cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Bugøyfjord
Bugøyfjord er ei grend i Sør-Varanger kommune i Finnmark-området i Troms og Finnmark fylke. Ho ligg inst i Bugøyfjorden ved E6.
European Centre for Medium-Range Weather Forecasts
Arbeid og prosjekt
Dei har òg gjennomført to reanalyseprosjekt, den første (ERA-15) genererte reanalysar frå desember 1978 til februar 1994, medan ERA-40 genererte reanalysar frå september 1957 til august 2002.
Litium
Litium er mindre vanleg enn dei etterfølgjande alkalimetalla natrium, kalium og rubidium, til tross for at det er eit lett grunnstoff. Ulikt alkalimetalla natrium og kalium finst det ikkje i store mengder i havet, men det finst i små mengder i mange mineral og saltsjøar i tørre område. Litium har derfor namn etter det greske ordet for stein, lithos.
Bruk av litium og litiumsambindingar
Litiumsalt, til dømes litiumkarbonat, kan brukast i behandling av pasientar med bipolar sjukdom.
Fylkesveg 208 i Hordaland
Fylkesveg 208 i Hordaland går mellom Skålvik og Algrøyna i Fjell kommune. Vegen er 4,1 km lang.
Tanja Damaske
Tanja Damaske er ein tysk tidlegare friidrettsutøvar frå Aust-Berlin som i 1998 vart europameister i spjutkasting.
Karl Marx
Berlin (1836-1841)
I Berlin vende Marx for alvor interessene sine mot filosofien, trass i dei føringane faren hans hadde gjeve.
Doktor i filosofi, flytting til Trier (1841)
Eit moment var å drøfte dei to dei ateistiske filosofane sin aktualitet for utviklinga av ateistisk filosofi; Marx meinte at Epikur var viktigare, fordi i systemet hans med atomteorien sin var det rom for den fri viljen. At den fri viljen var viktig for Marx, blir også reflektert av at han ved ein seinare krossveg forkasta Carl Vogt (1815-1895) sine teoriar som gjekk ut på at mennesket og handlingane deira kunne tilbakeførast til komplekse biokjemiske prosessar.
Journalistisk mellomspel (1842–1843, Bonn og Köln)
Den prøyssiske pressesensuren såg med særleg merksemd til Rheinische Zeitung, og den prøyssiske styresmakta sende ein spesialsensor frå Berlin som skulle gjennomgå artikkelmanuskripta. Då det viste seg å vere utilstrekkeleg, blei det etablert ein ettersensur. Ikkje berre blei avisa førehandssensurert, men dei ferdige artiklane måtte også leggjast fram for Köln sitt regjeringspresidentsembete. Ettersom Marx sin redaksjon ofte klarte å omgå denne dobbeltsensuren, blei det lagt til ein trippelsensur.
Manuskriptet Zur Kritik der Hegelschen Rechtsphilosophie
Rundt årsskiftet 1843/44 skreiv Marx eit manuskript som kritiserte Hegel sin rettsfilosofi. Det skulle bli upublisert under heile levetida hans, sjølv om mange av tankane frå det fann vegen inn i Dei tysk-franske årbøker (sjå nedanfor). I manuskriptet kommenterer Marx avsnitt for avsnitt Hegel si bok om rettsfilosofi frå 1819: ''Grundlinien der Philosophie des. Rechts''. Ein av Marx sine viktigaste innvendingar var at så mange av Hegels dialektiske argument begynte i abstraksjonar. Dette verket inneheld for fyrste gong Marx sitt utsegn om at religion er «opium for folket». Det inneheld også formuleringar om Marx sine særeigne omgrep om framandgjering, som var inspirert av Feuerbach.
Om jødespørsmålet
Somme av formuleringane til Marx i siste del av skriftet har vorte oppfatta som antisemittiske, sidan han talar om «praktisk judaisme» som det same som moderne kapitalistisk profittjakt. Men poenget hans synest å vere at denne gjennomsyrer heile samfunnet, både jødar og kristne, og at ei sosial frigjering for jødane attåt den politiske, som han alt har argumentert sterkt for, inneber at alle må frigjere seg frå systemtvangen til profittenking.
Brussel (1845-1848)
Etter at Vorwärts hadde gitt den heilhjarta stønaden sin til det feilslåtte attentatet mot Pressens kong Friedrich Wilhelm IV blei Marx og mange andre i januar 1845 etter prøyssisk påtrykk beordra til å forlate Paris. Saman med Engels drog han då til Brussel i Belgia. Under ei studiereise dei to hadde til England sommaren 1845 knytte dei kontaktar med den revolusjonære fløya av chartistane.
Manuskriptet Den tyske ideologi
I manuskriptet forkasta også forfattarane den i samtida og også seinare rådande oppfatninga av omgrepet kommunisme som eit utopisk mål i det fjerne. Dei såg på kommunismen som eit resultat av ei pågåande rørsle som ikkje kan sjåast lausriven frå den realiteten ein til ei kvar tid oppheld seg i.
Forbundet til dei rettferdige - Forbundet til kommunistane
Våren 1847 blei Marx og Engels med i ei lita hemmeleg politisk gruppe kalla Forbundet til dei rettferdige. Det var blitt grunnlagt av den tyske radikalaren skreddarlærlingen Wilhelm Weitling (1808-1871) i Paris i 1836 og bygde på Gracchus Babeuf si (1760-1797) tenking, og var opphavleg prega av utopisk sosialisme og kristen kommunisme. I 1839 flytte gruppa sitt hovudsete til London. Forbundet bestod for det meste av tyskarar som var flytta frå landet. På den fyrste kongressen til forbundet, i London juni 1847, fekk Marx og Engels saman med den samtidig innmeldte Wilhelm Wolff (1809-1864) vesentleg endra på forbundet; dei fekk det grunnlagt på nytt som eit revolusjonært sosialistisk hemmeleg forbund med internasjonale ambisjonar, under namnet Forbundet til kommunistane.
Til Paris under revolusjonen (1848)
I 1848 opplevde Europa ei rekkje revolusjonære opprør i fleire land. Fyrst ute var Frankrike i februar, då ei arbeidarrørsle greip makta frå kong Ludvig Filip og dreiv han i eksil til England i det som blir kalla «februarrevolusjonen». Marx stod då i fare for å bli utlevert frå Belgia til Prøyssen. Då det snart etter utbraut opptøyar også i Brussel blei han arrestert og så utvist, men blei invitert av den franske provisoriske arbeidarregjeringa til å kome tilbake til Paris. Der kom han den 4. mars.
Ingjald Frodeson
Snorre
I Ynglingesoga er det fortald om korleis Åsa, dotter av Ingjald Illråde, eggjar ein kong Gudrød i Skåne til å drepa bror sin, Halvdan. Halvdan er her far hans Ivar Vidfadme. Drapet på ein bror med namnet Halvdan kunne peike mot ein variant av same soga.
