cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
कुनीगाड मली, गैरसैण तहसील
संस्कृति
थ्व थाय्‌ पौराणिक काल निसें हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् च्वयातःगु हिमालय तपोभूमि खण्डय् लाःगु जूगुलिं थन हिन्दू धर्म व थ्व धर्म नाप स्वापू दूगु संस्कृतिया प्रभाव यक्व खने दु।
भाषा
भाषिक रुपय् थ्व थासय्‌ भारोपेली भाषा परिवारया इन्डो-इरानीया इन्डो-आर्यनया पहाडी भाषा पुचःया भाषातेगु छ्येला थन यक्व खने दु। थुकिलि मू कथं गढवाली भाषाया थी-थी भाषिका छ्येलिगु या। थ्व नापं थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली, कुमाँउ आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
टपरंगा घरघोडा मण्डल
टपरंगा घरघोडा मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया रायगढ जिल्लाया घरघोडा मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:घरघोडा मण्डल, रायगढ जिल्ला
हिन्दी भाषा
हिन्दीभाषा सांविधानिकरूपणय् भारतयाउ छौ भाषा खः । भारतयाउ अत्यधिक जनतयस्ं ल्हायिऊ भाय न खः । विश्वय् अधिकं ल्हायिउ भाय् खय् चीनीभाषा लिपा हिन्दीभाषा ला । उत्तरभारतय् थो भाय् येको मनुतय् सं ल्हायी । भारत व अन्य देशय् न हिन्दी-भाय् ल्हायी । फिजी, मारिशस्, गयाना, सूरीनाम् इत्येतेषु देशय् न ल्हायी, नेपालदेशय् न हिन्दीभाषा ल्हायी इति ।
इतिहास क्रम
संस्कृतयागु उदगम। अपभ्रंश व आदि हिन्दीयागु विकास अपभ्रंश यागु अस्त व आधुनिक हिन्दीयागु विकास आधुनिक हिन्दी
स्वर शास्त्र
(Phonology of Hindi)
देवनागरी लिपि में हिन्दी की ध्वनियाँ इस प्रकार हैं :
स्वर
ये स्वर आधुनिक हिन्दी (खड़ीबोली) के लिये दिये गये हैं ।
व्यंजन
जब किसी स्वर प्रयोग नहीं हो, तो वहाँ पर 'अ' माना जाता है । स्वर के न होने को हलन्त्‌ अथवा विराम से दर्शाया जाता है । जैसे कि क्‌ ख्‌ ग्‌ घ्‌ ।
हिन्दी में ड़ और ढ़ व्यंजन फ़ारसी या अरबी से नहीं लिये गये हैं, न ही ये संस्कृत में पाये जाये हैं । असल में ये संस्कृत के साधारण ड और ढ के बदले हुए रूप हैं ।
हिन्दी की गिनती
हिन्दी की गिनती
व्याकरण
देखिये हिन्दी व्याकरण
हिन्दी और कम्प्यूटर
कम्प्यूटर और इन्टरनेट ने पिछ्ले वर्षों मे विश्व मे सूचना क्रांति ला दी है । आज कोई भी भाषा कम्प्यूटर (तथा कम्प्यूटर सदृश अन्य उपकरणों) से दूर रहकर लोगों से जुड़ी नही रह सकती। कम्प्यूटर और के विकास के आरम्भिक काल में अंग्रेजी को छोडकर विश्व की अन्य भाषाओं के कम्प्यूतर पर प्रयोग की दिशा में बहुत कम ध्यान दिया गया जिससे कारण सामान्य लोगों में यह गलत धारणा फैल गयी कि कम्प्यूटर अंगरेजी के सिवा किसी दूसरी भाषा(लिपि) में काम ही नही कर सकता। किन्तु यूनिकोड(Unicode) के पदार्पण के बाद स्थिति बहुत तेजी से बदल गयी।
हिन्दी फ़िल्म
मुख्य लेख: हिन्दी सिनेमा
हिन्दी सिनेमा का उल्लेख किये बग़ैर हिन्दी का कोई भी लेख अधूरा होगा । मुम्बई मे स्थित "बॉलिवुड" हिन्दी फ़िल्म उद्योग पर भारत के करोड़ो लोगों की धड़्कनें टिकी रहती हैं । हर फ़िल्म में कई संगीतमय गाने होते हैं । हिन्दी और उर्दू (खड़ीबोली) के साथ साथ अवधी, बम्बइया हिन्दी, भोजपुरी, राजस्थानी जैसी बोलियाँ भी संवाद और गानों मे उपयुक्त होते हैं । प्यार, देशभक्ति, परिवार, अपराध, भय, इत्यादि मुख्य विषय होते हैं । ज़्यादातर गाने उर्दू शायरी पर आधारित होते हैं । कुछ हिट फ़िल्मे हैं : महल (1949), श्री 420 (1955), मदर इंडिया (1957), मुग़ल-ए-आज़म (1960), गाइड (1965), पाकीज़ा (1972), बॉबी (1973), ज़ंजीर (1973), यादों की बारात (1973), दीवार (1975), शोले (1975), मिस्टर इंडिया (1987), क़यामत से क़यामत तक (1988), मैंने प्यार किया (1989), जो जीता वही सिकन्दर (1991), हम आपके हैं कौन (1994), दिलवाले दुल्हनिया ले जायेंगे (1995), दिल तो पागल है (1997), कुछ कुछ होता है (1998), ताल (1999), कहो ना प्यार है (2000), लगान (2001), दिल चाहता है (2001), कभी ख़ुशी कभी ग़म (2001), देवदास (2002), साथिया (2002), मुन्ना भाई MBBS (2003), कल हो ना हो (2003), धूम (2004), वीर-ज़ारा (2004), स्वदेस (2004), सलाम नमस्ते (2005), रंग दे बसंती (2006) इत्यादि ।
बाहरी कड़ियाँ
पुचः:भाषा
बडेगाउं
बडेगाउं (अंग्रेजी:Badegau), नेपा:यागु बागमती अञ्चलयागु  सिन्धुपाल्चोक जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे ११०६ खा छेँ दु।
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं बडेगाउं यागु जनसंख्या ५९३६ खः। थुकिली मिजंत ४८%, व मिसात ५२% दु।
लिधंसा
पुचः:बागमती अञ्चल
मार्कह्याम, इलियोनोई
मार्कह्याम संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इलियोनोई राज्ययागु छगु सिटी खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या १२६२० दु धासा थ्व थासे ४०१९ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ४१.५९७४६७ उत्तर व देशान्तर ८७.६९१५७ पश्चिम खः । थ्व थासे १३५०३२०१ वर्ग मिटर (५.२१३६१५ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
पीपरबहरा, पेन्ड्रा रोड (मरवाही) मण्डल
पीपरबहरा, पेन्ड्रा रोड (मरवाही) मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया विलासपुर जिल्लाया पेन्ड्रा रोड (मरवाही) मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:पेन्ड्रा रोड (मरवाही) मण्डल, विलासपुर जिल्ला
गुलजारपुर, हल्द्वानी तहसील
मण्डलवार सूचं
मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
वीण्टुं लिस (मलयालम संकिपा)
वीण्टुं लिस (मलयालम भाषा:വീണ്ടും ലിസ) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८७य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
नवजीवऩ् (सन् १९४९या संकिपा)
नवजीवऩ् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९४९य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
कऱुप्पु चट्टैक्कारऩ् (सन् १९८५या संकिपा)
