cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
बासीन मुंगेली मण्डल
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:मुंगेली मण्डल, विलासपुर जिल्ला
सिरिसिरि मुव्व (सन् १९७६या संकिपा)
सिरिसिरि मुव्व  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७६य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
कार्बन्देल, इलिनोइ
कार्बन्देल संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इलिनोइ राज्यया छगु सिटी खः। थ्व नगर दक्षिणी इलिनोइस पूर्वी सेन्तलुइस धुंकाया दकलय् अप्व जनसंख्या दूगु थाय् ख। थ्व थासय् साउदर्न इलिनोइ विश्वविद्यालय कार्बन्देल अवस्थित दु।
भूगोल
थ्व शहरया अक्षांश ३७.७२६४१८ उत्तर व देशान्तर ८९.२२०२७ पश्चिम खः । थ्व थासे ३०८०७१४८ वर्ग मिटर (११.८९४७०७ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ६४४३९५ वर्ग मिटर (०.२४८८०२ वर्ग माइल) ल दु ।
सर्पनी गर्पा
सर्पनी गर्पा (अंग्रेजी:Sarpani Garpa), नेपा:यागु राप्ती अञ्चलयागु  सल्यान जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे ७५९ खा छेँ दु।
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं सर्पनी गर्पा यागु जनसंख्या ४३१३ खः। थुकिली मिजंत ५०%, व मिसात ५०% दु।
केयूर
केयूर छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
ताय् पाचम् (सन् १९७४या संकिपा)
ताय् पाचम् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७४य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
लसकुस
ज्वजलपा न्हुम्ह पासा! छित विकिपिडियाले लसकुस दु| विकिपिडिया छगु स्वतन्त्र हलिमसफु (Encyclopedia) ख| विकिपिडियाले न्ह्यम्ह मनुनं नं सम्पादन याये फु (छिं नं!)|
सोमवरम्, नंदिगाम मण्डल
सोमवरं भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु कृष्णा जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् नंदिगाम मण्डलय् ला।
भूगोल
कृष्णा जिल्लायागु अक्षांश १५.४३' निसें १६.१०' उत्तर व देशान्तर ८०.००' निस ८१.३३' पूर्वय् ला । थ्व थाय् कृष्णा जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
ऊर् मरियातै (सन् १९९२या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
घोसा, सुरजपुर मण्डल
घोसा, सुरजपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया सरगुजा जिल्लाया सुरजपुर मण्डलया छगू गां ख।
आततायिनः
आततायिनः छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
घोसा, सुरजपुर मण्डल
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
आततायिनः
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
घोसा, सुरजपुर मण्डल
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
आततायिनः
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
फर्ट कोलिन्स, कोलोर्याडो
फर्ट कोलिन्स संयुक्त राज्य अमेरिकायागु कोलोर्याडो राज्ययागु छगु सिटी खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ११८६५२ दु धासा थ्व थासे ४७७५५ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ४०.५५९२३८ उत्तर व देशान्तर १०५.०७८३०२ पश्चिम खः । थ्व थासे १२०५४६२३३ वर्ग मिटर (४६.५४३१६३ वर्ग माइल) जमिन दु धासा १५४६६०६ वर्ग मिटर (०.५९७१४८ वर्ग माइल) ल दु ।
लिधंसा
पुचः:कोलोर्याडोयागु शहर
क्याम्प भर्डे, एरिजोना
क्याम्प भर्डे संयुक्त राज्य अमेरिकायागु एरिजोना राज्ययागु छगु टाउन खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ९४५१ दु धासा थ्व थासे ३९६९ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३४.५६६७१३ उत्तर व देशान्तर १११.८५६१९४ पश्चिम खः । थ्व थासे ११०२४६७४८ वर्ग मिटर (४२.५६६५०९ वर्ग माइल) जमिन दु धासा २५१७३ वर्ग मिटर (०.००९७१९ वर्ग माइल) ल दु ।
लिधंसा
पुचः:एरिजोनायागु शहर
बोइज हट स्प्रिङ्गस्, क्यालिफोर्निया
बोइज हट स्प्रिङ्गस् संयुक्त राज्य अमेरिकायागु क्यालिफोर्निया राज्ययागु छगु सिडिपि खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ६६६५ दु धासा थ्व थासे २३९५ खा छें दु ।
सीतम्म शपथं (सन् १९७६या संकिपा)
सीतम्म शपथं  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७६य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
चुरी
चुरी (अंग्रेजी भाय:Churi), भारतयागु झारखण्ड राज्ययागु रांची जिल्लायागु  सहर खः।
गंगोलीहाट तहसील
गंगोलीहाट तहसील भारतया उत्तराखण्ड राज्यया पिथौरागढ जिल्लाया छगू तहसील ख।
स्वयादिसँ
पुचः:पिथौरागढ जिल्ला
गुम्चाल
गुम्चाल नेपा:यागु राप्ती अञ्चलयागु रोल्पा जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे ५९३ खा छेँ दु।
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं गुम्चाल यागु जनसंख्या ३४७७ खः। थुकिली मिजंत ४९%, व मिसात ५१% दु।
भगुडा N.Z.A., कोश्याँकुटोली तहसील
भगुडा N.Z.A. भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  नैनीताल जनपदया  कोश्याँकुटोली तहसीलया छगु गां ख।
मण्डलवार सूचं
मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
मस्लन्दपुर
मस्लन्दपुर (अंग्रेजी:Maslandapur), भारतयागु पश्चिम बंगाल राज्ययागु  उत्तर नीप्येंगु पर्गानत जिल्लायागु छगु  सहर खः।
जनसंख्या
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७८% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ८४% दु, व मिसातेगु साक्षरता ७२% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया मस्लन्दपुर यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् ९% ६ दं स्वया म्हो जु।
लिधंसा
पुचः:पश्चिम बंगालयागु शहर
अणियात्त वळकळ् (मलयालम संकिपा)
अणियात्त वळकळ् (मलयालम भाषा:അണിയാത്ത വളകള്) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८०य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
सर्स्वार
सर्स्वार (अंग्रेजी:Sarswar), नेपा:यागु सगरमाथा अञ्चलयागु  सिराहा जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे ९६० खा छेँ दु।