Karl Marx
Sassulitsch-Brief - Brev til Vera Sassulitsj
Ein annan fleksibilitet frå det normalmønsteret han hadde teikna opp med så stor styrke viste han òg på ein annan måte: Han ville ikkje utelukke at visse land med sterke demokratiske institusjonelle strukturar, som Storbritannia, USA og Nederland, kunne klare overgangen frå kapitalisme til kommunismebygging ved ein fredeleg veg. I land med sterke sentraliserte statsorienterte tradisjonar som Frankrike og Tyskland derimot, såg han ei valdeleg omvelting som heilt uunngåeleg.
Død og gravferd
Den 2. desember 1881 døydde kona hans, Jenny. Marx var for sjuk til å gå i gravferda. Den 11. mai 1883 døydde dottera, som òg heitte Jenny. Sjølv døydde Karl Marx den 14. mars 1883. Han blei 64 år, og var framleis statslaus. Tapet av kona, og sikkert også av dottera Jenny, hadde ført han inn i ein djup depresjon som sannsynlegvis framskunda døden hans.
Ada Haug
Karriere
Ho blei tildelt Kongens fortenstmedalje i gull i 1998. Ho blei òg heidra med den franske ordenen Palmes Académiques for arbeidet sitt med å spreia fransk språk og kultur i Noreg.
Bon Scott
Etter Bon
Den 24. februar 2008 blei det også halde ein hyllingskonsert til minne om Bon Scott i samband med avdukinga av ein bronse-statue av han i Claremont Showgrounds i Perth. Under avdukinga opptredde fleire australske rockeband som Rose Tattoo, The Angels, The Screaming Jets og The Party Boys, med den originale AC/DC-vokalisten Dave Evans, og den tidlegare AC/DC-bassisten Mark Evans.
Speyer
Historie
I år 10 f.Kr. vart det oppretta ein romersk militærleir kalla Noviomagus her, og germanske stammer slo seg ned i Civitas Nemetum. I år 346 fekk Speyer ein biskop. Namnet på byen vart først nemnd i 496 som Spira. I 1030 låg den saliske keisaren Henrik IV ned grunnsteinen til domkyrkja i Speyer. I 1294 mista biskopen dei fleste av sine tidlegare rettar, og byen vart ein fri keisarby direkte underlagt keisaren. Han var sete for den tysk-romerske Rikskammerretten frå 1527 til 1693. På riksdagen i Speyer i 1529 protesterte dei evangeliske riksstendene mot dei reformasjonsfiendtlege sluttnadane som vart vedtatt her. Byen vart nesten øydelagt av franske troppar under den pfalziske arvefølgekrigen i 1689, og først i 1698 byrja gjenoppbygginga. I 1792 vart han okkupert av franske revolusjonstroppar, og var under fransk herredøme fram til 1814. I 1816 vart byen kretshovudstad i Pfalz og sete for regjeringa for Den bayerske rhinkretsen (seinare Bayersk Pfalz). Mellom 1893 og 1904 vart det bygd ei minnekyrkje til minne om den protestantiske protesten i 1529.
Edvard Stenersen
Edvard Christoffer Stenersen var ein norsk gardbrukar og politikar i Nasjonal Samling. Stenersen blei ordførar i Aker kommune i 1941, og i april 1942 blei han utnevnd til fylkesmann i Oslo og Akershus. Stenersen satt som fylkesmann fram til 18. april 1943.
Parcel of Rogues
To av songane på albumet kjem frå Hogg sin Jacobite Reliques, medan «Rogues in a Nation» er ei tilpassing av Robert Burns-diktet som fordømmer Act of Union i 1707 som samla England og Skottland. Tittelen på albumet kjem frå ei linje i songen «Rogues in a Nation», her sungen acapella.
Fylkesveg 233 i Hordaland
Fylkesveg 233 i Hordaland går mellom Brattholmen og Gavlen i Fjell kommune. Vegen er 3,4 km lang.
Admittans
Admittans er det inverse av impedans
Admittan er ein kompleks storleik og kan uttrykkast der R er realdelen, j=\sqrt{-1} og B er talverdien til den imaginære delen.
Admittans vert nytta innan elektromagnetisme, for elektriske krinsar, innan mekaniske system, innan akustikk, og så vidare.
Kosuke Kitajima
Kosume Kitajima frå Tokyo er ein japansk brystsymjar. Han er 1,77 meter høg og veg 71 kilogram.
Sør Arena
Underlag
Det var ei tidvis kontroversiell avgjersle då bystyret i Kristiansand i 2012 bestemte å bytte ut naturgraset med kunstgras. Både spelarar og NISO engasjerte seg for å få kommunen til å omgjere vedtaket om å fjerne det finaste underlaget i landet, utan at det hjelpte. 28. mai vart Ernest Asante siste målscorar på ekte gras med eit straffespark mot. Deretter vart spelepausen under Fotball-EM brukt til å bytte ut graset, og 30. juni stod det nye underlaget klart til toppkampen mot.
Strandebarm kyrkje
Kyrkja er soknekyrkje i Strandebarm sokn i Hardanger og Voss prosti.
Terpní
Terpní (gresk Τερπνή) er ein distriktsby i periferieininga Sérres i periferien Sentral-Makedonía i Hellas. Terpní høyrer til kommunaleininga Nigríta i kommunen Visaltía.
Bolsjaja Ussurka
Bolsjaja Ussurka (russisk Большая Уссурка) er ei elv i Primorskij kraj i Russland og ei av dei største sideelvane til Ussuri. Elva er 440 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Georges Bataille
Tidsskrift
Bataille har spela ei viktig rolle i fylgjande tidsskrift:
Eyjafjörður
Geografi
Mange elvar renn ut i Eyjafjörður, dei største av desse er Eyjafjarðará, Fnjóská og Hörgá.
Folkesetnad
Området rundt Eyjafjörður er det nest folkerikaste området på Island etter Reykjavík. I 2003 budde det totalt 21 536 menneske her (utanom byen Siglufjörður og Grímsey som stundom vert rekna som ein del av Eyjafjörður-området.)
Pinse
Kyrkjefargen for pinsen er raud; like flammande som den heilage anden. Pinsevennene har teke namnet sitt fordi dei legg vekt på Den heilage anden som er i kvar enkelt.
På engelsk er namnet på pinsedange Whitsnu. I Yorkshire og Lancashire i England, der kyrkjelydar kunne gå i Whit Walks, pinseopptog med musikk til medan dei bar nye klede, gjerne kvite. Sør i Yorkshire gjekk ungar på besøk til naboar for å visa fram dei nye kleda sine og kanskje få nokre pengar for det.
Syria
Syria var tidlegare synonymt med Levanten (på arabisk kalla al-Sham) medan den moderne staten dekkjer fleire gamle kongedøme og rike, som Ebla-sivilisasjonen på 2000-talet fvt. I den islamske tida vart Damaskus setet for Umayyade-kalifatet og ein provinshovudstad i Mamelukk-sultanatet i Egypt.
