cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Den transkaspiske regionen
Den transkaspiske regionen (russisk Закаспийская Область, Zakaspijskaja Oblast) eller Transkaspia er eit namn nytta før 1924 om dei russiske områda aust for Kaspihavet som grensa til Khorasan i Iran og Afghanistan i sør, den tidlegare russiske provinsen Uralsk i nord, det tidlegare russiske protektoratet Khiva og Bukhara-emiratet i nordaust og Afghanistan i søraust. Området var 550 489 km² stort med 377 416 innbyggjarar i 1897. Omrmådet tilsvarer i dag omtrent Turkmenistan.
Kultur- og likestillingsdepartementet
Historie
Noreg fekk eit eige kulturdepartement for første gong i 1982, med namnet Kultur- og vitskapsdepartementet. Før dette låg kultursakene under Kyrkje- og undervisingsdepartementet. Kyrkje- og undervisingsdepartementet blei etablert 17. november 1818.
Avdelingar
Departementet har ein statsrådseksjon, ei kommunikasjonseining i tillegg til fem fagavdelingar:
Tunguskahendinga
Utvalde augevitneskildringar
Eg hugsarr no at det var eit brak til, men det var lite og ein stad langt unna, der sola går ned.»
Forfattaren av desse linjene var i skogen rundt 6 verst nord for Kirensk, og høyrde mot nordaust ein lyd som av ein slags artillereld, som vart repetert kvart 15. minutt minst 10 gonger. I Kirensk rista nordaustvendte vindauge i enkelte bygningar .»
Sloboda Ukraina
Frå 1650–1765 vart Sloboda Ukraina i aukande grad organisert i følgje kosakkiske militærtradisjonar og kosakkane som flytta hit vart kjend som Sloboda-kosakkar. Under Katarina den store vart privilegia til kosakkane og den delvis sjølvstyrte regionen vart ein provins (namestnitsjestvo) som òg vart heitande Sloboda Ukraina. I 1835 vart provinsen Sloboda Ukraina avskaffa og det meste av området vart ein del av det nye Kharkov-gubernija, og noko vart ein del av Voronezj og Kursk, som då var under Ukraina på venstrebreidda i Vesle-Russland. Regionen vart omorganisert fleire gonger under Sovjetsk Ukraina, før grensene til dagens Kharkiv oblast vart oppretta i 1930-åra.
Tunguskahendinga
Asteroide eller komet?
I 1983 publiserte astronomen Zdeněk Sekanina ein artikkel som kritiserte komethypotesen. Han påpeikte at ein himmellekam som består av kometmateriale, og som går gjennom atmosfæren langs ein så låg bane skulle ha gått i oppløysing, medan Tunguska-lekamen openbert var intakt ned i den lågare atmosfæren. Sekanina argumenterte at bevismaterialet peikte mot ein tett, steinaktig lekam, truleg ein asteroide. Denne hypotesen vart vidare styrkt i 2001, då Farinella, Foschini, et al. gav ut ein studie som meinte at lekamen hadde kome frå retning av asteroidebeltet.
Cape Reinga
Cape Reinga (eller Te Rerenga Wairua på maori) er den nordvestlegaste odden på Aupourihalvøya heilt nord på Nordøya på New Zealand.
Cape Reinga ligg meir enn 100 km nord for den næraste vesle byen Kaitaia. Det er veg heilt fram til odden, men dei siste om lag 20 km er grusveg. Høvelege køyretøy kan køyra mykje av vegen om Ninety Mile Beach og langs breiddene til elva ''TPaki.
Tasmanhavet
Tasmanhavet inneheld ei rekkje øygrupper langt unna kystområda til Australia og New Zealand:
Regnskog
Øydelegging av regnskogar
Over halvparten av den opphavlege tropiske regnskogen er vorte borte sidan 1950. I 1950 var rundt 15 % av landmassen på jorda dekt av regnskog. På midten av 1990-talet var dette minska til om lag 6 %. Avskoginga har fortsett, med eit estimert årleg tap på 58 000 km² i 1990-åra, og eit rapportert tap på 37 500 km² primær tropisk regnskog i 2021. Det er fleire årsaker til dette, men det som utgjer mest er hogsten av verdifull tømmer som mahogni og teak. Ei anna årsak for øydelegginga av regnskogen kan vera alt biobrenselet som vert produsert der.
Andreas Rogert
Andreas Rogert var ein norsk justitiarius og medlem av riksforsamlinga på Eidsvoll.
Rogert var fødd i Trondheim. I 1779 vart han cand. jur. i København, og same året vart han utnemnd til auditør på Vardøhus. Rogert var sorenskrivar i Sunnfjord frå 1793. I 1797 vart han assessor i Trondheims stiftsoverrett, og i 1805-27 var han justitiarius for denne.
Ductus
Ductus (fleirtal ductus) er latin og tydar gang. Ordet blir nytta i anatomien om gangar og kanalar med skikkelege veggar, som leiar ut frå eksokrine kjertlar eller organ.
Young Americans
Bakgrunn
I april 1974 møtte Bowie New York-funkgitaristen Carlos Alomar, som vart guide for Bowie inn i svart amerikansk musikk og for dei neste 14 åra fungerte han som bandleiar for Bowie. Før dei møttest var Alomar studiomusikar i Apollo Theater og spelte med artistar som James Brown, Chuck Berry og Wilson Pickett. I følgje Buckley var erstattaren til Alomar Nile Rodgers, den framtidige grunnleggjaren av bandet Chic og seinare samarbeid med Bowie på Let's Dance i 1983. Biografen Nicholas Pegg skreiv at ti år tidlegare var ei av favorittplatene til Bowie Brown sitt Live at the Apollo (1963), så å møte ein musikar som spelte på Apollo var ein draum som vart verkeleg for Bowie. Sjølv om Alomar ikkje hadde høyrt om Bowie då dei møttest, fann dei raskt tonen og skipa eit arbeidsforhold som varte nesten 15 år.
It's Gonna Be Me
«It’s Gonna Be Me» er ein av songane spelt inn for Young Americans, men som ikkje kom med på albumet til slutt. Songen er i liknande stil som «Can You Hear Me». Begge er sungen av ein eigensindig mann som angrar på handlingane sine, lurer på om han har forlate dei verkelege sakene bak seg og sakte sirklar inn i mani, med refrenget som ein tryggleik, eller kanskje berre gjev eit uttrykk for vrangførestellingane sine.
Avhandling
Ei avhandling er ei fagleg eller særleg vitskapleg tekst eller ein artikkel. For at teksta kan sjåast på som ei avhandling skal den vere "ei ferdig og uttømmande utgreiing" om eit emne.
Kurt Allan Nilsen
Han er busett i Kjøpsvik, som er administrasjonssenter i kommunen.
Monografi
Det er ikkje berre bøker som kan kallast ein monografi.
Fylkesveg 7924
Fylkesveg 7924 går mellom Jægervatnet og Lenangsøyra i Lyngen kommune i Troms og Finnmark fylke. Vegen er 12,4 km lang.
