cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Fylkesveg 894
Fram til fylkesveg 888 over Hopseidet vart bygd, var dagens riksveg 894 vegsambandet til Nordkinnhalvøya. Vegen gjekk då frå Kalak med ferje til Kifjord og via Oksevågdalen og Rundvatnet til Mehamn. Etter at nyvegen kom, gjekk ferja mellom Kalak og Kifjord ein periode som beredskapsferje når vegen over Hopseidet var stengd på grunn av uvêr, men ferjesambandet er i dag heilt nedlagt. Strekninga til ferjeleiet på Kalak er nedgradert til kommunal veg, medan strekninga Kifjord-Oksevågdalen er nedgradert til fylkesveg.
Lotta i Bråkmakergata
Andre som bur i Bråkmakergata er far og mor til Lotta og dei to syskena hennar, Jonas og Mia-Maria, gamletanta Tante Berg og sjølvsagt kosegrisen til Lotta, Bamsen. Gata heiter forresten ikkje Bråkmakergata, men Krukkemakargata, men har blitt omdøypt fordi far til borna seier at sjølv om det kanskje budde krukkemakarar der før, bur det berre bråkmakarar der no.
Bacillus subtilis
I ei utrøyning fann ein at ein biofilm av B. subtilis la seg over ein biofilm av Bacillus simplex og drap denne med surfaktin og andre toksin.
Ashburton på New Zealand
Geografi
Ashburton ligg ved State Highway 1, 86 km sør for Christchurch. Jarnvegslinja Main South Line går gjennom sentrum av byen, men passasjertrafikken vart lagd ned 10. februar 2002. Byen er sentrum i eit rikt beite- og jordbruksdistrikt, og ein del av Canterbury Plains. Han har ein større forstad, Tinwald, sør for byen.
Ashburton District strekkjer seg frå Stillehavet til Søralpane, og frå Rangitata- til Rakaiaelva, medrekna byane Methven, Mount Somers og Rakaia.
Økonomi
Ashburton ligg midt i det frodige og grøderike slettelandskapet Canterbury Plains, som har gode tilhøve for landbruksverksemd, til dømes mjølkeproduksjon, så framt ein sørgjer for vatning av jorda.
248 Lameia
248 Lameia er ein ganske typisk hovudbelteasteroide.
Fylkesveg 895
Fylkesveg 895 (Fv895) går mellom Skiippagurra og riksgrensa ved Jovsseteana i Tana kommune. Vegen er 18,5 km lang.
Øresvik
Øresvik er ei bygd heilt sør i Rødøy kommune, nesten på grensa til Lurøy. Ho ligg langs kystriksvegen, på vestsida av Sørfjorden, ved Gjervalen. Ferjeleiet Kilboghamn ligg like i nærleiken av Øresvik.
Elvar i Estland
K
Kalita – Kalli – Kargaja – Kasari – Kataelva – Katku – Kavilda – Keilaelva – Kloostri – Kodila – Kohtra – Kolga – Kolga – Koosa – Kroodi – Kuivajõgi – Kuke – Kulgu – Kullavere – Kunda – Kurina – Kurna – Kuura – Kõpu – Kärla – Käru – Kääpa – Külge
Õ
Õhne
Kawasaki
Byen vart grunnlagd den 1. juli 1924.
Lima
Historie
Lima skal, ifølgje historia, ha vorte grunnlagt av Francisco Pizarro 6. januar 1535 og fekk derfor namn etter dei tre vise mennene: Ciudad de los Reyes eller Los Reyes. Nøye rekna synast grunnlegginga å ha skjedd 12 dagar seinare, men plasseringa av byen vart bestemt 6. januar. Det kastillanske namnet på byen vart bruka i starten, men vart så erstatta med namnet «Lima», som somme trur er ei forvansking av namnet på elva Rímac. (Rímac kjem frå quechua og tyder 'pratsam'). I ein periode var begge namna i bruk på kart.
Kawasaki
Bydelar
Kawasaki har 7 bydelar:
Lima
Geografi
I havet utanfor byen møtest varme og kalde havstraumar. Om vinteren gjev dette eit konstant disig vêr med høg luftfukt og temperaturar ned mot 14-15 grader. Det regnar mesta aldri, men luftfukta kan falle ut av lufta i form av noko som liknar regn («lluvisna» eller «garuba»). Mot slutten av året, når sommaren kjem, klårnar sikta og temperaturen i desember-februar ligg som oftast på 20-25 grader.
951 Gaspra
951 Gaspra er ein hovudbelteasteroide av S-typen. Han blei oppdaga den 30. juli 1916 av Grigoriy N. Neujmin ifrå Crimean Astrophysical Observatory. Gaspra er den første asteroiden nokonsinne som har blitt passert på nært hald av ein romsonde då Galieo-sonden passerte han på sin veg til Jupiter den 29. oktober 1991.
951 Gaspra er medlem av asteroidefamilien Flora.
Jolly Old Saint Nicholas
«Jolly Old Saint Nicholas» er ein julesong skriven av Benjamin Hanby, som skreiv «Up on the House Top».
Songen vert tradisjonelt framført med ein melodi skriven av James Lord Pierpont (som han nytta til originalversjonen av «Jingle Bells»).
What Child Is This?
Historie
Sjølv om han vart skriven i 1865, vart «What Child Is This?» først publisert i 1871, då han var med i Christmas Carols Old and New, ei «prestisjefyllt» og «viktig» samling med julesongar som kom ut i Storbritannia. Salmen vart redigert av Henry Ramsden Bramley og John Stainer, men ein er ikkje sikker på kven som sette dei tre versa frå «The Manger Throne» i lag med musikken av «Greensleeves». Den tredje utgåva av The Christmas Encyclopedia av William D. Crump og Stories of the Great Christmas Carols føreslår begge at det var Stainer.
Mikkelfeltet
Mikkelfeltet er eit naturgassfelt aust på Haltenbanken i Norskehavet. Utvinning av naturgass og naturgasskondensat frå Mikkelfeltet tok til i fast produksjon frå den 1. oktober 2003.
Dneprhøglandet
Høglandet har mange mineralførekomstar som jern, mangan, granitt, grafitt, brunkol og kaolin.
Rajčanka
Rajčanka eller Rajčianka (ungarsk Rajcsánka) er ei 47,5 km lang elv nord i Slovakia. Ho spring ut i Strážovské vrchy nær Čičmany og munnar ut i Váh i Žilina.
Catharinus Elling
Catharinus Elling var ein norsk musikkpedagog og folkemusikksamlar og komponist.