Eblaittar og amorittar
Byen Mari dukka opp i denne tida og vart ein rival til Ebla før han vart erobra av Hammurabi av Babylon. Ugarit vart òg grunnlagd på denne tida, kring 1800 fvt., i nærleiken av dagens Latakia. Ugarittisk var eit semittisk språk som var laust knytt til kanaanittiske språk, og utvika ugarittisk skrift, det første alfabetet i historia. Det ugarittiske kongedømet overlevde fram til det vart øydelagd av plyndrande indoeuropeiske havfolk på 1100-talet fvt.
Aramearar og fønikiarar
Ei kanaanittisk gruppe kjend som fønikiarar skulle kome til å dominere kystområda av Syria (og Libanon og det sørvestlege Tyrkia) frå 1200-talet fvt., og grunnla bystatar som Amrit, Simyra, Arwad, Paltos, Ramitha og Shuksi. Frå desse kystområda dominerte dei etter kvart store delar av Middelhavet, og bygde koloniar på Malta, Sicilia, Den iberiske halvøya (dagens Spania og Portugal), kysten av Nord-Afrika, og viktigast av alt, grunnla den store bystaten Kartago (i dagens Tunisia) på 800-talet fvt. som seinare vart senter i eit stort rike som kjempa mot Romarriket.
Antikken
Syria kom ei kort stund under armensk kontroll frå 83 fvt., med erobringa til Tigranes den store, som vart teken imot som ein frelsar frå selevkidane og romarane av sitt eige folk. Armenarane heldt kontroll over Syria i to tiår før dei vart driven ut av romarane.
Pompeius av Romarriket, som erobra Antiokia i 64 fvt., gjorde Syria om til ein romersk provins. Palmyra vart igjen stort sett sjølvstendig, og seint på 200-talet evt. vart det senteret i det kortvarige Palmyrenske riket, som ei kort stund erobra Egypt, Syria, Palestina, mykje av Vesleasia, Judea og Libanon, før det kom under romersk kontroll i 273 evt.
Syria gjekk etter kvart over frå romersk kontroll til bysantinarane, då Romarriket vart delt.
Agone
Agone eller dødskamp er tilstanden like før døden finn stad. Andletsuttrykket vert gjerne endra, augo blir matte, hender og føter kalde, andinga rallande, pulsen svak eller ukjenneleg. Medvitet kan vere bevart, men den sjuke er som regel omtåka eller heilt medvitslaus. Det agonale stadiet kan vare over forskjellige tid, oftast nokre timar. Oftast døyr den sjuke roleg utan nokon «kamp».
Syria
Ba'athist-Syria
Usemja utvikla seg mellom Jadid, som kontrollerte partiapparatet, og Assad, som kontrollerte militæret. Då syriske styrkar som vart sendt for å hjelpe PLO under «Svart september»-striden med Jordan, vart trekt attende i 1970 var det eit teikn på denne usemja. Maktkampen kulminerte i november 1970 med korrekturrørsla, eit blodlaust militærkupp som sette Hafez al-Assad inn som tyrann i regjeringa.
Geografi
Syria ligg mellom breiddegradene 32° og 38° N, og lengdegradene 35° og 43° E. Landet består hovudsakleg av tørre platå, sjølv om områda nordvest i landet, i nærleiken av Middelhavet er forholdsvis grønt. Den nordaustlege delen av landet, «Al Jazira» og den sørlege «Hawran» er viktige jordbruksområde. Eufrat er den viktigaste elva i Syria og kryssar landet i aust. Landet vert rekna som ein av 15 statar som dannar ein del av den såkalla «sivilisasjons vogge».
Petroleum i kommersielle mengder vart først oppdaga i nordaust i 1956. Dei viktigaste oljefelta er Suwaydiyah, Qaratshui, Rumayian og Tayyem, nær Dayr az–Zawr. Felta er ei naturleg forlenging av dei irakiske felta i Mosul og Kirkuk. Petroleum vart den viktigaste naturressursen til Syria og den største eksportvaren etter 1974. Det vart oppdaga naturgass ved feltet Jbessa i 1940.
Økonomi
Syria sin del i den globale eksportmarknaden har gått gradvis nedover sidan 2001. Veksten av BNP per innbyggjar var berre 2,5% per år i perioden 2000–2008. Arbeidsløysa er høg med over 10 %. Fattigdomen har auka frå 11% i 2004 til 12,3% i 2007.
Mat
Syrisk mat består hovudsakleg av rettar typisk for det sørlege Middelhavet, gresk mat og sørvestasiatisk mat. Somme syriske rettar har òg utvikla seg frå tyrkisk og fransk kjøken, som sjisjkebab, fylte auberginar og yabra (fylte drueblad).
Hordabø kyrkje
Det har vore kyrkje på staden sidan mellomalderen, og Bø-kyrkja er nemnd i Bergens kalvskinn frå kring 1350. Den fyrste kyrkja ein kjenner til var truleg ei stavkyrkje.
Nigel Pegrum
I 1979 skipa Pegrum og Steeleye Span-bassisten Rick Kemp Plant Life Records. Eit tredje medlem av Steeleye Span, Maddy Prior, spelte inn eit av albuma hennar på selskapet. Dei mest suksessrike platene var med Tannahill Weavers. Nigel var produsent på over 30 album på selskapet. Dei la ned verksemda i 1984. Pegrum har òg vore studiomusikar for June Tabor, Wizz Jones, Rosie Hardman og John Otway.
Agonal linje
Agone eller agonal linje er ei kurve som knyter saman dei punkta på jordoverflata der den magnetiske misvisinga, deliknasjonen, er lik 0. I Noreg flyttar kurva seg 8 bogeminutt mot vest kvart år.
Bukt
Bukter har gjerne forholdsvis roleg vatn. Dette er gunstig for livet i vantet, og derfor er dei som regel gode fiskevatn. I eldre tid var små havbukter ettertrakta som ankerplassar, medan dei store (t.d. Biscayabukta) var frykta fordi ein lett mista landkjenninga.
Aasta Hansteen
Kunstnarisk verksemd
I 1846 måla ho det fyrste større portrettet sitt, av Karoline Ewald. Frå 1847 til 1852 måla Hansteen fleire sjangerbilete av barn som vart stilte ut i kunstforeiningane i Christiania og København. Ho laga også større komposisjonar som viste norsk folkeliv og europeiske scener, mellom anna Pilegrimer ved brønnen (1851), som vart stilt ut i Noreg ved fleire høve i 1850- og 1860-åra. Frå 1852 til 1855 verka ho som portrettmålar i Christiania. Ho laga fleire portrett av far sin og bestillingsportrett av mellom anna statsråd J.H. Vogt, oberst H. Sibbern og sorenskrivar Rasch. Ho teikna Camilla Collett, J.S. Welhaven og A.M. Schweigaard i 1855. Dette året stilte ho òg ut fire måleri ved Verdsutstillinga i Paris, der ho deltok som einaste norske kvinne.
