Den vart oppdaga av R. Luther den 22. september 1859 og er namnsett etter Mnemosyne, ein Titan frå gresk mytologi.
Bulandet
Kommunikasjon
I 2003 vart veg- og bruanlegget kalla «Nordsjøporten» opna. Tidlegare var det ferjesamband frå Askvoll/Fure/Værlandet til Bulandet, no går ferja til Værlandet og derfrå er det veg- og brusamband til Bulandet. Nordsjøportenanlegget er på til saman 6 nye bruer og 5240 meter ny veg.
23. august
23. august er den 235. dagen i den gregorianske kalenderen (236. under skotår). Det er 130 dagar att av året.
Akkusativ
Akkusativ i norsk
I norsk er det berre pronomena som har kasusbøying, eg, du, han, ho, vi, de er nominativformer, medan meg, deg, (honom), henne, oss, dykk, (deim) er akkusativsformer. Mange språkbrukarar har kasusdistinkusjon berre i første og andre person.
Rabab
I Afghanistan er rabab mykje nytta for den typiske pasjtomusikken (pasjto er òg eitt av dei offisielle språka i Afghanistan). Hjå pasjtunarane går rabaen i arv frå generasjon til generasjon. Kjende rababutøvarar og læremeistrar er Ustad Kalam Bakhtyani, Muhammad Umer Rababi og Abdul Alam Khan Momand.
Rocky
Konseptet og figurane blei også nytta i et skodespel som blei sett av 40 000 i Stockholm. Kellerman skreiv både manus og hadde regien. Stykket blei fyrste gong sett opp i Noreg av Nordland Teater i Mo i Rana og blei i 2004 også sett opp i Oslo.
Songen Guadalajara
Versjonar
I 1940-åra spelte den mexicanske songaren Irma Vila inn songen og song han i musikalfilmen Canta y no llores... (1949). Utgåva hennar vart seinare nymastra og gjeven ut på samlealbumet Irma Vila, La Reina del Falsete: Todos sus éxitos.
Cooltide
Spencer Cozens tok over på klaverinstrument på dette albumet, etter at Foster Patterson i fleire år hadde spelt på albuma til Martyn.
Eurosport
Historie
Den 25. mai 2008 vart Eurosport HD opna, denne kanalen sender det same som hovudkanalen, berre i High Definition.
Arbeidsplattform
Oppbygging
Plattforma har sidevegger og liknar meir på ei korg enn ei plattform. Korga er montert på ei hydraulisk manøvrert arm som løftar ho til rett høgd.
Frimerke
Historie
Den 6. mai 1840 vart det første frimerket utgjeve i Storbritannia etter eit forslag av Rowland Hill. Frimerket var pålydande 1 penny og med eit trykk av dronning Viktoria i svart. Blant frimerkesamlarar kallast merket «One Penny Black».
Frimerket spreier seg over heile verda
Det første frimerket i Noreg vart utgjeve i 1855. Motivet var riksvåpenet trykt i blått og prisen var 4 skilling. Frimerket er det einaste utgjeve i Noreg utan landnamn og taggar.
Kår
På store bruk kunne kårfolket krevje romslege kår. I ein kårkontrakt frå 1856 er det mellom anna teke med at dei har rett på 4 kyr og at den eine skal bæra før jul kvar haust. Når kårfolket døydde skulle kårytaren få kyrne mot at han kosta gravferda.
Amyl
Elva renn saman med Kazyr og dannar Tubaelva, som igjen er ei sideelv til Jenisej. Amyl spring ut frå Sajanfjella. Frå 1835 vart det utvikla gullgruver i området rundt elva.
Bumbo
Bumbo vart utvikla frå grogg av sjømenn og piratar i det karibiske havet. Grogg inneheld ein del sitrusjus, som verna sjømenn mot skjørbuk, men også gjorde drykken sur. Sjømenn i det karibiske området turvte ikkje sitrusjus fordi reisene deira var kortare og dei åt ein del frukt og grønsaker på skipet. Dei brukte difor sukker og muskat i staden for sitronjus for å få ein søtare drykk.
Klima i Europa
Nedbør
Sidan Atlanterhavet i stor grad påverkar klimaet i Europa kunne ein forvente at Europa i det store og heile har eit fuktig klima. Nordlege og sentrale delar av Europa får ein god del regn og snø gjennom heile året, men store delar av kontinentet får ikkje dei store mengdene. Det meste av kontinentet nord for Alpane, frå Frankrike via Tyskland til Russland har ein nedbørsnormal som er mindre enn 1000 mm i året. Paris og London har enno mindre, berre om lag 600 mm i året, noko som er mindre enn til dømes New York City, San Francisco og Sydney.
Bazaikha
Bazaikha (russisk Базаиха) er ei elv i Krasnojarsk kraj i Russland og ei av sideelvane til Jenisej frå høgre. Elva er 90 km lang. Elva har ei middelvassføring på 5,0 m³/s.
Lofsöngur
Songen
Lofsöngur har tre vers, det er vanleg å berre synge det fyrste i mindre høgtidlege samanhengar.
Tiszasjøen
Reservoaret vart bygd på elva Tisza for å kontrollere flaumfarane og vart bygd i 1973. Fyllinga var ferdig på 1990-talet og gav eit areal på 127 km². Innsjøen er 27 km lang med eit middeldjup på 1,3 m og eit maksimalt djup på 17 m. Han inneheld 43 km² med småøyar.
Furupraktbille
I Noreg er furupraktbilla kjend frå gamalt av ved ymse lokalitetar i Aust-Agder, Telemark og Oslo, i nyare tid berre frå Drangedal kommune. På grunn av dette vart arten ført opp i Norsk raudliste 2006.
Kjenneteikn
Larven til furupraktbilla er kvit med brunt hovud og manglar bein. Han kan bli så mykje som 7 centimeter lang og lever i furutømmer. Når han gneg seg ut er det gjennom om lag 1 centimeter breie hol på tvers av lengderetninga i veden.
Cliff Burton
Clifford Lee Burton var bassist i Metallica.
