cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Ljosanbotn haldeplass
Ljosanbotn haldeplass ligg mellom Ørneberget haldeplass og Mjølfjell stasjon, 349,37 km frå Oslo.
Jazz-fusion
1980-åra
Artistar som Lee Ritenour, Al Jarreau, Kenny G, Bob James og David Sanborn var leiande innan poporientert fusion. Denne sjangeren vert som oftast kalla smooth jazz, som mange jazz- og jazz-fusion-tilhengjarar mislikte fordi han mangla improvisasjonen som hadde dominert jazzstilane i tidlegare år og heller la seg på eit meir kommersielt og radiovenleg lydbilete.
Nyare fusion
Allan Holdsworth er ein gitarist som spelar både rock og fusion og andre kjende gitaristar som Eddie Van Halen, Steve Vai og Yngwie Malmsteen har òg laga fusionmusikk. Holdsworth har arbeida med trommeslagarane Chad Wackerman, Vinnie Colaiuta og Gary Husband, som òg har gjeve ut eigne fusionalbum under sine eigne namn. Ein annan tidlegare Soft Machine-gitarist, Andy Summers frå The Police, gav ut fleire fusionalbum tidleg på 1990-talet.
Kåre Øistein Hansen
Bakgrunn og yrke
Kåre Øistein Hansen vart fødd i 1927 i Drammen, Buskerud. Han var son av sosialsekretær Harald Bernhard Hansen (1894-1970) og husmor og bekledningsarbeidar Gudrun f. Hansen (1893-1989). Han gjekk på Fjellheim folkeskole og Drammen realskole, men skulegangen vart avbrote i 1942. Faren var medlem av Nasjonal Samling, NS, og førte sonen inn i det nasjonalsosialistiske miljøet. Hansen vart medlem av NS Ungdomsfylking, vart send på førarskule, gjekk i mekanikarlære på ein av NSUFs yrkesskolar i Oslo og kom i 1944 med i SS Skijegerbataljon. Etter krigen vart han arrestert og dømt for landsvik og medverknad til drap på ein heimmefrontmann, sjølv om medverknaden hans etter retten si meining var svært liten. Dessutan var han berre 17 år då det skjedde. Hansen vart dømt til fire års tvangsarbeid i Drammen byrett 24. nov 1947. Etter å ha sona vel halvparten av domen, slapp han ut i 1948 og fekk jobb som reparatør. Så vart han mekanikar, montør og dreiar ved Drammen armaturfabrikk i 1949-1955. Han fekk fagarbeidarbevis som mekanikar i 1952, tok tillitsmannskurs i Norsk jarn- og metallarbeidarforbund 1951-1968, handelsskole i 1955 og LO-skulen i 1960. Han arbeidde som montør i Hydraulik A/S i Drammen 1955-1978, var inspektør ved det 2. distriktet til arbeidstilsynet i Oslo 1978-1983 og verna- og miljøleiar i kontoret for eldreomsorg i Oslo kommune 1983-1990.
Orografisk heving
Vind på lesida
Det oppstår vind nedover lesida av ein fjellrygg når stabile luftmassar blir løfta over fjellryggen av kraftig vind som aukar med høgda. Fukta blir fjerna og latent varme frigjort når luftmassane blir orografisk heva. Når lufta søkk igjen blir ho komprimert og oppvarma. Den varme fønvinden er eit døme på slik vind, og er delvis driven av at den orografiske hevinga fører til nedbør som frigjer latent varme.
Niels Arntzen Sem
Niels Arntzen Sem var ein norsk embetsmann, stortingsrepresentant, stortingspresident i 1830 og 1845.
Magne Myhren
Magne Myhren var ein norsk spelemann, målmann og språkforskar frå Hol kommune i Hallingdal. Han var i mange år tilknytt Leksikografisk institutt ved Universitetet i Oslo, og vart rekna som ein førande kapasitet på Ivar Aasen. Han var òg ei viktig kjelde for hallingspel, og ein fagleg kapasitet på hardingfeletradisjonen i det heile.
Lansettfiskar
Kjenneteikn
På undersida av hovudet har dei ei munnopning som leier inn i ein stor gjelletarm. På sidene av denne har dei ei lang rekkje gjellespalter - opp til 200 i somme tilfelle. Dei har korkje kjevar eller augo. Blodkarsystemet er lukka, men utan hjarta. I buken har dei blodkar som kan trekka seg saman og såleis held pumpa i gang sirkulasjonen i kroppen.
Franz Schubert
Barndom
Schubert blei etterkvart kapellmeister i studentorkesteret, dirigert av hofforganisten Wenzel Ruzicka, som også var ein av lærarane hans. Etterkvart fekk han også privatundervising i komposisjon og teori av Salieri, som då var den leiande musikaren og komponisten i Wien. Schubert byrja komponera medan han var ved skulen. I tillegg til fleire songar og strykekvartettar hadde han komponert sin første symfoni då han forlét skulen i 1813. Salieri fortsette å undervisa han i komposisjon i minst tre år, og Schubert kasta seg ut i ein veldig og variert produksjon.
Lærar og komponist
Etter eit kort lærarstudium byrja Schubert som assistent ved faren sin skule i Himmelpfortgrund i 1814. Dette året tonesette han også sitt første Goethe-dikt, «Gretchen am Spinnrade» ('Gretchen ved rokken', frå Faust), eit meisterverk innan Lieder-sjangeren. I 1815, hans mest produktive år, skreiv Schubert rundt 140 songar og elles kyrkjemusikk, operaer og orkesterverk – i alt over tjue tusen taktar. Vennar som von Spaun heldt kontakten, og introduserte han for folk som diktaren Johann Mayrhofer, komponisten Anselm Hüttenbrenner og multikunstnaren Franz von Schober. Vennene oppmuntra Schubert til å bryta laus frå det harde skulearbeidet og prøva leva av musikk i staden.
Fri kunstnar
Tidleg i 1820 blei Schubert og fire venner arrestert av det hemmelege politiet for mogleg oppviglersk verksemd. Ein av dei, Johann Senn, blei sett i fengsel og deportert; dei andre fekk åtvaringar. Schubert såg aldri Senn att, men sette musikk til nokre av dikta hans, «Selige Welt» og «Schwanengesang».
I mars same året hadde Vogl si framføring av «Erlkönig» stor suksess. I 1822 møtte han komponistane Weber og Beethoven—sistnemnde kalla han «genial» ved fleire høve. Medan Schubert av ulike grunnar hadde lite framgang med den dramatiske musikken sin, var han blitt ei stjerne i det wienesiske selskapslivet. Det blei halde huskonsertar, kalla «schubertiadar», der Schubert og musikken hans var midtpunkt.
Nedsett helse, betre livsgrunnlag
Auka interesse for verka hans gav inntekter og ei betra stilling for Schubert. Sommaren 1825 drog han på ei ny fruktbar reise til Oberösterreich, der han tonesette dikt av Sir Walter Scott, mellom anna «The Lady of the Lake» som seinare er blitt kjend som «Ave Maria av Schubert». Han knytte tette vennskap til målaren Moritz von Schwind og dramatikaren Eduard Bauernfeld i denne perioden.