Jorge Juan y Santacilia
Jorge Juan voks opp i ein velutdanna familie og vart som ung tatt opp som riddar av Maltesarordenen. Han studerte matematikk før han byrja på marineskulen Academia de Guardias Marinas de Cádiz i 1730, og synte seg som ein usedvanleg skarp læresvein. Han segla så i fleire år i Middelhavet for den spanske flåten før han i 1734 vart spurd om å delta i ein fransk-spansk ekspedisjon til koloniområda i vest. Spania var særleg opptatt av å få betre kartografisk og geodesisk kunnskap for såleis å lettare gjere sikrare reiser. På denne tida var ein framleis ikkje sikker på den nøyaktige jordformasjonen, noko som gjorde det vanskeleg å rekne ut avstanden mellom breidde- og lengdegradene.
Aasta Hansteen
Skribent
Hansteen vende attende til Noreg i 1889 med impulsar som ho gav til kjenne i Norsk Kvindesagsforening og ved innlegg i bladet Nylænde. Ho tok med seg det amerikanske solsikkesymbolet, som var brukt av kvinnerørsla der, til Skandinavia, og solsikka vart symbol for NKF og Nylænde. Solsikker, sol og lys var viktige symbol for henne. 70-årsdagen hennar vart feira med ein solsikkefest.
Då ho fylte 80 i 1904 vart Hansteen gjort til æresmedlem av Norsk Kvinnesaksforening. Fram til ho døydde i 1908 skreiv ho for aviser og tidsskrift om ulike emne, som teologi, litteratur, målsak, politikk, arbeidarar, sosialisme og ikkje minst kvinnesak.
Pseudonym
Sjangerskilje
Den norske forfattaren André Bjerke kalla seg for «Bernard Borge» når han skreiv kriminallitteratur. Truleg gjorde han det for å skilla dette forfattarskapet frå resten av verka sine. Agatha Christie og Ruth Rendell er andre forfattarar som valde pseudonym når dei skreiv i andre sjangrar enn normalt.
Krengjetog
Krengingsmekanismane forskyver vognkassa med passasjerane gjennom svingen på same viset som ein syklist gjer ved å lene seg og sykkelen innover i ein sving. Dei sidekreftene som elles ville ha gjort at passasjerane kjente farta som plagsam, vert såleis redusert, og toget kan køyre med høg fart gjennom svingen utan at det vert for utriveleg for passasjerane. Tanken med å utstyre toga med kreningsmekansimer er difor å kunne setje opp farta på gamle og krokute jarnbaneliner, då både skjenegangen og toga toler mykje høgare fart enn det passasjerane i eit vanleg tog gjer.
Tatarisk
Alfabet
Det kyrilliske alfabetet er framleis i bruk, med desse bokstavane: А Ә Б В Г Д Е (Ё) Ж Җ З И Й К Л М Н Ң О Ө П Р С Т У Ү Ф Х Һ Ц Ч Ш Щ Ь Ы Ъ Э Ю Я.
Parlamentet i Tatarstan heldt likevel på sitt, og i 1994 laga dei ein avtale med den russiske staten. Etter Tatarstan si oppfatning av denne avtalen høyrer spørsmålet om val av alfabet til indre ting, som etter avtalen skal regulerast av partane kvar for seg. Til slutt vart avtalen underteikna.
Double Trouble av Elvis Presley
Innhald
Etter det entusiastiske gospelalbumet How Great Thou Art som vart spelt inn månaden før i Nashville, gjekk Presley her attende til å kverne ut plater og filmar som raskt gjekk i gløymeboka. Sjølv utgjevingsdatoen for Double Trouble var uheldig - same dagen som The Beatles gav ut landemerket Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band, og same dagen som David Bowie gav ut debutalbumet sitt.
Kema i Primorskij kraj
Kema (russisk Кема) er ei elv i Primorskij kraj i Russland. Elva er 119 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Commoners Crown
Skildring
På denne tida hadde bandet fullt utvikla ein rockestil som kan samanliknast med Jethro Tull i folkrockfasen deira. Fleire av songane har tung tromming og tunge gitarriff, men materialet består nesten utelukkande av tradisjonell folkemusikk, utanom «Bach Goes to Limerick», som var eit forsøk på å blande klassisk Bach-fiolin med tradisjonelt irsk felespel.
Den første songen, «Little Sir Hugh», er basert på ein mellomaldersong om Little Saint Hugh of Lincoln, ein gut på 1200-talet som visstnok vart drepen av nokre jødar. Den originale songteksten er sterkt antisemittisk, men bandet fjerna desse antisemittiske elementa.
Fredrik Waldemar Hvoslef
Fredrik Waldemar Hvoslef var ein norsk geistleg innblanda i Kautokeino-opprøret. Han var gift med Alette Kathrine Frost (f. 1825).
I Kautokeino
Søndagen etter noterte Hvoslef i kyrkjeboka at lekamleg og andeleg utmatting gjorde han sjuk i kyrkja, likevel opplevde han å få Guds kraft til å fullføre gudstenesta. Veka etter vart det ikkje gudsteneste, sidan han låg til sengs. Hausten 1854 var han til stades ved halshogginga av Aslak Jacobsen Hætta og Mons Aslaksen Somby.
Darmstadt
Historie
Darmstadt dukkar først opp på slutten av 1000-talet som Darmundestat, som bokstavleg talt tyder «Tarmbyen», sjølv om dette sannsynlegvis er tilfeldig sidan namnet kjem frå ei lita elv kalla Darm(bach), som tidlegare rann gjennom byen. Det meste av elva er vorte bygd over, men i det siste er delar av ho ført tilbake til sin naturlege tilstand.
Livmorhalskreft
Behandling
Sjukdommen blir behandla med kirurgi i tidlege stadie og kjemoterapi og strålingsterapi i seinare stadie.
Stigeren
Stigeren (1919) er det fyrste bindet i den episke kronologien til romanserien Dansen gjenom skuggeheimen av Kristofer Uppdal. Det var også det fyrste bindet Uppdal gav ut etter at han i 1919 tok opp att arbeidet med serien. Handlinga er lagd til dei fiktive Lifjellgruvene, ein stad i Trøndelag, som har vore utan drift og no skal tømmast for vatn og setjast i ny drift. Eit arbeidslag som er samansett av av bygdegutar og ein erfaren gruveslusk vert danna. Tida er truleg rundt 1890.
WarioWare, Inc.: Minigame Mania
Oppsett
Spelet er delt inn i fleire nivå, der kvart nivå femner mikrospel under kategoriar som sport, natur eller sci-fi. Alle nivåa har ein eller to WarioWare-figurar knytte til seg, alle med si eige korte historie. På slutten av nivåa må spelaren klare eit vanskelegare mikrospel (en: Boss Stage), som ofte er lengre og meir krevjande enn dei vanlege mikrospela. Etter å ha klart nivået vil nye nivå bli tilgjengelege, og spelaren kan prøve det greidde nivået om att for å slå eigne rekordar.
Landmåling
Måleinstrument
Etter 1990 vart det mogeleg å rekne nøyaktig posisjon på punkt i terrenget med GPS-mottakarar. Prinsippet baserer seg på signal frå amerikanske (NAVSTAR) og russiske (GLONASS) satellittar. I dag er det vanleg å bruke slike mottakarar i kombinasjon med totalstasjonar.