Antistoff
Antistoffklasser (isotypar) i humant immunglobulin
IgM (immunglobulin M) er utviklingshistorisk truleg den eldste antistoffstypen. IgM er det fyrste spesifikke immunglobulinet som vert produsert ved primærkontakt med eit immunogen og kan påvisast i akutt infeksjonsfase. IgM-produksjon er uttrykk for eit primært immunsvar. IgM er eit stort molekyl der 5 grunneiningar (pentamer) som vert haldne saman av ei cysteinrik J(join)-kjede. På grunn av molekylstorleiken har det vanskar med å penetrera ut i kroppsvev, og i svangerskapet kan det ikkje passera morkaka (placenta). IgM-molekylet kan binda antigen på 10 ulike stader og har difor sterk agglutinasjonsevne. Pentamerkomplekset aktiverar komplementsystemet på klassisk veg. Reaksjonar i ABO-blodgruppesystemet er IgM-medierte. Som antigenreseptor på B-celler (BCR) ligg IgM føre i monomerisk form.
Skoltegrunnskaien
Historie
Hamneingeniørvesenet byrja kaibyggearbeidet på den ytre halvdelen av utstikkaren. Dette måtte gjerast før den gamle moloen kunne rivast, for å unngå at Vågen vart liggjande uverna. Til arbeidet måtte det mykje fyllmasse til, skaffa frå utsprengninga av tunnelen for Fløybanen. Det vart lagt ein transportviadukt for skinnegåande trallar til Torget. Deretter vart massane overført til lekterar, og kaimurar vart bygde høge som 3-4 etasjars hus.
Emotional Rescue
Historie
Albumet vart spelt inn gjennom 1979, først i Nassau på Bahamas, så i Paris, og til slutt nokre ekstra lydspor i New York City. Emotional Rescue var det første Rolling Stones-album etter Keith Richards vart frikjend frå narkotikamisbruk i Toronto som kunne ha sett han i fengsel i fleire år. Med ny giv etter det suksessrike Some Girls skreiv Richards og Mick Jagger fleire nye songar - nokre av dei kom ut på Tattoo You og berre ti vart valde ut til Emotional Rescue.
Omslaget var teikna av Peter Corriston og viser eit utval av bandfoto som vart tekne med eit varmesøkjande kamera.
Halfeti
Halfeti er ein by og eit lite distrikt på austbreidda av Eufrat i provinsen Şanlıurfa i Tyrkia, 120 km frå byen Şanlıurfa. Byen har kring 9 000 innbyggjarar (2010) med litt over 30 000 innbyggjarar i distriktet.
Vassreservoar
Bruk
Reservoar kan nyttast på mange måtar for å kontrollere korleis vatnet strøymer vidare nedover vassvegane. Reservoar som vert nytta til kunstig vatning vert sleppe ut i eit nettverk av kanalar til jordbruksområde eller sekundære vassystem. Dette vatnet vert heller ikkje vanlegvis nytta til drikkevatn. Nokre reservoar vert kalla balansereservoar som vert nytta for å hindre flaum nedanfor reservoaret. Reservoaret samlar opp vatn i periodar då det regnar mykje og slepp vatnet ut att i løpet av lengre tidsrom enn om vatnet hadde fått strøyme fritt.
Tekebaşı
Tekebaşı er ein by i distriktet Samandağ i provinsen Hatay i Tyrkia. Byen har kring 9000 innbyggjarar.
Braunschweig
Historie
Opphavet til byen er ukjend, men ein meiner at byen vart danna av to busetnadar som vart slått saman. Den eine vart grunnlagd av Bruno II, ein saksisk greve som døydde før 1017, på den eine side av Oker. Den andre busetnaden vart grunnlagd av grev Dankward, som slottet Dankwarderode er kalla opp etter. Det opphavlege namnet på byen var Brunswik ein kombinasjon av namnet Bruno og wik, ein stad der kjøpmenn tok seg ein kvil og lagra varene sine. Namnet indikerer derfor ein ideell kvileplass, sidan han låg ved ein vadestad over Oker. Dokument frå kyrkja St. Magni frå 1031 oppgav namnet på byen som Brunesguik. Ei anna forklaring på namnet er at det oppstod frå Brand, eller brenning, som indikerer ein stad der landskapet vart rydda etter ein brann.
Ein liten del av gamlebyen overlevde òg bombetokta. Store delar av det som vart øydelagd vart restaurert og bygd opp att etter krigen.
Barbiturat
Ved dagleg misbruk kan symptoma vera søvnvanskar, hovudverk, trøyttleik, nedsett konsentrasjon, hukommelsesproblem og kjenslemessig ustabilitet.
Barbiturata er etterkvart ikkje å finna på den legale marknaden lenger, då dei hadde ein klårt større tendens til utvikling av tilvenjing og ein større risiko for å gje forgifting enn benzodiazepinar.
Beyoğlu i Kahramanmaraş
Beyoğlu er ein liten by i distriktet Türkoğlu i provinsen Kahramanmaraş i Tyrkia. Byen har kring 8 000 innbyggjarar (2010).
Christian Sissener
Sissener var son til ein infanterioffiser. Sjølv vart han student i 1870 og studerte så jordbruk i nær eit år hos storbonden Arne Omsted i Grue, medan han i 1873/74 gjekk landsbruksskulen på Ås i Akershus.
Sissener var valmann 1888, 1891, 1894 og 1897. Fyrst på valtinget 1897 nådde han opp og representerte perioden 1898-1900 Smaalenenes amt og partiet Høgre på Stortinget. Han var medlem i Landbrukskomiteen.
Viktor Kortschnoi
Både i 1978 og 1981 klarte Kortschnoi å kvalifisere seg til VM-kamp mot Karpov. Kampen i 1978 blei jamnspelt og dramatisk, med bruk av parapsykolog og anklager om juks, men til slutt vann Karpov. I 1981 vann Karpov klart.
Sjakkarriere
Kortschnoi har ei lang og omfattande sjakkarriere, med mange sigrar. Blant dei viktigaste er fire sovjetmeisterskap i sjakk, i åra 1960, 1962, 1964/65 og 1970.
Kissin' Cousins
Kissin' Cousins er det 20. albumet til Elvis Presley, gjeve ut av RCA Victor i mono og stereo, LPM/LSP 2894, i april 1964. Det er filmmusikken til filmen med same namn frå 1964. Innspelinga fann stad i RCA Studio B i Nashville i Tennessee, den 26. og 27. mai, og 29. og 30. september 1963. Albumet nådde sjetteplassen på Billboard Top LP's-lista i USA. Albumet selde til gullplate 27. mars 1992 i USA.
Kurejka
Kurejka, òg kalla Ljuma eller Numa (russisk Куре́йка, Лю́ма eller Ну́ма) er ei elv i Krasnojarsk kraj i Russland og ei av sideelvane til Jenisej frå høgre. Elva er 888 km lang og har eit nedslagsfelt på.
