cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
इसेक्स, इलियोनोई
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ४१.१७७६२ उत्तर व देशान्तर ८८.१९१३३८ पश्चिम खः । थ्व थासे ५२५७२२३ वर्ग मिटर (२.०२९८२५ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ६२५८४ वर्ग मिटर (०.०२४१६४ वर्ग माइल) ल दु ।
ऎङ्ङनॆ नी मऱक्कुं (मलयालम संकिपा)
ऎङ्ङनॆ नी मऱक्कुं (मलयालम भाषा:എങ്ങനെ നീ മറക്കും) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८३य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
मुत्तय्यपुरम
मुत्तय्यपुरम (अंग्रेजी:Muttayyapuram), भारतयागु तामिल नाडु राज्ययागु  तूथुकुडी जिल्लायागु छगु पञ्चायत-शासित सहर खः।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं मुत्तय्यपुरम शहरयागु जनसंख्या ३०,३१४ खः। थुकिली मिजंत ५२%, व मिसात ४८% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७०% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७४% दु, व मिसातेगु साक्षरता ६६% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया मुत्तय्यपुरम यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् ११% ६ दं स्वया म्हो जु।
पट्टणत्तिल् पॆट्टि (सन् १९९०या संकिपा)
पट्टणत्तिल् पॆट्टि छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९०य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
सन् ७०९
७०९ ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु साधारण दँ खः।
अक्टोबर-डिसेम्बर
पुचः:७०९ पुचः:दँ
चमसील, पोखरी तहसील
चमसील भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  चमोली जनपदया  पोखरी तहसीलया छगु गां ख। सकल भारतया ६३८५९६ गां व उत्तराखण्डया १६८२६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् गढवाली मनुतेगु उपस्थिति दु। थ्व थासय् भारोपेली भाषा परिवारया पहाडी भाषाया गढवाली भाषा आपालं छ्येलिगु या।
इतिहास
हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् थ्व थाय्‌ दूगु थाय्‌यात न्हापानिसें हे ऋषिमुनितेगु तपोभूमिया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। ऐतिहासिक वर्णन कथं थ्व थाय् रजौटातेगु अधीनय दूगु ५२गढय् छगूलि ला। लिपा अजय पालया नेतृत्वय् पलिस्था जूगु गढवाल अधिराज्यय् थ्व थाय्‌ लावन। थ्व धुंका नेपाःया एकिकरण अभियानय् थ्व थाय्‌ नेपाःया अधीनय् लावन व येँ केन्द्रित नेपाःया छगू भूभागया रुपय् थ्व थाय्‌ स्थापित जुल। लिपा ब्रिटिसतेसं डिभाइड एण्ड रुलया नीतिकथं गढवालया स्थानीय क्षेत्रीयतेत थःगु पक्षय् कया नेपामि गोर्खा सेनानाप ल्वाकल। थ्व ल्वापूया लिच्वया कथं सुगौली सन्धि जुल व थ्व थाय्‌ नेपाःस्वया पृथक जुल। बिस्तारं ब्रिटिसतेसं थ्व थाय्‌यात थःगु प्रभावय् काल। ब्रिटिसतेसं भारत त्वते धुंका थ्व थाय्‌ उत्तर प्रदेश राज्यय् लाःवन। लिपा नोभेम्बर ९, सन् २०००य् थ्व थाय्‌ उत्तराखण्ड राज्यया कुमाँउ विभागय् लावन।
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  चमोली जनपदया  पोखरी तहसीलय् ला। थ्व छगू पहाडी थाय्‌ ख। थ्व थासय् ग्रीष्म ॠतु ग्रेगोरियन पात्रोया मार्च निसें मध्य जुन तक्क जुइ। वर्षा ॠतु मध्य जुन निसें अगस्ट तक्क जुइ। थ्व ईले बंगालया खाडीं वैगु फसं मनसुन वृष्टि याकी। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क शीत ॠतु जुइ। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क तापक्रम म्हो जुया वनि व ज्यानुवरीइ सिक्क चिकुइ। फेब्रुवरी तक्क चिकुला दयाच्वनि व मार्चं निसें तापमान अप्वया वइ।
संस्कृति
थ्व थाय्‌ पौराणिक काल निसें हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् च्वयातःगु हिमालय तपोभूमि खण्डय् लाःगु जूगुलिं थन हिन्दू धर्म व थ्व धर्म नाप स्वापू दूगु संस्कृतिया प्रभाव यक्व खने दु।
भाषा
भाषिक रुपय् थ्व थासय्‌ भारोपेली भाषा परिवारया इन्डो-इरानीया इन्डो-आर्यनया पहाडी भाषा पुचःया भाषातेगु छ्येला थन यक्व खने दु। थुकिलि मू कथं गढवाली भाषाया थी-थी भाषिका छ्येलिगु या। थ्व नापं थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली, कुमाँउ आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
सिस्नेरी
सिस्नेरी (अंग्रेजी:Sisneri), नेपा:यागु सगरमाथा अञ्चलयागु  ओखलढुंगा जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे ७७० खा छेँ दु।
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं सिस्नेरी यागु जनसंख्या ४२०० खः। थुकिली मिजंत ४८%, व मिसात ५२% दु।
अण्णाविऩ् आचै (सन् १९६६या संकिपा)
अण्णाविऩ् आचै छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९६६य् पिहांवगु खः। थ्व संकिपाया निर्देशक टाट्टा मिराचि, निर्माता के. पालाजि व सुजाता सिने आर्ट्स्, संकिपाया मूपात्र जॆमिऩि कणेचऩ्, सावित्रि ख। संकिपाय् के. वि. मकातेवऩ्या संगीत दु।
तिरुवूरु (कृष्णा)
तिरुवूरु भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु कृष्णा जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् तिरुवूरु मण्डलय् ला।
भूगोल
कृष्णा जिल्लायागु अक्षांश १५.४३' निसें १६.१०' उत्तर व देशान्तर ८०.००' निस ८१.३३' पूर्वय् ला । थ्व थाय् कृष्णा जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
श्रीमद्विराट पर्वं (सन् १९८०या संकिपा)
श्रीमद्विराट पर्वं  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८०य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
दिउ
दिउ (अंग्रेजी भाय:Diu), भारतयागु दमन व दिउ राज्ययागु दिउ जिल्लायागु सहर खः।
भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः । थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ० मिटर (० फिट)।
कानुगमाकुलपल्लॆ (अनंतपुर)
कानुगमाकुलपल्लॆ भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु अनंतपुर जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् चिलमतूरु मण्डलय् ला।
भूगोल
अनन्तपुर जिल्लायागु अक्षांश १३'४०' निसें १५'-१५' उत्तर व देशान्तर ७६'-५०' व ७८'-३०' पूर्वय् ला । थ्व थाय् अनन्तपुर जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, उर्दू आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
बकना, सुरजपुर मण्डल
बकना, सुरजपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया सरगुजा जिल्लाया सुरजपुर मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:सुरजपुर मण्डल, सरगुजा जिल्ला
कर्निंग, क्यालिफोर्निया
कर्निंग संयुक्त राज्य अमेरिकायागु क्यालिफोर्निया राज्ययागु छगु सिटी खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ६७४१ दु धासा थ्व थासे २६१४ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३९.९२६१८२ उत्तर व देशान्तर १२२.१८०४८९ पश्चिम खः । थ्व थासे ७५२४५६० वर्ग मिटर (२.९०५२४९ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
लिधंसा
पुचः:क्यालिफोर्नियायागु शहर
ग्यासोलिन
ग्यासोलिन छगू प्राकृतिक इन्धन/उर्जा स्रोत ख।
थीथी कथंया ग्यासोलिन
इन्धनतेगु भोलुमेट्रिक उर्जा घनत्व ग्यासोलिननाप दानास्वेबिले:
लिधँसा
पुचः:प्रविधि
सन् ७१०
७१० ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु साधारण दँ खः।
अक्टोबर-डिसेम्बर
पुचः:७१० पुचः:दँ
ऎनिक्कु विशक्कुन्नु (मलयालम संकिपा)
ऎनिक्कु विशक्कुन्नु (मलयालम भाषा:എനിക്കു വിശക്കുന്നു) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८३य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
गाहमान
गाहमान छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
पोंडी तखतपुर मण्डल
पोंडी तखतपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया विलासपुर जिल्लाया तखतपुर मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:तखतपुर मण्डल, विलासपुर जिल्ला
खैरनी, बेतालघाट तहसील
खैरनी भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  नैनीताल जनपदया  बेतालघाट तहसीलया छगु गां ख।
मण्डलवार सूचं
मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
मल्ली मयोली, द्वाराहाट तहसील
मल्ली मयोली भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  अल्मोड़ा जनपदया  द्वाराहाट तहसीलया छगु गां ख। सकल भारतया ६३८५९६ गां व उत्तराखण्डया १६८२६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् कुमाँउ जातिया मनुतेगु उपस्थिति दु। थ्व थासय् भारोपेली भाषा परिवारया पहाडी भाषाया कुमाँउ भाषा आपालं छ्येलिगु या।
इतिहास
हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् थ्व थाय्‌ दूगु थाय्‌यात न्हापानिसें हे ऋषिमुनितेगु तपोभूमिया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। ऐतिहासिक वर्णन कथं थ्व थासय् कुमाँउया स्थानीय कत्युरी वंशया जुजु, चन्द वंशया जुजु व डोटीया रायका पिंसं शासन याःगु खने दु। थ्व धुंका नेपाःया एकिकरण अभियानय् थ्व थाय्‌ नेपाःया अधीनय् लावन व येँ केन्द्रित नेपाःया छगू भूभागया रुपय् थ्व थाय्‌ स्थापित जुल। लिपा ब्रिटिसतेसं डिभाइड एण्ड रुलया नीतिकथं कुमाँउया स्थानीय क्षेत्रीयतेत थःगु पक्षय् कया नेपामि गोर्खा सेनानाप ल्वाकल। थ्व ल्वापूया लिच्वया कथं सुगौली सन्धि जुल व थ्व थाय्‌ नेपाःस्वया पृथक जुल। बिस्तारं ब्रिटिसतेसं थ्व थाय्‌यात थःगु कब्जाय् काल। ब्रिटिसतेसं भारत त्वते धुंका थ्व थाय्‌ उत्तर प्रदेश राज्यय् लाःवन। लिपा नोभेम्बर ९, सन् २०००य् थ्व थाय्‌ उत्तराखण्ड राज्यया कुमाँउ विभागय् लावन।
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  अल्मोड़ा जनपदया  द्वाराहाट तहसीलय् ला। थ्व छगू पहाडी थाय्‌ ख। थ्व थासय् ग्रीष्म ॠतु ग्रेगोरियन पात्रोया मार्च निसें मध्य जुन तक्क जुइ। वर्षा ॠतु मध्य जुन निसें अगस्ट तक्क जुइ। थ्व ईले बंगालया खाडीं वैगु फसं मनसुन वृष्टि याकी। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क शीत ॠतु जुइ। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क तापक्रम म्हो जुया वनि व ज्यानुवरीइ सिक्क चिकुइ। फेब्रुवरी तक्क चिकुला दयाच्वनि व मार्चं निसें तापमान अप्वया वइ।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय् बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। नापं पहाडी लागाय् दूगु थाय्‌ जूगुलिं थ्व थासय् पर्यटन, जडिबुटी आदिया नं सम्भाव्यता मदूगु मखु। भारतया उत्तराखण्ड राज्यया मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
संस्कृति
थ्व थाय्‌ पौराणिक काल निसें हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् च्वयातःगु हिमालय तपोभूमि खण्डय् लाःगु जूगुलिं थन हिन्दू धर्म व थ्व धर्म नाप स्वापू दूगु संस्कृतिया प्रभाव यक्व खने दु।
भाषा
भाषिक रुपय् थ्व थासय्‌ भारोपेली भाषा परिवारया इन्डो-इरानीया इन्डो-आर्यनया पहाडी भाषा पुचःया भाषातेगु छ्येला थन यक्व खने दु। थुकिलि मू कथं कुमाँउ भाषाया थी-थी भाषिका छ्येलिगु या। थ्व नापं थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली, गढवाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
जिनखु
जिनखु (अंग्रेजी भाय:Jinakhu), नेपायागु जनकपुर अञ्चलयागु सिन्धुली जिल्लायागु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे345खा छेँ दु।
आश्रि
आश्रि छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