Autorisert landmålar
Med «matrikkellova» av 2005 vart omgrepet «godkjent landmålarføretak» innført. Kvalifikasjonskrava til eit slikt føretak er enno ikkje avgjort, men i tillegg til oppmålingstekniske krav skal det også setjast omfattande krav til eigedomsrettsleg kunnskap. Kvalifikasjonskrava skal omtrent svare til dei de danske landinspektørane sine.
Tonologien i norsk
Tonelag 1
Tidlegare var tonelaget òg kalla eintoppa, eit uttrykk som viser til uttalen i norsk.
Dalmatia
Dei største dalmatiske øyane er Dugi Otok, Ugljan, Pašman, Brač, Hvar, Korčula, Vis, Lastovo og Mljet. Dei største dalmatiske fjella er Dinara, Mosor, Svilaja, Biokovo, Moseć og Kozjak. Av elvar i området finn ein Zrmanja, Krka, Cetina og Neretva.
På grunn av havstraumar og vindregime er sjøvatnet i Adriahavet, i følgje kroatiske turiststyresmakter, reinare og varmare på den kroatiske sida enn på den italienske. Den konkordante kysten består òg av mange viker, øyar og sund.
Antikken
Etter at Romarriket kollapsa i 476, i byrjinga av folkevandringstida, tok gotarane over området fram til 535, då Justinian I innelemma det i Austromarriket.
Etter 1918
I 1922 vart Dalmatia delt i to provinsar, Distriktet Split (Splitska oblast), med hovudstaden Split, og Distriktet Dubrovnik (Dubrovačka oblast).
Agnar Christensen
Agnar Hallsten Sjøvoll Christensen er ein norsk fotballtrenar, for tida hovudtrenar i Tromsø Idrettslag. Han er bror til Roar Christensen som spelte ni sesongar for TIL.
Risavika
Risavika er eit område i Sola kommune i Rogaland fylke. Risavika er opphavleg namnet på ei vik ut mot Nordsjøen, men har òg vorte namn på eit industriområde. I Risavika bygde Norske Shell opp eit oljeraffineri i 1960-åra. I 1968 starta den første produksjonen på Shellraffineriet. Raffineriet vart stengd ned, og området vart reinsa for forureining fram mot 2002. Det vert arbeidd med å bruka raffineritomta i samband med hamneanlegg.
Vaksine
Historie
Mot slutten av 1700-talet fann ein i England opp ein ufarlegare måte å utvikla immunitet på. Det er den engelske legen Edward Jenner som er blitt kjend for å ha påført ungguten James Phipps kukoppar og deretter inokulasjonsstoff mot koppar, utan at guten utvikla denne andre sjukdommen. Sjølv om liknande vaksinasjonar var blitt gjort av andre før han, var det Jenner si forsking og publisering som førte til at metoden spreidde seg.
Boggi
Skjenegåande køyretøy
På skjenegåande køyretøy er boggien montert på ei svingar tralle, som gjer det mogeleg med lenge køyretøy og mindre svingradius med to boggiar enn med to skilde akslingar. Dessutan aukar lasteevna, noko som i ført og fremst er viktig for godstog. Jacobsboggi vert òg nytta i samband med lågbygde godsvogner.
Lastebilar
Offentlege vegar har grenser for akseltrykket. Da høge akseltrykk kan føre til store skadar på vegen er det store bøter for å køyra med for høgt akseltrykk. Ved å utstyra bilen med boggi vert lasta fordelt på fleire akslar og nyttelasta vert større. Det er difor vanleg med boggi både på trekkvogna og på tilhengaren. Å fordela vekta av vogntoget over ei større flate er òg nyttig for tømmerbilar som somme gongar kryssar frosne vatn på vinteren.
Norsk Ordbog (1873)
Norsk Ordbog er framleis mykje brukt av språkforskarar og språkinteresserte, og saman med Symra er ho den av bøkene til Aasen som har selt i størst opplag. Det kom nye opptrykk (med gotisk skrift) både i 1900, 1918, 1977 og 1983 (Fonna Forlag).
Sjatskyjsjøane
Sjatskyjsjøen er ei gruppe innsjøar nordvest i Ukraina ved byen Sjatsk. Den største og mest kjende av dei er Svitiaz. Innsjøane er kjende for det reine vatnet.
Nils Gudmundsrud
Springaren Nils Gudmundsrud er kalla opp etter han. Slåtten er opphavleg etter Knut Skøro.
Nord-Østerdal
Litteratur
Jørgen Reitan: Rørosmålet, 1934.
Rocket Cottage
Innhald
Alle songar tradisjonelle, utanom der anna er nemnt.
Fylkesveg 234 i Hordaland
Kommunar og knutepunkt
Turøyvegen
Sommarfugltåka
Sentralstjerna i Sommarfugltåka er del av eit nært stjernepar. Astronomar antek at den eine stjerna dreg gass av overflata til den andre stjerna og formar den til ei tynn og tjukk skiva som ligg rundt begge stjernene. Denne skiva måler rundt 10 gonger diameteren til Pluto sin bane rundt sola. Modellar viser at denne skiva kan vera opphavet til tåka si spesielle form, og at den sterke stjernevinden slår inn i skiva og tvingar gassen i ho i visse retningar. Lik namnet Tvillingjettåka hinter til, skyt gassen i tåka ut frå sentrum med ein stor fart; farten er på meir enn 320 km/s.
You'll Never Walk Alone
Idrettssong
I følgje den tidlegare spelaren Tommy Smith, presenterte frontmannen Gerry Marsden ei plate med songen til Liverpool-manageren Bill Shankly sommaren 1963. «Shanks likte særs godt det han høyrde. Fotballjournalistar frå den lokale avisa reiste i lag med oss og skreiv om kva som helst sidan det var sommarpause, og sende attende til redaktørane sine at me hadde byrja å bruke Gerry Marsden sin komande singel som klubbsong.» Klubben vart så invitert til å framføre songen med bandet på The Ed Sullivan Show og Shankly valde seinare songen som den åttande og siste songen for si «Aude øy-plate» kvelden før FA Cup-finalen i 1965.
Innspelingar
• 1956: Jane Froman
• 1959: Conway Twitty
• 1960: Harry Simeone Chorale
• 1963: Ray Pilgrim
• 1965: The Righteous Brothers
• 1971: Jerry Reed
• 1972: Aretha Franklin
• 1974: Martin Dale
• 1978: Bryn Yemm meets The Morriston Orpheus Choir
• 1981: Danny Mirror & The Jordanaires
• 1982: Timi Yuro
• 1983: André van Duin
• 1985: Weekend
• 1989: Samuel Ramey
• 1989: Olivia Newton-John
• 1997: Steven Houghton
• 1999: Schatteman & Couvreur
• 2006: Los Fastidios
• 2008: Jed Madela
• 2011: Sandi Patty
• 2016: Trisha Yearwood
Bjørnar Holmvik
Karriere
Holmvik vart henta frå SF Grei til Stabæk føre 2005-sesongen. I januar 2006 debuterte Holmvik på U21-landslaget til Noreg. Han var i Stabæk med å vinne Tippeligaen 2008. Etter 2008-sesongen utløp kontrakten med Stabæk og Holmvik signerte for SK Brann.
