cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
Jordskjelvet og tsunamien i Indiahavet i 2004
Omkomne i dei direkte ramma landa rundt Indiahavet
4 Dette tallet> inkluderer innbyggjarar i Myanmar som har flykta til Thailand, og som har blitt sendt tilbake til Myanmark utan papir. Mer informasjon.
Detaljar om Indonesia
Området blei fyrst rysta av det særdeles kraftige jordskjelvet som i seg sjølv førde til store øydeleggingar. Så følgde inntil sju tsunamiar av varierande styrke. I Aceh gjekk det særleg hardt ut over provinshovudstaden Banda Aceh, som ligg ved kysten, og ver fleire byr langs vestkysten. Den byen som blei hardast ramma, var Meulaboh. Øyane nærmast Banda Aceh blei svært hardt ramma, mens den øya som ligg aller nærmast jordskjelvet sitt hyposenter, Simeulue, synest å ha kome betre frå det fordi folk umiddelbart rømde innover og opp i høgda, kanskje omkom det berre fem personar. Naboøya Nias hadde derimot større tap av menneskeliv. Også nordkysten av Sumatra blei ramma; ti meter høge tsunamiar runda spissen av øya og rulla innover mot Malakkastredet.
Dødstal i historisk samanheng
Ein kjenner likevel ikkje til tsunamiar som har kravd på langt nær så mange liv som denne. Ein tsunami ved Awa i Japan drap over 100 000 menneske i 1703. I 1782 utløyste eit jordskjelv i Sørkinahavet ein tsunami som kravde 40 000 menneskeliv.
Då vulkanøya Krakatau i sundet mellom Sumatra og Java eksploderte i 1883, utløyste det ein tsunami som sannsynlegvis drap 36 000 menneske.
Kunstsenteret Birka
Birka as er eit nasjonalt senter for kunst og handverk. Senteret blei etablert i 2003, på initiativ frå arrangøren av Rennebumartnan (salsutstilling for husflid og handverk). Birka held til på Berkåk i Rennebu kommune, og har i dag tre tilsette. Arbeidet er mellom anna støtta av Kultur- og kyrkjedepartementet og Sør-Trøndelag Fylkeskommune.
Rønvik kyrkje
Kyrkja vart bygd i 1997 og arkitekt var Reidar Berg ved Arkitektstudio AS.
Heimskringla
Utgåver
Den første trykte utgåva av Heimskringla kom i Sverige i Johan Peringskiölds omsetjing til svensk og latin i 1697.
Sundøybrua
Historikk
Vedtaket om å prioritere vegpengar til Sundøya, som har færre enn 150 innbyggarar, var lenge omstridd lokalt. Brua vart bygd etter lovnader frå sentrale politikarar. Bakgrunnen for lovnadene var at det ei tid var planar om å leggje kystriksvegen, Fv17, over Sundøya og i tunnell gjennom Søstrene mot Sandnessjøen. Dei som ønska å byggje brua lenger ute i fjorden, der Helgelandsbrua går i dag, meinte ein heller kunne byggje ei eiga bru til Sundøya.
Nyainqêntanglha
Nyenchen Tanglha eller Nyainqêntanglha, tibetansk གཉ་ཆེན་ཐང་ལྷ་ ('Gnyan-chen-thang-lha') kinesisk 念青唐古拉山 (pinyin 'Niànqīngtánggǔlā Shān') er ei fjellkjede som ligg i Nyingchi-prefekturet i sentrale Tibet.
Geografi
Fjellkjeda ligg sør for innsjøen Namtso (Tengrinor), den andre største saltvassjøen i Tibet. Den næraste byen er Yangpachen. Nyainêntanglha ligg rundt 30 mil nordvest for Lhasa.
Frank McCourt
McCourt vart fødd i Brooklyn i New York, foreldra var irske immigrantar. På grunn av depresjonstidene flytta familien attende til Irland då Frank var fire år gammal, og han voks opp i byen Limerick.
Vinalopó
Vinalopó er ei lita elv i provinsen Alicante i Spania. Ho renn frå nord til sør og med ei lengd på 81 km er ho av dei lengste som berre renn innanfor denne provinsen.
Magmatisk bergart
Gangbergartar
Hjå gangbergartane har magmaen størkna i gangane der han har vorte pressa opp til jordoverflata. Det vil seie at når den vulkanske aktiviteten har stoppa opp, er ein gangbergart den bergarten som vert danna av den magmaen som vert ståande att i vulkanen sitt røyr opp til jordoverflata. Temperaturen har nokså raskt vorte lågare under danninga, og trykket var relativt lågt i høve til det djupbergartane er utsette for. Avkjølinga har skjedd forholdsvis raskt. Bergarten har ikkje hatt tid på seg til å utvikle store krystall, og difor ligg krystalla sjeldan i eit organisert mønster (krystallstruktur), dei har ofte ulik storleik og er ofte små. Ein kan kalle bergarten eit raskt resultat av vulkansk aktivitet.
Vlie
Ein meiner at det gamle romerske namnet på innsjøen Lacus Flavo, som seinare vart Zuiderzee, har same opphav som Vlie og at kanskje Vlie ein gong var namnet på heile innsjøen og den store elva som rann ut frå han. På 1200-talet førte store flaumar til at estuaret vart utvida og torvmyrene innanfor vart øydelagd. Dette skapte eit stort område med sand og mudderflater.
Yusuke Saikawa
Yusuke Saikawa er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Veerse Gat
Veerse Gat eller Veeregat var ein sjøveg mellom øyane Walcheren og Noord-Beveland i Zeeland i Nederland. I 1961 vart kanalen blokkert som ein del av Deltaprosjektet og han vart ein innsjø kalla Veerse Meer.
Mudderflate
Det er viktig å verne om mudderflatene for å unngå kysterosjon. Mudderflatene er derimot truga over heile verda på grunn av varsel om auka havnivå i tida som kjem, område som vert utbygd, oppmudring på grunn av skipstrafikk og kjemisk forureining.
Dokkfløyvatnet
Vatnet er demd opp med ei stor demning av stein og grus. Det går ein tunnel som fører vatn frå elva Synna som renn omtrent parallelt med Dokkfløyvannet lenger vest. Vatnet frå demninga går i tunnel til Torpa kraftverk og vidare til Odnes der det ligg enno ein kraftstasjon. Vatnet vert så sendt ut i Randsfjorden.
Inge Myrvoll
Inge Myrvoll var ein norsk politikar for SV frå Rana i Nordland. Han vart innvald på Stortinget frå Nordland i 1989.
Santeri Alkio
Santeri Alkio, opphavleg døypt Aleksander Filander, var ein finsk forfattar og politikar. ´ Etter storstreiken i 1905 vart han ein framtredande skikkelse i finsk politikk, og var ein av grunnleggjarane til agrarforbundet. Mellom 1906 og 1929 tenestegjorde han som sjefredaktør for det leiande organet til partiet, Ilkka, i Vasa, og tilhøyrde frå 1907 til 1922 enkammarlantdagen-riksdagen. Han var den eigenlege utformeren av den politiske ideologien til agrarforbundet og ein av dei fremste forkjemperne for eit republikansk styresett under Finlands første år som sjølvstendig stat.