कऱुप्पु चट्टैक्कारऩ् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८५य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
मराठी भाषा
मराठी भाषा छगू भारोपेली भाषा ख। थ्व भाय् भारतया मू २२ राष्ट्रिय भाषाय् छगू ख। थ्व भाय् महाराष्ट्र व गोवा राज्यया आधिकारिक भाषा ख। मातृभाषीतेगु ल्याखँ कथं मराठी हलिंया १५गू व भारतया ४गूगू दकलय् तःधंगु भाय् ख। मराठी भाय्‌ ल्हाइपिलिगु ल्या ९कोटी दु। थ्व भाय् ९गू शदीपाखें प्रचलित जुयावःगु ख। मराठी भाषा संस्कृतं बुयावःगु महाराष्ट्री प्राकृत व अपभ्रंशं बुयावःगु ख। मराठी भाषा भारत स्वया पिने मरिशस, पाकिस्तान व इजरायलय् नं ल्हाइगु या। नापं विश्वव्यापिकरणं थ्व भाय् संयुक्त राज्य अमेरिका, संयुक्त अधिराज्य, अस्ट्रेलिया, संयुक्त अरब अमिरात, दक्षिण आफ्रिका, सिंगापूर, जर्मनी आदि थासय् नं ल्हाइगु जूगु दु। भारतय् महाराष्ट्र स्वया पिने थ्व भाय् गोवा, कर्नाटक, गुजरात, आंध्र प्रदेश, मध्य प्रदेश, तमिलनाडू, छत्तीसगढ राज्य, दमण व दीव, दादरा व नगर हवेलीया केन्द्रशासित प्रदेशय् नं ल्हाइगु या। मराठी भाषाया यक्व जनसंख्या दूगु थासय् बडोदा, सुरत, दक्षिण गुजरात व अहमदावाद (गुजरात राज्य), बेळगांव, हुबळी- धारवाड, गुलबर्गा, बिदर, उत्तर कर्नाटक (कर्नाटक राज्य), हैदराबाद (आंध्र प्रदेश), इन्दौर, ग्वालियर (मध्य प्रदेश) व तंजावर (तमिलनाडू) आदि ला।
भाषिका
मराठी भाषाया मू भाषिका थ्व कथं दु-
मिदिया
भारतय् मराठी भाषाया टिभि च्यानलतेगु धलः थ्व कथं दु-
स्वयादिसँ
पुचः:भाषा
लिम्बा
लिम्बा (अंग्रेजी भाय:Limba), नेपायागु मेची अञ्चलयागु पाँचथर जिल्लायागु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे940खा छेँ दु।
लंजुवा (सफू)
लंजुवा छगु नेपालभाषाया उपन्यास खः। थ्व उपन्यास लाभरत्न तुलाधर (अनुवादक) नं च्वयादीगु खः। थ्व उपन्यास ने. सं. १०९०य् दक्ले न्ह्यः पिहांवगु खः।
पिथना
थ्व सफू च्वसापासा नं पिथंगु खः। थ्व सफूया न्हापांगु संस्करणय् ३२१ पौ दु। थ्व सफूया ध्वाय्‌ज्या येँय् जुगु खः।
अबर्नडेल, फ्लोरिडा
अबर्नडेल संयुक्त राज्य अमेरिकायागु फ्लोरिडा राज्ययागु छगु सिटी खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ११०३२ दु धासा थ्व थासे ४५४७ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश २८.०६६९६९ उत्तर व देशान्तर ८१.७९५२५२ पश्चिम खः । थ्व थासे १३५१९३५६ वर्ग मिटर (५.२१९८५३ वर्ग माइल) जमिन दु धासा १०५६१८४८ वर्ग मिटर (४.०७७९५२ वर्ग माइल) ल दु ।
लिधंसा
पुचः:फ्लोरिडायागु शहर
डाइरेस, आर्कान्सः
डाइरेस संयुक्त राज्य अमेरिकायागु आर्कान्सः राज्ययागु छगु टाउन खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ५१५ दु धासा थ्व थासे २०४ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३५.५९०२२४ उत्तर व देशान्तर ९०.२१४५२३ पश्चिम खः । थ्व थासे २५२३८१३ वर्ग मिटर (०.९७४४५ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
कोफराद
कोफराद (अंग्रेजी:Kopharad), भारतयागु महाराष्ट्र राज्ययागु  ठाणे जिल्लायागु छगु  सहर खः।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं कोफराद शहरयागु जनसंख्या ५२६७ खः। थुकिली मिजंत ५१%, व मिसात ४९% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ८२% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ८७% दु, व मिसातेगु साक्षरता ७६% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया कोफराद यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १०% ६ दं स्वया म्हो जु।
ज्याकसन, अलाबामा
ज्याकसन संयुक्त राज्य अमेरिकायागु अलाबामा राज्ययागु छगु सिटी खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ५४१९ दु धासा थ्व थासे २३४१ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३१.५२१६८५ उत्तर व देशान्तर ८७.८९१११३ पश्चिम खः । थ्व थासे ३९१२५८४५ वर्ग मिटर (१५.१०६५७४ वर्ग माइल) जमिन दु धासा १९७१९२ वर्ग मिटर (०.०७६१३६ वर्ग माइल) ल दु ।
लिधंसा
पुचः:अलाबामाया थाय्
नाइल खुसि
thumb नाइल खुसि हलिमया दक्ले ताःहाकगु खुसि ख।
स्वयादिसँ
पुचः:भूगोल
कल्य्णम् ऒरु काल्कट्टु (सन् १९८५या संकिपा)
कल्य्णम् ऒरु काल्कट्टु छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८५य् पिहांवगु खः।
जता छपर
जता छपर (अंग्रेजी:Jata Chhapar), भारतयागु मध्य प्रदेश राज्ययागु  छिनद्वार जिल्लायागु छगु  सहर खः।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं जता छपर शहरयागु जनसंख्या ३४५५ खः। थुकिली मिजंत ५२%, व मिसात ४८% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ६९% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७७% दु, व मिसातेगु साक्षरता ६२% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया जता छपर यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १२% ६ दं स्वया म्हो जु।
भोजपुरी भाषा
भोजपुरी भाषा छगु भारोपेली भाषा खः।
पिनेयागु स्वापूत
पुचः:भाषा
पूटा, पेन्ड्रा रोड (मरवाही) मण्डल
पूटा, पेन्ड्रा रोड (मरवाही) मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया विलासपुर जिल्लाया पेन्ड्रा रोड (मरवाही) मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:पेन्ड्रा रोड (मरवाही) मण्डल, विलासपुर जिल्ला
माधवरं (कर्नूलु)
माधवरं भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु कर्नूलु जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् प्यापिलि मण्डलय् ला।
भूगोल
कर्नूलु जिल्लायागु अक्षांश १५.५०' निसें १५.८३' उत्तर व देशान्तर ७८.०३' व ७८.०५' पूर्वय् ला । थ्व थाय् कर्नूलु जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
बद्गमा
बद्गमा (अंग्रेजी:Badgama), नेपा:यागु सगरमाथा अञ्चलयागु  सप्तरी जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे ७१४ खा छेँ दु।
