cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Lokal folkerøysting
= Opinionsundersøkingar = Kommunane/fylkeskommunane gjennomfører ofte ulike typar opinionsundersøkingar, som til ein viss grad er formalisert i lovverket. Det gjeld mellom anna Plan- og bygningslova, der det blir lagt stor vekt på informasjon og at innbyggjarane skal kunne uttale seg om eventuelle planforslag. Tilsvarande står det i inndelingslova at kommunestyret bør sørgje for å få fram synspunkta til innbyggjarane om endring av kommunegrensene. Og vidare, at ei slik høyring kan ta form av ei folkerøysting, opinionsundersøking, spørjeundersøking eller liknande (Ot.prp.nr.44 2004-2005). Endeleg vart det i 2003 innført ein forslagsrett i Kommunelova. Regelen pliktar kommunestyret/fylkestinget til å ta stilling til forslag som gjeld kommunal verksemd, om minst 2 prosent av innbyggjarane eller 300 personar i kommunen krev det. Departementet har gått ut frå at denne regelen også kan bli brukt til å krevje at kommunestyret tek spørsmålet om å halde ei folkerøysting opp til vurdering, men at fleirtalet i kommunestyret i så fall står fritt til å avgjere om det skal haldast folkerøysting eller ikkje (Ot.prp.nr.44 2004-2005:13).
Hyppig bruk
Hovudfunna i undersøkinga er at innbyggjarinitiativet er forholdsvis ofte brukt i kommunane. Føreset ein at kommunane som svarte på undersøkinga er representative for alle norske kommunar, så er initiativretten nytta i om lag 75 av 433 kommunar, i nokre av dei fleire gonger. Dess fleire innbyggjarar i kommunen, dess meir blir initiativretten nytta. Innbyggjarinitiativet ser ikkje ut til å vere eit vidare effektivt verkemiddel for å få politisk gjennomslag. Vanlegvis vert initiativa avviste eller nedstemte – dette har skjedd i nær tre av fire tilfelle. Eitt at ti initiativ har vunne fram etter avrøysting i kommunestyret. Ein stor del av initiativa vert avviste på formelt grunnlag. Om saka (på ein eller annan måte) har vore innom kommunestyret/bystyret så er hovudregelen at saka vert avvist. Forskarane konkluderer med at kommunane har lagt seg på ei streng fortolking av kommunelova sin paragraf 39a. Endeleg er det relativt stor spreiing i initiativa sitt politiske innhald. Eit gjennomgåande trekk er likevel at sakene dreier seg om den nære lokalpolitikken. Det vil seie konkrete og fysiske forhold. Vegstubbar, bygningar og parkar dominerer. Det er i hovudsak laust organiserte grupper som startar initiativa. Dei permanente og etablerte lokale foreiningane er relativt svakt representerte blant initiativtakarane.
Lovgjeving om lokale folkerøystingar i enkelte europeiske land.
Land	År	Type tiltak innført Austerrike	1984	Bindande lokale folkerøystingar Belgia	1995	Lokal rådgjevande initiativ Finland	1990	Lokale rådgjevande folkerøystingar Frankrike	1992	Lokale rådgjevande folkerøystingar Tyskland	1980-90 talet	Lokale bindande folkerøystingar i dei fleste delstatar Italia	1990	Lokale rådgjevande folkerøystingar Luxemburg	1988	Lokale rådgjevande folkerøystingar Nederland	1994	Lokale rådgjevande folkerøystingar Spania	1985	Lokale rådgjevande folkerøystingar Sverige	1977	Lokale rådgjevande folkerøystingar Storbritannia	1972	Lokale folkerøystingar teke bort
Inge Særheim
Særheim er ofte innom stadnamn-spalta i radioprogrammet Språkteigen på NRK P2, der han svarar på spørsmål og greier ut om tydinga av stadnamn.
STS-52
STS-52 var den femtiførste romferda i det amerikanske romferjeprogrammet og den trettande ferda med romferja Columbia.
I Got You Babe
Bakgrunn og komposisjon
Sonny Bono, ein låtskrivar og plateprodusent for Phil Spector, skreiv teksten og musikken til ein song for seg sjølv og den dåverande kona si, Cher, seint ein kveld i kjellaren deira. Studiotrommeslagaren Hal Blaine spelte trommer på songen med andre medlemmar av The Wrecking Crew akkompagnerte dei. «I Got You Babe» vart den største singelen til duoen, signaturlåten deira, og ei plate som definerte den tidlege motkultur- og hippie-rørsla.
Kenta Kato
Han spela for klubben Roasso Kumamoto.
Førresfjorden
Førresfjorden er ein fjord langs kommunegrensa mellom Karmøy og Tysvær. Fjorden ligg aust for Haugesund og endar opp ved tettstaden Førre eller Førde, som fjorden er kalla opp etter. Fjorden har innløp ved øya Høvring nord for Boknaflæe ved Boknafjorden og strekkjer seg 17 km nordover til Førre. Breidda til fjorden er mellom 500 og 1000 meter. Nokre kilometer aust for innløpet til Førresfjorden ligg innløpet til Førlandsfjorden.
Ivar Giæver
Ivar Giæver eller Giaever er ein norsk-amerikansk fysikar som fekk Nobelprisen i fysikk i 1973.
Førlandsfjorden
E39 går følgjer store delar av vestsida av Førlandsfjorden ned til Mjåsundsbrua, der han kryssar vegen og held fram litt innover i landet på austsida.
Stammelunnar
Framdrift av heile stammar med stammelunnar på tien mark har ofte gjeve djupe køyrespor i skogen. Etter at hogstmaskinane gjorde inntog i skogbruket, har det vorte mindre vanleg med heilstammedrift, og lastetraktorar har tatt over for stammelunnaren.
Steffen Thoresen
Steffen Thoresen er ein norsk ishockeyspelar. Per 2022 spelar han for Manglerud Star. Han har tidlegare spelt for mellom anna Vålerenga Ishockey, Storhamar Hockey og Lørenskog Ishockeyklubb.
Thoresen deltok i vinter-OL for Noreg i 2018.
Joe Boyd
Joe Boyd er ein amerikansk plateprodusent. Sjølv om han er amerikansk har han jobba mest med britiske band. Han er mest kjend for arbeidet sitt med folkemusikkrelaterte artistar som Nick Drake, Fairport Convention, John Martyn og The Incredible String Band. Han har også produsert det tredje R.E.M.-albumet, Fables of the Reconstruction, og dei første singlane til Pink Floyd.
Petter Dass
Liv
På slutten av 1660-talet vende han tilbake til Helgeland. Ei tid var han i teneste på futegarden på Nord-Herøy, ei tid var han huslærar hos presten i Vefsn, Jacob Jacobsøn Wirthmann. Sidan fekk han teneste som huskapellan hos kapellanen på Nesna. Her vart han ordinært som prest i 1672.
Høvesdikt
Høvesdikta er skrivne på 1600-tals dansk, med spreidde innslag av somme særnorske ord. Tekstane er fulle av referansar til Bibelen og klassisk mytologi, men òg til norsk kvardagsliv.