Polsk
Dialektar og nærskylde språk
Det polske dialektlandskapet er ikkje variert lenger - sidan 1960-åra har ein observert tendensen til å vende seg mot standardspråket i alle regionar. Det finst fleire grunnar til denne prosessen: Politiske endringar etter den andre verdskrigen, migrasjon frå landet til byane og frå gamle austlege delar av Polen til dei nyfåtte teritoria mot vest, popularisering av allmenn utdanning og den auka rolla til massemedia. Ein skil mellom seks, sju eller åtte polske dialektar – talet avheng av forskarar si meining om kasjubisk og schlesisk:
Indre
I mellompolsk periode vert leivningar av aorist og imperfektum heilt borte – slike former opptrer ikkje lenger i nyare tekstar. I staden dukkar den nye, forenkla preteritumbøyinga opp. Då tok ogso fleire ljodvekslingar plass – palatalisering av /k/ og /g/ føre /ɨ/, utvikling frå /rʲ/ til /r̝/, tap av kvantitativ differensiering i vokalar på grunn av kvalitativ skifte og synkope i nokre bøyingsformer. Bøyinga sjølv utviklar seg ganske dynamisk. Størstedelen av former ein brukar i moderne polsk stammar frå mellompolske utviklingar. Etterpå vert opposisjonen mellom harde og mjuke konsonantar styrkt, medan trykket flyttar frå fyrste til nestsiste staving i eit ord. I tidlegare nypolsk vert skilnaden mellom /r̝/ og /ʒ/ borte og grafema ż og rz byrjar å tyde på den same ljoden. Talet på vokalkvalitetar vert ogso redusert, medan nasale vokalar fekk asynkronisk uttale som gjorde at dei fonetisk sett eigentleg er diftongar eller ljodkombinasjonar,
Konsonantar
Tabellen ovanfor viser konsonantiske fonem og allofonane deira i moderne polsk. Som alle slaviske språk, har polsk ganske rikt konsonantinventar og for kvar 100 vokalar er det 210 konsonantar i ein polsk tekst. Opposisjonen mellom harde og mjuke konsonantar er viktig i polsk og kan føre til tydingskifte i einskilde ord, til dømes mały «liten» — miały  «(dei-hokjønn) hadde».
Mette Karlsvik
Karlsvik har biletkunst-, journalistikk-, og illustrasjonsutdanning, arbeider som frilansjournalist, og har skrive, fotografert og teikna for diverse tidsskrift og andre publikasjonar. Ho er oppvaksen i Frei kommune på Nordmøre.
Dnestråsane
Dnestråsane har ei høgd på kring 300 meter over havet.
Helgi Björnsson
I 1988 tok han doktorgraden ved Universitetet i Oslo med oppgåva «Hydrology of Ice Caps in Volcanic Regions». I perioden frå 1994 til 2004 var han professor II i glasiologi ved Universitetet i Oslo. I 2002 blei han æresdoktor ved Universitetet i Stockholm.
Dvujakornajaformasjonen
Dvujakornajaformasjonen er ein geologisk formasjon i Krimhalvøya, sør for byen Jalta i Ukraina. Her har ein mellom anna funne fossil av ammonittar, krokodillar, armfotingar etc.
Russisk rulett
Russisk rulett er eit hasardspel der ein har livet som innsats. I spelet vert ein revolver lada med eitt av seks moglege skot, før tønna vert snurra og våpenet vert trekt av mot tinningen.
251 Sophia
Han blei oppdaga av Johann Palisa 4. oktober 1885 i Wien og blei namnsett etter Sophia, kona til astronomen Hugo von Seeliger.
Jura i Skottland
Jura (skotsk-gælisk Diùra) er ei øy i Indre Hebridane i Skottland, like ved og nordaust for Islay. Øya har status som National Scenic Area. Fram til 1900-talet var Jura dominert av Campbell-klanen frå Inveraray Castle i Loch Fyne. På første halvdel av 1900-talet selde dei gradvis øya som fleire separate eigedomar. Jura består no av seks eigedomar: Ardfin, Inver, Jura Forest, Ruantallain, Tarbert og Ardlussa.
Geografi
Vestsida av Jura har ikkje permanente busetnader, men her ligg fleire strandvollar. Mellom nordenden og øya Scarba ligg Gulf of Corryvreckan der kraftige tidvasstraumar skapar farlege malstraumar.
Fjell på Jura
Øya er dominert av tre bratte fjell på vestsida, kalla Paps of Jura, som stig opp til 785 meter over havet.
Tournado av Tangerine Dream
Tournado er det åttande konsertalbumet til det tyske electronicabanet Tangerine Dream og det 56. albumet deira totalt, utgjeve i september 1997. Det er det første konsertalbumet deira utan nye komposisjonar.
Oksavik
Stadnamnet kan ha samanheng med ordet ups, som tyder loddrett eller bratt bergvegg.
Geografiske ytterpunkt i Ukraina
Det er ei liste over geografiske ytterpunkt i Ukraina: punkta som er lengt nord, sør, aust eller vest enn andre stader i landet, samt høgast og lågast i landet.
Ekstrasellulær polymerisk substans
Ekstrasellulære polymeriske substansar (EPS) er komplekse blandingar av polymerar med høg molekylærvekt som i hovudsak er sette saman av protein, polysakkarid, humussubstansar, nukleinsyrer og andre molekyl, og som vert utskilde av mikroorganismar.
Mesoproterozoikum
Mesoproterozoikum er den andre geologisk æraen i eonet proterozoikum. Han varte i perioden som byrja for 1600 millionar år sidan og enda for 1000 millionar år sidan.
Store hendingar i denne æraen er danninga av superkontinentet Rodinia, oppbrytinga av superkontinentet Columbia og utviklinga av kjønna formeiring.
Dettifoss
Dettifoss ligg i nasjonalparken Jökulsárgljúfur.
Fakta
Musikkstykket 'Dettifoss' (Op.57) av Jón Leifs er inspirert av denne fossen.
956 Elisa
956 Elisa er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 8. august 1921 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Piz Bernina
Geografi
Piz Bernina er det absolutte toppunktet i ei rekkje med knapt 4 000 m høge fjelltoppar som ligg på eller nær vasskiljet mellom Sveits og Italia (til dømes Piz Scerscen, Piz Zupò og Piz Palü). Den einaste andre 4 000 meters-toppen er Punta Perrucchetti, ein topp sør for fjellet med låg primærfaktor, men som er det høgste punktet på den italienske sida av massivet.
Stewart Island/Rakiura
Oppdaging og namngjeving
Det mest kjende og vanleg brukte maorinamnet på øya er likevel Rakiura. Namnet vert til vanleg omsett som «glødande himmel», noko som kan visa til dei lange, vakre solnedgangane øya er kjend for, eller kanskje sørlyset, som ofte er synleg frå øya, og som tilsvarar nordlyset på den nordlege halvkula.
Piz Bernina
Klatresoge
Fyrste forsøket på å klatre nordegga, Biancograt, vart føretrekt 12. august 1876 av Henri Cordier, Thomas Middlemore saman med fjellførarane Johann Jaun og Karsten Maurer. Dei klarte å kome til topps på egga, Piz Alv. Men då dei såg kløfta som låg mellom dei og toppen på Piz Bernina, vurderte dei turen vidare som uoverkomeleg og vende tilbake ned Biancograt. Cordier sa seinare at kløfta var "absolutely impossible" (=fullkomen umogleg).
Stewart Island/Rakiura
Busetnad
Den einaste byen på Stewart Island/Rakiura er Oban, som ligg ved Half Moon Bay.
