cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Victor Serge
Serge hadde dårleg helse etter fengselsopphald i både Frankrike og Sovjetunionen, men heldt fram med å skrive heilt til hjartet hans ikkje ville meir. Han døydde i Mexico by den 17. november 1947.
Amazonas i Venezuela
Estado Amazonas er ein delstat (estados) i Venezuela. Delstatshovudstaden er Puerto Ayacucho. Delstaten dekkjer eit areal på 180 145 km² og har ein folkesetnad på om lag 142 200 (2007).
Torbjørn Digernes
Digernes tok til som rektor for NTNU 1. august 2005. Han vart då den fyrste tilsette, ikkje-valde universitetsrektoren i landet, og han er den einaste av dei som har både fagleg og administrativt ansvar. Nokre av måla han var at universitetet skulle produsere 350 doktorgradar i året, at eksternfinansiert forsking skulle auke med 35 %, og EU-prosjekt med 100 %, og at det skal vere 40 kvinner i vitskaplege stillingar innan 2020, og at dei innan same årstal skal vere eit av dei ti beste tekniske universiteta i Europa.
Up on the Catwalk
12"-singel
1. «Up on the Catwalk» (Extended Mix) - 7:34 2. «A Brass Band in Africa Chimes» - 9:22
Anthem
I begge typane anthem brukte ein gjerne motståande kor til vekselsong, gjerne kjend som decani (på dekanen si side) og cantoris (på kantoren si side).
Sparkle in the Rain
Utgjeving
For å kunne gje albumet ut verda over samstundes, ønskte ikkje Simple Minds å gje albumet ut før jula 1983, og valde i staden å gje ut Sparkle in the Rain den 6. februar 1984. Den første britiske trykkinga av albumet kom på kvit vinyl, medan den kanadiske førsteutgåva var på klår vinyl. Alle andre utgåver var på vanleg svart vinyl. Albumet gjekk rett inn på toppen av UK Albums Chart som den første førsteplassen deira, og låg inne på lista i 57 veker. Berre Once Upon a Time låg lengre inne på lista. Albumet nådde 14. plassen i Canada, der det selde til gullplate for 50 000 selde eksemplar. Albumet låg to veker på toppen av Den newzealandske albumlista, andreplassen i Sverige, og Nederland.
Fjellbirkeland
Forskingsadministratoren Erling Fjellbirkeland (1911-1986), som mellom anna medverka sterkt til opprettinga av Studentsamskipnaden i Oslo, Statens Lånekasse og Universitetsforlaget, var fødd og oppvaksen på garden. Fjellbirkeland studentby på Kringsjå i Oslo har namn etter han.
Île à Vache
Vestsida av øya er bakkete, med 150 meter som høgaste punkt. Austsida har sumpar, og der finn ein den største mangroveskogen i Haiti, og ei lagune som er danna og verna av eit korallrev. Det opphavlege indianske namnet på øya var «Abaca».
Kjell Lode
Kjell Lode er ein norsk lokalpolitikar for Kristeleg Folkeparti. Han var ordførar i Fræna kommune i Møre og Romsdal frå 2007 til 2011.
Gers
Historie
I mellomalderen låg herskapet L'Isle-Jourdain i nærleiken.
Kultur
Gaskonsk språk er ein dialekt av oksitansk]], men er ikkje særleg utbreidd lenger.
Styre på båt
Materiale
Styrvolen skal vere lang, lett og sterk, utan å vere heilt stiv. Han vert ofte teken av ein granstokk. På båtar med styrepinne er det hol i styrepinnen som går ned på styrehovudet. Han må då vere sterk mot sprekking. Ofte vert det sett ein saum eller eit jarn bak på styrepinnen for å gjere han sterkare. Styrepinnen vert helst laga av bjørk.
Pietro Locatelli
Roma
Locatelli debuterte som komponist medan han var i Roma: i 1721 dukka hans XII Concerti grossi op. 1, tileigna Camillo Cybo, opp i Amsterdam.
Reiseår
Eit knapt år seinare, i mai 1728, var Locatelli gjest ved det prøyssiske hoffet i Berlin. Truleg var han i eskorten til August den sterke av ca. 500 personar, mellom andre Johann Georg Pisendel, Johann Joachim Quantz og Silvius Leopold Weiss – som var komen frå Dresden til Potsdam. Ei forteljing om framføringa til Locatelli for Fredrik Vilhelm I av Preussen har anekdotiske trekk og skildrar Locatelli som ein sjølvmedviten og forfengeleg musikar iført staselege, diamantbesette klede. Det adelege publikum skal likevel ha føretrekt filonispelet til Johann Gottlieb Graun føre Locatelli sitt.
Musikk
Fløytesonatene op. 2, triosonatene op. 5, såvel som fiolinsonatene og triosonatene op. 8 var skrivne med Amsterdam-borgarane si musikalske verd i tankane, og med sin delvis galante stil'' etterkom den dei nyaste musikalske moteretninga på den tida.
Netthaletrogon
Skildring
Populasjonen er ikkje estimert, er trudd å vere minkande, men arten er klassifisert som livskraftig.
Reseptregisteret
Reseptregisteret er eit reseptbasert lækjemiddelregister som har vore i drift i Noreg sidan 1. januar 2004. Alle reseptar vert registrerte i Reseptregisteret, eit sentralt helseregister som er oppretta med heimel i Helseregisterlova. På oppdrag frå Helsedepartementet har Folkehelseinstituttet fått ansvaret for etableringa av det reseptbaserte legemiddelregisteret.
Grunnlaget for registrering
Lækjemiddel er den vanlegaste behandlingsforma i helsevesenet, og rett bruk er viktig for trivnad, helse og livskvalitet blant folk. For å fremja rett bruk av lækjemiddel, er det naudsynt å vita korleis dei vert brukte. Ein ønskjer å vita kor mykje lækjemiddel som vert brukte av kvinner og av menn i ulike aldersgrupper, kor lenge dei einskilde lækjemidla vert brukte av kvar pasient, kor mykje som vert brukt i og utanfor sjukehus, osb.
Personvern
Pasienten sitt fødselsnummer er ei av opplysingane som vert samla inn frå reseptane, men nummeret vert ikkje registrert i Reseptregisteret. Fødselsnummeret vert i staden omdanna til eit løpenummer, eit såkalla pseudonym. Kvar person får berre eit pseudonym.
Aust-Telemark
Dei største sentra i Aust-Telemark er Bø, Notodden og Rjukan.
Kommunar
Kommunane Bø, Nome og Sauherad profilerer seg som Midt-Telemark. Søre del av Nome kommune, tidlegare Holla kommune vart rekna til Grenland.
Romsonden Deep Impact
Utvida ferd
I deloppdrag éin (EPOCh) skal sonden observera lys motteke ifrå stjerner som ein kjenner til at det går planetar i bane rundt. Sonden skal leita etter spor av månar og ringar rundt planetane og sjå etter fleire planetar. Sonden skal òg observera jorda som om han var ein ekstrasolar planet for å enklare kunna tyda observasjonar av jordlike planetar i andre solsystem.