KA Kyrkjeleg arbeidsgjevar- og interesseorganisasjon
Organisering
KAs øvste organ er landsrådet. KA sitt styre er ansvarleg for drifta, medan ein kontrollkomité skal føre kontroll med at organisasjonen og styret følgjer lovar og reglar, samt organisasjonen sine eigne vedtekter. Organisasjonen har og ein valkomité som skal føreslå medlemmar av styre og kontrollkomité til landsrådet.
Dana
Dana er rekna saman med Anann og Brigit i ei treeining, og desse tre kan sjåast som aspekt av same gudinna. Som Brigit vert ho æra ved festen Imbolc den 2. februar, ei gamal reinskingsfest. Brigit er gudinna som har gjeve namn til britane, og til øya Britannia.
Talgjefjorden
Talgjefjorden er ein sidefjord til Boknafjorden i Stavanger kommune i Rogaland. Det meste av fjorden ligg mellom sjølve Rennesøy i vest og sjølve Finnøy i aust. Fjorden har innløp ved Vignesholmane og strekkjer seg 13 km søraustover til sundet mellom øyane Talgje, som fjorden er kalla opp etter, og Fogn. På andre sida av dette sundet ligg Hidlefjorden. Mellom Fogn og Finnøy går Finnøyfjorden nordaustover på søraustsida av Finnøy.
Mellom Talgje og Rennesøy går Hanasandsundet ned til Brimsefjorden, som ligg på sørsida av Talgje.
Le Canard
Le Canard er ein tidlegare restaurant som heldt til i «Villa Klevstuen» i President Harbitz’ gate på Frogner i Oslo. Han serverte fransk gourmetmat. Namnet Le Canard er fransk for 'anda'. Restauranten opna i 1991. Frå 1994 hadde han éi stjerne i Michelinguiden.
Gebhard Leberecht von Blücher
Gebhard Leberecht von Blücher fødd i Rostock, død i Krieblowitz i Schlesien var ein prøyssisk generalfeltmarskalk og fyrste av Wahlstatt.
Tiléthrio
Tiléthrio (gresk Τηλέθριο), i eldre tider Tilethrion, er eit fjell nordvest på Évvia i Hellas. Det er 970 meter høgt, om lag 20 km langt frå aust til vest og 10 km breitt. Fjell er skogkledd med grassletter og steinar i høgareliggande område.
Rune Djurhuus
Ved sjakk-EM for lag i Haifa i 1989 vann Rune Djurhuus gullmedalje for beste resultat på 6. bord, med 7 poeng av 9 moglege.
Seljord
Seljord er kjend for «Dyrsku'n», eit fesjå som har vore halde på plassen årleg sidan 1866.
Isla Kopaitic
Isla Kopaitic er ei øy som ligg 0,3 nautiske mil (0,6 km) vest for Cape Legoupil i Duroch Islands. Ho vart namngjeven av Den chilenske antarktisekspedisjonen i 1947 etter løytnant Boris Kopaitic O'Neill, leiaren for det chilenske mannskapet ved Greenwich Island i 1947.
VM i skiskyting 1976
10 km
Dato: 31. januar
Nevers
Historie
Han vart bispesete på slutten av 400-talet. Grevskapet Nevers går minst tilbake til 900-talet. Innbyggjarane i Nevers fekk privilegium i 1194 og 1231. Ei kort stund på 1300-talet var byen sete for eit universitet, som seinare vart overført til Orléans.
Saint-Léonard i Sveits
Saint-Léonard er ein kommune i distriktet Sierre i kantonen Valais i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg 498 meter over havet. Saint-Léonard underjordiske innsjø i kommunen er ein turistattraksjon.
STS-109
STS-109 var ei romferd med romferja Columbia. Romferda var eit vedlikehaldsoppdrag av romteleskopet Hubble. Denne romferda kom til å bli den siste vellukka ferda til romferja Columbia.
Taýjetos
Dei sentrale områda av fjellkjeda vert ofte kalla Skotiní Plévra, som tyder «den mørke sida», fordi landsbyane her ikkje får mykje sol. Mykje av området er skogkledd og i høgareliggande område grassletter og blomar.
Høgdebrotet
På toppen av brotet spelte tyskarar inn propagandafilm som skulle førestille Kaukasus under krigen. Restar av ammunisjon med prosjektil av treverk finst enno bevart mellom steinane. I Leirungsdalen like ved er det òg ein plass der ein kan sjå restar etter tyskarane sin aktivitet under krigen, dei såkalla Tyskarvollane.
Fangchenggang
Administrasjon
Fangchenggang har to distrikt, eitt byfylke og eitt fylke.
Don't You (Forget About Me)
Utgjeving og mottaking
Songen kom ikkje ut på det påfølgjande albumet deira, Once Upon a Time, men kom med på samleplata Glittering Prize 81/92 i 1992. Songen vart derimot mykje spelt på konsertane til bandet.
Simen Agdestein
Sjakkarriere
Simen Agdestein har spelt heile 8 sjakk-olympiader (lag-VM i sjakk) for Noreg, i 1982-1984, 1988-1990, 1996 og 2004, 2006 og 2008. I den første, som 15-åring i 1982, spelte han på 4. bord. I dei 4 neste spelte han på 1. bord, før han i dei tre siste spelte på 2. bord med Magnus Carlsen på 1. bord. I desse 8 turneringane spelte han til saman 76 parti, og skåra 45,5 poeng etter 31 sigrar, 29 remisar og 16 tap, 59,9 %. I 1982 fekk Agdestein 1. premie for beste resultat på 4. bord, etter å ha tatt 9 poeng på 12 parti, 8 sigrar, 2 remis og 2 tap, 75,0 %.
Anna
Simen Agdestein er utdanna som samfunnsvitar. Han tok initiativet til sjakklina på Norsk Toppidrettsgymnas (NTG) i Bærum, og har vore sjakklærar der sidan starten. Mellom andre stormeistrane Magnus Carlsen og Jon Ludvig Hammer har vore elevar ved sjakklina på NTG.
Astana
Historie
I 1961 fekk byen namnet Tselinograd og vart hovudstad i Det sovjetiske jomfrulandområdet (Tselinnij Kraj). Byen vart senteret i Jomfrulandplanen til Nikita Khrusjtsjov i 1950-åra for å gjere regionen om til eit nytt kornproduserande området for Sovjetunionen. Den store etniske blandinga ein har i området i dag kan stort sett sporast tilbake til denne tida då mange flytta til området for å arbeide her, i tillegg til mange russiske tyskarar som vart flytta hit etter å ha vorte deportert av Josef Stalin under den andre verdskrigen då Nazi-Tyskland invaderte Sovjetunionen.
Billboard 200
Historie
Billboard byrja å samle saman albumlista allereie i 1945. Innleiingsvis inneheldt lista berre fem plasseringar, og var i byrjinga ikkje publisert med faste mellomrom - alt mellom 3 til 7 veker kunne passere innan lista vart oppdatert. Etter rocken sitt gjennombrot byrja Billboard frå og med den 24. mars 1956 å utgje lista med eit mellomrom på ei veke. Antalet plassar på lista varierte enno på mellom 10 og 20. Det første albumet som toppa lista var Belafonte av Harry Belafonte.
