cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
फिंड्ले, इलियोनोई
फिंड्ले संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इलियोनोई राज्ययागु छगु भिलेज खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ७२३ दु धासा थ्व थासे ३३९ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३९.५२१११५ उत्तर व देशान्तर ८८.७५४३६३ पश्चिम खः । थ्व थासे २३८०४१४ वर्ग मिटर (०.९१९०८३ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
आसीनः
आसीनः छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
कॊत्त जीवितालु (सन् १९८१या संकिपा)
कॊत्त जीवितालु  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८१य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
सन् ७३३
अक्टोबर-डिसेम्बर
पुचः:७३३ पुचः:दँ
अऩ्पुक्करङ्कळ् (सन् १९६५या संकिपा)
अऩ्पुक्करङ्कळ् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९६५य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
मुच्चॆनपल्लि (कृष्णा)
थ्व थाय् विस्सन्नपेट मण्डलय् ला।
भूगोल
कृष्णा जिल्लायागु अक्षांश १५.४३' निसें १६.१०' उत्तर व देशान्तर ८०.००' निस ८१.३३' पूर्वय् ला । थ्व थाय् कृष्णा जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
जलगांव (जमोद)
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं जलगांव (जमोद) शहरयागु जनसंख्या २६,२७५ खः। थुकिली मिजंत ५२%, व मिसात ४८% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ६९% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७५% दु, व मिसातेगु साक्षरता ६२% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया जलगांव (जमोद) यागु साक्षरता  अप्व दु।
मुरटन् (मलयालम संकिपा)
मुरटन् (मलयालम भाषा:മുരടന്) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८३य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
मऩचुक्केत्त माप्पिळ्ळै (सन् १९९०या संकिपा)
मऩचुक्केत्त माप्पिळ्ळै छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९०य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
कनचीरा धरमजयगढ मण्डल
कनचीरा धरमजयगढ मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया रायगढ जिल्लाया धरमजयगढ मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:धरमजयगढ मण्डल, रायगढ जिल्ला
सन् १८५४
July - December
पुचः:१९गु शताब्दी पुचः:सन् १८५४
जुनिया
जुनिया नेपा:यागु लुम्बिनी अञ्चलयागु गुल्मी जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे ६५७ खा छेँ दु।
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं जुनिया यागु जनसंख्या ३१३९ खः। थुकिली मिजंत ४३%, व मिसात ५७% दु।
असुर
असुर धागु हिन्दू धर्म कथं छगू निम्न जातिया प्राणीत ख। थ्व प्राणीतेसं संसारया मभिंगु ज्या यायेगु व मेपिन्त दुःख बीगु ज्या याइ।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
नगाँओ
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नगांव शहरयागु जनसंख्या १०७,४७१ खः। थुकिली मिजंत ५३%, व मिसात ४७% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७७% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ८१% दु, व मिसातेगु साक्षरता ७३% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नगांव यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १०% ६ दं स्वया म्हो जु।
लिधंसा
पुचः:आसामयागु शहर
नागांव
गडसरि अत्त सॊगसरि कोडलु (सन् १९८१या संकिपा)
गडसरि अत्त सॊगसरि कोडलु  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८१य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
आऩन्ति (सन् १९६५या संकिपा)
आऩन्ति छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९६५य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
सिउदी
सिउदी (अंग्रेजी:Siudi), नेपा:यागु सेती अञ्चलयागु  अछाम जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे ८६३ खा छेँ दु।
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं सिउदी यागु जनसंख्या ४५३३ खः। थुकिली मिजंत ४७%, व मिसात ५३% दु।
सुरता, सुरजपुर मण्डल
सुरता, सुरजपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया सरगुजा जिल्लाया सुरजपुर मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:सुरजपुर मण्डल, सरगुजा जिल्ला
रिखाऊँ, राजगढी तहसील
रिखाऊँ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  उत्तरकाशी जनपदया  राजगढी तहसीलया छगु गां ख।
गुणनिधिं
गुणनिधिं छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
रिखाऊँ, राजगढी तहसील
मण्डलवार सूचं
मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
गुणनिधिं
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
रिखाऊँ, राजगढी तहसील
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
गुणनिधिं
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
ई सं १८५५
मृत्यु
पुचः:१९औं शताब्दी
मासो, द्वाराहाट तहसील
मासो भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  अल्मोड़ा जनपदया  द्वाराहाट तहसीलया छगु गां ख। सकल भारतया ६३८५९६ गां व उत्तराखण्डया १६८२६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् कुमाँउ जातिया मनुतेगु उपस्थिति दु। थ्व थासय् भारोपेली भाषा परिवारया पहाडी भाषाया कुमाँउ भाषा आपालं छ्येलिगु या।
इतिहास
हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् थ्व थाय्‌ दूगु थाय्‌यात न्हापानिसें हे ऋषिमुनितेगु तपोभूमिया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। ऐतिहासिक वर्णन कथं थ्व थासय् कुमाँउया स्थानीय कत्युरी वंशया जुजु, चन्द वंशया जुजु व डोटीया रायका पिंसं शासन याःगु खने दु। थ्व धुंका नेपाःया एकिकरण अभियानय् थ्व थाय्‌ नेपाःया अधीनय् लावन व येँ केन्द्रित नेपाःया छगू भूभागया रुपय् थ्व थाय्‌ स्थापित जुल। लिपा ब्रिटिसतेसं डिभाइड एण्ड रुलया नीतिकथं कुमाँउया स्थानीय क्षेत्रीयतेत थःगु पक्षय् कया नेपामि गोर्खा सेनानाप ल्वाकल। थ्व ल्वापूया लिच्वया कथं सुगौली सन्धि जुल व थ्व थाय्‌ नेपाःस्वया पृथक जुल। बिस्तारं ब्रिटिसतेसं थ्व थाय्‌यात थःगु कब्जाय् काल। ब्रिटिसतेसं भारत त्वते धुंका थ्व थाय्‌ उत्तर प्रदेश राज्यय् लाःवन। लिपा नोभेम्बर ९, सन् २०००य् थ्व थाय्‌ उत्तराखण्ड राज्यया कुमाँउ विभागय् लावन।
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  अल्मोड़ा जनपदया  द्वाराहाट तहसीलय् ला। थ्व छगू पहाडी थाय्‌ ख। थ्व थासय् ग्रीष्म ॠतु ग्रेगोरियन पात्रोया मार्च निसें मध्य जुन तक्क जुइ। वर्षा ॠतु मध्य जुन निसें अगस्ट तक्क जुइ। थ्व ईले बंगालया खाडीं वैगु फसं मनसुन वृष्टि याकी। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क शीत ॠतु जुइ। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क तापक्रम म्हो जुया वनि व ज्यानुवरीइ सिक्क चिकुइ। फेब्रुवरी तक्क चिकुला दयाच्वनि व मार्चं निसें तापमान अप्वया वइ।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय् बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। नापं पहाडी लागाय् दूगु थाय्‌ जूगुलिं थ्व थासय् पर्यटन, जडिबुटी आदिया नं सम्भाव्यता मदूगु मखु। भारतया उत्तराखण्ड राज्यया मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
संस्कृति
थ्व थाय्‌ पौराणिक काल निसें हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् च्वयातःगु हिमालय तपोभूमि खण्डय् लाःगु जूगुलिं थन हिन्दू धर्म व थ्व धर्म नाप स्वापू दूगु संस्कृतिया प्रभाव यक्व खने दु।
भाषा
भाषिक रुपय् थ्व थासय्‌ भारोपेली भाषा परिवारया इन्डो-इरानीया इन्डो-आर्यनया पहाडी भाषा पुचःया भाषातेगु छ्येला थन यक्व खने दु। थुकिलि मू कथं कुमाँउ भाषाया थी-थी भाषिका छ्येलिगु या। थ्व नापं थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली, गढवाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
नादं (मलयालम संकिपा)
नादं (मलयालम भाषा:നാദം) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८३य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
फिशर, इलियोनोई
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या १६४७ दु धासा थ्व थासे ६६७ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ४०.३१५८१७ उत्तर व देशान्तर ८८.३४८६०१ पश्चिम खः । थ्व थासे २५६९१५९ वर्ग मिटर (०.९९१९५८ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
मानेपल्लॆ (अनंतपुर)
मानेपल्लॆ भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु अनंतपुर जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् लेपाक्षि मण्डलय् ला।
भूगोल
अनन्तपुर जिल्लायागु अक्षांश १३'४०' निसें १५'-१५' उत्तर व देशान्तर ७६'-५०' व ७८'-३०' पूर्वय् ला । थ्व थाय् अनन्तपुर जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, उर्दू आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
गजदॊंग (सन् १९८१या संकिपा)
गजदॊंग  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८१य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
दुधी
दुधी (अंग्रेजी भाय:Dudhi), भारतयागु उत्तर प्रदेश राज्ययागु सोन्भद्र जिल्लायागु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।
भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः । थ्व थाय्यागु उचाइ खः  २१३ मिटर (६९८ फिट)।
कुनुकुंट्ल (अनंतपुर)
कुनुकुंट्ल भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु अनंतपुर जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् ताडिमर्रि मण्डलय् ला।
भूगोल
अनन्तपुर जिल्लायागु अक्षांश १३'४०' निसें १५'-१५' उत्तर व देशान्तर ७६'-५०' व ७८'-३०' पूर्वय् ला । थ्व थाय् अनन्तपुर जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
जटामुकुटमंडितम्‌
जटामुकुटमंडितम्‌ छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
त्रिशूला, पोखरी तहसील
त्रिशूला भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  चमोली जनपदया  पोखरी तहसीलया छगु गां ख। सकल भारतया ६३८५९६ गां व उत्तराखण्डया १६८२६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् गढवाली मनुतेगु उपस्थिति दु। थ्व थासय् भारोपेली भाषा परिवारया पहाडी भाषाया गढवाली भाषा आपालं छ्येलिगु या।
इतिहास
हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् थ्व थाय्‌ दूगु थाय्‌यात न्हापानिसें हे ऋषिमुनितेगु तपोभूमिया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। ऐतिहासिक वर्णन कथं थ्व थाय् रजौटातेगु अधीनय दूगु ५२गढय् छगूलि ला। लिपा अजय पालया नेतृत्वय् पलिस्था जूगु गढवाल अधिराज्यय् थ्व थाय्‌ लावन। थ्व धुंका नेपाःया एकिकरण अभियानय् थ्व थाय्‌ नेपाःया अधीनय् लावन व येँ केन्द्रित नेपाःया छगू भूभागया रुपय् थ्व थाय्‌ स्थापित जुल। लिपा ब्रिटिसतेसं डिभाइड एण्ड रुलया नीतिकथं गढवालया स्थानीय क्षेत्रीयतेत थःगु पक्षय् कया नेपामि गोर्खा सेनानाप ल्वाकल। थ्व ल्वापूया लिच्वया कथं सुगौली सन्धि जुल व थ्व थाय्‌ नेपाःस्वया पृथक जुल। बिस्तारं ब्रिटिसतेसं थ्व थाय्‌यात थःगु प्रभावय् काल। ब्रिटिसतेसं भारत त्वते धुंका थ्व थाय्‌ उत्तर प्रदेश राज्यय् लाःवन। लिपा नोभेम्बर ९, सन् २०००य् थ्व थाय्‌ उत्तराखण्ड राज्यया कुमाँउ विभागय् लावन।