Auch
Auch (gasconsk Aush) er ein by og kommune sørvest i Frankrike. Han er préfecture (administrasjonsstad) i departementet Gers i Midi-Pyrénées. Auch er den historiske hovudstaden i Gascogne, og har i dag over 20 000 innbyggjarar. Elva Gers renn gjennom byen.
Det europeiske sørobservatoriet
Medlemslanda er Belgia, Danmark, Tyskland, Finland, Frankrike, Storbritannia, Italia, Nederland, Portugal, Sverige og Sveits.
Provinsen Pescara
Provinsen Pescara (italiensk Provincia di Pescara) er ein provins i regionen Abruzzo i Italia. Hovudstaden er byen Pescara. Han har eit areal på 1 225 km² og totalt 295 463 innbyggjarar (2001). Det er 46 kommunar i provinsen og dei største av desse er:
VM i skiskyting 1982
10 km
<br style="clear:both;" />
4 x 7,5 km
Dato: 14. februar 1982
<br style="clear:both;" />
Niels Henrik Abel
Niels Henrik Abel var ein norsk matematikar.
Elliptiske funksjonar
Elliptiske funksjonar kan på mange måtar sjåast på som forenklingar av trigonometriske funksjonar (som til dømes sinus- og cosinus-funksjonane). Ein brukar elliptiske funksjonar til dømes når ein skal rekne ut lengda på buene til ellipsar eller svingradiusen til ein pendel. Etter reisa til København i 1823 arbeidde Abel mykje med slike funksjonar. Genistreken til Abel var å sjå på desse funksjonane på ein heilt annan måte enn det som var vorte gjort til då. I staden for å studere sjølve funksjonane, såg han på dei omvende funksjonane (omvende funksjonar bli òg ofte kalla for inverse funksjonar). Gjennom slike metodar, som Abel var først ute med, viste han blant anna at elliptiske funksjonar har to sjølvstendige periodar.
Parisavhandlingen
Sjølv om opphaldet til Abel i Paris vart særs skuffande, var det ein periode der han var svært kreativ og produktiv. Det var her han skreiv den store avhandlinga si om integral av elliptiske funksjonar. Då han leverte denne inn i slutten av oktober 1826 skreiv han i eit brev heim: «Jeg tør uden Bram sige at den er god. Jeg er nysgjerrig efter at høre Institutets Dom.» I denne avhandlinga viste han samanhengar mellom algebra, matematisk analyse og geometri som ingen tidlegare hadde sett.
Monument og frimerke
Ingebrikt Vik sitt bidrag til konkurransen vart ikkje støypt før i 1966/67, og står no føre Niels Henrik Abels Hus ved Universitetet i Oslo, og på Vikmuseet i Øystese. Gustav Lærum har laga ein statue i gips, og denne står no på Froland verk. Ved Gjerstad kyrkje, like ved prestegarden i Gjerstad står det ei byste av Abel og minnesmerket "Paraskatellipse", og på Holmen Gard i Gjerstad står minnesmerket Abel-stolen laga av kunstnaren Oskar Tore Brendalsmo. På fødestaden til Abel på Finnøy står det òg eit minnesmerke over den store matematikaren.
The Jam
The Jam var eit engelsk rockeband som var aktivt frå slutten av 1970-talet til byrjinga på 1980-talet. Bandet slo gjennom i lag med framvoksteren av pønkbølgja, og hadde med den raske musikken og framtoninga si som «sinte unge menn» ein del likskapstrekk med pønkband. Medlemmane i bandet var likevel opphavleg fint kledd i dressar, og musikken til bandet inneheldt ei rekkje element frå blant anna The Beatles, Motown, britisk populærmusikk frå 1960-talet, særleg The Who, og The Kinks. The Jam plasserte seg dermed som eksponent for gjenopplivinga av mod-kulturen.
Mirande
Historie
Mirande vart grunnlagd i 1280 nær Saint-Jean de Lézian av Bernhard IV, greve av Astarac. Fram til 1800-talet var Mirande omringa av ein bymur med fire portar. Over byen stod slottet til greven, og i 1297 vart byen hovudstad i grevskapet.
Trost i taklampa
Analyse
Boka viser ofte til eventyret om manndottera og kjerringdottera, og valet av "det rette skrinet". Her er rette skrinet grått, medan det galne er raudt. Gunvor held på at ho valde det raude skrinet lell (Originalt i eventyret er det rette skrinet blått).Ei av visene i syngespelet viser til ein gamal arbeidarsong (Sosialistmarsjen): Nå dages det, brødre, og Gunvor snakkar om å "ha raudfana på". Dette viser til kjolen ho ber på den avgjerande bygdefesten. I dette ligg det ein arbeidarklasse-agitasjon, som ho og får unngjelde for. Samstundes kan ein undre seg på kor fri Gunvor er vorten i den posten ho har fått.
Waterfront av Simple Minds
Med ein ny og meir rocka stil gjekk «Waterfront» inn på listene i forskjellige land og toppa lista i New Zealand i to veker i februar 1984. Han nådde òg 13. plassen på UK Singles Charts, 16. plassen i Sverige, 19. plassen i Australia, og femteplassen i Irland.
Innhald
12"-singel
Barokken
Byggjekunst
Byplanleggjing frå denne tida tok utgangspunkt i barokke parkar, med alléar som gjekk ut frå eit senter og og torg der dei møtte kvarandre. Barokken var ei viktig påverking heilt fram til utpå 1700-talet, då nyklassisismen tok over.
Yme
Jotunen blei til i Ginnungagap då eld frå Muspelheim og is frå Niflheim møttest. Han levde på mjølk frå Audhumbla. Jotnane blei til frå sveitten frå armholene og skrittet hans.
Manchester United
Historie
Manchester United har seks gongar nådd finalen i ei av dei store europeiske fotballturneringane. Fyrste gongen var i Europacupen i 1968, deretter Cupvinnarcupen i 1991 og så Meisterligaen i 1999, 2008, 2009 og 2011. Klubben vann dei fire fyrste finalane og tapte dei to siste, begge tapa kom mot FC Barcelona.
Spelarstall
Oppdatert 31. desember 2021
1407 Lindelöf
1407 Lindelöf er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 21. november 1936 av Yrjö Väisälä ifrå Turun observatorio, Turun yliopisto i Turku.
Gampel-Bratsch
Kommunen vart skipa 1. januar 2009 då dei tidlegare kommunane er Gampel og Bratsch vart slått saman.
Trondheim
Kultur
Trondheim har omkring 25 museum, samlingar eller bygningar av museal karakter.
Gamalost
Gamalost som kulturminne
Tidleg på 1980-talet var det få nordmenn som spiste gamalost. Men etter at artisten Erik Bye i 1983 slo eit slag for gamalosten i eit TV-program blei gamalosten på nytt populær. Norsk gamalostlag blei skipa. Jornalist John Moberg, som var president av gamalostlaget i mange år, skreiv i 1987 ei bok om gamalost. I 1995 blei den fyrste Gamalostfestivalen arrangert i Vik, ein kulturfest som eksisterer den dagen i dag, med gamalosten som hovudperson.