Adils
Béowulf
Både Snorre og Béowulfskalden er samde om at hemntoget gjekk føre seg om vinteren.
Skjoldungasaga
Det var ærerikt å vera i hirda hjå kong Adils, sjølv om han gjekk for å vera ein "vondkynt mann". Han tok imot ein bonde som heitte Svipdag, som reid framfor kongen og vinn åtgaum der, sjølv om dei andre berserkane ikkje lika han. Svipdag vann over dei. Etter noko trette gjekk Yrsa inn for å stø Svipdag, og dei andre berserkane vart landlyste, slik ho ville ha det. Berserkane samla ein hær og gjekk mot Adils, og Adils sender Svipdag mot dei med ein annan hær. Soga fortel korleis Svipdag vann over berserkane, og kongen takka han for det. Det blir fleire slag, og Svipdag vert såra, men får hjelp av brørne sine. Svipdag reiser sidan bort og er hjå kong Rolv Krake i Danmark.
Mikojan-Gurevitsj MiG-31
Utvikling
På starten av 1970-talet blei det klart at samanlikna med tilsvarande NATO fly, var den sovjetiske avskjeringsjagaren MiG-25 var utdatert. Ein byrja difor utviklinga på ein erstatning, og i september 1975 flaug for fyrste gong prototypen på det som etterkvart vart MiG-31.
Clamecy
Historie
Tidleg i mellomalderen høyrte Clamecy til abbeden av St. Julian ved Auxerre. På 1000-talet gjekk han vidare til grevane av Nevers og Auxerre. Ein av desse, Herve IV av Donzy, gav innbyggjarane byrettar i 1213. Etter at Jerusalem vart teke av Saladin i 1188, vart Clamecy sete for biskopane av Betlehem. Dei heldt til i Panthenor, som grev Vilhelm IV av Nevers hadde testamentert til dei, fram til den franske revolusjonen. Under statskuppet i 1851 braut det ut opprør i byen, som vart kraftig slått ned på av dei nye styresmaktene.
Ustasja
Bakgrunn
Etter at tyske og italienske tropper tok kontroll over Jugoslavias territorium våren 1941 vart det oppretta ein separat kroatisk stat, der Ustasja fekk makta. Denne staten omfatta au Bosnia-Hercegovina og Syrmia, som Ustasja gjorde krav på som «opphavlege kroatiske område». Derimot måtte store delar av Dalmatia avståast til Italia.
Finnøyfjorden
På austsida av Finnøy ligg Judaberg, kommunesenteret i Finnøy, på vestsida av fjorden. Fleire ferjeruter kryssar fjorden. Det sørlegaste går frå Ladstein på Finnøy og over til Fogn. Frå Fogn går det ferje til Judaberg på Finnøy, og frå her går det ferje vidare til Øksnes på Halsnøy. Frå Halsnøy går det ferje til Eidssund på Ombo, og frå Eidssund går det ferje til Helgøy ved sida av Nord-Talgje.
Hafjell
Namnet
På kart frå 1800-talet er namnet skrive «Affjeldet» (dvs Av-fjellet) - og tydinga av namnet vert då «fjellet som er skild av frå eit større fjell». Her meiner ein Nevelfjellet (1089 moh). Omkring år 1900 vart derimot uttalen av namnet slite ned til /"a:fjelle/, og det vart då sett inn ein 'emfatisk h' for å få ein betre markering av forleddet.
Wie schön leuchtet der Morgenstern
Wie schön leuchtet der Morgenstern (Ei morgonstjerne klår og fin), BWV 1, er ein kyrkjeleg kantate komponert av Johann Sebastian Bach medan han var kantor ved Tomaskyrkja i Leipzig i 1725. Kantaten vart komponert for Maria bodskapsdag, som skjer kvart år 25. mars og vart framført første gong då. Sidan høgtida vanlegvis skjer samstundes med fastetida, vert han sjeldan feira med musikk, men 25. mars 1725 var òg palmesøndag, som Bach skreiv denne kantaten for.
Tekst
Hast mir mein Herz besessen,
Hoch und sehr prächtig erhaben.
Du König derer Auserwählten,
Vesjtsjovo
Før 1944 var Heinjoki ein finsk kommune i Viborgs län. Kommunen hadde 3&503&3712&3 712 innbyggjarar i 1939.
I Vesjtsjovo 23 km austom Vyborg ligg Vesjtsjovo flystasjon (òg kalla Vyborg aust).
Wie schön leuchtet der Morgenstern
Tekst
Komm, du schöne Freudenkrone, bleib nicht lange,
Ach Gott, vom Himmel sieh darein
Tekst
Was wider Gott und seine Wahrheit ist;
Wehre doch der Ketzerei
Der reinen Wahrheit heller Sonnenschein
'''6. Koral ''' Das wollst du, Gott, bewahren rein
Týmfi
Fjellet har ei lengd på om lag 20-25 km frå aust til vest og ei breidd på 15 km. Elva Aóos (Vjosë) renn nord for fjellet.
Nonne
Ei nonne er ei kvinne som har avlagt lovnader som bind henne til eit religiøst liv. Det finst nonner innan til dømes den romersk-katolske kyrkja, den austlege kristendommen, den anglikanske kyrkja, djainismen, den evangelisk-lutherske kyrkja, buddhismen, og taoismen.
Ribose
Ribose (kjemisk formel C5H10O5) er eit monosakkarid og ein pentose. Det spelar ei viktig rolle i biokjemien som ein byggestein i nukleosid og i nukleotid i nukleinsyra RNA.
Tusenårsstad
I samband med markeringa av overgangen til 2000-talet vart det bestemt at fylka og kommunane skulle velje seg ut kvar sin fylkesvise/kommunale tusenårsstad.
Fylkestusenårsstadene
Målet for fylkestusenårsstadene er å bidra til at anlegg, institusjonar, kulturmiljø, naturområde og liknande av stor historisk, kulturell eller miljømessig verdi blir teke vare på og markerte på ein særskilt måte.
Tusenårsstadene skal ha ei nasjonal, kulturell og miljømessig betydning som peikar ut over det enkelte fylke. Dette målet seier noko om kva som gjer ein stad til tusenårsstad i fylket og kvifor ein ynskjer å gje staden denne statusen.
Det var to hovudtiltak som staten la vekt på i sin målsetjing med tusenårsstadene:
Einar Gausel
Til dagleg er han sjakkspaltist i Dagbladet.
1447 Utra
1447 Utra er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 26. januar 1938 av Yrjö Väisälä ifrå Turun observatorio, Turun yliopisto i Turku.
Førde Fotball
Førde IL Fotball er ein fotballklubb frå Førde kommune i Sogn og Fjordane. Klubben er formelt ei underavdeling av Førde Idrettslag, men har eige styre og administrasjon.