जलविद्युत उर्जा
जलशक्ति लखं पिकाइगु उर्जा ख।
पुचः:प्रविधि
दोबोका
दोबोका (अंग्रेजी भाय:Doboka), भारतयागु आसाम राज्ययागु नगाँव जिल्लायागु सहर खः।
पट्टणन्ताऩ् पोकलामटि (सन् १९९०या संकिपा)
पट्टणन्ताऩ् पोकलामटि छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९०य् पिहांवगु खः।
श्रीरामबंटु (सन् १९८०या संकिपा)
श्रीरामबंटु  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८०य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
युरेका, इलियोनोई
युरेका संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इलियोनोई राज्ययागु छगु सिटी खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ४८७१ दु धासा थ्व थासे १८३१ खा छें दु ।
मनुचारी
मनुचारी यह शब्द दो शब्दों के मेल से बना है- मनु+चारी। मनु शब्द का अर्थ हैं- मननशील मनुष्य और चारी शब्द संस्कृत के चर् धातु से बना है जिसका अर्थ विचरण करना या आचरण करना है। इस प्रकार मनुचारी शब्द का अर्थ मनुष्यता का आचरण करना या मानवीय गुणों का प्रचार प्रसार करना है। यह अधिकतर दक्षिण कर्नाटक में निवास करने वाले संकेथी/संकेती ब्राह्मणों का उपनाम होता है। यह गांवों में निवास करने वाली एक रूढ़िवादी ब्राह्मण जाती है। ये मूल रूप से तमिल क्षेत्र के निवासी थे किंतु कालांतर में किसी कारणवश अपने स्थान का परित्याग किया अथवा स्मृति का प्रचार-प्रसार करते हुए कर्नाटक के कुछ क्षेत्रों में बस गए और इसी को अपना निवास स्थान बनाया एवं ये फिर कभी मुड़कर अपने मूल क्षेत्र की ओर नहीं गए। एक किंवदन्ती के अनुसार नाचरम्मा नामक देवी ने इनके मूल निवास स्थान को शाप दिया और तुरंत अपने स्थान का त्याग करने को कहा। जिन लोगों ने नाचरम्मा देवी का आदेश मानकर अपने स्थान का परित्याग किया वे जीवित बच गए। और जिन लोगों ने इस आदेश का पालन नहीं किया वे सभी नाचरम्मा देवी के शाप के कारण मारे गए।
एक दूसरी मान्यता के अनुसार मनु शब्द के दो अर्थ हैं- मनुष्य और स्वयंभुव मनु (स्वयंभुव मनु जो एक धर्मशास्त्रकार थे, धर्मग्रन्थों के बाद धर्माचरण की शिक्षा देने के लिये आदिपुरुष स्वयंभुव मनु ने स्मृति की रचना की जो मनुस्मृति के नाम से विख्यात है। ये ब्रह्मा के मानस पुत्रों में से थे जिनका विवाह ब्रह्मा के दाहिने भाग से उत्पन्न शतरूपा से हुआ था।) चारी शब्द संस्कृत के चर् धातु से बना है जिसका अर्थ विचरण करना या आचरण करना होता है। इस प्रकार मनुचारी का अर्थ मनुस्मृति नामक स्मृति ग्रंथ के विचारों का अनुसरण करना होता है। भारत में मनुचारी उपनाम मुख्यतः संकेती ब्राह्मणों का उपनाम होता है। ये बहुत ही रूढ़िवादी ब्राह्मणों की जाति है।
होल्ब्रूक, एरिजोना
होल्ब्रूक संयुक्त राज्य अमेरिकायागु एरिजोना राज्ययागु छगु सिटी खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ४९१७ दु धासा थ्व थासे १९०६ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३४.९०७२०३ उत्तर व देशान्तर ११०.१६२८८२ पश्चिम खः । थ्व थासे ४०००२७४७ वर्ग मिटर (१५.४४५१४८ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
चोपडा, पोखरी तहसील
चोपडा भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  चमोली जनपदया  पोखरी तहसीलया छगु गां ख। सकल भारतया ६३८५९६ गां व उत्तराखण्डया १६८२६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् गढवाली मनुतेगु उपस्थिति दु। थ्व थासय् भारोपेली भाषा परिवारया पहाडी भाषाया गढवाली भाषा आपालं छ्येलिगु या।
इतिहास
हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् थ्व थाय्‌ दूगु थाय्‌यात न्हापानिसें हे ऋषिमुनितेगु तपोभूमिया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। ऐतिहासिक वर्णन कथं थ्व थाय् रजौटातेगु अधीनय दूगु ५२गढय् छगूलि ला। लिपा अजय पालया नेतृत्वय् पलिस्था जूगु गढवाल अधिराज्यय् थ्व थाय्‌ लावन। थ्व धुंका नेपाःया एकिकरण अभियानय् थ्व थाय्‌ नेपाःया अधीनय् लावन व येँ केन्द्रित नेपाःया छगू भूभागया रुपय् थ्व थाय्‌ स्थापित जुल। लिपा ब्रिटिसतेसं डिभाइड एण्ड रुलया नीतिकथं गढवालया स्थानीय क्षेत्रीयतेत थःगु पक्षय् कया नेपामि गोर्खा सेनानाप ल्वाकल। थ्व ल्वापूया लिच्वया कथं सुगौली सन्धि जुल व थ्व थाय्‌ नेपाःस्वया पृथक जुल। बिस्तारं ब्रिटिसतेसं थ्व थाय्‌यात थःगु प्रभावय् काल। ब्रिटिसतेसं भारत त्वते धुंका थ्व थाय्‌ उत्तर प्रदेश राज्यय् लाःवन। लिपा नोभेम्बर ९, सन् २०००य् थ्व थाय्‌ उत्तराखण्ड राज्यया कुमाँउ विभागय् लावन।
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  चमोली जनपदया  पोखरी तहसीलय् ला। थ्व छगू पहाडी थाय्‌ ख। थ्व थासय् ग्रीष्म ॠतु ग्रेगोरियन पात्रोया मार्च निसें मध्य जुन तक्क जुइ। वर्षा ॠतु मध्य जुन निसें अगस्ट तक्क जुइ। थ्व ईले बंगालया खाडीं वैगु फसं मनसुन वृष्टि याकी। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क शीत ॠतु जुइ। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क तापक्रम म्हो जुया वनि व ज्यानुवरीइ सिक्क चिकुइ। फेब्रुवरी तक्क चिकुला दयाच्वनि व मार्चं निसें तापमान अप्वया वइ।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय् बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। नापं पहाडी लागाय् दूगु थाय्‌ जूगुलिं थ्व थासय् पर्यटन, जडिबुटी आदिया नं सम्भाव्यता मदूगु मखु। भारतया उत्तराखण्ड राज्यया मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
संस्कृति
थ्व थाय्‌ पौराणिक काल निसें हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् च्वयातःगु हिमालय तपोभूमि खण्डय् लाःगु जूगुलिं थन हिन्दू धर्म व थ्व धर्म नाप स्वापू दूगु संस्कृतिया प्रभाव यक्व खने दु।