Håkon Ladejarl
Håkon Eiriksson jarl levde i tida ca og var den siste, mannlege ættlingen i Ladeætta. Han var ein av hovdingane til kong Knut den store i England og han var herskar over Noreg i tida 1028-1030.
I Noreg 1000-1015
Foreldra hans var Eirik Håkonsson Ladejarl (ca. 963–ca. 1023) og Gyda Svensdotter (fødd før 980). Ho var dotter åt kong Svein Tjugeskjegg og syster til kong Knut den mektige. Håkon Eiriksson var truleg fødd i Danmark, men etter år 1000 vaks han opp på Lade i Trøndelag.
176
176 var eit skotår som byrja på ein sundag i den julianske kalenderen. I Romarriket på denne tida var det kjend som året då Proculus og Aper var konsular, eller sjeldnare, som år 929 ab urbe condita.
Ibbenbüren
Geografi
Ibbenbüren ligg ved elva Ibbenbürener Aa nordvest i Teutoburger Wald og om lag midt mellom byane Rheine i vest og Osnabrück i aust, som begge ligg om lag 20 km borte.
79
År 79 (LXXIX med romartal) var eit normalår som byrja på ein fredag i den julianske kalenderen.
Jarle Vespestad
Vespestad har musikkutdanninga si frå Toneheim folkehøgskole (1987-88) og jazzlinja ved Trøndelag Musikkonservatorium, der han tok eksamen i 1990.
Namnet Noreg
Namnet i dei eldste kjeldene
Kring 890 fortalde Ottar frå Hålogaland til kong Alfred at heimlandet hans var «Norðmanna land» (nordmennenes land) og sikta då til det langsmale kystlandet frå Hålogaland til Agder. Ottar brukte også namnet «Norðweg» (nordvegen). Ottar budde «lengst nord av alle nordmenn» i følgje han sjølv. Ottar identifiserte samane ved den nomadiske livsstilen deira, medan han identifiserte danskar politisk. I følgje Ottar dominerte danskar Skagerrak og Kattegat, medan nordmenn levde langs kysten av Nordsjøen og Atlanterhavet med samband til øyane i Nord-Atlanteren.
Namnet i andre språk
Namnet «Noreg» vert òg bruka slik i færøysk og i kunstspråket lojban.
Når det gjeld opphavet til namnet, bør det leggjast til at det er ein påfallande likskap med ordet "njaarke" på sørsamisk, som tyder "nes". (Nordsamisk "njarga".)
Rykene
Rykene (også kalt Rygene) er ein tettstad som ligg i Arendal og Grimstad kommunar i Agder fylke, det aller meste av staden ligg i Arendal kommune. Staden ligg sørvest for Arendal bysenter og nord for Fevik. Rykene ligg ved Nidelva og har fått namn etter fossen Rygene. Europaveg 18 gjekk tidlegare ved staden.
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 2002
Noregsmeisterskapen i fotball for menn 2002 var ei norsk fotballturnering som vart arrangert i 2002. Det var den 97. Noregsmeisterskapen i fotball. Vålerenga vart noregsmeistrar etter å ha slått Odd Grenland i finalen, som vart spelt søndag 3. november på Ullevaal Stadion i Oslo.
Søppelsanking
Søppelsanking er det å samla avfall og gjera noko med det. Mange menneske livnærer seg av visse typar søppel som dei bruker direkte eller sel til resirkulering. Andre kan sanka søppel for å gjera miljøet det er i reinare og finare, ofte som ei form for dugnad.
Med «konteinardykking» (eng. dumpster diving) meiner ein det å leite igjennom boss for å finne nyttige gjenstandar. Dei som driver med konteinardykking kan gjere dette av diverse økonomiske og/eller personlege grunnar; til dømes dykkar mange friganistar for å unngå å leve ein materialistisk forbrukarlivsstil.
Mjølfjell stasjon
Stasjonen ligg 627,2 moh, 354,22 km frå Oslo.
Sørøyane
Sørøyane er ei øygruppe i Herøy kommune i Møre og Romsdal. Ho omfattar mellom anna øyane Nerlandsøya, Leinøya, Remøya, Bergsøya, Runde og Skorpa og ligg på søre Sunnmøre.
Takahiro Inoue
Takahiro Inoue er ein tidlegare japansk fotballspelar.
KGB
Historie
KGB sin første forgjengar var Tsjekaen som blei etablert 19. desember 1917 og erstatta tsaren sitt hemmelege politi Okhrana. Tsjekaen gjekk gjennom fleire namneskifte og omorganiseringar. Det blei kalla OGPU frå 1923, NKVD frå 1934, NKGB frå 1941 og MGB frå 1946. I mars 1953 slo Lavrenti Berija saman MVD (Innanriksministeriet) og MGB til ein organisasjon; MVD. Innan eit år deretter var Berija avretta og MVD blei splitta. Det omorganiserte MVD (Innanriksminsteriet) beheldt politi- og rettshandheving, medan den nye organisasjonen, KGB, tok over ansvaret for indre og ytre sikkerheit og etterretningsfunksjonar. KGB blei underordna Ministerrådet i Sovjet. 5. juli 1978 blei KGB døypt om til «Sovjetunionens KGB», og formannen fekk sete i ministerrådet.
Undertrykking innanlands og terror
I Stalin-perioden utførte NKVD deportasjonar og massemord. Mellom anna utførte dei i 1940 Katyn-massakren, der dei tok livet av mellom 10 000 og 20 000 polske offiserar og intellektuelle. NKVD var også ansvarleg for Gulagsystemet, eit nettverk av konsentrasjonsleirar/slavearbeidsleirar. NKVD forfølgde også dissidentar i utlandet, og stod bak mordet på Lev Trotskij i Mexico i 1940.
Elisabeth Aspaker
Aspaker var fylkesvaraordførar i Troms frå 1995 til 1999. Ho har vore visepresident i Norges Idrettsforbund og Olympiske Komité.
Guillermo Ochoa
Francisco Guillermo Ochoa Magaña er ein mexicansk fotballspelar som spelar som keeper for Ajaccio i fransk Ligue 1, og for det mexicanske landslaget.
Klubbkarriere
Ochoa debuterte for Club América som 18-åring, under den nederlandske trenaren Leo Beenhakker, i ein kamp mot CF Monterrey i venskapsturneringa Clausurai i 2004. Han viste fort potensialet og ferdigheitene sine, og han tok opp kampen med dåverande veterankeeper Adolfo Rios. Då 2004-sesongen starta, var det mange som spådde at Ochoa ville ta over keeperhanskane permanent, då Rios hadde lagt opp. Spådommane slo feil, og den nye trenaren Oscar Ruggeri tok med seg nye målvaktar, blant anna den argentinske stjernekeeperen Sebastian Saja og veteranen Ricardo Martinez. Dette vart eit stadig veksande problem for Ochoa, som kort tid etter hamna på benken.
Henrik Georg Tønder
Henrik Georg Tønder var ein norsk kjøpmann og stadshauptmann. Han var medlem av det første overordentlige Storting der han representerte Kragerø og Øster-Riisøer. Han møtte òg på Stortinget i 1821–1823 og representerte då Bratsberg amt.
