cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
क्यालिस्टोगा, क्यालिफोर्निया
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ५१९० दु धासा थ्व थासे २२४९ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३८.५८१३५७ उत्तर व देशान्तर १२२.५८२७५७ पश्चिम खः । थ्व थासे ६७२९७५३ वर्ग मिटर (२.५९८३७२ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
लिधंसा
पुचः:क्यालिफोर्नियायागु शहर
उमरगा तालुका
उमरगा तालुका भारतया महाराष्ट्र राज्यया उस्मानाबाद जिल्लाया छगू तालुका ख। थ्व तालुकाया क्षेत्रफल 1,493.4 वर्ग किमि दु। थ्व तालुकाय् ११२गु गां दु। थ्व तालुकाया कूल जनसंख्या 162,405 दु धाःसा जनघनत्त्व 109 दु।
गां
थ्व जिल्लाया गां थ्व कथं दु-
स्वयादिसँ
पुचः:महाराष्ट्र
छात्राः
छात्राः छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
कटकटाल रुद्रय्य (सन् १९७८या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
हरिहरपुर ४
स्रोत
Hariharpur
अवचरक् कल्याणम् (सन् १९७२या संकिपा)
अवचरक् कल्याणम् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७२य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
आधत्स्व
आधत्स्व छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
खटोला तखतपुर मण्डल
खटोला तखतपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया विलासपुर जिल्लाया तखतपुर मण्डलया छगू गां ख।
आधत्स्व
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
खटोला तखतपुर मण्डल
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
आधत्स्व
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
खटोला तखतपुर मण्डल
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
आधत्स्व
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
क्ले सिटी, इलियोनोई
क्ले सिटी संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इलियोनोई राज्ययागु छगु भिलेज खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या १००० दु धासा थ्व थासे ४८६ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३८.६८६८८३ उत्तर व देशान्तर ८८.३५३१२१ पश्चिम खः । थ्व थासे ४६१६५९९ वर्ग मिटर (१.७८२४७९ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
वॆटिक्कॆट्ट् (मलयालम संकिपा)
वॆटिक्कॆट्ट् (मलयालम भाषा:വെടിക്കെട്ട്) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८०य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
मसपाटी, पिथौरागढ (सदर) तहसील
मसपाटी भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  पिथौरागढ जनपदया  पिथौरागढ (सदर) तहसीलया छगु गां ख। सकल भारतया ६३८५९६ गां व उत्तराखण्डया १६८२६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् कुमाँउ जातिया मनुतेगु उपस्थिति दु। थ्व थासय् भारोपेली भाषा परिवारया पहाडी भाषाया कुमाँउ भाषा आपालं छ्येलिगु या।
इतिहास
हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् थ्व थाय्‌ दूगु थाय्‌यात न्हापानिसें हे ऋषिमुनितेगु तपोभूमिया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। ऐतिहासिक वर्णन कथं थ्व थासय् कुमाँउया स्थानीय कत्युरी वंशया जुजु, चन्द वंशया जुजु व डोटीया रायका पिंसं शासन याःगु खने दु। थ्व धुंका नेपाःया एकिकरण अभियानय् थ्व थाय्‌ नेपाःया अधीनय् लावन व येँ केन्द्रित नेपाःया छगू भूभागया रुपय् थ्व थाय्‌ स्थापित जुल। लिपा ब्रिटिसतेसं डिभाइड एण्ड रुलया नीतिकथं कुमाँउया स्थानीय क्षेत्रीयतेत थःगु पक्षय् कया नेपामि गोर्खा सेनानाप ल्वाकल। थ्व ल्वापूया लिच्वया कथं सुगौली सन्धि जुल व थ्व थाय्‌ नेपाःस्वया पृथक जुल। बिस्तारं ब्रिटिसतेसं थ्व थाय्‌यात थःगु कब्जाय् काल। ब्रिटिसतेसं भारत त्वते धुंका थ्व थाय्‌ उत्तर प्रदेश राज्यय् लाःवन। लिपा नोभेम्बर ९, सन् २०००य् थ्व थाय्‌ उत्तराखण्ड राज्यया कुमाँउ विभागय् लावन।
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  पिथौरागढ जनपदया  पिथौरागढ (सदर) तहसीलय् ला। थ्व छगू पहाडी थाय्‌ ख। थ्व थासय् ग्रीष्म ॠतु ग्रेगोरियन पात्रोया मार्च निसें मध्य जुन तक्क जुइ। वर्षा ॠतु मध्य जुन निसें अगस्ट तक्क जुइ। थ्व ईले बंगालया खाडीं वैगु फसं मनसुन वृष्टि याकी। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क शीत ॠतु जुइ। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क तापक्रम म्हो जुया वनि व ज्यानुवरीइ सिक्क चिकुइ। फेब्रुवरी तक्क चिकुला दयाच्वनि व मार्चं निसें तापमान अप्वया वइ।
कर्सी, कोलोर्याडो
कर्सी संयुक्त राज्य अमेरिकायागु कोलोर्याडो राज्ययागु छगु टाउन खः।
मसपाटी, पिथौरागढ (सदर) तहसील
संस्कृति
थ्व थाय्‌ पौराणिक काल निसें हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् च्वयातःगु हिमालय तपोभूमि खण्डय् लाःगु जूगुलिं थन हिन्दू धर्म व थ्व धर्म नाप स्वापू दूगु संस्कृतिया प्रभाव यक्व खने दु।
कर्सी, कोलोर्याडो
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या १३८९ दु धासा थ्व थासे ४८९ खा छें दु ।
मसपाटी, पिथौरागढ (सदर) तहसील
भाषा
भाषिक रुपय् थ्व थासय्‌ भारोपेली भाषा परिवारया इन्डो-इरानीया इन्डो-आर्यनया पहाडी भाषा पुचःया भाषातेगु छ्येला थन यक्व खने दु। थुकिलि मू कथं कुमाँउ भाषाया थी-थी भाषिका छ्येलिगु या। थ्व नापं थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली, गढवाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
कर्सी, कोलोर्याडो
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ४०.३८६०६ उत्तर व देशान्तर १०४.५६१४५३ पश्चिम खः । थ्व थासे २५२३०९३ वर्ग मिटर (०.९७४१७२ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
दारी
दारी (अंग्रेजी भाय:Dari), भारतयागु झारखण्ड राज्ययागु हजारीबाग जिल्लायागु  सहर खः।
सन् ५०२
५०२ ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु साधारण दँ खः।
अक्टोबर-डिसेम्बर
पुचः:५०२ पुचः:दँ
पुरुषऩ् ऎऩक्कु अरचऩ् (सन् १९९२या संकिपा)
पुरुषऩ् ऎऩक्कु अरचऩ् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९२य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
मेत्तुर