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  चमोली जनपदया  पोखरी तहसीलय् ला। थ्व छगू पहाडी थाय्‌ ख। थ्व थासय् ग्रीष्म ॠतु ग्रेगोरियन पात्रोया मार्च निसें मध्य जुन तक्क जुइ। वर्षा ॠतु मध्य जुन निसें अगस्ट तक्क जुइ। थ्व ईले बंगालया खाडीं वैगु फसं मनसुन वृष्टि याकी। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क शीत ॠतु जुइ। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क तापक्रम म्हो जुया वनि व ज्यानुवरीइ सिक्क चिकुइ। फेब्रुवरी तक्क चिकुला दयाच्वनि व मार्चं निसें तापमान अप्वया वइ।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय् बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। नापं पहाडी लागाय् दूगु थाय्‌ जूगुलिं थ्व थासय् पर्यटन, जडिबुटी आदिया नं सम्भाव्यता मदूगु मखु। भारतया उत्तराखण्ड राज्यया मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
संस्कृति
थ्व थाय्‌ पौराणिक काल निसें हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् च्वयातःगु हिमालय तपोभूमि खण्डय् लाःगु जूगुलिं थन हिन्दू धर्म व थ्व धर्म नाप स्वापू दूगु संस्कृतिया प्रभाव यक्व खने दु।
भाषा
भाषिक रुपय् थ्व थासय्‌ भारोपेली भाषा परिवारया इन्डो-इरानीया इन्डो-आर्यनया पहाडी भाषा पुचःया भाषातेगु छ्येला थन यक्व खने दु। थुकिलि मू कथं गढवाली भाषाया थी-थी भाषिका छ्येलिगु या। थ्व नापं थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली, कुमाँउ आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
ई सं १८५६
मृत्यु
पुचः:१९औं शताब्दी
अक्षयपुर, सुरजपुर मण्डल
अक्षयपुर, सुरजपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया सरगुजा जिल्लाया सुरजपुर मण्डलया छगू गां ख।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:सुरजपुर मण्डल, सरगुजा जिल्ला
आचै मुकम् (सन् १९६५या संकिपा)
आचै मुकम् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९६५य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
मरुतुपाण्टि (सन् १९९०या संकिपा)
मरुतुपाण्टि छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९०य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
जुपु
जुपु नेपा:यागु सेती अञ्चलयागु अछाम जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे ६५७ खा छेँ दु।
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं जुपु यागु जनसंख्या ३०७२ खः। थुकिली मिजंत ४४%, व मिसात ५६% दु।
जल्लादियाम्पेट
जल्लादियाम्पेट (अंग्रेजी:Jalladiampet), भारतयागु तामिल नाडु राज्ययागु  कान्चीपुरम जिल्लायागु छगु  सहर खः।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं जल्लादियाम्पेट शहरयागु जनसंख्या ७५७६ खः। थुकिली मिजंत ५१%, व मिसात ४९% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७०% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७७% दु, व मिसातेगु साक्षरता ६२% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया जल्लादियाम्पेट यागु साक्षरता  अप्व दु।
आसुरनिश्चयान्‌
आसुरनिश्चयान्‌ छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
जल्लादियाम्पेट
जनसंख्या
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १२% ६ दं स्वया म्हो जु।
आसुरनिश्चयान्‌
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
नगपट्टिनम
नगपट्टिनम (अंग्रेजी:Nagapattinam), भारतयागु तामिल नाडु राज्ययागु  नागपट्टिनम जिल्लायागु छगु सहर इलाका खः।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नगपट्टिनम शहरयागु जनसंख्या ९२,५२५ खः। थुकिली मिजंत ५०%, व मिसात ५०% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७४% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ८०% दु, व मिसातेगु साक्षरता ६९% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नगपट्टिनम यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १२% ६ दं स्वया म्हो जु।
लिधंसा
पुचः:तामिल नाडुयागु शहर
च्यूनी चक अदबाडी, बेतालघाट तहसील
च्यूनी चक अदबाडी भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  नैनीताल जनपदया  बेतालघाट तहसीलया छगु गां ख।
मण्डलवार सूचं
मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
कोम्मेर, चेन्नूर‌ मण्डल
कोम्मेर, चेन्नूर‌ मण्डल भारतया आन्ध्रप्रदेश राज्यया अदिलाबादु जिल्लाया चेन्नूर‌ मण्डलया छगू थाय्‌ ख। सकल भारतया ६३८५९६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् द्रविडियन मूलया मनुतय्‌गु उपस्थिति दु। थ्व थासय् द्रविडिय भाषा परिवारया तेलुगु भाषा आपालं छ्येलिगु या।
इतिहास
ऐतरेय ब्राह्मण (ई.पू.८००) व महाभारत थें न्याःगु संस्कृत महाकाव्यय्‌ थ्व थाय्‌ आ दूगु थासय्‌ न्हापा दयाच्वंगु राज्यया वर्णन यानातःगु दु।
शिलालेखीय प्रमाण कथं थ्व थासय्‌ न्हापा कुबेरकाद्वारा शासित छगू प्रारंभिक राज्य दूगु वर्णन या। मौर्यतयेसं ई.पू. ४गु शताब्दीइ थःगु शासन थन थ्यंकूगु खने दु। मौर्य वंशया पतन धुंका ई.पू. ३गु शताब्दीइ आन्ध्र शातवाहन स्वतनत्र जूगु व सन्‌ २२०इ शातवाहनतयेगु ह्रास धुंका ईक्ष्वाकु राजवंश, पल्लव, आनंद गोत्रिका, विष्णुकुंडीना, पूर्वी चालुक्य व चोलातयेगु शासन जूगु इतिहासय्‌ च्वयातःगु दु। थ्व थासय्‌ आपालं छ्येलिगु तेलुगु भाषा विनुकोंडातयेसं थःगु राजकालय्‌ राजभाषा दयेकूगु इतिहास दु। पल्नाडुया ल्वापू धुंका पूर्वी चालुक्यतय्‌गु शक्ति म्हो जुया १२ व १३गु शताब्दीइ काकतीय राजवंशतयेगु उदय जुल व लिपा सकल तेलुगू भूमि काकतीयतय्‌गु अधीनय्‌ लावन। सन्‌ १३२३इ दिल्लीया सुल्तान ग़ियास-उद-दिन तुग़लक़ं उलघ खानया अधीनय्‌ छ्वगु सेनां जुजु प्रतापरुद्रयात बन्दी दयेकुसां सन्‌ १३२६इ मुसुनूरी नायकतयेगु सफल विरोधी अभियानं प्रेरित जुया हरिहर व बुक्कातयेसं विजयनगर साम्राज्यया पलिस्था यात। सन्‌ १३४७य दिल्ली सल्तनतया विरुद्ध अला-उद-दीन हसन गंगूद्वारा दक्षिण भारतय्‌ छगू स्वतन्त्र मुस्लिम राष्ट्र, बहमनी राज्यया पलिस्था यायेधुंका थ्व थाय्‌ थ्व हे राज्यय्‌ लावन। १६गु व १७गु शताब्दीया अन्त तक्क कुतुबशाही राजवंशं थ्व थाय्‌यात थःगु अधीनय्‌ तल।