Igor Bondarevskij
Igor Zakharovitsj Bondarevskij, russisk: Игорь Захарович Бондаревский,, fødd i Rostov-na-Donu, Russland , død i Pjatigorsk, var ein sovjetisk russisk sjakkspelar, Stormeister i sjakk både i nærsjakk og i fjernsjakk, internasjonal sjakkdommar (IA), sjakktrenar og forfattar av sjakkbøker. Bondarevskij delte førsteplassen i Sovjetmeisterskapen i sjakk for 1940, og var seinare trenar for verdsmeisteren i sjakk Boris Spasskij.
Sovjetmeister og seinare karriere
Bondarevskij etablerte seg som toppspelar i Sovjetunionen med ein 6-plass i den 11. Sovjetmeisterskapen i Leningrad 1939, med 10/17; vinnar var Mikhail Botvinnik. Dette gjorde at han slapp spele kvalifisering til neste års Sovjetmeisterskap. Karrieretoppen kom allereie i den 12. Sovjetmeisterskapen i Moskva i 1940, der han delte førsteplassen med Andor Lilienthal, framom Keres, Boleslavskij og Botvinnik. Dette kvalifiserte han til deltaking i ei turnering i 1941 kalla Den absolutte Sovjetmeisterskapen, halde i Leningrad og Moskva. Dette var ei av dei aller sterkaste turneringane som var halde til då, med seks av dei sterkaste spelarane i verda. Mikhail Botvinnik vann turneringa, framom Keres, Boleslavskij, Smyslov, og Lilienthal. Bondarevskij var nummer 6 og sist.
Hydrobates
Oversyn artar, status og hekkelokalitetar
Slekta Hydrobates i rekkjefølgje etter IOC World Bird List V12.1, 2022, med norske namn etter Norske navn på verdens fugler: I tillegg kjem arten guadalupestormsvale, Hydrobates macrodactyla, som er rekna som utdøydd.
Ranielli José Cechinato
Han spela for klubben Avispa Fukuoka.
Ivar Orgland
Han debuterte som lyrikar med diktsamlinga Lilje og sverd i 1950, og gav ut i alt 15 eigne diktsamlingar. Han stod bak 23 diktbøker med gjendikting frå islandsk, éi frå Gotland og éi frå Færøyane (Janus Djurhuus). Orgland gjendikta både samtidslyrikk og mellomalderkvad. Ivar Orgland arbeidde som høgskolelektor i norsk i Reykjavík før han frå 1962 til 1969 var lektor i norsk ved Universitetet i Lund.
Krekling
Krekling spreier seg utover i teppe, der buskane blir 10-25 cm høge og har mørkegrøn grunnfarge. Greinene og stenglane ligg nede på bakken eller bøyer seg litt oppover i endane. Blada er små, litt glatte/sukkulente, og sit i klasar langs mykje av stengelen. Dei nyaste skota er litt raudlege.
Hans Ross
I 1934 vart Hans Ross' gate på Ila i Oslo oppkalla etter han.
8
8 (romartal VIII) var eit skotår som byrja på ein sundag i den julianske kalenderen.
Mulen Portland Combo
Mulen Portland Combo er ei laust samansett blues/rock-gruppe med trommeslagar og leiar Rolf «Mulen» Karlsen frå Slemmestad som einaste faste medlem. Kjende musikarar som har spela i gruppa er Freddy Dahl, Sigurd Køhn, Ole Henrik Giørtz og Vidar Busk.
Vaskesetel
Ein vaskesetel, frå tysk Waschzettel, er bokstavleg ei liste som følgjer klede som blir sende på vaskeri.
Mittageisen
Utgjeving
«Mittageisen» kom ut i september 1979 som ein singel i Storbritannia på Polydor Records. Plata vart marknadsført som ei dobbel A-side då han kom ut, men berre «Mittageisen» gjekk inn på UK Singles Chart, der han nådde 47. plassen. Likevel var det «Love in a Void»—men ikkje «Mittageisen»—som vart med på samleplata Once Upon a Time: The Singles i 1981, som bestod av alle A-sidene deira til då, og på den seinare ommastra utgåva av Join Hands. «Mittageisen» kom seinare ut på B-side-samlinga Downside Up.
Medverkande
Teknisk
Lampedusa
Historie
I 1860 vart øya ein del av det nye Kongedømet Italia, men alt den nye regjeringa gjorde på øya var å opprette ein straffekoloni.
Transport
Lampedusa har ferjesamband til Sicilia ved Porto Empedocle, nær Agrigento. Lampedusa har òg ein liten flyplass.
Torild Skard
Utmerkingar
I 2013 utpeikte VG dei hundre viktigaste kvinnene i noregshistoria, og Torild Skard vart nr. 40.
Eirik Håkonsson Ladejarl
Jomsvikingslaget
Håkon jarl hadde sagt seg fri frå dansk herredøme omkring år 975 (etter slaget mot keisar Otto II ved Danevirke) og den danske flåtestyrken var i røynda ein invasjonsflåte som på nytt skulle legge Noreg under dansk herredøme. Håkon jarl fekk tid til å kalle ut leidangen, slik det er nemnt i Eiriksdråpa (vers 4 ), og på ein våg på Møre, som sogene kallar Hjørungavåg, kom det til eit stort slag, det største sjøslaget i Noreg i vikingtida. Slaget fekk brei omtale i nokre av dei norrøne sogene, mellom andre i den særskilde «Jomsvikingsoga». Ikkje minst er slaget nemnt i fleire skaldedikt av samtidige skaldar, som Bandadråpa av Eyjolv Dådaskald, Eiriksflokkr av Halldor Ukristne, Belgskakadråpa og Eiriksdråpa, begge av Tord Kolbeinsson.
Eiden i Sauesundet
Hausten 1015, kort tid etter at Eirik jarl hadde reist frå landet, kom vikinghovdingen Olav Haraldsson med mannskapet sitt til Noreg. I dei norrøne sogene blir det fortalt at han fekk Håkon Eiriksson jarl i si makt Sauesundet (Sauðungssundi) og let han få behalde livet mot at han gjorde eiden sin på at han gav frå seg riket sitt og at han aldri skulle halde slag mot Olav. Dei ulike sogene har noko ulike versjonar av hendinga, men utan tvil gjorde den unge jarlen ein slik eid og deretter reiste han ut or landet og drog over havet til England. I diktverket Noregs konungatal er hendinga omtala i to av versa, og skalden Ottar Svarte nemner i «Hovudlausn», eit dikt han gjorde seinare om kong Olav, at han «tok skeiden til Håkon, med drusteleg prydnad, til fange» ( ..tókt skeið Hôkonar með skreyttu reiði ok þá sjalfa..). Kong Olav hærtok seinare Noreg (slaget ved Nesjar) og vart deretter vald til konge over riket, våren 1016.
Eirik jarl døyr
Ei anna side ved Eirik jarl ser vi kanskje ved at namnet hans er ført opp i Liber Vitae for Thorneyklosteret i Cambridgeshire, som viser at han var ein del av klosteret sitt andelege brorskap (medbror).