Mekatronikk
Mekatronikk er eit fagfelt som kombinerer mekanikk og elektronikk. I kompliserte system, som til dømes robotar, er det eit samspel mellom rørlege mekaniske delar, aktuatorar (ofte elektriske motorar), sensorar som måler akselerasjon, posisjon, osb. og ei eller anna form for reguleringssystem. Mekatroniske system inneheld òg ofte programvare som realiserer kontrollsystemet, kommuniserer med omverda, osb. Kontrolldelen er ofte eit innbaka system. Når det er naudsynt med større krefter, som til dømes i ei gravemaskin, fjellborerigg og liknande vert det nytta hydrauliske aktuatorar. Andre døme på mekatroniske produkt er panteautomatar, robotiserte støvsugarar, moderne datastyrte symaskiner og automatiske billettmaskiner.
957 Camelia
957 Camelia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 7. september 1921 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl.
Kuppet i Indonesia 1965
I Indonesia skjedde i 1965 ein av dei største massakrane i verdshistoria. Det var motsetningar innan det indonesiske militæret, der nokre støtta den venstreorienterte nasjonalisten Sukarno, som var statssjef, medan andre var høgre-orienterte anti-kommunistar. Ein av dei var general Suharto.
Lukka by
Russland
Det er i dag 42 lukka byar i Russland med eit samla innbyggjartal på kring 1,5 millionar. 75 % av dei vert styrte av Det russiske forsvarsdepartementet, medan resten vert styrte av Det russiske atomenergibyrået, tidlegare Minatom. Ein trur det har eksistert kring 15 lukka byar til, men namna deira eller kvar dei låg er ikkje kjend.
Talet på lukka byar er kraftig redusert sidan midten av 1990-åra, men i 2001 var det framleis restriksjonar på innreise i byane Norilsk, Talnakh, Kajerkan, Dudinka og Igarka.
Lester Young
Eksentrisk ikon
Young blei sett på som ein eksentrikar av dei som ikkje høyrde til krinsen hans — det vil seie dei han ikkje stolte på. Han gjorde dette ved å skapa eit eige språk som berre venene hans kunne forstå. Ein politimann var ein «Bob Crosby», ei øving ei «molly trolley» og fingrar eller tangentar var «people».
Dei siste åra
8. desember 1957 opptredda han med Billie Holiday, Coleman Hawkins, Ben Webster, Roy Eldridge og Gerry Mulligan i CBS-programmet The Sound of Jazz. Dei framførte Holiday sin låt «Fine and Mellow». Soloen til Young er grei nok, spesielt til å vere i denne perioden av livet, og den får fram ein umiskjenneleg gripande reaksjon frå Holiday. Trass i dette har han ein sjukleg utsjånad, og han er den einaste av blåseinstrumenta som sit (bortsett frå under soloen) under innspelinga.
Dedikasjonar og påverknad
Charles Mingus komponerte «Goodbye Porkpie Hat», eit elegant verk, til minne om Young berre eit par månader etter gravferda. Wayne Shorter komponerte «Lester Left Town».
Celine Brun-Lie
Aktiv
Brun-Lie tok seg til finalen under dei olympiske vinterleikane i Vancouver 2010, der ho enda på sjetteplassen. Ho la opp etter 2015-sesongen.
Philip Pullman
Philip Pullman er ein britisk forfattar av barne- og ungdomslitteratur. Han er mellom anna kjend for å ha skrive triologien His Dark Materials, kjent som Den mørke materien på norsk.
Soria
Opphavet til namnet er omstridd. Det kan ha kome frå den geske helten Orias, eller det kan kome frå Daurias, eit gammalt namn på elva Duero.
Historie
Den økonomiske og sosiale krisa i Spania tidleg på 1900-talet og den spanske borgarkrigen med diktaturet til Francisco Franco som følgde, hadde negative innverknader på Soria og området rundt, som vart avfolka på grunn av stor fråflytting.
Det moldovske platået
Det moldovske platået (rumensk Podişul Moldovei) er eit geografisk område som strekkjer seg frå det nordaustlege Romania, gjennom det meste av Moldova (utanom sørlege område) og det meste av Tsjernivtsi oblast i Ukraina.
Det moldovske platået grensar til:
Plattformdekke
Eit plattformdekke er i geologi dei sedimentære og vulkanske førekomstane som ligg oppå ein kraton.
Janne Nes
Janne Nes er ein norsk tekstilkunstnar som held til i Leikanger i Sogn og Fjordane.
Krupá
Elva er nesten 30 km lang.
Byar i Russland
Dette er ei liste over byar i Russland. Ifølgje ei folketeljing frå 2002 er det 1108 byar i Russland.
Low
Innspeling
Utan ein deadline frå selskapet eller noko planlagt musikalsk struktur, vart stemninga under innspelingane skildra av Seabrook som «livleg og avslappa». Studioet låg òg midt på den franske landsbygda, så musikarane fekk god tid til å bli kjende med kvarandre og eksperimenterte mykje. Alomar, som var mest motvillig til Eno sitt «avantgarde bullshit», mildna etter kvart opp og aksepterte det. Seabrook skreiv at alle åt i lag, såg på det britiske fjernsynsshowet Fawlty Towers då dei ikkje var i studio og underheldt kvarandre med soger. Gardiner sa seinare: «Me hadde nokre gode samtalar om musikk, astrologi - verda.» Davis sa at han var komikaren under innspelingane, framførte sketsjar og fortalte historier. I tillegg til at han song korvokal på «What in the World», var Iggy Pop til stades under innspelingane. Gardiner hugsa han som «i form, sunn og positiv.» Som Davis skapte han ein positiv atmosfære ved å fortelje soger om tidlegare dagar med The Stooges. I følgje, Trynka, var Eno ansvarleg for motivasjonen til Bowie gjennom innspelinga.
Likevel var ikkje innspelingane i Château d'Hérouville utan problem. I motsetnad til innspelingane for The Idiot, var mesteparten av dei faste tilsette i studio på ferie, slik at det berre var uerfarne lydteknikarar att og eit kjøkenbesetning som ikkje varierte måltida. Månader etter innspelingane var over, sa Visconti: «Me syns studioet var totalt ubrukeleg. Folka som eigde det verka ikkje å bry seg. Me pådrog oss alle dysenteri.» Bowie og Visconti vart begge matforgifta på eit tidspunkt. I følgje Seabrook spøkte det visstnok i studioet. Det var tidlegare eigd av den kjende komponisten Frédéric Chopin, og både Bowie og Eno hugsa møte med gjenferdet av Chopin og kjærasten George Sand i slottet. Bowie sjølv var i ein skjør sinnstilstand gjennom øktene, sidan dagane hans med kokainmisbruk ikkje var langt bak han. «Eg hang i taua, både fysisk og kjenslemessig, og hadde alvorlege tvil om eg var tilrekneleg eller ikkje,» sa han seinare. I tillegg byrja forholdet hans til kona Angela å skrante og han sleit med juridiske problem etter å ha sparka manageren sin Michael Lippman. Han måtte mellom anna reise frå innspelinga i midten av september for å løyse saka. Trass i problema under innspelingane, hugsa Visconti at han, Bowie og Eno arbeidde på «sitt aller beste» under øktene.