196 Philomela
Seint på 1990-talet samla eit verdsomspennande nettverk av astronomar inn lyskurvedata som dei brukte til å finna ut av rotasjon og form for 10 asteroidar, blant dei 196 Philomela.
Burlesk
Ordsoge
Ordet burlesque tyder eigentleg opp-ned, og sjangeren handlar ofte om å snu sosiale normer på hovudet. Nemninga blei først teken i bruk i Frankrike på 1600-talet, om groteske imitasjonar av noko som var opphøgd eller patetisk. Frå tidleg på 1700-talet blei burlesk brukt i Europa for å skildra musikalske verk som hadde både seriøse og komiske element, slik at dei fekk ein grotesk effekt.
DS «Columba» (1929)
DS «Columba» (kallesignal LHQN - LDLK) var eit dampskip bygt i 1929 som passasjer- og lasteskip for Det Bergenske Dampskibsselskab (BDS).
Andre verdskrigen
7. oktober 1941 vart skipet rekvirert av tyskarane, men levert attende 12. desember 1941. I februar 1944 deltok det i ein tysk konvoi der «Anna Sofie» gjekk på grunn. I 17. april 1945 kolliderte «Columba» med ein tysk dampar i Bømlafjorden. «Columba» var lasta med 1 076 tonn levnetsmidlar og fôrcellulose. Det var disig vêr med til dels tåke og skipet hadde utkikk på bakken gåande med varierande fart. Brått høyrde dei ein smell framme og forstod at det var eit anna skip som hadde gått på land. «Columba» kom like bak og klarte ikkje å unngå ein samanstøyt med det tyske fartøyet. «Columba» fekk ein del skade, men ikkje verre enn at dei kunne halde fram mot Bergen. Lasta vart ikkje skadd.
Etter krigen
I mai 1945 var «Columba» blant dei første skipa som henta forsyningar i Oslo for Nord-Noreg. I juni var det i Danmark etter poteter. Det hadde òg turar til Frankrike og Storbritannia utover 1945.
Skipet
Tonnasjen til skipet var ved levering 1 126 brt, 587 nrt og lasteevna var 1 550 dødvekttonn. Volumet i lasterommet var 1 823 m³. Hovudmaskinen var ein kolfyrt tresylindra ekspansjon dampmaskin, levert av Bergen Mekaniske Verksted. Oppgjeven yting var 900 iHk (indikerte hestekrefter) og 180 nominelle hestekrefter som gav ein toppfart på 10,5 knop. Skipet hadde lugarar til fire passasjerar.
Samisk språkforsking i Finland
1800-talet
Ei eiga samisk språkforsking starta i Finland først etter at Finland ikkje lenger var del av Sverige, og då som ein del av den nasjonale mobiliseringa for ein sjølvstendig finsk kultur og språk. Den første professoren i finsk i Finland var fennougristen Matias Alexander Castrén, vart utnemnd i 1851. Castrén var framfor alt kjend som ein pioner når det galdt lingvistisk feltarbeid, og den første forskingsreisa si gjorde han til samisk område.
Andre forskingsemne
Det ser ut til at historisk språkforsking skal få sin renessanse med yngre forskarar, Ante Aikio og Marja-Liisa Olthuis har for nord- og enaresamisk tatt opp historiske emne i arbeidet sitt. Etter at den finske etymologiske ordboka Suomen sanojen alkuperä vart gjeven ut tok redaksjonen til å arbeide med ei samisk etymologisk ordbok, dette arbeidet er no i gang på Forskingscentralen för de inhemska språken.
John Millington Synge
Aranøyane
Dei første forteljingane hans om livet på øyene vart publisert i New Ireland Review i 1898, og oppteikningane i bokform, The Aran Islands, vart fullført i 1901 og utgjeven i 1907 med illustrasjonar av Jack Yeats. Denne boka er ein lågmælt refleksjon over livet på øyene og gir til kjenne Synge si oppfatning av at bakom den katolske trua til øybuarane var det mogeleg å oppdaga undertonar av eldre, heidensk tru, som forfedrane deira hadde hatt.
Dotter
Dotter er kvinneleg avkom, ei jente eller kvinne i høve til foreldra sine. Det svarer til son for menn. Nemninga blir òg brukt analogisk i fleire felt, for å visa tilhøve mellom grupper eller bestanddelar (til dømes dottercelle og dotterselskap).
Kapp Billings
Kapp Billings, russisk Мыс Биллингса; Mys Billingsa) er eit nes på nordkysten av Tsjukotka i Russland. Området rundt Kapp Billings er fylt med smale landtunger, sandbankar, myrområde og ei rekkje lagunar.
Forlana
Forlana, òg skrive furlana, friulana og forlane, er ein gammal italiensk folkedans frå Friuli i Nord-Italia, med hurtige, kraftige og lystige rørsler i 6/8 eller 6/4 takt. Ein kjenner til dansen tilbake til 1609 og han vart populær i midten av 1780-åra.
Kapp Buor-Khaja
Kapp Buor-Khaja (russisk Mys Buor-Khaja) er eit nes i Laptevhavet i republikken Sakha i Russland. Det ligg mellom Buor-Khaja-bukta i vest og Janabukta i aust.
Brandenburgkonsertane
Brandenburgkonsert No. 2 i F-dur, BWV 1047
Stykket var tema song for William F. Buckley, Jr. sin Firing Line. Han vart òg vald med på «gullplata», ei grammofonplate med lydar frå jorda, språk og musikk send ut i det ytre verdsrommet med Voyager-sondane.
Brandenburgkonsert No. 3 i G-dur, BWV 1048
Instrumentering: tre fiolinar, tre bratsjar, tre celloar og basso continuo (med cembalo)
Brandenburgkonsert No. 4 i G-dur, BWV 1049
Bach tilpassa den fjerde Brandenburgkonserten som det siste av samlinga av seks cembalokonsertar, konsert for cembalo, to blokkfløyter og strykarar i F-dur, BWV 1057. I tillegg til å ta det meste av solofiolinen si rolle, tar cembaloen òg over nokre av blokkflytene sine delar i andante, og spelar ein basso continuo-rolle til tider og stundom legg til ein fjerde kontrapunktisk rolle til den originale trestemde teksturen (noko Bach stundom gjorde medan han improviserte). Cembalokonserten er derfor meir enn ein transkripsjon.
Brandenburgkonsert No. 5 i D-dur, BWV 1050
Ripieno: fiolin, bratsj, cello, violone, (cembalo)
Cembaloen er både eit concertino- og eit ripieno-instrument. I concertino-delane har han rolla som obbligato; i ripieno-delane er han generalbass.