औपनिवेशिक भारत कालय्‌ थ्व थाय्‌ ब्रिटिशतय्‌गु अधीनय्‌ लावन। भारत स्वतन्त्रता व आन्ध्रप्रदेश राज्यया पलिस्था धुंका थ्व थाय्‌ आन्द्रप्रदेश राज्यया छगू थाय्‌ जूवन।
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌या जलवायु गरम व आद्र जु। थ्व थाय्‌या जलवायु निर्धारणय्‌ दक्षिण पश्चिम मनसूनया यक्व भूमिका दु। थ्व थासय्‌ चिकुलाय्‌ वातावरण बांलाइ। थ्व थास्य्‌ ग्रीष्मकाल मार्च निसें जुन तक्क जुइ। थ्व लाय्‌ तापमान अप्वया च्वनि। जुलाई निसें सेप्टेम्बर तक्क उष्णकटिबंधीय बर्खा मौसम जुइ व थ्व बिले यक्व वा वइ। अक्टोबर ला नापं चिकुला न्ह्यथनि व अक्टोबर, नोभेम्बर, डिसेम्बर, ज्यानुवरी व फेब्रुवरी तक्क चिकुला जुइ।
अर्थ-व्यवस्था
थ्व थाय्‌या अर्थव्यवस्थाय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। जाकी, तु, कपाय्‌ आदि बाली थन बुइकिगु या।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाषा तेलुगू ख। थ्व भाषा नापं उर्दू, हिन्दी, अंग्रेजी, तमिल आदि नं भाषा थन थुइगु या। थ्व थाय्‌या मू जाति द्रविड नश्लया तेलुगू जाति ख। द्रविड जातिया नश्ल जुसां थ्व जाति आर्यनाप मिश्रित जूगु खने दु। थनया नसाःय्‌ जाकि आधारित नसाःया तःधंगु थाय्‌ दु। जाति अनुसार नसाः पाइगु या व हिन्दू ब्राम्हण नसाः प्रायः शाकाहार जुइ धाःसा मुस्मां तयेगु नसाः शाकाहार मजु। थनया नसाःय्‌ पच्चडी, आवकाय आदि अचार नांजा। नापं मनुतयेसं बिरयानी, डोसा आदि नं आपालं नइगु या। थनया परम्पराय्‌ आन्ध्र शास्त्रीय संगीत व प्याखं विशेषयाना कुचिपुडि नांजा। थन हनिगु मू नखःय्‌ संक्रांति, महा शिवरात्रि, होली, युगादि, श्री राम नवमी, वरलक्ष्मी व्रतम, राखी पूर्णिमा, विनायक चवथी, दशहरा, अट्ल तद्दी, दीपावली, ईद-उल-फ़ित्र, बक्र-ईद, मुहर्रम आदि ला। थन तेलुगु संकिपा व कर्नाटक संगीतया नं प्रभाव दु। थ्व थासय्‌ हिन्दू धर्म व मुस्मां धर्मया प्रभाव खने दु।
पिनेया स्वापू
Template:
कुमा धरमजयगढ मण्डल
कुमा धरमजयगढ मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया रायगढ जिल्लाया धरमजयगढ मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:धरमजयगढ मण्डल, रायगढ जिल्ला
ई सं १८५७
मृत्यु
पुचः:१९औं शताब्दी
नाणयं (मलयालम संकिपा)
नाणयं (मलयालम भाषा:നാണയം) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८३य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
वेस्टमिन्स्टर, कोलोर्याडो
वेस्टमिन्स्टर संयुक्त राज्य अमेरिकायागु कोलोर्याडो राज्ययागु छगु सिटी खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या १००९४० दु धासा थ्व थासे ३९३१८ खा छें दु ।
ई सं १८५८
मृत्यु
पुचः:१९औं शताब्दी
बाइसाइकल
बाइसाइकल धाःगु निता घःचा दूचु गसा ख।
फिथियान, इलियोनोई
फिथियान संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इलियोनोई राज्ययागु छगु भिलेज खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ५०६ दु धासा थ्व थासे २०५ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ४०.११४६८६ उत्तर व देशान्तर ८७.८७४१३६ पश्चिम खः । थ्व थासे १००१२१३ वर्ग मिटर (०.३८६५७१ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
आयिरत्तिल् ऒरुवऩ् (सन् १९६५या संकिपा)
आयिरत्तिल् ऒरुवऩ् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९६५य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
गुव्वलजंट (सन् १९८१या संकिपा)
गुव्वलजंट  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८१य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
कायेन्ता, एरिजोना
कायेन्ता संयुक्त राज्य अमेरिकायागु एरिजोना राज्ययागु छगु सिडिपि खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ४९२२ दु धासा थ्व थासे १४७२ खा छें दु ।
लिधंसा
पुचः:एरिजोनायागु शहर
ई सं १८५९
मृत्यु
पुचः:१९औं शताब्दी
जुरोपनी
जुरोपनी नेपा:यागु मेची अञ्चलयागु झापा जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे २१६६ खा छेँ दु।
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं जुरोपनी यागु जनसंख्या १०,६२४ खः। थुकिली मिजंत ५०%, व मिसात ५०% दु।
लिधंसा
पुचः:मेची अञ्चल
एक्रन, अलाबामा
एक्रन संयुक्त राज्य अमेरिकायागु अलाबामा राज्ययागु छगु टाउन खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ५२१ दु धासा थ्व थासे २३९ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३२.८७६४२५ उत्तर व देशान्तर ८७.७४०९७८ पश्चिम खः । थ्व थासे १४३६७९७ वर्ग मिटर (०.५५४७५ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
लिधंसा
पुचः:अलाबामाया थाय्
मिस्टर् कार्त्तिक् (सन् १९९०या संकिपा)
मिस्टर् कार्त्तिक् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९०य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
अन्नेरावुपेट (कृष्णा)
अन्नेरावुपेट भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु कृष्णा जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् रॆड्डिगूडॆं मण्डलय् ला।
भूगोल
कृष्णा जिल्लायागु अक्षांश १५.४३' निसें १६.१०' उत्तर व देशान्तर ८०.००' निस ८१.३३' पूर्वय् ला । थ्व थाय् कृष्णा जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
दुग्द
दुग्द (अंग्रेजी भाय:Dugda), भारतयागु झारखण्ड राज्ययागु बोकारो जिल्लायागु  सहर खः।
भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः । थ्व थाय्यागु उचाइ खः  २१८ मिटर (७१५ फिट)।
नसीम (मलयालम संकिपा)
नसीम (मलयालम भाषा:നസീമ) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८३य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
सिउरी
सिउरी (अंग्रेजी:Siuri), नेपा:यागु राप्ती अञ्चलयागु  रोल्पा जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे ३४६ खा छेँ दु।