Barne- og ungdomsfotball
Førde Fotball har i heile klubben kring 80 lag i ulike aldersgrupper, og mønstrar til saman over 1000 spelarar. Førde er den ubestridt største breiddeklubben i Sogn og Fjordane, og er også mellom dei største på landsbasis. Laga i aldersbestemte klassar har opp gjennom åra vunne ei lang rekkje pokalar i ulike turneringar både regionalt, nasjonalt og internasjonalt.
Frå 2008-sesongen sette det sportslege apparatet i klubben eit nytt prosjekt ut i livet, med det formål og dyrke fram fleire toppspelarar i framtida. Prosjektet går ut på at dei beste gutespelarane allereie frå 15-årsalderen kan få speletid på Førde 2 i 4. divisjon, samt høve til å hospitere med A-laget. Også på jentesida i klubben er hospitering med A-laget for damer godt innarbeidd.
Fasilitetar
Øyrane Grasbane finst også, og denne vert også nytta til trening av ulike lag i klubben. Samt at den fungerer som ein reservearena for kampar i aldersbestemte klassar, dersom noko skulle hindre kampaavikling på Førde Stadion kunstgras.
Berge Østenstad
Berge Østenstad blei junior-noregsmeister i sjakk i 1983. Berge Østenstad spelar for Asker sjakklubb.
8. serierunde i Oddsenligaen avdeling 3 2013
8. serierunde i Oddsenligaen avdeling 3 2013 vart gjennomført med fire kampar laurdag 1. juni og tre kampar søndag 2. junk.
Dongguan
Byen ligg nær Shenzhen og Hongkong og tar del i den sterke økonomiske veksten i området rundt Perlefloda.
Kumrovec
Kumrovec kommune har 1854 innbyggjarar (2001), men det bur berre 304 i sjølve landsbyen.
Christ lag in Todesbanden
Stykket er skriven for sopran, alt, tenor, bass, to fiolinar, to bratsjar og basso continuo. Det består av åtte satsar, alle i E-moll:
Sky Tower
Sky Tower er eit tårn som står i det sentrale forretningsområdet i Auckland på New Zealand. Det er 328 meter høgt frå bakken til toppen av masta, noko som gjer tårnet til den høgaste frittståande konstruksjonen på den sørlege halvkula. Fundamentet til tårnet går meir enn 15 meter ned i grunnen. Det er det 12. høgaste tårnet på lista til World Federation of Great Towers. Landemerket er ein del av SKYCITY Auckland casino complex, som er eigd og drive av SKYCITY Entertainment Group.
Bruksområde
Den øvre delen av tårnet består av to roterande restaurantar og ulike observasjonsplattformer. I tillegg til å innehalda opplevingssenter, serveringsstader og utsiktsplattformer er tårnet òg brukt til telekommunikasjon og kringasting av radio og fjernsyn. Der er meir enn 600 000 tilreisande til tårnet kvart år.
Tind Hallkjellsson
Slekt og familie
Namnet på kona hans er ikkje kjent, men han hadde døtrene Joreid og Hallveig og sonen Torvald. Torvald Tindsson var bestefar til skalden Gisl Illugesson.
Runebomme
Historie
Historia Norvegiæ er frå den siste halvdelen av 1100-talet, truleg skrive av ein norsk geistleg. Verket skildrar ei runebomme, bruken av tromma og sjelereiser (gandreid). Snaut 400 år seinere skildra gøten Olaus Magnus (d. 1557) ein beslekta bruk av tromma i Historia de Gentibus Septentrionalibus (1555).
I Sverige gjekk det under trettiårskrigen (1618–48) rykte om at samisk trolldom blei brukt for å skaffe svenske hærstyrkar framgang. Rykta var ein grunn til at ein i Sverige på 1600-talet ynskte meir kunnskap om samene. Det store verket Lapponia vart utgjeve på latin i 1673, seinare på andre europeiske språk. <!-- Verket som er skrevet av den tysk-svenske vitenskapsmannen Johannes Schefferus (1621–79) behandler blant annet tromma (og bruken av den) gjennom tekst og illustrasjoner. Som grunnlag for Lapponia ble det forfattet «prästrelationer» fra prester som virket i samiske områder. Her nevnes Samuel Rheen (ca. 1650-80) og Nicolai Lundius (muligens 1659–1726), sistnevnte av samisk hærkomst. Korte og lange passasjer fra Rheen og Lundius utlegginger er inkludert i Lapponia. En sen svensk kilde er avhandlingen Fragmenter i Lappska Mythologien, skrevet i peroden 1839–45 av presten Lars Lævi Læstadius (1800–61). Læstadius var kildekritisk til tidligere skrifter, i tillegg til å bygge på egne observasjoner.
Skanderbeg
Liv
I 1443 fekk Skanderbeg og fleire andre albanarar høve til å skifta side under eit slag mot ungararane i Niš sør i Serbia. Han drog tilbake til Albania og tok tilbake farsborga i Krujë ved hjelp av eit forfalska brev frå sultanen til guvernøren der. Skanderbeg tok avstand frå islam og erklærte at han ville hemna familien og landet sitt. Han tok i bruk flagg med dobbeltørna, eit gammalt romersk og bysantinsk symbol som ein i dag mellom anna finn på det albanske flagget. Han allierte seg med Gjergj Arianit Komneni og gifta seg med dottera hans, Andronike (fødd Marina Donika Arianiti). I 1444 fekk han samla dei albanske prinsane i Lezhë og grunnla ein liga mot osmanarane. Skanderbeg blei vald til leiar. Dei neste 25 åra førte albanarane ein nokså vellykka geriljakrig mot osmanarane, der dei gjorde nytte av dei albanske fjella til å slå mykje større styrkar.
Stiklingfisk
I Noreg har me tre artar; tangstikling, trepigga og nipigga stingsild
Nikolaas Tinbergen
Nikolaas «Niko» Tinbergen var ein hollandsk åtferdsbiolog som delte Nobelprisen i medisin i 1973 med Karl von Frisch og Konrad Lorenz for framifrå forsking innanfor etologien. Han var ein pioner innanfor utviklinga av fagfeltet, og gjorde seg særleg merka med ein serie av gode felteksperiment. Han er òg kjend for dei fire spørsmåla sine, som han meinte var naudsynt å finna svar på for å forklara åtferdstrekk i ein organisme.
Ach Gott, wie manches Herzeleid, BWV 3
Teksten for denne dagen var Romarane 12: 6-16 og Johnnes 2: 1-11. Teksten til kantaten består av tekst frå ei salme av Martin Moller frå 1587, i satsane 1, 2 og 6. Kven som har skrive vers 3-5 er ukjend.
Tekst
Der schmale Weg ist trübsalvoll,
Den fyrste opiumskrigen
Tidleg på 1800-talet var frakt frå Kina til europearar ekstremt lukrativt. Men samhandelen med Kina leid av det faktum at Kina mangla interesse i utanlandske produkt, slik at det var vanskeleg å finna varer Kina ville kjøpa. Sølv var ei av dei. Britane fann at opium var ei anna mogleg handelsvare, og ville bruka den narkotiske effekten i økonomisk vinning.