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं सर्स्वार यागु जनसंख्या ५७९३ खः। थुकिली मिजंत ५२%, व मिसात ४८% दु।
ऎल्लैच्चामि (सन् १९९२या संकिपा)
ऎल्लैच्चामि छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९२य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
केरुर
केरुर (अंग्रेजी:Kerur), भारतयागु कर्णाटक राज्ययागु  बगलकोत जिल्लायागु छगु पञ्चायत-शासित सहर खः।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः । समुद्र सतह स्वया थ्व थाय ६१७ मिटर (२०२४ फुट) च्वे ला।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं केरुर शहरयागु जनसंख्या १७,२०६ खः। थुकिली मिजंत ५०%, व मिसात ५०% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ५८% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ६९% दु, व मिसातेगु साक्षरता ४८% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया केरुर यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १४% ६ दं स्वया म्हो जु।
लिधंसा
पुचः:कर्णाटकयागु शहर
कार्बन हिल, इलियोनोई
कार्बन हिल संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इलियोनोई राज्ययागु छगु भिलेज खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ३९२ दु धासा थ्व थासे १५७ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ४१.२९६३१७ उत्तर व देशान्तर ८८.२९९५२४ पश्चिम खः । थ्व थासे ४५५९१० वर्ग मिटर (०.१७६०२८ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
सिनई तल्ली, थराली तहसील
सिनई तल्ली भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  चमोली जनपदया  थराली तहसीलया छगु गां ख। सकल भारतया ६३८५९६ गां व उत्तराखण्डया १६८२६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् गढवाली मनुतेगु उपस्थिति दु। थ्व थासय् भारोपेली भाषा परिवारया पहाडी भाषाया गढवाली भाषा आपालं छ्येलिगु या।
इतिहास
हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् थ्व थाय्‌ दूगु थाय्‌यात न्हापानिसें हे ऋषिमुनितेगु तपोभूमिया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। ऐतिहासिक वर्णन कथं थ्व थाय् रजौटातेगु अधीनय दूगु ५२गढय् छगूलि ला। लिपा अजय पालया नेतृत्वय् पलिस्था जूगु गढवाल अधिराज्यय् थ्व थाय्‌ लावन। थ्व धुंका नेपाःया एकिकरण अभियानय् थ्व थाय्‌ नेपाःया अधीनय् लावन व येँ केन्द्रित नेपाःया छगू भूभागया रुपय् थ्व थाय्‌ स्थापित जुल। लिपा ब्रिटिसतेसं डिभाइड एण्ड रुलया नीतिकथं गढवालया स्थानीय क्षेत्रीयतेत थःगु पक्षय् कया नेपामि गोर्खा सेनानाप ल्वाकल। थ्व ल्वापूया लिच्वया कथं सुगौली सन्धि जुल व थ्व थाय्‌ नेपाःस्वया पृथक जुल। बिस्तारं ब्रिटिसतेसं थ्व थाय्‌यात थःगु प्रभावय् काल। ब्रिटिसतेसं भारत त्वते धुंका थ्व थाय्‌ उत्तर प्रदेश राज्यय् लाःवन। लिपा नोभेम्बर ९, सन् २०००य् थ्व थाय्‌ उत्तराखण्ड राज्यया कुमाँउ विभागय् लावन।
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  चमोली जनपदया  थराली तहसीलय् ला। थ्व छगू पहाडी थाय्‌ ख। थ्व थासय् ग्रीष्म ॠतु ग्रेगोरियन पात्रोया मार्च निसें मध्य जुन तक्क जुइ। वर्षा ॠतु मध्य जुन निसें अगस्ट तक्क जुइ। थ्व ईले बंगालया खाडीं वैगु फसं मनसुन वृष्टि याकी। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क शीत ॠतु जुइ। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क तापक्रम म्हो जुया वनि व ज्यानुवरीइ सिक्क चिकुइ। फेब्रुवरी तक्क चिकुला दयाच्वनि व मार्चं निसें तापमान अप्वया वइ।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय् बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। नापं पहाडी लागाय् दूगु थाय्‌ जूगुलिं थ्व थासय् पर्यटन, जडिबुटी आदिया नं सम्भाव्यता मदूगु मखु। भारतया उत्तराखण्ड राज्यया मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
संस्कृति
थ्व थाय्‌ पौराणिक काल निसें हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् च्वयातःगु हिमालय तपोभूमि खण्डय् लाःगु जूगुलिं थन हिन्दू धर्म व थ्व धर्म नाप स्वापू दूगु संस्कृतिया प्रभाव यक्व खने दु।
तिक्कऱ्ऱ पार्वति (सन् १९७४या संकिपा)
तिक्कऱ्ऱ पार्वति छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७४य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
लाज्या
लाज्या धाःगु थःगु नुगः हयेकेत, थःगु लाःगु ईलय् याइगु ज्या ख। लाज्याया दसुया रुपय् चाहिलिगु, थी-थी सामान मुंकिगु, क्रियतिभ व कलात्मक ज्या यायेगु, कासा म्हितिगु आदि कायेछिं। छता हे लाज्याय् हानं-हानं ब्वति कया मनुतयेसं व ख्यःया ज्ञान व कौशल कायेफु। साधारणतया, थ्व कथं नुगः हयेकेत जक्क यायेगु ज्यायात अमेचर धाइगु या।
स्वयादिसँ
पुचः:संस्कृति
सुप्रभातं (सन् १९७६या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
फर्ट गारल्यान्ड, कोलोर्याडो
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ४३२ दु धासा थ्व थासे १६४ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३७.४२९४७७ उत्तर व देशान्तर १०५.४३५२८ पश्चिम खः । थ्व थासे ७३८७८५ वर्ग मिटर (०.२८५२४६ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
आतप
आतप छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
सन् ४५४
४५४ ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु साधारण दँ खः।
अक्टोबर-डिसेम्बर
पुचः:४५४ पुचः:दँ
जमडी, सुरजपुर मण्डल
जमडी, सुरजपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया सरगुजा जिल्लाया सुरजपुर मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:सुरजपुर मण्डल, सरगुजा जिल्ला
ल्व्हंल्वय्
ल्व्हंल्वय् (Obesity) म्हया दा तस्कं अप्वया उसाँय् मभिनिगु, मनुया आयु म्हो जुइगु व/वा ल्वचं कइगु (उसाँय्‌या समस्या वइगु) छता चिकित्सा शास्त्रया अवस्था ख। मनुया बदि मास इन्देक्स (BMI) छ्यला मनुयात ल्व्हंल्वचं काःगु दु-मदूगु स्वयेगु याइ। बदि मास इन्देक्स धाःगु मनुया तौलयात धिकःया स्क्वायरं दिभाइद याना वःगु छगू रेसियो ख। थ्व रेसियो ३०kg/m2 स्वया अप्व दःसा मनुयात ओबिस धाइ।