Side ein
Bowie sa om teksten på «Be My Wife»: «Han var verkeleg forpint, tenker eg». Dei gjenspeglar einsemda til Bowie, den manglande evna hans til å slå seg ned, og ei bøn om menneskeleg kontakt. Fleire biografiforfattarar har indikert at dei handla om ekteskapet til Bowie som var i ferd med å ta slutt på denne tida. Musikalsk er songen leia av eit «bar-piano», spelt av Roy Young. «A New Career in a New Town» er, som tittelen indikerer, ein instrumental som fungerer som ein musikalsk overgang. Han byrjar som eit elektronisk stykke, før han går over i ein meir rockeaktig melodi med ein munnspelsolo av Bowie. Soloen er av Doggett og O'Leary skildra som blues-aktig. Tittelen syner òg til at Bowie hadde flytta til Berlin.
Plateomslag og utgjeving
«Sound and Vision» vart gjeven ut på singel 14. februar 1977, med katalognummer PB 0905 og med instrumentalen «A New Career in a New Town» som B-sida. Denne nådde tredjeplassen på UK Singles Chart, den høgaste plasseringa hans på den britiske singellista sidan «Sorrow» i 1973. Han gjorde det ikkje like bra i USA, der han berre nådde 69. plassen på Billboard Hot 100 og signaliserte den kommersielle nedturen til Bowie i USA som varte fram til 1983. Sjølv om Bowie ikkje marknadsførte albumet sjølv, skreiv Pegg at singelen var «umiddeblar platespelarfavoritt» og vart styrka av at BBC nytta han i TV-reklamar. Den britiske suksessen til singelen forvirra sjefane i RCA. Selskapet vart skremd av Bowie, som overtydde dei om å gje ut Iggy Pop sitt The Idiot, som kom ut i mars 1977.
Rangeringar
Low har ofte vore oppført på lister over dei beste albuma gjennom tidene. I 2004 kåra Pitchfork albumet til det beste frå 1970-åra. Stephen Thomas Erlewine skreiv for magasinet at det «er ei plate som spring mot ei udefinert framtid, medan det omfamnar det tvitydige», i tillegg til «eit album om gjenføding, og derfor har det framleis krafta til å skremme.» I 2000 plasserte Q Low på 14. plassen på lista si over dei 100 beste britiske albuma gjennom tidene. I 2013 hadde NME albumet på 14. plassen på si liste over dei beste albuma gjennom tidene. Colin Larkin rangerte det på 120. plassen og 47. plassen i den andre og tredje utgåva av boka si All Time Top 1000 Albums. I 2003 vart albumet rangert på 249. plassen på Rolling Stone si liste over dei 500 beste albuma gjennom tidene. Det vart plassert på 251. plassen på den reviderte lista i 2012 og på 206. plassen på lista deira frå 2020. Basert på profesjonelle rangeringar og lister har nettsida Acclaimed Music albumet på sjetteplassen for 1977, 39. plassen for 1970-åra og 122. plassen gjennom tidene.
Nyutgjevingar
Albumet vart først gjeve ut på CD av RCA i midten av 1980-åra. Ei CD-utgåve frå 1991 på Rykodisc kom med tre bonusspor, inkludert dei unytta spora «Some Are» og «All Saints». 1991-utgåva kom ut i Storbritannia på CD, kassett og LP på EMI, og vart sidan gjeven ut på AU20 gull-CD. Ei utgåve frå 1999 på EMI, utan bonusspor, kom ut med 24-bits digitalt ommastra lyd.
Vasall
Ein vasall som hadde lenet sitt direkte frå kongene, blei kalla kronvasall eller pair.
William Wordsworth
William Wordsworth var ein engelsk diktar som saman med Samuel Taylor Coleridge sette i gang den romantiske perioden i engelsk litteratur med diktsamlinga Lyrical Ballads, som dei gav ut i 1798. Meisterstykket hans er generelt meint å vere The Prelude, eit langt sjølvbiografisk dikt frå unge år som vart revidert og utvida ei rekkje gonger. Det vart aldri gjeve ut i levetida hans, og vart gjeve tittelen etter han døydde (til da var det generelt kjent som diktet «til Coleridge»).
Latvisk geografi
Fysisk miljø
Latvia vert tradisjonelt sett på som eit lite land, og har berre om lag 2,3 millionar innbyggjarar. Geografisk dekkjer landet 64 589 km², som er større enn fleire europeiske land, som Belgia, Nederland, Sveits eller Danmark. Sett frå lufta er Latvia ein del av den austeuropeiske sletta. Det flate terrenget skil seg lite ut frå dei omliggande landområda og den einaste klåre grensa er kysten av Austersjøen, som er 531 km lang. Av naboland finn ein Estland i nord, som deler ei grense på 267 km, Litauen i sør (453 km grense), Kviterussland i søraust (141 km) og Russland i aust (217 km). Før den andre verdskrigen grensa Latvia òg til Polen, men etter grenseendringane som Sovjetunionen gjorde vart området ein del av Kviterussland. I 1944 annekterte òg Russland dei nordaustlege områda av Latvia, kalla Abrene, som inkluderte byen Pytalovo.
Ressursar og arealbruk
Naturressursar: små førekomstar av rav, torv, kalkstein, dolomitt, vasskraft og dyrkbar mark.
Wolfgang Paul
Saman med Hans Dehmelt utvikla han den såkalla ionefella, som ein kan nytte for å fange og studere eit enkelt elektron eller ion med stor presisjon.
Latvisk geografi
Miljø
signert, men ikkje ratifisert: Luftforureining ved persistente organiske stoff, Kyotoavtalen.
Cotonou-avtalen
Cotonou-avtalen er ein traktat mellom Den europeiske unionen og African, Caribbean and Pacific Group of States («ACP-landa»). Han vart signert i juni 2000 i Cotonou, den største byen i Benin, av 78 ACP-land (Cuba signerte ikkje) og femten medlemsland i EU. Cotonou-avtalen trødde i kraft i 2003, og er den nyaste avtalen i utviklingssamarbeidet mellom ACP og EU.
Ytre Andamsfjorden
Fjorden har innløp mellom Mulneset i vest og Andamsmulen i aust. Midt i innløpet til fjorden ligg Sandholman. Fjorden går sørover langs vestsida av Andammen til Kobbenasen der han møter Indre Andamsfjorden som kjem sørover langs austsida. Andamsfjorden held fram eit stykke lenger inn på Rebbenesøya. Det er ingen busetnader langs fjorden.
Lars Moen
Liv og gjerning
I 1942 vart han arrestert av Gestapo og sat sidan i tyske konsentrasjonsleirar til våren 1945. Han var med på å lage boka Dikt fra Sachsenhausen (1945).