Elisabeth Andreassen
Karriere
I 1990 flytte ho til Oslo, og i 1992 var ho programleiar for den norske Melodi Grand Prix-finalen. I 1994 song ho i Melodi Grand Prix med Jan Werner Danielsen og dei to song òg saman, blant anna ved kyrkjekonsertar og ved eit høve i Carnegie Hall i New York. I 1996 vann ho igjen den norske finalen med songen «I evighet». «I evighet» handlar om kjærleik på norsk, svensk («I evighet») og engelsk («Eternity»), og om sport på tysk («Wir sind dabei»).
Deltaking i Eurovision Song Contest
I 1992 var ho programleiar for Melodi Grand Prix.
Skudenes fyrstasjon
Skudenes fyrstasjon er eit fyr som ligg ved innseglinga til Skudeneshavn på Karmøy i Rogaland, på nordsida av Skudenesfjorden.
1408 Trusanda
1408 Trusanda er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 23. november 1936 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl i Heidelberg.
Laos
Geografi
Laos har inga kystline, men er prega av den veldige Mekongfloda, som dannar grense med Thailand i vest. I aust utgjer den annamittiske fjellkjeda størstedelen av grensa med Vietnam. Vientiane er hovudstaden og den største byen i landet. Andre viktige byar er Luang Phrabang, Savannakhet og Pakse.
Mario-rollespel
Mario-serien har inspirert ei rekkje av rollespel med Mario til å bli utvikla til fleire av spelkonsollane frå Nintendo. Alle spela har Mario som hovudperson, som ofte får følgje av ein eller fleire eksisterande figurar frå Mario-spela eller originale figurar introduserte i kvart spel.
Rune Lange
Rune Lange er ein norsk fotballspelar. Han er ein storvokst spiss, som spelar for Hartlepool i engelsk League One. Lange har spelt éin A-landskamp for Noreg.
Dverglo
Dverglo (Charadrius dubius) er ein liten vadefugl som hekkar Eurasia inkludert Noreg om sommaren. Hekkefuglar i Europa og nordlege Asia er stort sett trekkfuglar som overvintrar i Afrika, på det indiske subkontinentet, Søraust-Asia og sørlege Kina. I India og Søraust-Asia, Filippinane og Ny-Guinea finst dessutan populasjonar som er standfuglar.
Rune Lange
Tida i Trabzonspor vart kort. Lange sleit med å tilpasse seg livet i Tyrkia, og da løninga let vente på seg, braut Lange kontrakten med Trabzonspor i januar 2001, og signerte for Club Brugge, som då hadde Trond Sollied som trenar. I den belgiske klubben har Lange skåra mange mål, men også vore plaga av skader. I 2006 gjekk han til Vålerenga, men tida her blei òg prega av lite speletid og mykje skader. Etter kvart blei han leigd ut til Tromsø Idrettslag, før kontrakten blei avslutta før tida i januar 2009. Etter det fekk han kontrakt med Hartlepool.
Commercy
På 1700-talet var Château de Commercy residens for den polske kongen Stanisław Leszczyński, som fekk hertugdøma Lorraine og Bar etter han mista krona i 1736.
Atene
Atene (gresk Αθηνα eller Αθηνη), au skrive Athene, kalla Pallas Atene, er den greske gudinna for visdom, krig og strategi. Atene var au gudinna for å rettleie heltar. Ho vart assosiert med den etruskiske gudinna Menrva og seinare av romarane som Minerva.
Marin Marais
Biografi
Nokre av dei 19 borna til Marais vart musikarar, dei mest kjende var Vincent (ca 1677–1737) som overtok posten til faren i 1725 og Roland (ca 1685-1750) som det finst to bøker med Pièces dei viole etter.
Inden i Sveits
Kommunen ligg på eit høgt platå og langs vegen mellom Leukerbad og Gemmipasset.
Verbum Forlag
Andaktsbokselskapet hadde alt frå starten fleire salssuksessar, blant dei viktigaste var Pontoppidans katekismeforklaring som i perioden 1828-38 vart seld i 47 000 eksemplar og Luthers lille katekisme som frå 1826-38 vart seld i 37 000 eksemplar.
Etter 190 år vart Verbum Forlag ved årsskiftet 2010/2011 atter sameina med Det Norske Bibelselskap.
The Knack
The Knack var eit rockeband frå Los Angeles som blei skipa i 1978 av Doug Fieger (1952-2010, song og kompgitarr), Berton Averre (sologitarr), Bruce Gary (1951-2006, trommer) og Prescott Niles (bass). Dei var best kjende for hitten sin «My Sharona» frå albumet Get the Knack (1979).
Mourgána
Mourgána (gresk Μουργκάνα) eller Mourgkana er eit fjell sør i Albania og i Ípiros i Hellas. Fjellet er 1 806 meter høgt, om lag 20-25 km lang frå aust til vest og om lag 15 km breitt. Ei elv aust for fjellet renn ut i Det joniske havet i periferieininga Thesprotía.
Tempel Ridder Ordenen
Tempelriddarordenen vart innførd i Noreg den 10. desember 1922 då tempelet «NOREG» i Arendal vart innstifta. Stortemplet for Noreg og Island vart innstifta den 1. november 1947 i Oslo. I dag finst det 56 Tempel og Utpostar i Noreg med om lag 1350 medlemer.
Natteramn
Utbreiing og habitat
Hekkeområdet strekker seg frå Irland i vest, over Europa nord til sørlege Fennoskandia, austover over det meste av Kasakhstan og over heile Mongolia med nærliggande område i Kina. I sør òg i Nordvest-Afrika, Tyrkia, Iran og til og med Pakistan i aust. Overvintring skjer i Vest-Afrika frå omtrent Senegal til Kamerun, samt i austlege og sørlege Afrika sør for ekvator, omtrent frå grensa Kenya-Tanzania og sør til sørlegaste Sør-Afrika.
I Noreg hekkar natteramnar rundt Oslofjorden, dels òg sørvestover inn i Agder, og fåtalige spreidd inn på indre Austlandet. Dei kjem til landet i mai og forlèt i september.
Hirofumi Watanabe
Hirofumi Watanabe er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Kashiwa Reysol, Tochigi SC og Vegalta Sendai.
IOGT
IOGT hadde sitt utspring i 1877 og er dermed ein av landets eldste rørsler på deira felt.
Fredrik II av Danmark-Noreg
I 1559 erobra han Ditmarsken saman med farbroren hertug Adolf av Gottorp. Elles var dei fyrste åra av regjeringstida hans prega av store motsetnader i høve til Sverige. Fredrik II makta ikkje å få gjennomført dei militære planane sine under den Den Nordiske Sjuårskrigen frå 1563 til 1570. Fredrik II hadde tyske leigesoldatar, og rekna med at han difor snøgt kunne vinna krigen mot svenskane. På grunn av dårleg organisert tilførsle av forsyningar måtte dei vera vinteren over i Skåne. Planen var å rykkja snøgt fram mot Stockholm. Året etter var svenskane på frammarsj, og dei trengde inn i Noreg fleire stadar. Svenskane herja mellom anna i Halland og Blekinge. Mot sommaren fekk Frederik II organisert eit pengelån til å finansiera planane om eit åtak mot Stockholm. Åtaket fall i fisk og hæren måtte trekkja seg attende. Eit nytt forsøk i oktober vart mislukka, og det danske Riksrådet miste mest tolmodet.