ल्व्हंल्वचं काःगु मनुतयेत नुगःया ल्वय्, ताइप २ दायबितिज, अब्स्त्रक्तिभ स्लिप अप्निया, छुं क्यान्सर, व अस्तियोआर्थ्राइतिस आदि थें न्यागु थी-थी ल्वचं कायेगु व थ्व ल्वय्‌त तच्वःया सीगु सम्भावना अप्व दु। ल्व्हंल्वय्‌या दकलय् साधारन कारणय् अप्व नयेगु, म्हो शारीरिक व्यायाम यायेगु, वंशानुगत सम्भावना आदि मू कारण ख। छुं अवस्थाय् धाःसा जीन, इन्दोक्राइन व्याधि, वासः वा मानसिक ल्वचं नं ल्व्हंल्वय् जुइफु। म्हो जक्क नःसां पाचन बिस्तारं जुया ल्व्हनिगु धैगु विचाः समर्थन यायेगु दसिं मगा। साधारणकथं ल्व्हंपिं मनुतयेत इमिगु अप्वःगु बदि मास इन्देक्सया कारणं म्ह्वय् अप्व उर्जा मा।
ल्व्हंल्वय्‌या मू निदान अप्सं च्वनिगु व शारीरिक व्यायाम ख। अप्व उर्जा दूगु नसाः दसु दा व चिनि म्हो जक्क नया दायतरी फाइबर अप्व दूगु नसाः नया थ्व ल्वय् नियन्त्रण यायेछिं। ल्व्हंल्वय् विरोधी वासःत नं विकशित जूगु दु। थन्यागु वासलं मनुयात नेप मत्यायेगु व दाया स्वसन म्हो याइ। नसाः, व्यायाम व वासलं ल्व्हंल्वय्‌यात मथ्युसा ग्यास्त्रिक बलुन वा बेरियात्रिक सर्जरी छ्यला प्वाया आयतन म्हो यायेगु वा आन्द्राया हाकः चिहाकेगु याना मनुयात याकनं हे प्वा जायेकिगु वा नसांः म्हो जक्क पोषक तत्त्व स्वसन यायेगु अवस्था दयेकेछिं।
लिधंसा
पुचः:ल्वय्
गुम्दा
गुम्डा नेपा:यागु गण्डकी अञ्चलयागु गोर्खा जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे ५३८ खा छेँ दु।
चुर्क घुर्मा
चुर्क घुर्मा (अंग्रेजी भाय:Churk Ghurma), भारतयागु उत्तर प्रदेश राज्ययागु सोन्भद्र जिल्लायागु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।
गुम्दा
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं गुम्डा यागु जनसंख्या २४७० खः। थुकिली मिजंत ४६%, व मिसात ५४% दु।
द्वाल्खा जिल्ला
द्वाल्खा जिल्ला नेपा:य छगु जिल्ला खेङ।
थाय्
थ्व जिल्लाया गां व नगर थ्व कथं दु -
स्वयादिसँ
पुचः:नेपाःया जिल्ला
अन्तप्पुरं (मलयालम संकिपा)
अन्तप्पुरं (मलयालम भाषा:അന്തപ്പുരം) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८०य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
तोर्रगुडिपाडु, नंदिगाम मण्डल
थ्व थाय् नंदिगाम मण्डलय् ला।
भूगोल
कृष्णा जिल्लायागु अक्षांश १५.४३' निसें १६.१०' उत्तर व देशान्तर ८०.००' निस ८१.३३' पूर्वय् ला । थ्व थाय् कृष्णा जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
झगरकापा मुंगेली मण्डल
झगरकापा मुंगेली मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया विलासपुर जिल्लाया मुंगेली मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:मुंगेली मण्डल, विलासपुर जिल्ला
सॆक्रटरी (सन् १९७६या संकिपा)
सॆक्रटरी  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७६य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
आत्मकूरु (अनंतपुर)
आत्मकूरु भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु अनंतपुर जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् आत्मकूरु मण्डलय् ला।
भूगोल
अनन्तपुर जिल्लायागु अक्षांश १३'४०' निसें १५'-१५' उत्तर व देशान्तर ७६'-५०' व ७८'-३०' पूर्वय् ला । थ्व थाय् अनन्तपुर जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, उर्दू आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
ऎऩ्ऱुम् अऩ्पुटऩ् (सन् १९९२या संकिपा)
ऎऩ्ऱुम् अऩ्पुटऩ् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९२य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
मस्वासी
मस्वासी (अंग्रेजी:Maswasi), भारतयागु उत्तर प्रदेश राज्ययागु  रामपुर जिल्लायागु छगु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं मस्वासी शहरयागु जनसंख्या १५,२०७ खः। थुकिली मिजंत ५३%, व मिसात ४७% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ३३% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ४४% दु, व मिसातेगु साक्षरता २१% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया मस्वासी यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् २०% ६ दं स्वया म्हो जु।
मालेगाव , कुभीर‌ मण्डल
मालेगाव, कुभीर‌ मण्डल भारतया आन्ध्रप्रदेश राज्यया अदिलाबादु जिल्लाया कुभीर‌ मण्डलया छगू थाय्‌ ख। सकल भारतया ६३८५९६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् द्रविडियन मूलया मनुतय्‌गु उपस्थिति दु। थ्व थासय् द्रविडिय भाषा परिवारया तेलुगु भाषा आपालं छ्येलिगु या।
इतिहास
ऐतरेय ब्राह्मण (ई.पू.८००) व महाभारत थें न्याःगु संस्कृत महाकाव्यय्‌ थ्व थाय्‌ आ दूगु थासय्‌ न्हापा दयाच्वंगु राज्यया वर्णन यानातःगु दु।
शिलालेखीय प्रमाण कथं थ्व थासय्‌ न्हापा कुबेरकाद्वारा शासित छगू प्रारंभिक राज्य दूगु वर्णन या। मौर्यतयेसं ई.पू. ४गु शताब्दीइ थःगु शासन थन थ्यंकूगु खने दु। मौर्य वंशया पतन धुंका ई.पू. ३गु शताब्दीइ आन्ध्र शातवाहन स्वतनत्र जूगु व सन्‌ २२०इ शातवाहनतयेगु ह्रास धुंका ईक्ष्वाकु राजवंश, पल्लव, आनंद गोत्रिका, विष्णुकुंडीना, पूर्वी चालुक्य व चोलातयेगु शासन जूगु इतिहासय्‌ च्वयातःगु दु। थ्व थासय्‌ आपालं छ्येलिगु तेलुगु भाषा विनुकोंडातयेसं थःगु राजकालय्‌ राजभाषा दयेकूगु इतिहास दु। पल्नाडुया ल्वापू धुंका पूर्वी चालुक्यतय्‌गु शक्ति म्हो जुया १२ व १३गु शताब्दीइ काकतीय राजवंशतयेगु उदय जुल व लिपा सकल तेलुगू भूमि काकतीयतय्‌गु अधीनय्‌ लावन। सन्‌ १३२३इ दिल्लीया सुल्तान ग़ियास-उद-दिन तुग़लक़ं उलघ खानया अधीनय्‌ छ्वगु सेनां जुजु प्रतापरुद्रयात बन्दी दयेकुसां सन्‌ १३२६इ मुसुनूरी नायकतयेगु सफल विरोधी अभियानं प्रेरित जुया हरिहर व बुक्कातयेसं विजयनगर साम्राज्यया पलिस्था यात। सन्‌ १३४७य दिल्ली सल्तनतया विरुद्ध अला-उद-दीन हसन गंगूद्वारा दक्षिण भारतय्‌ छगू स्वतन्त्र मुस्लिम राष्ट्र, बहमनी राज्यया पलिस्था यायेधुंका थ्व थाय्‌ थ्व हे राज्यय्‌ लावन। १६गु व १७गु शताब्दीया अन्त तक्क कुतुबशाही राजवंशं थ्व थाय्‌यात थःगु अधीनय्‌ तल।