744
744 (romartal DCCXLIV)
Vest-Kaukasus
Vest-Kaukasus er eit område vest i Kaukasus frå Svartehavet til Elbrus. Det inkluderer verdsarvstaden som ligg 50 km nord for den russiske feriebyen Sotsji og består av dei vestlegaste områda av Kaukasusfjella. I følgje UNESCO er dette det einaste større fjellområde som er urørt av menneske. Området er særs variert over eit lite område og varierer frå lågland til isbrear.
Fajanse
Ordet fajanse kjem truleg frå den italienske byen Faenza der det frå 1400-talet var rik fajanseproduksjon.
Hornindalsrokken
Frå Hornindalsrokken kan ein sjå både Sunnmørsalpane og Jostedalsbreen. Nokre kjelder oppgjev høgda til å vere 1526 moh.
Taylorrekkje
Definisjon
Taylorrekkjer av ein reell eller kompleks funksjon ƒ(x) som er uendeleg differensierbar i omgjevnaden til ein reelt eller komplekst tal a, er ei potensrekkje som i ei meir kompakt form kan skrivast:
Døme
Taylorrekkja for eksponentialfunksjonen ex ved a = 0 er
Maclaurinrekkjer for nokre vanlege funksjonar
Endeleg geometrisk rekkje:
Binomrekkje (inkluderer kvadratrota for α = 1/2 og den uendelege geometriske rekkja for α = −1):
Dzjezkazgan
Kosmodrom Bajkonur ligg 400 km sørvest for byen, og ein tradisjon er at kvar einaste kosmonaut plantar eit tre i Sejfulin-gata i Zjezkazgan som eit symbol på at han skal kome trygt heim att.
Den mongolsk-mandsjuriske sletta
Sletta dekkjer eit område på 887 300 km². Økoregionen dannar ein stor boge rundt Gobiørkenen og strekkjer seg over sentrale og austlege område av Mongolia og inn i austlege område av Indre Mongolia, austlege og sentrale område av Mandsjuria og så sørvest over Den nordkinesiske sletta. I nordaust og nord ligg Selenge-orkhon-skogssteppa og Den dauriske skogssteppa og dannar ein overgang mellom grasslettene i sør og skogane i Sibir i nord. I aust og søraust glir sletta over i temperert lauvskog, inkludert Dei mandsjuriske blandingsskogane, Den nordaustkinesiske skogssletta og Den sentralkinesiske blandingsskogen. I sørvest strekkjer sletta seg til Huang He.
Steinfjorden på Senja
Fjorden har innløp mellom Strandby i vest og Tungeneset i aust. Steinfjorden fyr ligg midt i fjorden. Fjorden er omgjeve av høge fjell, mellom anna Luttind på 759 meter over havet.
Ole Larsson Mek
Ole Larsson Mek (Ole Larsen Meeg eller Ole Larsen Qvam; ) var ein norsk gardbrukar og stortingsmann.
Mek var fødd på garden Kvam i Hafslo i Sogn, der far hans var gardbrukar. Han eigde gardane Ugulsvik i Veitastrond og Lofthus i Sogndal, og dreiv desse fram til 1812. Han kjøpte då garden Mek i Bolsøy (i dagens Molde) og busette seg der. Denne garden dreiv han til han døydde. I 1837 fekk han forandra namnet på garden til Kvam, etter farsgarden i Sogn.
Tangent
På liknande måte er eit tangentplan til ei flate i eit visst punkt det planet som «berre akkurat rører» flata i dette punktet. Tangenten er eit av dei mest grunnleggjande omgrepa i differensiell geometri og har vorte mykje generalisert.
Mättenberg
Turisme
Øvre Grindelwaldbreen og Nedre Grindelwaldbreen med brejuvet er attraksjonar ved fjellfoten.
Bokstavrim
Bruk av bokstavrim
Bokstavrim var eit viktig verkemiddel i norrøn dikting. Det er òg blitt nytta i nyare norsk (og anna) dikting, men meir som verkemiddel enn som påkravd del av diktet.
Frank Zappa
Tidleg liv
Zappa var ofte sjuk som barn og leid av astma, øyreverk og biholeproblem. Ein lege behandla biholeproblema med å setje inn ei lita kule med radium i kvart av nasebora til Zappa. Ein kjende lite til den potensielle faren som sjølv små mengder radioaktiv behandling hadde på den tida. Nasebilete og referansar finst i musikken og tekstane til Zappa, i tillegg til plateomslaga som vart laga i lag med Cal Schenkel. Zappa meinte at sjukdommane i barndommen kunne ha kome av at han vart utsett for sennepsgass som kom frå den nærliggande kjemiske fabrikken. Helsa hans vart verre då han budde i Baltimore. I 1952 flytta familien på grunn av helseproblema. Dei flytta så til Monterey i California, der faren underviste i metallurgi ved Naval Postgraduate School. Kort tid etter flytta dei til Claremont i California, så til El Cajon, før dei slo seg ned i San Diego.
1955–60: Ungdom og tidleg karriere
Zappa reiste heimanfrå i 1959 og flytta inn i ein liten leilegheit i Echo Park i Los Angeles. Etter han møtte J. «Kay» Sherman i løpet av den korte tida han tok private timar i komponering hos professor Karl Kohn ved Pomona College, flytta dei i lag til Ontario, og gifta seg 28. desember 1960. Zappa arbeidde ei kort stund innan reklame. Opphalde i reklameverda vart kort, men gav han nyttig innsikt i korleis dei arbeidde. Gjennom karrieren sin var han interessert i visuell presentasjon av verka sine, og forma somme av sine eigne plateomslag og regisserte eigne filmar og videoar.
Tidleg i 1960-åra: Studio Z
Zappa prøvde å livnære seg som musikar og komponist, og spelte på forskjellige nattklubbar, somme med ein ny versjon av The Blackouts. Han tente meir på dei tidlegaste profesjonelle innspelingane sine, to filmmusikkalbum for lågbudsjettsfilmane The World's Greatest Sinner (1962) og Run Home Slow (1965). Det førstnemnte vart bestilt av skodespelaren og produsenten Timothy Carey og spelt inn i 1961. Det inneheld mange tema som seinare dukka opp på platene til Zappa. Den andre filmmusikken vart spelt inn i 1963 etter at filmen var ferdig, men vart bestilt av ein av dei tidlegare lærarane til Zappa i 1959 og Zappa kan ha arbeidd med stykket før filmen vart filma. Utdrag frå filmmusikkarbeidet kan høyrast på albumet The Lost Episodes (1996).
I 1964, då ekteskapet var i ferd med å gå i oppløysing, flytta han inn i Pal studio og arbeidde 12 timar eller meir kvar dag og eksperimenterte med overdubbing og lydbandmanipulering. Dette skapte eit arbeidsmønster han følgde det meste av livet sitt. Ved hjelp av inntekta frå filmmusikken tok Zappa over studioet frå Paul Buff, som no arbeidde med Art Laboe ved Original Sound. Det fekk namnet Studio Z. Studio Z vart sjeldan reservert for innspelinga av andre musikarar. I staden flytta vener inn, mellom anna James «Motorhead» Sherwood. Zappa starta å spele som gitarist i ein power trio, The Muthers, i ein lokal bar for å få ei lita inntekt.