Trane
Noreg
I Noreg vart det i 1995 gjort ei landsomfattande undersøking for å kartlegge hekkebestanden av traner. Her i landet skjer det meste av hekkinga i Trøndelag og i Oppland, Hedmark og Buskerud. Alle tranene som kjem hit til lands, med unnatak av Finnmark, følger den vestlege trekkruta via Hornborgasjön, både på veg nord- og sørover. Talet på hekkande traner i Noreg er truleg rundt 1000 par og er aukande. Når det gjeld overvintring, så gjorde dei tranene som hekka her i landet det tidlegare dels i Tunisia og på den iberiske halvøya. Sidan 1980-talet overvintrar fleire i Sør-Frankrike. Fleire av tranene som hekkar i Nord-Sverige trekker over Sør-Noreg for så å krysse grensa lenger nord. Både vår og haust samlast tranene på såkalla rasteplassar der dei er lette å sjå. Dei same plassane blir nytta år etter år. Ein finn dei i dei store dalane på Austlandet og i Trøndelag. Kjente plassar er Meldal, Horg i Gauldalen og Frya i Gudbrandsdalen.
Sverige
Sverige har den største hekkebestanden av traner i Europa med over 10 000 hekkande par. I Sverige hekkar den meir eller mindre sparsamt i heile landet utanom i fjellområda – likevel meir sjeldant langs sørkysten og kring Göteborgstraktene. Den kjem i mars-april og reiser i september-oktober. Tusentals traner kan ein sjå kvart år ved Hornborgasjön som er ein arena for paringsdansen deira. Fleirtalet av para drar sidan vidare nordover til hekkeområda sine. Fuglar som hekkar i søre Sverige overvintrar i regelen i sørvestre Spania (Estremadura)), medan dei som hekkar lengre nord har tilhald i og rundt Tunisia på vinteren.
Solone
Solone (ukrainsk Солоне, rumensk Sărat) er ein liten salt lagune (eller liman), som tidlegare var ein del av Burnaslagunen. I dag er han skild frå Burnaslagunen av ein bilveg. Alkalija renn ut i lagunen. Lagunen høyrer til Tuzlylagunane.
Handbook of the Cornish Language
Viktigare enn den språkpolitiske retorikken var den klåre pedagogiske grammatikken, som gjode det mogleg å studere kornisk i ein periode då interessa for kornisk språk og kultur for alvor tok seg opp. For dei første generasjonane av revitaliserarar var Handboka den einaste kjelda å gå til, sjølv om dei sakna både ei oppgåvebok og ei ordbok.
Hei so dansa jento mi
Hei so dansa jento mi er ein springar med røter på Vestlandet. Slåtten er mest spela i Hordaland og var mykje nytta av Sjur Helgeland. Slåtten finst og i Sogn og i Valdres, der han til vanleg heiter Midt i myljo jul og Kyndismess. I Valdres har slåtten vore kjend i både Øystre og Vestre Slidre. Namna som er sett på springaren er knytt til slåttesteva. På Voss går stevet slik: Hei so dansa jento mi, sylvspende skor på føto di...
Hordaland fylke
Klima
Med rådande vind frå vest eller sørvest, vert det ført inn mykje mild og fuktig luft over fylket, noko som gjev eit temperert kystklima med mykje nedbør, særleg i kystnære strøk. Dei høge fjella skjermar dei indre områda mot påverknad frå havet, medan fjordar med temperert vatn hindrar vinterkulden, sjølv langt borte frå kysten.
Ringdrotten
Ringdrotten, på engelsk originalspråk The Lord of the Rings, omsett til bokmål som Ringenes herre, er eit episk verk i sjangeren fantastisk litteratur, forfatta av J.R.R. Tolkien. Boka er ein oppfylgjar til det tidlegare verket hans, Hobbiten og byggjer på bakgrunnsinformasjon frå The Silmarillion (Silmarillion).
The Lord of the Rings byrja med Tolkien si utforsking av filologi, eventyr, samt keltisk og nordisk mytologi.
Holmestrand–Vittingfossbanen
Det viktigaste grunnlaget for banen var tresliperiet på Hvittingfoss. Der vart det produsert tremasse av tømmeret som vart fløyta på Numedalslågen ved hjelp av kraftverket i Hvittingfossen.
Dvalenatteramn
Levesett
Som andre natteramnar beitar dvalenatteramnen på nattaktive insekt som møll, biller og grashopper. Han støytar opp gulpebollar av ufordøyeleg matrestar, akkurat som ugler. Dvalenatteramnar plukkar ofte byttedyr direkte frå bakken, eller ved å hoppe opp i lufta.
Purkersdorf
Folketalet i kommunen er nær fordobla dei siste 40 åra, då Purkersdorf har vorte ein soveby til den austerrikske hovudstaden.
Bryne
Historie
Bryne voks opp som ein stasjonsby rundt Time Station langs Jærbanen, som vart opna i 1878. Staden vart eit senter for handel, industri, økonomi og etter kvart utdanning. Av ulike institusjonar vart bedehuset Saron opna her i 1878, Jæderen Meieri og Jæderens Uldvarefabrik i 1898, meieriskule i 1906, og Rogaland Landsgymnas i 1924.
Snøballjorda
Under desse kalde periodane må det meste av livet på jorda ha vorte utsletta, bortsett frå somme miljø på havbotnen under isen og i vulkanske område. Det var lite planter og dyr på jorda i denne tida, og dei livsformene som fanst her ville ha blitt påført store påkjenningar mellom ekstrem kulde og varme, men det stimulerte kanskje samstundes til ei eksplosiv utvikling av nye artar, som var betre tilpassa tilhøva. Tilhengjarar av snøballteorien har påpeikt at «den kambriske eksplosjonen», då særs mange nye livsformer utvikla seg, kom like etter den påståtte snøballjorda.
Kjøtfinnefiskar
Kjøtfinnefiskar (Sarcopterygii) er ei klasse beinfisk som består av 8 nolevande artar lungefisk og kølakantar. Biologar som sver til kladistikken plasserer òg tetrapodane (amfibium, krypdyr, fugl og pattedyr) i gruppa, sidan desse mest sannsynlegvis stammar frå kjøtfinnefiskane. Kjøtfinnefiskane skil seg frå strålefinnefiskane ved at fiskane i gruppa har muskelvev i finnane sine.
Gwenno Saunders
Liv
Frå ho var fem år gammal var Gwenno elev ved Seán Éireann-McMahon Academy of Irish Dance. Ho tok del i Michael Flatley sine produksjonar av Lord Of The Dance og Feet of Flames då ho var 17, med ei hovudrolle i ei oppsetting av den førstnemnde i Las Vegas.
Bamberg
Historie
Etter romartida slo germanarar seg ned i området, og vart etter kvart ein del av bispedømet Bamberg, som stort sett var busett av slavarar. Byen vart først nemnd i 902, og voks opp rundt borga (Babenberch), som har gjeve namn til familien Babenberg. Då dei døydde ut gjekk byen over til huset Sachsen. Området vart kristna av munkar frå klosteret i Fulda, og området vart ein del av bispedømet Würzburg.
I 1007 gjorde Henrik II av Det tysk-romerske riket til sete i eit nytt bispedøme. Meininga bak dette var å gjere det store bispedømet Würzberg mindre. Den nye domkyrkja vart konsekrert 6. mai 1012, og i 1017 grunnla Henrik II eit benediktinarkloster. Pave Benedict VIII vitja Bamberg i 1020 og la bispedømet direkte under pavestolen. Ei kort stund var Bamberg sentrum i Det tysk-romerske riket.