भाषा
भाषिक रुपय् थ्व थासय्‌ भारोपेली भाषा परिवारया इन्डो-इरानीया इन्डो-आर्यनया पहाडी भाषा पुचःया भाषातेगु छ्येला थन यक्व खने दु। थुकिलि मू कथं गढवाली भाषाया थी-थी भाषिका छ्येलिगु या। थ्व नापं थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली, कुमाँउ आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
अवऩ् पित्तऩा (सन् १९६६या संकिपा)
{{Infobox_Film | name    = अवऩ् पित्तऩा| image         =   | image_size     = px | }} अवऩ् पित्तऩा छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९६६य् पिहांवगु खः। पि. नीलकण्ठन्या निर्देशनय् दयेकूगु थ्व संकिपाया निर्माता पि अङ्कमुत्तु व उमयाल प्रडक्सन्स् ख। थ्व संकिपाय् एस एस आर, विजयकुमारी आदिं मू पात्रया अभिनय याःगु दु। थ्व संकिपाया संगीत आर पार्त्तचारति नं ब्युगु ख।
ऎन्नॆ ञान् तेटुन्नु (मलयालम संकिपा)
ऎन्नॆ ञान् तेटुन्नु (मलयालम भाषा:എന്നെ ഞാന് തേടുന്നു) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८३य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
सन् ७११
७११ ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु साधारण दँ खः।
अक्टोबर-डिसेम्बर
पुचः:७११ पुचः:दँ
जिनावाड
जिनावाड (अंग्रेजी भाय:Jinawang), नेपायागु राप्ती अञ्चलयागु रोल्पा जिल्लायागु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे795खा छेँ दु।
मुवात्तुपुझा
मुवात्तुपुझा (अंग्रेजी:Muvattupuzha), भारतयागु केरला राज्ययागु  इर्नाकुलम जिल्लायागु छगु सहर इलाका खः।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं मुवात्तुपुझा शहरयागु जनसंख्या २९,२३० खः। थुकिली मिजंत ४९%, व मिसात ५१% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ८४% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ८५% दु, व मिसातेगु साक्षरता ८२% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया मुवात्तुपुझा यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् ११% ६ दं स्वया म्हो जु।
लिधंसा
पुचः:केरलायागु शहर
इरु वल्लवर्कळ् (सन् १९६६या संकिपा)
इरु वल्लवर्कळ् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९६६य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
टड क्रीक, कोलोर्याडो
टड क्रीक संयुक्त राज्य अमेरिकायागु कोलोर्याडो राज्ययागु छगु सिडिपि खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या १२९९ दु धासा थ्व थासे ४६४ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३९.९८१४१५ उत्तर व देशान्तर १०४.८६९४२३ पश्चिम खः । थ्व थासे २९९०४९५६ वर्ग मिटर (११.५४६३६९ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ३०८८५६ वर्ग मिटर (०.११९२५ वर्ग माइल) ल दु ।
कोरोना, क्यालिफोर्निया
कोरोना संयुक्त राज्य अमेरिकायागु क्यालिफोर्निया राज्ययागु छगु सिटी खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या १२४९६६ दु धासा थ्व थासे ३९२७१ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३३.८६९९९८ उत्तर व देशान्तर ११७.५६७७८३ पश्चिम खः । थ्व थासे ९१०३०५६२ वर्ग मिटर (३५.१४७०९८ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ५८५२७ वर्ग मिटर (०.०२२५९७ वर्ग माइल) ल दु ।
लिधंसा
पुचः:क्यालिफोर्नियायागु शहर
दोद् बल्लपुर
दोद् बल्लपुर (अंग्रेजी भाय:Dod Ballapur), भारतयागु कर्णाटक राज्ययागु बांगालोर रुरल जिल्लायागु थाय्  खः।
ऎन्ऱॆ कथ (मलयालम संकिपा)
ऎन्ऱॆ कथ (मलयालम भाषा:എന്റെ കഥ) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८३य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
श्री विनायक विजयं (सन् १९८०या संकिपा)
श्री विनायक विजयं  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८०य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
वामकुंट्ल (कृष्णा)
वामकुंट्ल भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु कृष्णा जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् तिरुवूरु मण्डलय् ला।
भूगोल
कृष्णा जिल्लायागु अक्षांश १५.४३' निसें १६.१०' उत्तर व देशान्तर ८०.००' निस ८१.३३' पूर्वय् ला । थ्व थाय् कृष्णा जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
जिंगादावा
जिंगादावा (अंग्रेजी भाय:Jingadawa), नेपायागु जनकपुर अञ्चलयागु सर्लाही जिल्लायागु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे531खा छेँ दु।
ऎङ्क पाप्पा (सन् १९६६या संकिपा)
ऎङ्क पाप्पा छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९६६य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
ख्वबि
लिधंसा
पुचः:मिखा
मज्याली, राजगढी तहसील
मज्याली भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  उत्तरकाशी जनपदया  राजगढी तहसीलया छगु गां ख।
मण्डलवार सूचं
मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
सौर्य शक्ति
पुचः:प्रविधि
फे शक्ति
विण्डमिल|thumb फे शक्ति छगू कथंया उर्जात्मक शक्ति ख। थ्व छगू कथंया पुनर्नविकरणीय उर्जा स्रोत ख।
पुचः:प्रविधि
बरहोल, सुरजपुर मण्डल
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
शृंगार रामुडु (सन् १९८०या संकिपा)
शृंगार रामुडु  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८०य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
आश्रितं
आश्रितं छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
गिरां
गिरां छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
जलाउं
जलाउं (अंग्रेजी:Jalaun), भारतयागु उत्तर प्रदेश राज्ययागु  जलौं जिल्लायागु छगु सहर खः।