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं सिउरी यागु जनसंख्या १८१६ खः। थुकिली मिजंत ४४%, व मिसात ५६% दु।
ई सं १८६०
मृत्यु
पुचः:१९औं शताब्दी
द्वारिकापु, सुरजपुर मण्डल
द्वारिकापु, सुरजपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया सरगुजा जिल्लाया सुरजपुर मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:सुरजपुर मण्डल, सरगुजा जिल्ला
लोदन, राजगढी तहसील
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
कोरोन्याडो, क्यालिफोर्निया
कोरोन्याडो संयुक्त राज्य अमेरिकायागु क्यालिफोर्निया राज्ययागु छगु सिटी खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या २४१०० दु धासा थ्व थासे ९४९४ खा छें दु ।
लिधंसा
पुचः:क्यालिफोर्नियायागु शहर
आस्तिक्यं
आस्तिक्यं छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
इतयक्कमलम् (सन् १९६५या संकिपा)
इतयक्कमलम् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९६५य् पिहांवगु खः।
खानपुर
खानपुर (अंग्रेजी:Khanpur), भारतयागु उत्तर प्रदेश राज्ययागु  बुलंदशहर जिल्लायागु छगु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।
इतयक्कमलम् (सन् १९६५या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
खानपुर
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः । समुद्र सतह स्वया थ्व थाय २०७ मिटर (६७९ फुट) च्वे ला।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं खानपुर शहरयागु जनसंख्या १३,७४१ खः। थुकिली मिजंत ५३%, व मिसात ४७% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ३५% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ४६% दु, व मिसातेगु साक्षरता २२% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया खानपुर यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १९% ६ दं स्वया म्हो जु।
ई सं १८६१
मृत्यु
पुचः:१९औं शताब्दी
वेस्ट प्लिजेन्ट भ्यू, कोलोर्याडो
वेस्ट प्लिजेन्ट भ्यू संयुक्त राज्य अमेरिकायागु कोलोर्याडो राज्ययागु छगु सिडिपि खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ३९३२ दु धासा थ्व थासे १६८१ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३९.७३२८१५ उत्तर व देशान्तर १०५.१७८८६३ पश्चिम खः । थ्व थासे ३८९४२३१ वर्ग मिटर (१.५०३५७१ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
नदि मुतल् नदि वरॆ (मलयालम संकिपा)
नदि मुतल् नदि वरॆ (मलयालम भाषा:നദി മുതല് നദി വരെ) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८३य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
लःखः
लखय सनिगु खःयात लःखः धाइ। तःधंगु लःखः छ्यला समुद्र पुलेछिं। चिधंगु लःखःतेत नांचा वा क्वना धाइ। न्हापाया लःखः लखय् लेहेँ पुया(float) वनिगु जुसां न्हूगु लःखःत धाःसा लखय् दुने हे लाल्काया वनेफु (दसु: सबमरिन)। आःयाइलय् समुद्रय् लागादूगु देसय् बनेज्या व हताःया निंतिं थीथी कथंया लःखः छ्येलीगु या।
फ्लेनागन, इलियोनोई
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ४०.८७७४१४ उत्तर व देशान्तर ८८.८५८९०२ पश्चिम खः । थ्व थासे १३८२५९० वर्ग मिटर (०.५३३८२१ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
गणेशमान सिंह
गणेशमान सिंह नेपाः याम्ह सर्वमान्य नेता व २०४६ सालया जनआन्दोलनया "कमाण्डर" खः । वय्‌कयात "लोहपुरुष" कथं सम्वोधन यायेगु नं या । वय्‌कलं थःगु जीवनय् राणाशासन व पञ्चायती शासन याना निगु अप्रजातान्त्रिक शासनया विरुद्धय् थी-थी कथं नेतृत्व यानादिल व नेपामिपिंत प्रजातन्त्र हयेगुलि यक्व ग्वहालि यानादिल।
जीवनी
गणेशमान सिंहया जन्म वि॰सं॰ १९७२, कार्तिक २४ गते अबु ज्ञानमान सिंह व मां सानुनानी श्रेष्ठया काय्‌या कथं जुगु ख: । वय्‌कःया अबु ज्ञानमान सिंह वय्‌कः मचाबले हे मदुगुलिं वय्‌कःयात वय्‌कःया अजा बडाकाजी सरदार रत्नमान सिंहं स्वयादिल।
राणा शासन विरोधी अभियान
वय्‌कलं थःगु प्राथमिक शिक्षा दरबार हाइ स्कूलय् कयादिल । दरबार हाइ स्कूलय् वय्‌कःयात राणातेत सम्मान मयागुलिं व राणातेगु न्ह्य:ने साइकल गया जूगुलिं लिकाना छ्वल । व धुंका वय्‌कलं म्याट्रिकुलेशन व आइ॰एस्सी॰ भारतया कलकत्तां यानादिल । भारतं नेपाः वये धुंका वय्‌कःया संगत गंगा लाल श्रेष्ठनाप जूवन । वय्‌कःया संगतय् हे वय्‌कलं प्रजा परिषदया सदस्यता कयादिल । अबले हे वय्‌कःया इहिपा मंगलादेवी सिंह नाप जूवन । वय्‌कःया इहिपाया निला हे मदुनिबिले वय्‌कःयात राजद्रोहया मुद्धा तया ज्यान सजायँया निंति राणातेसं झ्यालखानाय् तल । तर लिपा प्यम्ह सहिदतेत स्याना वय्‌कःयात आजीवन कैद व सर्वश्व हरणया सजायँ बीगु जुल ।
वि॰सं॰ २००६स अब्लेया जुजु त्रिभूवनयात राणातेगु कब्जां पिने पाल्पाय् हयेतः सेनातेत भड्केयागु आरोपय् वय्‌कःयात थोरीया गुंइ राणातेसं ज्वन । राणातय् हाकिमतेत वय्‌कलं अमानार्थ खँग्वः छ्य्‌ला ("तँ" धका) खँल्हागुलिं राणातेसं वय्‌कःयात द्वछिक्व: (१,०००) कोर्रां दायेकल । उलि कोर्रा नया बेहोश जुया नं वय्‌कलं थगु आदर्श त्व:ता मदी । थ्व घटना धुंका वय्‌कःयात "लौह पुरुष" धका हनिगु यात । थ्व धुंका वय्‌कःयात २००७ साल तक्क राणातेसं झ्यालखानाय् कुना तल ।
पञ्चायत काल