OpenOffice.org Calc
Med Calc kan du gjera utrekningar, analysera informasjon og handtera lister i rekneark. Som rekneark er Calc særs likt Microsoft Excel. Dersom du treng meir avanserte statistiske og andre funksjonar, manglar Calc mykje av det beste i Excel. Calc er rekna for å vera den minst fullgode delen av OpenOffice.
Shogo Ebisawa
Han spela for klubben Consadole Sapporo.
OpenOffice.org Base
Apache OpenOffice
Atlantic Airways
Selskapet vart skipa i 1987, og den første turen gjekk frå Færøyane til København i 1988. Selskapet er eigd av dei færøyske styresmaktene. Dei har ordinære ruter til Ålborg, Aberdeen, Billund, Bergen, København, London, Oslo, Reykjavik, Shetland og Stavanger, i tillegg til charterturar. Internt på Færøyane har dei helikopterruter. Selskapet frakta 101 428 passasjerar i 2002 og hadde 96 tilsette i januar 2005.
Klemens von Metternich
Liv og gjerning
Maktsystemet til Metternich fekk dødsstøyten i 1848, då februarrevolusjonen braut ut i fleire av dei store byane i Europa. Då oppreisten også nådde Wien, trekte Metternich seg frå utanriksminister-posten den 13. mars, og stakk av til Storbritannia. Fallet hans vart møtt med jubel, etter som han var det personifiserte symbolet på dei europeiske fyrstane sitt politiske hardstyre. Dei siste år leveåra budde han atter i Wien.
DS «Richard With»
DS «Richard With» var eit skip som vart overlevert Vesteraalens Dampskibsselskab (VDS) den 24. juni 1909. Skipet hadde byggnummer 136 ved Trondhjems Mekaniske Værksted (TMV). DS «Richard With» gjekk i fast rotasjon i hurtigruta frå 1909 til 1941, då skipet vart torpedert og senka av ein britisk ubåt. 99 personar omkom.
I hurtigruta
Etter utbrotet av andre verdskrigen i september 1939 vart to av dei regelmessige hurtigruteseglingane innstilt. DS «Richard With» låg difor to månader i opplag hausten 1939. Etter angrepet på Noreg i 1940 vart alle hurtigruteavgangar innstilde ei tid, men vart seinare gjenopptekne med Mosjøen som sørlegaste hamn.
Harald Arnkværn
Han var tilsett i Christiania Spigerverk/Elkem Spigerverket frå 1965 til 1974 og i Den norske Creditbank frå 1974 til 1988. Først i den juridiske avdelinga, seinare som viseadministrerande direktør og som konstituert adm. dir. i 1988, då Leif Terje Løddesøl måtte gå av. Den permanente sjefsjobben gjekk til Kristian Rambjør. Etter dette har han praktisert som advokat i næringslivet.
Saeftinghe
Historie
Saeftinghe vart drenert på 1200-talet ved hjelp av klosteret Ter Doest. Fram til 1570 var området ein særs frodig polder. Jordbruk, torvbrenning og handel gjorde Saeftinghe til ein av dei mest velståande byane i regionen. Det var i tillegg tre busetnader i nærleiken, Namen, Sint-Laureins og Casuwele.
Utdøydd vulkan
Ein utdøydd vulkan er ein vulkan som ikkje lenger har utbrot og som truleg ikkje vil få fleire utbrot i framtida.
Fábio Nunes
Han spela for klubben Vegalta Sendai.
Elva Ardèche
Departement og byar
Ardèche renn gjennom følgjande departement og byar:
Martin McCarrick
Andre artistar han har spelt med er mellom andre Nick Cave, The The, Gary Numan, Biffy Clyro, Marianne Faithfull, Bryan Ferry, 3 Colours Red og Rico.
Yosuke Nakata
Yosuke Nakata er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Stjernevind
Stjernevind er ein straum av ladde partiklar, for det meste proton og elektron, som konstant vert send ut frå yta til stjerner. Stjernevind kan føra til store massetap for stjerner, noko som særskilt er tilfellet for Wolf-Rayet-stjerner. Solvinden er stjernevinden som vert danna av sola.
Den norske visebølgja
Tidleg påverknad frå USA
The Kingston Trio var inspirert av The Weavers som Pete Seeger var med på å starte i 1948, ei gruppe som baserte seg på gitar, banjo og fleirstemt song. Gjennombrotet for The Weavers kom i McCarthy-perioden i amerikansk politikk, noko som bidrog til at gruppa tona ned det radikale engasjementet sitt. Resultatet var skarp kritikk frå den politiske venstresida. Pete Seeger var like fullt ein av mange som vart skylda for uamerikansk verksemd, og i 1955 vart han svartelista for sju år.
Folkrock
Da Bob Dylan gjekk på scenen under Newport Folk Festival 25. juli 1965 med rockeband, hadde The Byrds i fleire veker hatt stor suksess med ein elektrisk versjon av hans «Mr. Tambourine Man». Utgivinga i juni 1965 blir ofte rekna som starten på fenomenet folkrock, men æra kan like gjerne bli gitt til The Animals og deira versjon av «House of the Rising Sun» sommaren 1964. Eller til heilt andre.
Organisering
Organiseringa skjedde delvis som ein konsekvens av dei statlege kulturmeldingane i 1973 og 1974, som la stor vekt på kulturarbeid i distrikta og på tiltak for samfunnsgrupper som tidlegare ikkje var prioriterte i kultursamanheng, og som også understreka verdien av kulturell eigenaktivitet. Etter kvart vart Norsk Vise- og Lyrikkforum (namneskifte i 1976) medlem i Fellesrådet for sang- og musikkorganisasjoner i Norge (seinare Norsk Musikkråd).
Sagfjord kyrkje
Sagfjord kyrkje er kyrkje for Sagfjord sokn i Ofoten prosti.
Aubonne i Vaud
Aubonne ligg 19 km vest for Lausanne i dalen til elva Aubonne, ved foten av Jurafjella og om lag 130 meter ovanom Genfersjøen. Det høgaste punktet i kommunen ligg 643 meter over havet.
Den norske visebølgja
Folkrock og visejazz
Samarbeidet mellom felespelaren Sigbjørn Bernhoft Osa og Saft førte til deltaking under Ragnarock-festivalen i 1973 og LP-en Stev, Sull, Rock og Rull der Osa var med på 3 av 14 spor. Mange grupper henta element frå norsk folkemusikk inn i rocken, men få prøvde å reindyrke kombinasjonen. Det tydelegaste eksemplet var Folque som gav ut sju studioalbum mellom 1974 og 1983, og var svært inspirert av britiske band. Med sterke innslag av folkemusikk frå Møre og Romsdal, grenser også dei to platene med Vårsøg (1977 og 1978) til folkrock.
Kenney Jones
Kenneth Thomas «Kenney» Jones er ein engelsk trommeslagar som er mest kjend som medlem av Small Faces, Faces og The Who.
Denni Rocha dos Santos
Denni Rocha dos Santos er ein tidlegare brasiliansk fotballspelar.