जनसंख्या
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ६४% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७२% दु, व मिसातेगु साक्षरता ५५% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया जलाउं यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १५% ६ दं स्वया म्हो जु।
मुजफ्फरनगर
मुजफ्फरनगर (अंग्रेजी:Muzaffarnagar), भारतयागु उत्तर प्रदेश राज्ययागु  मुजफ्फरनगर जिल्लायागु छगु सहर खः।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः । समुद्र सतह स्वया थ्व थाय २३२ मिटर (७६१ फुट) च्वे ला।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं मुजफ्फरनगर शहरयागु जनसंख्या ३१६,४५२ खः। थुकिली मिजंत ५३%, व मिसात ४७% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ६५% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७०% दु, व मिसातेगु साक्षरता ६०% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया मुजफ्फरनगर यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १४% ६ दं स्वया म्हो जु।
खैराली, बेतालघाट तहसील
मण्डलवार सूचं
मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
खण्ड(बंसागर)
खण्ड(बंसागर) (अंग्रेजी:Khand(Bansagar)), भारतयागु मध्य प्रदेश राज्ययागु  शाहडोल जिल्लायागु छगु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं खण्ड(बंसागर) शहरयागु जनसंख्या १०,९४० खः। थुकिली मिजंत ५४%, व मिसात ४६% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ६२% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७२% दु, व मिसातेगु साक्षरता ५०% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया खण्ड(बंसागर) यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १४% ६ दं स्वया म्हो जु।
लिधंसा
पुचः:मध्य प्रदेशयागु शहर
१३-म् नम्पर् वीटु (सन् १९९०या संकिपा)
१३-म् नम्पर् वीटु छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९०य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
स्वर्णमुखी खुसि
स्वर्णमुखी खुसि भारतया आन्ध्रप्रदेश राज्यया चित्तूर जिल्लाया श्रीकालहस्ति नगरया सिथय् बाहा वनिगु छगू खुसि ख।
स्वयादिसँ
पुचः:भारतया खुसि
मुद्दिरॆड्डिपल्लॆ (अनंतपुर)
थ्व थाय् चिलमतूरु मण्डलय् ला।
भूगोल
अनन्तपुर जिल्लायागु अक्षांश १३'४०' निसें १५'-१५' उत्तर व देशान्तर ७६'-५०' व ७८'-३०' पूर्वय् ला । थ्व थाय् अनन्तपुर जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, उर्दू आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
डोडा
भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः । थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ११०७ मिटर (३६३१ फिट)।
कातल् पटुत्तुम् पाटु (सन् १९६६या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
ऎन्ऱॆ मामाट्टिक्कुट्टियम्मक्क् (मलयालम संकिपा)
ऎन्ऱॆ मामाट्टिक्कुट्टियम्मक्क् (मलयालम भाषा:എന്റെ മാമാട്ടിക്കുട്ടിയമ്മക്ക്) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८३य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
मेट्फर्मिन
मेट्फर्मिन छगू वासः ख। थ्व वासःयात डायबेटिज मलाइटस टाइप् २ व पोलिसिस्टिक ओभरियन डिजिजय् छ्येलिगु या।
जिंगादावा बेल्बिच्वा
जिंगादावा बेल्बिच्वा (अंग्रेजी भाय:Jingadawa Belbichwa), नेपायागु नारायणी अञ्चलयागु रौतहट जिल्लायागु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे778खा छेँ दु।
खा (वस्तु)
खा|thumb खा छगू कथंया वस्तु ख।
पुखु
पुखु धागु छगु थासे मुना च्वंगु ल खः।
घुटकू तखतपुर मण्डल
घुटकू तखतपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया विलासपुर जिल्लाया तखतपुर मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:तखतपुर मण्डल, विलासपुर जिल्ला
सृष्टि रहस्यालु (सन् १९८०या संकिपा)
सृष्टि रहस्यालु  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८०य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
माजा, सुरजपुर मण्डल
माजा, सुरजपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया सरगुजा जिल्लाया सुरजपुर मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:सुरजपुर मण्डल, सरगुजा जिल्ला
पॆद्दमल्लेपल्लॆ कॊन्दपुरमु माधव नायुदु सूरिनीनि (अनंतपुर)
पॆद्दमल्लेपल्लॆ कॊन्दपुरमु माधव नायुदु सूरिनीनि  भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु अनंतपुर जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् ऎल्लनूरु मण्डलय् ला।
भूगोल
अनन्तपुर जिल्लायागु अक्षांश १३'४०' निसें १५'-१५' उत्तर व देशान्तर ७६'-५०' व ७८'-३०' पूर्वय् ला । थ्व थाय् अनन्तपुर जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, उर्दू आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
सन् ७१२
७१२ ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु लीप दँ खः।
राजधानी
राजधानी छगू देय्‌, प्रान्त, क्षेत्र वा राज्यया थन्यागु क्षेत्र ख गुकिलिं व थाय्‌या उच्चतम स्थितिया आनन्द उपभोग याइ। आपालं थ्व थाय्‌ न्ह्याबिलें भौतिक कथं कार्यालय व संविधानद्वारा निर्धारित सरकारी केन्द्र आदि दूगु नगर जुइ। राजधानी धाःगु खँग्वः राज व धानी धागु निगु संस्कृत खँग्वः स्वाना दयावःगु खँग्वः ख। एकात्मक राज्यय् "प्रशासनिक केन्द्र" वा अन्य समान खँग्वःतेत साधारणतया राजधानीया कथं कायेगु या। पुचः:भूगोल Capital (political)
चौण्डी, पोखरी तहसील