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं बद्गमा यागु जनसंख्या ४०६१ खः। थुकिली मिजंत ५१%, व मिसात ४९% दु।
वेरुकळ् तेटि (मलयालम संकिपा)
वेरुकळ् तेटि (मलयालम भाषा:വേരുകള് തേടി) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८७य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
मल्ला खोली, सोमेश्वर तहसील
मल्ला खोली भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  अल्मोड़ा जनपदया  सोमेश्वर तहसीलया छगु गां ख। सकल भारतया ६३८५९६ गां व उत्तराखण्डया १६८२६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् कुमाँउ जातिया मनुतेगु उपस्थिति दु। थ्व थासय् भारोपेली भाषा परिवारया पहाडी भाषाया कुमाँउ भाषा आपालं छ्येलिगु या।
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  अल्मोड़ा जनपदया  सोमेश्वर तहसीलय् ला। थ्व छगू पहाडी थाय्‌ ख। थ्व थासय् ग्रीष्म ॠतु ग्रेगोरियन पात्रोया मार्च निसें मध्य जुन तक्क जुइ। वर्षा ॠतु मध्य जुन निसें अगस्ट तक्क जुइ। थ्व ईले बंगालया खाडीं वैगु फसं मनसुन वृष्टि याकी। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क शीत ॠतु जुइ। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क तापक्रम म्हो जुया वनि व ज्यानुवरीइ सिक्क चिकुइ। फेब्रुवरी तक्क चिकुला दयाच्वनि व मार्चं निसें तापमान अप्वया वइ।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय् बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। नापं पहाडी लागाय् दूगु थाय्‌ जूगुलिं थ्व थासय् पर्यटन, जडिबुटी आदिया नं सम्भाव्यता मदूगु मखु। भारतया उत्तराखण्ड राज्यया मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
संस्कृति
थ्व थाय्‌ पौराणिक काल निसें हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् च्वयातःगु हिमालय तपोभूमि खण्डय् लाःगु जूगुलिं थन हिन्दू धर्म व थ्व धर्म नाप स्वापू दूगु संस्कृतिया प्रभाव यक्व खने दु।
भाषा
भाषिक रुपय् थ्व थासय्‌ भारोपेली भाषा परिवारया इन्डो-इरानीया इन्डो-आर्यनया पहाडी भाषा पुचःया भाषातेगु छ्येला थन यक्व खने दु। थुकिलि मू कथं कुमाँउ भाषाया थी-थी भाषिका छ्येलिगु या। थ्व नापं थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली, गढवाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
उरुक
उरुक प्राचीन सुमेर व बेबिलोनिया लहनाया ईलय् युफ्रेतस खुसिया सिथय् दयाच्वंगु छगू नगर ख।
किरुष्णऩ् पक्ति (सन् १९४९या संकिपा)
किरुष्णऩ् पक्ति छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९४९य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
चामकोट, भटवाडी तहसील
चामकोट भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  उत्तरकाशी जनपदया  भटवाडी तहसीलया छगु गां ख।
मण्डलवार सूचं
मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
हेस्परिया, क्यालिफोर्निया
हेस्परिया संयुक्त राज्य अमेरिकायागु क्यालिफोर्निया राज्ययागु छगु सिटी खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ६२५८२ दु धासा थ्व थासे २१३४८ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३४.४१२९०३ उत्तर व देशान्तर ११७.३०६१८९ पश्चिम खः । थ्व थासे १७४४२५६८७ वर्ग मिटर (६७.३४६१३७ वर्ग माइल) जमिन दु धासा १९२७५५ वर्ग मिटर (०.०७४४२३ वर्ग माइल) ल दु ।
पाहां
पाहां धयागु छगू थासय् च्वंम्ह मनू मेगु थासय्‌ वया च्वंगु अवस्थायाम्ह् मनूयात धाइ ।
स्वयादिसँ
पुचः:परिवार
चिनिया भाय परिवार
जेम्स म्याटिसफयागु बायेज्या थ्व कथलं दु:
वरदक प्रान्त, अफगानिस्तान
अफ्गानिस्तानयागु छगु प्रदेश खः।
अतितरन्ति
अतितरन्ति छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
कुण्टक्क मण्टक्क (सन् २००५या संकिपा)
कुण्टक्क मण्टक्क (तमिल भाषा:குண்டக்க மண்டக்க) छगू तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् २००५य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
अकोडिया
अकोडिया (अंग्रेजी भाय:Akodia), भारतयागु मध्य प्रदेश राज्ययागु शाजापुर जिल्लायागु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।
लिम्बुदिन
लिम्बुदिन (अंग्रेजी भाय:Limbudin), नेपायागु मेची अञ्चलयागु ताप्लेजुङ जिल्लायागु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे379खा छेँ दु।
अकोडिया
भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः । थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ४५८ मिटर (१५०२ फिट)।
लिम्बुदिन
भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः । थ्व थाय्यागु उचाइ खः  १६७४ मिटर (५४९२ फिट)।
टांगरघाट घरघोडा मण्डल
टांगरघाट घरघोडा मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया रायगढ जिल्लाया घरघोडा मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:घरघोडा मण्डल, रायगढ जिल्ला
बधरमल
बधरमल (अंग्रेजी:Badharamal), नेपा:यागु सगरमाथा अञ्चलयागु  सिराहा जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे २५१८ खा छेँ दु।
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं बधरमल यागु जनसंख्या १३,२६६ खः। थुकिली मिजंत ५०%, व मिसात ५०% दु।
मारोआ, इलिनोइ
मारोआ संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इलियोनोई राज्ययागु छगु सिटी ख। थ्व नगर मेकन काउन्तिइ ला। सन् २०१०स जनगणना कथं थ्व थाय्‌या जनसंख्या १८०१ दु। थ्व सिटी दिकेतर, इलिनोइ महानगर तथ्याङ्क क्षेत्र (Metropolitan Statistical Area)या अन्तर्गतय् ला।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या १६५४ दु धासा थ्व थासे ७११ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ४०.०३६९५१ उत्तर व देशान्तर ८८.९५४९६७ पश्चिम खः । थ्व थासे १७४४११९ वर्ग मिटर (०.६७३४०८ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
लिधंसा
पुचः:इलिनोइ पुचः:इलिनोइया नगर