Frå midten av 1200-talet var biskopane fyrstar i Riket og styrte Bamberg, der dei bygde monumentale bygg. Bispedømet eigde store område rundt Bamberg, men etter endringane som følgje av reformasjonen vart dette området nesten halvert.
I 1759 vart bispedømet seld til Austerrike. Bamburg mista sjølvstendet sitt i 1802, og vart i 1803 ein del av Bayern.
Tuvia Bielski
Tuvia Bielski var leiaren for ei gruppe jødiske partisanar og ein jødisk familieleir i skogane i Belarus under den nazi-tyske okkupasjonen. Han rømde saman med tre brør ut i skogen da jødane i nabolaget vart drepne, mellom dei far og mor hans, og to brør. Bielski-partisanane er blant anna namngjetne for at dei hadde den konsekvente linja at dei tok imot alle som kom til dei, anten dei kunne stride eller ikkje. Tuvia Bielski overlevde krigen, utvandra til Palestina i 1945, og drog sidan til USA, der han døydde, 81 år gammal, i 1987.
Erétria
Erétria (gresk Ερέτρια) er ein distriktsby og ein kommune i periferieininga Évvia i periferien Sentral-Hellas i Hellas. Erétria ligg aust for Khalkída. I sør ligg Sør-Évvia-bukta.
Byar og tettstader
Dei største byane og tettstadene i kommunen er:
Hengsel
Hengsel, hengsle eller gangjarn er ei innretning av jarn, stål eller anna metall, til dømes messing, i gamal tid òg av tre, som er laga slik at eit stykke med eit holrom festa til ein glasramme, eit dørblad, ei grind, eit lokk eller liknande, kan svinge om ein tapp på eit stykke festa til ein karm, stolpe, kasse, skrin eller liknande, og såleis gjere det mogleg å stengje og opne.
Time kommune
Kommunevåpen
Kommunevåpenet vart godkjent ved kongeleg resolusjon i 1977. Motivet er på raud botn ei sølv vipe med utslådde venger. Vipa står som symbol for optimisme og førehandstru.
Kari Midtigard på Tinn
Visa slik ho er attgjeven hjå Talleiv fortel korleis Kari vart vunnen.
Klosterstaten til Den tyske riddarordenen
Mange hadde tidlegare prøvd å erobre dei prøyssiske områda utan hell. Konrad I av Masovia hadde fleire forsøk, men vart slått tilbake kvar gong og bad til slutt Den tyske riddarordenen om støtte. Resultatet vart eit krosstog mot prøyssarane og mange av riddarane i Europa slo seg med i krosstoget som til slutt varte i seksti år. Tidleg i 1224 annonserte keisar Fredrik II av Det tysk-romerske riket at Livland, Preussen og fleire omliggande provinsar var reichsfrei og skulle styrast direkte under den romersk-katolske kyrkja og Det tysk-romerske riket utan lokale herskarar. Mot slutten av 1224 utnemnde pave Honorius III biskop Vilhelm av Modena som pavelegat for Livland, Preussen og andre land. Med den keisarlege bullen i Rimini og pavebullen i Rieti fekk Den tyske riddarordenen Preussen som sitt landområde.
DS «Uranus» (1874)
DS «Uranus» (kallesignal JQRS) var eit dampskip bygt i 1874 som DS «Svea», eit lasteskip for Ångbåts AB i Stockholm. Skipet vart bygd ved Bergsunds Mek. Verkstad i Stockholm i Sverige. Skipet var ein delvis stormdekkar med bru og bakk. Skipet hadde òg segl som framdrift.
Sjå òg
For andre skip med same namn, sjå Uranus.
Henry Way Kendall
Henry Way Kendall var ein amerikansk fysikar
Kendall tok doktorgrad ved Massachusetts Institute of Technology (MIT) i 1955. Han forska ved Stanford University i perioden 1956–61, før han flytta tilbake til MIT i 1967 som professor.
Egil
Egil, Eigill eller Eigil er eit gamalt skandinavisk og færøysk mannsnamn som kan vere danna frå dei norrøne orda agi, «tukt, respekt», egg, «sverdegg», eller age, «ære».
Sogehelten Egil opptrer i Volundkvadet og Soga om Didrik av Bern.
Anamorfose
Ein anamorfose er ein forvridd projeksjon eller eit forvridd perspektiv; særleg eit bilete forvridd på eit slikt vis at det vert synleg berre når ein ser det på eit særskild vis.
Skogsfjorden i Karlsøy
Skogsfjorden er ein fjord på nordsida av Ringvassøya i Karlsøy kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 5 km sørover til Sørkjosen i botn av fjorden.
Filip Rygg
Filip Rygg er ein norsk politikar for Kristeleg Folkeparti. Han var frå 31. oktober 2011 til 19. mai 2014 Bergens byråd for klima, miljø og byutvikling. Før det (frå oktober 2009) var han Bergens byråd for barnehage og skule.
Lisbeth Iversen
Lisbeth Iversen er ein norsk politikar frå Kristeleg Folkeparti. Lisbeth Iversen har vore byråd i Bergen sidan 2003. Frå 2011 er ho byråd for sosial, bustad og områdesatsing i byrådet Mæland III. I byrådet Mæland II, 2007-2011, var ho nestleiar og byråd for byutvikling, næring og klima. I byrådet Mæland, 2003-2007, I var ho byråd for miljø og byutvikling.
Fugleøya i Slovakia
Øya er 6,86 hektar stor og dekt av gras og noko skog. Kysten av øya er berglendt og vanskeleg tilgjengeleg. Donau ligg berre 700 meter unna.
Liv-Kjersti Eikeland
Liv-Kjersti Eikeland er ein norsk skiskyttar frå Bergen.
Pierre-Gilles de Gennes
Han var direktør ved École Supérieure de Physique et de Chimie Industrielles de la Ville de Paris (ESPCI) frå 1976 til 2002. Han vart tildelt Lorentzmedaljen og Wolf-prisen i 1989. I 1991 fekk han Nobelprisen i fysikk for «å oppdaga at metodar som er utvikla for å studera andre fenomen i enkle system kan generaliserast til meir komplekse materieformer, særskilt til væske-krystallar og polymerar.».
Ridehest
Ein typisk ridehest er meir kvadratisk i fasongen enn ein travar eller køyrehest. Han har kort kropp og lange bein.
Mbum
Mbum blei fyrst granska då misjonærar frå Det Norske Misjonsselskap kom til Adamaoua i 1925; jamfør avsnittet Litteratur om mbum nedanfor. Misjonærane utvikla ei rettskriving for språket og gav i 1965 ut Det nye testamentet og Salmane på mbum; jamfør avsnittet Litteratur på mbum nedanfor.
Fonologi
i u e o  a
Mbum er eit tonespråk, med tonane høg og låg (lange vokalar kan ha fallande tone).
Dagrun Eriksen
Ho er første nestleiar i KrF. Ho var medlem Kristiansand bystyre 1995-1997 og 2000-2001.