Sari Essayah
Essayah konkurrerte hovudsakleg på 10 km og var best på midten av 1990-talet. Høgdepunkta i karrieren var VM-gullet i 1993 i Stuttgart og EM-gullet i 1994 på heimebane i Helsingfors. Etter OL 1996, der Essayah vart nr. 16, valde ho å leggja opp.
Bursjtyn
Bursjtyn (ukrainsk Бурштин, polsk Bursztyn, jiddisk בורשטין) er ein by i Ivano-Frankivsk oblast, vest i Ukraina, nord for Halytsj. Han ligg i Halytsj rajon og har jernbanelinja. Byen har kring 15 000 innbyggjarar (2012).
Takeshi Iseki
Takeshi Iseki er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Karl-August Fagerholm
I 1956 var han Finlands sosialdemokratiske parti sin kandidat ved presidentvalet og tapte knapt mot Urho Kekkonen.
Solheim Senter
Solheim Senter, offisielt Skårersletta 10, er eit bygg med kjøpesenter og leigebustadar i Lørenskog kommune i Viken fylke.
Leonardo Henriques da Silva
Han spela for klubben Montedio Yamagata.
Operand
Ein operand er det ein operator verkar på. Til dømes kan ein ha uttrykket 3 + 2 = 5. Her er operandane 3, 2 og 5.
Pekka Haavisto
I 2012 stilte Haavisto til presidentvalet i Finland. Han kom på andreplass med 18,8 % av røystene i første runde og gjekk vidare til andre valomgang. I den avgjerande valomgangen tapte han for Sauli Niinistö.
Verb
Univalente verb
Eit univalent verb kan berre ha subjekt, og ikkje nokon type objekt eller omsynsledd:
Novhorod-Siverskyj
Novhorod-Siverskyj (ukrainsk skrift Новгород-Сіверський; russisk Новгород-Северский; Novgorod-Severskij, polsk Nowogród Siewierski) er ein historisk by i Tsjernihiv oblast (provins) i Ukraina. Han er det administrative senteret i Novhorod-Siverskyj rajon og ligg ved breidda av Desna, 330 km frå Kiev og 45 km sør for den russiske grensa. Byen har kring 14 000 innbyggjarar.
Bremblens
Kommunen ligg mellom elvane Venoge og Morges.
Jocelyn Pook
Jocelyn Pook er ein engelsk komponist, pianist og bratsjist.
Sanel Jahić
Sanel Jahić er ein fransk-bosnisk fotballspelar. Han spelar for APOEL i den kypriotiske fotballigaen, og det bosniske landslaget.
Anna Skeide
Far hennar var bøkkar og fiskar Peder Paulsen, og mor hennar var Ragnhild Brekke. Familien Paulsen flytta til Ålesund i 1925 etter konkurs grunna jobbetida. Då tok Anna seg ymse jobbar. Lengst var ho på meieriet. Ho gjekk eitt år på ungdomsskulen og tok nokre kortare kurs, men utover det hadde ho inga utdanning. Som 23-åring gifta Anna Paulsen seg med lærar Theodor Skeide og tok namnet Anna Skeide. Etter nokre få år i Herøy kommune, flytta familien i 1939 til Humla, ei øy i Borgundfjorden.
Kathrin Papst, som i ein periode budde i huset til Anna, har skrive dette: Å få en enkel beskrivelse av hva slags menneske Anna Skeide var er nesten umulig. På en måte var hun nesten alt. Hun var veldig snill mot andre, men kunne også være sint og rasende. Hun var morsom, glad og lykkelig, men også trist og ettertenksom. Hun var et menneske som skrev alle følelsene sine. Diktene gjenspeiler livsglede og medfølelse, angst og deprimerte tanker. De er så forskjellige som den mangesidige personligheten hennes. Den danske kritikaren Poul Borum kalle Anna Skeide «et mægtigt lyrisk talent, med myndighed og en hemmelighedsfuldhet som få». Dette gjorde henne meir populær i det norske litterære miljøet og auka interessa for dikta hennar. Dikta er stillfarande i tonen, og har ofte motiv frå naturen og kjærleiken. Nokre av dei inneheld også kritikk og kommentarar til samfunn og samtid.
Through the Looking Glass av Siouxsie and the Banshees
Mottaking
LA Times roste albumet då det kom ut og skreiv: «Songane har supre arrangement, og har akkurat nok av det som var spesielt med originalane og legg til akkurat dei rette vriane.» Kritikaren Terry Atkinson skreiv om versjonen deira av «Strange Fruit»: «Berre nokon så freidig som Siouxsie Sioux ville ha spelt inn Lewis Allan sin 'Strange Fruit', ein song så sterkt identifisert med Billie Holiday. Og berre nokon så seriøse og sensitive kunne ha klart det på denne måten. Ein roleg strykeseksjon bak vokalen - og best av alt - eit mellomspel med New Orleans-aktig gravferdsmarsj-jazz forsterkar den stemningsskapande tolkinga til Siouxsie». Atkinson konkluderte «slike nyskapande grep gjennomsyrer dette flotte albumet». Sounds hylla tolkinga av «Trust in Me» som «ganske forbløffande. Ein gong var det om ein pyton som skulle til å ta livet av ein gut, men no er det ein harpe-basert voggesang med ofseleg, kvervlande erotikk». Mojo valde versjonen deira av «Strange Fruit» ut for ein CD i 2007 kalla Music Is Love: 15 Tracks That Changed the World Recovered By.... Ei seinare melding på AllMusic hylla albumet og sa: «Den inspirerte rekkjevidda av coverversjonar strekkjer seg frå glam-tida (Roxy Music sin 'Sea Breezes', John Cale sin 'Gun') til den sorgtunge standardsongen til Billie Holiday med 'Strange Fruit' til, i eit av dei beste forsøka på dette (og eit år før Stay Awak-prosjektet til Hal Willner) med ein Disney-klassikar kalla 'Trust in Me' frå The Jungle Book».
Internett
Internett er eit verdsomfattande ope datanett basert på protokollane TCP/IP. I Noreg er (2005) 64 prosent av alle privathushaldningar tilknytte til Internett, og den vanlegaste måten å kopla seg opp på, er via ADSL. 41 prosent (2005) av alle nordmenn som er på nett, har tilgang via breiband heimefrå.
Martine Aurdal
Karriere
Aurdal har jobba som journalist i mellom anna NRK, Klassekampen, Aftenposten, Ullern Avis/Akersposten, og som redaktør av Samfunnsviter'n.
Sophia Bush
Sophia Bush er ein skodespelar frå Pasadena i California i USA. Ho er kjend for rolla som «Brooke Davis» i fjernsynsserien One Tree Hill.
Raudrev
Vanleg raudrev
Såkalla norsk eller skandinavisk raudrev har gjerne ein klar raud til raudbrun pelsfarge med kvite teikningar i brystet, på halsen, kinnet og på haletippen. Den utviklar tett underull vinterstid og blir normalt 58–80 cm lang, målt frå snutespissen til halerota. Halen, som er bustet og svært frodig, blir gjerne omkring 50 cm lang. Vekta ligg normalt i området 5–15 kg, men vekt over 10 kg er ikkje vanleg. Skandinavisk raudrev har vorte skildra som ein eigen underart (Vulpes vulpes septentrionalis), men mange forskarar reknar ikkje denne reven som distinkt nok til å vere det. Den blir derfor som oftast rekna som ein varietet til nominatforma (Vulpes vulpes vulpes).