२०१७ साल, पौष १ गते जुजु महेन्द्रं सत्ता थःगु ल्हातय् कायेधुंका वय्‌कःयात सुन्दरीजल जेलय् कुनाबिल । वि॰सं॰ २०२५य् कारागारं पिहांवय्‌धुंका वय्‌कः भारतय् निर्वासित जुयादिल । वय्‌कलं भारतं हे प्रजातान्त्रिक पुनर्बहालीया कुतः विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला नापं यानादिल । २०३३ साल पौष १६ गते वय्‌कः विश्वेश्वरप्रसाद कोइराला नापं राष्ट्रिय मेलमिलापया नीति कथं नेपाः लिहां बिज्यात । २०३८ सालया जुजु वीरेन्द्रं यानादिगु जनमतसंग्रहय् धांधली जुइधुंका वय्‌कः प्रजातन्त्रया निंति हानं न्हुगु ज्या यायेत कुतः यानादिल । व हे ईलय् वि॰सं॰ २०३९स विश्वेश्वरप्रसाद कोइरालाया देहावसान जुइधुंका वय्‌कलं कृष्ण प्रसाद भट्टराई व गिरिजा प्रसाद कोइराला नापं नेपाली काँग्रेस पार्टी व प्रजातन्त्रया आन्दोलन नेतृत्व यानादिल । वि॰सं॰ २०४५ साल, माघ ५गते वय्‌कलं कम्युनिस्ट पार्टी नाप छधी जुया आन्दोलन यायेगु निर्णय यानादिल। वि॰सं॰ २०४६, फाल्गुण ७ गते निसें वय्‌कलं थःगु हे छेँ चाक्सीबारीं जन आन्दोलनया घोषणा यानादिल । थ्व आन्दोलनया लिच्वः कथं वि॰सं॰ २०४६ चैत्र २६ गते प्रजातन्त्र पुनर्स्थापना जुल ।
निगुगु प्रजातान्त्रिक काल
प्रजातन्त्र पुनर्स्थापना जुइ धुंका वय्‌कःयात नेपाःया जुजु वीरेन्द्रं प्रधानमन्त्री जुइत इनाप यानादिल । तर वय्‌कलं जुजुया प्रस्तावयात अस्वीकार यासें थःम्ह् पासा कृष्णप्रसाद भट्टराईयात प्रधानमन्त्री दयेकादिल व थः प्रजातन्त्रया पहरेदार जुया च्वनादिल । वय्‌कःयात थन्यागु त्यागया निंति "सर्वोच्च नेता" धका हनिगु नं यात । वय्‌कःया पार्टी नेपाली कांग्रेसं प्रजातन्त्र वये धुंका बहुमत हल । तर बहुमत हयेधुंका नं वय्‌कःया आदर्श कथं कांग्रेसं ज्या यायेगु कुतः मयागुलिं वय्‌कलं कांग्रेस पार्टी हे त्वतादिल । अतः, मेगु निर्वाचनय् कांग्रेसं बहुमत हये मफत व नेकपा (एमाले) नं अल्पमतं चुनाव त्यात । नेपाःया राजनैतिक पार्टीतेसं आदर्श कायम यायेमफुगु ईले वय्‌कलं मचा प्रजातन्त्रयात खतरा दुगु धापू न्ह्यब्वयादिल । तर वय्‌कःया खँयात मनुतेसं मतलब मयात । फलस्वरुप, वय्‌कः मदय् धुंका, जुजु ज्ञानेन्द्रं हानं प्रजातन्त्रयात क्वत्येला शासन यात।
जटिल
जटिलः छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
गणेशमान सिंह
राजनीतिइ प्रभाव
वय्‌क नेपामि राजनीती धैर्य, शौर्य व नैतिकताया प्रतिक जुयादिगु दु । वय्‌कलं निक्वः प्रजातन्त्र हयेत नेतृत्व याना, प्रजातन्त्र हयेत शारिरिक व मानसिक यातना फया, नेपाःयागु इतिहासय् हे दक्कले न्हापांगु शान्तिपूर्ण सफल आन्दोलनया नेतृत्व यानादिया, नापं प्रजातन्त्र वये धुंका छुं पद मकासें प्रजातन्त्रया पहरेदार जुया व थःगु आदर्शया निंति पार्टीयात हे त्व:ता नेपा:या राजनीतिइ छम्ह हनेबहम्ह व्यक्तित्व जुया क्यनादिल ।
जटिल
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
गणेशमान सिंह
सन्दर्भ
पुचः:नेपाःया इतिहास
जटिल
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
गिरिजा कळ्याणं (सन् १९८१या संकिपा)
गिरिजा कळ्याणं  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८१य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
मुतलाळियम्मा (सन् १९९०या संकिपा)
मुतलाळियम्मा छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९०य् पिहांवगु खः।
दुल्हीपुर
दुल्हीपुर (अंग्रेजी भाय:Dulhipur), भारतयागु उत्तर प्रदेश राज्ययागु चण्डौली जिल्लायागु  सहर खः।
मुतलाळियम्मा (सन् १९९०या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
नागापुर
नागापुर (अंग्रेजी:Nagapur), भारतयागु महाराष्ट्र राज्ययागु  अहमदनगर जिल्लायागु छगु  सहर खः।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः । समुद्र सतह स्वया थ्व थाय ४६९ मिटर (१५३८ फुट) च्वे ला।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नागापुर शहरयागु जनसंख्या ७०६२ खः। थुकिली मिजंत ५७%, व मिसात ४३% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७४% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७९% दु, व मिसातेगु साक्षरता ६८% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नागापुर यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १५% ६ दं स्वया म्हो जु।
रेल
रेल धाःगु रेललं जुया जुइगु गसा ख। थन्यागु गसायात मनू व सामान छथासं मेथासय् यंकेत छ्यलिगु या।
स्वयादिसँ
पुचः:यातायात
इरवुम् पकलुम् (सन् १९६५या संकिपा)
इरवुम् पकलुम् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९६५य् पिहांवगु खः।
क्रिधा धरमजयगढ मण्डल
क्रिधा धरमजयगढ मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया रायगढ जिल्लाया धरमजयगढ मण्डलया छगू गां ख।
इरवुम् पकलुम् (सन् १९६५या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
क्रिधा धरमजयगढ मण्डल
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
पी डी ए
पीडीए वा पर्सनल डिजिटल असिस्टंट छगु चीधंगु कंप्यूटर खः।थुकित छिं डिजिटल डायरी थें म्हिचाय् तया न्ह्याथाय् यंके छिं।
व्हिट रीज, कोलोर्याडो
व्हिट रीज संयुक्त राज्य अमेरिकायागु कोलोर्याडो राज्ययागु छगु सिटी खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ३२९१३ दु धासा थ्व थासे १४९३१ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३९.७७१३१७ उत्तर व देशान्तर १०५.०९६११७ पश्चिम खः । थ्व थासे २३५४१८३० वर्ग मिटर (९.०८९५५२ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ४३३३० वर्ग मिटर (०.०१६७३ वर्ग माइल) ल दु ।
जल्लाराम कमानपुर
जल्लाराम कमानपुर (अंग्रेजी:Jallaram Kamanpur), भारतयागु आन्ध्र प्रदेश राज्ययागु  करिमनगर जिल्लायागु छगु  सहर खः।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं जल्लाराम कमानपुर शहरयागु जनसंख्या ११,१०० खः। थुकिली मिजंत ५२%, व मिसात ४८% दु।
गुरु शिष्युलु (सन् १९८१या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
जल्लाराम कमानपुर
जनसंख्या
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ६०% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ६६% दु, व मिसातेगु साक्षरता ५२% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया जल्लाराम कमानपुर यागु साक्षरता  अप्व दु।
गुरु शिष्युलु (सन् १९८१या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
पुचः:तेलुगु संकिपा
जुठापौवा