Fylkesveg 161 i Finnmark
Fylkesveg 161 i Finnmark går mellom Klubben og Fagerhaug på Måsøya i Måsøy kommune. Vegen er 1,7 km lang.
Kornisk
Kornisk vart snakka i Cornwall fram til slutten av 1700-talet, med spreidd kunnskap om rim, regler, og framfor alt stadnamn på kornisk gjennom 1800-talet. Revitaliseringa av kornisk tok til med Henry Jenner si Handbook of the Cornish Language, som kom ut i 1904. I dag har kornisk mellom 100 og 500 talarar, og kanskje så mange som 3500 som har kjennskap til språket.
Dåfjorden i Karlsøy
Fjorden har innløp på kvar side av Dåvøya gjennom Karasundet i vest og Hestholmsundet i aust. Langs vestsida finn ein gardane Steinnes, Vassbotn og Vatnan, og på austsida av fjorden Håkaby, Sakariasbukta, Langstrand, Rydningen, Steinvollen og Vinterneset.
Fagerfjorden
Fagerfjorden er ein fjord på nordsida av Ringvassøya i Karlsøy kommune i Troms og Finnmark. Fjorden strekkjer seg 1,1 km sørover til Norddalen i botn av fjorden.
Terje Rypdal
Band
(...)
Grunnfjorden på Ringvassøya
Fjorden har innløp mellom Brennes i vest og Storneset i aust. Fv304 går langs austsida av fjorden og det er her dei fleste busetnadene ved fjorden ligg. På vestsida er det ikkje vegsamband. Vestsida er òg bratt og høg, og stig bratt opp til kring 300 meter over fjorden.
Estlandssvenskar
Estlandssvenskar er personar som høyrer til den svenske etniske gruppa i Estland. Etter den andre verdskrigen vart ho nesten utsletta, då om lag 80 % av alle estlandssvenskar flykta til Sverige, der dei har vorte buande.
Jakarta
Geografi
Jakarta ligg på nordvestkysten av Java, ved munningen av Ciliwungelva i Jakarta-bukta, som er eit inntak frå Javasjøen. Den nordlege delen av Jakarta ligg på sletteland, om lag åtte meter over havet. Dette bidreg til jamleg flaum. Dei sørlege delane av byen er prega av åsar. Det er om lag tretten elvar som flyt gjennom Jakarta, der stordelen flyt frå åslandskapet i den sørlege delen nordover mot Javasjøen. Den viktigaste elva er Ciliwungelva som delar byen i vestlege og austlege administrative område. Byen grensar mot provinsen Vest-Java i aust og provinsen Banten i vest.
Transport
Som ein av dei mest folkesette byane i verda, slit Jakarta med transportproblem. Stordelen av kollektivtrafikken i Indonesia er såkalla mikroletar, som er private minibussar.
Sanitære tilhøve
Spørreundersøkingar syner at «mindre enn ein firdel av folksetnaden kan fullt ut nytte utbetra drikkekjelder» Resten nyttar ei utval av kjelder, mellom dei elver, innsjøar og private vannselgarar. Om lag 7,2 millionar personar er [utan reint vatn]».
Lee Jung-soo
Lee Jung-Soo, med revidert transkripsjon Yi Jeong-su er ein sørkoreansk fotballspelar som har spela for Kashima Antlers i den japanske J-ligaen, og for det sørkoreanske landslaget. Han var med på å vinna den koreanske proffligaen, K-ligaen, med Suwon Bluewings i 2008.
Dvergmalle
Levesett
Arten er særs hardfør overfor både ureining og låge oksygennivå. Han er òg særs varmeresistent. Når tilhøva vert for tøffe, grev han seg gjerne ned i botnen.
Leipzig
Leipzig (sorbisk Lipsk) er ein by i Tyskland og den største byen i delstaten Sachsen. Byen har eit innbyggjaratal på like over 510 000, og ligg der elvane Pleiße, Weiße Elster og Parthe renn saman.
Livland
Historie
På 1100-talet var Livland eit område der danskane og tyskarane utvida dei økonomiske og politiske områda sine, særleg gjennom Hansaen og cisterciensarordenen. Rundt 1160 oppretta hansakjøpmenn frå Lübeck ein handelspost nær staden der Riga seinare vart grunnlagd av Albrecht von Buxthoeven i 1201. Han gav ordre om å få bygd ei domkyrkja og vart den første fyrstbiskopen av Livland.
Johan Remen Evensen
Evensen er særleg kjend for dei to verdsrekordane i skiflyging som han sette 11. februar 2011 i Vikersundbakken. Han hoppa først 243 meter, fire meter over verdsrekorden, for seinare på kvelden å hoppe 246,5 meter.
Organisk kjemi
Dei to hovudgreinene i kjemi
Vitskapsfolk deler faget kjemi inn i to hovudgreiner:
I uorganisk kjemi er det få moglegheiter når det gjeld å kombinere atom til molekyl ...
og
Fader vår
I den kristne gudstenesta inngår fadervåret som ein del av liturgien ved dåp og nattverd. Om det ikkje er dåp eller nattverd, vil liturgen avslutte kyrkjebøna med å be «Fader vår». Tekstgrunnlaget kan i Den norske kyrkja vere preiketekst femte sundag etter påske.
1920-utgåva
<poem style="margin-left: 2em; font-style:italic;"> FADER VAAR, du som er i himmelen! Lat namnet ditt helgast; lat riket ditt koma; lat viljen din raada paa jordi som i himmelen; gjev oss i dag vaart daglege brød; og forlat oss vaar skuld, som me og forlet vaare skuldmenn; og før oss ikkje ut i freisting; men frels oss frå det vonde. For riket er ditt, og magti og æra i all æva! Amen
1868-utgåva
<poem style="margin-left: 2em; font-style:italic;"> Fader vaar, du som er i Himlom. Helgat verde ditt Namn. Tilkome ditt Rike. Verde din Vilje paa Jordi som i Himmelen. Giv oss i Dag vaart daglege Braud. Og forlat oss vaar Skuld, so som me og forlata vaare Skuldmenner. Og leid oss inkje i Freisting. Men frels oss fraa det vonde. Amen.
Bakgrunn
I 1908 vart Hognestad si omsetjing av Altarboka autorisert. Teksten ovanfor er henta frå Utdrag or altarboki, Kristiania 1920.
Banan
Banansortar
Minibanan vert òg kalla eplebanan og er mykje mindre enn vanlege bananar — vanlegvis ca 7-10 cm lang, men like tjukk som ein vanleg banan.
Bruk av banan
I Noreg et ein som regel banan enkelt som ei frukt, oppskoren i dessertar som banana split, frukostblandingar eller som pålegg, men utan å behandla henne meir.
Poopdekk
Poop eller poopdekk er eit kort dekk over hovuddekket akterut på eit fartøy. Det vert òg nytta om det mest akterute av hovuddekket og rommet under poopen.