Pelsdyroppdrett
Det har vore stigande internasjonal motstand mot pelsdyrnæringa i dei seinare åra. I Noreg har denne motstanden engasjert både vanleg folk og naturvernaktivistar. Hovudtemaet har vore dei dårlege levekåra til dyra. Dei mest ekstreme aktivistane har i nokre tilfelle gått til det skrittet å sleppe laus oppdrettsdyr i norsk fauna. Oppdrettsdyr har likevel små føresetnadar for å klare seg sjølv og vil som regel døy av svolt. Genetisk medfører dei dessutan ein stor risiko for eksisterande bestandar av ville dyr, om dei skulle klare å overleve.
Hammurabi
Hammurabi (1700-talet f.Kr) var ein av kongane i det amorittiske dynastiet i Babylonia. Hammurabi erobra store område som gjorde at riket fekk ei stordomstid, men denne oppblomstringa vart kortvarig. Han erobra mellom anna Mari og samla bystatane Ur, Uruk og Lagash til eit semittisk rike med Babylon som hovudstad. Hammurabi sørgde for at forvaltinga vart teken hand om, og han oppførte store bygningar og vatningsanlegg. Etter at han døydde fall storriket etter kvart saman under press frå folk i Vesleasia.
Adalstein av England
Adalstein er ofte sett på som den fyrste rettelege kongen av heile England. Han hadde militær framgang, og vann slag både over engelske rivalar og mot vikingane. Området han styrte vart utvida til delar av Wales og Cornwall. Den største sigeren kom i slaget ved Brunanburh i 937.
Kimer, I klokker
Melodien som vert mest nytta i Noreg er frå Stralsund 1654, Halle 1741, same melodien som er nytta til «Lover den Herre». Det finst fleire norske folketonevariantar til denne melodien.
Morecambe Bay
Busetnader ved bukta
Det bur kring 320 000 menneske langs kysten av Morecambe Bay, og mange av desse i byane i tabellen under. Den største byen ved bukta er Barrow-in-Furness, som ligg på nordvestsida. Byen Morecambe er kalla opp etter bukta, og har kring halvparten av innbyggjartalet til Barrow-in-Furness. Her finst mange turistdestinasjonar, medan havet er ei viktig næring for Barrow.
Psérimos
Psérimos har dagleg ferjesamband med Póthia på Kálymnos.
Øljusjøane
Øljusjøane er ein innsjø som ligg i Hemsedal kommune i Viken og Lærdal kommune i Vestland. Innsjøen er regulert med reguleringshøgd mellom 1333 og 1307 moh. Vatnet vert utnytta i Borgund kraftverk.
Blodtype
Blodtype er ein måte å klassifisere blod frå ulike individ av same art ut i frå eigenskapar ved blodcellene. Det finst i overkant av tjuge ulike blodtypesystem. Dei to viktigaste er ABO-systemet og Rhesus-faktoren. Ved blodoverføringar er det naudsynt å kontrollere at det blodet som skal tilførast er kompatibelt med blodet til pasienten. Dersom blodtypane ikkje er kompatible, kan det oppstå svært alvorlege komplikasjonar.
Ifølgje http://www.giblod.no, har vi denne prosentvise fordelinga av blodtypar i Noreg: Blodtype A: 49 %, blodtype O : 39 %, blodtype B: 8 % og blodtype AB: 4 %. Dei rhesus-positive (RhD+pos) utgjer 85 %, mens 15 % er rhesus-negative (RhD-neg).
Morelos
Delstaten vart oppkalla etter José María Morelos, som var ein meksikansk frigjeringshelt.
Sildpollnes kyrkje
Sildpollnes kyrkje ligg på Sildpollneset i Austnesfjorden i Vågan kommune i Nordland. Kyrkja vart bygd som bedehus i 1891 og innvigd til kapell i 1960.
Marie Curie
Ungdom
Maria Skłodowska vart fødd i Warszawa, som då var ein del av Tsar-Russland. Mor hennar var Bronsilawa Boguska, pianist, songar og lærar, faren var Wladyslaw Skłodowski, professor i matematikk og fysikk. Maria var den femte og siste ungen deira. Ho mista ei syster og seinare mora då ho var ganske ung.
Forskyvingsstraum
Forskyvingsstraumen dukkar opp i Maxwell-likningane, har eininga til elektrisk straumtettleik og eit tilknytt magnetfelt, på same måte som faktiske straumar har. Det er derimot ikkje ein elektrisk straum som flyttar ladningar, men eit tidsvarierande elektrisk felt.
Kenji Tanaka (1983)
Kenji Tanaka er ein japansk fotballspelar.
Kringkasting
Kringkasting er ei sams nemning for utsending av av informasjon ved hjelp av radiosignal til mange mottakarar.
Peter Bull
Bull representerte Romsdals amt på Stortinget i 1818. Han var medlem av sju komitear, mellom anna formann i ein komite om kronings-insigniane og sekretær i protokollkomiteen. Også vald til stortingsmann for 1821, møtte ikkje. Han var då under tiltale for sin medverknad i ei sak vedkomande ein sorenskrivar, vart dømd til å betale mulkt og sakskostnader. Grunna sjukdom møtte han heller ikkje i 1822.
«Brødrene af Sand»
«Brødrene af Sand» er ei Ryfylke-jekt som er bygt på Dokkskar i Yrkjesfjorden 1866 og som seinare gjekk på fart frå Østhusvik og Sand i Ryfylke. Ryfylkemuseet overtok jekta i 1997, fekk ho restaurert ved Hardanger Fartøyvernsenter, og har frå 1999 brukt ho på ulike tokt i Boknafjord-bassenget. Dette er ei av dei aller siste Ryfylke-jektene som framleis flyt.
Hermeneutikk
Den hermeneutiske sirkel
Dette er korleis meining vert danna gjennom fortolkingsprosessen, uavhengig av om vi er medviten om at prosessen skjer eller ikkje.
Terukazu Tanaka
Terukazu Tanaka er ein tidlegare japansk fotballspelar.
5. serierunde i Oddsenligaen avdeling 2 2013
5. serierunde i Oddsenligaen avdeling 2 2013 vart gjennomført med to kampar laurdag 11. mai, tre kampar søndag 12. mai og to kampar måndag 13. mai. vann sin femte strake kamp for sesongen, då dei slo serietoar 2–0 på bortebane. slo på bortebane og tok over sølvplassen, medan Lyn fall ned til tredjeplassen. Med tapet sitt for fall  ned på nedrykksplass. Den mest målrike kampen i runden var mellom og  som enda 6–3 til Strømsgodset 2 på bortebane.
Kileskrift
Kileskrift er ei form for skrift som vart brukt av fleire oldtidsfolk i Midtausten. Namnet kjem av at teikna hadde form som kilar. Ei rekkje ulike oldtidsspråk vart skrive med denne skrifta.