कल्याण अकतिकळ् (सन् १९८५या संकिपा)
कल्याण अकतिकळ् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८५य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
नाट्टिय राणि (सन् १९४९या संकिपा)
नाट्टिय राणि छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९४९य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
एभेन्चुरा, फ्लोरिडा
एभेन्चुरा संयुक्त राज्य अमेरिकायागु फ्लोरिडा राज्ययागु छगु सिटी खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या २५२६७ दु धासा थ्व थासे २००२० खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश २५.९६४३४५ उत्तर व देशान्तर ८०.१३५८१८ पश्चिम खः । थ्व थासे ७००३०३७ वर्ग मिटर (२.७०३८८८ वर्ग माइल) जमिन दु धासा २०८६६४१ वर्ग मिटर (०.८०५६५७ वर्ग माइल) ल दु ।
लिधंसा
पुचः:फ्लोरिडायागु शहर
कोटमीखूर्द, पेन्ड्रा रोड (मरवाही) मण्डल
कोटमीखूर्द, पेन्ड्रा रोड (मरवाही) मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया विलासपुर जिल्लाया पेन्ड्रा रोड (मरवाही) मण्डलया छगू गां ख।
विळंबरं (मलयालम संकिपा)
विळंबरं (मलयालम भाषा:൧) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् बालचन्द्र मेनोन्य् पिहांवगु खः।
कोटमीखूर्द, पेन्ड्रा रोड (मरवाही) मण्डल
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
विळंबरं (मलयालम संकिपा)
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
कोटमीखूर्द, पेन्ड्रा रोड (मरवाही) मण्डल
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
विळंबरं (मलयालम संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
कोटमीखूर्द, पेन्ड्रा रोड (मरवाही) मण्डल
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:पेन्ड्रा रोड (मरवाही) मण्डल, विलासपुर जिल्ला
माखापिखा (सफू)
माखापिखा छगु नेपालभाषाया उपन्यास खः। थ्व उपन्यास जगदीश चित्रकार नं च्वयादीगु खः। थ्व उपन्यास ने. सं. १०९१य् दक्ले न्ह्यः पिहांवगु खः।
पिथना
थ्व सफू च्वसापासा नं पिथंगु खः। थ्व सफूया न्हापांगु संस्करणय् १२१ पौ दु। थ्व सफूया ध्वाय्‌ज्या येँय् जुगु खः।
कोप्पा
कोप्पा (अंग्रेजी:Koppa), भारतयागु कर्णाटक राज्ययागु  चिकमागलुर जिल्लायागु छगु पञ्चायत-शासित सहर खः।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः । समुद्र सतह स्वया थ्व थाय ६५१ मिटर (२१३५ फुट) च्वे ला।
जनसंख्या
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ८१% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ८३% दु, व मिसातेगु साक्षरता ७९% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया कोप्पा यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १०% ६ दं स्वया म्हो जु।
लिधंसा
पुचः:कर्णाटकयागु शहर
सौनगाँव, पिथौरागढ (सदर) तहसील
सौनगाँव भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  पिथौरागढ जनपदया  पिथौरागढ (सदर) तहसीलया छगु गां ख। सकल भारतया ६३८५९६ गां व उत्तराखण्डया १६८२६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् कुमाँउ जातिया मनुतेगु उपस्थिति दु। थ्व थासय् भारोपेली भाषा परिवारया पहाडी भाषाया कुमाँउ भाषा आपालं छ्येलिगु या।
इतिहास
हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् थ्व थाय्‌ दूगु थाय्‌यात न्हापानिसें हे ऋषिमुनितेगु तपोभूमिया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। ऐतिहासिक वर्णन कथं थ्व थासय् कुमाँउया स्थानीय कत्युरी वंशया जुजु, चन्द वंशया जुजु व डोटीया रायका पिंसं शासन याःगु खने दु। थ्व धुंका नेपाःया एकिकरण अभियानय् थ्व थाय्‌ नेपाःया अधीनय् लावन व येँ केन्द्रित नेपाःया छगू भूभागया रुपय् थ्व थाय्‌ स्थापित जुल। लिपा ब्रिटिसतेसं डिभाइड एण्ड रुलया नीतिकथं कुमाँउया स्थानीय क्षेत्रीयतेत थःगु पक्षय् कया नेपामि गोर्खा सेनानाप ल्वाकल। थ्व ल्वापूया लिच्वया कथं सुगौली सन्धि जुल व थ्व थाय्‌ नेपाःस्वया पृथक जुल। बिस्तारं ब्रिटिसतेसं थ्व थाय्‌यात थःगु कब्जाय् काल। ब्रिटिसतेसं भारत त्वते धुंका थ्व थाय्‌ उत्तर प्रदेश राज्यय् लाःवन। लिपा नोभेम्बर ९, सन् २०००य् थ्व थाय्‌ उत्तराखण्ड राज्यया कुमाँउ विभागय् लावन।
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  पिथौरागढ जनपदया  पिथौरागढ (सदर) तहसीलय् ला। थ्व छगू पहाडी थाय्‌ ख। थ्व थासय् ग्रीष्म ॠतु ग्रेगोरियन पात्रोया मार्च निसें मध्य जुन तक्क जुइ। वर्षा ॠतु मध्य जुन निसें अगस्ट तक्क जुइ। थ्व ईले बंगालया खाडीं वैगु फसं मनसुन वृष्टि याकी। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क शीत ॠतु जुइ। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क तापक्रम म्हो जुया वनि व ज्यानुवरीइ सिक्क चिकुइ। फेब्रुवरी तक्क चिकुला दयाच्वनि व मार्चं निसें तापमान अप्वया वइ।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय् बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। नापं पहाडी लागाय् दूगु थाय्‌ जूगुलिं थ्व थासय् पर्यटन, जडिबुटी आदिया नं सम्भाव्यता मदूगु मखु। भारतया उत्तराखण्ड राज्यया मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
संस्कृति
थ्व थाय्‌ पौराणिक काल निसें हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् च्वयातःगु हिमालय तपोभूमि खण्डय् लाःगु जूगुलिं थन हिन्दू धर्म व थ्व धर्म नाप स्वापू दूगु संस्कृतिया प्रभाव यक्व खने दु।
भाषा
भाषिक रुपय् थ्व थासय्‌ भारोपेली भाषा परिवारया इन्डो-इरानीया इन्डो-आर्यनया पहाडी भाषा पुचःया भाषातेगु छ्येला थन यक्व खने दु। थुकिलि मू कथं कुमाँउ भाषाया थी-थी भाषिका छ्येलिगु या। थ्व नापं थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली, गढवाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
एयर्ले, आर्कान्सः