मेत्तुर (अंग्रेजी:Mettur), भारतयागु तामिल नाडु राज्ययागु  सालेम जिल्लायागु छगु सहर इलाका खः।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः । समुद्र सतह स्वया थ्व थाय १५३ मिटर (५०१ फुट) च्वे ला।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं मेत्तुर शहरयागु जनसंख्या ५३,७९० खः। थुकिली मिजंत ५१%, व मिसात ४९% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७३% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ८०% दु, व मिसातेगु साक्षरता ६६% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया मेत्तुर यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १०% ६ दं स्वया म्हो जु।
लिधंसा
पुचः:तामिल नाडुयागु शहर
हेन्री मतिसे
हेन्री मतिसे (डिसेम्बर ३१, सन् १८६९- नोभेम्बर ३, सन् १९५४) छम्ह फ्रेञ्च कलाकार ख। वय्कःयात वय्कःया रङ्गया छ्येला व वय्कःया तरल, सेल्लागु व न्हुगु किपा पद्धतिया निंतिं लुमंकिगु या। रङ्गकिपामि, च्वसा किपामि, प्रिन्टमेकर, व मूर्तिकारया रुपय् वय्कः २०गु शताब्दीया दकले नांजापिं कलाकारय् छम्ह ख। वय्कःयात न्हापा फौभिजमवादीया रुपय् चित्रित याःसां लिपा वना वय्कः शास्त्रीय फ्रेञ्च कलाया संरक्षकया रुपय् चित्रित जुयादिल। वय्कःया रङ्ग व किपाया दक्षताया लिच्वःया रुपय् बा-शताब्दीतक्कया ईले श्रृजना जूगु वय्कःया कलाकारितां वय्कःयात मोदर्न आर्तया छम्ह मू नायःया रुपय् पलिस्था यात।
पिनेया स्वापू
पुचः:वास्तुशास्त्री, शील्पकार व चित्रकार पुचः:French painters पुचः:French printmakers पुचः:Post-impressionist painters पुचः:Modern painters पुचः:Fauvism पुचः:Post-impressionist paintings पुचः:Henri Matisse paintings पुचः:People from Nord-Pas-de-Calais पुचः:१८६९य् बुगु पुचः:१९५४य् मदुगु पुचः:Deaths by myocardial infarction
क्रियातत्त्व
क्रियातत्त्व छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
खैदी नॆं. ७७ (सन् १९७८या संकिपा)
'''खैदी नॆं. ७७ ''' छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७८य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
थान्की, राजगढी तहसील
थान्की भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  उत्तरकाशी जनपदया  राजगढी तहसीलया छगु गां ख।
मण्डलवार सूचं
मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
आचीर्वातम् (सन् १९७२या संकिपा)
आचीर्वातम्  छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७२य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
हरिहरपुर ५
हरिहरपुर ५ (अंग्रेजी भाय:Hariharpur), नेपायागु लुम्बिनी अञ्चलयागु कपिलबस्तु जिल्लायागु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे880खा छेँ दु।
स्रोत
Hariharpur
बूरुगुपल्लि , खानापूर मण्डल
बूरुगुपल्लि, खानापूर मण्डल भारतया आन्ध्रप्रदेश राज्यया अदिलाबादु जिल्लाया खानापूर मण्डलया छगू थाय्‌ ख। सकल भारतया ६३८५९६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् द्रविडियन मूलया मनुतय्‌गु उपस्थिति दु। थ्व थासय् द्रविडिय भाषा परिवारया तेलुगु भाषा आपालं छ्येलिगु या।
श्रीनगर बैरिया
श्रीनगर बैरिया (अंग्रेजी:Shreenagar Bairiya), नेपा:यागु नारायणी अञ्चलयागु  बारा जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे ५३१ खा छेँ दु।
दर्री तखतपुर मण्डल
दर्री तखतपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया विलासपुर जिल्लाया तखतपुर मण्डलया छगू गां ख।
श्रीनगर बैरिया
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं श्रीनगर बैरिया यागु जनसंख्या ३७४८ खः। थुकिली मिजंत ५२%, व मिसात ४८% दु।
विल्क्कानुण्ट् स्वप्नङ्ङळ् (मलयालम संकिपा)
विल्क्कानुण्ट् स्वप्नङ्ङळ् (मलयालम भाषा:വില്ക്കാനുണ്ട് സ്വപ്നങ്ങള്) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८०य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
दर्री तखतपुर मण्डल
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
विल्क्कानुण्ट् स्वप्नङ्ङळ् (मलयालम संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
दर्री तखतपुर मण्डल
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
बूरुगुपल्लि , खानापूर मण्डल
इतिहास
ऐतरेय ब्राह्मण (ई.पू.८००) व महाभारत थें न्याःगु संस्कृत महाकाव्यय्‌ थ्व थाय्‌ आ दूगु थासय्‌ न्हापा दयाच्वंगु राज्यया वर्णन यानातःगु दु।
दर्री तखतपुर मण्डल
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
बूरुगुपल्लि , खानापूर मण्डल
इतिहास
शिलालेखीय प्रमाण कथं थ्व थासय्‌ न्हापा कुबेरकाद्वारा शासित छगू प्रारंभिक राज्य दूगु वर्णन या। मौर्यतयेसं ई.पू. ४गु शताब्दीइ थःगु शासन थन थ्यंकूगु खने दु। मौर्य वंशया पतन धुंका ई.पू. ३गु शताब्दीइ आन्ध्र शातवाहन स्वतनत्र जूगु व सन्‌ २२०इ शातवाहनतयेगु ह्रास धुंका ईक्ष्वाकु राजवंश, पल्लव, आनंद गोत्रिका, विष्णुकुंडीना, पूर्वी चालुक्य व चोलातयेगु शासन जूगु इतिहासय्‌ च्वयातःगु दु। थ्व थासय्‌ आपालं छ्येलिगु तेलुगु भाषा विनुकोंडातयेसं थःगु राजकालय्‌ राजभाषा दयेकूगु इतिहास दु। पल्नाडुया ल्वापू धुंका पूर्वी चालुक्यतय्‌गु शक्ति म्हो जुया १२ व १३गु शताब्दीइ काकतीय राजवंशतयेगु उदय जुल व लिपा सकल तेलुगू भूमि काकतीयतय्‌गु अधीनय्‌ लावन। सन्‌ १३२३इ दिल्लीया सुल्तान ग़ियास-उद-दिन तुग़लक़ं उलघ खानया अधीनय्‌ छ्वगु सेनां जुजु प्रतापरुद्रयात बन्दी दयेकुसां सन्‌ १३२६इ मुसुनूरी नायकतयेगु सफल विरोधी अभियानं प्रेरित जुया हरिहर व बुक्कातयेसं विजयनगर साम्राज्यया पलिस्था यात। सन्‌ १३४७य दिल्ली सल्तनतया विरुद्ध अला-उद-दीन हसन गंगूद्वारा दक्षिण भारतय्‌ छगू स्वतन्त्र मुस्लिम राष्ट्र, बहमनी राज्यया पलिस्था यायेधुंका थ्व थाय्‌ थ्व हे राज्यय्‌ लावन। १६गु व १७गु शताब्दीया अन्त तक्क कुतुबशाही राजवंशं थ्व थाय्‌यात थःगु अधीनय्‌ तल।
दर्री तखतपुर मण्डल
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
बूरुगुपल्लि , खानापूर मण्डल
इतिहास
औपनिवेशिक भारत कालय्‌ थ्व थाय्‌ ब्रिटिशतय्‌गु अधीनय्‌ लावन। भारत स्वतन्त्रता व आन्ध्रप्रदेश राज्यया पलिस्था धुंका थ्व थाय्‌ आन्द्रप्रदेश राज्यया छगू थाय्‌ जूवन।
दर्री तखतपुर मण्डल
स्वयादिसं
पुचः:तखतपुर मण्डल, विलासपुर जिल्ला
बूरुगुपल्लि , खानापूर मण्डल