जुठापौवा नेपा:यागु लुम्बिनी अञ्चलयागु पाल्पा जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे ६५२ खा छेँ दु।
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं जुठापौवा यागु जनसंख्या ३७३४ खः। थुकिली मिजंत ४९%, व मिसात ५१% दु।
ई सं १८६३
मृत्यु
पुचः:१९औं शताब्दी
ताली कंसारी, पोखरी तहसील
ताली कंसारी भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  चमोली जनपदया  पोखरी तहसीलया छगु गां ख। सकल भारतया ६३८५९६ गां व उत्तराखण्डया १६८२६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् गढवाली मनुतेगु उपस्थिति दु। थ्व थासय् भारोपेली भाषा परिवारया पहाडी भाषाया गढवाली भाषा आपालं छ्येलिगु या।
इतिहास
हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् थ्व थाय्‌ दूगु थाय्‌यात न्हापानिसें हे ऋषिमुनितेगु तपोभूमिया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। ऐतिहासिक वर्णन कथं थ्व थाय् रजौटातेगु अधीनय दूगु ५२गढय् छगूलि ला। लिपा अजय पालया नेतृत्वय् पलिस्था जूगु गढवाल अधिराज्यय् थ्व थाय्‌ लावन। थ्व धुंका नेपाःया एकिकरण अभियानय् थ्व थाय्‌ नेपाःया अधीनय् लावन व येँ केन्द्रित नेपाःया छगू भूभागया रुपय् थ्व थाय्‌ स्थापित जुल। लिपा ब्रिटिसतेसं डिभाइड एण्ड रुलया नीतिकथं गढवालया स्थानीय क्षेत्रीयतेत थःगु पक्षय् कया नेपामि गोर्खा सेनानाप ल्वाकल। थ्व ल्वापूया लिच्वया कथं सुगौली सन्धि जुल व थ्व थाय्‌ नेपाःस्वया पृथक जुल। बिस्तारं ब्रिटिसतेसं थ्व थाय्‌यात थःगु प्रभावय् काल। ब्रिटिसतेसं भारत त्वते धुंका थ्व थाय्‌ उत्तर प्रदेश राज्यय् लाःवन। लिपा नोभेम्बर ९, सन् २०००य् थ्व थाय्‌ उत्तराखण्ड राज्यया कुमाँउ विभागय् लावन।
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  चमोली जनपदया  पोखरी तहसीलय् ला। थ्व छगू पहाडी थाय्‌ ख। थ्व थासय् ग्रीष्म ॠतु ग्रेगोरियन पात्रोया मार्च निसें मध्य जुन तक्क जुइ। वर्षा ॠतु मध्य जुन निसें अगस्ट तक्क जुइ। थ्व ईले बंगालया खाडीं वैगु फसं मनसुन वृष्टि याकी। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क शीत ॠतु जुइ। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क तापक्रम म्हो जुया वनि व ज्यानुवरीइ सिक्क चिकुइ। फेब्रुवरी तक्क चिकुला दयाच्वनि व मार्चं निसें तापमान अप्वया वइ।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय् बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। नापं पहाडी लागाय् दूगु थाय्‌ जूगुलिं थ्व थासय् पर्यटन, जडिबुटी आदिया नं सम्भाव्यता मदूगु मखु। भारतया उत्तराखण्ड राज्यया मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
भाषा
भाषिक रुपय् थ्व थासय्‌ भारोपेली भाषा परिवारया इन्डो-इरानीया इन्डो-आर्यनया पहाडी भाषा पुचःया भाषातेगु छ्येला थन यक्व खने दु। थुकिलि मू कथं गढवाली भाषाया थी-थी भाषिका छ्येलिगु या। थ्व नापं थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली, कुमाँउ आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
निऴल् मूटिय निऱङ्ङळ् (मलयालम संकिपा)
निऴल् मूटिय निऱङ्ङळ् (मलयालम भाषा:നിഴല് മൂടിയ നിറങ്ങള്) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८३य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
मेटालिका
मेटालिका छगु नांजाःगु हेभी मेटल ब्यांड खः। थ्व ब्याण्डया पलिस्था अमेरिकाया लस एञ्जेल्स, क्यालिफोर्नियाय् सन् १९८१य् जूगु खः। मेटलया हलिमे दक्ले नांजागु व सफल खलः थ्व हे खः।
वर्तमान
२. लार्स् अल्रिच् (द्रमर्)
३. कर्क् ह्यामेत् (लिद् गितार)
४. रबर्त् त्रुयिलो (बेस् गितार)
न्हापाया
१. रन् म्याक्गभ्नि
२. देभ मस्तैन्
४. जेसन न्युस्तेद
स्वयादिसँ
पुचः:हेभी मेटल संगीत
ई सं १८६५
मृत्यु
पुचः:१९औं शताब्दी
स्टिभ वोज्नियाक
स्टिभ वोज्नियाक नं स्टिभ जब्स् नाप मिलेजुया एप्पल कम्प्युटर चायेकुगु खः।
आस्ते
आस्ते छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
कीम्स क्यानन, एरिजोना
कीम्स क्यानन संयुक्त राज्य अमेरिकायागु एरिजोना राज्ययागु छगु सिडिपि खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या २६० दु धासा थ्व थासे १०६ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३५.८१२८४९ उत्तर व देशान्तर ११०.२०४१५४ पश्चिम खः । थ्व थासे २४०३३४४८ वर्ग मिटर (९.२७९३६७ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
नगर, भरतपुर जिल्ला
नगर (अंग्रेजी:Nagar), भारतयागु राजस्थान राज्ययागु  भरतपुर जिल्लायागु छगु सहर इलाका खः।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः । समुद्र सतह स्वया थ्व थाय ३०४ मिटर (९९७ फुट) च्वे ला।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नगर शहरयागु जनसंख्या २१,३४९ खः। थुकिली मिजंत ५४%, व मिसात ४६% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ५८% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ६९% दु, व मिसातेगु साक्षरता ४५% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नगर यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १८% ६ दं स्वया म्हो जु।
ई सं १८६६
मृत्यु
पुचः:१९औं शताब्दी
फ्ल्याट रक, इलियोनोई
फ्ल्याट रक संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इलियोनोई राज्ययागु छगु भिलेज खः।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३८.९०२२२ उत्तर व देशान्तर ८७.६७२४०२ पश्चिम खः । थ्व थासे २२१६१२६ वर्ग मिटर (०.८५५६५१ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
गुणभेदतः
गुणभेदतः छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
पतरापाली, सुरजपुर मण्डल
पतरापाली, सुरजपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया सरगुजा जिल्लाया सुरजपुर मण्डलया छगू गां ख।
मुरुकऩे तुणै (सन् १९९०या संकिपा)