Tremolo
Tremolo er i musikk ein særs rask repetisjon av ein tone, med visse unntak byte mellom to tonar. På ein fiolin er tremolo ein vanleg spelestil for å gjere tonen kjenslemessig og på mandolinen er tremolo den vanlegaste spelestilen.
Ókhi
Ókhi (gresk Όχη) eller Ohi er eit fjell søraust på øya Évvia i Hellas. Det har ei høgd på 1 372 moh.
1412 Lagrula
1412 Lagrula er ein hovudbelteasteroide og går i bane innanfor asteroidefamilien Flora. Han blei oppdaga den 19. januar 1937 av Louis Boyer ifrå Observatoire astronomique d’Alger - Bouzaréah i Alger.
Henning
Bruk
Namnet var utbreidd i tida 1200 til 1500 i dei nordtyske områda Mecklenburg, Hannover, Hamburg, Holstein og Pommern. Namnet har vore brukt i Noreg frå 1400-talet.
Haute-Marne
Historie
Haute-Marne er ein av 83 opphavlege departement som vart oppretta den 4. mars 1790 under den franske revolusjonen. Han vart danna frå delar av dei tidlegare franske provinsane Champagne, Burgund, Lorraine og Franche-Comté.
Geografi
Det høgaste fjellet er Haut-du-Sac sørvest i departementet med ei høgd på 516 meter. Dei næraste store byane er Paris, Nancy, Strasbourg, Basel og Dijon.
Provinsen Teramo
Provinsen Teramo (italiensk Provincia di Teramo) er ein provins i regionen Abruzzo i Italia. Hovudstaden er byen Teramo. Han har eit areal på 1 948 km² og totalt 296 063 innbyggjarar (2005). Det er 47 kommunar i provinsen. Teramo grensar til provinsen Ascoli Piceno i regionen Marche i nord, provinsen L'Aquila i sør og sørvest og til provinsen Rieti Lazio i vest. I sør ligg provinsen Pescara og i aust Adriahavet.
Sentrallyrikk
Sentrallyrikk er dikt om det som kan kallast «evige spørsmål», det vil seia liv, fødsel, kjærleik, lengsel, sorg og død. Omgrepet er ikkje knytt til nokon særskild litteraturhistorisk periode. Sentrallyrikken kan lett bli svulstig og klisjéfylt, og motivkretsen kan også spøkefullt omtalast som «Havet, døden og kjærligheten».
Remasfjorden
Remasfjorden eller Remesfjorden er ein liten fjord i Lindesnes kommune. Han har innløp mellom Østre Imsøy ved fyret Imsa i vest og Finnøya, vest for Svinør og Åvik i aust. Frå her strekkjer han seg nesten 4 km nordover. Nord for Østre Imsøy går det ei bukt inn mot aust, Svenevigbukta, til Svenevig og Rema. Vidare nordover går fjorden ein kilometer vidare inn mot Remasvik.
StormGeo
Offshore
I tillegg leverer Storm varsel for vindmølleparkar til havs, har ein eigen oljedriftmodell som nyttast til å varsle kvar olja etter eit oljeutslepp vil ta vegen, og held observasjonskurs i meteorologi for offshorenæringa.
Media
TV 2 er kanskje den mest profilerte mediekunden til Storm. I tillegg har dei ei rekkje lokal-TV-stasjonar, som sender på frekvensen til TVNorge i Noreg, samt fleire TV-stasjonar i utlandet. Aviser som Storm lagar vêrsider til, er mellom anna dei norske regionsavisene Adresseavisen, Aftenbladet, Avisa Nordland, Bergens Tidende og Fædrelandsvennen, i tillegg til aviser i Sverige.
Stalheim
Historie
I 1750 blei «gjestastovo» tatt i bruk, men i 1885 blei det første hotellet opna.
Stalheim Hotel er eit hotell frå 1885. Det har sidan brunne ned tre gonger, sist i 1959. Hotellet som no står blei bygd i 1960 og utvida i 1966.
Prader-Willis syndrom
Bakgrunnsstoff
Landsforeningen for Prader-Willis syndrom
Follo Museum
Follo Museum kan tilby publikum å vitje:
Bab Christensen
Christensen dreiv stort sett med teater, men hadde også sporadiske filmroller.
Ho var gift med Lasse Kolstad.
Unterems
Kommunen ligg høgt oppe i venstresida av Rhônedalen. Han består av landsbyen Unterems og grendene Ze Schmidu, Feldishaus og Prupräsu.
Drangsfjorden
Drangsfjorden er ein fjordarm av Åptafjorden i Farsund kommune. Åptafjorden er igjen ein fjordarm av Lyngdalsfjorden. Har har innløp om lag 2 km før Åptafjorden når enden ved bygda Åpta og strekker seg om lag 3,5 km innover til Drange.
The Pretenders
I tillegg til Hynde bestod den opphavlege gruppeanav James Honeyman-Scott (gitar), Pete Farndon (basgitar) og Martin Chambers (trommer). Honeyman-Scott og Farndon døydde i høvesvis 1982 og 1983, og Chambers forlét gruppa kort tid etter, men kom tilbake som medlem i 1994.
Thierry Henry
Frå 1993 til 1998 spela Henry i det franske topplaget AS Monaco. Etter suksessen i VM i 1998 vart han seld til det italienske storlaget Juventus. Etter eit halvt år der drog han saman med sine franske vener Patrick Vieira og Emmanuel Petit til Arsenal, som då vart trena av Arsène Wenger. Der utvikla Henry seg til å verte ein spelar på verdsnivå. Han vart toppskårar i Premier League i både 2004/05-sesongen (25 mål) og 2005/06-sesongen (27 mål).
Tysdag 18. oktober 2005 tangerte han fyrst Ian Wright sin rekord på 185 klubbmål for Arsenal, før han sette ein ny rekord med eit mål meir for London-klubben. Dette hende då han scora begge måla i 2–0-sigeren over Sparta Praha i ein Meisterliga-kamp.
Nynorsk i opplæringa
Annonserte innleiarar var:
Teak
Teak (uttalt /tik/) er lauvtre i slekta Tectona, ei gruppe tropiske edeltre i jernurtfamilien (Verbenaceae). Dei er heimehøyrande i Sør- og Aust-Asia, og utgjer ofte ein komponent i monsunskog-vegetasjon. Teaktrea feller lauv i tørketida. Dei er store, og kan verte opp til 50 meter høge, med ei stamme på to-tre meter i tverrmål. Stamma er sylindrisk og heilt bein i nesten heile lengda. Greinene er kraftige og sit høgt. Dei store blada er motsette, elliptiske og heilranda, med grasgrøn overside og sølvgrå underside. Blomane er kvite og duftar godt, fruktene er runde og ligg i kapslar.