Jon Eikemo
Jon Eikemo er ein norsk skodespelar frå Breistein i Åsane kommune (no del av Bergen kommune). Han debuterte på scena i 1961, og filmdebuten var i 1968 med filmen De ukjentes marked. Han fekk Spellemannprisen 1979 i opa klasse for albumet Leser Jakob Sande og Norsk kulturråds ærespris for 2007 på 500 000 kroner.
Frank Zappa
1966: Debutalbum: Freak Out!
Med Wilson som produsent spelte The Mothers of Invention, i lag med eit studioorkester, inn det banebrytande Freak Out! (1966) som, etter Bob Dylan sitt Blonde on Blonde, vart det andre dobbeltalbumet med rock som nokon gong var gjeve ut. Her blanda dei R&B, doo-wop, musique concrète, og eksperimentelle lydmontasjar som fanga «freak»-kulturen i Los Angeles på den tida. Sjølv om han var misnøgd med det endelege resultatet, sette Freak Out Zappa på kartet som ei radikal ny stemme i rocken, og skapte ei motgift til «den harde forbrukarkulturen i Amerika». Stilen var rå, men arrangementa sofistikerte. Då dei var i studio var somme av dei innleigde studiomusikarane sjokkerte over at dei var venta å lese notar på eit ark med akkordkart medan Zappa dirigerte dei, sidan dette ikkje var vanleg når dei spelte inn rockemusikk. Teksten prisa avvikande oppførsel, talte nedlatande om styresmakter og hadde dadaistiske element. Likevel var det plass for tilsynelatande vanlege kjærleikslåtar. Dei fleste komposisjonane var laga av Zappa, og sette standarden for resten av platekarrieren hans. Han hadde full kontroll over arrangement og dei musikalske avgjerslene og gjorde dei fleste overdubbane sjølv. Wilson bidrog med innverknaden sin og kontaktane sine og klarte å skaffe gruppa den økonomiske støtta dei trengde. Sjølv om Wilson klarte å gje Zappa og the Mothers uvanleg stor kunstnarisk fridom for denne tida, gjekk ikkje innspelinga heilt som planlagt. I eit radiointervju i 1967 forklarte Zappa at det underlege 11 minuttar lange avsluttingssporet, «Return of the Son of Monster Magnet» i røynda var eit uferdig stykke. Sporet (slik det er på albumet) vart laga for å vere akkompagnement for eit langt meir komplekst verk, men MGM nekta å gje Zappa meir studiotid for å gjere det ferdig, så, til stor ergring for Zappa, vart det gjeve ut uferdig.
Jon Eikemo
Ved stortingsvalet 2009 stod Eikemo på 22. plass på Senterpartiet si valliste i Oslo.
Frank Zappa
1970: The Mothers igjen og filmskaping
Seinare i 1970 danna Zappa ein ny versjon av The Mothers (frå då av nytta han sjeldan «of Invention»). Med i bandet var den britiske trommeslagaren Aynsley Dunbar, jazz-klaverspelaren George Duke, Ian Underwood, Jeff Simmons (bass, rytmegitar), og tre medlemmar frå The Turtles: bassisten Jim Pons og songarane Mark Volman og Howard Kaylan, som på grunn av stadige kontraktproblem nytta scenenamnet «The Phlorescent Leech and Eddie», eller «Flo & Eddie».
1973–75: Topp 10-album
Zappa danna så og turnerte med mindre grupper som til forskjellige tider bestod av Ian Underwood (blåseinstrument, klaverinstrument), Ruth Underwood (vibrafon, marimba), Sal Marquez (trompet, vokal), Napoleon Murphy Brock (saksofon, fløyte og vokal), Bruce Fowler (trombone), Tom Fowler (bass), Chester Thompson (trommer), Ralph Humphrey (trommer), George Duke (klaverinstrument, vokal), og Jean-Luc Ponty (fiolin).
1976–79: Turnear og slutt på føretak
Ruth Underwood og ei blåserekkje (med Michael og Randy Brecker) var med i bandet til Zappa og spelte i jula i New York, og innspelingar frå konserten finst på eit av albuma Warner Bros. valde ut frå Läther-prosjektet, Zappa in New York (1978). Han blanda intense instrumentalar som «The Black Page» og komiske songar som «Titties and Beer». Førstnemnte var opphavleg skriven for trommer, men seinare utvikla vidare for større band, og var kjend for den komplisert rytmiske strukturen og korte, tett arrangerte passasjar.
1980-åra: Produktiv som aldri før
I 1980 kutta Zappa banda til Mercury Records etter at selskapet nekta å gje ut songen «I Don't Wanna Get Drafted». Han vart plukka opp av CBS Records og gjeven ut på selskapet til Zappa i Nord-Amerika og CBS internasjonalt. Etter å ha vore det meste av 1980 på turné, gav Zappa ut Tinsel Town Rebellion i 1981. Det var den første utgjevinga hans på hans eige Barking Pumpkin Records, og inneheld songar frå ein turné i 1979, eit studioopptak og songar frå turneen i 1980. Albumet er ei blanding av kompliserte instrumentalar og sprechstimme (talande song eller stemme) av Zappa, ein komposisjonsteknikk nytta av komponistar som Arnold Schoenberg og Alban Berg—og synte fram nokre av dei mest dugande banda Zappa nokon gong hadde (hovudsakleg med trommeslagaren Vinnie Colaiuta). Somme av tekstane skapte framleis blest hos kritikarane, hovudsakleg fordi dei fann somme av dei mannssjåvinistisk, og den politiske og samfunnsmessige satiren i songar som tittelsporet og «The Blue Light» har blitt skildra som «festlig kritikk av korleis amerikanarar er villige til å tru på kva som helst». Albumet er òg kjend for at gitaristen Steve Vai spelar på det. Han vart med i turnebandet til Zappa hausten 1980.
1990-åra: Klassisk musikk og død
I 1990 fekk Frank Zappa diagnosen uhelbredleg prostatakreft. Sjukdommen hadde fått utvikla seg umerkeleg i ti år og det var ikkje lenger mogeleg å operere. Etter han fekk diagnosen, nytta Zappa det meste av energien sin på moderne orkester- og Synclavier-verk. Kort tid før han døydde i 1993 gjorde han ferdig Civilization, Phaze III, eit stort Synclavier-verk som han hadde byrja på i 1980-åra.
Mefjorden på Senja
Mefjorden er ein fjord på nordsida av Senja i Senja kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 15 km søraustover til Mefjordbotn.
Ludvig Leth
1874-76 var Leth Ålesund og Molde sin representant på Stortinget. Han var då sekretær i stortinget, samt medlem av vegkomiteen i 1874 og av budsjettkomiteen 1875-76. I stortingsperiodane 1871-73 og 1877-79 var Leth suppleant for same valkrinsen.
Fylkesveg 349 i Troms
Fylkesveg 349 i Troms går mellom Nikkeby og Hellnes i Skjervøy kommune. Vegen er 9,7 km lang.