Historie
Kileskrifta oppstod frå ei gamal form for skrift som ein brukte i Sumer. Denne skrifta hadde meir form av ei biletskrift, akkurat som egyptiske hieroglyfar. Dette var til bruk i handel, der det var trongst lister. Seinare kom teikna til å verte brukte for fleire ord. Teikna gjekk gjennom ei ganske omfattande utvikling. Dei eldste tekstane ein har funne, viser dei opphavlege biletteikna. Dei vart etter kvart stiliserte til enkle teikn sette saman av ulike mønster av kilar. På den måten oppstod den typiske forma som kileskrifta hadde. Kileskrifta var ei stavingsskrift med om lag 600 teikn.
Røynevarden
Røynevarden var plass under garden Overskeid på Nesflaten, og blei rydda av Jakob Gabrielson. Han hadde truleg stova med seg frå Svones, den første plassen han budde på. I så fall er den eldste stova frå 1820-åra. Dette er ei røykstove, eller rotastove, som dei seier i Suldal. I denne stova budde dei i like til 1893, og dei som ikkje fekk plass inne sov på sauhuslemmen.
Berta
Avleiing
Bert(h)ina og Bertine er avleidde former av namnet.
Hålandstunet
Målastova var kjent som eit viktig kulturminne alt lenge før denne tida. Dekorasjonsmålinga i stova er truleg frå 1640-talet. Dette er meir enn 100 år før det blei vanleg å dekorere gjestebuene på gardane i Ryfylke med rosemåling. Målastova er derfor sjeldan og ho har stor aldersverdi. Ho er og eit minne frå ei tid da den direkte handelen med utlandet førte kapital, idear og menneske til Ryfylke frå landa kring Nordsjøen
Steven Tweed
Han spela for klubben Yokohama FC.
Harald Bjorvand
Harald Bjorvand, og oppvaksen i Askim, er professor i germansk filologi ved Universitetet i Oslo.
Siklebekken
Variantgruppa
Storforma er smidd i hop av desse mindre slåttane, som ikkje tek i bruk alle veka i den store Siklebekken. I Hardingfeleverket har slåtten med variantar nr 499, men det finst nærskylde slåttar under andre nummer:
Sonja Hagemanns barne- og ungdomsbokpris
Prisen har fått namn etter litteraturhistorikaren Sonja Hagemann. Hagemann forfatta ei lang rekkje fagbøker om norsk barnelitteratur, inkludert det tre bind store standardverket Barnelitteratur i Norge 1914-1970.
Latvisk
Latvisk er eit baltisk språk, i lag med litauisk og det utdøydde gammalprøyssisk. Det blir tala hovudsakleg i Latvia, av om lag 1,5 millionar menneske.
Morfologi
Latvisk har sju kasus, nominativ, genitiv, dativ, akkusativ, instrumentalis, lokativ og vokativ.
Socialdemokraterne
Partiet sin ungdomsorganisasjon heiter Danmarks Socialdemokratiske Ungdom (DSU). Partiet er medlem av Den sosialistiske internasjonalen.
Solstad kyrkje
Solstad kyrkje er ei langkyrkje frå 1888 på Holm i Bindal. Kyrkja høyrer til Solstad sokn i Sør-Helgeland prosti.
Byggverket er i tre og skal vere bygd med 300 plassar.
Stampa på Kvæstad
Vadmålstampa på Kvæstad i Suldal kommune er ei av dei siste stampene som er bevart i Noreg. Det er ein smålåten, enkel bygning som ligg nedanfor garden på Kvæstad og som sist var i bruk da det blei laga ein film om stamping av vadmål i 1970. Stampa blei da sett i stand, og det er truleg ein viktig grunn til at ho ennå står.
Elias Akselsen
Akselsen er fødd på Årnes i Nes. Han voks opp i Sør-Odal og er busett på Skarnes. Akselsen er oldebarn av Stor-Johan og far til artisten Veronica Akselsen. Han arbeider som lekpredikant i Pinsevennene. Han budde ei tid på 1960-talet i Stockholm der han arbeidde med Cornelis Vreeswijk.
José Manuel Durão Barroso
Liv
I tillegg til morsmålet, portugisisk, snakkar Barroso flytande engelsk, fransk og spansk. Han er gift og har tre ungar.
Afroasiatiske språk
Inndeling i underfamiliar
Språkfamilien har desse underfamiliane:
Verbbøying
Eit kausativt affiks s er vanleg, men finst òg i andre grupper, slik som i Niger-Kongo-språka.
Khálki
Hovudnæringa på øya er turisme, men fiske utgjer òg ein vesentleg del av næringa.
Hồ Chí Minh
Biografi
Far hans, Nguyen Sinh Huy, var konfusiansk forskar, og Ho fekk sjølv ei streng konfusiansk oppdraging. Han fekk gymnasutdanninga si ved ein skule i Huế som bruka det franske utdanningssystemet, den same skule som dei seinare disiplane hans Pham Van Dong og Võ Nguyên Giáp gjekk på. I 1915 reiste han til England for å studere kokkekunst, og blei der kjent med kommunismen. Han fortsette studia i Paris frå 1917 til 1923. Under forhandlingane i Versailles etter første verdskrigen oppfordra han stormaktene til gjere noko med situasjonen i fransk Indokina, men han vart ignorert. Etter dette deltok han i å stifte Det franske kommunistparti, og bruka ein del tid i Moskva.
Han utropa seg som president i Vietnam 2. mars 1946, noko som ikkje vart internasjonalt godkjent. Han signerte 6. mars 1946 ein avtale med Frankrike, som godkjente Vietnam som ein autonom stat innanfor Den indokinesiske føderasjon og Den franske union. Dette kompromisset hindra ikkje at krig braut ut i desember 1946. I 1954 vart Den demokratiske republikken Vietnam (Nord-Vietnam) oppretta, og Ho vart først statsminister og deretter president.
Pariskanonen
Skildring
Kanonen i seg sjølv skal ha vege rundt 256 tonn og var festa til jarnbanespor. Han hadde eit 28 meter langt løp med kaliber på rundt 210 mm.
På grunn av den lange avstanden gjorde corioliseffekten (jordrotasjonen) seg gjeldande. Dette førte til at prosjektilet landa 393 m kortare og 1343 m til høgre for det ein eigentleg sikta mot om ein ikkje hadde hatt corioliskrafta. Totalt vart det avfyrt 320–367 granatar som alt i alt drap 250 menneske og skadde 629 i tillegg til å øydeleggje mange bygningar.
Innverknad
Pariskanonen er faktisk svært viktig i soga om romfart. I 1930-åra vart tyskarane svært interesserte i å utvikle rakettar, sidan Pariskanonen vart bannlyst under Versaillestraktaten.
Kosuke Nakamachi
Han spela for klubbane Shonan Bellmare, Avispa Fukuoka og Yokohama F. Marinos.
Lyn
Lyn er ei kraftig naturleg elektrostatisk utlading som oppstår i torevêr. Den elektriske utladinga er etterfølgd av eit skarpt synleg lys og andre former for elektromagnetisk stråling. Den elektriske straumen som strøymer gjennom utladingskanalen varmar raskt opp lufta til plasma og utvidar lufta. Dette fører til ei akustisk sjokkbølgje i atmosfæren som ein høyrer som torebrak.