Castelsarrasin
Castelsarrasin er ein by og kommune sørvest i Frankrike. Han er sous-préfecture i departementet Tarn-et-Garonne i Midi-Pyrénées. Byen har om lag 11 000 innbyggjarar, og ligg ved elva Tarn. Innbyggjarane vert kalla castelsarrasinois.
Faial
Historie
I 1876 starta arbeidet med å byggje eit kaianlegg i hamna til Horta. På grunn av hamna vart Horta etter kvart viktigare som ein stoppestad for trafikk over Atlanteren. I 1919 stoppa det første flyet som kryssa Atlanteren ved Horta. Pan American oppretta ein stasjon her for sjøflyet sitt, Boeing 314 (Clipper). I tillegg vart både britiske, amerikanske, franske, tyske og italienske kabelstasjonar bygd på øya for dei undersjøiske kablane som gjekk mellom Amerika og Europa. Under den andre verdskrigen var Horta ein viktig marinebase som verna den allierte flåten som tok del i invasjonen av Normandie.
Musikkverk av Tomaso Albinoni
Operaer
Sjå operaer av Albinoni.
Vind
Storskala vind — atmosfærisk sirkulasjon
Vestavindsbeltet finn vi på midlare breidder under Ferrelcella, som er ei anna atmosfærisk sirkulasjonscelle. Luftstraumen har ein tendens til å gå mot polane nær bakken og mot ekvator i høgda, men trykksystem i låge nivå (som til dømes lågtrykk) gjer at vinden på midlare breidder varierer ein god del i styrke og retning samanlikna med vind på høgare og lågare breiddegrader. Den polare jetstraumen i høgda styrer derimot stort sett trykksystem austover, så i all hovudsak blir luftmassane ført mot aust.
Vind i kulturen
Det finst vindgudar i ei rekkje mytologiar. Nokre personleggjer ulike vindar eller vindretningar. I gresk mytologi blei dei fire hovudvindretningane personifisert som gudar kalla anemoi. Desse var Boreas, Notos, Euros og Zephyros. Grekarane observerte òg endringar i vinden med årstidene, som ein kan sjå på Vindtårnet i Aten. Ehecatl er ein aztekisk vind- og skapargud som blei dyrka i tempel opne for dei fire vindane. Hawaiiske Paka'a er ein av fleire oseaniske vindgudar, og skal ha funne opp seglet. I irokesarmytologi styrer Gǎ-oh vindane ved hjelp av fire dyr, elgen, panteren, bjørnen og hjorten. Andre gudar kombinerer makt over vind og andre ting, som luft (Shu), pust (Vaju, Enlil), hav (Njord), eld (Huracan) og demonar (Pazuzu).
Ei britisk barnebok frå 1800-talet av George MacDonald, At the Back of the North Wind, fortel om ein gut som rir rundt i verda på nordavinden og ser kva ho gjer.
Vindspel er tilordningar som lagar lyd når vinden rører dei. Dei har vore brukt til å gje lukke og verna mot ulukke, som pynt og lyddekorasjon. Vindharpe og vindorgel er andre musikkinstrument som vind lagar lyd i.
1417 Walinskia
1417 Walinskia er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 1. april 1937 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl i Heidelberg.
Framvaren
Framvaren er omgjeve av fjell med ei høgd på over 300 meter over havet på det høgaste, og sidene av fjorden er relativt bratte.
Fylkesveg 7
Tokagjelet i Kvam
Vegen gjennom Tokagjelet vart stukke ut kring 1890, bygginga starta i 1903 og vegen opna i 1907. Store parti er bygd med handkraft medan arbeidarane hang i tau i han glatte fjellsida. Dette vart gjort fordi vegen manglar naturleg fundament.
Ny veg med fire tunnelar vart teken i bruk på 1960-talet. Dette er tunnelane Snauhaugen på 349 meter, Hansagjel på 697 meter, Tokagjel på 408 meter og Fossagjel på 365 meter. Det som er igjen av den gamle vegen utanfor tunnelane var føreslått verna i Nasjonal verneplan for vegar, bruer og vegrelaterte kulturminne og halden ved like som gang og sykkelveg. 21. desember 2009 fredet Riksantikvaren Tokagjelet saman med 39 andre vegar omtalt i Nasjonal verneplan for veger, bruer og vegrelaterte kulturminner.
Luftrøyr
Luftrøyret (dessutan kjend som trachea og trakea) er eit røyr som går frå strupehovudet rett nedover halsen mot lungene. Det kløyver seg ved den nedre enden av brystbeinshandtaket til dei to hovudbronkiane, som vidare kløyver seg i tynnare greiner og endar som bronkiolar før lungeblærene byrjar.
Det store barriererevet
Revet vart sett på UNESCO si verdsarvliste i 1981, og store delar av det er verna av Great Barrier Reef Marine Park. Revet vart det største havreservatet i verda då det australske miljøverndepartementet utvida det verna området frå 4,5 % av revet til 33,3 % den 1. juli 2004.
Tomaso Albinoni
Musikk og påverknad
Den instrumentale musikken hans fekk mykje merksemd frå Johann Sebastian Bach, som skreiv minst to fuger til Albinoni sine tema, og stadig nytta bassane hans for harmoniøvingar for studentane sine.
Omblós
Geografi
Nabofjellkjeda er Panakhaikó og det ligg andre i aust, i nordaust og i sør. I vest ligg sletter og lågtliggande område.
Óthrys
I gresk mytologi var Óthrys base for titanane.
Faringdon
Historie
Vekemarknaden blei til allereie på 1200-talet, og er halden ved like den dag i dag.
Helgeland
Geografi
Kystområda på Helgeland har ein vidstrekt skjergard med fjorder som strekker seg eit godt stykke innover i regionen. Innover mot grensa til Sverige finst det store skog- og fjellområde, med Oksskolten som det høgaste fjellet.
Guiyang
Guiyang er ein kinesisk storby og byprefektur som er hovudstad i provinsen Guizhou sør i Kina. Befolkninga innan bygrensene er rekna (2004) til 1 161 000, medan heile prefekturet hadde 3,93 millionar innbyggjarar i 2008.
Byen er eit industrisenter. Her vert det produsert blant anna tekstilar, kunstgjødsel, maskinreiskapar, petroleum, gummiprodukt som bildekk, sement og papir. Viktige kol- og bauxittgruver ligg i nærleiken, og dannar grunnlag for mykje av industrien.
Pescara
Historie
I mellomalderen vart han øydelagd av langobardar (597) og biskopen i byen, Cetteus (Pescara sin noverande vernehelgen), vart skulda for å ha omgått dei kristne grekarane (langobardane var sjølv ariar) og kasta utfor marmorbrua med ein stein festa til nakken.