एयर्ले संयुक्त राज्य अमेरिकायागु आर्कान्सः राज्ययागु छगु सिटी खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ३०३६ दु धासा थ्व थासे १२४७ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३५.२७०४०५ उत्तर व देशान्तर ९०.४६४८४१ पश्चिम खः । थ्व थासे ८४२८३८५ वर्ग मिटर (३.२५४२१८ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
लिधंसा
पुचः:आर्कान्सःयागु शहर
हिकम्यान, क्यालिफोर्निया
हिकम्यान संयुक्त राज्य अमेरिकायागु क्यालिफोर्निया राज्ययागु छगु सिडिपि खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ४५७ दु धासा थ्व थासे १४८ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३७.६२४०६५ उत्तर व देशान्तर १२०.७५७८१७ पश्चिम खः । थ्व थासे ३२८५४७८ वर्ग मिटर (१.२६८५३ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
गुसाईपुर, हल्द्वानी तहसील
गुसाईपुर भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  नैनीताल जनपदया  हल्द्वानी तहसीलया छगु गां ख।
मण्डलवार सूचं
मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
बधरवा
बधरवा (अंग्रेजी:Badharwa), नेपा:यागु नारायणी अञ्चलयागु  रौतहट जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे ८२८ खा छेँ दु।
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं बधरवा यागु जनसंख्या ४३२९ खः। थुकिली मिजंत ५३%, व मिसात ४७% दु।
उर्जितं
उर्जितं छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
व्रतं (मलयालम संकिपा)
व्रतं (मलयालम भाषा:വ്രതം) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८७य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
सुँगरखाल
सुगर्खेल (अंग्रेजी:Sugarkhal), नेपा:यागु सेती अञ्चलयागु  कैलाली जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे २१३६ खा छेँ दु।
लिम्घा
लिम्घा (अंग्रेजी भाय:Limgha), नेपायागु लुम्बिनी अञ्चलयागु गुल्मी जिल्लायागु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे678खा छेँ दु।
मालपल्लॆ (कर्नूलु)
मालपल्लॆ भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु कर्नूलु जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् मंत्रालयमु मण्डलय् ला।
भूगोल
कर्नूलु जिल्लायागु अक्षांश १५.५०' निसें १५.८३' उत्तर व देशान्तर ७८.०३' व ७८.०५' पूर्वय् ला । थ्व थाय् कर्नूलु जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
डोंगामौहा घरघोडा मण्डल
डोंगामौहा घरघोडा मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया रायगढ जिल्लाया घरघोडा मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
स्वयादिसं
पुचः:घरघोडा मण्डल, रायगढ जिल्ला
ज्याकसनs' ग्याप, अलाबामा
ज्याकसनs' ग्याप संयुक्त राज्य अमेरिकायागु अलाबामा राज्ययागु छगु टाउन खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ७६१ दु धासा थ्व थासे ३५२ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३२.८८१६७० उत्तर व देशान्तर ८५.८१८५८२ पश्चिम खः । थ्व थासे २१८३२९३३ वर्ग मिटर (८.४२९७४३ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (०.०००००० वर्ग माइल) ल दु ।
लिधंसा
पुचः:अलाबामाया थाय्
मङ्कैयर्क्करचि (सन् १९४९या संकिपा)
मङ्कैयर्क्करचि छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९४९य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
उत्तर सागर
उत्तर सागर एल्तान्तिक महासागरया सिथय् अवस्थित छगू सागर ख। थ्व सागर ग्रेट ब्रिटेन, स्क्यान्दिनेभिया, जर्मनी, नेदरल्यान्द्स्, बेल्जियम व फ्रान्सया दथुइ ला।
डांडजमडी, पेन्ड्रा रोड (मरवाही) मण्डल
डांडजमडी, पेन्ड्रा रोड (मरवाही) मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया विलासपुर जिल्लाया पेन्ड्रा रोड (मरवाही) मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:पेन्ड्रा रोड (मरवाही) मण्डल, विलासपुर जिल्ला
अकोला
अकोल (अंग्रेजी भाय:Akola), भारतयागु महाराष्ट्र राज्ययागु अकोला जिल्लायागु सहर खः।
भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः । थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ५०१ मिटर (१६४३ फिट)।
संदे-बर्मेली भाय परिवार
एथ्नोलग कथं थ्व परिवारय् क्वे बियातगु भाषातः ला
१. बाइ भाषा
२. हिमाली
अतिदारूणमन्‌
अतिदारूणमन्‌ छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
संदे-बर्मेली भाय परिवार
३. जिंगफो-कोन्याक-बोडो
कुस्ति (सन् २००५या संकिपा)
कुस्ति  (तमिल भाषा:குஸ்தி ) छगू तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् २००५य् पिहांवगु खः।
संदे-बर्मेली भाय परिवार
४. करेन
अतिदारूणमन्‌
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
कुस्ति (सन् २००५या संकिपा)
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
संदे-बर्मेली भाय परिवार
५. कुकि-चिन-नागा
अतिदारूणमन्‌
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
संदे-बर्मेली भाय परिवार
६. लोलो-बर्मेली
अतिदारूणमन्‌
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
मार्क्वेट हाइट्स, इलियोनोई
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या २७९४ दु धासा थ्व थासे १००६ खा छें दु ।
संदे-बर्मेली भाय परिवार
७. मेइटेइ
मार्क्वेट हाइट्स, इलियोनोई
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ४०.६१७२२ उत्तर व देशान्तर ८९.६०३७८४ पश्चिम खः । थ्व थासे ४२४९८६१ वर्ग मिटर (१.६४०८८१ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
संदे-बर्मेली भाय परिवार
८. मिकिर
९. उत्तर आसाम
१०. नुन्गिश
११. तन्गुत्-क्वियान्ग
१२. तुजिया
१३. मबागु संदे-बर्मेली
१४. पश्चिम बोडिश
१५. म्रु
इस्ट क्याम्डेन, आर्कान्सः