Mellom åra 1821 og 1837 vart importen av narkotika femdobla.
Ach Gott, wie manches Herzeleid, BWV 3
Tekst
So nur nach Irdischem und Eitlem trachtet
Den gylne sirkelen i Russland
Opphav
I 1967 reiste kunsthistorikaren og journalisten Jurij Bytsjkov gjennom byane i Vladimir oblast for å skriva ein serie reiseartiklar. Den siste byen han vitja var Jaroslavl, så ruten hans tok form av ein sirkel. Seinare publiserte han reisedokumenta sine under tittelen «Den gyldne sirkelen».
Ach Gott, wie manches Herzeleid, BWV 3
Tekst
So rettet uns dein Sterben
Und ich bin dein,
Kongedømet Lombardia-Venetia
Administrativt bestod kongedømet av to sjølvstendige styre i to delar. Lombardia omfatta provinsane Milano, Como, Bergamo, Brescia, Pavia, Cremona, Mantova, Lodi-Cream og Sondrio. Venetia omfatta provinsane Venezia, Verona, Padova, Vicenza, Treviso, Rovigo, Belluno og Udine.
Ach Gott, wie manches Herzeleid, BWV 3
Tekst
'''5. Aria (Duetto) (sopranus, altus) ''' Wenn Sorgen auf mich dringen,
Zu meinem Jesu singen.
Einmannsblad
Einmannsblad er eit blad skrive av éin mann.
Alabama
Alabama (frå choctaw alba almoh, kanskje 'krattskogryddarane') er ein delstat i det sørlege USA med rundt 4,9 millionar innbyggjarar. Han grenser til Tennessee i nord, Georgia i aust, Florida og Mexicogolfen i sør og Mississippi i vest. Alabama er ein del av Sørstatane, og er blitt kalla «Heart of Dixie». Andre tilnamn er Cotton State etter den store bomullsproduksjonen her og Yellowhammer State etter delstatsfuglen gulspett.
Jaktobo
Jaktobo eller obo da caccia er eit treblåseinstrument med dobbelt røyrblad i obofamilien, stemd ein kvint under oboen og hovudsakleg nytta i barokken. Munnstykket er boga og han har eit sjallstykke i messing, noko som er uvanleg for ein obo.
Sitronmelisse
Planten blir 70–150 cm. Han er ein framandart som finst forvilla i Noreg.
Myanmar
Myanmar (no. utt., burmesisk utt. ), tidlegare Burma, er eit land i Søraust-Asia. Det grensar til Bangladesh og India i vest, Kina i nord og aust og Laos og Thailand i aust. Det har ei kystline på over 200 mil til Andamanhavet i sør og Bengalbukta i sørvest.
Historie
Myanmar har sannsynlegvis husa menneske i om lag 11000 år sidan. Varierande i storleik og makt, og regjert av ulike kongar og dynasti, tok landet den forma vi kjenner i dag først i 1824 då det vart okkupert av Storbritannia og 62 år seinare innlemma i det Britiske imperiet. Landet vart sjølvstendig i 1948 etter fleire tiår med aktiv frigjeringsrørsle. Etter 14 år med uklare maktforhold greip general Ne Win makta i 1962 i eit militærkupp. Han regjerte med hard hand fram til 1988, då massive demonstrasjonar tvinga han til å gå av. Men regimet hans vart erstatta av det kanskje enno meir brutale SLORC (State Law and Order Restoration Council), som framleis styrar, no under namnet SPDC (State Peace and Development Council). Regimet er berykta for grusomme maktdemonstrasjonar i form av slavearbeid, tortur, systematisk etnisk reinsing, valdtekt og forfølging av politiske motstandarar. I 1988 vart det politiske opposisjonspartiet NLD (National League for Democracy) danna, med Aung San Suu Kyi som generalsekretær. Ho vart sett i husarrest i 1989, og har fleire gongar vorte frigjort og arrestert igjen. I periodane med fridom figurerte ho ofte i det offentlege rom, ho heldt talar til store folkemassar og oppfordra til ikkjevaldelege demonstrasjonar og fredeleg motstand mot regimet. I 1991 fekk ho Nobels fredspris. I 1990 heldt juntaen «frie og rettferdige» val, men dei nekta å godta NLD sin valsiger på over 80%. Dei fleste av dei folkevalde flykta og danna eksilregjeringa NCGUB (National Coalition Government of the Union of Burma). Langstrakte «forsøk» på å lage ei demokratisk grunnlov har ikkje ført fram og blir skylda av opposisjonen for å vere ein pasifiserande manøver frå juntaen si side. Situasjonen i dag er spent og uoversiktleg, med utbreitt fattigdom, mange militante frigjeringsgrupper, fleire hundre tusen flyktningar i nabolanda og landminer spreidd over store delar av dei rurale områda.
Sunnmørsalpane
Omgrepet blei truleg brukt første gong i Turistforeningens Aarbog i 1882 av E. Mohn om fjella på «den store halvø som omsluttes av Voldenfjorden, Vartdalsfjorden og Storfjorden». Fjella på både sider av Hjørundfjorden inngår i Sunnmørsalpane, heilt sør til Hornindalsrokken. Likeeins er Kyrkjefjellet eit grensefjell og den uklåre grensa går vidare langs Voldsfjorden ut til Vartdalsfjorden. Vartdalsfjorden og Storfjorden er den nordlege grensa for Sunnmørsalpane. Jamvel om grensa kan diskuterast, er det stor semje om at kommunane Stranda, Sykkylven, Ørsta og Volda er kjerneområdet for Sunnmørsalpane.
Thales Lima
Han spela for klubben Roasso Kumamoto.
Tengo Miura
Tengo Miura er ein japansk fotballspelar.
Workingman's Dead
Workingman's Dead er det fjerde studioalbumet til Grateful Dead. Det vart spelt inn i februar 1970 og først gjeve ut 14. juni 1970. Albumet og oppfølgjaren, American Beauty, vart spelte inn etter kvarandre med liknande stil, der dei gjekk bort frå dei psykedeliske eksperimenta frå dei førre albuma til fordel for Jerry Garcia og Robert Hunter sine americana-prega songar.
Vardoúsia
Nærliggande stader
Fleire av desse landsbyane danna tidlegare kommunen Vardoúsia, frå 2011 ein del av den større kommunen Dorída.
Trettiårskrigen
Opphavet til krigen
Dei spanske herskarane mislikte sterkt at dei habsburgske keisarane som følgde Karl V (særleg Ferdinand I og Maximilian II, men òg Rudolf II og etterkomarane hans Matthias) var tilfredse med at prinsane i Riket kunne velje trusretning sjølv. Desse herskarane unngjekk religionskrigar i riket ved å la dei forskjellige trusretningane spreie seg utan tvang. Dette gjorde dei som søkte religiøs einskap arg. Samstundes ønskte Sverige og Danmark, begge lutheranske kongedøme, å støtte den protestantiske sida i Riket, samt få politisk og økonomisk innverknad der.