औपनिवेशिक भारत कालय्‌ थ्व थाय्‌ ब्रिटिशतय्‌गु अधीनय्‌ लावन। भारत स्वतन्त्रता व आन्ध्रप्रदेश राज्यया पलिस्था धुंका थ्व थाय्‌ आन्द्रप्रदेश राज्यया छगू थाय्‌ जूवन।
अर्थ-व्यवस्था
थ्व थाय्‌या अर्थव्यवस्थाय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। जाकी, तु, कपाय्‌ आदि बाली थन बुइकिगु या।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाषा तेलुगू ख। थ्व भाषा नापं उर्दू, हिन्दी, अंग्रेजी, तमिल आदि नं भाषा थन थुइगु या। थ्व थाय्‌या मू जाति द्रविड नश्लया तेलुगू जाति ख। द्रविड जातिया नश्ल जुसां थ्व जाति आर्यनाप मिश्रित जूगु खने दु। थनया नसाःय्‌ जाकि आधारित नसाःया तःधंगु थाय्‌ दु। जाति अनुसार नसाः पाइगु या व हिन्दू ब्राम्हण नसाः प्रायः शाकाहार जुइ धाःसा मुस्मां तयेगु नसाः शाकाहार मजु। थनया नसाःय्‌ पच्चडी, आवकाय आदि अचार नांजा। नापं मनुतयेसं बिरयानी, डोसा आदि नं आपालं नइगु या। थनया परम्पराय्‌ आन्ध्र शास्त्रीय संगीत व प्याखं विशेषयाना कुचिपुडि नांजा। थन हनिगु मू नखःय्‌ संक्रांति, महा शिवरात्रि, होली, युगादि, श्री राम नवमी, वरलक्ष्मी व्रतम, राखी पूर्णिमा, विनायक चवथी, दशहरा, अट्ल तद्दी, दीपावली, ईद-उल-फ़ित्र, बक्र-ईद, मुहर्रम आदि ला। थन तेलुगु संकिपा व कर्नाटक संगीतया नं प्रभाव दु। थ्व थासय्‌ हिन्दू धर्म व मुस्मां धर्मया प्रभाव खने दु।
पिनेया स्वापू
Template:
पुचः:कुभीर‌ मण्डल, अदिलाबादु जिल्ला पुचः: पुचः:कुभीर‌ मण्डल, अदिलाबादु जिल्लाया थाय्‌ पुचः:Adilabadu
सरुवाथा
सरुवाथा (अंग्रेजी:Saruatha), नेपा:यागु नारायणी अञ्चलयागु  रौतहट जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे ९७६ खा छेँ दु।
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं सरुवाथा यागु जनसंख्या ५८७६ खः। थुकिली मिजंत ५२%, व मिसात ४८% दु।
केवल
केवल छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
सन् ४५५
४५५ ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु साधारण दँ खः।
अक्टोबर-डिसेम्बर
पुचः:४५५ पुचः:दँ
चोदना
चोदना छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
कारलिनभिल, इलियोनोई
कारलिनभिल संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इलियोनोई राज्ययागु छगु सिटी खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ५६८५ दु धासा थ्व थासे २२८९ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३९.२८१३७९ उत्तर व देशान्तर ८९.८८०९९३ पश्चिम खः । थ्व थासे ६१६१०२५ वर्ग मिटर (२.३७८७८५ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
छेटी, राजगढी तहसील
छेटी भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  उत्तरकाशी जनपदया  राजगढी तहसीलया छगु गां ख।
मण्डलवार सूचं
मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
भाइरस
विषाणु (भाइरस) जीवित प्राणीया दुने संक्रमण याइगु छगू संक्रमक तत्त्व ख।
स्वयादिसँ
पुचः:जीवविज्ञान
भैयाथान, सुरजपुर मण्डल
भैयाथान, सुरजपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया सरगुजा जिल्लाया सुरजपुर मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:सुरजपुर मण्डल, सरगुजा जिल्ला
तिरुमाङ्कल्यम् (सन् १९७४या संकिपा)
तिरुमाङ्कल्यम्  छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७४य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
गंल्वय्
गंल्वय् (ट्युबरकुलोसिस) छगु ल्वे ख:| थ्व ल्वे माइकोब्याक्टेरियम ट्युबरकुलोसिस नांयागु अ म्ल फास्ट ब्याक्टेरिया नं याई| माइकोब्याक्टेरियायागु मेमेगु प्रजाति नं न थ्व ल्वे याके फु| अन्यागु मेमेगु प्रजातितेत अटिपिकल माइकोब्याक्टेरिया धाई|
उत्पत्ति व विकास
थ्व ल्वय् लापिं मनुत गंसि जुया वनिगुलिं थुकियात गंल्वय् धका नां ब्युगु ख।
पुनिगु तव
थ्व ल्वे फे नं पुनि| ल्वे दुम्ह मनु नं मुसुल्हाई बिले किटाणुत थगु वातावरणले छ्वैइ| थन्यागु किटाणु मेम्ह मनुयागु सास प्रणालीले वना अन म्वाये फसा व मनुयात नं ल्वे पुनि|
गुम्डेल
गुम्डेल नेपा:यागु जनकपुर अञ्चलयागु रामेछाप जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे ४९४ खा छेँ दु।
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं गुम्डेल यागु जनसंख्या २५६३ खः। थुकिली मिजंत ४८%, व मिसात ५२% दु।
आतपत्रं
आतपत्रं छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
ऎङ्क वीट्टु वेलऩ् (सन् १९९२या संकिपा)
ऎङ्क वीट्टु वेलऩ् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९२य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
अमरदीपं (सन् १९७७या संकिपा)
अमरदीपं  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७७य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
पुचः:तेलुगु संकिपा
अवन् ऒरु अहङ्कारि (मलयालम संकिपा)
अवन् ऒरु अहङ्कारि (मलयालम भाषा:അവന് ഒരു അഹങ്കാരി) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८०य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
गॊरिदिंड्ल (अनंतपुर)
गॊरिदिंड्ल भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु अनंतपुर जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् आत्मकूरु मण्डलय् ला।
भूगोल
अनन्तपुर जिल्लायागु अक्षांश १३'४०' निसें १५'-१५' उत्तर व देशान्तर ७६'-५०' व ७८'-३०' पूर्वय् ला । थ्व थाय् अनन्तपुर जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, उर्दू आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
अरङ्ङुं अणियऱयुं (मलयालम संकिपा)
अरङ्ङुं अणियऱयुं (मलयालम भाषा:അരങ്ങും അണിയറയും) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८०य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
फर्ट लपटन, कोलोर्याडो
फर्ट लपटन संयुक्त राज्य अमेरिकायागु कोलोर्याडो राज्ययागु छगु सिटी खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ६७८७ दु धासा थ्व थासे २१३२ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ४०.०८४९१८ उत्तर व देशान्तर १०४.८०२९९६ पश्चिम खः । थ्व थासे १०२९६७१७ वर्ग मिटर (३.९७५५८५ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ९५७२८ वर्ग मिटर (०.०३६९६१ वर्ग माइल) ल दु ।