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  चमोली जनपदया  पोखरी तहसीलय् ला। थ्व छगू पहाडी थाय्‌ ख। थ्व थासय् ग्रीष्म ॠतु ग्रेगोरियन पात्रोया मार्च निसें मध्य जुन तक्क जुइ। वर्षा ॠतु मध्य जुन निसें अगस्ट तक्क जुइ। थ्व ईले बंगालया खाडीं वैगु फसं मनसुन वृष्टि याकी। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क शीत ॠतु जुइ। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क तापक्रम म्हो जुया वनि व ज्यानुवरीइ सिक्क चिकुइ। फेब्रुवरी तक्क चिकुला दयाच्वनि व मार्चं निसें तापमान अप्वया वइ।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय् बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। नापं पहाडी लागाय् दूगु थाय्‌ जूगुलिं थ्व थासय् पर्यटन, जडिबुटी आदिया नं सम्भाव्यता मदूगु मखु। भारतया उत्तराखण्ड राज्यया मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
संस्कृति
थ्व थाय्‌ पौराणिक काल निसें हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् च्वयातःगु हिमालय तपोभूमि खण्डय् लाःगु जूगुलिं थन हिन्दू धर्म व थ्व धर्म नाप स्वापू दूगु संस्कृतिया प्रभाव यक्व खने दु।
जगतां
जगतां छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
इभ्यान्स्तन, इलिनोइ
इभ्यान्स्तन संयुक्त राज्य अमेरिकाया इलिनोइ राज्यया छगु सिटी ख। थ्व नगर शिकागोया छगू एक कलेज टाउन उपनगर ख। कुक काउन्ति, इलिनोइ, संयुक्त राज्य अमेरिकाय् दूगु थ्व नगर मिशिगन पुखूया उत्तरी तटय् ला। इभ्यान्स्तन दाउनताउन शिकागो स्वया १२ माइल (19 किमी) उत्तरय् ला। थ्व नगरया दक्षिणय् शिकागो, पश्चिमय् स्कोकी, उत्तरय् विल्मेत व पूर्वय् मिशिगन पुखू ला। सन् २०२०स थ्व नगरया जनसंख्या 78,110 दु।
सन् १८५७स मेथोडिस्ट व्यापारिक नेतातेसं स्थापित थ्व थाय् सन् १८६३स नगर जुल। इभ्यान्स्तनय् नांजाःगु विश्वविद्यालय नर्थवेस्तर्न युनिभर्सिति ला। थ्व विश्वविद्यालयया पलिस्था सन् १८५१स नगरया निगमन स्वया न्ह्यः जूगु ख। थौंया इलय् थ्व थाय् सामाजिक रूपं उदार राजनीति व जातीय रूपं विविधताया निंतिं नां जा। सन् १९७२ तक थ्व नगर द्राइ नगर (मद्यपान याये मदूगु नगर) जुयाच्वन। नगर सरकारं एकल परिषद-प्रबन्धक प्रणाली छ्येला ज्या याइ धाःसा थ्व नगर डेमोक्रेटिक पार्टीया छगू गढ ख। नगरया पिनेया रुप व आन्तरिक रूपय् शिकागोया यक्व प्रभाव खनेदु। नगर व विश्वविद्यालयया छगू बल्लाःगु ऐतिहासिक स्वापु दु।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ७४२३९ दु धासा थ्व थासे ३०८१७ खा छें दु ।
कुमरिप् पॆण् (सन् १९६६या संकिपा)
कुमरिप् पॆण् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९६६य् पिहांवगु खः।
इभ्यान्स्तन, इलिनोइ
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ४२.०४६३८ उत्तर व देशान्तर ८७.६९४६०८ पश्चिम खः । थ्व थासे २००६२२७९ वर्ग मिटर (७.७४६०९ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ६०८५१ वर्ग मिटर (०.०२३४९५ वर्ग माइल) ल दु ।
लिधंसा
पुचः:इलियोनोईयागु शहर
कुमरिप् पॆण् (सन् १९६६या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
टोवाओक, कोलोर्याडो
टोवाओक संयुक्त राज्य अमेरिकायागु कोलोर्याडो राज्ययागु छगु सिडिपि खः।
ल्याम्ह
पुचः: मनु
टोवाओक, कोलोर्याडो
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या १०९७ दु धासा थ्व थासे ३६६ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३७.२०५४२४ उत्तर व देशान्तर १०८.७२७०८२ पश्चिम खः । थ्व थासे ८९५१०९० वर्ग मिटर (३.४५६०३५ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
आश्रितः
आश्रितः छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
दोगड्डा
दुगड्डा (अंग्रेजी भाषा:Dugadda/Dogadda), भारतया उत्तराखण्ड राज्यया पौडी गढवाल जिल्लाया छगू नगर ख।
जनसंख्या
सन् २००१या जनगणना कथं थ्व थाय्‌या जनसंख्या २६९० दु।
वाविलाल (कृष्णा)
वाविलाल भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु कृष्णा जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् तिरुवूरु मण्डलय् ला।
भूगोल
कृष्णा जिल्लायागु अक्षांश १५.४३' निसें १६.१०' उत्तर व देशान्तर ८०.००' निस ८१.३३' पूर्वय् ला । थ्व थाय् कृष्णा जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
गरुडरेख (मलयालम संकिपा)
गरुडरेख (मलयालम भाषा:ഗരുഡരേഖ) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८३य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
मुजफ्फरपुर
मुजफ्फरपुर (अंग्रेजी:Muzaffarpur), भारतयागु बिहार राज्ययागु  मुजफ्फरपुर जिल्लायागु छगु कर्पोरेसनाधीन इलाका खः।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः । समुद्र सतह स्वया थ्व थाय ४७ मिटर (१५४ फुट) च्वे ला।
जनसंख्या
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७०% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७५% दु, व मिसातेगु साक्षरता ६५% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया मुजफ्फरपुर यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १३% ६ दं स्वया म्हो जु।
नगर
thumb|नगर नगर धागु मनुतेगु घना वस्ती दुगु थाय् खः। आपालं नगरया क्वथु (Downtown) दकलय् व्यस्त थाय् जुइ।
स्वयादिसँ
पुचः:भूगोल
पालम् (सन् १९९०या संकिपा)
पालम्  छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९०य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
तूर्पुवॆळ्ले रैलु (सन् १९८०या संकिपा)
तूर्पुवॆळ्ले रैलु  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८०य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
कॊटिमलर् (सन् १९६६या संकिपा)
कॊटिमलर् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९६६य् पिहांवगु खः।