Eigenfunksjon
for ein skalar, λ, den tilhøyrande eigenverdien. Løysinga på det differensielle eigenverdiproblemet er òg avhengig av grensevilkåra som f krev. I kvart tilfelle er det berre visse eigenverdiar (n=1,2,3,...) som tillet ei samsvarande løysing for f=f_n (med kvar f_n tilhøyrande eigenverdien \lambda_n) i kombinasjon med grensevilkåra. Eksistensen til eigenfunksjonane er ofte den mest innsiktsfulle måten å analysere A på.
Til dømes er ein eigenfunksjon for differensialoperatoren:
For signal og system er eigenfunksjonen til eit system det signalet f(t) som ein puttar inn i systemet og som gjev svaret med den komplekse konstanten \lambda.
Stormsvaler
Hekking
Stormsvaler er kolonihekkarar, for det meste på øyar, jamvel om nokre artar hekkar på fastlandet, spesielt på Antarktika-kontinentet. På hekkeplassane er dei nattaktive for å unngå rovdyr. Dagstormsvale, som hekkar på Galápagosøyane, er unntaket frå denne regelen i det dei kjem inn til hekkeplassane sine på dagtid. Stormsvaler er sterkt filopatriske, dei vil seie at dei stort sett held seg til same kolonien gjennom livet. I eit tilfelle vart ei passatstormsvale fanga som voksen 2 meter frå hòla der ho var klekt. Stormsvaler hekkar anten i hòler gravne i jord eller sand, eller i små sprekkar i stein og ur. Konkurransen om hekkeplassane er intens i koloniar der stormsvaler konkurrerer med gravande petrellar, og lirer har blitt registrert å drepe stormsvaler for å okkupere reirhòlene deira. Koloniar kan vere svært store og tette. 840 000 par fregattstormsvaler hekkar på Søraustøya i Chatham-øyane, der rugehòlene ligg i tettleikar på mellom 1,18 til 0,47 per m²; det er registrert tettleikar så høgt som 8 par / m² for passatstormsvaler på Galápagosøyane. Koloniar på 3,6 millionar fuglar for arten stormsvale (Oceanodroma leucorhoa) har vore registrert.
Sør-Norge Aluminium AS
Historie
Sør-Norge Aluminium AS vart skipa 29. juni 1962 og produksjonsstart var 3. november 1965. Industriplanane danna bakgrunnen for at Kvinnherad vart storkommune frå 1. januar 1965 og fekk tillagt Fjelberg kommune og delar av Skånevik kommune i sør og delar av Varaldsøy kommune i nord. Industrietableringa førte også til at Husnes utvikla seg frå å vera ei lita jordbruks- og fiskeribygd til den største industritettstaden i kommunen.
Maranhão
Historie
Delstatane Ceará, Maranhão og Pará blei sameint under namnet Estado do Maranhão i 1621. Området haldt fram som sjølvstendig til 1774, då det kom under administrasjon av kolonien Brasil.
Maranhão deltok ikkje i den brasilianske sjølvstendeerklæringa i 1822. Året etter blei likevel portugisarane fordrive av admiral Lord Cochrane og delstaten blei med det ein del av keisardømmet Brasil.
Jackie Brenston
Jackie Brenston var ein amerikansk R&B-songar og saksofonist som spelte i Ike Turner sitt band og medverka på det som mange reknar som den første rock and roll-songen, «Rocket 88».
Brenston var no vorte ein alkoholikar og heldt fram å spele i lokale band. Etter den siste plateinnspelinga han medverka på med Earl Hooker i 1963, arbeida han stundom som lastebilsjåfør før han døydde i Memphis i Tennessee av eit hjarteattakk, 49 år gammal.
Krønike
Ei krønike (latin chronica frå gresk χρονικά, frå χρόνος, 'tid') er eit kronologisk oversyn over historiske hendingar. Ei krønike kan dekke ein viss periode eller ta for seg eit viss folkeslag eller område. Sjangeren var sæsrkild utbreidd i mellomalderen.
Jule Charney
Jule Gregory Charney var ein amerikansk meteorolog som spelte ei viktig rolle i utviklinga av vêrvarslinga. Han utvikla eit likningssett (den kvasi-geostrofiske virvlingslikninga) for utrekning dei storskala rørslene til planetære bølgjer. Han gav den første overtydande fysiske forklaringa på utviklinga av syklonar på midlare breidder, kjend som teorien kring baroklinsk instabilitet. Han vert rekna som skaparen av den moderne dynamiske meteorologien og var òg ein pioner innan numerisk vêrvarsling. I tillegg gav han viktige bidrag til tropisk meteorologi og teorien for havstraumar.
American Meteorological Society har ein pris kalla «The Jule G. Charney Award» som vert gjeven til personar som «anerkjennelse for viktige forskingsbidrag eller utvikling innan atmosfæriske vitskapar eller hydrologi».
Pollenanalyse
Metode
Sporar frå karsporeplantar kan òg bevarast godt over lang tid. Ein brukar i store trekk dei same metodane for å utvinna desse som ein gjer med pollen. Dei eldste kjende bevarte sporane er over 400 millionar år gamle, frå silurtida.
Jacinto Benavente
Jacinto Benavente y Martínez var ein spansk dramatikar og journalist som i 1922 blei tildelt Nobelprisen i litteratur «för det lyckliga sätt varpå han fullföljt den spanska dramatikens ärofulla traditioner.»
Liv
Jacinto Benavente døydde ugift i Madrid, 87 år gammal.
Margit Schiøtt
Ho oppretta fleire legat, bl.a. Margit og Didrik Schiøtts Legat For Bønder i Gjerpen og Margit Schiøtts Legat Til Utvikling Av Matkunnskap.
Den fjerde Doktoren
Framtoning
Fjerde Doktor synte seg støtt i knelang frakk (fargen kunne skifte noko), ein gamal hatt og eit strikkeskjerf han vikla tre gonger laust kring halsen. Dette skjerfet var strikka av ein fan i England, som rett og slett hadde gjeve det som gåve til produsentane. Lommene på frakken var støtt fulle av alt mogleg, frå små sukkertøy han gjerne baud fram til vener og uvener, til nyttige reiskapar han ofte redda seg med. Strikkeskjerfet vart lagt bort den siste sesongen, og doktoren gjekk då i den same mørkeraude frakken til han vart avløyst.
Felagar
Gjennom åra skifta doktoren felagar ei rekkje gonger:
Klara Amalie Skoglund
Etter andre verdskrig vart Skoglund vald inn på Stortinget frå Østfold, samstundes som ho vart med i Arbeidarpartiets landsstyre. Stortingsperioden 1945–1949 sat ho i Universitets- og fagskolekomiteen, deretter sat ho to periodar i Kyrkje- og undervisingskomiteen (1950–1953 og 1954–1957).
Anatole France
Virke
France starta opp med å skrive lyrikk i Parnasse-diktarane sin stil. Han starta likevel tidleg å skrive forteljingar og var verksam som litteraturkritikar. Gjennombrotet kom i 1881 med romanen Le Crime de Sylvestre Bonnard, membre de l'Institut som vann Prix de l'Académie française. Han vann no innpass i dei litterære salongane i Paris, blant andre den til Mme de Caillavet og fekk i 1884 krossen til Æreslegionen.