Tidleg forsking
Medan han venta på at spiret skulle bli ferdig, fekk han idéen om å bruke ein flygande lekam, som ein flygande drake, i staden for. Under eit torevêr i juni 1752 prøvde han draken med sonen sin som assistent. Han festa sin ende av tråden til ein nøkkel og batt den til ein stolpe med silketråd. Etter ei stund merka Franklin at lause fibrar på tråden stakk ut til alle kantar. Han tok då handa si bort til nøkkelen og ein gneist oppstod mellom handa og nøkkelen. Regnet som kom i samband med torevêret gjorde tråden våt og straumførande.
Moderne forsking
Sjølv om eksperimentet til Franklin viste at lyn er ei utlading av statisk elektrisitet, forstod ein lite om korleis lyn oppstod. Det var først når ei byrja å lage kraftlinjer for å transportere straum at ein måtte finne ut meir om lyn for å kunne verne linjene og utstyret.
Ei utlading, eller eit førarlyn med ionisert luft, går frå eit negativt ladd område i ei toresky og nedover i fleire kjappe hopp, opp til 50 m lange. På vegen ned kan førarlynet delast opp i fleire mindre kanalar, og det tar fleire hundre millisekund før førarlynet kjem ned til bakken. Den innleiande fasen inneber relativt svak elektrisk straum (ti til eit par hundre ampere), og førarlynet er nesten usynleg samanlikna med straumpulsane som kjem seinare. Når førarlynet nesten er nede ved bakken, vil ein eller fleire mindre utladingar (kalla fangladingar) stige frå høge, jorda lekamar i nærleiken på grunn av det kraftige elektriske feltet som oppstår i samband med det innkomande førarlynet.
I negativt ladde lyn vil vanlegvis fleire straumpulsar følgje i same kanal. Det går om lag 30 millisekund mellom kvar puls. Alle dei kjappe straumpulsane i same lynkanal var kjend allereie i antikken, og gjev lynet den sprakande utsjånaden.
Kornmo
Enkelte lyn som er godt synlege kan og framstå som «lydlause». Visst det er temperaturendringar, og dermed tettleiksendringar, i lufta over ein person som observerer lyn, kan dette fører til at lydbølgjene frå torebraket bryt, og dermed vil ikkje observatøren høyre lynet.
Rakettlyn
Eit svært sjeldan og uforklarleg lynfenomen er eit lyn som går så seint ned til bakken at rørsla er synleg. Dette har fått namnet rakettlyn.
Vern mot lyn
Lyn fører ofte til brennemerker på huda som blir kalla Lichtenberg-figurar (eller lynblomar) og kan vare i timar eller dagar. Ein trur dei oppstår som følgje av at små blodårer under huda blir øydelagt enten av straumen ellers sjokkbølgja.
Stamsund kyrkje
Stamsund kyrkje ligg i Stamsund i Vestvågøy kommune i Nordland. Kyrkja er ei langkyrkje i betong. Ho vart innvigd i 1937 og skal vere bygd med 540 plassar.
Dizy i Sveits
Dizy er ein kommune kantonen Vaud i Sveits, i distriktet Morges. Kommunen har innbyggjarar  og eit areal på.
Artilleri
Artilleriammunisjon
Fremst på granaten sit eit brannrøyr som avgjer korleis granaten skal omsetjast (eksplodere, opne seg). Ein har brannrøyrsmekanismar som løyser ut når granaten slår i bakken, etter ei viss tid eller i ei viss høgd. Dette er meir dødeleg enn om eksplosjonen skjedde i bakkenivå. Den siste typen omsetjingssmekanismar vart først brukt på slagmarker i Europa seint i desember 1944, og førte til at ein meir effektivt kunne bryte saman dei tyske angrepa.
Danmarks Kommunistiske Parti
Partiet hadde tette koplingar med Sovjetunionen og var fram til 1943 med i Komintern. Partiet blei forbode i 1941 og manga medlemer blei internerte eller sette i konsentrasjonsleirar. Partiet deltok i kampen mot den nazistiske ockupasjonsmakta og var representert i Danmarks frihedsråd. I Folketingsvalet i 1945 gjorde partiet sitt beste val nokon gong og fekk 12,5 % av stemmene, noko som gjorde det til Danmarks fjerde største parti i folketinget.
Søren Knudtzon
Knudtzon døydde ugift i heimbyen i 1857.
Hustveit
Inventar i hovudbygningen er det opphavlege. Bygningen har såleis stor grad av autentisitet.
Kurol
Skildring
Dietten til kurol er ikkje godt kjend, men ein ekspedisjon i 1931 fann at kameleonar og insekt, særleg grashopper og larver er viktig føde. Ein har ofte funne følgjande i magesekken til kurol: håra larver, grashopper, sikadar, pinnedyr og gekkoar. Den typisk jaktteknikken til denne arten går på å sitje stille på post og så å gjere ei rask nedstiging mot byttedyret når det observert. Etter at byttet er fanga kan dei avlive det ved å halde det i nebbet og slå det mot ei grein. Dei vil òg ta bytte i flukta.
Markråkar
Desse fuglane hekkar som einsleg par i hòl i bakken som dei grev ut sjølv, i motsetnad til råkar som sjeldan hekkar i bakkehol, og sjølv då grev dei ikkje ut hòl for eigne reir.
Adolf Arctander
I studietida vart han inspirert av menn som Bjørnstjerne Bjørnson og Christopher Bruun, og han vart overtydd målmann. Arctander gav ut fleire utgreiingar og meldingar om språklege, litterære og politiske emne, mellom anna i Syn og Segn. I slutten av livet sette han om Wallensteins læger, den fyrste delen av Wallenstein av Friedrich Schiller og Faust av Johann Wolfgang von Goethe. I yngre dagar hadde han prøvd å omsetje Filoktetes av Sofokles til riksmål, men fann riksmålet «ubrukande, av di [det] er rotlaus[t] baade i dansk og norsk og berre ‘dyrkar knotingi’ paa baae maali.»
Kosuke Yoshii
Kosuke Yoshii er ein japansk fotballspelar.
Mykolajiv i Lviv oblast
For å skilje denne byen frå den mykje større byen lenger sør med same namn, vert denne stundom kalla Mykolajiv nad Dnistrom eller Mykloajiv ved Dnestr.
Arne Zwaig
Arne Zwaig deltok på det norske laget i sjakk-OL (lag-VM i sjakk) 6 gongar, første gong som 15-åring i 1962, deretter i åra 1964-1966-1968 og 1972-1974.
Beltetraktor
Soge
Den fyrste beltetraktoren var dampdrive og stammar frå 1834, då John Heatcoat bygde ein dampdriven beltetraktor som var tenkt nytta på blaut myr. Belta på denne traktoren var laga av treplater som vart heldt saman av kraftig kanvas og maskina var utstyrt med vinsjar som drog plogar.
Toshiki Chino
Toshiki Chino er ein tidlegare japansk fotballspelar.
Blåfjella-Skjækerfjella nasjonalpark
Blåfjella-Skjækerfjella nasjonalpark (sørsamisk Låarte-Skæhkere nasjonalpark) er ein norsk nasjonalpark som ligg i Trøndelag fylke i kommunane Verdal, Steinkjer, Snåsa, Grong og Lierne. Nasjonalparken utgjer eit område på 1924 kvadratkilometer og vart oppretta ved kongeleg resolusjon 17. desember 2004.