Notre-Dame de Chartres
Den noverande katedralen
Desse fire glasmåleria, som er rekna som dei venaste i Notre-Dame de Chartres, er soleis òg dei eldste, frå midten av 1100-talet. Løyndomen bak framstillinga av det vakre glaset i dei blå partia i desse glasbileta har visstnok ingen klart å avsløra, og liknande venleik i fargane er korkje å sjå i dei andre glasmåleria i denne katedralen, eller andre stader. Det er jamvel påstått at glasmåleriet l'Arbre de Jessé er det vakraste i verda på grunn av den meisterleg komposisjonen, den smidige linjeføringa i teikninga, den framifrå glasteknikken, og framfor alt dei makelause fargane.
Glasmåleria
Dei tre glasmåleria frå 1100-talet på vestfasaden, over portail Royal, med l'Arbre de Jessé, La Vie du Christ og La Passion som tema, utgjer ei eining som har som tema Jesu jordiske liv og forhistoria til det. På det nordre av desse glasmåleria, l'Arbre de Jessé, er det nedst ei framstilling av Jessé, som i den nynorske Bibelomsetjinga frå 1978 har namnet Isai. Isai, som er far til den gamaltestamentlege kong David, ligg i svevn på ei seng medan eit kvit tre gror ut av kroppen på han som illustrasjon på det som er sagt av Jesaja i Det gamle testamentet (kapittel 11 i Jesaja), og som Paulus syner til i kapittel 15, vers 17 i brevet til romarane i Det nye testamentet. Oppover i greinene på treet er framstilt fire kongar, jomfru Maria, og øvst Jesus med sju duer ikring seg som representerer Den heilage Andes gåver, medan ei rad profeter oppover på kvar side av treet annonserer Jesu komme. På den måten gjer biletet greie for Jesu jordiske og himmelske avstamming og status.
Samanrekna er flatene i glasmåleria i Chartreskatedralen på 2600 rutemeter. Nokre av glasmåleria er berre i gråtonar (grisaille), nokre få er erstatningar frå så seint som 1900-talet. Motiva er bibelske eller gjeld evangelistar og andre helgenar, i eit av glasmåleria vert Notre-Dame de Chartres lovprisa. Dessutan har kong Charlemagne fått soga om sine erobringar og sitt kristne sinnelag skildra i glas, inklusive scener som skildrar liv og virke til den legendariske krigarhelten Roland, som var knytt til Charlemagne. Dei fleste glasmåleria har dessutan framstillingar av representative yrkesutøvarar for dei av handverkar- eller kjøpmannslauga som har gjeve vedkomande glasmåleri som gåve til katedralen, eller av medlemar i familiar som har gjort det same.
Maliriket
Mali-riket var eit muslimsk mandinkarike som dekte store delar av Vest-Afrika frå 1200- til 1500-talet.
Lensmann
Ein lensmann var i mellomalderen ein tenestemann under sysselmannen. Ordet tyder eigentleg ein mann som har eit len.
Historie
Lensmannsetaten har røter attende til 1200-talet. Den første tida hadde lensmennene først og fremst innkrevingsoppgåver, men dei hadde òg oppgåva med å halde orden under tinget. Lensmennene var underlagt sysselmennene.
Minsk
Minsk vart grunnlagt som del av eit vikingrike på 900-talet og vart seinare underlagt Polen-Litauen. Frå 1569 var han ein delstatshovudstad i Den polsk-litauiske realunionen. I 1655 vart Minsk erobra av russarane, men vart teken tilbake av Polen-Litauen. Byen vart igjen annektert av Russland ved Polens andre deling i 1793. Han blei hærteken av Napoleon sin hær i 1812.
Kerrera
Hovudnæringa på øya er jordbruk (sau og Highland-kveg) og turisme. Det ligg ein kafe sør på øya nær Gylen Castle. Sjølve slottet har nyleg vorte restaurert og er i dag ope for publikum.
Eple
I 2018 blei det produsert 86 million tonn eple i verda. Nær halvparten av produksjonen fann stad i Kina.
Skildring
Fruktkjøtet kan vera kvitt, lysegult, grønkvitt, raudt eller rosa. Det har gjerne lik konsistens gjennom heile eplet, men kan ha karstrengar. I midten av eplet sit ein frøkjerne som typisk inneheld 5-8 frø. Denne kan vera i midten av eplet, nær stilken eller nær auget.
Derivasjon
Euler sin notasjon
I Euler sin notasjon er ideen å tenke på derivasjon som ein operator som verkar på funksjonar. Derivasjonsoperatoren vert skrive som \ D, og vi skriv \ Df(x), \ D^2f(x), \ D^3f(x) og \ D^nf(x) for første-, andre-, tredje- og høgare-ordens deriverte. Dersom ein ønskjer å presisere at derivasjonen vert teke med omsyn på variabelen \ x, kan ein skrive \ D_xf(x).
Derivasjonsreglar
Den deriverte til den omvendte funksjonen: Tenk at \ f er ein kontinuerleg, strengt monoton funksjon, som er deriverbar i punktet \ x med. Då er den omvendte funksjonen \ g=f^{-1} deriverbar i \ y=f(x) og vi har
Bruk av derivasjon i grafteikning
Derivasjon kan nyttast når ein skal teikne grafar for funksjoner, ved at det kan nyttast til å finne tangentar, ekstrempunkt og vendepunkt.
Bakk på skip
Bakken vernar mot vatn på dekk og på moderne skip blir overbygget som regel brukt til lager og lettare hjelpemaskineri som t.d. ankerspel.
Eivind Eriksen
Hausten 1945 vart Eriksen vald til å representere Vestfold og Arbeidarpartiet på Stortinget, der han var medlem i Militærkomiteen. Han døydde i august 1949, få månader før tingperioden var ute.
Magda
Magda er eit kvinnenamn danna som ei kortform av «Magdalena», som opphavleg tyder 'frå Magdala'.
Nagorno-Karabakh
Historie
Nagorno-Karabakh er i dag i praksis sjølvstendig, men svært tett knytt til Armenia. Til dømes er valutaen i området, dram, den same som i Armenia, og den tidlegare presidenten i Nagorno-Karabakh, Robert Kocharian, blei først statsminister (1997), og deretter president (1998) i Armenia. Men det internasjonale samfunnet ser stadig på Nagorno-Karabakh som del av Aserbajdjan.
Maisild
Kjenneteikn
Maisilda er sølvglinsande med 1-6 svake flekkar på sidene. Kroppen er noko samantrykt, med bukfinnar om lag rett under ryggfinnen. Halefinnen er djupt kløfta. Arten vert ofte forveksla med stamsilda, men har mange fleire gjellestavar; 90-120 på den første gjellebogen. Skjela til fisken er lange og tynne.
Kaldmathøgtida
Namnet på høgtida viser til at ein tradisjonelt ikkje gjorde opp eld då, og berre åt kald mat. Det kinesiske namnet på høgtida er hánshíjié (pinyin, 寒食節 på tradisjonelt og 寒食节 på forenkla kinesisk). På koreansk er ho kjend som hansik og på vietnamesisk som Tết Hàn Thực.
Donausletta
Donausletta (slovakisk Podunajská rovina, tysk Donauebene) er dei sørvestlege, flatare delane av Donaulåglandet i Slovakia.