753
753 (romartal DCCLIII)
Angelina Engelsen
Engelsen har hatt ei rekkje utsmykkingsoppdrag og offentlege arbeid, blant andre prisen for Årets budeie, Oppland fylkeskommune sin pris for forsking og utvikling, Sparre Olsen-prisen, prisen til den årlege Hestegallaen, byste av diktaren Marie Wexelsen, byste av Rolf Bækkelund, minnesmerke over Bastian Haugland, utsmykking på Norsk Hestesenter, Raufoss eldresenter, Gran psykiatriske sjukehus og Jørstadmoen militærleir.
Folkemusikarar frå Nordmøre
Aure
= Strykeinstrument =
= Andre instrument =
Bobby Fischer
Unge år
Robert James Fischer vart fødd på Michael Reese Hospital i Chicago, Illinois. Mor hans, Regina Wender, var amerikansk borgar av tysk jødisk opphav, fødd i Sveits, men voks opp i St. Louis, Missouri. Far til Fischer er i følgje fødselsattesten Regina Wender sin første ektemann, Hans-Gerhardt Fischer, ein tysk biofysikar. Foreldra gifte seg i 1933 i Moskva, Sovjetunionen, der Wender studerte medisin. Ein artikkel i 2002 av Peter Nicholas og Clea Benson i avisa The Philadelphia Inquirer antydar at Paul Nemenyi, a ein jødisk ungarsk fysikar, kan ha vore Fischer sin biologiske far. Artikkelen siterer ein FBI-rapport, som seier at Regina Fischer vende tilbake til USA i 1939, medan Hans-Gerhardt Fischer aldri kom til USA. Hans-Gerhardt og Regina Fischer vart skilde i 1945 då Bobby var to år gammal, og han voks opp saman med mor si og den eldre søstera si, Joan. I 1948 flytta familien til Mobile, Arizona, der Regina var lærar i barneskulen. Neste år flytta dei til Brooklyn, New York, der Regina arbeidde som lærar i barneskulen og sjukepleiar.
Igor Tamm
Livsskildring
Tamm gifta seg med Natalija Sjujskaja i september 1917; dei fikk to barn, Irina (1921-2009) som vart kjemikar, og Evengij (1926-2008), som vart fysikar og fjellklatrar. Evengij leia den sovjetiske ekspedisjonen til toppen av Mount Everest i 1982.
Bobby Fischer
Neste mislykka forsøk på VM-tittelen (1960-62)
Fischer vart nummer to etter då tidlegare verdsmeister Mikail Tal i Bled 1961. Han vann mot Tal for første gong, og klarte 3,5/4 mot Sovjet-spelarane, og vart også den einaste spelaren utan tap, med 13,5/19.
Kartesisk koordinatsystem
Koordinatane til eit punkt i eit kartesisk koordinatsystem er bestemt av projeksjonen ned på kvar av koordinataksane. Punktet kan derfor reknast ut frå koordinatane ved å ta lineærkombinasjonen av dei kartesiske basisvektorane, vekta med koordinatane.
Bobby Fischer
Neste mislykka forsøk på VM-tittelen (1960-62)
Det relativt mislykka resultatet i kandidatturneringa i 1962 hadde som følgje at Fischer skreiv ein artikkel som han fekk publisert i august-nummeret til Sports Illustrated magazine. Artikkelen var kalla «The Russian Have Fixed World Chess», «Russarane har «fiksa» sjakken i verda». 5 av dei 8 deltakarane i kandidatturneringa var frå Sovjetunionen, og Fischer skulda tre av dei (Tigran Petrosjan, Paul Keres og Efim Geller) for å ha avtalt på førehand at dei skulle spele raske remisar seg i mellom for å spare på kreftene, og konsentrere seg om partia mot Fischer. Han skulda dei også for at ein fjerde spelar, Viktor Korchnoi, hadde blitt tvungen til å tape parti med vilje, for å sikre at ein Sovjet-spelar vann turneringa. Det er aldri lagt fram bevis for at den første skuldinga er korrekt, og Viktor Korchnoi har blankt avvist den andre. Fischer skreiv også at han aldri meir ville delta i ei kandidatturnering, sidan turneringsforma og moglegheita for samarbeid gjorde det umogleg for spelarar som ikkje var sovjetiske å vinne turneringa. Som ein følgje av Fischer sin artikkel, gjorde verdssjakkforbundet FIDE i slutten av 1962 ei større endring av reglane for å kåre ein utfordrar til verdsmeisteren, der kandidatturneringa vart erstatta med tvikampar i eit utslagssystem (cup).
Varierande aktivitet (1963-68)
I neste VM-syklus starta Fischer i intersoneturneringa i Sousse i Tunisia i 1967, og han starta med fenomenale 8,5 poeng på dei 10 første partia. Fischer ville ikkje spele på sabbaten til The Worldwide Church of God, og dette vart akseptert av turneringsleiinga. Men dette førte til at Fischer miste fleire kviledagar, og til ein tvist om når partia skulle spelast. Fischer lét vere å møte opp til to parti i protest, desse to partia vart erklært tapt for han, og han trekte seg deretter frå turneringa. Han var dermed ute av syklusen mot VM i 1969.
Vegen mot verdsmeisterskapen (1969-1972)
Fischer var dermed klar for kandidatkampane i 1971, og verda har aldri før eller sidan sett slike sjakkresultat. Først vann han kvartfinalen mot stormeister Mark Taimanov frå Sovjetunionen i Vancouver, Canada, med 6-0.
1774
1774 (romartal MDCCLXXIV) var eit normalår som byrja på ein laurdag i den gregorianske kalenderen, og eit normalår som byrja på ein onsdag i den 11 dagar kortare julianske kalenderen.
Bobby Fischer
Verdsmeisterskapen i sjakk i 1972
Fischer hadde i lang tid vore kjend for ha både sterke meiningar og vere sta, når det gjaldt korleis turneringar og tvikampar skulle arrangerast. Dette var tydeleg også i forhandlingane før VM-kampen mot Boris Spasskij. Her var fleire moglege spelestadar, der Fischer føretrekte Jugoslavia, medan Spasskij ville ha Island. Ei stund var det snakk om å dele VM mellom to spelestadar, men dette vart ikkje noko av. Til slutt vart det Reykjavik, Island. Deretter gjorde Fischer det klart at han ville nekte å spele viss ikkje pengepremiane vart dobla. Finansmannen Jim Slater frå London kom på bana, og gav ytterlegare US$ 125,000, noko som gjorde at dei samla pengepremiane til dei to spelarane vart $250,000, klart dei største pengepremiane innan sjakk til då. Deretter aksepterte Fischer å spele. Og etter mykje overtaling, og fleire dagar forseinking, kom Fischer til slutt til Reykjavik.
Bringebær
Sortar i Noreg
Gule:
Bobby Fischer
Verdsmeisterskapen i sjakk i 1972
Fischer gav The Worldwide Church of God $61,200 av pengepremien frå VM. Men 1972 var eit katastrofalt år for dette trussamfunnet: Profetiar som Herbert W. Armstrong hadde kome med slo ikkje til, og her kom opp avsløringar om sex-skandalar som gjaldt Garner Ted Armstrong. Fischer følte seg svikta og svindla av The Worldwide Church of God. Han forlét trussamfunnet, og tok offentleg avstand frå det.