Albatrossfamilien
Hekking og kurtise
Albatrossar lever mykje lengjer enn andre fuglar, startar hekking seint, og investere meir arbeid i færre ungar enn andre fuglegrupper. Albatrossar har særs lang levetid, dei fleste artane kan overleve i overkant av 50 år, den eldste registrerte var ein nordleg kongealbatross som vart ringmerkt som ein vaksen og overlevde i ytterlegare 51 år, estimert til en alder av 61 år. Ringmerkingsprosjekt er monaleg yngre enn dette, og ein kan vente at fuglar av andre artar vil vise seg å leve endå lengjer.
Svein Håkonsson Ladejarl
Liv og lagnad
I åra 1000 til 1016 hadde såleis Svein jarl, saman med broren, styringa med Noreg, og vi har grunn til å tru at han hadde bustaden sin på Steinkjer (kanskje på storgarden Egge). Hausten 1015 reiste Eirik jarl til verbror sin, kong Knut, for å hjelpe han med å erobre England. Då sette han sonen sin, Håkon Eiriksson, til å styre Noreg saman med Svein jarl. Men Snorre skriv at Håkon var berre om lag 17 år på den tida, og difor vart Einar Tambarskjelve sett til å styre landet for han. Den same hausten kom Olav Haraldsson med hærmakt til Noreg. Ved Sauesundet (Saudungssundet) nord for Askvold fekk han Håkon Eiriksson jarl i si makt og forviste han frå landet. Året etter, våren 1016, vart Svein jarl overvunnen av Olav Haraldsson i slaget ved Nesjar, og seinare det året døydde han.
Etterkomarar
Opplysningane om Svein jarl sitt giftarmål med kongsdottera Holmfrid og etterkomarane deira, er usikre og nokså ulikt framstilt i kongesogene og seinare historieskriving. Mellom forskarar i nyare tid gjer òg den sedvanlege nedvurderinga av ladejarlane seg gjeldande og det blir hevda at Svein jarl berre var ein nokså ubetydeleg hovding frå Noreg og kunne umogeleg ha blitt gift med ei svensk kongsdotter. Det som synest å vere mest truverdig, er dette:
Omkring år 997 vart Svein jarl gift med Holmfrid, dotter av Eirik Sigersæl. Ho var såleis syster, eller kanskje halvsyster, til kong Olof Skotkonung. Svein og Holmfrid fekk i det minste to døtre:
Trespass
Genesis vart profesjonelle hausten 1969 og byrja å øve intenst og halde konsertar. Etter fleire månader på turné, mellom anna som husband hos Ronnie Scott's, ein klubb i hjartet av Soho i London, sikra dei seg platekontrakt med Charisma Records og gjekk inn i Trident Studios i London i juli 1970 for å spele inn Trespass. Musikken ar ein avstikkar frå dei meir poporienterte songane frå debutalbumet From Genesis to Revelation, mot progressiv rock med ein smak av folkrock. Dette varierte frå lette akustiske stykke med fleire 12-strengsgitarar til tyngre konsertfavorittar som «The Knife». Plateomslaget var det første av fleire som vart designa av Paul Whitehead, med ein kniv som har kutta tvers over omslaget.
Songar
Albumet opnar med «Looking For Someone», som byrjar med Gabriel på vokal, berre akkompagnert av eit orgel. Seinare er dette blitt skildra som «så pass særeige at det skilde dei frå flokke i løpet av sekund». Han kom opp med songen som så vart utvida og utvikla av gruppa, frå ein soul-inspirasjon til folkemusikk undervegs. Avslutninga på songen mot slutten vart skriven av heile gruppa. Paul Stump skreiv i 1997 at det er «eit frekt nærvære av eit riff» frå «I Am the Walrus» av The Beatles i songen.
«White Mountain» og «Dusk» var blitt utarbeidd av Banks og Rutherford før dei valde å spele inn albumet. Heile gruppa arbeidde med musikken på «Stagnation», som opphavleg heitte «Movement», og som Gabriel skreiv tekst til. «Visions of Angels» vart spelt inn for det førre albumet, From Genesis to Revelation, men ikkje nytta då bandet ikkje var nøgd med nokre av opptaka. Denne vart så spelt inn på ny for Trespass. Han hadde opphavet sitt i eit pianostykke av Phillips frå 1968, på ei ti då pianoteknikken hans var avgrensa, men kunne skape ein «iherdig» stil som minna som songar av The Beach Boys og The Beatles. Han har eit meir enkelt vers/refreng-struktur enn somme av dei andre songane. «Stagnation» og «Dusk» synte den kombinerte 12-strengsgitarstilen til Phillips og Rutherford, i lag med Banks som tok føringa på piano, orgel og Mellotron. Dette vart varemerket til tidleg Genesis. Rutherford sa seinare at det var kring ti akustiske gitarar på delar av «Stagnation», men dei kansellerte kvarandre ut i den endelege miksen. Gabriel skildra sporet som ein «reisesong» med mangel på ein meir typisk vers/refrengstruktur, og dei forskjellige stemningane som endrar seg. På eit punkt i utviklinga av songen var han kring 13 minuttar lang, før seksjonar vart fjerna eller endra. Introen vart verande uendra.
Kvitegga
Kvitegga eller Kviteggja (1717 m.o.h.) er eit fjell som ligg på Sunnmøre.
Trespass
Etterverknad
Trass i at innspelingane vart skildra som «behaglege» og ikkje rekna som vanskelege, var Phillips blitt ukomfortabel med den musikalske retninga til bandet, og var ikkje nøgd med å spele så mange konsertar, som tok vekk tid til å skrive komplekse songar som «Stagnation». Han meinte òg at det var for mange låtskrivarar i gruppa og at det var vanskeleg å få igjennom idear. Kort tid etter slutta han i gruppa. Rutherford sa seinare at Phillips såg uvel ut under innspelingane, og at han var uroa for at det var over for Genesis då Phillips slutta. Etter at gruppa køyrde attende frå den siste konserten i Hayward's Heath til huset til Gabriel i Cobham, bestemte dei seg for å halde fram.
Anaun
Anaun er ein stratovulkan sentralt på Kamtsjatka. Vulkanen ligg nordaust for vulkanen Uksitsjan sør i Sredinnyjfjella.
Roberto de Assis Moreira
Han spela for klubben Consadole Sapporo.
Elva Gouwe
Gouwe er ei kanalisert elv i Zuid-Holland i Nederland. Ho renn frå nord til sør frå Oude Rijn til Hollandse IJssel.
Arild Sibbern
I 1856 flytta Sibbern tilbake til Kristiansand, der han døydde i 1863.
Grieghallen
Historie
I 1963 engasjerte sivilingeniør David Lie Eide seg i arbeidet med å laga ein Grieghall. Tomta blei utvida nordover mot Nygård skule og det blei lyst ut ein nordisk arkitektkonkurranse med frist 1. februar 1965. Den danske arkitekten Knud Munk blei utpeikt som vinnar med planar teikna utan at han hadde vore i Bergen. Han klarte likevel å samla «det uensartete stoff bygningen skal romme, fastslo juryen» i «en klar arkitektonisk helhet», ifølgje juryen.