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌या जलवायु गरम व आद्र जु। थ्व थाय्‌या जलवायु निर्धारणय्‌ दक्षिण पश्चिम मनसूनया यक्व भूमिका दु। थ्व थासय्‌ चिकुलाय्‌ वातावरण बांलाइ। थ्व थास्य्‌ ग्रीष्मकाल मार्च निसें जुन तक्क जुइ। थ्व लाय्‌ तापमान अप्वया च्वनि। जुलाई निसें सेप्टेम्बर तक्क उष्णकटिबंधीय बर्खा मौसम जुइ व थ्व बिले यक्व वा वइ। अक्टोबर ला नापं चिकुला न्ह्यथनि व अक्टोबर, नोभेम्बर, डिसेम्बर, ज्यानुवरी व फेब्रुवरी तक्क चिकुला जुइ।
अर्थ-व्यवस्था
थ्व थाय्‌या अर्थव्यवस्थाय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। जाकी, तु, कपाय्‌ आदि बाली थन बुइकिगु या।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाषा तेलुगू ख। थ्व भाषा नापं उर्दू, हिन्दी, अंग्रेजी, तमिल आदि नं भाषा थन थुइगु या। थ्व थाय्‌या मू जाति द्रविड नश्लया तेलुगू जाति ख। द्रविड जातिया नश्ल जुसां थ्व जाति आर्यनाप मिश्रित जूगु खने दु। थनया नसाःय्‌ जाकि आधारित नसाःया तःधंगु थाय्‌ दु। जाति अनुसार नसाः पाइगु या व हिन्दू ब्राम्हण नसाः प्रायः शाकाहार जुइ धाःसा मुस्मां तयेगु नसाः शाकाहार मजु। थनया नसाःय्‌ पच्चडी, आवकाय आदि अचार नांजा। नापं मनुतयेसं बिरयानी, डोसा आदि नं आपालं नइगु या। थनया परम्पराय्‌ आन्ध्र शास्त्रीय संगीत व प्याखं विशेषयाना कुचिपुडि नांजा। थन हनिगु मू नखःय्‌ संक्रांति, महा शिवरात्रि, होली, युगादि, श्री राम नवमी, वरलक्ष्मी व्रतम, राखी पूर्णिमा, विनायक चवथी, दशहरा, अट्ल तद्दी, दीपावली, ईद-उल-फ़ित्र, बक्र-ईद, मुहर्रम आदि ला। थन तेलुगु संकिपा व कर्नाटक संगीतया नं प्रभाव दु। थ्व थासय्‌ हिन्दू धर्म व मुस्मां धर्मया प्रभाव खने दु।
पिनेया स्वापू
Template:
पुचः:खानापूर मण्डल, अदिलाबादु जिल्ला पुचः: पुचः:खानापूर मण्डल, अदिलाबादु जिल्लाया थाय्‌ पुचः:Adilabadu
बागलुङ जिल्ला
बागलुङ जिल्ला नेपाःया पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रय् अवस्थित छगू जिल्ला ख। नेपाः दुनेया चिधंगु नेपाःया नामं नांजाःगु थ्व जिल्ला पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रया छगू पहाडी जिल्ला ख।
नामाकरण
छगू बाखँ कथं थ्व थासय् न्हापा यक्व धुं दयाच्वन। धुं यक्व दूगुलिं थ्व थाय्‌या मगराती जातितेसं छपं जुया धुंयात स्याइगु यात। इमिगु भाषाय् धुंयात बाघ धाइगु जुगुलिं थ्व थाय्‌यात 'बाघलुञ' वा 'ब्याघलु' जूजुं अपभ्रंश जुया बागलु्ङ जूवंगु खने दु।
थ्व जिल्लायात झोलुङ्गे तांया जिल्लाया नामं नं म्हसीकिगु या।
भूगोल
थ्व जिल्लाया भौगोलिक अवस्थिति थ्व कथं दु-
थ्व जिल्लाया क्षेत्रफल १ हजार ७ सय ८४ वर्ग किमि दु ।
जुम्लेली जुजु
१४गु शताव्दीइ जुम्लाया जुजुतयेसं थःगु राज्य विस्तार यानाच्वंगु ईले वि.सं. १४२९इ मलेबम् जुम्लाया जुजु जुल। वय्‌कलं पूर्वया यक्व राज्य त्यानादिल। बागलुङ जिल्लाया निशेल भुजेल धाःगु ४द्वं गुं लागाय् व ईले मगःतयेगु राज्य दयाच्वन। वः ईले रुकुमय् मलेबमया काय्‌ पिताम्बर व छे जैतुबमं शासन यानाच्वन। मगः जुजु तयेसं थ्व जिल्ला दूगु थाय्‌यात बांलाक्क संचालन यायेत रुकुमया राजधानी गोथामय् वना जुजु जैतुबमया ८म्ह किजा राजकुमारय् छम्ह फ्वन। जुजुं तःधिम्ह काय्‌ त्वता मेपिंइ न्ह्याम्ह यंकुसां जूगु आज्ञा बिल। आज्ञा ब्युगु चान्हे द्यनाच्वंगु थासय् माहिला राजकुमार आनन्दवमया छ्यं दूगु थासय् वन। थ्व खना वय्‌कःयात भुजेलतयेसं लुकुंछिना पर्वतय् यंकल। पर्वतेतयेसं थ्व जुजुयात स्वंगु नामं सःतिगु जुल- गोथामं वःगुलिं गोथम्ब, लुकुंछिना हःगुलिं पिठम्ब (खेँ भाषाय् जंयात पीठ्यु धाइ) व राजकुमारया नां आनन्द जूगुलिं आननद। जुजु नापं मुडुला कार्की रुचाल व पौडेलपिं नं जिल्लाय् वःगु किम्बदन्ती दु। वि.सं. १५१० नापं आनन्दवम सोलेपार पर्वतया जुजु जुल। वः ईले तक्क नं गल्कोट, विहुँकोट व चन्द्रकोटय् रजौटातयेसं शासन यानच्वन व अबिले बलेवा व बागलुङ माझकोटया अन्तरगतय् व थन्थाप चन्द्रकोटया अन्तर्गतय् लानच्वन।
आनन्द बम् व चन्द्रबम् धुंका डिम्ब नांया दिलिपं थःगु शासनकालय् विहुँकोट, गल्कोट व ताकमयात त्याना थःगु राज्ययात ४००० गुं नं १४००० गुंइ थ्यंकल। वय्‌कलं राज्यय् सु-व्यावस्था यायेत थ्वःगु माहिला किजायात डाँडाकोट, साहिँला किजायात विहुँकोट व कान्छा किजायात गल्कोटय् तयातल। जुजु डिम्व वर्षायामय् ढोरय् व चिकुलाबिले ताकमय् च्वना राज्य यानच्वन।
गल्कोट
ह्यामिलटन कथं गल्कोट छगू चिधंगु राज्य ख गन ३००० छेँ दयाच्वन। जुजुया दरबार गुँया च्वकाय् लानाच्वन। व दरबारया प्यखें ५०० खरया झुपडी दयाच्वन। गलकोटय् ३गु ली(तामा) व १गु नया खानी दयाच्वन। खानीइ आधिकारिक मनुतयेसं जक्क ज्या यायेदयाच्वन। जुजुया वार्षिक आम्दानी रु. ३५००।- दयाच्वन। गल्कोट राज्यया बारेय् कर्क प्याटि्रकं धाःसा छगू तःधंगु नगरया रुपय् वर्णन यानादिल। वय्‌कःकथं गल्कोट नांया छगू तःधंगु किल्ला दयाच्वन। थ्व गल्कोट चौविसी जुजुतयेगु राज्यय् छगू जुयाच्वन।
जुजु डिम्ब व नागबम
छगू वंशावलि कथं जुजु डिम्बया ईले गण्डकी व कर्णाली प्रदेशया जुजुतयेसं दिल्लीया बादशाहयात न्या-न्या दँय् "सिर्तो" यंकिगु जुयाच्वन। थ्व सिर्तोय् थःगु राज्यया कस्तुरीया विणा, वाज, डाँफे, मयुर, धुंया छ्यँगु, पश्मिनाया गा आदि दयाच्वन। जुजु डिम्बं युवराज नागवमयात वि.सं. १५३०नापं दिल्लीइ छ्वयादिल। बादशाहं "मल्ल" धाःगु पदवी ब्युगुलिं युवराज नागवम वबिलेनिसें नागवम मल्ल जुल। वय्‌कःया ईले हे त्याःगु मादीखोला पूर्वया डाँडाकोटयात अनया क्षेत्रीतयेसं मल्ल राज्य धका नां तल। थ्व थाय् आःतक्क नं नांजा।
जुजु प्रतापी नारायण
जुजु डिम्व १२० दँ तक्क म्वाःगु धैगु जनश्रुति दु। वय्‌कलं ८४ दँय् थःगु जेठा काय्‌ नागवम नं अस्वस्थ्य जूगुलिं छम्ह जक्क छेय्‌ प्रतापी नारायणयात वि.सं. १५९०नापं पर्वतया राज्य बिल। वय्‌कःया शासनकालय् थन यक्व जंगल दूगुलिं पशुपालन बांलात। नापं चि व लुं सँदेय्‌य् पैठारी जुल। प्रतापी नारायण मल्लं जुजु जुइवं हे पाल्पाली जुजु मुकुन्द सेनया म्ह्याय्‌नाप इहिपा यात। पाल्पामि जुजुं म्ह्याय्‌यात कालिका देवीया मुर्ति क्वसः बिया छ्वल। थ्व मुर्ति आ नं बागलुङ जिल्लाया सदरमुकाम बागलुङ बजार नापं कृष्ण गण्डकी खुसि व काठेखोलाया दोभाननापं छगू किसीसुँडे आकारया जंगलय् दूगु देगले कालिका भगवती देवीया कथं नांजा। देवीनाप पाल्पां खड्ग ज्वना वःगु खड्का क्षेत्रीयात थन पुजारी दयेकातल। जुजु प्रतापी नारायणं पलिस्था याःगु थ्व देगःया पूर्व ध्वखा चायेकेमज्युगु धइगु किम्बदन्ती दु। थ्व देगःया पूजा खर्चया निंतिं जुजुं छगू गुथिया पलिस्था यानादिल। जुजु प्रतापी नारायणया पाल्पानाप इहिपाया स्वापूं लिपा चौविसी राज्य पाल्पा व पर्वत बल्हाना वन। वय्‌कःया करिब ३० दँया शासनकाल धुंका थःगु जेठाम्ह काय्‌रा किरातीवम् मल्लयात गल्कोट, माहिला राजवम् मल्लयात पर्वत व कान्छा कल्याणवम् मल्लयात कास्कीया राज्य बिया थः काशीबास जुल।