Dødsfall
Midt i januar vart tilstanden verre, og Fischer vart brakt til sjukehus igjen, der dei fann at det var lite å gjere. Han døydde så, i leilegheita si i Reykjavik, den 17. januar 2008, 64 år gamal.
Lambayeque-regionen
Historie
Fram til ca 700-750 e.Kr. var dalen dominert av Moche som har late etter seg pottemakarkunst, gull- og sølvprodukt. Mot slutten av denne tida var Pampa Grande det viktige sentrum. Batán Grande sin mektige periode var 900-1100. Staden har vore prega av plyndring heilt fram til 1900-talet, somme meiner at det meste av gullet ein finn rundt i musea i Peru kjem nettopp herifrå. Ca år 1100 brann ein viktig pyramide og Batán Grande blei forlate. Det gav rom for sivilisasjonen i Túcume som hadde sin store periode frå ca 1000 til 1300. Túcume vart erobra av Chimú i 1350 som dominerte fram til 1470 då heile Chimú-riket med Lambayeque vart teken av inkaene.
Det sentralsibirske platået
Klimaet er kontinentalt med korte, varme somrar og lange, særs kalde vintrar. Det meste av området er dekt av barskog (lerketre). Den største elva på platået er Nedre Tunguska. Området er geologisk kjend for Dei sibirske trappene med særs mange mineralressursar, som kol, jernmalm, gull, diamantar og naturgass.
Augustus
Månaden august er oppkalla etter Augustus.
Santander
Santander er ein hamneby og hovudstaden i den autonome regionen Cantabria på nordkysten av Spania mellom Asturias i vest og Baskarland i aust. Byen har kring 180 000 innbyggjarar, om lag ein tredjedel av innbyggjarane i Cantabria.
Historie
I 1894 gjekk frakteskipet «Cabo Machichaco» i lufta ved hamna og 500 menneske miste livet. Tidleg på 1900-talet vart Santander ein populær sommarferiestad for kong Alfonso XIII, som bygde Palacio de la Magdalena som residens for kongefamilien. Byen vart populær på grunn av dette og ein viktoriansk entusiasme for bading i havet. Han er framleis ein populær feriestad.
Donald A. Glaser
Donald Arthur Glaser var ein amerikansk fysikar og nevrobiolog. Han vart tildelt Nobelprisen i fysikk i 1960 «for oppfinninga av boblekammeret».
Turkestan i Kasakhstan
Turkestan (kasakhisk: Түркістан, Turkistan, tidlegare kalla Hazrat-e Turkestan) er ein by sør i Kasakhstan i Sør-Kasakhstan oblast, nær elva Syr-Darja og var hovudstad i det gamle Kangju. Han har opp under 100 000 innbyggjarar og ligg 160 km nordvest for Taraz langs den transaralske jernbanen mellom Kyzylorda (Perovsk) i nord og Tasjkent i Usbekistan i sør.
Kåre Rønning
Kåre Rønning var ein norsk politikar (Sp) frå Sør-Rana i Nordland. Han vart innvald på Stortinget frå Nordland i 1973. Han var vararepresentant i perioden 1969–1973.
758
758 (romartal DCCLVIII)
Tyrihjelm
Utsjånad
Planten har rette stenglar som er kledd med kjertelhår. Blada er flikete. Tyrihjelm blomstrar i juli-august. Blomstrane er vanlegvis lilla, men kan vera kvite.
Bunad- og folkedraktrådet
Bunad- og folkedraktrådet held til på Fagernes, i same bygg som Valdres Folkemuseum.
759
759 (romartal DCCLIX)
Hadeikum
Inndeling
Sidan det er få geologiske spor frå denne perioden på jorda finst det inga offisiell inndeling. Innanfor hadeikum har ein derimot fleire kjende tidsperiodar på månen, og desse vert stundom uoffisiellt nytta om same tidsperiodar på jorda.
Ilmārs Bricis
Kortfatta merittliste
(pr. 12. desember 2007)
1776
1776 (romartal MDCCLXXVI) var eit skotår som byrja på ein måndag i den gregorianske kalenderen og eit skotår som byrja på ein fredag i den julianske kalenderen.
Pasifisme
Pasifisme er motstand mot krigføring. Eit ikkje-valdeleg verdssamfunn er ønsket til mange pasifistar, som kan kjempa for målet sitt til dømes ved å nekta militærteneste eller demonstrera mot krigshissing eller faktiske krigar.
Store Dąbrowa
Store Dąbrowa (polsk Jezioro Dąbrowa Wielka, tysk Groß Damerau See) er ein innsjø i Polen nær gmina Dąbrówno. Vesle Dąbrowa ligg like i nærleiken.
Harlekintanagar
Vernestatus
Den internasjonale naturvernorganisasjonen (IUCN) har oppført denne arten som sårbar, hovudsakleg på grunn av låg populasjon, i mellom 20 000 og 50 000 individ, og fordi han berre er kjent frå eit fåtal stader. Harlekintanagarar pleidde tidlegare å vere ganske vanlege, men bestanden har minka i heile utbreiingsområdet på grunn av pågåande habitatøydelegging. I dag blir han sett berre svært sjeldan, og då hovudsakleg i fragmentert restskog. Habitatstap og fragmentering er store trugsmål mot arten, ca. 81 % av leveområde har gått tapt hittil.
Alf Ivar Samuelsen
Samuelsen var ordførar i Flakstad i perioden 1986–1987 og fylkesordførar i Nordland 1995-1999. Frå 1999 til 2003 sat han i fylkesrådet for samferdsle. Han pensjonerte seg i 2009. Alf Ivar Samuelsen omkom i ei traktorulykke heime på Fredvang i Flakstad den 16. september 2014, 72 år gamal.
Rudolf Mössbauer
Frå 1955 til 1957 var han stipendiat ved Max Planck-instituttet i Heidelberg og frå 1958 til 1960 var han i München. Han var professor ved California Institute of Technology i tidsrommet 1961-1964 og ved den tekniske høgskulen i München frå 1964.
Mendelejevryggen
Opphavet til ryggen er framleis usikkert på grunn av lite data og at det er uklårt om det er ein del av kontinentet eller havbotn og om opphavet er knytt til Alfaryggen.
Russisk geografi
Tundra
Det russiske Arktis strekkjer seg nesten 7000 km frå vest til aust, frå Karelia og Kolahalvøya til Nenetsia, Obbukta, Tajmyrhalvøya og Tsjuktsjarhalvøya (Kolyma, Anadyr, Kapp Dezjnjov). Av dei russiske øyane og øygruppene i Nordishavet finn ein Novaja Zemlja, Severnaja Zemlja og Nysibirøyane.
Drenasje
Russland har tusenvis av elvar og innsjøar og er eit av landa i verda med størst vassressursar. Dei fleste elvane i Russland høyrer derimot til nedslagsfeltet til Arktis, og mange ligg i Sibir. 84 % av overflatevatnet i Russland ligg aust for Uralfjella i elvar som renn gjennom tynt folkesette område og ut i Nordishavet eller Stillehavet. Områda med flest innbyggjarar og derfor størst behov for vatn ligg i områda med varmast klima og høgast fordamping. Som følgje av dette har tett folkesette område, som rundt elvane Don og Kuban, berre akkurat nok (eller stundom for få) vassressursar.