Svensk innblanding (1630–1635)
Avtalen gjorde og at det var mogeleg å slå i saman armeane til keisaren og dei tyske statane til ein enkelt arme for Det tysk-romerske riket (sjølv om Johan Georg I av Sachsen og Maximilian I av Bayern fekk halde sjølvstendig kommando over styrkane sine, av praktiske årsaker). Til slutt vart det forbode for dei tyske prinsane å inngå alliansar med kvarandre eller utanlandske statar, og alle herskarane som hadde gått til krig mot keisaren etter at svenskane kom til i 1630 fekk no amnesti.
Frankrike var ikkje nøgd med avtalen, fordi han hadde styrkt habsburgarane. Frankrike gjekk derfor inn i krigen og starta den siste perioden av trettiårskrigen. Sverige tok ikkje del i freden i Praha og heldt fram krigen i lag med Frankrike.
Fransk innblanding (1635–1648)
Like etter freden i Praha vart den svenske armeen under Johan Banér pressa attende av den forsterka keisararmeen til nordlege område av Tyskland. Då dei forfølgde svenskane nordover mista keisararmeen mange mann på grunn av desertering og andre årsaker, og dei møttest til slutt i slaget ved Wittstock i 1636. Den svenske armeen under Banér slo denne gongen keisararmeen og snudde slik om mange av effektane av nederlaget i Nördlingen.
Dei franske militæroperasjonane gjekk ikkje bra, og spanjolane gjekk til motåtak og invaderte fransk territorium. Keisargeneralen Johann von Werth og den spanske kommandanten kardinal Ferdinand av Spania herja dei franske provinsane Champagne, Bourgogne og Picardie, og truga til og med Paris i 1636 før dei vart drivne attende av Bernhard av Sachsen-Weimar. Sigeren til Bernhard i slaget ved Compiègne pressa habsburgarmeen attende til grensa til Frankrike. Spreidde kampar følgde så, men ingen av sidene klarte å få overtaket. I 1642 døydde kardinal Richelieu.
Ken Matsubara
Ken Matsubara er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Oita Trinita og Albirex Niigata.
VM i skiskyting 1975
4 x 7,5 km stafett
Dato: 16. februar
<br style="clear:both;" />
1451 Granö
1451 Granö er ein hovudbelteasteroide og går i bane innanfor asteroidefamilien Flora. Han blei oppdaga den 22. februar 1938 av Yrjö Väisälä ifrå Turun observatorio, Turun yliopisto i Turku.
Dvergbjørk
Dvergbjørk eller (fjell)rape (Betula nana) er ein busk i bjørkeslekta.
Morrigan
I den irske mytologien er Morrigan dotter av Emmas, og har søstrene Badb og Macha. Ho skal opphavleg ha heitt Anann (noko som knyt henne nærare hovudgruppa: Dana, Anann, Brigit).
«Tirpitz» (1939)
Operasjon Source
Men sjølv om skipet hadde fått alvorlege skadar og det og trong store reparasjonar var ikkje den britiske regjeringa nøgde. Dei ville at skipet skulle senkast heilt. «Tirpitz» vart til slutt senka ved Håkøya utanfor Tromsø 12. november 1944. Bombinga vart gjort med tallboy-bomber sleppte frå Avro Lancaster-fly frå Royal Air Force. 1 204 av mannskapet vart drepne. 806 overlevde, og 82 til vart redda då redningsmannskapar skar seg inn i skutesida.
Visperterminen
Kommunen strekkjer seg frå dalen i åsane nordvest for Visp og Nanzdalen over til Mattwald og Simelihorn. Han består av landsbyen Visperterminen og grendene Ober- og Unterstalden, Bitzinen, Niederhäusern, Parmili og Sattolti.
Gjetarbarn
Gjetarbarn og kultur
Fleire norske forfattarar var gjetarar i barndommen, mellom anna Arne Garborg og A.O. Vinje, som brukte erfaringane til å skriva verk som Haugtussa og «Blåmann».
Carlos Alexandre Souza Silva
Han spela for klubben Kashima Antlers.
Peter Wessel Zapffe
Zapffe var fødd i Tromsø. I 1923 tok han sin juridiske embetseksamen, og han praktiserte som jurist i fem år.
Carl Fredrik Wisløff
Skrifter
Berre få år seinare leverte han ei avhandling i nyare norsk kyrkjehistorie, om det norske lekfolkets opposisjon mot «Oppropet til kristendommens venner» av 1883.
Furnas
Furnas er eit sokn i distriktet Povoação på São Miguel på Asorane. I 2001 var folketalet 1541. Soknet er eit av dei største på øya og på Asorane. Det ligg aust for Lagoa og Ponta Delgada, vest for Povoação og søraust for Ribeira Grande. Hovudnæringa er jordbruk og turisme. Furnas har ein skule, ei kyrkje og ein plass (praça). Han har vegsamband til Ponta Delgada og kommunesetet og til Ribeira Grande. Atlanterhavet ligg i sør. Fjella ligg i nord med fleire dalar som strekkjer seg nordover. Dei fleste fjella er skogkledde, medan ein finn grassletter i dei høgaste områda.
Klaus Hagerup
Biografi
Som ung var han i Birgit Strøms dokketeater, studerte drama i Devon og fekk fire år ved Statens Teaterskole.
Stargatsj
Stargatsj er stort sett dekt av buskar og tre som ask, hassel, einer og syrin. I dei høgareliggande områda av fjellet er det bøk. Av dyreliv på fjellet kan ein finne villkatt, villsvin og hare.
Igor Sartori
Igor Sartori er ein brasiliansk fotballspelar.
Økstrafjorden
Økstrafjorden er ein fjordarm av Nedstrandfjorden i Suldal kommune i Rogaland. Han har innløp på nordsida av Nedstrandfjorden mellom Barkaneset i vest og Ullestad i aust.
Marcelino Júnior Lopes Arruda
Marcelino Júnior Lopes Arruda er ein brasiliansk fotballspelar.
Shuto Kojima
Han spela for klubbane Urawa Reds, Tokushima Vortis og Ehime FC.
Peder Bugge
Peder Olivarius Bugge var biskop i Nidaros bispedømme 1803–1842 og stortingsmann 1815-16. Han hadde ei sentral rolle i norsk kristenliv og politikk i tida kring 1814. På begge felta hevda Bugge synspunkt, til ulike tider, som stod sterkt mot einannan. Av den grunn fekk han tilnamnet 'Bifrons', mannen med to ansikt. Bugge var far til presten Søren Bugge og pedagogen Frederik Moltke Bugge.
Ante Pavelić
Ungdom
Pavelić var fødd i Bradina, ein liten landsby i Bosnia og Herzegovina. Seinare flytta han til Zagreb for å studera jus. I ungdomen vart han medlem av Partiet for kroatiske rettar. Pavelic var ein del av den meir nasjonalistiske fraksjonen leia av Josip Frank kring 1908. I 1919 vart han partisekretær. I 1921 vart han arrestert saman med fleire andre medlemer av partiet.