अडविरामुडु (सन् १९७७या संकिपा)
अडविरामुडु  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७७य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
लीफ् इरिकसन
लीफ एरिक्सन एक वाइकिंग एक्सप्लोरर है जो कोलंबस से 500 साल पहले कनाडा के तट पर उतरा था।
नैणी, द्वाराहाट तहसील
इतिहास
हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् थ्व थाय्‌ दूगु थाय्‌यात न्हापानिसें हे ऋषिमुनितेगु तपोभूमिया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। ऐतिहासिक वर्णन कथं थ्व थासय् कुमाँउया स्थानीय कत्युरी वंशया जुजु, चन्द वंशया जुजु व डोटीया रायका पिंसं शासन याःगु खने दु। थ्व धुंका नेपाःया एकिकरण अभियानय् थ्व थाय्‌ नेपाःया अधीनय् लावन व येँ केन्द्रित नेपाःया छगू भूभागया रुपय् थ्व थाय्‌ स्थापित जुल। लिपा ब्रिटिसतेसं डिभाइड एण्ड रुलया नीतिकथं कुमाँउया स्थानीय क्षेत्रीयतेत थःगु पक्षय् कया नेपामि गोर्खा सेनानाप ल्वाकल। थ्व ल्वापूया लिच्वया कथं सुगौली सन्धि जुल व थ्व थाय्‌ नेपाःस्वया पृथक जुल। बिस्तारं ब्रिटिसतेसं थ्व थाय्‌यात थःगु कब्जाय् काल। ब्रिटिसतेसं भारत त्वते धुंका थ्व थाय्‌ उत्तर प्रदेश राज्यय् लाःवन। लिपा नोभेम्बर ९, सन् २०००य् थ्व थाय्‌ उत्तराखण्ड राज्यया कुमाँउ विभागय् लावन।
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  अल्मोड़ा जनपदया  द्वाराहाट तहसीलय् ला। थ्व छगू पहाडी थाय्‌ ख। थ्व थासय् ग्रीष्म ॠतु ग्रेगोरियन पात्रोया मार्च निसें मध्य जुन तक्क जुइ। वर्षा ॠतु मध्य जुन निसें अगस्ट तक्क जुइ। थ्व ईले बंगालया खाडीं वैगु फसं मनसुन वृष्टि याकी। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क शीत ॠतु जुइ। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क तापक्रम म्हो जुया वनि व ज्यानुवरीइ सिक्क चिकुइ। फेब्रुवरी तक्क चिकुला दयाच्वनि व मार्चं निसें तापमान अप्वया वइ।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय् बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। नापं पहाडी लागाय् दूगु थाय्‌ जूगुलिं थ्व थासय् पर्यटन, जडिबुटी आदिया नं सम्भाव्यता मदूगु मखु। भारतया उत्तराखण्ड राज्यया मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
संस्कृति
थ्व थाय्‌ पौराणिक काल निसें हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् च्वयातःगु हिमालय तपोभूमि खण्डय् लाःगु जूगुलिं थन हिन्दू धर्म व थ्व धर्म नाप स्वापू दूगु संस्कृतिया प्रभाव यक्व खने दु।
फर्ट मोर्गन, कोलोर्याडो
फर्ट मोर्गन संयुक्त राज्य अमेरिकायागु कोलोर्याडो राज्ययागु छगु सिटी खः।
मदकु मुंगेली मण्डल
मदकु मुंगेली मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया विलासपुर जिल्लाया मुंगेली मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
फर्ट मोर्गन, कोलोर्याडो
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ११०३४ दु धासा थ्व थासे ४०९४ खा छें दु ।
मदकु मुंगेली मण्डल
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
फर्ट मोर्गन, कोलोर्याडो
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ४०.२५३२६२ उत्तर व देशान्तर १०३.७९९०६३ पश्चिम खः । थ्व थासे ११५६०१३७ वर्ग मिटर (४.४६३३९४ वर्ग माइल) जमिन दु धासा १६६४८६ वर्ग मिटर (०.०६४२८१ वर्ग माइल) ल दु ।
मदकु मुंगेली मण्डल
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
फर्ट मोर्गन, कोलोर्याडो
लिधंसा
पुचः:कोलोर्याडोयागु शहर
सासापुर
ससापुर (अंग्रेजी:Sasapur), नेपा:यागु जनकपुर अञ्चलयागु  सर्लाही जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे १००४ खा छेँ दु।
ब्र्याडब्युरी, क्यालिफोर्निया
ब्र्याडब्युरी संयुक्त राज्य अमेरिकायागु क्यालिफोर्निया राज्ययागु छगु सिटी खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ८५५ दु धासा थ्व थासे ३११ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३४.१४९३०६ उत्तर व देशान्तर ११७.९७४३१९ पश्चिम खः । थ्व थासे ४९५११७३ वर्ग मिटर (१.९११६५९ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
लिधंसा
पुचः:क्यालिफोर्नियायागु शहर
क्यान्यन डे, एरिजोना
क्यान्यन डे संयुक्त राज्य अमेरिकायागु एरिजोना राज्ययागु छगु सिडिपि खः।
कारलक, इलियोनोई
कारलक संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इलियोनोई राज्ययागु छगु भिलेज खः।
क्यान्यन डे, एरिजोना
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३३.७८७७७४ उत्तर व देशान्तर ११०.०२३६५५ पश्चिम खः । थ्व थासे ९९२१८०९ वर्ग मिटर (३.८३०८३२ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
कारलक, इलियोनोई
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ४५६ दु धासा थ्व थासे १९७ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ४०.५८१९५१ उत्तर व देशान्तर ८९.१३२६१३ पश्चिम खः । थ्व थासे ६३०९५३ वर्ग मिटर (०.२४३६१२ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
कारलीली, इलियोनोई
कारलीली संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इलियोनोई राज्ययागु छगु सिटी खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ३४०६ दु धासा थ्व थासे १४६४ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३८.६१२६४२ उत्तर व देशान्तर ८९.३७०७८९ पश्चिम खः । थ्व थासे ७७५२६८२ वर्ग मिटर (२.९९३३२७ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ११४७९ वर्ग मिटर (०.००४४३२ वर्ग माइल) ल दु ।
चुरु
चुरु (अंग्रेजी भाय:Churu), भारतयागु राजस्थान राज्ययागु चुरु जिल्लायागु सहर इलाका खः।
भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः । थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ३१५ मिटर (१०३३ फिट)।
ईन्फ्लुएन्जा
ईन्फ्लुएन्जा छगु ल्वे खः। थुकियात ची हाकलं फ्लु नं धाई। थ्व छगु भाइरसयागु संक्रमण नं जुइगु ल्वे खः।
मुप्पाल, नंदिगाम मण्डल