I 1095 var Pescara ein rik by med fleire viktig monument og kyrkjer. I 1140 erobra Roger av Sicilia byen og starta med det ein periode der byen fleire gongar vart øydelagd av hærar frå Kongedømet Sicilia. Namnet Piscaria («rik på fisk») vart første gong nemnd på denne tida.
Kristian VII av Danmark-Noreg
Struensee
Dronning Caroline Mathilde vedgjekk forholdet til Struensee, og ekteskapet med kongen vart oppheva. Etter forhandling med broren, kongen av England, vart ho landsforvist til Celle i Hannover. Ho såg aldri meir sine born, tronarvingen Frederik eller dottera, Louisa Augusta. Caroline Mathilde døydde i 1775, berre 23 år gamal.
Isérables
Isérables er ein kommune i distriktet Martigny i kantonen Valais i Sveits. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på. Kommunesenteret ligg meter over havet.
Guizhou
Guizhou er ein av dei fattigaste provinsane i Kina. Berre 11 % av naturen vert brukt til dyrking av mat. Ris er ei av dei viktigaste eksportvarene, men det vert berre dyrka fram ei avling i året. Det vert også dyrka ein del mais og kveite.
Namn
Området vart ei administrasjonseining under Tang-dynastiet, og fekk namnet Juzhou (矩州). Under det mongolsk-leia Yuan-dynastiet vart skriftteiknet 矩 (ju, 'tømmermannsvinkel') endra til 貴 (gui, 'verdifullt' eller 'dyrt').
Geografi
Guizhou er rik på fjell, særleg i vest, medan dei austlege og sørlege delane er ganske flate. Den vestlege delen av provinsen er ein del av Yunnan-Guizhou-platået.
Klima
Guizhou har eit fuktig, subtropisk klima. Årstidene skil seg lite frå kvarandre. Middeltemperaturen er om lag 10 til 20 °C. Januartemperaturane varierer frå 1 til 10 °C, medan julitemperaturane varierer frå 17 til 28 °C.
Flores i Asorane
Historie
Flores vart oppdaga i 1450 av Diogo de Teive og sonen hans João de Teive. Dei første namna på øya var São Tomás (etter Thomas Becket av Canterbury, ikkje apostelen Thomas). Øya vart først busett av den flamske nybyggjaren og adelsmannen Willem van der Haegen (Guilherme da Silveira), etter at han møtte Dona Maria Vilhena, som styrte øya for sonen Rui de Teles. Vilhena og Van der Haegen skreiv ein avtale og Haegen flytta til øya mellom 1480 og 1490. Van der Haegen kom til Asorane i 1469 og budde ei stund på øya Faial. Seinare reiste han til Terceira og budde der nokre år før han reiste tilbake til Flores. Han reiste seinare frå Flores igjen fordi ho var for isolert og ikkje låg langs nokre skipsruter til resten av Europa. Øya var heller ikkje særleg frodig og ganske vindfull. På denne tida var namnet på øya Corvo. Øya vart permanent busett under regjeringstida til kong Manuel I av Portugal i 1510 av folk frå forskjellige område i fastlands-Portugal, men hovudsakleg frå dei nordlege provinsane. Øya vart gjort dyrkbar og det vart dyrka korn og grønsaker. Dei neste hundreåra levde innbyggjarane i isolerte delar av øya og handelsfartøy frå øyane Faial og Terceira kom stundom for å byte kvalolje, smør og honning med andre produkt. Trass i isolasjon vart øya stundom plyndra av sjørøvarar.
Rettleiing
Rettleiingsteknikkar blir mykje brukte i arbeidlivet; til dømes i form av kollegarettleiing, choaching, individuell rettleiing eller grupperettleiing.
Suldal kommune
Geografi
Suldal kommune fekk sine nåverande grenser i 1965 då dei tidlegare kommunane Suldal, Sand og Erfjord og Jelsa vart slått saman.
Samferdsel
Suldal har to primære vegsamband, riksveg 13, Ryfylkevegen (Sandnes–Røldal), og fylkesveg 46 (Sand–Knapphus med samband til E 134 vidare til Haugesund). Desse kryssar i Sand, og fylkesveg 46 går via bilferje til Ropeid på vestsida av Sandsfjorden. Elles fører fylkesveg 517 frå Lovreidet sør for Sand på austsida av Sandsfjorden til Jelsa ved munningen til Sandsfjorden.
Keisuke Naito
Keisuke Naito er ein japansk fotballspelar.
Han spela for klubbane Kataller Toyama, Thespakusatsu Gunma og FC Machida Zelvia.
Migrene
Ordet migrene stammar frå gresk hemikrania, av hemi- 'halv' og kranion 'kranium', då ein får smerter i eine halvparten av hovudet.
Semantikk
Teoretiske tilnærmingar
Forholdet mellom teiknet og objekt vert kalla referanse eller denotasjon (sistnemnde ord vert òg nytta om mengda av referentar, altså mengda av objekt som eit ord utpeikar). Forholdet mellom teiknet og dei teikna som praktisk hjelper til i tolking vert kalla konnotasjon, men her er det mange ulike meiningar og teoretiske nyansar. Mange teoretikarar (spesielt innan formell semantikk, pragmatikk og semiotikk) arbeider utelukkande med det denotative aspektet, medan andre (til dømes innan kognitiv semantikk) konsentrerer seg om det konnotative aspektet og skil skarpt mellom mentale konsept og uttrykk.
Stette
I Stette finn ein også eit lite industriområde, og vidare Stettevik sportsklubb, eit blandakor og ei speidargruppe.
São Jorge
Ho vart først oppdaga i 1439, men vart ikkje folkesett før tjue år seinare då kolonistar frå nordlege område av Europa kom hit. São Jorge er ei vulkansk øy, som mange av dei andre azoriske øyane er. Vulkanen hadde seks utbrot mellom 1580 og 1907. Ti menneske mista livet i 1580-utbrotet og åtte i 1808. I begge utbrota vart det rapportert om glødande skyer. Eit mogeleg undersjøisk utbrot vart rapportert ved øya i 1964, men ikkje stadfesta.
Kittil Askildt
Aktiv
Askildt deltok i Sommar-OL 1924 i Paris og vart femtemann i diskos med eit bestekast på 43,40 meter, medan han kulestøyt vart nummer 15. Same sesongen kom han bronseplass i diskoskast under noregsmeisterskapen i Oslo. Åra 1925 og 1926 vann han NM-gull i diskoskast med totallengdene 81,63 m og 82,84 m, fram til dess vart øvinga avgjort utifrå best kast samanlagt med både høgre og venstre hand. I den sistnemnde meisterskapen, 22. august 1926 på Bislett stadion i Oslo, vart Askildt norsk meister på norsk rekord, medan han med si beste hand kasta diskosen til skandinavisk rekord på 46,48 meter, hans livs lengste kast. I 1927 vart han norsk meister for tredje gong med meir moderate 42,11 m.