शाहकाल
पृथ्वी नारायण शाहया नेपाः पुनर्एकिकरण बिले गुल्मी, अर्घाखाँची, प्युठान, पर्वत कब्जा याये धुंका बलेवा जुया बागलुङ नेपाः अधिराज्यय् लाःवन। शाहाकालया नेपाःया एकीकरण बिले थनया जुजुतयेसं युद्ध हे मयासें गोर्खाली सेना न्ह्यः आत्मसमर्पण याःगु ख।
मौसम
बागलुङ जिल्लाया हावापानी थ्व कथं दु -
क) उपोष्ण
ख) समशितोष्ण
ग) ठण्डा शितोष्ण
घ) लेकाली
ङ) हिमाली
थ्व जिल्लाया वाषिर्क औसत वर्षा २२०० मि.लि. दु धाःसा न्यूनतम वर्षा १०.९ मि.लि., अधिकतम तापक्रम ३७.५ डिग्री सेल्सियस व न्यूनतम तापक्रम ६.५ डिग्री सेल्सियस दु।
क्लेटन, इलियोनोई
क्लेटन संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इलियोनोई राज्ययागु छगु भिलेज खः।
बागलुङ जिल्ला
प्रशासन
thumb|right|250px|बागलुङ जिल्लाया प्रशासनिक क्षेत्रया किपा
बागलुङय् ३ संसदिय राजनीतिक क्षेत्र, १३ इलाका व ५९ गाविस दू धाःसा थ्व जिल्लाय् छगू नगरपालिका बागलुङ नगरपालिका दु। बागलुङ बजार जिल्लाया नापं धौलागिरी अञ्चलया नं सदरमुकाम ख।
क्लेटन, इलियोनोई
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ९०४ दु धासा थ्व थासे ३८४ खा छें दु ।
बागलुङ जिल्ला
प्रशासन
थ्व जिल्लाया गाविस/न.पा. थ्व कथं दु-
क्लेटन, इलियोनोई
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ४०.०२९२२ उत्तर व देशान्तर ९०.९५८१२२ पश्चिम खः । थ्व थासे २२६४३५५ वर्ग मिटर (०.८७४२७२ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ४९५९ वर्ग मिटर (०.००१९१५ वर्ग माइल) ल दु ।
बागलुङ जिल्ला
जनसंख्या
सन् २००१या जनगणना कथं थ्व जिल्लाया सकल जनसख्या २६८९३७ दु। थुकिलि मिसा १४५४०९ व मिजं १२३५२८ दु। अतः, थ्व जिल्लाया लैंगिक अनुपात ८५ (मिजं प्रति १०० मिसा) दु। थ्व जिल्लाया सकल परिवार ल्याखँ ५३५६५ दु धाःसा औसत परिवार सख्या ५.०२ म्ह दु।
सन् ५०३
५०३ ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु साधारण दँ खः।
बागलुङ जिल्ला
जनसंख्या
थ्व जिल्लाया वाषिर्क जनसंख्या वृद्धि द १.४६ प्रतिशत दु व जनसख्या दोव्वर जुइत मालिगु ई ३१ दँ दु। थ्व जिल्लाया जनघनत्व १५१ म्ह/वर्ग कि.मि दु। थ्व जिल्लाया नगरीय जनसंख्या ७.७५ प्रतिशत व ग्रामिण जनसंख्या ९२.२५ प्रतिशत दु।
सन् ५०३
अक्टोबर-डिसेम्बर
पुचः:५०३ पुचः:दँ
बागलुङ जिल्ला
जनसंख्या
थ्व जिल्लाया साक्षरता प्रतिशत ५९.८२ दु गुकिलि मिसा साक्षरता प्रतिशतः ४८.३६ व मिजं साक्षरता प्रतिशतः ७१.२८ दु। थ्व जिल्लाया दक्ले अप्व साक्षरता प्रतिशत दूगु गाविस सिगाना (७३.४२) ख धाःसा दक्ले म्हो साक्षरता प्रतिशत दूगु गाविस राजकुत (२१.५३) ख।
थ्व जिल्लाया जातिगत बनौट थ्व कथं दु -
पॆरिय कवुण्टर् पॊण्णु (सन् १९९२या संकिपा)
पॆरिय कवुण्टर् पॊण्णु छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९२य् पिहांवगु खः।
बागलुङ जिल्ला
जनसंख्या
थ्व जिल्लाया पेशागत बनौट थ्व कथं दु -
पॆरिय कवुण्टर् पॊण्णु (सन् १९९२या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
बागलुङ जिल्ला
जनसंख्या
थ्व जिल्लाया मू भाषा खेँ भाषा, मगर भाषा, नेपालभाषा, तामाङ भाषा आदि ख।
नांजाःगु थाय्‌
थ्व जिल्लाया नांजाःगु थाय्‌ थ्व कथं दु -
जिल्लाया नांजाःगु वस्तु व प्राप्त जुइगु थाय्‌
क) नेपाली भों (लोक्ता) ताराखोला, तमान, वुंगादेभान
ख) बुट्टेनलीः सदरमुकाम, जलजला, अमरभुमी
ग) राडीपाखीः पाण्डवखानी, वुंगादोभान, निसी व रणसिंहकिटेनी
घ) स्लेट लोंहः तारा, अर्गल, अमरभुमी, नरेठाटी, हरिचौर,
ङ) कार्भिङ लोंहः कुश्मीशेरा, अमलाचौर लगायत गाविसया थाय्‌त
स्वास्थ्य
थ्व जिल्लाय् बागलुङ बजारय् छगू जिल्ला अस्पताल दु। थ्व जिल्लाय् ३ प्राथमिक स्वास्थ्य केन्द्र कुश्मीशेरा, हरिचौर व वुर्तिवाङय् दु । थ्व जिल्लाय् कूल ९ स्वास्थ्य चौकी दु व ४९ उपस्वास्थ्य चौकी दु। थ्व जिल्लाय् १ अञ्चल स्तरीय आयुर्वेदिक औषधालय (बागलुङ बजारय्) दु धाःसा गाविस स्तरय् ४ आयुर्वेदिक औषधालय क्रमशः दमेक, पैयुपाटा, विहु व जैदी वेलवगरय् दु ।
थ्व जिल्लाय् खनिगु मू ल्वेत निमोनिया, झारा,क्षयरोग, कुष्ठरोग, अउल आदि ख ।
लिधंसा
पुचः:नेपाःया जिल्ला पुचः:जिल्ला पुचः:नेपाः
नरसिंहारावुपालॆं (कृष्णा)
नरसिंहारावुपालॆं भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु कृष्णा जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् वीरुल्लपाडु मण्डलय् ला।
भूगोल
कृष्णा जिल्लायागु अक्षांश १५.४३' निसें १६.१०' उत्तर व देशान्तर ८०.००' निस ८१.३३' पूर्वय् ला । थ्व थाय् कृष्णा जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
आधाय
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
कुमार राजा (सन् १९७८या संकिपा)
कुमार राजा  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७८य् पिहांवगु खः।
आधाय
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
कुमार राजा (सन् १९७८या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
आधाय
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
कुमार राजा (सन् १९७८या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
पुचः:तेलुगु संकिपा
आधाय
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
करसु, सुरजपुर मण्डल
करसु, सुरजपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया सरगुजा जिल्लाया सुरजपुर मण्डलया छगू गां ख।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:सुरजपुर मण्डल, सरगुजा जिल्ला
इतय वीणै (सन् १९७२या संकिपा)
इतय वीणै छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७२य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
हरिहरपुर ६
हरिहरपुर ६ (अंग्रेजी भाय:Hariharpur), नेपायागु भेरी अञ्चलयागु सुर्खेत जिल्लायागु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे781खा छेँ दु।
चॆन्नंपल्लॆ (अनंतपुर)
चॆन्नंपल्लॆ भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु अनंतपुर जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् कंबदूरु मण्डलय् ला।
भूगोल