मुप्पाल  भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु कृष्णा जिल्लायागु छगु थाय् खः।
ईन्फ्लुएन्जा
इपिडेमियोलोजी
थ्व ल्वे हलिमे यक्व थासे खने दु।
न्ह्यथनिगु तवः
भाइरस अप्व याना मनुयागु सास ल्हाइगु व्यवस्था नं मनुयागु म्हय् वई।
लक्षण
ज्वरो
मुप्पाल, नंदिगाम मण्डल
थ्व थाय् नंदिगाम मण्डलय् ला।
भूगोल
कृष्णा जिल्लायागु अक्षांश १५.४३' निसें १६.१०' उत्तर व देशान्तर ८०.००' निस ८१.३३' पूर्वय् ला । थ्व थाय् कृष्णा जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
डीडीहाट तहसील
स्वयादिसँ
पुचः:पिथौरागढ जिल्ला
एर्मुऩै (सन् १९९२या संकिपा)
एर्मुऩै छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९२य् पिहांवगु खः।
आतङ्कवाद
आतङ्कवाद छगु राजनैतिक प्रकृया ख। थ्व प्रकृयाय् थःगु माग पूरा यायेत मनुतेत ख्यायेगु, दायेगु, स्याइगु आदि पद्धति छ्य्‌लि।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
स्वया दिसँ
पुचः:राजनीति
माथाभंगा
माथाभंगा (अंग्रेजी:Mathabhanga), भारतयागु पश्चिम बंगाल राज्ययागु  कोच बिहार जिल्लायागु छगु सहर इलाका खः।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं माथाभंगा शहरयागु जनसंख्या २१,११० खः। थुकिली मिजंत ५१%, व मिसात ४९% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७६% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ८१% दु, व मिसातेगु साक्षरता ७१% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया माथाभंगा यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् ११% ६ दं स्वया म्हो जु।
लिधंसा
पुचः:पश्चिम बंगालयागु शहर
अदृष्टवंतुरालु (सन् १९७७या संकिपा)
अदृष्टवंतुरालु  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७७य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
प्रोस्थेसिस
प्रोस्थेसिस धाःगु म्हय् मदयाच्वंगु अङ्गया थासय् अङ्ग थें ज्यायायेगु व अङ्ग थें हे खनिगु स्वायेगु यन्त्र ख।
स्वयादिसँ
पुचः:चिकित्सा
मतौन्ध
मतौन्ध (अंग्रेजी:Mataundh), भारतयागु उत्तर प्रदेश राज्ययागु  बान्दा जिल्लायागु छगु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः । समुद्र सतह स्वया थ्व थाय १४२ मिटर (४६५ फुट) च्वे ला।
जनसंख्या
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ४७% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ५७% दु, व मिसातेगु साक्षरता ३५% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया मतौन्ध यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १७% ६ दं स्वया म्हो जु।
सातखानी
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं सातखानी यागु जनसंख्या ८४३४ खः। थुकिली मिजंत ४९%, व मिसात ५१% दु।
लिधंसा
पुचः:भेरी अञ्चल
गुमी
गुमी (구미시), नेपायागु भेरी अञ्चलयागु सुर्खेत जिल्लायागु  गाँ विकास समिति  खः।
जनसंख्या
थ्व थासय् १,२६२खा छेँ दु। थ्व थाय्‌या सन् २००१या जनसंख्या ६,५३५ ख।
गुम्डी
गुम्डी नेपा:यागु बागमती अञ्चलयागु धादिङ जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे १०१९ खा छेँ दु।
सतासिधाम
सतासिधाम (अंग्रेजी:Satasidham), नेपा:यागु मेची अञ्चलयागु  झापा जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे ३२९२ खा छेँ दु।
गुम्डी
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं गुम्डी यागु जनसंख्या ५९५५ खः। थुकिली मिजंत ४७%, व मिसात ५३% दु।
सतासिधाम
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं सतासिधाम यागु जनसंख्या १६,७५९ खः। थुकिली मिजंत ४९%, व मिसात ५१% दु।
लिधंसा
पुचः:मेची अञ्चल
गुम्डी
लिधंसा
पुचः:बागमती अञ्चल
बॆन्स् वासु (मलयालम संकिपा)
बॆन्स् वासु (मलयालम भाषा:ബെന്സ് വാസു) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८०य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
भदयून, कोश्याँकुटोली तहसील
भदयून भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  नैनीताल जनपदया  कोश्याँकुटोली तहसीलया छगु गां ख।
मण्डलवार सूचं
मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
क्लेमेन्ट टाउन
क्लेमेन्ट टाउन (अंग्रेजी भाय:Clement Town), भारतयागु उत्तराञ्चल राज्ययागु देहरादून जिल्लायागु छाउनी सहर खः।
अर्धांगि (सन् १९७७या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
पुचः:तेलुगु संकिपा
सन् ४५७
४५७ ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु साधारण दँ खः।
आतुर
आतुर धागु छुं ज्या यायेत जुइगु उत्सुकता ख।
कवर्मॆण्ट् माप्पिळ्ळै (सन् १९९२या संकिपा)
कवर्मॆण्ट् माप्पिळ्ळै छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९२य् पिहांवगु खः।
सन् ४५७
अक्टोबर-डिसेम्बर
पुचः:४५७ पुचः:दँ
आतुर
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
गमभन
गमभन ॐकार जोशीजी नं देकादिगु टाइपिंग सफ्टवेर खः। वेकलं छगु एच.टी.एम.एल. पौ छ्येला देवनागरी, गुजराती,बंगाली,गुरुमुखी य् टंकलेखन यायेत ग्वाहालि याना दिल।
कवर्मॆण्ट् माप्पिळ्ळै (सन् १९९२या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
गमभन
उपलब्ध लिपि - देवनागरी,गुजराती,बंगाली,गुरुमुखी ,ल्याटिन लिपि
इन्पुट दसु
अ आ इ ई उ ऊ ए ऐ ओ औ अं अ: ऍ ऑ अँ आँ ऋ ॠ ॡ a,aa/A,i,I/ee,u,U/oo,e,ai,o,au,aM,a:,E,O,EM,OM,Ru,RU/Roo,Rlu
क ख ग घ ङ ka,kha,ga,gha,Ga
लखनपुर, सुरजपुर मण्डल
लखनपुर, सुरजपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया सरगुजा जिल्लाया सुरजपुर मण्डलया छगू गां ख।
यल
यल नेपा: देय् या राजधानी लिक्कसं च्वंगु व निगूगु तधंगु सहर ख: । थ्व सहर नेपाःगा: स्वनिग:या छगु सहर नं खः । यल धाय् बले, यल जिल्ला, स्वनिग:या छगु सहर, यल उपमहानगरपालिका,  आदि यक्वं थाय् यात ईंगित याये फु ।
मड, पिथौरागढ (सदर) तहसील
मड भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  पिथौरागढ जनपदया  पिथौरागढ (सदर) तहसीलया छगु गां ख। सकल भारतया ६३८५९६ गां व उत्तराखण्डया १६८२६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् कुमाँउ जातिया मनुतेगु उपस्थिति दु। थ्व थासय् भारोपेली भाषा परिवारया पहाडी भाषाया कुमाँउ भाषा आपालं छ्येलिगु या।