Sulitjelma kapell
Sulitjelma kapell er eit kapell frå 1996 i Fauske kommune i Nordland fylke. Kapellet ligg på den nye kyrkjegarden i Sulitjelma, på sørsida av Langevatnet.
Fanastøl behandlingshjem
Heimen opna i 1964 av Bergen Røde Kors Barnehjelp. I 1992 tok Hordaland fylkeskommune over institusjonen, som då hadde åtte plassar. Institusjonen vart nedlagd i 2000.
Rapping
Nokre av dei best kjende rapparane i 2000-åra er Jay-Z, 50 Cent, Dr. Dre, Snoop Dogg, Tupac og Eminem. I Noreg er Karpe Diem, Paperboys, Klovner i Kamp, Tungtvann, OnklP og Gatas Parlament kjende namn.
Mariner 2
Mariner 2 var den andre romsonda i det amerikanske Marinerprogrammet. Romsonden vart skoten opp 27. august 1962, ein månad etter at Mariner 1 feila kort tid etter oppskyting. Mariner 2 vart den første romsonda som vitja ein annan planet enn jorda då den flaug forbi planeten Venus i 14. desember, 1962.
Sulitjelma kyrkje
Sulitjelma kyrkje er ei langkyrkje frå 1899 i Sulitjelma i Fauske kommune i Nordland fylke.
Byggverket er i tre og skal vere bygd med 250 plassar.
Pet Sounds
Komposisjon
Det største bidraget til Love på «I Know There's an Answer» skal visstnok ha vore at han var sterkt imot den opphavlege tittelen på songen, «Hang On to Your Ego» og at songen måtte delvis skrivast om. Den opphavlege teksten skapte oppstyr i bandet sidan han var skriven under sterk påverknad av LSD. Avgjersla om å endre teksten vart likevel teken av Brian Wilson sjølv.
Innspelinga
Wilson hadde utvikla produksjonsmetodane sine over fleire år og nådde høgdepunktet under innspelinga av Pet Sounds frå seint i 1965 og tidleg i 1966. Metoden til Wilson var på ein måte bygd på den kjende «Wall of Sound»-teknikken til mentoren og rivalen hans, Phil Spector. Faktisk har Wilson fortalt at han gav albumet namn etter initialane til Spector. Med ein ny åttesporsopptakar frå Ampex produserte Wilson komplekse spor med ei gruppe studiomusikarar som stundom har vorte kalla The Wrecking Crew.
Nye utgåver
I 1997 kom boksen The Pet Sounds Sessions som inneheldt den originale monoutgåva, den første stereoutgåva og tre CDar med unytta spor og øvingar. Stereomiksen vart gjeven ut på vinyl og CD i 1999 og igjen i 2001 i lag med monoutgåva og «Hang On to Your Ego» som bonusspor.
I 2008 kom ei enkel LP-utgåve på vinyl med ein kopi av det opphavlege plateomslaget.
Rondane nasjonalpark
Bruk av nasjonalparken
Verneforskrifta tillèt bruk av fjellområda til husdyrbeite og tradisjonelt friluftsliv.
Pet Sounds
Mottaking
I 1995, nesten tretti år etter det kom ut, stemnde ein jury som bestod av musikarar, låtskrivarar og produsentar samla saman av magasinet MOJO albumet til det største gjennom tidene. Det vart òg plassert på førsteplass på lista til New Musical Express over dei 100 største albuma. I 1997 vart Pet Sounds kalla det 26. beste albumet gjennom tidene i ei avstemming halde av HMV, Channel 4, The Guardian og Classic FM i Storbritannia. I 2006 stemnde lesarane av Q albumet til 18. plass over dei største gjennom tidene. Kritikarar i det tyske magasinet Spex kåra albumet til det beste på 1900-talet i 2001 og TV-kanalen VH1 hadde albumet på tredjeplass. The Times kåra òg albumet til det beste gjennom tidene. Albumet ligg på 2. plass på musikkmagasinet Rolling Stone si liste over dei 500 største albuma gjennom tidene, berre bak nettopp Sgt. Pepper's Lonely Hearts Club Band av The Beatles. I 2004 vart albumet ei av 50 plater som vart vald ut av Library of Congress for National Recording Registry.
Medverkande
Etter Alan Boyd og Craig Slowinski, utanom der andre er nemnt.
Rondane nasjonalpark
Fjelltoppar
Det er ti fjelltoppar i Rondane som ragar over 2 000 moh.:
The Last Beat of My Heart
«The Last Beat of My Heart» er ein song av det engelske rockebandet Siouxsie and the Banshees. Han kom ut seint i 1988 som den tredje og siste singelen frå det niande studioalbumet deira, Peepshow.
Musikk og mottaking
Fleire musikarar hylla seinare songen. The Decemberists meinte songen var ein av dei beste Siouxsie and the Banshees-songane. Arcade Fire-songaren Win Butler føreslo at bandet DeVotchKa skulle spele inn songen, noko dei gjorde i 2006 på EP-enCurse Your Little Heart. The Flowers of Hell gav ut ein versjon i 2012 på albumet deira Odes.
Rush
Pause og comeback (1997–2018)
For å feire 30-årsjubileet til Rush vart det i juni 2004 spelt inn ein studio-EP, Feedback med åtte songar av band Rush hadde hatt som inspirasjon. Same år tok Rush ein turné for å markere 30-årsjubileet. Konserten i Frankfurt 24. september 2004 vart filma og utgjeve på DVD. DVD-en vart kalla R30: 30th Anniversary World Tour.
I 2007 gav dei ut albumet Snakes & Arrows. Turneen etter albumet starta 13. juni i Atlanta og som vart avslutta 29. oktober i Helsingfors. Dei gjesta òg Oslo med konsert i Oslo Spektrum 26. oktober. Dette var den første konserten deira i Noreg sidan 1979. Konsertane i Rotterdam på denne turneen vart filma med tanke på ein ny DVD-utgjeving og i april 2008 kom Snakes & Arrows Live. I 2008 framførte dei Tom Sawyer på The Colbert Report.
Strandafjorden
Strandafjorden har også inspirert artistar, slik som Stein Torleif Bjella. Og Dag H. Nestegard.
Vakhrusjeve
Bokovo-Khrustalne (ukrainsk Боково-Хрустальне, russisk Боково-Хрустальное, Bokovo-Khrustalnoje) eller Vakhrusjeve (ukrainsk Вахрушеве, russisk Вахрушево, Vakrusjevo) er ein by i Luhansk oblast (provins) i Ukraina. Sidan 2014 har byen vore kontrollert av den såkalla folkerepublikken Luhansk. Byen har kring 12 000 innbyggjarar (2011).
Storevatnet i Hemsedal
Storevatnet er ein innsjø som ligg i Hemsedal kommune i Viken fylke. Innsjøen vart regulert i samband med utbygginga av Åbjøra kraftverk, og høgda på vasspegelen kan variere med tre meter.
Radovljica
Radovljica er ein kommune nord i regionen Gorenjska i Slovenia. Kommunen har ca. 18,600 innbyggjarar og eit areal på 118 m². Kommunesenteret er landsbyen Radovljica.