WarioWare: Touched!
Oppsett
Spelet har same oppsett som i føregangarane, der spelaren må klare mikrospel som varer i berre nokre få sekund. Nytt i Touched! er at spelaren berre bruker peikeskjermen og mikrofonen for å styre i mikrospela. Døme på mikrospel er å klø Wario på ryggen, fange ei and ved å skjere over eit tau, og fange fisk med håv. Alle karakterane i spelet har sin eigne speleteknikk for variasjon mellom nivåa, som å berre trykkje på skjermen eller å gni skjermen med peikepennen. Ein kan vinne små «leikar» å sysle med ved å klare nok mikrospel på ein gong.
Hallvard Ørsal
Diktaren Leif Halse skreiv eit dikt om Hallvard, som seinare vart tonesett av Henning Sommerro:
Kongen av Kristofer Uppdal
Kongen (1920 og 1953) er det fjerde bindet i den episke kronologien til romanserien Dansen gjenom skuggeheimen av Kristofer Uppdal. Det følgjer handlinga og personane frå fyrsteboka Stigeren og skildrar, ifølgje undertittelen, Tørber Landsems ungdom. Den fyrste delen av romanen skildrar barndomsheimen frå Tørber er om lag 12–13 år gammal. Han lever med mora Petenilla og broren Ola etter at faren rømde frå dei etter eit nederlag. Tørber vert sett bort som gardsgutt, men rømmer raskt, og vert omstreifar saman med den legendariske «Kongen» eller «Sulis-Kongen» Halvor Rossvoll, som er omstreifer og rallar og vert ein farsfigur for Tørber. Handlinga følgjer i tid etter bind 1, og går til dels føre seg samtidig med handlinga i bind 2 og siste delen av bind 3.
Karianne
Namnet blei utbreidd i Noreg rundt 1960-talet. Det var mest brukt på 1970-talet.
Tilpassing i kognitiv grammatikk
Tilpassing (eng. accommodation) i kognitiv grammatikk er den detaljerte justeringa av av ein komponent som trengst når han skal integrerast med ein annan komponent for å danne ein kompositt struktur.
Kollafjörður
Kollafjörður kan visa til:
På Island:
Samisk språkhistorie
Moderne samisk
Dei første oppteikningane av samisk er frå 1557 då ein engelsk sjøfarande, Stephen Borough, skreiv opp ei liste på 95 samiske ord på Kolahalvøya. Lista vart offentleggjord i 1589 av Richard Hakluyt.
Bibliografi
Dette oversynet viser litteratur om samisk språkhistorie
Mardøla-aksjonen
Mardøla-aksjonen er ei viktig symbolhending innan natur- og miljøvern. Sommaren 1970 var det aksjonar mot kraftutbygging i Eikesdal i Nesset kommune i Møre og Romsdal fylke. Samla er desse aksjonane kalla Mardøla- aksjonen. I aksjonane vart det teke i bruk sivil ulydnad. Saka vart særleg symbolsk på grunn av dei høge Mardalsfossane. Leiarane for aksjonen vart fjerna av politiet etter at det vart organisert ein ikkje-valdeleg leir der anleggsvegen skulle gå.
Diakon
Den katolske kyrkja
Diakonane har eigne oppgåver i liturgien, der dei hjelper presten ved alteret. Dei har ein egen liturgisk drakt, dalmatika, og ber tradisjonelt stola skrått over brystet i staden for hengande rett ned slik prestane har den. Dei kan forrette ved ektevigsel og dåp, men kan ikkje ta imot skriftemål eller konfirmere.
Samarga
Samarga (russisk Самарга) er ei elv nord i Primorskij kraj i Russland. Elva er 218 km lang og har eit nedslagsfelt på.
Romanen Dansen gjenom skuggeheimen
Møtet mellom dei to kulturane vert fokusert i møtet mellom rallaren Sjugur Rambern og storbondedottera Innbranna Røysing. Forfattaren sin tese er at den skapande krafta til erotikken og kjærleiken kan verke dempande på motsetnader. Skildringa er episk enkel, med klare frontar mellom rallarane og bygdeungdommen, og med tydelege scener: slåstkamp på lokalet, og forsoning på kyrkjetrappa i siste kapittel. Romanen inneheld også ein kunstnardraum: Sjugur målar, og ynskjer å skape eit verk som skal skildre livet og historia til rallaren. Sjølve kunstnardraumen har truleg gjenklang i Uppdal sitt eige ynskje om å formulere det same i skrift, men elles er det ikkje grunn til å lese nokon sjølvbiografi inn i romanen.
Eirik Verås Larsen
Karriere
Den 28. august 2004 tok han OL-gull på 1 000 meter K-1 og bronse på 500 meter K-2 (saman med Nils Olav Fjeldheim) i løpet av en drøy time. For denne prestasjonen vart han tildelt Fearnleys olympiske ærespris i etterkant av leikane.
Fasan
Vaksne hannar av underarten Phasianus colchicus colchicus er 60-89 cm i lengd inkludert ein lang brunspragla hale. Fjørdrakta på kroppen er gyllen brun med markeringar i grønt, lilla og kvitt. Hovudet er flaskegrønt med en liten topp og karakteristiske raude hudlappen. P. c. colchicus og nokre andre underartar manglar den kvite halsringen som er typisk for dei fleste fasanar.
Port d'Envalira
Port d'Envalira (òg Col d’Envalira) er den høgste vegovergangen i Pyreneane. Passhøgda ligg i Andorra på 2 407 moh. Vegen er den høgaste heilårsopne vegen i Europa.
Tidleg på 1900-talet var det berre ein enkel kjerreveg mellom Frankrike og Andorra her. Køyrevegen blei opna i 1931. Først etter at dei første skiheisane kom i drift vinteren 1957-1958 blei vegen jamleg brøyta og vegen farbar heile året.
Tolofóna
Ved folketeljinga i 2011 hadde kommunaleininga Tolofóna 2 762 innbyggjarar, medan tettstaden med same namn hadde 293 innbyggjarar.
Liturgiske fargar
Bruken av dei liturgiske fargane blei utvikla i mellomalderen. Dei har samband med hendingar som blir hugsa ein særsild dag eller tid av året. Ein finn fargen igjen i dekorasjonar i kyrkja, somme tider på lys, og på nokre av kleda til presten og andre leier gudstenesta.
Kvit er ein gledesfarge som står for lys, reinsle og heilagdom. Han blir brukt i juletida og i vekene etter påskedag. Han kan òg bli brukt ved vigsel.