Den største ferskvassjøen i Russland er Bajkalsjøen, som er den djupaste i verda og den innsjøen i verda med størst volum. Bajkalsjøen aleine står for 85 % av ferskvatnet i Russland og 20 % av det frittflytande ferskvatnet i heile verda. Han er 632 km lang og 50 km brei på det breiaste. På det djupaste er han 1713 meter. Fleire mindre innsjøar dekkjer dei nordlege områda av dei europeiske og sibirske slettene. Dei største av desse er Belozero, Topozero, Vygozero og Ilmen nordvest i Europa og Tsjany sørvest i Sibir.
Klima
Klimaet i Russland har eit rykte på seg for vere ekstremt kaldt. Likevel har store delar av landet ein gjennomsnittleg dagtemperatur over 20 °C om sommaren, og ein kan til og med få enkelte hetebølgjer. Torebyene vert sjeldan kraftige bortsett frå i fjellområda og på dei sørlege steppene. Ein kan ha periodar med lett regn eller snø over store delar av landet, og sjølv om periodane kan vare ganske lenge kjem det sjeldan store mengder. Dei einaste stadane som har ein normal årsnedbør over 1000 mm er kysten av Stillehavet og enkelte stasjonar i fjellet.
Naturressursar
Nord-Kaukasus, områda i Fjerne Austen og dei vestlege områda av Kuznetskbekkenet sør i Sibir inneheld store mengder av bly- og sinkmalm. I tillegg finst kopar, gull, sølv og store mengder andre sjeldne metall. Landet har ein av dei største gullreservane i verda, hovudsakleg i Sibir og Uralfjella. Kvikksølvførekomstar finn ein sentralt og sør i Uralfjella og sør i det sentrale Sibir.
Miljøvernsavtalar
Russland er delaktige i avtalar som omfattar
Byrte
I grenda ligg Byrte grendehus og ei avdeling av Dalen og Høydalsmo barnehage.
Byrte er dela inn i to, Øvre Byrte og Ytre Byrte.
Bjørg Simonsen
Frå januar 2004 var Simonsen styreleiar for Nordland Teater.
Harju maakond
Harju maakond eller Harjumaa (latin: Harria) er eit av dei 15 fylka i Estland. Det ligg nord i Estland, på sørkysten av Finskebukta og grensar til Lääne-Viru maakond i aust, Järva maakond i søraust, Rapla maakond i sør, og Lääne maakond i sørvest.
Kommunar
{|
Avosett
Avosetten er omtrent 43 cm lang og har eit vingespenn på mellom 77 og 80 cm. Han har eit langt og tydeleg oppoverbøygd nebb. Fjørdrakta er for det meste kvit, med svarte område. Begge kjønn har same fargar. Unge fuglar har ei meir gråleg fjørdrakt. Beina er lange og blåaktige.
Utbreiing
Fuglane hekkar i tempererte delar av Europa og Vest- og Sentral-Asia. Dei fleste trekker til Afrika eller sørlege Asia om vinteren, men dei kan også overvintra i milde delar av hekkeområda, som sørlege Spania og sørlege England.
I Noreg har avosetten hekka på Jæren, der han særleg har vore ved Orrevatnet. Han kjem til reirplassen her i slutten av mars, medan egglegginga skjer i mai. Talet på avosettar i Noreg er likevel svært lite, og dei blir ikkje rekna som å ha ein etablert bestand i landet.
Theodor Bernhoft Osa
Osa var nestleiar ved Bergen-avdelinga i NRK fram til 1956. Då han søkte den ledige leiarstillinga der, valde NRK-styret å tilsetje bokmålsmannen Frank Meidell Falck. Dette skapte protestar hjå målfolket, og saka gjekk heilt opp til Stortinget. Osa sa like etter opp jobben sin i rikskringkastinga, og i 1958 kjøpte han ein einbølt gard ved Leirvik i Hyllestad i Sogn.
Kharkiv oblast
Kharkiv oblast (ukrainsk Харківська область) er ein provins (oblast) i Ukraina. Provinsen har eit areal på 31 400 km². I 2006 hadde Kharkiv oblast 2 830 529 innbyggjarar og administrasjonssenteret ligg i byen Kharkiv.0
Caligula av Romarriket
Det fyrste året som romersk keisar var Caligula vellukka. Men etter kvart stod han bak ei rekkje handlingar og ordrar som var både latterlege og skremmande. Han er seinare vorten kjend for å ha vore ein galen, despotisk tyrann. Han vart snikmyrda i 41 etter ei samansverjing av senatorar og fleire av vaktene hans. Caligula vart etterfylgd som keisar av Claudius I av Romarriket (Tiberius Claudius Nero Germanicus).
P.C. Reinsnes
Reinsnes representerte Nordland og Arbeidarpartiet på Stortinget frå nyår 1958 til hausten 1965. Han var medlem i Justiskomiteen til 14. mai 1958, deretter i Utanriks- og konstitusjonskomiteen til 29. januar 1964, og til sist i Kyrkje- og undervisningskomiteen til 30.9.1965.
Reinsnes markerte seg særleg som ein aktiv og framtidsretta kommunepolitikar. Det var kommunikasjonar, utdanning og kraftforsyning som var hjartesakene hans. Mens han var ordførar, var han ofte i Oslo og bad om pengar til ulike prosjekt i kommunen, og det gav resultat. Han ivra for utbygging av vegar, ferjjeruter og seinare bruer, han arbeidde for bygginga av ein landbruksskole i Vesterålen (Kleiva landbruksskole), og han var styreformann i Vesterålens Kraftlag (nå Vesterålskraft) frå starten i 1939 til han døydde i 1976.
Odd-Bjørn Hjelmeset
Odd-Bjørn Hjelmeset er ein norsk langrennsløpar. Han vart fødd i Sandane og voks opp på Vereide i Gloppen kommune. Hjelmeset representerer Fjellhug/Vereide IL. Han blir rekna som spesialist i klassisk stil.
Erik Pontoppidan
Pontoppidan døydde i København i 1764.
Massimo D’Alema
D’Alema er no medlem i Europaparlamentet, der han er med i den sosialistiske fraksjonen. D’Alema var tidlegare marxist og med i det italienske kommunistpartiet, men etter at dette vart slege saman med meir moderate parti har han gått noko vekk frå dette.
D’Alema var tidlegare redaktør i den venstreorienterte avisa L'Unità. Han har gjeve ut åtte bøker, der fire er på forlaget Mondadori, som Silvio Berlusconi eig. Dette har ført til at delar av venstresida har kritisert D’Alema for å ha band til Berlusconi.
Sicilia
Symbol
Regionsflagget er diagonalt delt med raudt over gult, med trinacriasymbolet i midten.