लखनपुर, सुरजपुर मण्डल
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
घुठिया मुंगेली मण्डल
घुठिया मुंगेली मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया विलासपुर जिल्लाया मुंगेली मण्डलया छगू गां ख।
यल
मू थाय्
यलय् दुगु मू थाय् तः थुकथं दु-
यल लायकू, प्यंगः थूर (चैत्य), बंगलामुखि द्यः, बुंगद्यः, १५ बहा: व १५ बहीतः, कृष्णदेगः, क्वा:बहा: (हिरण्यवर्ण महाविहार), मंगःबजा:
मड, पिथौरागढ (सदर) तहसील
इतिहास
हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् थ्व थाय्‌ दूगु थाय्‌यात न्हापानिसें हे ऋषिमुनितेगु तपोभूमिया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। ऐतिहासिक वर्णन कथं थ्व थासय् कुमाँउया स्थानीय कत्युरी वंशया जुजु, चन्द वंशया जुजु व डोटीया रायका पिंसं शासन याःगु खने दु। थ्व धुंका नेपाःया एकिकरण अभियानय् थ्व थाय्‌ नेपाःया अधीनय् लावन व येँ केन्द्रित नेपाःया छगू भूभागया रुपय् थ्व थाय्‌ स्थापित जुल। लिपा ब्रिटिसतेसं डिभाइड एण्ड रुलया नीतिकथं कुमाँउया स्थानीय क्षेत्रीयतेत थःगु पक्षय् कया नेपामि गोर्खा सेनानाप ल्वाकल। थ्व ल्वापूया लिच्वया कथं सुगौली सन्धि जुल व थ्व थाय्‌ नेपाःस्वया पृथक जुल। बिस्तारं ब्रिटिसतेसं थ्व थाय्‌यात थःगु कब्जाय् काल। ब्रिटिसतेसं भारत त्वते धुंका थ्व थाय्‌ उत्तर प्रदेश राज्यय् लाःवन। लिपा नोभेम्बर ९, सन् २०००य् थ्व थाय्‌ उत्तराखण्ड राज्यया कुमाँउ विभागय् लावन।
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  पिथौरागढ जनपदया  पिथौरागढ (सदर) तहसीलय् ला। थ्व छगू पहाडी थाय्‌ ख। थ्व थासय् ग्रीष्म ॠतु ग्रेगोरियन पात्रोया मार्च निसें मध्य जुन तक्क जुइ। वर्षा ॠतु मध्य जुन निसें अगस्ट तक्क जुइ। थ्व ईले बंगालया खाडीं वैगु फसं मनसुन वृष्टि याकी। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क शीत ॠतु जुइ। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क तापक्रम म्हो जुया वनि व ज्यानुवरीइ सिक्क चिकुइ। फेब्रुवरी तक्क चिकुला दयाच्वनि व मार्चं निसें तापमान अप्वया वइ।
लखनपुर, सुरजपुर मण्डल
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
नहरा गूंठ, द्वाराहाट तहसील
नहरा गूंठ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  अल्मोड़ा जनपदया  द्वाराहाट तहसीलया छगु गां ख। सकल भारतया ६३८५९६ गां व उत्तराखण्डया १६८२६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् कुमाँउ जातिया मनुतेगु उपस्थिति दु। थ्व थासय् भारोपेली भाषा परिवारया पहाडी भाषाया कुमाँउ भाषा आपालं छ्येलिगु या।
मड, पिथौरागढ (सदर) तहसील
संस्कृति
थ्व थाय्‌ पौराणिक काल निसें हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् च्वयातःगु हिमालय तपोभूमि खण्डय् लाःगु जूगुलिं थन हिन्दू धर्म व थ्व धर्म नाप स्वापू दूगु संस्कृतिया प्रभाव यक्व खने दु।
आतिष्ठ
आतिष्ठ छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
मड, पिथौरागढ (सदर) तहसील
भाषा
भाषिक रुपय् थ्व थासय्‌ भारोपेली भाषा परिवारया इन्डो-इरानीया इन्डो-आर्यनया पहाडी भाषा पुचःया भाषातेगु छ्येला थन यक्व खने दु। थुकिलि मू कथं कुमाँउ भाषाया थी-थी भाषिका छ्येलिगु या। थ्व नापं थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली, गढवाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
आतिष्ठ
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
केवलं
केवलं छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
बॊब्बॆल्लपाडु (कृष्णा)
बॊब्बॆल्लपाडु भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु कृष्णा जिल्लायागु छगु थाय् खः।
केवलं
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
बॊब्बॆल्लपाडु (कृष्णा)
थ्व थाय् चंदर्लपाडु मण्डलय् ला।
केवलं
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
बॊब्बॆल्लपाडु (कृष्णा)
भूगोल
कृष्णा जिल्लायागु अक्षांश १५.४३' निसें १६.१०' उत्तर व देशान्तर ८०.००' निस ८१.३३' पूर्वय् ला । थ्व थाय् कृष्णा जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
केवलं
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
गमभन
इन्पुट दसु
च छ ज झ ञ ca/cha,chha,ja,jha/za/Za,Ya
ट ठ ड ढ ण Ta,Tha,Da,Dha,Na
प फ ब भ म pa/Pa,pha/fa/Fa/fa,ba,Ba,bha/Bha,ma
य र ल व श ya,ra,la,va,sha
ष स ह ळ क्ष ज्ञ Sha/shha,sa/Sa,ha,La,xa,jna
म् म मा मि मी मु मू मे मै मो मौ मं मः म्र र्म मॅ मॉ मँ माँ मृ मॄ मॢ मॣ म॑ म॒ म॓ म॔ म़ m,ma,maa,mi,mI/mee,mu,mU/moo,me,mai,mo,mau,maM,ma:,mra,rma,mE,mO,mEM,mOM, mRu/mR,mRU/MRoo,mRl/mRlu,mRlU/mRloo,maq,maqq,maQ,maQQ,maJ
[C]q : udaatta [C]qq : anudaatta [C]Q : grave [C]QQ : accute [C]J/K : nukta
ॐ : AUM श्री : ShrI
१२३४५६७८९० 1234567890
पिनेयागु स्वापू
gamabhana - गमभन
चोधितकरण
चोधितकरण छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
लखनपुर, सुरजपुर मण्डल
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
चोधितकरण
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
लखनपुर, सुरजपुर मण्डल
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
पुणे
पुणे भारतयागु महाराष्ट्र राज्ययु छगु महत्त्वपूर्ण शहर खः। थ्व शहर महाराष्ट्रयागु पश्चिम भाग, मुला व मुठा निगु खुसियागु सिथे पलिस्था जुगु दु। थ्व थाय् पुणे जिल्लायागु प्रशासकीय मुख्यालय खः। पुणे भारतयागु न्हेगु तधंगु शहर व महाराष्ट्रयागु निगु तधंगु शहर खः। सार्वजनिक सुखसुविधा व विकासयागु ल्याखं पुणे महाराष्ट्रय् मुम्बई धुंका दक्ले न्ह्यने ला। थ्व थासे अप्व नांजागु ब्वनेकुथि दुगुलिं थ्व शहरयात 'वतायागु अक्सफोर्ड' नं धाई। पुणेय् यक्व प्रौद्योगिक व अटोमोबाईल ज्याब्व दु, उकिलिं पुणे भारतयागु 'डेट्रोईट' थें च्वं धका नं धाई। ई सं २००१ यागु जनगणना कथं पुणेयागु जनसंख्या थ्यं-मथ्यं ३७लखः दु। सिक्क पुलाँगु इतिहास दुगु पुणे शहर महाराष्ट्रयागु 'सांस्कृतिक राजधानी' यागु कथलं नं हनि। मराठी भाषा थ्व शहरयागु मू भाय् खः।