Couldn't Love You More
Vinylutgåva av albumet inneheld berre ti songar og ei seinare CD-utgåve på Universe inneheld ei anna rekkefølgje på songane. Den italienske utgåva kom med eit anna plateomslag.
Kapp Serdtse-Kamen
Kapp Serdtse-Kamen (russisk мыс Сердце-Камень, tyder «Kapp Hjartestein») er eit nes på nordaustkysten av Tsjukotka i Russland. Det ligg om lag 30 km aust for Neskynpilgynlagunen.
Steinete Tunguska
Namnet på elva kjem av at ho renn over område med småstein, utan synleg vatn.
Demning
Fyllingsdammar
Fyllingsdammar er laga av komprimert jord, og har to hovudtypar: stein- og jordfylte. Fyllingsdammar baserer seg på tyngdekrafta på same måte som gravitasjonsdammar (massivdammar) baserer seg på betongen si vekt for å halde han stabil.
Romanen The Number of the Beast
I romanen viser det mytiske nummeret seg ikkje å vera 666, men 6^{6^6}, eit utruleg stort nummer tilsvarande 1·1036306.
Elektrisk krins
Passive krinsar
Ein passiv krins er ein krins som har berre passive komponentar. Passive komponentar tilfører ikkje energi til krinsen, men motstandar absorberer energi, som dei omformar til termisk energi. Reaktive passive komponentar, som spolar og kondensatorar lagrar energi, som dei så kan avgje til krinsen. Spolar lagrar energi i eit magnetisk felt og kondensatorar lagrar energi i eit elektrisk felt. Andre passive komponentar er transformatorar og diodar, brytarar, kontaktar, og så bortetter.
Passive krinsar er berre nyttige når dei vert kopla til spennings- eller straumkjelder, eller når dei inngår som ein del av ein annan krins. Typiske døme på passive krinsar er passive filter, som til dømes delefilteret i ein høgtalar, likerettarar i energiforsyningsmodular og så vidare.
Hell Freezes Over
Hell Freezes Over er det andre konsertalbumet til Eagles, gjeve ut i 1994. Det inneheld fire nye studiospor og elleve konsertopptak for ein MTV-spesial frå april 1994. Albumet gjekk til topps på Billboard-lista, der det låg i to veker. Det er det ander konsertalbumet ti lbandet etter Eagles Live i 1980. Eagles hadde kome saman att etter ein fjorten år lang pause. Albumet vart ein like stor suksess som turneen og selde over seks millionar eksemplar og inneheldt to singlar som nådde topp 40, «Get Over It» og «Love Will Keep Us Alive». Bandbesetninga bestod av besetninga frå Long Run-tida: Don Henley, Glenn Frey, Joe Walsh, Don Felder og Timothy B. Schmit. Turneen varte frå 1994–96 og vart ein av dei mest suksessrike turenane i musikkhistoria. Albumet inneheld ein akustisk versjon av «Hotel California». Hell Freezes Over vart òg gjeve ut på video i form av VHS, LaserDisc og DVD.
Bakgrunn
Namnet på albumet er ein referanse til det Don Henley sa då bandet braut opp i 1980. Han sa at bandet kom til å spele saman att først når «Hell freezes over» (når helvete frys til). Ein av dei mest kjende songane på albumet er eit nytt arrangement av «Hotel California» med ein lengre akustisk gitar- og perkusjonsintro. I byrjinga av konserten seier Glenn Frey: «For å få det sagt, me gjekk aldri frå kvarandre; me berre tok ein 14 år lang pause.»
Pjasina
Pjasino spring ut frå Pjasinosjøen og munnar ut i Pjasinobukta i Karahavet. Det er meir enn 60 000 innsjøar i nedslagsfeltet til Pjasina og til saman utgjer dei eit areal på 10 450 km². Elva frys til seint i september eller tidleg i oktober og er isdekt til juni.
Finnstadpollen
Finnstadpollen er ein fjord på Vestvågøy i Lofoten. Han strekkjer seg 4 km nordover, men den inste delen av han vert kalla Storfjorden.
Vadkertsjøen
Vadkertsjøen (ungarsk Vadkerti-tó eller stundom Büdös-tó) er ein innsjø i nærleiken av byen Soltvadkert i Ungarn. Han har vorte ein av dei mest populære turistdestinasjonane i Ungarn, sidan han har mange av dei same eigenskapane som Balatonsjøen, men med lågare prisar og ikkje så overfolka.
Varna
Historie
Sjølv om Russland og Det osmanske riket kjempa fleire slag i Varna på 1700- og 1800-talet opplevde byen på 1830- og 1840-talet ein økonomisk oppgang, og vart sete for fleire europeiske lands konsulat. Den første jarnbanelinja i Det osmanske riket, innvigd i 1866 knytte Varna saman med Ruse ved Donau og dermed med Vest-Europa. Ho stimulerte utviklinga av skipsfart og lett industri. Sjølv etter sjølvstende til Bulgaria frå Det osmanske riket 28. juli 1878 var Varna ein viktig hamne- og handelsby.
Annie Skau Berntsen
Annie Margaret Skau Berntsen, også kjend som Søster Annie, var ein norsk sjukepleiar og misjonær i Kina og Hong Kong.
Gross Schärhorn
Gross Schärhorn vart klive fyrste gongen i 1842 av Georg Hoffmann, J. Gisler og P. L. Imholz.
Son
Son er eit avkom som er hankjønn; ein gut eller mann i høve til foreldra sine. Det tilsvarande kvinnelege omgrepet er dotter.
Nintendo Entertainment Analysis and Development
I 2004 gjekk Nintendo gjennom ei omstrukturering, som innebar at Nintendo Research & Development 1 og Nintendo Research & Development 2 vart slådde saman med EAD. Nintendo EAD sjølv er no delt i fem åtskilde lag som jobbar på ulike prosjekt.
Son
Patronymikon
I mange kulturar tyder etternamnet til familien «son av», som viser til opphav, og at familien stammar frå ein felles forgjengar. Det kan variera mellom å vera ved starten (ap, bin) eller slutten av etternamnet (-son, -sen).
Tsjaunskajabukta
Tsjaunskajabukta eller Tsjaunbukta (russisk Чаунская губа, Tsjaunskaja guba) er ei bukt i Aust-Sibir-havet, aust for Kolyma og vest for Tsjukotkahalvøya i Russland.