Lisbet Nypan
Bakgrunn
Lisbet var gift med bonden og skysskaffaren Ola Nypan (ca 1602–1670), som vart dømd til døden ved halshogging ved den same prosessen. Paret hadde minst tre vaksne born då dei vart avretta. Dette var truleg den nest siste heksedommen i Noreg der dødsstraff vart brukt. Saka mot Lisbet og Ola er ein dei mest kjende hekseprosessane i Noreg, spesielt fordi saka deira er den einaste norske heksesak som er omtalt i Rossell Hope Robbins’ encyclopedia of Witchcraft and Demonology frå 1959.
Viking 2
Ferdprofil
Romsonden blei skote opp 9. september 1975 med eit Titan/Centaur-oppskytingsfartøy. Etter ei ferd på 333 dagar byrja Viking 2-banesonden å returnera bilete av Mars. Nokre dagar seinare, den 7. august 1976, gjekk sonden inn i bane rundt planeten. Den 3. september 1976 blei landaren separert ifrå banesonden og landa nokre timar seinare på Utopia Planitia på Mars.
772
772 (romartal DCCLXXII)
Abbasidekalifatet
Abbasidekalifatet var eit mektig arabisk kalifdynasti i Bagdad. Abbasidane tok namnet sitt etter onkelen til profeten Mohamed, al-Abbas. Abbasidane tok makta over det islamske samfunnet frå omajadane i 750. I 1258 brann mongolane Bagdad, og abbasidane måtte flykta til Egypt. Familien heldt på kaliftittelen fram til 1517, då den siste kalifen vart fengsla av osmanarane.
Abbed
Det franske ordet for abbed, abbé, vert òg brukt om katolske prestar.
Gigha
Geografi og geologi
Klimaet er mildare og meir solrikt enn mange andre stader i Skottland. Normalt kjem det mellom 1000 og 1290 mm nedbør i året.
Naboøyar
I vest og nordvest ligg dei to større øyane Islay og Jura. I sørvest ligg Rathlin Island og nordenden av Irland, som er mogeleg å sjå frå Gigha på klåre dagar. Mellom Jura og Gigha ligg skjera Na Cuiltean og Skervuile fyr. Mellom Gigha og Port Ellen på Islay ligg Isle of Texa. Eilean Mòr og Isle of Danna.
Eoarkeikum
Æraen hadde ikkje tidlegare eit offisielt namn og vart ofte berre kalla tidleg arkeikum, som òg omfatta den seinare æraen paleoarkeikum. Han er den første perioden av eonet arkeikum og kjem etter det «uoffislle» eonet hadeikum då Jorda stort sett hadde flytande overflate. Etter eoarkeikum kjem æraen paleoarkeikum.
Rimava
Rimava er ei elv sør i sentrale område av Slovakia, og ei av sideelvane til Slaná frå høgre.
Peeter Kümmel
Peeter Kümmel er ein estisk langrennsløpar. Han bur på skistaden Otepää og representerer skiklubben Tartu Skiclub. Han har styrken sin i sprint.
Vetle
Vetle er eit norsk mannsnamn med norrønt opphav. Det har namnedag 1. november.
Norman Kjærvik
Kjærvik er tilsett i energiselskapet Statkraft.
Firlejsjøen
Firlejsjøen er ein innsjø aust i Polen i Lubartów fylke nær byen Firlej. Innsjøen er omgjeve av skog.
Edvald Boasson Hagen
2009-sesongen
Framgangen fortsette i 2009. 8. april vann han semi-klassikaren Gent-Wevelgem. Han debuterte i Grand Tour-samanheng i mai 2009 i Giro d'Italia, der laget hans vann den innleiande lagtempoetappen. Den 15. mai vann han den 7. etappen, i tillegg til at han blei nummer to på den sjette og åttande etappen, og nummer tre på den siste tempoetappen. I august kjempa han lenge i toppen under Polen rundt. Han tok to etappesigrar, og enda til slutt på tredjeplass samanlagd. Ti dagar seinare var det Eneco Tour. Her vann han to etappar, var på pallen på ytterlegare fire av dei åtte etappane, og tok samanlagdsigeren med klar margin. Under Tour of Britain vann han fire etappar på rad og tok samanlagdsigeren.
2010-sesongen
Boasson Hagen kom på andreplass samanlagt i Tour of Oman i februar 2010, og han tok poengtrøyen og ungdomstrøyen. Han bar ledertrøyen på andre og tredje etappe, vant tredje etappe og den avsluttende 18,5 kilometers tempoetappen. På tempoetappen distanserte han seg med nærmere ett minutt til alle andre enn sammenlagtvinner og tempoekspert Fabian Cancellara, som han slo med 17 sekunder. I mai var han tilbake etter et skadeavbrekk i to måneder på grunn av smerter i akillessenen Det første rittet etter at han kom tilbake var Bayern rundt som han tok som et treningsritt, før han deltok i etapperittet Critérium du Dauphiné der han vant siste etappe. Før skaden hadde Edvald vunnet fire etapper siden nyttår, hvorav en av seierne kom på lagtempo.
Sesongen 2012
Boasson Hagen vant NM i landeveissykling 2012, hans første NM-gull i fellesstart. Underveis var han støttet av lagkamerat i Team Sky, Lars Petter Nordhaug, og de kom sammen inn til mål etter å ha forlatt resten av norgeseliten. I Tour de France 2012 var Boasson Hagen eneste norske deltager, hvor han bidro sterkt til at Bradley Wiggins vant sammenlagt foran lagkamerat Chris Froome. Under fellesstarten i VM i landeveissykling 2012 i september tok han sølv bak Philippe Gilbert og foran Alejandro Valverde.
Kjelder
Referansar
Norsk entomologisk forening
Foreininga er open for både amatørar og fagfolk. Så lenge ein er interessert i insekt eller andre leddyrsgrupper kan ein bli medlem.
Historie
Norsk entomologisk forening vart skipa i 1904 av ti eldsjeler. Ingen av desse var entomologar av yrke, men to av dei var biologar. Felles hadde dei ei stor interesse for insekt. Det var Thomas Münster som opphavleg kom med initiativet og vart den første formannen i laget. Året etter fekk laget endå to medlemmar til, og dei tok til å skriva sine første lover. Det var særleg sommarfuglar og biller som medlemmane konsentrerte seg om dei første åra.
Kartlegging av insekt i Noreg
Dette systemet vart derimot ikkje mykje brukt. I 1943 kom difor Andreas Strand med eit nytt system, Inndeling av Norge til bruk ved faunistiske oppgaver, populært kalla Strand-systemet. Etter dette vart Noreg delt inn i 37 regionar, etter dei dåverande kommune- og fylkesgrensene. Det vart dessutan teke omsyn til at faunaen i innlandet ikkje er lik faunaen på kysten. Dei fleste fylke er her difor delt inn i mindre område, som indre, ytre, nord eller sør. Strand valde òg å nytta bokstavkodar framfor tal. HOY er til dømes koden for ytre Hordaland.