Pachelbels kanon
Historia til publiseringa
Lenge var Pachelbel berre enno ein ein gong populær komponist som var gått i gløymeboka. Verket vart første gong publisert i 1919, men det var først då Rudolf Baumgartner og Lucerne Festival Strings valde å spele inn eit verk dei kalla Pachelbel's Canon for Erato i Frankrike i midten av 1960-åra at verket byrja å verte kjend Innspelinga vart ikkje rekna som god nok for utgjeving i USA, bortsett frå av Musical Heritage Society. Innspelinga vart ein bestseljar for MHS og vart høyrd av Robert Redford, som valde å nytte stykket i filmen sin Ordinary People (1980). Kort tid etter vart Pachelbels kanon eit av dei mest populære klassiske musikkstykka nokon gong. . Etter Baumgartner si innspeling vart det gjort mange arrangementet av verket der det mellom anna vart moderert til det tredje av det opphavleg tempoet eller strykeseksjonen vart utvida med ein faktor på ti. Kanonen har vorte arrangert for blåsekvintett av the Canadian Brass, for fløyte av James Galway og for fløyte og stemme av Galway og Cleo Laine, for strykekvartett av George Rochberg, for strykekvartett som glans på «Earth Angel» av Hampton String Quartet, for synthesizer av Tomita som noko kalla «Canon of the Three Stars», samt hundrevis av andre arrangement for alle tenkelege instrument.
Mynde
Anatomi og typar
Myndar er anatomisk ganske like, men dei varierer mykje i storleik. Dei har ein muskuløs og straumlinjeforma smal kropp med lange smale muskuløse lemmar, djup brystkasse og opptrekt buk, eit hovud som er langt og smale, med eit langt og small snuteparti med kraftige smale kjevar. Øyrene er hengjande, men kan elles variere mellom rasa. Halen er lang og sabelforma, men kan av og til òg berast i ein krøll. Den lange halen fungerer som styreror i høg fart. Myndane jaktar med synet som sin viktigaste sans, men nyttar òg i nokon grad høyrsels- og luktesans. Dei er bygde for stor fart og har eit kraftig bitt som drep. Blant nokre myndar kan ein framleis sjå meir primitive (forstørra) rovtenner.
Johann Pachelbel
Johann Pachelbel (døypt 1. september 1653 i Nürnberg i Tyskland, død 3. mars 1706 i Nürnberg) var ein kjend tysk komponist, organist og lærar. Han komponerte mange verk og var gjennom arbeidet sitt i stor grad med på å definere barokken.
Mynde
Urmynden Tesem
Tesem vart framstilt kunstnerisk ei rekkje gonger i den gamle egyptiske kulturen, og han framstår gjerne som ein ein mynde- eller podencoliknande hund med ekstreme proporsjonar. Han har som regel eit karakteristisk langt og small hovud, utan markert stopp og med høge ståande øyre. Kroppen, som er utstyrt med lange, slanke bein, er myndeliknande, slankt og aristokratisk elegant. Ryggen, som er rett, blir avslutta nesten alltid av ein svært karakteristisk krøllhale, som blir bore over krysset. Det finst likevel òg eksempel på at tesem er teikna med hengande øyre og krøllhale, til dømes i eit relieff på ein stele funne under arkeologiske utgravingar i Koptos. Ein kan såleis ikkje konkludere med at tesem alltid hadde høge, ståande øyre, slik han gjerne har blitt framstilt her i Vesten.
Myndar og muslimar
Myndar har alltid hatt ei unik stilling blant verda sin mange folkeslag. Opphavleg vart desse hundane avla som vakt- og jakthundar, men dei var òg svært høge verdsett for dei sosiale eigenskapane sine. Dette kjem tydeleg til uttrykk blant muslimar, som generelt reknar hundar for å vere «ura».
Inndeling av mynderasar
Kennelklubbar tilslutta FCI grupperer som regel (det finst unnatak) myndane i gruppe 10. Denne gruppa består av homogene rasar dersom anatomi og morfologi er svært lik, men der storleik og lynne kan variere ganske mykje. Alle rasa har hengande øyrer. Nokre land kan ha ei anna inndeling, gjerne meir lik den som blir skissert nedanfor. Nokre land kan dessutan godkjenne somme rasar som ikkje inngår på den internasjonale lista til FCI
Kjelder
Maskinomsett frå wikipedia på bokmål/riksmål 29.01.2007
Kenya
Klima
Det er vanskeleg å generalisere vêret i Kenya som har høgareliggande område i vest, steppelandskap i låglandet, fuktig kystområde, i tillegg til at dei vulkanske fjelltoppane Kirinyaga og Kilimanjaro dannar eigne klimasoner rundt seg. Å skildre Kenya klimatologisk kan òg vere vanskeleg fordi nedbørsmengdene varierer mykje frå år til år. Store delar av landet har to regntider som oppstår når den intertropiske konvergenssona går sørover (mars-mai) og nordover igjen (oktober-desember). Under ei El Niño-hending, kan den første regntida gje mykje mindre nedbør enn vanleg, medan den andre kan bli forsterka. Det motsette skjer ofte under ein La Niña.
Eurovision Song Contest 1980
Marokko deltok for fyrste gong dette året, medan Tyrkia kom attende til tevlinga. Monaco trekte seg frå tevlinga og kom ikkje att før i 2004.
Terrasse
Under barokken var terrassar lagt i fleire plan og forbundne med trapper eit særleg ynda arkitektonisk motiv.
1422 Strömgrenia
1422 Strömgrenia er ein hovudbelteasteroide og går i bane innanfor asteroidefamilien Flora. Han blei oppdaga den 23. august 1936 av Karl Wilhelm Reinmuth ifrå Landessternwarte Heidelberg-Königstuhl i Heidelberg.
Fotogruppe 72
Det som sameinte deltakarane var, i tillegg til det fotografiske, eit samfunnsengasjement prega av ein radikal ståstad og motstand mot norsk medlemskap i EEC (EF). I gruppa sine vedtekter gjekk ein inn for å «forsvare en politisk, progressiv fotografisk kultur i folkets tjeneste».
Napoleon III av Frankrike
Charles Louis Napoléon Bonaparte var president i Frankrike frå 1848 til 1852, og keisar av Frankrike under namnet Napoleon III frå 1852 til 1870.
Taijiro Mori
Taijiro Mori er ein japansk fotballspelar.
Domenico Beccafumi
Liv og gjerning
Verka hans har ein stil som bygde på samtidige, florentinske verk. Beccafumi var også påverka den eldre målarstilen utvikla i Siena, som Duccio var den fremste representanten for. Sidan etterlikna han Michelangelo, som han studerte i Roma. Jomfrua føder frå ca 1543 er kanskje det mest kjende biletet etter han.
Zunyi
Administrative eningar
Zunyi omfattar to bydistrikt, åtte fylke, to autonome fylke og to byfylke:
Hans Hvide Bang
Hans Hvide Bang var ein norsk fotograf og filmmakar.
Haugesund kommune
Byen
Dette har og hatt ei negativ verknad på varehandelen i Sentrum. Til gjengjeld har Sentrum hatt ei oppblomstring av leilegheitskompleks.