Politisk karriere
Pavelić var i Italia fram til byrjinga av den andre verdskrigen. I 1941 vart Jugoslavia invadert av Tyskland. Pavelić vart med hjelp av okkupasjonsmakta utnemnd til leiar (poglavnik) av Kroatia.
Som leiar for Ustasja gav han ordre om og organiserte ein terrorkampanje mot serbarar, jødar, sigøynarar og kommunistiske kroatar. Kampanjen mot serbarane grensa til folkemord. Målet var å utrydda ein tredel, utvisa ein annan tredel, og omvenda den siste tredelen til katolisismen.
VM i skiskyting 1973
4 x 7,5 km stafett
<br style="clear:both;" />
Ussel
Ussel er ein by og kommune sentralt i Frankrike. Han er sous-préfecture (underprefektur) i departementet Corrèze i regionen Nouvelle-Aquitaine. Byen har om lag 11 000 innbyggjarar og ligg i Massif Central ved elvane Diège og Sarsonne.
Den andre opiumskrigen
Bakgrunn
Qing-hoffet avviste krava frå Storbritannia, Frankrike og USA.
Utbrot og krigsgang
Det britiske parlamentet bestemte seg for å krevja erstatning frå Kina, basert på ein rapport om «Arrow-hendinga» frå den britiske konsulen i Guangzhou. Frankrike støtta det britiske felttoget mot kinesarane, tilskunda av dei kinesiske styresmaktene si avrettinga av ein fransk misjonær i provinsen Guangxi. USA og Russland sende diplomatar til Hongkong for å tilby britane og franskmennene hjelp; men til slutt gjennomførte dei to europeiske maktene felttoget aleine.
Kjernereaktor
Prinsipp
Ein kjedereaksjon startar ved ein tilfeldig spalting av ein atomkjerne, ein fisjon, der det òg blir sendt ut 2–3 nøytron. Viss eitt av nøytrona treffer ein annan fissil (spaltbar) kjerne, kan det få han til å fisjonere slik at prosessen gjentek seg, sjå kjerneenergi. Ved kvar fisjon blir ei viss mengd energi eller varme frigjort, ca 210 MeV per fisjon. For at reaksjonen skal gå med jamn fart, må i gjennomsnitt éit nøytron frå kvar fisjon forårsake éin ny fisjon. Reaktoren er då kritisk. Viss nøytrona frå ein fisjon i gjennomsnitt gjev mindre enn éin ny fisjon, er reaktoren underkritisk, og kjedereaksjonen døyr etter kvart ut. Gjev kvar fisjon meir enn éin ny fisjon, er reaktoren overkritisk. Reaksjonssnøggleiken vil då auke, temperaturen i reaktoren vil stige, og reaktoren vil, om han ikkje igjen blir gjort kritisk eller underkritisk, smelte eller eksplodere.
I ein termisk reaktor bremsast først nøytrona ned til låg, termisk fart ved hjelp av ein moderator. Ved låg fart blir sannsynet for at nøytrona skal fangast inn av fissile kjernar stor, og kjedereaksjonen kjem lettare i gang. Ein termisk reaktor kan difor arbeide med mindre konsentrert brensel enn ein hurtig, t.d. med naturleg uran.
Reaktortypar
Mest brukt er kokvass- og trykkvassreaktorar med vanleg vatn både som moderator og kjølemiddel. Dei er utvikla i USA og blir brukt der og i land som har hatt nært samarbeid med USA. Canada utvikla tidleg tungtvassreaktorer, trykkvassreaktorar med tungtvatn som moderator og kjølemiddel. I Storbritannia utvikla ein og brukar gasskjølte, grafittmodererte reaktorar. I Frankrike brukte ein først gasskjølte reaktorar, men er etter kvart gått over til trykkvassreaktorar. I landa i det tidlegare Sovjetunionen har ein ved sida av trykkvassreaktorar utvikla vasskjølte grafittmodererte reaktorar.
Av omsyn til lønsamheit blir dei fleste reaktorane no bygd for ein elektrisk effekt på 1000–1200 MW, og ofte fleire reaktorar omkring same elektrisitetsverk.
Kjølemiddel
Kjølemiddel er ein viktig komponent i kvar og ein energiproduserande reaktor. I den primære kjølekretsen blir varmen ført ut frå reaktorkjernen og så overført gjennom ein varmevekslar til eit sekundært kjølesystem der det blir produsert damp som driv turbin og straumgenerator. Kjølemiddelet kan vere gass eller væske. Når vatn blir brukt som moderator, blir det same vatnet som regel òg brukt som kjølemiddel. For å oppnå høg temperatur og med det betre verknadsgrad ved elektrisitetsproduksjon, haldast vatnet under høgt trykk.
Korela festning
Korela festning (russisk Корела, finsk Käkisalmen linna, svensk Kexholms fästning) er ein festning som ligg ved byen Priozersk og vart grunnlagt av karelarar som kalla staden Käkisalmi.
Paris
Geografi
Det høgaste punktet i Paris der det bur folk er 195 moh, men sjølve bykjernen ligg for tida berre om lag 60-80 meter over havet.
Peer Gynt
Ei av hindringane hovudpersonen Peer møter på, er Bøygen.
Paris
Historie
I store delar av andre verdskrig, var Paris og delar av Nord-Frankrike okkupert av Tyskland. I åra 1940-1944 såg framtida mørk ut for Paris og fleire og fleire støtta nazistane. I 1944 kom hjelpa som fleire hadde venta på i fire år. USA og England ilandsette store mengder soldatar i Normandie og pressa tyskarane ut av Paris og Frankrike. Dette vert sett op som den største alliere militære operasjonen gjennom tidene (Operasjon Overlord)
Samferdsle
Paris har to hovudflyplassar - Roissy-Charles De Gaulle og Orly. Paris Le Bourget var Paris sin første flyplass, men vert no berre nytta av forretningsfly sidan han ligg for nærme Paris. Beauvais-Tillé, 65 km nord for byen, vert brukt av enkelte lågprisselskap.
Riksveg 22
Mysenveien Haldenveien
Meine Seel erhebt den Herren
Han vart skriven i Leipzig for Maria besøksdag og vart først framført den 2. juli 1724. Store delar av tekste er teken frå magnificaten, Lukasevangeliet 1:46-55 og melodien nytta i salmen som er tilknytt magnificaten.
Iris
Iris er eit kvinnenamn, ei planteslekt i sverdliljefamilien, og eit anna namn på regnbogehinna i auget. Denne artikkelen handlar om namnet.
Hannover
Historie
Greven av Braunschweig flytta til byen i 1636, og grevskapet hans vart sidan kalla Hannover. Denne adelsslekta skulle seinare få innpass i det britiske kongehuset. I fem generasjonar var den britiske monarken òg regent av Hannover. Då Victoria overtok trona i Storbritannia gjekk kongedømet Hannover over til den næraste mannlege arvingen.
Ole Bernt Frøshaug
Ole Bernt Frøshaug er ein norsk fotograf og filmskapar busett i Oslo.