Per Grieg kom no med i styret og tok ansvaret for finansiering. Ei ny privat innsamling, eit gunstig statsgarantert obligasjonslån og eit nytt frå Bergen Bank gav ny kapital. Sjølv om byggesummen stadig voks, blei bygget til slutt ferdigstilt.
RS «Skomvær II»
RS 66 «Skomvær II» var ein redningskryssar bygd i stål for Redningsselskapet i 1960. Han var av same type som RS «Haakon VII» (RS 61) og RS «Ambassador Bay» (RS 62), som vart levert i 1958. Til liks med desse vart «Skomvær II» levert av A/S Stord Verft. Skroget vart og bygd på verftet. Redningsskøyta var 26,46 meter lang. Hovudmotoren på 525 hk gav ei fart på 11 knop.
Posavje
Området strekkjer seg langs den nedre delen av elva Sava. Området er ein av dei minste regionane i Slovenia og dekkjer berre 885 km² eller 4,4 % av landet. Dei omliggande regionane er Savinja i nord, Den sentrale Savadalen i vest og Dolenjska i sør.
Natalya Kochergova
Natalya Kochergova er ein norsk-russisk teikneserieskapar. Ho bur i Oslo og teiknar serien 3 rips, som kjem ut på Fonna Forlag og vert distribuert av Nynorsk Pressekontor. Ho har late seg inspirere av russiske manga-seriar i streken sin, og får språkleg hjelp til å oversetje stripene til nynorsk av Guri Skeie, som òg fungerer som coach og diskuterer utviklinga i serien med Kochergova.
190
190 (romartal CXC) var eit normalår som byrja på ein torsdag i den julianske kalenderen. I samtida i Romarriket var det kjend som året då Aurelius og Sura var konsular (eller sjeldnare år 943 ab urbe condita).
Otto Ferdinand von Abensperg und Traun
Dei italienske felttoga under den austerrikske arvefølgjekrigen var ein suksess under hans leiing fram til 1743, då feltmarskalk grev Khevenhüller døydde og han vart den fremste militærerådgjevaren til fyrst Karl Aleksander av Lorraine, som kommanderte austerrikarane i Böhmen og langs Donau. I denne posisjonen medverka han til handlingane som til slutt førte den austerrikske hæren over Rhinen, og dei dyktige strategiane som førte til at Fredrik II av Preussen vart tvungen til å forlate Böhmen og Mähren (1744) utan å møte han til kamp.
Solveig Muren Sanden
Ho tok over som teiknar av juleheftet Tuss og Troll i 1957, og Smørbukk i 1959, etter Jens R. Nilssen. Ho leverte nye teikningar til Tuss og Troll til ho var over 90 år gammal.
Yoshihito Yamaji
Han spela for klubbane Toshiba og Vegalta Sendai.
Kjell
Kjell har norsk namnedag den 11. juli og svensk den 8. juli.
Veng
Ein veng, venge eller vengje er ein finne med ei form som skaper løft med hjelp av aerodynamiske krefter om han rører seg gjennom luft eller andre gassar, vatn eller andre væsker. Venger kan medvirke til å regulere høgdnivået på ein lekam, men berre når det er ein relativ fart i høve til gassen eller væska han omgjev seg med.
Dolmøya
På øya finn ein Dolm kyrkje frå 1920. Kyrkja har derimot vore bygd opp at fleire gonger og den eldste kyrkjestaden er truleg frå seinmellomalderen. Dolm kyrkej erstatta ei eldre og lita stavkyrkje frå tidleg mellomalder, frå om lag år 1000, på Undås. Dolm kyrkje er bygd i romansk stil med rundbogar og tjukke steinveggar. Ho har vore brannherja etter lynnedslag og gjenreist igjen fire gonger (1709, 1772, 1848 og 1920). Funn tyder derimot på at det har vore fleire branner, og at minst ein gong har folk brent inne i kyrkja. Dolm kyrkje er omgjeve av mange segner. Mellom anna har det vorte sagt at det kviler ei forbanning over ho, at kyrkja skal brenne kvart hundrede år.
Vinje (fleirtyding)
Vinje er eit stadnamn og slektsnamn. Det kan visa til:
Fjellværsøya
Fjellværsøya (eller Fjellværøy eller Fjellværøya) er ei øy i Hitra kommune i Trøndelag, nordaust for Hitra. Sundet mellom øyane heiter Fillfjorden.
Philippsburg
Historie
Gjennom historia har Tyskland og Frankrike kjempa om byen. Tidlegare var det ei festning her, som vart omleira under den polske arvefølgjekrigen.
Trondheim kommune
Kommunevåpen
Kommunevåpenet til Trondheim vart vedteke i 1897 og har utgangspunkt i det gamle byseglet til Trondheim frå 1200-talet. Våpenet har to figurar; den til venstre er ein bispefigur med bispehuve og krumstav, ståande i ei kyrkje, og figuren til høgre er ein konge med krone og skålvekt i handa, som står i ei borg. Vekta figuren held skal symbolisere rettferd. Nedst på våpenet er det plassert tre hovud som skal symbolisere byrådet.
14
14 (romartal XIV) var eit normalår som byrja på ein måndag i den julianske kalenderen.
Enkje
Gjengifte
Det var lenge vanleg innan jødedommen at brør til avdøde menn gifta seg med enkja hans. Men det kan også vera tabu for ei enkje å gifta seg opp att, til dømes innan tradisjonell hinduisme.
Asatsja
Asatsja (russisk Асача) er ein vulkan sør på Kamtsjatkahalvøya i Russland.
Skulemål på Austlandet
Buskerud
Buskerud var det siste fylket i landet kor nynorsk fekk innpass som skulemål, så seint som i 1919 tok dei fyrste to krinsane i Hol og tre krinsar i Ål målet, og året etter ein krins i Flesberg. Tre nye krinsar kom i Ål i 1930 og to nye i Hol i 1935, såleis at berre til saman 14 krinsar (5%) hadde nynorsk då. Ei monaleg auking kom i 1939, då 36 nye krinsar tok målet. Det kom då inn òg i Gol, Hemsedal, Jondalen (del av Kongsberg), Rollag, Nore og Uvdal, det vil seie heile Numedal og øvre Hallingdal, òg nynorsken var einerådane i herada Hemsedal, Ål og Rollag. Målet fekk derimot ikkje innpass i nedre Hallingdal, Ringerike og i nedre Buskerud. I 1950 nådde målet kring 12% i herada og nær 10% byane medtekne.
Naoki Chiba
Han spela for klubben Vegalta Sendai.
Paraíba
Historie
Området viste seg snart veleigna for dyrking av sukkerrøyr, og franske, hollandske og portugisiske kolonistar førte ein langvarig kamp for å få kontroll over sukkerproduksjonen. Blant anna blei festninga Santa Catarina reist nær João Pessoa for å verne byen mot hollendarane, som skulle syne seg som ein stor trussel mot det Portugisiske herredømmet i kolonien Brasil.
Vindenergi
Den kinetiske energien til vinden kan hentast ut frå luftstraumen gjennom vindturbinar eller segl for å danne mekanisk eller elektrisk effekt.