Målform og målføre
Noko særeige vi finn i haugesundsdialekta er bruk av adjektiv i «fleirtalsform» både i eintal og fleirtal for hann- og hokjønn. Dette finst òg andre stader i Rogaland og Hordaland. Berre tonefallet skil -- tonem 1 for eintal og tonem 2 i fleirtal. Dette gjeld ubunden form, og er eigentleg ein svarabhaktivokal. I bunden form av adjektivet er det veksling mellom a-ending (ho- og inkjekjønn) og e-ending (hannkjønn og fleirtal), alle med tonem 2.
Svarabhaktivokalen finn ein òg igjen i sterke verb med kortform i presens, der òg med tonem 1:
Namnehistorie
Namnet Haugesund kjem frå sundet mellom Hasseløy og garden Haugar, og er nemnd i Heimskringla. Sundet var ei lun hamn for dei som fòr langs norskekysten.
Gulhovudsilkefugl
Gulhovudsilkefugl (Ptilogonys caudatus) er ein fugl i silkefuglfamilien som lever i fjella i Costa Rica og vestlege Panama, vanlegvis frå 1850 moh. opp til tregrensa.
Skildring
Populasjonen er ikkje estimert og er trudd å vere minkande. Arten er klassifisert som livskraftig.
Tragedie
Tragedie (gamalgresk, av trag-oideia, 'bukkesong') er nemninga på ein hovudsjanger innanfor teater og film.
Opphav
Tragedien som teatertype oppstod som ein leik i høgtidinga og festane til ære for guden Dionysos i det gamle Hellas. Dionysosfestane var ofte prega av alkohol og anna rus. Her vart det framført soger om gudar og heltar, og mange av dei handla om menneskeleg overmot eller hybris. I møte med gudane gjekk det oftast gale med menneska, og difor vart utgangen av soga heller tragisk. Desse framsyningane vart laga med ein forteljar og eit kor, og slik meiner forskarane at teateret vart til, då ein skodespelar fekk ein motspelar i tillegg til koret.
Den første forfattaren av tragediar vi kjenner var Aischylos. Forma vart finslipa av Sofokles og Euripides. Tragedietradisjonen vart vidareført av romerske forfattarar som Terents og Seneca. I nyare tid vert William Shakespeare rekna som den fremste tragedieforfattaren.
Form
1. Eksposisjon, der handlinga og personane vert presenterte. 2. Stigning, der utviklinga vert openberra og fastsett. 3. Vendepunkt, der helten gjer eit tragisk mistak, bodet ikkje når fram eller anna. 4. Fall, der lagnaden vert uavvendeleg, og 5. Katastrofe, der alt går gale for helten eller heltinna.
Shungwaya
Tolkingar
Thomas Spear tok for seg shungwayatradisjonane til mijikendafolk og andre og tolka det som om mijikendaene var blitt fortrengde frå Shungwaya, ved den sør-somaliske kysten, av oromofolk på 1400-talet. Mijikendaene grunnla såkalla kaya, bygdeborger, som skal ha spegla planen til den opphavlege byen Shungwaya.
1424 Sundmania
1424 Sundmania er ein hovudbelteasteroide. Han blei oppdaga den 9. januar 1937 av Yrjö Väisälä ifrå Turun observatorio, Turun yliopisto i Turku.
Anshun
Historie
Anshun var ein blømade by i opiumhandelens dagar på 1800-talet. Han er i dag eit viktig handelssenter. I dette området vert det produsert grøn te, stål og maskinvarer. Byen har også matforedlingsindustri. Anshun er kjend for produksjon av sakser og for lærprodukta.
Skotsk musikk
Førhistorisk og tidlegmusikk
Den skotske reformasjonen, som var direkte inspirert av kalvinismen, var stort sett imot kyrkjemusikk med instrument, og fekk orgel fjerna. I staden la ein vekt på salmar med bibeltekstar i metrisk form. Det viktigaste i skotsk reformasjonsmusikk er truleg A forme of Prayers som kom ut i Edinburgh i 1564. Då den katolske dronninga Maria Stuart kom tilbake frå Frankrike i 1561 blei det skotske hoffet musikalsk fornya. Maria Stuart spelte lutt, virginal og var ein god songar. Ho støtta mange musikarar, og fornya det kongelege kapellkoret i Stirling Castle. På grunn av orgeløydelegginga måtte akkompagnementet skje med trompet, tromme, sekkepipe og marsjfløyte. Den viktigaste skotske komponisten frå denne tida var Robert Carver (ca. 1485–ca. 1570), som mellom anna skreiv motetten «O Bone Jesu» med nitten stemmer. Også kong Jakob VI av Skottland var ein støttespelar for kunst og kultur, men etter at han også blei konge av England flytta det kongelege kulturelle tyngdepunktet til Westminster i London.
Nordisk sameråd
Historie
Dei første vedtektene for eit sameråd vart fastsette på samekonferansen i Karasjok i 1956.
Skotsk musikk
Sekulær musikk
Medan harpa tapte popularitet fekk sekkepipe ei stadig viktigare rolle i skotsk kultur. Ei nedteikning frå 1396 fortel at «krigspiper» (warpipes) blei brukt i slaget ved North Inch of Perth. Fleire sekkepiper, mellom anna ein eigen type frå dei skotske høglanda blir omtalt i eit dikt frå 1598 gjeve ut i The Complaynt of Scotland. Ei primitiv skotsk fele, fydill, blei erstatta av den italienske fiolinen på 1600-talet, og har hatt ein viktig plass i dansemusikk over heile Skottland. I tillegg til instrument har vokalmusikk alltid vore viktig i skotsk musikk. Ein særeigen type der stemmen erstattar instrument er puirt à beul, 'munnmusikk'.
1900-talet
På 1970-talet byrja folk-rockgrupper som The Clutha eksperimentera med ulike instrument, og kom fram til ei typisk samansetjing av fele eller sekkepipe som melodiberande instrument med gitar eller bouzouki som akkompagnement. Bert Jansch, grunnleggjaren av Pentangle, og Davy Graham brukte bluesgitar og austleg musikk i samband med folkrock, medan Incredible String Band bevegde seg i retning verdsmusikk med eit variert utval instrument. Ei rekkje nye grupper, som Silly Wizard, The Tannahill Weavers, Battlefield Band, Ossian og Alba, hadde alle tydeleg sekkepipebruk, ein tendens som kulminerte i 1980-åra med A Controversy of Pipers av Robin Morton. På slutten av 1970-talet byrja også fleire større grupper framføra songar på skotsk-gælisk, som Play Gaelic av Runrig i 1978.
Klassisk og kunstmusikk
Skottland har tre internasjonalt kjende orkester: Royal Scottish National Orchestra (RSNO), BBC Scottish Symphony Orchestra (BBC SSO) frå Glasgow og Scottish Chamber Orchestra (SCO) frå Edinburgh. Det finst også fleire kammermusikkgrupper, som Hebrides Ensemble, som speler mykje samtidsmusikk, Edinburgh Quartet, Auricle Ensemble, Concerto Caledonia og Scottish Ensemble.