Galliske venetarar
Venetarar (latin veneti) var ein keltisk stamme som levde ved atlanterhavskysten i dagens Bretagne. Hovudbyen deira var dagens Vannes, som har namn etter dei. Venetarane var dyktige sjøfolk, og dreiv mellom anna handel med Storbritannia. Stammen blei underkua av Julius Cæsar i 56 f.Kr., noko han skildra i Bellum Gallicum.
Odda Smelteverk
Historie
Det fyrste smelteverket i Odda blei bygd frå 1906, då det britiske The Sun Gas Company anla kraftverk og fabrikk. Då arbeidet var ferdig og produksjonen tok til i 1908 var dette verdas største karbidfabrikk. Selskapet hadde då skifta namn til The Alby United Carbide Factories Ltd. The North Western Cyanamide Company, eit anna britisk selskap, starta i 1909 opp produksjon av kalsiumcyanamid på det same fabrikkområdet. Grunnlaget for industriutbygginga var billeg elektrisitet frå vasskraft. Tysso I vasskraftverk i Tyssedal vart bygd ut i takt med smelteverket.
Avvikling
Tomta utgjer over ein tredel av sentrumsarealet i Odda, og har i dag inga aktivitet. Nokre bygg på tomta er førebels verna for å hindra att bygningsmassen vert reve eller seld, medan ein greier ut om dei kan ha historisk verdi. Odda kommune brukte nyleg 6,5 millionar på å kjøpa dei bygningane som det ikkje er pant i.
Smelteverket og oddasamfunnet
Smelteverket var grunnlaget for at Odda voks fram som ein industristad, og i det heile vart ein større tettstad. Då smelteverket på kort tid vart bygd opp, vart innbyggjartalet auka drastisk. I røynda vart det bygd opp ein heilt ny småby i løpet av nokre få år. Det voks etter kvart fram fleire industriføretak, som Norzink ved Odda og TTI i Tyssedal. Trass i dette var smelteverket eit viktig symbol på Oddasamfunnet, og fabrikkområdet utgjorde store delar av Odda sentrum.
Alfred Noyes
Noyes gifta seg seinare med Mary Angela Mayne Weld-Blunde, frå ein recusant-katolsk familie. Dei slo seg ned i Lisle Combe, nær Ventnor på Isle of Wight og fekk tre born: Henry, Veronica og Margaret. Margaret gifta seg seinare med Micheal Nolan (seinare Lord Nolan) i 1953.
Magnhild Haalke
Magnhild Haalke var ein norsk forfattar frå Vikna i Nord-Trøndelag.
Liv
Ho var fødd som Magnhild Camilla Kvaale, og var den nest eldste i ein syskenflokk på ti. Mor hennar var Kaja Augusta Wiig (1863–1948). Faren Knut Kvaale (1852–1942) var gardbrukar, lærar og kyrkjesongar.
Magnhild Haalke vart gift med målaren Hjalmar Haalke i 1922. Ho døydde i 1984, 99 år gammal.
Mangostan
Mangostan (Garcinia mangostana) er eit tre i slekta Garcinia, med ei purpurfarga, velsmakande frukt som er om lag like stor som ein mandarin. Mangostan kjem truleg opphavleg frå Sundaøyane og Molukkane i Søraust-Asia. Frukta er kuleforma, med eit tjukt skal og 5-7 saftige, kvite frøkapper rundt frøa.
Fylkesveg 267 i Hordaland
Heile traséen: Hellevegen - Eidsvågvegen - Ervikvegen - Åsamyrane
Presens
I språk som ikkje har futurum kan presens også markere framtid, som i setninga Eg kjem snart. I tillegg brukast presens (som umarkert trekk i kategorien tempus) også for utsegner utan referansepunkt (allmengyldige utsegner) som Elefanten er eit pattedyr, To pluss to er fire.
There Is So Much World to See
Sue Moreno har òg spelt inn ein versjon for albumet Bye Bye Blues (Jungle Records TCB-3131CD) i 2005.
Hornafjörður
Sveitarfélagið Hornafjörður er ein kommune (sveitarfélag) i regionen Austurland på Island, med 2 181 innbyggjarar (2006).
Eratiní
Eratiní (gresk Ερατεινή) er ein landsby i periferieininga Fokída i Sentral-Hellas i Hellas. Eratiní var hovudsete i den tidlegare kommunen Tolofóna, som no er ei kommunaleining i kommunen Dorída.
Juha Sipilä
Sipilä vart vald inn i Riksdagen for Centern i 2011, og tok over som partileiar i juni 2012. Etter å ha leia partiet til valsiger våren 2015, tok han over statsministerposten som leiar av ei koalisjonsregjering beståande av tre sentrum/høgre-parti. Våren 2019 varsla han at regjeringa ville gå av, då den ikkje hadde lukkast endre helsetenestene i landet. Samstundes trekte han seg som leiar av Centern.
Mikhail Nesterov
Religiøs symbolist og portrettmålar
I tidsrommet mellom 1890 og 1910 levde og arbeidde Nesterov for det meste i Kiev eller i St. Petersburg. Desse åra skapte han og arbeidde han etter tur med freskomåleria i Volodymyrskatedralen i Kiev og med mosaikken i Oppstodekyrkja i St. Petersburg. Seinare var han oppteken med ikonmåling. Han busette seg då i Moskva.
Bjarte Haugsdal
Haugsdal har fleire landskampar på aldersbestemte landslag.
Flekkerøy
Flekkerøy er ei øy i havgapet sør for Kristiansand og ein del av Kristiansand kommune sidan 1965 då Oddernes kommune blei innlemma i Kristiansand. Øya er på 6,6 km2 og hadde 2632 innbyggjarar i 2005.
Flekkerøy har gode hamner og var tidleg ein viktig handelsplass. Øya hadde tidlegare tollstasjon og Fredriksholm festning blei bygd i 1654, lagt ned i 1872. Den tyske okkupasjonsmakta hadde festningsverk her under den andre verdskrigen.
Fiske er framleis ein viktig næringsveg. Flekkerøytunnellen på 2320 meter gjev ferjefritt samband med fastlandet.
Historikk
Kongen ville gjere Flekkerøy til ei sterk festningshamn og til et midtpunkt for hele lenet sin administrasjon. I 1635 fekk lensherren derfor ordre frå kongen om at residensen skulle leggast i nærleiken av Christiansø. Om sommaren, i skipings- og sjørøversesongen skulle lensherren bu på sjølve festningsøya. Sommarresidensen vart bygd i murstein og stod ferdig i 1642. Lindebø gard på Flekkerøy var ladegard under festninga.
Flekkerøya er også kjent for sine fine badeplasser og båtlivet.
Hanau
Historie
På 1800-talet vart Neustadt, som han vart kalla, slått saman med Hanau. På denne tida var Hanau eit senter for den demokratiske rørsla i Tyskland og medverka mykje til den tyske revolusjonen i 1848. I 1848 vart Turnerbund grunnlagd her, eit turnforbund.