इस्ट क्याम्डेन संयुक्त राज्य अमेरिकायागु आर्कान्सः राज्ययागु छगु टाउन खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ९०२ दु धासा थ्व थासे ४०१ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३३.६०७४२९ उत्तर व देशान्तर ९२.७४१७४ पश्चिम खः । थ्व थासे १४५३७६८ वर्ग मिटर (०.५६१३०३ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
एभोन पार्क, फ्लोरिडा
एभोन पार्क संयुक्त राज्य अमेरिकायागु फ्लोरिडा राज्ययागु छगु सिटी खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ८५४२ दु धासा थ्व थासे ३९१६ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश २७.५९४४१८ उत्तर व देशान्तर ८१.५०३४३७ पश्चिम खः । थ्व थासे १२०११९०९ वर्ग मिटर (४.६३७८२४ वर्ग माइल) जमिन दु धासा २६३३०५६ वर्ग मिटर (१.०१६६२९ वर्ग माइल) ल दु ।
लिधंसा
पुचः:फ्लोरिडायागु शहर
मन्दारिन भाषा
मन्दारिन छगु चिनियाँ भाषा खः। थ्व भाषा हलिमे दक्ले अप्व मनुतेगु मांभाय् खः। पुचः:भाषा
कोप्पल
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः । समुद्र सतह स्वया थ्व थाय ५३० मिटर (१७३८ फुट) च्वे ला।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं कोप्पल शहरयागु जनसंख्या ५६,१४५ खः। थुकिली मिजंत ५१%, व मिसात ४९% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ६१% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ६९% दु, व मिसातेगु साक्षरता ५४% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया कोप्पल यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १४% ६ दं स्वया म्हो जु।
लिधंसा
पुचः:कर्णाटकयागु शहर
करैयै तॊटात अलैकळ् (सन् १९८५या संकिपा)
करैयै तॊटात अलैकळ् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८५य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
मायावति (सन् १९४९या संकिपा)
मायावति छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९४९य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
जाबल प्रान्त, अफगानिस्तान
अफ्गानिस्तानयागु छगु प्रदेश खः।
यागाग्नि (मलयालम संकिपा)
यागाग्नि (मलयालम भाषा:യാഗാഗ്നി) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८७य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
लिमी
लिमी (अंग्रेजी भाय:Limi), नेपायागु कर्णाली अञ्चलयागु हुम्ला जिल्लायागु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे182खा छेँ दु।
बडिखेल
बडिखेल (अंग्रेजी:Badikhel), नेपा:यागु बागमती अञ्चलयागु  यल जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे ५७९ खा छेँ दु।
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं बडिखेल यागु जनसंख्या ३२१२ खः। थुकिली मिजंत ५२%, व मिसात ४८% दु।
लिधंसा
पुचः:बागमती अञ्चल
लमना, पेन्ड्रा रोड (मरवाही) मण्डल
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:पेन्ड्रा रोड (मरवाही) मण्डल, विलासपुर जिल्ला
रत्ऩकुमार् (सन् १९४९या संकिपा)
रत्ऩकुमार् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९४९य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
हिडन हिल्स, क्यालिफोर्निया
हिडन हिल्स संयुक्त राज्य अमेरिकायागु क्यालिफोर्निया राज्ययागु छगु सिटी खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या १८७५ दु धासा थ्व थासे ५९२ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३४.१६७५५७ उत्तर व देशान्तर ११८.६६०९१८ पश्चिम खः । थ्व थासे ४२७८७४४ वर्ग मिटर (१.६५२०३२ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
लिधंसा
पुचः:क्यालिफोर्नियायागु शहर
जखोल, भटवाडी तहसील
जखोल भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  उत्तरकाशी जनपदया  भटवाडी तहसीलया छगु गां ख।
मण्डलवार सूचं
मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
कावल् (सन् १९८५या संकिपा)
कावल्  छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८५य् पिहांवगु खः।
उर्ध्वकः
उर्ध्वकः छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
मार्सेल्स, इलियोनोई
मार्सेल्स संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इलियोनोई राज्ययागु छगु सिटी खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ४६५५ दु धासा थ्व थासे २००३ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ४१.३२७७९५ उत्तर व देशान्तर ८८.७०११२१ पश्चिम खः । थ्व थासे २१५२५४६६ वर्ग मिटर (८.३११०२९ वर्ग माइल) जमिन दु धासा १००१२७९ वर्ग मिटर (०.३८६५९६ वर्ग माइल) ल दु ।
मवे, सोमेश्वर तहसील
मवे भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  अल्मोड़ा जनपदया  सोमेश्वर तहसीलया छगु गां ख। सकल भारतया ६३८५९६ गां व उत्तराखण्डया १६८२६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् कुमाँउ जातिया मनुतेगु उपस्थिति दु। थ्व थासय् भारोपेली भाषा परिवारया पहाडी भाषाया कुमाँउ भाषा आपालं छ्येलिगु या।
इतिहास
हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् थ्व थाय्‌ दूगु थाय्‌यात न्हापानिसें हे ऋषिमुनितेगु तपोभूमिया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। ऐतिहासिक वर्णन कथं थ्व थासय् कुमाँउया स्थानीय कत्युरी वंशया जुजु, चन्द वंशया जुजु व डोटीया रायका पिंसं शासन याःगु खने दु। थ्व धुंका नेपाःया एकिकरण अभियानय् थ्व थाय्‌ नेपाःया अधीनय् लावन व येँ केन्द्रित नेपाःया छगू भूभागया रुपय् थ्व थाय्‌ स्थापित जुल। लिपा ब्रिटिसतेसं डिभाइड एण्ड रुलया नीतिकथं कुमाँउया स्थानीय क्षेत्रीयतेत थःगु पक्षय् कया नेपामि गोर्खा सेनानाप ल्वाकल। थ्व ल्वापूया लिच्वया कथं सुगौली सन्धि जुल व थ्व थाय्‌ नेपाःस्वया पृथक जुल। बिस्तारं ब्रिटिसतेसं थ्व थाय्‌यात थःगु कब्जाय् काल। ब्रिटिसतेसं भारत त्वते धुंका थ्व थाय्‌ उत्तर प्रदेश राज्यय् लाःवन। लिपा नोभेम्बर ९, सन् २०००य् थ्व थाय्‌ उत्तराखण्ड राज्यया कुमाँउ विभागय् लावन।