50
Døde
50er
Magnhild Hagelia
Politisk virke
Som stortingsrepresentant deltok Hagelia som medlem av Stortingets gruppe av Den interparlamentariske union og i delegasjonen til Nordisk Råd.
Satoshi Taira
Han spela for klubben Vegalta Sendai.
Kenny Morris
Kenny Morris er ein engelsk trommeslagar og låtskrivar. Han var den første trommeslagaren som spelte på ei studioplate med Siouxsie and the Banshees. Han vart med i bandet i januar 1977 og fram til september 1979. Han var kjend for å hovudsakleg spele på tom-tom-trommene og er blitt omtalt som ei stor inspirasjonskjelde for fleire trommeslagarar innan post-punk, som Stephen Morris frå Joy Division, Kevin Haskins frå Bauhaus, og Paul Ferguson frå Killing Joke.
Lovund
Næringsliv
I 2007 er det ikkje mange att som har jordbruk som leveveg på Lovund. Mellom ca. 1975 og 2005 har næringsgrunnlaget i stor grad endra seg frå den typiske kombinasjonen fiske og småbruk mot havbruk og i ei viss monn mot turisme. Her finst ein emballasjefabrikk og ei verksemd som handsamar avfall frå fiskeindustri. Lakseslakteriet på Lovund har ein døgnkapasitet på ca. 70–80 tonn råstoff.
På Lovund står kyrkjebygget til Den norske kyrkja, Lovund kyrkje og eit kyrkjebygg eigd av Den evangelisk-lutherske frikyrkja ikkje langt frå kvarandre.
St. Olav forlag
St. Olav forlag er eit norsk romersk-katolsk forlag, eigd av Oslo katolske bispedømme. Forlaget gir ut bøker om katolsk tru, spiritualitet, teologi og liturgi. Alle utgjevingane må førehandsgodkjennast av det katolske redaksjonsrådet og av den katolske biskopen i Oslo.
Forlaget vart skipa i 1889 av biskop Johannes Fallize som eit framhald av ei allereie eksisterande katolsk publiseringsverksemd med røter attende til 1846, tre år etter at den romersk-katolske kyrkja blei tillaten i Noreg igjen. St. Olavs forlag er med dette eit av dei eldste forlaga i Noreg. Forlaget er medlem av Den norske Forleggerforening og Norsk Forleggersamband, og har tilhald i Akersvegen 5 i Oslo. Tidlegare, i ei tid fram til 1. juli 2009, har forlaget vore drive av det dåverande sjølvstendige Solum Forlag A/S på Skøyen i Oslo.
Arena Romanistica
1/2008: Didactic Studies in Romance Languages
Dei pontinske øyane
Øygruppa er danna av vulkansk aktivitet og har vore busett i tusenvis av år. Av arkeologiske funn er lekamar frå yngre steinalder og reiskapar av obsidian frå bronsealderen. Øya var busett av etruskarar. Den tidlegaste skriftlege kjelda om øya er då romarane sigra over volskarane i 338 f.Kr.. Ei lokal segn fortel at øyane ein gong var det tapte Kongedømet Tyrrhenia som sokk i havet med berre ei smal landstripe til det italienske fastlandet.
The Scream av Siouxsie and the Banshees
The Scream er debutalbumet til det britiske rockebandet Siouxsie and the Banshees, utgjeve i november 1978 på Polydor. Albumet vert rekna som ein milepåle innan post-punk med ein nyskapande kombinasjon av bass-dominert rytme og kvass gitar med motorik-trommer som hovudsakleg er spelt på tam-tam-ane.
Utgjeving
The Scream kom ut 13. november 1978. Det vart nesten ein umiddelbar suksess og nådde 12. plassen på UK Albums Chart.
Oude Rijn
Romartida
I romartida var Oude Rijn mykje breiare og danna den nordlege grensa til Romarriket (Limes Germanicus). Mange castella og castra vart bygde langs elva for å vakte over grensa og desse utvikla seg til byar og landsbyar, inkludert Laurum (Woerden), Nigrum Pullum (Zwammerdam), Albaniana (Alphen aan den Rijn), Matilo (Leiderdorp), Praetorium Agrippinae (Valkenburg) og Lugdunum Batavorum (Katwijk).
Berte Rognerud
Berte Rognerud var ein norsk politikar for Høgre. Ho sat på Stortinget for Oslo frå 1954 til 1973.
Rognerud var utdanna med vinterlandbruksskole og frå Statens kvinnelige industriskole (1928). Mesteparten av dei yrkesaktive liva hennar arbeidde ho som Styrar ved Oslo arbeidskontors landbruksavdeling.
Ved sida av stortingplassen hadde Rognerud ei rekkje tillitssvev i Høgre-systemet. Ho var blant annan medlem i arbeidsutvalet 1958–1975 og leiar for Høyrekvinners Landsforbund 1966–1975.
1936 vart Rognerud tilsett som avdelingsstyrar i landbruksavdelinga ved Oslo arbeidskontor, som einaste kvinnelege søkar blant 110 menn!
Berte Rognerud var ein av dei første kvinnesakskvinnene på Stortinget. Som yrkesaktiv frå ungdomen av var ho ein pioner òg i arbeidslivet.
I politikken fekk ho tidleg klengenavnet «Mase-Berte», fordi ho aldri gav opp kampen for det ho trudde på. Opphavleg var nok ikkje tilnamnet berre positivt meint, men det vart ei heidersnemning. Det seier noko om posisjonen hennar at ho berre vart tiltalt som Berte – lengje før det vart vanleg å bruka førenamn på politiske leiarar.
Atlasova
Atlasova (òg kalla Atlasov eller Nylgimelkin) er ein basaltisk skjoldvulkan på Kamtsjatka i Russland.
Det jødiske busetjingsområdet i Tsar-Russland
Eit avgrensa tal av jødar fekk løyve til å bu utanfor Pale.
25
25 (romartal XXV) var eit normalår som byrja på ein måndag i den julianske kalenderen. I samtida i Romarriket var det kjent som året då Lentulus og Agrippa var konsular (eller sjeldnare, år 778 ab urbe condita).
Podravina
Store byar langs elva
Byar i Kroatia:
Antimilitarisme
Historie
Den sosialdemokratiske rørsla var tradisjonelt antimilitaristisk, og den Andre Internasjonalen hadde som hovudmål å sameine den internasjonale arbeidarklassen og førebyggje krig, men da Første verdskrigen braut ut i 1914 vart Internasjonalen kløyvd, og dei fleste sosialdemokratiske partia slutta opp om sine respektive borgarlege regjeringar.
Kornelius Bergsvik
Kornelius Olai Person Bergsvik var ein norsk Arbeidarpartipolitikar frå Austrheim, kjend for å ha innført alderstrygda.
Palmarola
Palmarola er ei øy full av bratte klipper med enkelte naturlege grooter og bukter. Det høgaste punktet på Palmarola er Monte Guarniere på 249 meter over havet. Øya er hovudsakleg eit naturreservat, men det er enkelste hamner der båtar kan legge til kai og fleire restaurantar som serverer turistar i sommarsesongen.