पुणे शहरय् सकल थें विषययागु उच्च शिक्षणयु सुविधा उपलब्ध दु। पुणे विद्यापीठ, राष्ट्रीय रासायनिक प्रयोगशाला, आयुका, आगरकर संशोधन संस्था, सी-डैक थें न्यागु आंतरराष्ट्रीय स्तरयागु ब्वनेकुथि थन दु। पुणे फिल्म इन्स्टिट्युट नं सिक्क नां जाः।
पुणे महाराष्ट्र व भारतयागु छगु महत्त्वपूर्ण औद्योगिक केन्द्र खः। टेल्को, बजाज अटो, भारत फोर्ज थें न्यागु देकेज्याख्यःयागु येक्व तधंगु उद्योग थन दु। १९९०यागु दशकय् इन्फोसिस, टाटा कंसल्टंसी सर्विसे, विप्रो, सिमैंटेक, आइबीएम थें न्यागु नांजागु सफ्टवेयर ज्यासतेसं पुणेय् थगु केन्द्र चायेकल, व थ्व शहर भारतयागु छगु मू सूचं प्रविधि ज्यासः मूथाय् यागु कथलं न्ह्यथना वल।
नां
पुणे धागु नां 'पुण्यनगरी' खंग्व नं वगु भलसा दु। थ्व शहर ई सं ८यागु शताव्दीय् 'पुन्नक' (वा 'पुण्यक') नां नं म्हसीका तगु खः, थन्ह्यागु सन्दर्भ लुगु दु। ई सं ११यागु शताब्दीय् 'कसबे पुणे' वा 'पुनवडी' नां नं थ्व थाय् म्हसीया वल। मराठा साम्राज्य यागु ईले शहरयागु नां 'पुणे'यागु रूपे छ्येला वल। बेलायती नं उकियात 'पूना' धका म्हसीकल। आ वया थ्व थाय् पुणेयागु आधिकारिक नामं म्हसीका च्वंगु दु।
इतिहास
thumbnail|250px|शनिवार वाडायागु दिल्ली गेट
च्यागु शताब्दीय् पुणेयात पुन्नक नामं म्हसीका तल। शहरयागु दक्ले पुलांगु वर्णन ७५८यागु दु। व ईले राष्ट्रकूट राजय् थुकियागु उल्लेख यानातगु दु। मध्ययुग ई यागु छगु प्रमाण जङ्गली महाराज मार्गय् दैगु पातालेश्वर गुफा खः, गुकियात च्यागुगु शताव्दीयागु धका हनि।
१७गु शताब्दीय् थ्व शहर निजामशाही, आदिलशाही, मुगल थें न्यागु थें-थें राजवंशयागु अंग जुयाच्वन। हिन्न्हेगु शताब्दीय् शहाजीराजे भोसले यागु निजामशाहा नं पुणेयागु जमिनदारी बिल। थ्वइस जमिनदारीय् वेकयागु कला जिजाबाई नं १६२७य् शिवनेरी किल्लाय् छत्रपति शिवाजीराजे भोसलेयात बुइका दिल। शिवाजी महाराज नं थगु पासापिं नापं पुणे नापं मराठा साम्राज्ययागु पलिस्था यानादिल। थ्व ईले पुणेय् शिवाजी महाराजयागु वर्चस्व दु। लिपा पेशवायागु ईले १७४९य् सातारायागु छत्रपतियागु गद्दी व राजधानी देका पुणेयात मराठा साम्राज्ययागु 'प्रशासकीय राजधानी' देकल। पेशवायागु ईले पुणे येक्व सुथां लात। १८१८ तक्क पुणेय् मराठातेगु राज्य दुगु जुल।
मराठा साम्राज्य
पुणे छत्रपति शिवाजीयागु जीवन व मराठा साम्राज्ययागु इतिहासयु छगु महत्वपूर्ण अंग खः। १६३५-१६३६यागु दथुई जिजाबाई व शिवाजी महाराज पुणेय् च्वनेत व बिले निसें पुणेयागु इतिहासय् छगु न्हुगु पर्व बुया वल। शिवाजी महाराज व जिजामाता पुणेय् लाल महाल य् च्वना दिल। पुणेयागु ग्रामदैवता-कसबा गणपतियागु पलिस्था जिजाबाईं नं यानादिगु खः।
१७गु शताब्दीयागु प्रारम्भय्, छत्रपति शाहयागु प्रधानमन्त्री, थोरले बाजीराव पेशवे नं पुणेयात थगु स्थाई छें देकल। छत्रपति शाह महाराज नं थुकियागु अनुमति बिल व पेशवा नं मुठा नदीयागु सिथे शनिवारवाडा देकादिल।
खरडा थ्व ऐतिहासिक किल्लाय् मराठा व निजामतेगु दथुई १७९५य् ल्वापु जुल। १८१७य् पुणे नापंयागु खडकीय् बेलायती व मराठातेगु दथुई ल्वापु जुल। मराठात थ्व ल्वापुय् बुत व बेलायतीतेसं पुणेयात थगु कबजाय् काल। ब्रिटिशतेसं पुणेयात ज्यालगेजुगु खना शहरयागु वताय् खडकी कँटोन्मेन्ट (लष्कर छावनी)यागु पलिस्था यात। १८५८य् पुणे महानगरपालिका यागु पलिस्था जुल। १९गु शताब्दीयागु उत्तरार्धय् पुणेय् येक्व नांजागु ब्वनिगु गुथितेगु पलिस्था जुल।
भूगोल
पुणेयागु थाय्-बाय् 18°31'22.45" थं (उत्तर) अक्षांश, 73° 52' 32.69 वता रेखांश खः।
पुणेयागु दथुफुति (Zero milestone) पुणे जी.पी.ओ पोस्ट अफिस पिने दु। जी.पी.ओ. पुणे सह्याद्री पर्वतयागु वता, व समुद्रसतह नं ५६० मी (१,८३७ फूट)यागु जाय् दु। भीमा खुसियागु उपखुसि मुला व मुठायागु ल्वाक्जायु थासे थ्व शहर च्वंगु दु। पवना व इन्द्रायणी पुणे शहरयागु उत्तर-इता दिशाय् बाहावना च्वनि। शहरयागु दक्ले तज्जागु फुति वेताल टेकडी (समुद्रजा नं ८००मि) खः, व शहरयागु नापंयागु सिंहगड किल्लायागु जा १३००मि. दु।
पुणे शहर कोयना भूकम्प लागाय् ला। थ्व पुणे शहर स्वया १०० कि.मि. वता दिशाय् दु।
पुणेय् मध्यम व चीधंगु भ्वक्याब्वै च्वनि। कात्रजय् मे १७, २००४खुनु ३.२ रे. स्केलयागु भ्वक्याब्वल।
घुठिया मुंगेली मण्डल
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
नहरा गूंठ, द्वाराहाट तहसील
इतिहास
हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् थ्व थाय्‌ दूगु थाय्‌यात न्हापानिसें हे ऋषिमुनितेगु तपोभूमिया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। ऐतिहासिक वर्णन कथं थ्व थासय् कुमाँउया स्थानीय कत्युरी वंशया जुजु, चन्द वंशया जुजु व डोटीया रायका पिंसं शासन याःगु खने दु। थ्व धुंका नेपाःया एकिकरण अभियानय् थ्व थाय्‌ नेपाःया अधीनय् लावन व येँ केन्द्रित नेपाःया छगू भूभागया रुपय् थ्व थाय्‌ स्थापित जुल। लिपा ब्रिटिसतेसं डिभाइड एण्ड रुलया नीतिकथं कुमाँउया स्थानीय क्षेत्रीयतेत थःगु पक्षय् कया नेपामि गोर्खा सेनानाप ल्वाकल। थ्व ल्वापूया लिच्वया कथं सुगौली सन्धि जुल व थ्व थाय्‌ नेपाःस्वया पृथक जुल। बिस्तारं ब्रिटिसतेसं थ्व थाय्‌यात थःगु कब्जाय् काल। ब्रिटिसतेसं भारत त्वते धुंका थ्व थाय्‌ उत्तर प्रदेश राज्यय् लाःवन। लिपा नोभेम्बर ९, सन् २०००य् थ्व थाय्‌ उत्तराखण्ड राज्यया कुमाँउ विभागय् लावन।
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  अल्मोड़ा जनपदया  द्वाराहाट तहसीलय् ला। थ्व छगू पहाडी थाय्‌ ख। थ्व थासय् ग्रीष्म ॠतु ग्रेगोरियन पात्रोया मार्च निसें मध्य जुन तक्क जुइ। वर्षा ॠतु मध्य जुन निसें अगस्ट तक्क जुइ। थ्व ईले बंगालया खाडीं वैगु फसं मनसुन वृष्टि याकी। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क शीत ॠतु जुइ। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क तापक्रम म्हो जुया वनि व ज्यानुवरीइ सिक्क चिकुइ। फेब्रुवरी तक्क चिकुला दयाच्वनि व मार्चं निसें तापमान अप्वया वइ।