सन् ७१३
७१३ ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु साधारण दँ खः।
लिधंसा
पुचः:७१३ पुचः:दँ
ल्यासे
ल्यासे धागु मिसा मनुयागु जीवनयागु छगु अवस्था खः। थ्व अवस्थाय् मनु मचा अवस्थायागु गुणत त्वता वनि।
पुचः: मनु
अंग्रेजी भाषा
अंग्रेजी छगू पश्चिम जर्मानिक भाषा ख। थ्व भाषा दकलय् न्ह्यः एङ्ग्लो-स्याक्सनतेसं मध्यकालीन इंग्ल्यान्दय् ल्हाइगु जुसां आः वया थ्व भाय् विश्यया लिङ्गुआ फ्राङ्का जूगु दु। थ्व भाय् हलिंया यक्व देसय् प्रथम भाषाया रुपय् छ्यलिगु या। थ्व देय्‌या धलखय् संयुक्त अधिराज्य, संयुक्त राज्य अमेरिका, क्यानादा, अस्त्रेलिया, गणतन्त्र आयरल्यान्द, न्यु जिल्यान्द व छुं क्यारिबियन देय्‌त ला। नापं, थ्व भाय् करिब ६०गु देय्‌या आधिकारिक भाषा नं ख। थ्व भाय् मन्दारिन चिनिया व स्पेनी भाषा धुंका हलिंया दकलय् अप्व मनूतेगु मांभाय् नं ख। थ्व भाय् विश्वय् व्यापक रुपय् निक्वगु भाय्‌या कथं सयेकिगु या। नापं, थ्व भाय् संयुक्त राष्ट्र संघ, युरोपियन युनियन, कमनवेल्थ अफ नेसन्स आदि अन्तराष्ट्रिय संघ-संस्थातेगु (यकःति वा मंका) आधिकारिक भाषा नं ख।
अंग्रेजी भाषाया शुरुवात एंग्लो-स्याक्सन राज्यय् (वर्तमान इंग्ल्यान्द व दक्षिणपूर्व स्कतल्यान्द) जूगु ख। १७गु शदीनिसें २०गु शदीतक्क हलिमय् ग्रेत ब्रितेन, संयुक्त अधिराज्य व बेलायती साम्राज्यया व्यापक प्रभावं थ्व भाय् हलिमय् यक्व थासय् थ्यन।   नापं, संयुक्त राज्य अमेरिकाया प्रभावशाली मिदिया व प्रविधिया कारणं अंग्रेजी हलिंया यक्व थासय् अन्तराष्ट्रिय संवादया भाय् जूगु दु।
ऐतिहासिक रुपं अंग्रेजीया उद्गम् पुलां अंग्रेजीया क्वातुक स्वापू दूगु भाषिकातेगु संयोजनं जूल। थुकियात ग्रेत ब्रितेनया पूर्वी तटय् जर्मानिक आप्रवासी(एंग्लो-स्याक्सन)तेसं ५गु शदीइ हल। अंग्रेजीइ थ्व भाय्‌या नां इंग्लिश (English) धाःगु खँग्वः एङ्ग्लेस(Angles) खँग्वलं वःगु ख, एङ्ग्लेस खँग्वः इमिगु पुर्ख्यौली क्षेत्र एङ्गेल्न् (वर्तमान Schleswig-Holstein) धाःगु थाय्‌या नामं वःगु ख। थ्व भासय् पुलां नर्स भाय्‌या प्रभाव भाइकिंग अधिग्रहणया हुनिइ ९गु व १०गु शदीइ जूगु खनेदु।
११गु शदीइ इंग्ल्यान्दयात नर्म्यानतेसं त्याकेधुंका थ्व भासय् नर्म्यान फ्रेञ्चया तःच्वगु प्रभाव लात। थ्व ईलय् अंग्रेजीइ नर्म्यान फ्रेञ्चं प्रचुर शब्दावलीया आयात जुल; नापं, अंग्रेजी छगू रोमान्स भाय्‌ मखुसां थ्व ईलय् खँग्वःया विन्यास आदि लातिनं बुयावःगु रोमान्स भाय्‌त थें जुवन। थन्यागु नर्म्यान प्रभावित अंग्रेजीयात मध्य अंग्रेजी धाइ। दक्षिण इंग्ल्यान्दय् १५गु शदीइ खनेदूगु "तःच्वःगु यासु हिला" (Great Vowel Shift) मध्य अंग्रेजीं आधुनिक अंग्रेजीइ भाय्‌ हिलावंगु यक्व ऐतिहासिक झाकाय् छगू मू झाका ख।
एङ्ग्लो-स्याक्सनया आन्तरिक खँग्वः, नर्म्यान फ्रेञ्चया पाहां खँग्वः नापं छुं अंग्रेजी खँग्वःया जरा लातिन भाषाय् दयाच्वंगु दु। थ्व भाय् ऐतिहासिक रुपय् ख्रिस्त धर्म व युरोपेली बौद्धिक वर्गया भाय्‌ जूगुलिं थ्व प्रभाव खनेदूगु ख। नापं, लातिन भाषाया खँग्वः वर्तमान ईलय् नं वैज्ञानिक व प्राविधिक शब्दावलीइ वयाप्त दु।
यक्व भाय्‌या यक्व पाहाँ खँग्वः दुकाःगुलिं आधुनिक अंग्रेजी भाय्‌या शब्दावली वृहद्, जटिल व विन्यास, विशेषयाना माआखःया। अनियमित दु। आधुनिक अंग्रेजीं युरोपेली भाय्‌तेगु जक्क मजुसें हलिंया यक्व थाय्‌या खँग्वः दुकाःगु दु। अक्स्फर्द इंग्लिश दिस्नरी कथं अंग्रेजीइ, प्राविधिक, वैज्ञानिक व स्ल्याङ्ग (slang) मन्युसें २,५०,००० स्वया अप्व पृथक खँग्वःत दु।
भाषिका
अंग्रेजीया यक्व भाषिका/जनबोली दु। हलिमय् दकलय् नां जाःगु अंग्रेजीया भाषिकात थ्व कथं दु-
सिस्नेरी महादेवस्थान
सिस्नेरी महादेवस्थान (अंग्रेजी:Sisneri Mahadevsthan), नेपा:यागु नारायणी अञ्चलयागु  मकवानपुर जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे ६५८ खा छेँ दु।
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं सिस्नेरी महादेवस्थान यागु जनसंख्या ३३५९ खः। थुकिली मिजंत ५०%, व मिसात ५०% दु।
दोघाट
दोघाट (अंग्रेजी भाय:Doghat), भारतयागु उत्तर प्रदेश राज्ययागु बाघपत जिल्लायागु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।
गुरुदक्षिण (मलयालम संकिपा)
गुरुदक्षिण (मलयालम भाषा:ഗുരുദക്ഷിണ) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८३य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
फिसःबुँ
फिसःबुँ वा फिसः वा फिबँ वा मरुभूमि थन्यागु थाय्‌ ख गन सिक्क म्हो वृष्टि जुइ। थन्यागु थासय् थाय्‌ जायेक फि दयाच्वनि।
स्वयादिसँ
पुचः:भूगोल
इभान्सभिल, इलियोनोई
इभान्सभिल संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इलियोनोई राज्ययागु छगु भिलेज खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ७२४ दु धासा थ्व थासे ३१७ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३८.०८९६१३ उत्तर व देशान्तर ८९.९३३९७६ पश्चिम खः । थ्व थासे १९१९५१७ वर्ग मिटर (०.७४११३ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ४६६०१ वर्ग मिटर (०.०१७९९३ वर्ग माइल) ल दु ।
टैगर् (सन् १९८०या संकिपा)
टैगर्  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८०य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
पुचः:तेलुगु संकिपा
सन् ७१४
७१४ ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु साधारण दँ खः।
भुवनेश्वरप, सुरजपुर मण्डल
भुवनेश्वरप, सुरजपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया सरगुजा जिल्लाया सुरजपुर मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:सुरजपुर मण्डल, सरगुजा जिल्ला
मुझप्पिलंगढ