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  अल्मोड़ा जनपदया  सोमेश्वर तहसीलय् ला। थ्व छगू पहाडी थाय्‌ ख। थ्व थासय् ग्रीष्म ॠतु ग्रेगोरियन पात्रोया मार्च निसें मध्य जुन तक्क जुइ। वर्षा ॠतु मध्य जुन निसें अगस्ट तक्क जुइ। थ्व ईले बंगालया खाडीं वैगु फसं मनसुन वृष्टि याकी। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क शीत ॠतु जुइ। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क तापक्रम म्हो जुया वनि व ज्यानुवरीइ सिक्क चिकुइ। फेब्रुवरी तक्क चिकुला दयाच्वनि व मार्चं निसें तापमान अप्वया वइ।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय् बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। नापं पहाडी लागाय् दूगु थाय्‌ जूगुलिं थ्व थासय् पर्यटन, जडिबुटी आदिया नं सम्भाव्यता मदूगु मखु। भारतया उत्तराखण्ड राज्यया मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
संस्कृति
थ्व थाय्‌ पौराणिक काल निसें हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् च्वयातःगु हिमालय तपोभूमि खण्डय् लाःगु जूगुलिं थन हिन्दू धर्म व थ्व धर्म नाप स्वापू दूगु संस्कृतिया प्रभाव यक्व खने दु।
भाषा
भाषिक रुपय् थ्व थासय्‌ भारोपेली भाषा परिवारया इन्डो-इरानीया इन्डो-आर्यनया पहाडी भाषा पुचःया भाषातेगु छ्येला थन यक्व खने दु। थुकिलि मू कथं कुमाँउ भाषाया थी-थी भाषिका छ्येलिगु या। थ्व नापं थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली, गढवाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
छ धन्य खः
छ धन्य खः छगु नेपालभाषाया उपन्यास खः। थ्व उपन्यास ईश्वरानन्द श्रेष्ठाचार्य नं च्वयादीगु खः। थ्व उपन्यास ने. सं. १०९३य् दक्ले न्ह्यः पिहांवगु खः।
पिथना
थ्व सफू सूर्यप्रकाश साय्‌मि नं पिथंगु खः। थ्व सफूया न्हापांगु संस्करणय् ८६ पौ दु। थ्व सफूया ध्वाय्‌ज्या येँय् जुगु खः।
मंचाल (कर्नूलु)
मंचाल भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु कर्नूलु जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् मंत्रालयमु मण्डलय् ला।
भूगोल
कर्नूलु जिल्लायागु अक्षांश १५.५०' निसें १५.८३' उत्तर व देशान्तर ७८.०३' व ७८.०५' पूर्वय् ला । थ्व थाय् कर्नूलु जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
अकोत
अकोत (अंग्रेजी भाय:Akot), भारतयागु महाराष्ट्र राज्ययागु अकोला जिल्लायागु सहर खः।
भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः । थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ३४५ मिटर (११३१ फिट)।
एजालिया पार्क, फ्लोरिडा
एजालिया पार्क संयुक्त राज्य अमेरिकायागु फ्लोरिडा राज्ययागु छगु सिडिपि खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ११०७३ दु धासा थ्व थासे ४११५ खा छें दु ।
ज्याकसनभिल, अलाबामा
ज्याकसनभिल संयुक्त राज्य अमेरिकायागु अलाबामा राज्ययागु छगु सिटी खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ८४०४ दु धासा थ्व थासे ३६०५ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३३.८१५७६६ उत्तर व देशान्तर ८५.७६०४६७ पश्चिम खः । थ्व थासे २१३७१६२३ वर्ग मिटर (८.२५१६३० वर्ग माइल) जमिन दु धासा ५५८५ वर्ग मिटर (०.००२१५६ वर्ग माइल) ल दु ।
लिधंसा
पुचः:अलाबामाया थाय्
अतिदुर्वृत्त
अतिदुर्वृत्त छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
लिमिथाना
लिमिथाना (अंग्रेजी भाय:Limithana), नेपायागु धवलागिरि अञ्चलयागु पर्वत जिल्लायागु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे355खा छेँ दु।
विऩोतिऩि (सन् १९४९या संकिपा)
विऩोतिऩि छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९४९य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
कोरा जहानाबाद
कोरा जहानाबाद (अंग्रेजी:Kora Jahanabad), भारतयागु उत्तर प्रदेश राज्ययागु  फत्तेपुर जिल्लायागु छगु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।
तिलाईपारा घरघोडा मण्डल
तिलाईपारा घरघोडा मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया रायगढ जिल्लाया घरघोडा मण्डलया छगू गां ख।
कोरा जहानाबाद
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं कोरा जहानाबाद शहरयागु जनसंख्या २४,०५० खः। थुकिली मिजंत ५३%, व मिसात ४७% दु।
तिलाईपारा घरघोडा मण्डल
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
कोरा जहानाबाद
जनसंख्या
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ५८% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ६५% दु, व मिसातेगु साक्षरता ५१% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया कोरा जहानाबाद यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १६% ६ दं स्वया म्हो जु।
तिलाईपारा घरघोडा मण्डल
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
इस्ट एन्ड, आर्कान्सः
इस्ट एन्ड संयुक्त राज्य अमेरिकायागु आर्कान्सः राज्ययागु छगु सिडिपि खः।
तिलाईपारा घरघोडा मण्डल
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
इस्ट एन्ड, आर्कान्सः
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ५६२३ दु धासा थ्व थासे २१७० खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३४.५५०६३९ उत्तर व देशान्तर ९२.३३५६६२ पश्चिम खः । थ्व थासे ५२०९१८८८ वर्ग मिटर (२०.११२७९१ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ५९३५०८ वर्ग मिटर (०.२२९१५५ वर्ग माइल) ल दु ।
बडिकोत
बडिकोत (अंग्रेजी:Badikot), नेपा:यागु राप्ती अञ्चलयागु  प्युठान जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे ९६९ खा छेँ दु।
सुगौली बिर्ता
सुगौली बिर्ता (अंग्रेजी:Sugauli Birta), नेपा:यागु नारायणी अञ्चलयागु  पर्सा जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे ७७२ खा छेँ दु।
तिलाईपारा घरघोडा मण्डल
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
सुगौली बिर्ता