Kana i Galilea
Det er ikkje kjend nøyaktig kvar Kana var. Minst fem stader kjende i moderne tid er blitt føreslåtte som den bibelske staden:
Austerriksk historie
Keisarriket Austerrike (1804-1867) og dobbeltmonarkiet Austerrike-Ungarn (1867-1918)
Med slaget ved Solferino i 1859 tapte Austerrike overherredømmet i Nord-Italia og med slaget ved Königgrätz tapte dei leiarskapen i det tyske forbundet. Den derigjennom svekte keisaren måtte gjennomføre djuptgripande reformer og oppgi sin ny-absolutte regjeringsmåte. Trass i hans seige motstand følgde no ei omdanning til eit konstitusjonelt monarki.
Grunnlegginga av republikken (1918)
Den enno fungerande keisarlege regjeringa forsøkte i førstninga av november 1918 å trekkje det tysk-austerrikske statsrådet med inn i avgjerdene om våpenstillstand. Men statsrådet bestemte seg for at monarkiet, som hadde begynt krigen, også sjølv måtte avslutte han. Våpenstillstanden mellom Austerrike og Italia av 3. november 1918 var såleis enno keisar Karl 1. og hans keisarlege regjering sitt ansvar. Dei ungarske troppene hadde allereie forlate fronten i slutten av oktober, da dei gjekk ut av realunionen med Austerrike.
Førande politikarar frå den keisarlege regjeringa og frå statsrådet utarbeidde saman erklæringa der Karl 1. den 11. november 1918 fråsa seg all deltaking i staten sine saker. Det var ikkje det same som at han abdiserte, men avgjersla om den framtidige statsforma var de facto gjort. Den 12. november avgjorde den provisoriske nasjonalforsamlinga formelt at staten Tysk-Austerrike var ein demokratisk republikk.
Første republikk (1918-1938) fram til 1934
Ein av dei kristensosiale politikarane som støtta denne haldninga var Engelbert Dollfuß. På grunn av strid om ei avstemming gjekk Nasjonalrådet frå kvarandre, og med utgangspunkt i denne forretningsordenskrisa forhindra Dolfuß i mars 1933 med politiet si hjelp at forsamlinga kunne tre saman igjen og han forkynte at parlamentet hadde utelukka seg sjølv. Meir enn ein million borgarar underskreiv ei oppfordring til forbundspresident Wilhelm Miklas om å gjenopprette dei forfatningsmessige tilstandane, men det blei framleis resultatlaust, sjølv om Dollfuß sine handlingar klart var eit angrep på forfatninga.
Austrofascisme og stenderstat
For detaljar, sjå hovudartikkelen Austrofascisme
Shintaro Shimizu
Shintaro Shimizu er ein japansk fotballspelar.
Hallingspringar
Dans av hallingspringar
1. tur (framover og guten rundt seg sjølv) Guten startar framfor og tilsides for jenta med ”leietak” eller ”over-fingertuppane-tak”, i midjehøgd. Guten kan gjerne starte med eit par ”gåsteg” som innleiing, og kanskje med ein liten appell på første steget. Etter nokre steg framover dansar guten rundt seg sjølv med jenta ”på slep”. Hald hendene litt høgt (i midjehøgd), ikkje heilt nede. Etter nokre gonger rundt går guten under eiga arm motsols (han held då i jenta med si venstre hand). Jenta kjem fram på guten si venstre side (inn mot sentrum), så går ho vidare rundt under armen motsols framfor guten, guten skiftar hand til si høgre i midjehøgde og dei går litt framover med hendene (høgre for gut, venstre for jente) over hovudet til jenta.
Strilekrigen
Songen om Strilekrigen
''– flokkar gjennom skog
Øvsttunlia
Namnet vart vedteke i 1978. Tidlegare heitte vegen Sollia.
Strilekrigen
Songen om Strilekrigen
''Seksringar mot Bergen
Lappgeit
Etter den svenske raudlista (Lantrasforums rödlista över svenska oförädlade lantraser) finst det berre 25 individ att, etter andre kjelder berre fem.
Rodrigo Pimpão
Han spela for klubbane Cerezo Osaka og Omiya Ardija.
Taishi Soma
Han spela for klubben Kashiwa Reysol.
Ingrid Bjørkum
Ingrid Bjørkum gav 1993 ut ungdomsromanen Mias dagbok (Samlaget), og har elles skrive fleire høyrespel for NRK. Ho er søster til Hilde Bjørkum.
Robert Levin
Robert Levin var ein norsk-jødisk pianist og komponist. Robert Levin vart far til Mona Levin.
Tyssefjorden
Over Hålandssundet kryssar Riksveg 13 fjorden over ei om lag 250 meter lang bru.
PDA
PDA, forkorting for Personal Digital Assistant eller Personleg Digital Assistent, er ei lita personleg datamaskin som mellom anna kan halde orden på avtalar og kontaktar. Maskinen er og ofte kalla ein «digital filofax», og dei fleste har pennbasert inndata. Tidlege versjonar hadde enkle funksjonar som kalkulator, avtalebok og adressebok. I tillegg kunne ein legge inn eit begrensa antal program på maskina på det faste minnet som var på under ein megabyte. Moderne maskiner har prosessorar som kan samanliknast med datamaskiner frå få år tilbake, og kan ofte spele film, musikk og 3D-spel.
Operativsstem
Apple var dei første å lansere personlege hjelpemaskinar med sine Newton-maskiner, men desse var ikkje særleg kommersielt vellykka og vart avvikla. Palm kom så på bana og dominerte markedet i lengre tid, fram til nyleg då Microsoft PocketPC byrja å ta over markedet. Psion var og ein vesentleg produsent med sine avlange maskiner med fullstendig qwerty-tastatur i markedet framtil dei vart meir eller mindre utkonkurrert av Palm og Microsoft. Psion sitt operativsystem Symbian er nå dominerande i Smarttelefon-markedet. Linux har òg eit operativsystem for PDA-maskiner og Smarttelefonar; dette er nytta i blant anna Sharp sine maskiner for den japanske marknaden, der dei har nytt stor suksess.
Heinrich Schütz
Det meste av det som er bevart etter Schütz, er vokal kyrkjemusikk. Han var ein av dei beste organistane på tida, men det finst ikkje bevart rein instrumentalmusikk etter han, heller ikkje verdsleg musikk. Det var berre kyrkjemusikken hans som vart publisert, men sjølv om ein tar omsyn til verk som berre er kjent frå biblioteksoppteikningar og andre kjelder finn ein hovudsakleg vokalverk, så truleg var ikkje instrumentalmusikk hovudoppgåva under den lange gjerninga hans som kapellmeister ved hoffet til kurfyrsten i Dresden.
Trettiårskrigen
Heinrich og Magdalena Schütz fekk to døtrer, Anna Justina, fødd i 1621, og Euphrosyne, fødd i 1623. Ektefellane var nært knytte til kvarandre, og då Magdalena døydde alt i 1625, tok Heinrich det særs tungt og gifta seg aldri om igjen. Schütz opplevde at alle hans kjære døydde, som broren Georg og begge døtrene.