Halvor Halvorsson Ophus
Halvor H. Ophuus vart fødd utanfor ekteskapet 19. desember 1772 i Storelvdal i Hedmark av Margrethe Jensdatter på Sønstu Ophuus. Far hans er i kyrkjeboka notert som gardbrukaren Halvor Torgarsen Gammelstu på Ophuus. Halvor Halvorsen vart etter konfirmasjonen utdanna til vevar og fargar ved ein «Enigheds-Fabrique» oppretta på Westgaard i Storelvdal av eit patriotisk selskap. Deretter reiste han til Trondheim, der han i 1796 fekk sveinebrev som særleg dyktig vevar og fargar hos ein fargemeister. Året etter gifta han seg med Berit Olsdatter fra Westgaard og slo seg ned som husmann under storgarden Trana i Steinkjer i Nord-Trøndelag, der han også drev aktiv som fargar og vevar. Halvor Halvorsen vart også særs interessera i gardsdrift. År 1800 kjøpte han garden Dyrstad i Egge, også Nord-Trøndelag, og heldt fram som gardbrukar med attåtsyslar. 1805 kjøpte han Nes i Grytten i Romsdal, og noko etter ein halvdel av garden Mjelva i same bygda. På Mjelva kunne han fritt drive verksemd som fargar og vevar da den andre part dreiv garden. Halvor Halvorsen Ophuus og Berit Olsdatter fekk ei dotter og ein son, Ole Johan. Dottera var Margrethe Halvorsdatter (fødd 1. november 1797) som så gifta seg med Niels Olsen frå nabogarden Devold. Dette vart opptakten til industrieventyret Devold i Ålesund da ekteparet flytta dit i 1818.
Norsk entomologisk forening
Tidsskrift og annan litteratur
Tidsskriftet Atalanta norvegica vart utgitt frå 1967 til 1983, og var eit alternativ til Norwegian Journal of Entomology som tok for seg norske sommarfuglar. Dei gamle nummera av dette bladet, som ikkje vert trykt lenger, ligg tilgjengeleg på heimesida til organisasjonen.
Skaftunge
Skaftunge eller raftsperre er ei om lag meterlang lekt som ber det langsgåande takutstikket på eit åstak. Skaftungane er gjerne telgja slik at dei smalnar av oppover. Tjukkenden stikk eit par bordbreidder utfor veggen, tynnenden går opp til første takåsen.
På torvtak kan torvhaldet vere festa til skaftunga, i spesielle høve er det bruka formvokse emne som gjev torvhald og skaftunge i eitt.
Anders Aukland
Anders Aukland er ein norsk langrennsløpar frå Tønsberg. Han er medlem av Oseberg skilag. Da han vann det svenske «Vasaloppet» i 2004, vart han den andre nordmannen gjennom tidene som har vunne dette skiløpet, 33 år etter at Ole Ellefsæter vann i 1971.
Volgadeltaet
Volgadeltaet er det største innlandsdeltaet i Europa og er danna av den lengste elva i Europa, Volga, som renn ut i Kaspihavet i Astrakhan oblast og Kalmykia i Russland. Deltaet ligg i Den kaspiske senkinga og den austlegaste delen av området ligg i Kasakhstan. Deltaet drenerer ut i Kaspihavet om lag 60 km nedanfor byen Astrakhan.
Lunningprisen
På midten av nittenhundretalet har Scandinavian Design vorte honnørord og eit velkjent omgrep i marknadsføringa av nye produkt. Lunningprisen og prisvinnarane vart ein del av profilen utanlands for moderne skandinavisk formgjeving.
León
Historie
Kongeømet León starta offisielt som eit sjølvstendig kongedømet i 910, og vart eit rike som nådde elva Rhone på 1100-talet.
Gardno
Gardno (tysk Garder See) er ein innsjø i Pommerske voivodskap i Polen. Han er ein del av Słowiński nasjonalpark og har eit areal på 24,69 km². Han er 6,8 km lang og 4,7 km på det breiaste. Den største djupna er 2,6 m.
780
780 (romartal DCCLXXX)
Grøn
Grøn er ein farge med bølgjelengde på om lag 490 til 570 nanometer. Han er særs vanleg i naturen fordi klorofyllet i plantare er grønt. Namnet til fargen sjølv har samband med naturen. Ordet grøn kjem endeleg frå den urgermanske rota *grô- "veksa" som me også har fått orda gro og gras frå.
Nero av Romarriket
Nero, Nero Claudius Cæsar Augustus Germanicus, fødd Lucius Domitius Ahenobarbus den 15. desember 37 og død 6. juni 68, var romersk keisar frå 13. oktober 54. Segnene omtalar Nero som ein tyrann og ein libertinar, og han er kjend som keisaren som "spela medan Roma brann", og ein tidleg forfølgjar av dei kristne. Desse forteljingane skriv seg frå Tacitus, Svetonius og Cassius Dio. Men andre samtidskjelder nemner at Nero i røynda var svært folkekjær i levetida si.Som son av keisar Claudius I av Romarriket si siste kone Agrippina d.y. og hennar fyrste ektemann, Cnaeus Domitius Ahenobarbus, var han den femte og siste i keisardynastiet starta av Augustus. Han vart adoptert av grandonkelen Claudius og vart dermed arving i år 50. Nero var den femte og siste keisaren frå den julisk-claudiske ætta. Han tok over trona som Nero Claudius Caesar Drusus etter at Claudius var daud 13. oktober 54.
Grøn
I estetikken reknar ein grønt til dei kalde fargane.
Arkeikum
Jorda i arkeikum
Det meste av bergartar frå arkeikum som framleis eksisterer er metamorfe og vulkanske bergartar. Den vulkanske aktiviteten var mykje større på denne tida enn i dag, med mange heitepunkt, riftdalar og utbrot av forskjellig lava, som den uvanlege komatiitt-lavaen. I dei kratonske krystallrestane i berglaga frå arkeikum som eksisterer i dag er det mykje intrusjon av vulkanske bergartar. Dette er magma som har trengt inn i bergartane, men storkna før dei braut ut på jordoverflata. Døme på bergartar frå perioden er store smelta lag og omfangsrike plutoniske massar av granitt, dioritt, ultramafiske til mafiske intrusjonslag, anortosittar og monozonittar kalla sanukitoidar
Ved
Ved (frå norrønt viðr, 'tre, skog') er trevyrke som kan brukast til brensel. Brennverdien til veden varierer med fuktprosenten og eigenvekta til trevyrket.
Brennverdi
Den effektive brennverdien svarar ikkje til varmen som kan utnyttast ved forbrenning. For å rekna ut varmen som er utnytta må ein òg vurdera verkningsgraden, som for mindre forbrenningsapparat oftast berre er 60–75 prosent, avhengig av utforminga. Ein kan dimed konkludera med at eit hus, som krev 20 000 kWh/år til oppvarming må fyra opp kring 10 kubikkmeter ved årleg i omnar eller andre einingar. Dette svarar til eit volum på inntil 20 m³ stabla ved.
Ved i kulturen
I nokre høve kan ved i seg sjølv vera rekna som ulukkesbringande. Til dømes er det eit dårleg teikn om ved er det første ein ser nyttårsmorgonen i visse indiske tradisjonar. Etter srilankisk folketru, rapportert i 1885, skulle ein ikkje ta med ved til ei rismark.