मुझप्पिलंगढ (अंग्रेजी:Muzhappilangad), भारतयागु केरला राज्ययागु  कन्नुर जिल्लायागु छगु  सहर खः।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं मुझप्पिलंगढ शहरयागु जनसंख्या २१,९०५ खः। थुकिली मिजंत ४७%, व मिसात ५३% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ८३% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ८४% दु, व मिसातेगु साक्षरता ८३% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया मुझप्पिलंगढ यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १२% ६ दं स्वया म्हो जु।
आश्रिताः
आश्रिताः छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
खैराली चक पातल, बेतालघाट तहसील
खैराली चक पातल भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  नैनीताल जनपदया  बेतालघाट तहसीलया छगु गां ख।
मण्डलवार सूचं
मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
सोमघट्ट (अनंतपुर)
सोमघट्ट भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु अनंतपुर जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् चिलमतूरु मण्डलय् ला।
भूगोल
अनन्तपुर जिल्लायागु अक्षांश १३'४०' निसें १५'-१५' उत्तर व देशान्तर ७६'-५०' व ७८'-३०' पूर्वय् ला । थ्व थाय् अनन्तपुर जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, उर्दू आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
कौरि कल्याणम् (सन् १९६६या संकिपा)
कौरि कल्याणम् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९६६य् पिहांवगु खः।
हलो मद्रास् (मलयालम संकिपा)
हलो मद्रास् (मलयालम भाषा:ഹലോ മദ്രാസ്) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८३य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
दोहाद
दोहाद (अंग्रेजी भाय:Dohad), भारतयागु गुजरात राज्ययागु दोहाद जिल्लायागु सहर इलाका खः।
हतेभिल्लाबकाभी, एरिजोना
हतेभिल्लाबकाभी संयुक्त राज्य अमेरिकायागु एरिजोना राज्ययागु छगु सिडिपि खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ७६७ दु धासा थ्व थासे ३३१ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३५.९२२९२९ उत्तर व देशान्तर ११०.६६५६२१ पश्चिम खः । थ्व थासे ३०८३१६५७ वर्ग मिटर (११.९०४१७ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
तिरुमलापुरं (अनंतपुर)
तिरुमलापुरं भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु अनंतपुर जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् ऎल्लनूरु मण्डलय् ला।
भूगोल
अनन्तपुर जिल्लायागु अक्षांश १३'४०' निसें १५'-१५' उत्तर व देशान्तर ७६'-५०' व ७८'-३०' पूर्वय् ला । थ्व थाय् अनन्तपुर जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, उर्दू आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
निरतू तखतपुर मण्डल
निरतू तखतपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया विलासपुर जिल्लाया तखतपुर मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
PT कॊत्तुरु (कृष्णा)
PT कॊत्तुरु भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु कृष्णा जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् तिरुवूरु मण्डलय् ला।
भूगोल
कृष्णा जिल्लायागु अक्षांश १५.४३' निसें १६.१०' उत्तर व देशान्तर ८०.००' निस ८१.३३' पूर्वय् ला । थ्व थाय् कृष्णा जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
जिरी
जिरी (अंग्रेजी भाय:Jiri), नेपायागु जनकपुर अञ्चलयागु दोलखा जिल्लायागु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे2107खा छेँ दु।
भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः । थ्व थाय्यागु उचाइ खः  २०७५ मिटर (६८०७ फिट)। जिरी नेपालको एक प्रख्यात पर्यटकिय स्थल हो| यसलाइ नेपालको स्विट्जरल्याण्ड पनि भन्ने गरिन्छ|
मटियाली, राजगढी तहसील
मण्डलवार सूचं
मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
भ्वं
right|300px|thumb|छगु खाली पाना भ्वं भ्वं छगु साल्लुगु कम्मोडिटीया वस्तु ख: । थ्व फाइबरया अम्यालग्यामेसन प्रक्रियां दयेकी, साधारण कथं वनस्पतितेगु सेलुलोज फाइबर छ्यला: भ्वं दयेकी । वनस्पतिया थज्यागु फाइबरय् हाइड्रोजन बन्ड दइगुलिं भ्वं यात छधि यानातइ । अप्व: फाइबरत प्राकृतिक जुसां यक्व कथंया सिन्थेथिक फाइबर (दसु- पोलीप्रोपाइलीन व पोलीइथाइलीनया छुं निश्चित भौतिक गुणया निंति) नं छ्येलेगु याइ । भ्वं दयेकेत दक्कले साधारन कथं छ्यलीगु फाइबर वूड पल्प ख: । थ्व पल्पवूड सिमा, अप्व: याना सफ्टवूड व हार्डवूड (दसु क्रमशः-स्प्रुस व एस्पेन) छ्यला दयेकी । मेमेगु वनस्पति फाइबर (दसु- कटन, जुट, लाइनेन, व सु (वामा) आदि) नं भ्वं दयेकेत छ्यलेगु या: ।
पुचः:प्रविधि
प्लास्टिक
प्लास्टिक छगू कथंया वस्तु ख।
पुचः:प्रविधि
पाट्टाळि मकऩ् (सन् १९९०या संकिपा)
पाट्टाळि मकऩ् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९०य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
मदनेश्वरपु, सुरजपुर मण्डल
मदनेश्वरपु, सुरजपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया सरगुजा जिल्लाया सुरजपुर मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:सुरजपुर मण्डल, सरगुजा जिल्ला
मल्ली मिरई, द्वाराहाट तहसील
मल्ली मिरई भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  अल्मोड़ा जनपदया  द्वाराहाट तहसीलया छगु गां ख। सकल भारतया ६३८५९६ गां व उत्तराखण्डया १६८२६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् कुमाँउ जातिया मनुतेगु उपस्थिति दु। थ्व थासय् भारोपेली भाषा परिवारया पहाडी भाषाया कुमाँउ भाषा आपालं छ्येलिगु या।