St. Thomaskyrkja på Filefjell
St. Thomaskyrkja var opphavleg ei lita stavkyrkje på Filefjell i Vang kommune i Valdres. Ho låg lenge i ruinar, men ei ny kyrkje blei reist på staden og innvigd i 1971.
Åkerbær
Hybridar
Åkerbær kan danne hybrid med teiebær og med alaskaåkerbær. Den siste går under namnet allåkerbær.
John Ole Askedal
John Ole Askedal er professor i germanistikk ved Universitetet i Oslo. Fagområda hans er både tysk og nordisk språkvitskap. Han har vore styrar for Germanistisk institutt. Askedal er medlem av Det Norske Akademi.
Henry Rawlinson
Rawlinson var tilknytt Det britiske austindiakompaniet og arbeidde for britiske interesser i India og Iran under «Det store spelet» mot Russland om innverknad i Asia. Han var òg britisk parlamentsmedlem.
Karriere
Tilbake i Europa gav Rawlinson ofte råd om politik i Austen. Han tok imot sjahen av Persia då denne vitja England i 1873 og 1889, og bidrog ved verdsutstillinga i Paris i 1878 og India- og koloniutstillinga i 1886. Rawlinson døydde i 1895 i London.
Slaget ved Soor
Slaget
General Buddenbrock sine kavaleristar opna åtaket med å drive dei austerrikske hestane ned frå høgda. Kavaleriåtaket sprang derimot inn i det austerrikske infanteriet og vart jaga tilbake av geværeld. Graner-Koppe vart så angripe av infanteristane. Dei prøyssiske elitegrenaderane marsjerte opp rett føre kanonane og vart sterkt redusert av kanon- og geværeld. Den andre linja sprang framover og kjempa seg gjennom dei austerrikske grenaderane, tok toppen og sette det farlege batteriet ut av spel.
Sørskot kapell
Kapellet er både forsamlingshus for kyrkjelyden og kapell.
Namnetabu
Namnetabu er ei form for språktabu der ein unngår å bruka visse namn. Både særnamn og samnamn kan omfattast av tabu. Det finst mange ulike former for namnetabu i ulike samfunn, frå forbod mot å omtala byttedyr til forbod mot å skriva namnet til ein keisar, og fleire ulike grunnar til å la vera å bruka namna, til dømes at ein må visa respekt eller trur det vil bringa ulukke å bruka namnet.
Indo-gresk kultur
Bakgrunn
Aleksander den store trengde fram til den panjabiske Bjas-elva i 326 f.Kr. Dette er det første sikre årstalet i indisk historie. Etter at han døydde blei greske herskarar verande i nordvestlege India, Pakistan og Afghanistan. Indiske kjelder hadde kalla det greske kongedømet Baktria Yavana. Frå rundt 175 f.Kr. brukte dei same nemninga om det indo-greske kongedømet i Panjab.
Storozjynets
Storozjynets (ukrainsk Сторожинець, Storozjynets) er ein liten by i Tsjernivtsi oblast vest i Ukraina, nord for grensa med Romania. Han er det administrative senteret i Storozjynets rajon og ligg kring 20 km sørvest for Tsjernivtsi.
Namnetabu
Rang
I India blir det rekna som respektlaust å tiltala eldre personar med namnet deira. I staden har ein kompliserte system for titlar som erstattar namna. Personar som er litt eldre blir gjerne tiltala med det respektfulle «dsji» (ji) på hindi. Overalt i India kan dei òg kallast «storebror», «storesøster» eller liknande. Personar som høyrer til ein tidlegare generasjon blir gjerne «tante» eller «onkel», medan dei som er endå eldre blir kalla «mor», «far», «bestemor» eller «bestefar».
Det statlege namnetabuet i Kina var eit forbod mot å bruka personnamnet til keisaren og forfedrane hans. Forbod mot å bruka keisarnamn var langvarig, og hadde mange følgje. Under Qin-dynastiet unngjekk ein Qin Shi Huang (260 f.Kr.–210 f.Kr.) sitt namn Zheng (政), slik at den fyrste månaden i året «zheng yue» (正月, 'den opprette månaden') i staden vart kalla «duan yue» (端月, 'den korrekte/opprette månaden'). Keisar Xuanzong av Tang (685-762) gav ordre om at undersåttar med slektsnamnet Ji måtte endra namn til Zhou for å imøtekoma tabuet mot å bruka personnamnet hans, Longji. I 1777 skreiv Wang Xi Hou den dåverande keisaren Qianlong sitt namn på ei bok, noko som førte til at både Wang Xi Hou og slektningane hans vart avretta.
Dei nordegeiske øyane
Dei nordegeiske øyane er fleire øyar nord i Egearhavet, som høyrer til Hellas og Tyrkia. Øyane dannar ikkje ei samanhengande rekkje av øyar, men er samla saman av turistmessige og administrative årsaker. Sør for øygruppa ligg Dodekanesane og i vest ligg Kykladane og Dei nordlege Sporadane.
Innanfor gruppa som ligg langs kysten av Tyrkia er den greske øya Límnos og dei tyrkiske øyane Gökçeada (gresk Ímvros) og Bozcaada (gresk Ténedos). Dei største øyane i Det thrakiske havet lengst nord, er dei greske øyane Samothráki og Thásos.
Tor Guttu
Tor Guttu er ein norsk språkvitar og riksmålsmann. Han er emeritert fyrsteamanuensis i nordisk språkvitskap ved Universitetet i Oslo og har òg vore styrar for Institutt for nordistikk og litteraturvitenskap (UiO). Guttu er òg redaktør for ei rekkje ordbøker som er utgjevne av Kunnskapsforlaget. M.a. har han vore redaktør for Norsk ordbok, Norsk rettskrivning, Norsk rimordbok og Riksmålsordlisten. Han er hovudredaktør for Det Norske Akademis store ordbok (Norsk Riksmålsordbok). Guttu er 1. viseformann i Riksmålsforbundet (sidan 1990) og medlem i presidiet i Det Norske Akademi for Sprog og Litteratur (sidan 1983), der han vart innvald i 1977. I 1994 fekk han Det historisk-filosofiske fakultets formidlingspris. Guttu var medlem i Norsk språkråd, som representant for Riksmålsforbundet, frå 1980 til Norsk språkråd vart lagt ned i 2005. Guttu vart cand. philol. i 1964 med nordisk språkleg hovudfag og tysk og musikk mellomfag. Han vart 1. januar 1965 tilsett i Det norske litterære ordboksverk, som i 1972 vart til Avdeling for bokmål då Norsk leksikografisk institutt vart oppretta ved Universitetet i Oslo. Instituttet vart i 1989 innlemma i Institutt for nordistikk og litteraturvitenskap. Guttu gjekk av med pensjon 1. januar 2006.
Dei egeiske øyane
Dei greske egeiske øyane er ein av dei tradisjonelle regionane i Hellas. Dei er delt inn i fleire grupper (frå nord til sør):
Vulkanar i Italia
Aktive vulkanar
Tre av vulkanane i Italia har hatt utbrot dei siste hundre åra:
Çamyuva
Çamyuva er ein liten by i Antalya sørvest i Tyrkia som ligg sør for Kemer.