Venskapsbyar
Hanau er venskapsby med Dartford i Storbritannia, Tottori i Japan, Jaroslavl i Russland, Conflans-Sainte-Honorine, Francheville og Pays de Hanau i Frankrike, Doorn i Nederland og Waltershausen i Thüringen.
Ferdinand Bie
Ferdinand Reinhardt Bie var ein norsk friidrettsutøvar som tok OL-gull i femkamp under sommarleikane i Stockholm i 1912. Med dette vart han den første nordmannen som vann olympisk gullmedalje innan friidrett.
Siglufjörður
Byen ligg innerst i den vesle fjorden med same namn.
Bloody Mary
Opphav
Bartendaren Fernand Petiot som var tilsett ved Harry's New York Bar i Paris hevda at han fann opp drikken på 1920-talet, og at ein kollega føreslo namnet fordi han minte han om Chicago-klubben Bucket of Blood og ei jente der som heiter Mary.
Oppskrift
Rekkefølga på ingrediensane er viktig for produktet, og mange bartendarar vaktar oppskrifta si nøye.
Vardoúsia i Fokída
Vardoúsia (gresk Βαρδούσια) er ein tidlegare kommune i periferieininga Fokída i Sentral-Hellas i Hellas. Vardoúsia inngår frå 2011 som ei kommunaleining i kommunen Dorída. Den tidlegare kommunen hadde namn etter fjellet Vardoúsia.
Akline
Ein akline er ei linje som går mellom dei punkta på jordoverflata der den magnetiske inklinasjonen er lik 0, det vil sei at magnetfeltet er horisontalt. Dette er samanfallande med magnetisk ekvator.
Loculi
Loculi (sardisk Lòcula) er ein kommune i Italia som ligg i provinsen Nuoro i regionen Sardinia. Han har 517 innbyggjarar. Kommunen dekkjer eit område på 38.15 km² og ligg i ei høgd på 26 meter over havet.
Col de la Croix-de-Fer
Col de la Croix-de-Fer («Jernkors-passet») er eit 2 067 moh høgt fransk alpepass i regionen Rhône-Alpes (Département Savoie). Vegen D 926 fører over høgda og knyter saman Rochetaillée ved Le Bourg-d’Oisans i Romanche-dalen med Saint-Jean-de-Maurienne Maurienne-dalen.
Preteritum
Preteritum, eller fortid, er eit grammatisk trekk i den grammatiske kategorien tempus. Grunnfunksjonen til preteritum er å markere eit referansepunkt før talehandlinga, som i setningane
Venleik
Den subjektive erfaringa av «venleik» omfattar ofte tolkinga av om sjølvstendige element er i balanse og harmoni med naturen, noko som kan føre til kjensler av tiltrekking og kjenslemessig velvære. «Venleik er i auga som ser» er ein vanleg frase, som går mange år tilbake i tid, for å uttrykkje dette konseptet.
Tumen
Flyktningar
Sjølv om Tumen er tungt overvaka av armerte patruljar vert ho føretrekt føre Yalu, som er djupare og mykje breiare.
Fylkesveg 245 i Hordaland
Fylkesveg 245 i Hordaland (Fv245) går mellom Fosse og Ådland i Meland kommune. Vegen har ei lengd på 9,9 km.
Velikaja
Velikaja (russisk Вели́кая) er ei elv i Pskov oblast i Russland. Elva er 430 km lang og har eit nedslagsfelt på. Elva har ei middelvassføring på 134 m³/s.
Vøringsfossen
Vøringsfossen er den 83. høgaste fossen i Noreg ut frå totalt fall. Han ligg øvst i Måbødalen i Eidfjord kommune i Vestland og har eit samla fall på 182 meter og eit største fall på 163 meter. Fossen er kanskje den mest kjende i landet og ein stor turistattraksjon på vegen ned frå Hardangervidda til Hardangerfjorden. Fossen er ein populær turistattraksjon, og var mellom anna den mest vitja naturattraksjonen i Noregi 2018. Vassmengda i elva er regulert i samband med kraftutbygging, men det er krav til minstevassføring på 12 m³/s i sommarsesongen.
Tyskarar
Tyskarar (tysk Deutsche) er menneske knytte til tysk kultur gjennom busetjing eller opphav.
Tydinga av omgrepet har variert. Opphavleg var alle tysktalande rekna som tyskarar, medrekna dei som snakka nedertysk, no kjend som nederlendarar. Ei tid blei det brukt om folk frå det tysk-romerske riket, og seinare har det gjerne vist til folk frå Tyskland. Sidan andre verdskrigen har tydinga av ordet gått meir over til å visa til nasjonalitet, det at ein har statsborgarskap i Tyskland, heller enn etnisitet, der til dømes austerrikarar tidlegare rekna seg som tyskarar.
Tysktalande utgjer fleirtalet i Tyskland, Austerrike, Sveits, Liechtenstein og Luxemburg. Ein finn dei òg i tilstøytande område som sørvestre Danmark, austre Belgia, franske Alsace (tysk Elsass) og Lorraine i (Lothringen), italienske Sør-Tirol, Ungarn, Polen og vestre Tsjekkia. Det finst også folk med tysk som morsmål i Brasil, Namibia (tidlegare Tysk Sørvestafrika) og Kasakhstan, der ei rekkje sovjetiske tyskarar blei deporterte under andre verdskrigen.
Kroatisk geografi
Øyar
Det er til saman 1 246 øyer, holmar og skjer. 47 av øyane er busette (med til saman 121 606 innbyggjarar etter folketeljinga i 2001). Det er 651 ikkje-busette øyar og 467 holmar og skjer. Dei største øyane i Kroatia er Krk (410 km²), Cres (404 km²), Brač (396 km²), Hvar (298 km²), Pag (287 km²) og Korčula (273 km²)
Miljø
Miljøproblem: Luftforureining (frå metallurgiske fabrikkar) og sur nedbør dette fører med seg øydelegg skogar. Kystforureining av industri og hushaldingsavfall. Under striden 1992-1995 vart det lagt ut landminer i Kroatia. Mange har vorte fjerna, og dei siste åra har berre få folk vorte skada eller drepen.
Miljøvernsavtalar:
Isaac Hayes
Stax Records og Shaft
Hayes byrja platekarrieren sin tidleg i 1960-åra, som studiomusikar for forskjellige artistar på det Memphis-baserte Stax Records. Han skreiv seinare ei rekkje hittar med låtskrivar-partnaren David Porter, som «You Don't Know Like I Know», «Soul Man», «When Something Is Wrong with My Baby» og «Hold On, I'm Comin'» for Sam & Dave. Hayes, Porter og studiobandet til Stax, Booker T. & the M.G.'s, var òg produsentar for Sam & Dave, Carla Thomas og andre artistar på Stax i midten av 1960-åra. Hayes-Porter medverka til Stax-stilen som vart kjend på denne tida, og Sam & Dave takka Hayes for ha vore med å utvikle musikken og stilen deira. I 1968 gav Hayes ut debutalbumet sitt, Presenting Isaac Hayes, eit jazz-aktig, hovudsakleg improvisert album som selde dårleg.