अनन्तपुर जिल्लायागु अक्षांश १३'४०' निसें १५'-१५' उत्तर व देशान्तर ७६'-५०' व ७८'-३०' पूर्वय् ला । थ्व थाय् अनन्तपुर जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, उर्दू आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
कीस्टोन, कोलोर्याडो
कीस्टोन संयुक्त राज्य अमेरिकायागु कोलोर्याडो राज्ययागु छगु सिडिपि खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ८२५ दु धासा थ्व थासे २६०६ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३९.६०४२३३ उत्तर व देशान्तर १०५.९४८१११ पश्चिम खः । थ्व थासे १०५२४९१०८ वर्ग मिटर (४०.६३६९१ वर्ग माइल) जमिन दु धासा १६८७२ वर्ग मिटर (०.००६५१४ वर्ग माइल) ल दु ।
लिधंसा
पुचः:कोलोर्याडोयागु शहर
कूलिज, एरिजोना
कूलिज संयुक्त राज्य अमेरिकायागु एरिजोना राज्ययागु छगु सिटी खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ७७८६ दु धासा थ्व थासे ३२१२ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३२.९७७१०५ उत्तर व देशान्तर १११.५२२९३३ पश्चिम खः । थ्व थासे १३०१७२८३ वर्ग मिटर (५.०२६००१ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
लिधंसा
पुचः:एरिजोनायागु शहर
म्हस्ला
म्हस्ला (अंग्रेजी:Mhasla), भारतयागु महाराष्ट्र राज्ययागु  रायगढ जिल्लायागु छगु  सहर खः।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः । समुद्र सतह स्वया थ्व थाय ९३ मिटर (३०५ फुट) च्वे ला।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं म्हस्ला शहरयागु जनसंख्या ८७६२ खः। थुकिली मिजंत ४९%, व मिसात ५१% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७३% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७६% दु, व मिसातेगु साक्षरता ७०% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया म्हस्ला यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १५% ६ दं स्वया म्हो जु।
हरमनी-तल्ली, थराली तहसील
हरमनी-तल्ली भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  चमोली जनपदया  थराली तहसीलया छगु गां ख। सकल भारतया ६३८५९६ गां व उत्तराखण्डया १६८२६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् गढवाली मनुतेगु उपस्थिति दु। थ्व थासय् भारोपेली भाषा परिवारया पहाडी भाषाया गढवाली भाषा आपालं छ्येलिगु या।
इतिहास
हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् थ्व थाय्‌ दूगु थाय्‌यात न्हापानिसें हे ऋषिमुनितेगु तपोभूमिया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। ऐतिहासिक वर्णन कथं थ्व थाय् रजौटातेगु अधीनय दूगु ५२गढय् छगूलि ला। लिपा अजय पालया नेतृत्वय् पलिस्था जूगु गढवाल अधिराज्यय् थ्व थाय्‌ लावन। थ्व धुंका नेपाःया एकिकरण अभियानय् थ्व थाय्‌ नेपाःया अधीनय् लावन व येँ केन्द्रित नेपाःया छगू भूभागया रुपय् थ्व थाय्‌ स्थापित जुल। लिपा ब्रिटिसतेसं डिभाइड एण्ड रुलया नीतिकथं गढवालया स्थानीय क्षेत्रीयतेत थःगु पक्षय् कया नेपामि गोर्खा सेनानाप ल्वाकल। थ्व ल्वापूया लिच्वया कथं सुगौली सन्धि जुल व थ्व थाय्‌ नेपाःस्वया पृथक जुल। बिस्तारं ब्रिटिसतेसं थ्व थाय्‌यात थःगु प्रभावय् काल। ब्रिटिसतेसं भारत त्वते धुंका थ्व थाय्‌ उत्तर प्रदेश राज्यय् लाःवन। लिपा नोभेम्बर ९, सन् २०००य् थ्व थाय्‌ उत्तराखण्ड राज्यया कुमाँउ विभागय् लावन।
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  चमोली जनपदया  थराली तहसीलय् ला। थ्व छगू पहाडी थाय्‌ ख। थ्व थासय् ग्रीष्म ॠतु ग्रेगोरियन पात्रोया मार्च निसें मध्य जुन तक्क जुइ। वर्षा ॠतु मध्य जुन निसें अगस्ट तक्क जुइ। थ्व ईले बंगालया खाडीं वैगु फसं मनसुन वृष्टि याकी। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क शीत ॠतु जुइ। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क तापक्रम म्हो जुया वनि व ज्यानुवरीइ सिक्क चिकुइ। फेब्रुवरी तक्क चिकुला दयाच्वनि व मार्चं निसें तापमान अप्वया वइ।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय् बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। नापं पहाडी लागाय् दूगु थाय्‌ जूगुलिं थ्व थासय् पर्यटन, जडिबुटी आदिया नं सम्भाव्यता मदूगु मखु। भारतया उत्तराखण्ड राज्यया मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
संस्कृति
थ्व थाय्‌ पौराणिक काल निसें हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् च्वयातःगु हिमालय तपोभूमि खण्डय् लाःगु जूगुलिं थन हिन्दू धर्म व थ्व धर्म नाप स्वापू दूगु संस्कृतिया प्रभाव यक्व खने दु।
भाषा
भाषिक रुपय् थ्व थासय्‌ भारोपेली भाषा परिवारया इन्डो-इरानीया इन्डो-आर्यनया पहाडी भाषा पुचःया भाषातेगु छ्येला थन यक्व खने दु। थुकिलि मू कथं गढवाली भाषाया थी-थी भाषिका छ्येलिगु या। थ्व नापं थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली, कुमाँउ आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
सीजः
थ्व छगु तत्त्व (एलेमेन्ट) ख:|
लिधंसा
पुचः:सीजः
दरिबा
दरिबा (अंग्रेजी भाय:Dariba), भारतयागु राजस्थान राज्ययागु राजसमन्द जिल्लायागु  सहर खः।
भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः । थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ४७९ मिटर (१५७१ फिट)।
आधार
आधार धागु छुं विषय वा वस्तुया दक्ले जग वा क्वेयागु वस्तु वा विचाः ख।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् ("आधारः"या रुपय्) जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
कार्बोन
thumb|कार्बन परमाणु कार्बोन वा कार्बन एटमिक ल्याखँ ६ दूगु व रसायनिक चिं C दूगु छगू रासायनिक तत्व ख। पिरियोडिक टेबलय् समूह १४या छगू सदस्य जूगुलिं थ्व तत्त्व अधातु व टेट्राभ्यालेन्ट जुइ अतः, थुकिया प्यंगु इलेक्ट्रोन कोभ्यालेन्ट रासायनिक बण्ड देकेया निंतिं उपलब्ध जुइ। कार्बोनया ३गु प्राकृतिक आइसोटोप खने दु। थुकिलि १२ C व १३ C स्थिर (stable) जुइ धाःसा १४ C रेडियोएक्टिभ जुइ व हाफ लाइफ करिब ५७३०या गतिइ ध्वगिनावनि (decay)। कार्बोन मनुतेसम् प्राचीनकाल निसें स्युगु म्हो तत्त्वय् छगू ख। कार्बोन धाःगु नां लातिन भाषाया कार्बो धाःगु खँग्वलं वःगु ख। लातिन भाषाय् कार्बोया अर्थ ह्येंग्वा ख। लातिन भाषानाप स्वापू तैगु रोमान्स व स्लाभिक परिवारया भाषाय् कार्बोन धाःगु खँग्वः तत्त्व व ह्येंग्वा निगु हे या निंतिं छ्येलि।