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं सुगौली बिर्ता यागु जनसंख्या ५३२९ खः। थुकिली मिजंत ५०%, व मिसात ५०% दु।
तिलाईपारा घरघोडा मण्डल
स्वयादिसं
पुचः:घरघोडा मण्डल, रायगढ जिल्ला
गुदुमदेवरी, पेन्ड्रा रोड (मरवाही) मण्डल
गुदुमदेवरी, पेन्ड्रा रोड (मरवाही) मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया विलासपुर जिल्लाया पेन्ड्रा रोड (मरवाही) मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:पेन्ड्रा रोड (मरवाही) मण्डल, विलासपुर जिल्ला
हिडन मीडोज, क्यालिफोर्निया
हिडन मीडोज संयुक्त राज्य अमेरिकायागु क्यालिफोर्निया राज्ययागु छगु सिडिपि खः।
१९२१ (मलयालम संकिपा)
टि. दामोदरन्या बाखं व ऐ.वि. शशि निर्देशनय् संकिपा १९२१ दयेकूगु ख। मम्मूट्टि, सुरेष् गोपि, मधु आदि थ्व संकिपाया मू कलाकार ख।
हिडन मीडोज, क्यालिफोर्निया
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ३४६३ दु धासा थ्व थासे १६४९ खा छें दु ।
१९२१ (मलयालम संकिपा)
स्वयादिसँ
पुचः:सन् १९८८या संकिपा
हिडन मीडोज, क्यालिफोर्निया
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३३.२२९५७१ उत्तर व देशान्तर ११७.१२४७५४ पश्चिम खः । थ्व थासे २१८९६४५१ वर्ग मिटर (८.४५४२६७ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
क्यान्टोनिज भाषा
क्यान्टोनिज छगु मू चिनिया भाषा ख। थ्व भाषा चिनिया संदेय् भाय् परिवारया दुने चिनिया भाय् परिवारय् ला। थ्व भाय् ७१ मिलियन मनुतेसं ल्हा। थ्व भाय् ल्हाइगु मू थाय् चीनयु गुवाङडोङ व गुवाङझि प्रान्त, हङ कङ, मकाउ आदि ख।
नां
थ्व भाय्‌यु नाम् गुवाङडोङयु पाश्चात्य नां क्यान्टोनं वगु ख।
रेपल्लिवाड, तांडूरु मण्डल
रेपल्लिवाड, तांडूरु मण्डल भारतया आन्ध्रप्रदेश राज्यया अदिलाबादु जिल्लाया तांडूरु मण्डलया छगू थाय्‌ ख। सकल भारतया ६३८५९६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् द्रविडियन मूलया मनुतय्‌गु उपस्थिति दु। थ्व थासय् द्रविडिय भाषा परिवारया तेलुगु भाषा आपालं छ्येलिगु या।
इतिहास
ऐतरेय ब्राह्मण (ई.पू.८००) व महाभारत थें न्याःगु संस्कृत महाकाव्यय्‌ थ्व थाय्‌ आ दूगु थासय्‌ न्हापा दयाच्वंगु राज्यया वर्णन यानातःगु दु।
शिलालेखीय प्रमाण कथं थ्व थासय्‌ न्हापा कुबेरकाद्वारा शासित छगू प्रारंभिक राज्य दूगु वर्णन या। मौर्यतयेसं ई.पू. ४गु शताब्दीइ थःगु शासन थन थ्यंकूगु खने दु। मौर्य वंशया पतन धुंका ई.पू. ३गु शताब्दीइ आन्ध्र शातवाहन स्वतनत्र जूगु व सन्‌ २२०इ शातवाहनतयेगु ह्रास धुंका ईक्ष्वाकु राजवंश, पल्लव, आनंद गोत्रिका, विष्णुकुंडीना, पूर्वी चालुक्य व चोलातयेगु शासन जूगु इतिहासय्‌ च्वयातःगु दु। थ्व थासय्‌ आपालं छ्येलिगु तेलुगु भाषा विनुकोंडातयेसं थःगु राजकालय्‌ राजभाषा दयेकूगु इतिहास दु। पल्नाडुया ल्वापू धुंका पूर्वी चालुक्यतय्‌गु शक्ति म्हो जुया १२ व १३गु शताब्दीइ काकतीय राजवंशतयेगु उदय जुल व लिपा सकल तेलुगू भूमि काकतीयतय्‌गु अधीनय्‌ लावन। सन्‌ १३२३इ दिल्लीया सुल्तान ग़ियास-उद-दिन तुग़लक़ं उलघ खानया अधीनय्‌ छ्वगु सेनां जुजु प्रतापरुद्रयात बन्दी दयेकुसां सन्‌ १३२६इ मुसुनूरी नायकतयेगु सफल विरोधी अभियानं प्रेरित जुया हरिहर व बुक्कातयेसं विजयनगर साम्राज्यया पलिस्था यात। सन्‌ १३४७य दिल्ली सल्तनतया विरुद्ध अला-उद-दीन हसन गंगूद्वारा दक्षिण भारतय्‌ छगू स्वतन्त्र मुस्लिम राष्ट्र, बहमनी राज्यया पलिस्था यायेधुंका थ्व थाय्‌ थ्व हे राज्यय्‌ लावन। १६गु व १७गु शताब्दीया अन्त तक्क कुतुबशाही राजवंशं थ्व थाय्‌यात थःगु अधीनय्‌ तल।
औपनिवेशिक भारत कालय्‌ थ्व थाय्‌ ब्रिटिशतय्‌गु अधीनय्‌ लावन। भारत स्वतन्त्रता व आन्ध्रप्रदेश राज्यया पलिस्था धुंका थ्व थाय्‌ आन्द्रप्रदेश राज्यया छगू थाय्‌ जूवन।
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌या जलवायु गरम व आद्र जु। थ्व थाय्‌या जलवायु निर्धारणय्‌ दक्षिण पश्चिम मनसूनया यक्व भूमिका दु। थ्व थासय्‌ चिकुलाय्‌ वातावरण बांलाइ। थ्व थास्य्‌ ग्रीष्मकाल मार्च निसें जुन तक्क जुइ। थ्व लाय्‌ तापमान अप्वया च्वनि। जुलाई निसें सेप्टेम्बर तक्क उष्णकटिबंधीय बर्खा मौसम जुइ व थ्व बिले यक्व वा वइ। अक्टोबर ला नापं चिकुला न्ह्यथनि व अक्टोबर, नोभेम्बर, डिसेम्बर, ज्यानुवरी व फेब्रुवरी तक्क चिकुला जुइ।
अर्थ-व्यवस्था
थ्व थाय्‌या अर्थव्यवस्थाय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। जाकी, तु, कपाय्‌ आदि बाली थन बुइकिगु या।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाषा तेलुगू ख। थ्व भाषा नापं उर्दू, हिन्दी, अंग्रेजी, तमिल आदि नं भाषा थन थुइगु या। थ्व थाय्‌या मू जाति द्रविड नश्लया तेलुगू जाति ख। द्रविड जातिया नश्ल जुसां थ्व जाति आर्यनाप मिश्रित जूगु खने दु। थनया नसाःय्‌ जाकि आधारित नसाःया तःधंगु थाय्‌ दु। जाति अनुसार नसाः पाइगु या व हिन्दू ब्राम्हण नसाः प्रायः शाकाहार जुइ धाःसा मुस्मां तयेगु नसाः शाकाहार मजु। थनया नसाःय्‌ पच्चडी, आवकाय आदि अचार नांजा। नापं मनुतयेसं बिरयानी, डोसा आदि नं आपालं नइगु या। थनया परम्पराय्‌ आन्ध्र शास्त्रीय संगीत व प्याखं विशेषयाना कुचिपुडि नांजा। थन हनिगु मू नखःय्‌ संक्रांति, महा शिवरात्रि, होली, युगादि, श्री राम नवमी, वरलक्ष्मी व्रतम, राखी पूर्णिमा, विनायक चवथी, दशहरा, अट्ल तद्दी, दीपावली, ईद-उल-फ़ित्र, बक्र-ईद, मुहर्रम आदि ला। थन तेलुगु संकिपा व कर्नाटक संगीतया नं प्रभाव दु। थ्व थासय्‌ हिन्दू धर्म व मुस्मां धर्मया प्रभाव खने दु।
पिनेया स्वापू
Template:
पुचः:तांडूरु मण्डल, अदिलाबादु जिल्ला पुचः: पुचः:तांडूरु मण्डल, अदिलाबादु जिल्लाया थाय्‌ पुचः:Adilabadu
काक्किचट्टै (सन् १९८५या संकिपा)
काक्किचट्टै छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८५य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
उर्वारुकं
उर्वारुकं छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।