Bukta er kalla opp etter Tsjaunelva som munnar ut i bukta i sør. Andre elvar som munnar ut i bukta er Itsjuvejem, Paljavaam, Leljuvejem og Putsjevejem.
Symfoniorkester
Messingblåsarar
Messingblåsarane har til liks med treblåsarane fått namnet sitt etter det materialet dei opphavleg er laga av. Messing er naturleg nok det viktigaste materialet. Overflata av instrumenta er ofte belagt med sølv, gull eller nikkel. I symfoniorkesteret tel messingblåsarane forholdsvis få instrument, men stemmane er kraftige og gir mykje klang. Tonen oppstår når luftsøyla inne i instrumentet blir sett i regelmessige svingingar.
Slagverk
Slaginstrumenta er den yngste gruppa i symfoniorkesteret. Oppgåva deira er å skapa og framheva rytmen. Slaginstrumenta har for ein stor del sitt opphav i ei rekkje primitive instrument. Dei blei først laga av gjenstandar frå naturen som umiddelbart kunne gi lyd, til dømes hole trestokkar, fruktskal, hovudskal, stein og skjel.
I symfoniorkesteret er det berre eit lite utval av slaginstrumenta som har fått plass. I starten var det berre pauke og tromme som blei brukt, men i seinare tid har slaginstrumenta blitt fleire.
Andre instrument
Andre instrument er ikkje standard i orkesteret, men kan bli tatt inn ved visse høve. Eksempel på slike instrument er saksofon, flygelhorn, kornett, eufonium, glasharmonika, wagnertuba, trekkspel, theremin, mandolin og gitar. For eksempel opptrer saksofonar i eit avgrensa repertoar frå det 19. og 20. hundreåret. Mens dei i enkelte tilfelle berre blir nytta som soloinstrument, som i Maurice Ravels orkestrering av Modest Mussorgskijs Bilete på ei utstilling, inneheld andre av Ravels verk, som hans Bolero, orkesterstemmar der saksofonen er ein del av ensemblet. I tillegg finn ein eufonium i nokre stykke frå romantikken og kunstmusikk frå det 20. hundreåret, og kornettar opptrer i balletten Svanesjøen av Tsjajkovskij, La Mer av Claude Debussy og i mange orkesterverk av Hector Berlioz. Med mindre desse instrumenta blir spelt av medlemmar i orkesteret som eit andreinstrument (for eksempel ein trombonist som byter til eufonium for ein spesiell passasje), bruker orkestra frilansmusikarar for å kunne spela verk som krev instrumentalistar som dei ikkje har i staben. I mange tilfelle av moderne musikk blir òg elektriske instrumenter som mellom anna elektrisk gitar/bass, synthesizer og båndspelar brukt.
UNICEF
UNICEF (United Nations International Children's Emergency Fund) er FNs barnefond, og blei oppretta etter andre verdskrigen for å avhjelpe situasjonen for naudlidande born. Sidan den gong har organisasjonen arbeida med naudhjelp, katastrofehjelp og utviklingshjelp over heile verda.
Tajmyra
Tajmyra (russisk Таймыра) er ei elv i Krasnojarsk kraj i Russland. Elva er 840 km lang og har eit nedslagsfelt på. Elva har ei middelvassføring på 1220 m³/s og renn over Tajmyrhalvøya.
Øvre Tajmyr renn ut i Tajmyrsjøen frå vest og er den største elva som renn ut i innsjøen.
Drammensbrua
Opprusting og utviding av Drammensbrua
I 2006 blei den gamle brua rusta opp. E18 over Drammensbrua fekk fire felt etter at ei ny bru var bygd inntil den gamle oppstraums mot byen. Både den nye og den gamel brua blei kledd med aluminiumsplater på undersida, som skal reflektere lyset frå elva under. Dei firkanta pilarane som held den gamle brua oppe, vart bytta ut med nye, sylindriske, slik at dei to bruene fekk same utsjånad.
Mikhail Bakunin
Konflikt med Marx
I 1868 gjekk han inn i den Første Internasjonalen. Der kom han i konflikt med Marx, og Bakunin meinte Marx sin sentralisme var skadeleg for arbeidarrørsla og sosialismen. Bakunin og hans tilhengarar argumenterte med at den revolusjonære rørsla måtte praktisere den likskapen og fridomen som var målet, slik at ikkje mål og middel kom i motsetning til kvarandre. Marx på si side var redd for Bakunin sin sans for hemmelege smågrupper, som Marx meinte ville vere isolerte frå massane og ikkje bringe rørsla framover.
Roustabout
Roustabout er det 21. albumet til Elvis Presley, gjeve ut på RCA Victor Records i mono og stereo, LPM/LSP 2999, i oktober 1964. Det inneheldt filmmusikken til filmen med same namn. Innspelinga fann stad i Radio Recorders i Hollywood den 2. og 3. mars og 29. april 1964. Det nådde toppen av Billboard Top LP's-lista. Det selde til gullplate 20. mai 1988 av Recording Industry Association of America. Albumet vart det siste filmmusikkalbumet som nådde toppen av lista og det siste albumet generelt som nådde toppen før Aloha From Hawaii: Via Satellite i 1973.
Cecil Brower
Biografi
I 1931 danna han og Pitts The Southern Melody Boys med Bob Wren og Burke Reeder, som vart det første string-bandet som brukte improviserte soloar, inspirert av jazzfiolinisten Joe Venuti, som var eit stort idol for Brower. Han var den første som meistra dobbel shuffle, ein bogeteknikk som Venuti fann opp seint i 1920-åra for å skildre ein shuffle-teknikk. Brower brukte dette til stor effekt og gav stilen vidare til andre felespelarar i Texas tidleg i 1930-åra. The Southern Melody Boys spelte populærmusikk og spelte på WBAP-AM og KTAT-AM i Fort Worth.
1950-åra–1960-åra
Sommaren 1961 spelte han på NBC-TV-programmet Five Star Jubilee. I 1962 gav «Cousin» Cecil Brower And His Square Dance Fiddlers ut albumet America's Favorite Square Dances (Mercury MGS 27015, òg gjeve ut på Smash SRS 67015 og Cumberland green label 29509); og i 1970 gav Cumberland ut Old Fashion Country Hoedown (Cumberland 29500).
Blasfemi
Straffeloven 1902 § 142 («blasfemiparagrafen») vart oppheva ved lov 29. mai 2015. nr. 35.