मुरुकऩे तुणै छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९०य् पिहांवगु खः।
च्यूनी चक अदबाडी N.Z.A., बेतालघाट तहसील
च्यूनी चक अदबाडी N.Z.A. भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  नैनीताल जनपदया  बेतालघाट तहसीलया छगु गां ख।
मुरुकऩे तुणै (सन् १९९०या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
पतरापाली, सुरजपुर मण्डल
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
च्यूनी चक अदबाडी N.Z.A., बेतालघाट तहसील
मण्डलवार सूचं
मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
पतरापाली, सुरजपुर मण्डल
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:सुरजपुर मण्डल, सरगुजा जिल्ला
उऩ्ऩैप्पोल् ऒरुवऩ् (सन् १९६५या संकिपा)
उऩ्ऩैप्पोल् ऒरुवऩ् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९६५य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
शिवपुर गाविस, बर्दिया जिल्ला
शिवपुर ५ (अंग्रेजी:Sivapur), नेपा:यागु भेरी अञ्चलयागु  बर्दिया जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे ९८८ खा छेँ दु।
लिधंसा
पुचः:भेरी अञ्चल
जुटपानी
जुटपानी नेपा:यागु नारायणी अञ्चलयागु चितवन जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे २५५७ खा छेँ दु।
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं जुटपानी यागु जनसंख्या १२,६९४ खः। थुकिली मिजंत ४९%, व मिसात ५१% दु।
ऎङ्कवीट्टुप् पॆण् (सन् १९६५या संकिपा)
ऎङ्कवीट्टुप् पॆण् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९६५य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
ई सं १८६७
मृत्यु
पुचः:१९औं शताब्दी
आइ पड
आइ पड एप्पल कर्पोरेसन नं पिकागु म्ये न्येनिगु छगु यन्त्र खः।
पाः
पाः धाःगु छगू ज्याभः ख। थ्व ज्याभःयात वस्तुतेत पालेत छ्येलि। आपालः पाःय् पालिगु भाग नःया दयेकातै धाःसा ज्वनिगु भाग सिंया दयेकातै। नःया भागय् छखे ग्वारा लुइका म्वः दयेका तइ, म्वःया दथुइ च्वं क्वय् पाखें छगू ह्वः दयेका तइ गुकिलि सिंया चु तइ, म्वःया ल्युने पाचुसे च्वंका तइ, न्ह्यःने झ्वाः ताहाकः यानातइ, झ्वाःया न्ह्यनेया ब्व सालुकाः फाला चिंका तइ, फालाया न्ह्यनेया ब्वय् पाँय् तया धाः दयेका तइ।
स्वयादिसँ
पुचः:प्रविधि पुचः:ज्याभ:
गोलनागम्म (सन् १९८१या संकिपा)
गोलनागम्म  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८१य् पिहांवगु खः।
कुडप (कृष्णा)
कुडप भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु कृष्णा जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् रॆड्डिगूडॆं मण्डलय् ला।
भूगोल
कृष्णा जिल्लायागु अक्षांश १५.४३' निसें १६.१०' उत्तर व देशान्तर ८०.००' निस ८१.३३' पूर्वय् ला । थ्व थाय् कृष्णा जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
गोलनागम्म (सन् १९८१या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
पुचः:तेलुगु संकिपा
कुडप (कृष्णा)
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
गनपाउडर
गनपाउडर सल्फर, ह्यंग्वा व पोटासियम नाइट्रेट (KNO3)या छगू मिश्रण ख। थ्व वस्तु छकलं छ्वै व क्वागु ठोस व वाष्प पिकाया मुइ। थ्व वस्तुया थ्व हे प्रकृतिया कारणं थुकियात फायरआर्मय् प्रोपेलेन्ट व आतिशवाजीइ पाइरोटेक्निक कम्पोजिसनया रुपय् छ्यलिगु या।
स्वयादिसँ
पुचः:हतियार
चिल्लवारिपल्लॆ (अनंतपुर)
चिल्लवारिपल्लॆ भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु अनंतपुर जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् ताडिमर्रि मण्डलय् ला।
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, उर्दू आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
नोक्कुकुत्ति (मलयालम संकिपा)
नोक्कुकुत्ति (मलयालम भाषा:നോക്കുകുത്തി) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८३य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
आस्था
आस्था धागु विश्वासया छगू प्रकार ख।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
नगरदेवले
नगरदेवले (अंग्रेजी:Nagardeole), भारतयागु महाराष्ट्र राज्ययागु  अहमदनगर जिल्लायागु छगु  सहर खः।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नगरदेवले शहरयागु जनसंख्या १३,७१५ खः। थुकिली मिजंत ५२%, व मिसात ४८% दु।
आस्था
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
नगरदेवले
जनसंख्या
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७९% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ८३% दु, व मिसातेगु साक्षरता ७४% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नगरदेवले यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १३% ६ दं स्वया म्हो जु।
आस्था
स्वया दिसँ
पुचः:भावना
Víra Πίστη Vjerovanje Hit (vallás) 信念
कंचिसमुद्रं (अनंतपुर)
कंचिसमुद्रं भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु अनंतपुर जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् लेपाक्षि मण्डलय् ला।
भूगोल
अनन्तपुर जिल्लायागु अक्षांश १३'४०' निसें १५'-१५' उत्तर व देशान्तर ७६'-५०' व ७८'-३०' पूर्वय् ला । थ्व थाय् अनन्तपुर जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, उर्दू आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
विगराडी, राजगढी तहसील
विगराडी भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  उत्तरकाशी जनपदया  राजगढी तहसीलया छगु गां ख।
मण्डलवार सूचं
मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
आ
देवनागरीयु छगु आखः खः।
डगमोना धरमजयगढ मण्डल
डगमोना धरमजयगढ मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया रायगढ जिल्लाया धरमजयगढ मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:धरमजयगढ मण्डल, रायगढ जिल्ला
ई सं १८६८
मृत्यु
पुचः:१९औं शताब्दी