कार्बनया यक्व कथंया एलोट्रपत दु। थुकिलि दक्ले नांजाःगु एलोट्रपय् ग्राफाइट (सीसा), हेरा व आकारहीन(एमर्फस) कार्बन ख। कार्बनया भौतिक गुण एलोट्रोपिक फर्म कथं पायेगु या। फार्म के साथ बदलती हैं. दसु, हेरा अत्यधिक पारदर्शी जुइ, गनकि ग्रेफाइट अपारदर्शी जुइ व हाकुइसे च्वनि। ग्रेफाइट भोंतय् ध्व सालेछिंक नाइसे च्वनि धाःसा हेरा दक्ले छाःगु व कडा वस्तुइ छगू ख। ग्रेफाइट छगू बांलाःगु विद्युत कंडक्टर खः धाःसा हेराया विद्युत कम्डक्टिभिटी म्हो जक्क दु। सामान्य अवस्थाय् हेरा, सकल ज्ञात वस्तुइ सर्वोच्च तापीय चालकता (कन्डक्टिभिटी) दूगु वस्तु ख। कार्बनया सकल एलोट्रोपत सामान्य अवस्थाय् ठोस अवस्थाय् दयाच्वनिगु जुसां ग्रेफाइट धाःसा दक्ले थर्मोडाइनामिकल्ली स्थिर जु।
स्वयादिसँ
पुचः:कार्बोन
यौवनदाहं (मलयालम संकिपा)
यौवनदाहं (मलयालम भाषा:യൌവനദാഹം) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८०य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
पिनोली, द्वाराहाट तहसील
पिनोली भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  अल्मोड़ा जनपदया  द्वाराहाट तहसीलया छगु गां ख। सकल भारतया ६३८५९६ गां व उत्तराखण्डया १६८२६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् कुमाँउ जातिया मनुतेगु उपस्थिति दु। थ्व थासय् भारोपेली भाषा परिवारया पहाडी भाषाया कुमाँउ भाषा आपालं छ्येलिगु या।
इतिहास
हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् थ्व थाय्‌ दूगु थाय्‌यात न्हापानिसें हे ऋषिमुनितेगु तपोभूमिया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। ऐतिहासिक वर्णन कथं थ्व थासय् कुमाँउया स्थानीय कत्युरी वंशया जुजु, चन्द वंशया जुजु व डोटीया रायका पिंसं शासन याःगु खने दु। थ्व धुंका नेपाःया एकिकरण अभियानय् थ्व थाय्‌ नेपाःया अधीनय् लावन व येँ केन्द्रित नेपाःया छगू भूभागया रुपय् थ्व थाय्‌ स्थापित जुल। लिपा ब्रिटिसतेसं डिभाइड एण्ड रुलया नीतिकथं कुमाँउया स्थानीय क्षेत्रीयतेत थःगु पक्षय् कया नेपामि गोर्खा सेनानाप ल्वाकल। थ्व ल्वापूया लिच्वया कथं सुगौली सन्धि जुल व थ्व थाय्‌ नेपाःस्वया पृथक जुल। बिस्तारं ब्रिटिसतेसं थ्व थाय्‌यात थःगु कब्जाय् काल। ब्रिटिसतेसं भारत त्वते धुंका थ्व थाय्‌ उत्तर प्रदेश राज्यय् लाःवन। लिपा नोभेम्बर ९, सन् २०००य् थ्व थाय्‌ उत्तराखण्ड राज्यया कुमाँउ विभागय् लावन।
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  अल्मोड़ा जनपदया  द्वाराहाट तहसीलय् ला। थ्व छगू पहाडी थाय्‌ ख। थ्व थासय् ग्रीष्म ॠतु ग्रेगोरियन पात्रोया मार्च निसें मध्य जुन तक्क जुइ। वर्षा ॠतु मध्य जुन निसें अगस्ट तक्क जुइ। थ्व ईले बंगालया खाडीं वैगु फसं मनसुन वृष्टि याकी। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क शीत ॠतु जुइ। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क तापक्रम म्हो जुया वनि व ज्यानुवरीइ सिक्क चिकुइ। फेब्रुवरी तक्क चिकुला दयाच्वनि व मार्चं निसें तापमान अप्वया वइ।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय् बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। नापं पहाडी लागाय् दूगु थाय्‌ जूगुलिं थ्व थासय् पर्यटन, जडिबुटी आदिया नं सम्भाव्यता मदूगु मखु। भारतया उत्तराखण्ड राज्यया मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
संस्कृति
थ्व थाय्‌ पौराणिक काल निसें हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् च्वयातःगु हिमालय तपोभूमि खण्डय् लाःगु जूगुलिं थन हिन्दू धर्म व थ्व धर्म नाप स्वापू दूगु संस्कृतिया प्रभाव यक्व खने दु।
भाषा
भाषिक रुपय् थ्व थासय्‌ भारोपेली भाषा परिवारया इन्डो-इरानीया इन्डो-आर्यनया पहाडी भाषा पुचःया भाषातेगु छ्येला थन यक्व खने दु। थुकिलि मू कथं कुमाँउ भाषाया थी-थी भाषिका छ्येलिगु या। थ्व नापं थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली, गढवाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
पॊण्टाट्टि राज्यम् (सन् १९९२या संकिपा)
पॊण्टाट्टि राज्यम् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९२य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
श्रीनाथकोत
श्रीनाथकोत (अंग्रेजी:Shreenathkot), नेपा:यागु गण्डकी अञ्चलयागु  गोर्खा जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे ७२२ खा छेँ दु।
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं श्रीनाथकोत यागु जनसंख्या ३८५१ खः। थुकिली मिजंत ४८%, व मिसात ५२% दु।
कळंब तालुका
कळंब तालुका महाराष्ट्रया उस्मानाबाद जिल्लाया छगू तालुका ख।
लायर् विश्वनाध् (सन् १९७८या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
इतो ऎन्तऩ् तॆय्वम् (सन् १९७२या संकिपा)
इतो ऎन्तऩ् तॆय्वम् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७२य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
क्रियाभिः
क्रियाभिः छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
अम्ल
अम्ल (मराठी: ऍसिड) (यक्व थासय् जेनेरिक सूत्र कथं HA [H+A−]) सांस्कृतिक कथं रसायनिक कम्पाउण्ड ख। थ्व कम्पाउण्डयात लःया सम्पर्कय् तयेबिले छगू सोलुसन पिकई गुकिया हायड्रोजन आयन ऍक्टिव्हिटी शुद्ध लया स्वया अप्व जुइ, वा pH ७.० स्वया म्हो जुइ। थ्व परिभाषा अम्लया आधुनिक परिभाषाया नापं ला। आधुनिक परिभाषाय् जोहानेस निकोलस ब्रोन्स्टेड व मार्टिन लौरीया परिभाषा दु, इमिसं स्वतन्त्र कथं अम्लयात क्षारयात हायड्रोजन आयन (H+) बीइगु कम्पाउन्ड धका परिभाषित याना तःगु दु । साधारण दसुलि ऍसेटिक ऍसिड (व्हिनेगरय्) व सल्फ्युरिक अम्ल (कार बॅटरीइ छ्य्‌लिगु) आदि ला। अम्ल/क्षार व्यवस्था रिडक्स रिऍक्शन स्वया पा। अम्ल/क्षार व्यवस्थाय् रिडक्सय् थें ऑक्सिडेशन स्टेट पाइमखु।
परिभाषा
"अम्ल" धाःगु खँग्वः संस्कृत शब्दं वःगु ख। रसायन शास्त्रय् दुथने धुंका थ्व खँग्वःयात निश्चित रसायनिक अर्थय् छ्येलिगु या। अम्लयात परिभाषित यायेगु प्यंगु साधारण प्रकृया दु:
दक्ले साधारण सिद्धान्त मजुसां ब्रोन्स्टेड-लौरी सिद्धान्त व परिभाषा दक्ले आपालं छ्य्‌लातःगु खने दु। अम्लया क्षमता, थ्व परिभाषा कथं, हाइड्रोनियमया स्टेबिलिटी व डिसोसियसनय् सोल्भेन्ट कञ्जुगेट बेसय् आधारित दु। कञ्जुगेट क्षारया अप्वइगु वा म्हो स्टेबिलिटीं कम्पाउण्डय् दैगु अप्व या म्हो अम्लीयतायात असर याइ। अम्लीयताया विचाः आपालं अर्‍ग्यानिक अम्ल दसु कार्बोक्जिलिक अम्लय् छ्येलिगु या। मोलेकुलर अर्बिटल परिभाषां (अन्-फिल्ड प्रोटोन अर्बाइटलं लोन पेयरयात ओभरल्याप याइगु विचा) लिवाइस परिभाषानाप स्वापू तः।