Johan Jørgen Broch
Han vart vald til stortingsrepresentant for Kristiansand i 1830, og for Larvik og Sandefjord i 1848. I 1830 var han visesekretær i Stortinget, og sekretær i både militærkomiteen, om brannvesenet i byane, og om løyvingar til kongen. I 1848 var han medlem av Lagtinget, formann i komiteen om vernepliktslova og atter var han sekretær i militærkomiteen.
Aiguilles Rouges
Aiguilles Rouges  ('Raude nåler') er eit krystallinsk fjellmassiv nord i Alpane, ovanfor Mont Blanc-massivet. Namnet kjem av den karakteristiske fargen til granitt, som får eit raudskjær i morgonlyset. Den høgaste toppen i massivet er Aiguille du Belvédère på 2 965 m. Le Brévent (2 525 m) ligg sør i fjellkjeda, og her kan ein kome til topps via ei kabelvogn.
Pyreneane
Landskap
Den høgaste fossen i Pyreneane er Gavarnie (462 m), ved toppen av Gave de Pau. Cirque de Gavarnie i same dalen er kanskje det mest vidkjende dømet på ein cirque-formasjon. Det finst ikkje låge fjellovergangar i Pyreneane, og dei einaste fjellovergangane er Col de la Perche, mellom dalane til elvane Têt og Segre, og Col de Somport eller Port de Canfranc, langs den gamle romerske vegen frå Saragossa til Oloron-Sainte-Marie.
Særleg verdt å merke seg er La Brèche de Roland, eit skår i fjellryggen, som etter legenda vart danna av Roland.
Verna område
Dei største naturreservata og nasjonalparkane:
198
198 (romartal CXCVIII) var eit normalår som byrja på ein sundag i den julianske kalenderen. I samtida i Romarriket var det kjend som året då Sergius og Gallus var konsular (eller sjeldnare, år 951 ab urbe condita).
Ekteskap
Folk som kan få ungar saman
På grunn av dette skjer dei aller fleste ekteskapa mellom menn og kvinner i fruktbar alder. Puberteten har tradisjonelt blitt sett på som at ein er klar for å inngå og fullbyrda eit ekteskap, medan menopausen i kvinner ofte har betydd at dei ikkje lenger kunne gifta seg. Ekteskap mellom personar av likt kjønn har derfor òg som regel vore utenkjeleg.
Folk som ikkje er nært i slekt
Døme på menneske ein ofte ikkje kan gifta seg med er sysken, foreldre, eller folk frå same klan eller stamme. I kontrast til desse forboda står syskenekteskap mellom kongelege i Inkariket og det gamle Egypt, dyrking av ekteskap innan små, avgrensa kastar i Sør-Asia som mellom anna medfører ekteskap mellom syskenbarn, og klanekteskap i det før-kristne Europa som hadde som mål å styrka klanen.
Rosenlundsalen
Salens framtid er uklar. Kulturhistorisk verdifull, men samstundes forfallen og utsett, treng han sårt til ei restaurering som går langt ut over økonomi og kompetanse hos den noverande eigaren.
Claudia Olsen
Politisk arbeid
Ho var medlem av Tønsberg bystyre 1928–1931 og 1933–1945, av dette skulestyret 1932–1934 og formannskapet 1933–1945. Ho hadde ei lang rekkje tillisverv i partiorganisasjonen, mellom anna styremedlem og seinare viseformann i Tønsberg Høgre frå 1932, formann i Tønsberg Høgrekvinner 1938–1947, formann i Vestfold Høgrekvinner 1938–1947, medlem av Høgres sentralstyre i 1945 og 1954–1966, viseformann i Høgrekvinnene 1945–1954, medlem av Høgres programkomité i 1947 og 1951, 2. viseformann i Høgre 1954–1958, medlem av Høgres landsstyre 1958–1966 og formann i Høgrekvinnene 1958–1966.
Utmerkingar
Ho var riddar av 1. klasse av St. Olavs Orden frå 1961, kommandør av den svensken Vasaorden og innehavar av Norges Forsvarforenings hederstegn.
Froan
To av Froøyane, Sørburøy og Gjæsingen, har permanent folkesetnad, om lag 40 personar. Fram til 2010 var det òg fastbuande på Sauøya. Sørburøy har barne- og ungdomsskule med vel 10 elevar, med noko fjernundervisning frå Gaske-Nøørjen Saemieskuvle. Det vert drive fiskeoppdrett i området. Froan kapell på Sauøy vart bygd i 1904.
Busetnad
Gamle buplassar på øyane viser tidleg folkesetnad. Folk frå øya Nordbuan (no fråflytta) reknar slekta si frå Svartedauen, då folk flytta ut her.
Folketalsutviklinga har vore markant opp og ned. I 1865 budde det 190 menneske i Froan og i 1900 var dette auka til 272. Folketalet gjekk raskt tilbake etter den andre verdskrigen. I 1960 budde det over 400 menneske i Froan, i 1970 vel 300, i 1983 vel 130 og i 1992 75 personar.
Bogøy
Fiskeværet ligg nord for øya Frøya og har hatt ein jamn tilbakegang i folketalet etter den andre verdskrigen. Skulen vart lagt ned i 1992, noko som nesten aleine halverte folketalet. Staden kan likevel tilby både overnatting og gjestehamn, men er kanskje mest kjend for landhandelen på kaia som er sjølvbetjent når kjøpmannen Odd Skatvold sjølv ikkje er til stades.
Bogøy har hurtigbåtsamband til Sula, Mausund og vidare til Frøya. 3. mai 2006 vart det opna ferjesamband frå Dyrøya på fast-Frøya til Mausund og Sula. Dette sambandet trafikkerer òg Bogøy.
Kateket
Den norske kyrkja
Etter tenesteordninga skal dei som tilsetjast som kateketar ha minst fire års utdanning som omfattar utdanning i kristendomskunnskap, pedagogikk eller teologi, eller vere vigsla eller fast tilsett som kateket.
Frøyhavet
Frøyhavet er eit lite havstykke i Frøya kommune i Trøndelag fylke. Havstykket ligg nordvest for øya Frøya og sør for dei no fråflytta fiskeværa Kya og Homlingsvær.
Frøyabanken
Frøyabanken er ein fiskebanke som ligg vel 50 km vest for Frøya i Sør-Trøndelag. Området er fiskerikt og opptil 160 m djupt. Geologisk høyrer området til Trøndelagplattformen. I forhold til andre fiskebankar ligg Frøyabanken sørvest for Haltenbanken og nordaust for Storegga.
Jakob våthatt
Jakob våthatt er eit folkeleg namn på minnedagen for apostelen Jakob den 25. juli. Apostelen Jakob var ein av Jesu tolv læresveinar, son til Sebedeus og Salome og fetter til Jesus. Han vart Spanias nasjonalhelgen, og grava hans i Santiago de Compostela der han etter legenda vart gravlagd 25. juli år 44, er et av dei viktigaste pilegrimsmåla i kristen tradisjon.
Marit vassause
Marit vassause, òg kalla Marta vassause, er eit folkeleg namn på minnedagen for den heilage Margareta frå Antiokia, avmerkt på primstaven den 20. juli.