Kjernefysikk
Fisjon
Fisjon er det som hender når atom (oftast Uran- eller Plutoniumatom) spaltar seg og frigjer energi. Denne teknologien brukar dei i Kjernekraft og Atombomber som Little Boy og Fat Man, som blei sleppte over Hiroshima og Nagasaki av amerikanarane under den andre verdskrigen.
Fisjon skjer når svært snøgt farande nøytron splittar eit atom, til dømes eit uranatom, ved at nøytrona kolliderer med atomet sin kjerne. Når eit nøytron smell saman med ein ustabil atomkjerne på denne måten, fører det til at nøytron i atomkjerna frigjer seg. Desse fer som prosjektil ut av atomkjerna og kan igjen kollidera med andre atomkjernar. Kvar vesle kollisjon gjer at det vert frigjort litt varme, og sidan talet på kollisjonar aukar til mange tusen i sekundet, stig temperaturen til uranet fordampar. Fisjon skjer òg med Plutonium som drivstoff, men Plutonium er både meir sjeldant og dyrare, sidan det ikkje eksisterer på jorda naturleg, slik uran gjer.
Korleis utløyse fisjon
Fisjon skjer blant anna når ein radioaktiv isotop vert utsett for ei sjokkbølgje. Det kan òg hende når plutonium kjem over den kritiske massen.
27. juli
27. juli er den 208. dagen i den gregorianske kalenderen (209. under skotår). Det er 157 dagar att av året.
Bakony
Kjelde
Transdanubio
Songen The Heart of the Matter
«The Heart of the Matter» er ein song av den amerikanske songaren Don Henley frå det tredje studioalbumet hans, The End of the Innocence (1989). Songen er skriven av Henley, Mike Campbell og J.D. Souther, og produsert av Henley, Campbell og Danny Kortchmar. Songen vart gjeven ut som den tredje singelen frå albumet og nådde 21. plassen på Billboard Hot 100 og andreplassen på Mainstream Rock Tracks-lista tidleg i 1990. I 1994 spelte Henley og resten av Eagles, ein akustisk versjon av songen på ein konsert. Songen kom ikkje med på konsertalbumet Hell Freezes Over, men er med på konsert-DVDen.
Tym
Tym frys til i oktober eller tidleg i november og er isdekt til seint i april eller i mai. Elva kan nyttast til skipsfart 560 km oppover frå munningen.
Neskynpilgynlagunen
Neskynpilgynlagunen (russisk Лагуна Нэскэнпильгын) er ein grunn kystinnsjø i Tsjuktsjarhavet på nordsida av Tsjukotkahalvøya i Russland. Han ligg 30 km aust for Koljutsjinskajabukta.
Romar
Romar er ei nemning på ein innbyggjar av byen Roma i Italia. Roma var lenge hovudstad i Romarriket. Ein som var borgar av Romarriket, vart kalla romersk borgar. Ein som var romersk borgar, eller til dømes var soldat for Romarriket, kunne verta kalla ein romar.
26. juli
26. juli er den 207. dagen i den gregorianske kalenderen (208. under skotår). Det er 158 dagar att av året.
Lyndon State College
Colleget vart grunnlagt i 1911.
Munnharpe
Munnharpe er eit av dei eldste musikkinstrumenta som finst, og er utbreidd i store delar av verda.
Charles III av Storbritannia
Familie og slektskap
Charles er den eldste sonen til dronning Elisabeth II og prins Philip. På same vis som faren prins Philip, høyrer han til Fyrstehuset Schleswig-Holstein-Sonderburg-Glücksburg.
Neologisme
Neologisme (av gresk νέος, (neos), «ny» og λόγος (logos), «ord», «tale») eller nyord er eit nytt ord i språket. Slike ord blir typisk danna av språkbrukarar for å dekka behov for ord som ikkje finst frå før i språket deira. Ved nokre høve kan fagmiljø gå aktivt inn for å finna passande ny terminologi for sitt språk. Nokre neologismar seier noko om tekniske framsteg, som til dømes ord for nye produkt og oppfinningar, medan andre seier noko om samfunnsendringar, som til dømes ord for nye produkt, idear eller handlingar. Mange av desse orda blir berre brukte ei kort tid, men nokre av dei blir del av etablert språkbruk og blir etter kvart tekne inn i ordbøkene.
Nyord kan vera lånte inn direkte frå andre språk, som framandord, eller dannast frå andre ord i opphavsspråket. På norsk er det vanleg å danna nye ord gjennom samansetjingar, typisk av to substantiv. Nokre ord er lånte frå eit anna språk, men omsette ledd for ledd.
Siracusa
Frå romarane til mellomalderen
Sjølv om byen gradvis var i tilbakegang var Siracusa hovudstad for romarane på Sicilia og hamna var viktig for handel mellom dei austlege og vestlege områda av riket. Kristendomen spreidde seg i byen etter at Paulus forkynte i byen og St. Marziano, den første biskopen i byen, gjorde han til eit av dei viktigaste sentera for omvending i Vesten. I denne tida førte forfølgingane av dei kristne til at det vart bygd massive katakombar og berre katakombane i Roma er større.
QE2
Nyutgjeving
Albumet kom ut på ny på Mercury Records den 30. juli 2012.
Rubbestad
Rubbestad er ei bygd på Senja i Senja kommune i Troms og Finnmark. Bygda ligg på nordsida av Solbergfjorden like aust for bygda Vangsvika.
Berlin
Staten Berlin har som sine fargar raudt/kvitt/raudt, og våpenet er ein svart oppreist bjørn.
Donau
Byar
Donau renn gjennom fylgjande byar:
Moderne skipsfart
Havgåande skip kan sigle opp Donau frå Svartehavet til Brăila i Romania og elveskip kan gå vidare til Kelheim i Bayern i Tyskland; mindre fartøy kan så gå vidare oppover elva til Ulm i Tyskland. Om lag 60 av sideelvane er òg framkommelege for ulike fartøy.
Geologi
Sjølv om kjeldeelvane til Donau i dag er relativt små, er Donau geologisk sett ei mykje eldre elv enn Rhinen, som òg har nedslagsfelt i sørlege delar av Tyskland. Sidan Rhinen er den einaste elva med utspring i Alpane som renn nordover mot Nordsjøen finst dei ei usynleg line som deler store delar av Sør-Tyskland. Denne lina vert stundom kalla Det europeiske vasskiljet.
Før den siste istida i pleistocenperioden, starta Rhinen ved den sørvestlege enden av Schwarzwald, medan vatnet frå Alpane som i dag renn ut i Rhinen, rann austover i den såkalla Urdonau. Delar av dette gamle elvefaret, som var mykje større enn dagens Donau, kan ein framleis sjå (no utan vatn) som djupe dalar i Dei schwabiske Alpane. Etter at den Øvre Rhindalen var erodert endra vassvegane i Alpane retning, og rann ut i Rhinen.