गुण
ब्रोन्स्टेड-लौरी अम्ल:
Acids are/can be gases, liquids, or solids. Respective examples (at 20 °C and 1 atm) are hydrogen chloride, sulfuric acid and citric acid. Solutions of acids in water are liquids, such as hydrochloric acid - an aqueous solution of hydrogen chloride. At 20 °C and 1 atm, linear carboxylic acids are liquids up to nonanoic acid (nine carbon atoms) and solids beginning from decanoic acid (ten carbon atoms). Aromatic carboxylic acids, the simplest being benzoic acid, are solids.
नामाकरण
क्लासिकल नामाकरणय् अम्लतेत इमिगु एनायन कथं नां बियातै। That ionic suffix is dropped and replaced with a new suffix (and sometimes prefix), according to the table below. For example, HCl has chloride as its anion, so the -ide suffix makes it take the form hydrochloric acid. In the IUPAC naming system, "aqueous" is simply added to the name of the ionic compound. Thus, for hydrogen chloride, the IUPAC name would be aqueous hydrogen chloride. The prefix "hydro-" is added only if the acid is made up of just hydrogen and one other element.
क्लासिकल नामाकरण:
रसायनिक गुण
In water the following equilibrium occurs between a weak acid (HA) and water, which acts as a base:
The acidity constant (or acid dissociation constant) is the equilibrium constant for the reaction of HA with water:
Strong acids have large Ka values (i.e. the reaction equilibrium lies far to the right; the acid is almost completely dissociated to H3O+ and A-). Strong acids include the heavier hydrohalic acids: hydrochloric acid (HCl), hydrobromic acid (HBr), and hydroiodic acid (HI). (However, hydrofluoric acid, HF, is relatively weak.) For example, the Ka value for hydrochloric acid (HCl) is 107.
Weak acids have small Ka values (i.e. at equilibrium significant amounts of HA and A− exist together in solution; modest levels of H3O+ are present; the acid is only partially dissociated). For example, the Ka value for acetic acid is 1.8 x 10-5. Most organic acids are weak acids. Oxoacids, which tend to contain central atoms in high oxidation states surrounded by oxygen may be quite strong or weak. Nitric acid, sulfuric acid, and perchloric acid are all strong acids, whereas nitrous acid, sulfurous acid and hypochlorous acid are all weak.
Note on terms used:
मोनोप्रोटिक अम्ल
थ्व कथंया अम्लया साधारण दसुलि खनिज अम्ल (गुकिलि हाइड्रोक्लोरिक अम्ल (HCl) व नाइट्रिक अम्ल (HNO३) ला) ख। मेगु थासय् अर्‍ग्यानिक अम्लय् थ्व खँग्वः छगू कार्बोक्सिल पुचः दूगु अम्लया निंतिं छ्येलि गुकियात गबिलें-गबिलें मोनोकार्बोक्सिलिक अम्लया नां नं बिइगु या। दसुया अर्‍ग्यानिक अम्लय् फर्मिक अम्ल (HCOOH), एसेटिक अम्ल (CH३COOH) व बेञ्जोइक अम्ल (C६H५COOH) ला।
पोलिप्रोटिक अम्ल
Polyprotic acids are able to donate more than one proton per acid molecule, in contrast to monoprotic acids that only donate one proton per molecule. Specific types of polyprotic acids have more specific names, such as diprotic acid (two potential protons to donate) and triprotic acid (three potential protons to donate).
A diprotic acid (here symbolized by H2A) can undergo one or two dissociations depending on the pH. Each dissociation has its own dissociation constant, Ka1 and Ka2.
The first dissociation constant is typically greater than the second; i.e., Ka1 > Ka2. For example, sulfuric acid (H2SO4) can donate one proton to form the bisulfate anion (HSO4−), for which Ka1 is very large; then it can donate a second proton to form the sulfate anion (SO42−), wherein the Ka2 is intermediate strength. The large Ka1 for the first dissociation makes sulfuric a strong acid. In a similar manner, the weak unstable carbonic acid (H2CO3) can lose one proton to form bicarbonate anion (HCO3−) and lose a second to form carbonate anion (CO32−). Both Ka values are small, but Ka1 > Ka2.
A triprotic acid (H3A) can undergo one, two, or three dissociations and has three dissociation constants, where Ka1 > Ka2 > Ka3.
An inorganic example of a triprotic acid is orthophosphoric acid (H3PO4), usually just called phosphoric acid. All three protons can be successively lost to yield H2PO4−, then HPO42−, and finally PO43−, the orthophosphate ion, usually just called phosphate. An organic example of a triprotic acid is citric acid, which can successively lose three protons to finally form the citrate ion. Even though the positions of the protons on the original molecule may be equivalent, the successive Ka values will differ since it is energetically less favorable to lose a proton if the conjugate base is more negatively charged.
न्युट्रलाइजेसन
thumb|[[Hydrochloric acid (in beaker) reacting with ammonia fumes to produce ammonium chloride (white smoke).]] Neutralization is the reaction between an acid and a base, producing a salt and neutralized base; for example, hydrochloric acid and sodium hydroxide form sodium chloride and water:
सन् ५०४
५०४ ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु लीप दँ खः।
अम्ल
न्युट्रलाइजेसन
Neutralization with a base weaker than the acid results in a weakly acidic salt. An example is the weakly acidic ammonium chloride, which is produced from the strong acid hydrogen chloride and the weak base ammonia. Conversely, neutralizing a weak acid with a strong base gives a weakly basic salt, e.g. sodium fluoride from hydrogen fluoride and sodium hydroxide.
सन् ५०४
अक्टोबर-डिसेम्बर
पुचः:५०४ पुचः:दँ
अम्ल
कमजोर अम्ल/कमजोर क्षार समीकरण
In order to lose a proton, it is necessary that the pH of the system rise above the pKa of the protonated acid. The decreased concentration of H+ in that basic solution shifts the equilibrium towards the conjugate base form (the deprotonated form of the acid). In lower-pH (more acidic) solutions, there is a high enough H+ concentration in the solution to cause the acid to remain in its protonated form, or to protonate its conjugate base (the deprotonated form).
Solutions of weak acids and salts of their conjugate bases form buffer solutions.
अम्लया छ्य्‌ला
अम्ल यक्व थासय् छ्य्‌लेछिं। अम्लयात आपालं खतं व मेमेगु धातुया करोजन (corrosion) लिकायेत पिक्लिङ प्रकृयाय् छ्येलि। अम्लयात वेट सेल ब्याट्रीइ इलेक्ट्रोलाइटया कथं नं छ्येलिगु या, दसु स्ल्फ्युरिक अम्लयात कार ब्याट्रीइ छ्यलि।
Strong acids, sulfuric acid in particular, are widely used in mineral processing. For example, phosphate minerals react with sulfuric acid to produce phosphoric acid for the production of phosphate fertilizers, and zinc is produced by dissolving zinc oxide into sulfuric acid, purifying the solution and electrowinning.
In the chemical industry, acids react in neutralization reactions to produce salts. For example, nitric acid reacts with ammonia to produce ammonium nitrate, a fertilizer. Additionally, carboxylic acids can be esterified with alcohols, to produce esters.
Acids are used as catalysts; for example, sulfuric acid is used in very large quantities in the alkylation process to produce gasoline. Strong acids, such as sulfuric, phosphoric and hydrochloric acids also effect dehydration and condensation reactions.
जैविक स्थिति
मनु व यक्व मेमेगु प्राणीइ हाइड्रोक्लोरिक अम्ल ग्यास्ट्रिक अम्लया छगू भागया रुपं प्वाथं प्रोटिन व पोलिस्याकेराइड पाचनया निंतिं पिकाइ। थुकिलिं इन्-एक्टिभ प्रो-इञ्जाइम पेप्सिनोजेनयात इञ्जाइम पेप्सिनय् हिलाछ्वइ। छुं प्राणीतेसं अम्लयात प्रतिकारया निंतिं पिकाइ, दसु इमुं फर्मिक अम्ल पिकाइ।
पिनेया स्वापू
पुचः:अम्ल-क्षार रसायनशास्त्र पुचः:विज्ञान
सफरीभाठा तखतपुर मण्डल
सफरीभाठा तखतपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया विलासपुर जिल्लाया तखतपुर मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:तखतपुर मण्डल, विलासपुर जिल्ला
हरिहरपुर बिर्ता
हरिहरपुर बिर्ता नेपा:यागु नारायणी अञ्चलयागु पर्सा जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे ३६४ खा छेँ दु।
रौलखेत, कोश्याँकुटोली तहसील
रौलखेत भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  नैनीताल जनपदया  कोश्याँकुटोली तहसीलया छगु गां ख।
हरिहरपुर बिर्ता
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं हरिहरपुर बिर्ता यागु जनसंख्या २४१२ खः। थुकिली मिजंत ५२%, व मिसात ४८% दु।
रौलखेत, कोश्याँकुटोली तहसील
मण्डलवार सूचं
मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
दरियाबाद
दरियाबाद (अंग्रेजी भाय:Dariyabad), भारतयागु उत्तर प्रदेश राज्ययागु बरबांकी जिल्लायागु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।
क्लियर लेक, इलियोनोई
क्लियर लेक संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इलियोनोई राज्ययागु छगु भिलेज खः।
पल्लंपल्लि (कृष्णा)
पल्लंपल्लि भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु कृष्णा जिल्लायागु छगु थाय् खः।
क्लियर लेक, इलियोनोई
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या २६७ दु धासा थ्व थासे १११ खा छें दु ।
पल्लंपल्लि (कृष्णा)
थ्व थाय् वीरुल्लपाडु मण्डलय् ला।
क्लियर लेक, इलियोनोई
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३९.८१४१७७ उत्तर व देशान्तर ८९.५६६९६५ पश्चिम खः । थ्व थासे २४०८०० वर्ग मिटर (०.०९२९७३ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
पल्लंपल्लि (कृष्णा)
भूगोल
कृष्णा जिल्लायागु अक्षांश १५.४३' निसें १६.१०' उत्तर व देशान्तर ८०.००' निस ८१.३३' पूर्वय् ला । थ्व थाय् कृष्णा जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
मुस्ताङ जिल्ला
चित्र दीर्घा
मुस्ताग पुचः:नेपाःया जिल्ला
पॊण्णुक्केत्त पुरुषऩ् (सन् १९९२या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
लव् मेरेज् (सन् १९७८या संकिपा)
लव् मेरेज्  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७८य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
क्याल्वा, क्यालिफोर्निया
क्याल्वा संयुक्त राज्य अमेरिकायागु क्यालिफोर्निया राज्ययागु छगु सिडिपि खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ७६२ दु धासा थ्व थासे २२७ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३६.६८०७४९ उत्तर व देशान्तर ११९.७३३९७८ पश्चिम खः । थ्व थासे ६९३६८१ वर्ग मिटर (०.२६७८३२ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
आधिक
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
श्रीपुर
श्रीपुर (अंग्रेजी:Sreepur), नेपा:यागु सेती अञ्चलयागु  कैलाली जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे २०३५ खा छेँ दु।
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं श्रीपुर यागु जनसंख्या १३,५१२ खः। थुकिली मिजंत ४९%, व मिसात ५१% दु।
किम, कोलोर्याडो
किम संयुक्त राज्य अमेरिकायागु कोलोर्याडो राज्ययागु छगु टाउन खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ६५ दु धासा थ्व थासे ४९ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३७.२४६१२९ उत्तर व देशान्तर १०३.३५३६४३ पश्चिम खः । थ्व थासे ७९६८७१ वर्ग मिटर (०.३०७६७४ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
लिधंसा
पुचः:कोलोर्याडोयागु शहर
उऩक्कुम् ऎऩक्कुम् (सन् १९७२या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
म्हस्वाद
म्हस्वाद (अंग्रेजी:Mhaswad), भारतयागु महाराष्ट्र राज्ययागु  सतारा जिल्लायागु छगु सहर खः।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं म्हस्वाद शहरयागु जनसंख्या २०,४९४ खः। थुकिली मिजंत ५०%, व मिसात ५०% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ६१% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७०% दु, व मिसातेगु साक्षरता ५२% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया म्हस्वाद यागु साक्षरता  अप्व दु।
लिधंसा
पुचः:महाराष्ट्रयागु शहर
हरिहरपुर गढी
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं हरिहरपुर गढी यागु जनसंख्या ४००५ खः। थुकिली मिजंत ४९%, व मिसात ५१% दु।
सन् ५०५
५०५ ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु साधारण दँ खः।
अक्टोबर-डिसेम्बर
पुचः:५०५ पुचः:दँ
मल्लॆपुव्वु (सन् १९७८या संकिपा)
मल्लॆपुव्वु  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७८य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
राजकिशोर न, सुरजपुर मण्डल
राजकिशोर न, सुरजपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया सरगुजा जिल्लाया सुरजपुर मण्डलया छगू गां ख।
मल्लॆपुव्वु (सन् १९७८या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
पुचः:तेलुगु संकिपा
राजकिशोर न, सुरजपुर मण्डल
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
आक्रमणं (सन् १९८१या संकिपा)
आक्रमणं (मलयालम भाषा:ആക്രമണം) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८१य् पिहांवगु खः।
राजकिशोर न, सुरजपुर मण्डल
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
आक्रमणं (सन् १९८१या संकिपा)
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
राजकिशोर न, सुरजपुर मण्डल
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:सुरजपुर मण्डल, सरगुजा जिल्ला
कियोवा, कोलोर्याडो
कियोवा संयुक्त राज्य अमेरिकायागु कोलोर्याडो राज्ययागु छगु टाउन खः।