Sidan Dei schwabiske Alpane stort sett består av porøs kalkstein (karst), og sidan Rhinen ligg lågare i terrenget enn Donau, så fører undergrunnselvar mykje vatn frå Donau til Rhinen. Om sumaren, når Donau ofte har lita vassføring, kan ho forsvinne heilt gjennom desse undergrunnselvane ved to stader i Dei schwabiske Alpane, kalla Donauversickerung (Donausluket). Det meste av dette vatnet kjem opp att berre 12 km lenger sør ved Aachtopf i Tyskland, og her renn det om lag ut 8 500 liter per sekund. Dette vatnet renn ut i Bodensjøen, og dimed vidare med Rhinen. Det europeiske vasskiljet gjeld då altså berre for vatnet som renn vidare frå dette punktet, og berre dei dagane av året då Donau har nok vatn til å kome seg forbi sluka i Donauversickerung.
Filippinarhavet
Filippinarhavet utgjer ei eiga litosfæreplate, Filippinarplata, som dukkar under Eurasiaplata. På båe sidene av Filippinarhavet er det djuphavsgroper, m.a. den 10 540 meter djupe Filippinargropa mot Filippinene og verdas største djuphavsgrop, Marianergropa på 11 034 meter ved Marianane.
Arendalsbanen
Drift
Banen er ein av Trafikkpakke 1 Sør. Resultatet av konkurransen var at NSB tapte og det britiskeigde selskapet Go-Ahead Norge overtok drifta frå 15. desember 2019. Toga på banen som er eigd av Norske tog, blir trafikkert med elektrisk motorvognsett type 69H (3 vogner) bygd i 1983-84.
University of Illinois
Lærestader og skular
Fysikaren John Bardeen er den einaste i verda som har vunne Nobelprisen i fysikk to gonger.
Mecsek
Fjella dekkjer eit område på om lag 500 km². Den høgaste toppen er Zengő med ei høgd på 682 moh. Mecsek er rik på mineral (inkluder uran) samanlikna med andre område av Ungarn. Klimaet er variert og har element frå både Middelhavet og kontinentet. Området har om lag 20-30 planteartar som er ukjend i andre delar av området rundt Karpatane.
Cembalokonsertar av Bach
Konsert III i D-dur, BWV 1054
Den overlevande fiolinkonsert i E-dur, BWV 1042 var modell for dette verket, som vart transponert ned ein tone for å kunne nå den høgaste tonen på cembaloen. Transkripsjonsprosessen nytta dei same prinsippa som BWV 1053.
Konsert VI i F-dur, BWV 1057
Lengd: ca. 17 minutt
Konsert i g-moll, BWV 1058
Lengd: ca. 14 minutt
Konsert i a-moll, BWV 1044
Lengd: ca. 22 minutt
Konsert i c-moll, BWV 1060
Instrumentering: cembalo I/II solo, fiolin I/II, bratsj, continuo (cello, violone)
Konsert i c-moll, BWV 1062
Den kjende konserten for to fiolinar i d-moll, BWV 1043 er grunnlaget for denne transkripsjonen. Han vart transponert ned ein tone av same årsak som for BWV 1054, slik at ein kunne nå den øvste tonen.
Manualtåka
Manualtåka (katalogisert M27 og NGC 6853) er ei planetarisk tåka som ligg rundt 1200 lysår unna jorda i stjernebiletet Reven. Manualtåka er den første planetariske tåka oppdaga nokosinne, og vart oppdaga av den franske astronomen Charles Messier i 1764.
Magdeburg
Historie
I 1524 kom Martin Luther til Magdeburg, der han preika og innførte protestantisme. Reformasjonen vart raskt tatt opp i byen, der Luther hadde gått på skule. Keisar Karl V gjorde fleire gonger den uregjerlege byen fredlaus, som hadde slutta seg til Torgaualliansen og Schmalkaldenforbundet. Då byen ikkje aksepterte Interimen (1548) vart han omleira av kurfyrste Moritz av Sachsen (1550-1551), men vann tilbake sjølvstende sitt. Styret til erkebiskopen vart erstatta av forskjellige administratorarar frå protestantiske dynasti. Dei neste åra fekk Magdeburg rykte som eit senter for protestantisme og var den første store byen som gav ut verka til Martin Luther. Matthias Flacius og partnarane hans skriv sine antikatolske flygeblad og Magdeburger Centurien, der dei hevda at den romersk-katolske kyrkja hadde vorte eit kongedøme for Antikrist.
I 1631 under trettiårskrigen storma keisarlege troppar byen og massakrerte om lag 20 000 innbyggjarar og brann ned byen under plyndringa av Magdeburg. Byen stod imot ei omleiring i 1629 av Albrecht von Wallenstein. Etter krigen hadde byen berre 400 innbyggjarar igjen. Etter freden i Westfalen (1648) vart Magdeburg gjeve til Brandenburg-Preussen som eit delvis sjølvstendig hertugdøme.
Ruse
Omgjevnad
Nord for Ruse, om lag seks kilometer frå sentrum av byen, ligg den såkalla «Venskapsbrua», som med ei lengd på 2,8 kilometer er den lengste stålbrua i Europa. Den har to etasjar, ein for bilar og ein for jarnbane. Brua vart bygd i 1954 og restaurert i 2003.
Utdanning
Universitetet i Ruset Angel Kantsjev kan utdanna rundt 15 000 Universitetet har campusar i Silistra, Vidin og Razgrad. I byen finst det òg ei underavdeling for Plovdiv høgskule for jordbruk.
Songen Arrival
Mike Oldfield-versjonen
I 1980 spelte Mike Oldfield inn ein versjon av songen for albumet QE2. Songen vart gjeven ut på singel.
Sita
Opphav
Sita blir ofte kalla inkarnasjonen av gudinna Laksjmi, kona til Visjnu. I ein tibetansk tradisjon er ho ein inkarnasjon av gudinna Uma, kona til Sjiva, som har svore at ho skal få bukt med den vonde demonen Ravana. Det blir også sagt at ho er ei tidlegare heilag kvinne (Vedavati eller Manivati) som blei skjenda av Ravana, og som blei gjenfødd for å få hemn over han. Det same blir sagt om kona til himmelguden Indra, Sudjata, og ei himmelnymfe.
Eit vanleg motiv i sogene er at Sita blei funnen i ei plogfure som nyfødd. Ho blir difor ofte rekna som dotter til Bhudevi, Moder Jord. Det blir også fortald at ho blei funnen i ei korg som kom flytande på vatnet eller som var graven ned i jorda. I Valmiki-Ramayana dukkar ho på underleg vis opp då barnlause kong Djanaka pløyer eit jorde for å klargjera det for eit rituale der han skal be om eit barn. Ei forklaring seier at ho er dotter av himmelnymfa Menaka og andeleg dotter av Djanaka, som bad om henne. I nokre versjonar er ho ganske enkelt barnet til Djanaka.
Funn
Då Rama kom fram til havet som skilde Lanka frå fastlandet, sende han apen Hanuman over som speidar. Sita var no anten truga på livet av Ravana, eller tenkte på å ta sitt eige liv for å sleppa unna demonen. Apen bar med seg ringen til Rama for å visa kven som hadde sendt han, og fekk med seg hovudsmykket til Sita tilbake som prov på at ho verkeleg var på Lanka. Ho nekta å setja seg på ryggen hans og flykta som ein tjuv, men sa ho ville venta til Rama sjølv kom og frigjorde henne.
Sita i kulturen
I Janakpur i Nepal skal vera den gamle Mithila, fødebyen til Sita. Her finn ein Janaki Mandir, eit tempel vigd gudinna, og byen er ein viktig pilegrimsstad for hinduar.
Salkaj
Området rundt Salkaj er utsett for det harde arktiske vêret med mange stormar og streng kulde. Havet omkring øya er isdekt ni månader av året slik at ho og naboøyane er landfaste det meste av året.
Emma Goldman
Goldman var også ein tidleg feminist. Men ho var klar motstandar av den puritanismen og seksualfiendtlegheita ho meinte å finne i den amerikanske kvinnerørsla. Det same gjaldt også blant mange mannlege revolusjonære. Ho såg til dømes prevensjonsopplæring som eit særs viktig spørsmål. Goldman såg elles kvinnefrigjeringa som ein del av klassekampen, verken uavhengig av eller overordna denne.
Den russiske revolusjonen hadde gjort Goldman oppglødd, og ho hadde ikkje skjøna korfor russiske anarkistar var skeptiske til bolsjevikane. Opphaldet i landet førte til at ho endra syn, særleg etter at Kronstadt-opprøret blei slått ned i 1921. Ho reiste frå landet med den no faste overtydinga at målet aldri kan rettferdiggjere midla, at metodane ein brukar ikkje kan stå i motsetning til det målet ein har.
Goldman var statslaus frå 1921 til 1925, og flytta frå stad til stad i Europa. Da fekk ho britisk statsborgarskap etter eit proformaekteskap med ein engelskmann. Ho budde likevel lite i Storbritannia, meir i Frankrike og Sveits. Under den spanske borgarkrigen dreiv ho støttearbeid for dei spanske anarkistane i FAI/CNT (Federacion Anarquista Iberica/Confederacion Nacional del Trabajo), som var ei masserørsle til dei blei undertrykt under Franco.
The Meanest Girl in Town
Haley-innspelinga kom ut sommaren 1964. Ho kom ut før Presley si utgåve på Girl Happy, sjølv om Presley faktisk hadde spelt inn sin versjon fleire dagar før Haley: den 10. juni 1964 for Presley, og 16. juni 1964 for Bill Haley & His Comets.
Harry Potter-universet
Gompeblod (futt)
Å vere «futt» er eit uttrykk brukt i Harry Potter-serien om ein som er son eller dotter av magiske (trollmenn eller hekser), men ikkje har arva nokre magiske krefter sjølv. Ofte vert futtar ein skam for fullblods-familiar, som kan vere veldig opptatt av «reint blod» og å vere fullblods. Karakterar i Harry Potter-verda som er eit futt er mellom anna Argus Nask.
Salisburyøya
Salisburyøya (russisk Остров Солсбери; Ostrov Solsberi) er ei øy som ligg sentralt i Frans Josefs land i Russland.
Biologi
Historie
Oppdaginga av DNA på 1900-talet førte til eit nytt kvantesprang for biologien. Ho gjorde at ein kunne forstå og påverka arv og utvikling mykje betre.
Niob
Historie
Charles Hatchett oppdaga grunnstoffet i 1801. Namnet niob vart vedteke av IUPAC i 1950. Grunnstoffet er òg kjend som columbium.
Førekomst
Niob finst ikkje i fri form i naturen, men i mineral som til dømes niobitt.
Bruk
Metallet vert brukt i rustfritt stål og andre legeringar.
Sambindingar
Niobsambindingar er giftige.
Tippeligaen 2005
Spelarar som spelte alle kampar
Åtte spelarar fekk med seg samtlege 2 340 minutt av årets sesong:
1. serierunde
10. april:
11. april:
2. serierunde
16. april: 17. april:
18. april:
4. serierunde
{|
19. serierunde
29. august:
Bratsj
Bratsj, også kalla altviolin, er eit strykeinstrument. Det liknar ein fiolin, men er noko større, og klangen er djupare. Celloen og kontrabassen er igjen større og djupare enn bratsjen. Strengene på ein bratsj er stemt i c, g, d1 og a1. Det engelske og italienske namnet er viola, på fransk er det alto, og på tysk er det Bratsche. Namnet bratsj er avleia frå det fullstendige italienske namnet, som er Viola da braccio (arm-viola), etter koss instrumentet blir halde i kontrast til Viola da gamba (bein-viola).
Mange bratsjistar har fortid som fiolinistar, og på grunn av den liknande utforminga er ikkje spranget alt for stort. På grunn av storleiken på bratsjen, bruker ein ofte modifiserte fiolinar når små barn skal prøva instrumentet.
Tippeligaen 2005
22. serierunde
24. september:
26. serierunde
29. oktober:
President i Pakistan
Presidenten av Pakistan er statsoverhovud for den islamske republikken Pakistan. Ifølgje den pakistanske grunnlova har presidenten makt til å oppløysa nasjonalforsamliga og lysa ut nyval. Denne makta er fleire gonger blitt omformulert i ulike grunnlovstillegg etter fleire militærkupp og utbyttingar av regjeringar.
Presidenten blir vald av eit valkollegium frå senatet, nasjonalforsamlinga og provinsforsamlingane. Han kan sitja i stillinga i in periode på fem år. Dersom presidentperioden blir avkorta eller presidenten er borte, tek formannen for senatet mellombels over embetet.