cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
क्रौञ्चासन
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
अजेयुडु (सन् १९७९या संकिपा)
अजेयुडु  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८७य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
दीग
दीग (अंग्रेजी भाय:Deeg), भारतयागु राजस्थान राज्ययागु भरतपुर जिल्लायागु सहर इलाका खः।
हंसगीतं (मलयालम संकिपा)
हंसगीतं (मलयालम भाषा:ഹംസഗീതം) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८१य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
मिस्टर् चम्पत् (सन् १९७२या संकिपा)
मिस्टर् चम्पत् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७२य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
हथौसा
हथौसा नेपा:यागु लुम्बिनी अञ्चलयागु कपिलबस्तु जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे १२८१ खा छेँ दु।
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं हथौसा यागु जनसंख्या ७६५९ खः। थुकिली मिजंत ५०%, व मिसात ५०% दु।
दंदुवारिपल्लॆ (अनंतपुर)
दंदुवारिपल्लॆ भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु अनंतपुर जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् बुक्करायसमुद्रं मण्डलय् ला।
भूगोल
अनन्तपुर जिल्लायागु अक्षांश १३'४०' निसें १५'-१५' उत्तर व देशान्तर ७६'-५०' व ७८'-३०' पूर्वय् ला । थ्व थाय् अनन्तपुर जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, उर्दू आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
मोगा
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः । समुद्र सतह स्वया थ्व थाय २१७ मिटर (७११ फुट) च्वे ला।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं मोगा शहरयागु जनसंख्या १२४,६२४ खः। थुकिली मिजंत ५४%, व मिसात ४६% दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् ११% ६ दं स्वया म्हो जु।
लकबुइ, कोलोर्याडो
लकबुइ संयुक्त राज्य अमेरिकायागु कोलोर्याडो राज्ययागु छगु टाउन खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या २०४९ दु धासा थ्व थासे ६५४ खा छें दु ।
अम्म ऎवरिकैना अम्म (सन् १९७९या संकिपा)
अम्म ऎवरिकैना अम्म  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७९य् पिहांवगु खः।
कोटिकलपूडि (कृष्णा)
कोटिकलपूडि भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु कृष्णा जिल्लायागु छगु थाय् खः।
अम्म ऎवरिकैना अम्म (सन् १९७९या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
पुचः:तेलुगु संकिपा
कोटिकलपूडि (कृष्णा)
थ्व थाय् इब्रहींपट्नं मण्डलय् ला।
भूगोल
कृष्णा जिल्लायागु अक्षांश १५.४३' निसें १६.१०' उत्तर व देशान्तर ८०.००' निस ८१.३३' पूर्वय् ला । थ्व थाय् कृष्णा जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
आत्ता उऩ् कोविलिले (सन् १९९१या संकिपा)
आत्ता उऩ् कोविलिले छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९१य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
दीसा
दीसा (अंग्रेजी भाय:Deesa), भारतयागु गुजरात राज्ययागु बनस कन्थ जिल्लायागु सहर इलाका खः।
आपृच्छ
आपृच्छ छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
वासोट N.Z.A., कोश्याँकुटोली तहसील
वासोट N.Z.A. भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  नैनीताल जनपदया  कोश्याँकुटोली तहसीलया छगु गां ख।
मण्डलवार सूचं
मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
सन् ५३५
अक्टोबर-डिसेम्बर
पुचः:५३५ पुचः:दँ
ड्रेक्सेल हाइट्स, एरिजोना
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या २३८४९ दु धासा थ्व थासे ७९५७ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३२.१३८९८९ उत्तर व देशान्तर १११.०४३९२६ पश्चिम खः । थ्व थासे ५०९६०८४५ वर्ग मिटर (१९.६७६०९३ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
मोहनपुर, सुरजपुर मण्डल
मोहनपुर, सुरजपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया सरगुजा जिल्लाया सुरजपुर मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:सुरजपुर मण्डल, सरगुजा जिल्ला
मराठी संकिपातेगु धलः
मराठी संकिपातेगु धलः
ह
पुचः:मराठी संकिपा
सिजुवा
सिजुवा (अंग्रेजी:Sijuwa), नेपा:यागु कोशी अञ्चलयागु  मोरङ जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे २१७८ खा छेँ दु।
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं सिजुवा यागु जनसंख्या ११,३५३ खः। थुकिली मिजंत ४९%, व मिसात ५१% दु।
हाट कल्याणी, थराली तहसील
हाट कल्याणी भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  चमोली जनपदया  थराली तहसीलया छगु गां ख। सकल भारतया ६३८५९६ गां व उत्तराखण्डया १६८२६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् गढवाली मनुतेगु उपस्थिति दु। थ्व थासय् भारोपेली भाषा परिवारया पहाडी भाषाया गढवाली भाषा आपालं छ्येलिगु या।
इतिहास
हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् थ्व थाय्‌ दूगु थाय्‌यात न्हापानिसें हे ऋषिमुनितेगु तपोभूमिया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। ऐतिहासिक वर्णन कथं थ्व थाय् रजौटातेगु अधीनय दूगु ५२गढय् छगूलि ला। लिपा अजय पालया नेतृत्वय् पलिस्था जूगु गढवाल अधिराज्यय् थ्व थाय्‌ लावन। थ्व धुंका नेपाःया एकिकरण अभियानय् थ्व थाय्‌ नेपाःया अधीनय् लावन व येँ केन्द्रित नेपाःया छगू भूभागया रुपय् थ्व थाय्‌ स्थापित जुल। लिपा ब्रिटिसतेसं डिभाइड एण्ड रुलया नीतिकथं गढवालया स्थानीय क्षेत्रीयतेत थःगु पक्षय् कया नेपामि गोर्खा सेनानाप ल्वाकल। थ्व ल्वापूया लिच्वया कथं सुगौली सन्धि जुल व थ्व थाय्‌ नेपाःस्वया पृथक जुल। बिस्तारं ब्रिटिसतेसं थ्व थाय्‌यात थःगु प्रभावय् काल। ब्रिटिसतेसं भारत त्वते धुंका थ्व थाय्‌ उत्तर प्रदेश राज्यय् लाःवन। लिपा नोभेम्बर ९, सन् २०००य् थ्व थाय्‌ उत्तराखण्ड राज्यया कुमाँउ विभागय् लावन।
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  चमोली जनपदया  थराली तहसीलय् ला। थ्व छगू पहाडी थाय्‌ ख। थ्व थासय् ग्रीष्म ॠतु ग्रेगोरियन पात्रोया मार्च निसें मध्य जुन तक्क जुइ। वर्षा ॠतु मध्य जुन निसें अगस्ट तक्क जुइ। थ्व ईले बंगालया खाडीं वैगु फसं मनसुन वृष्टि याकी। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क शीत ॠतु जुइ। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क तापक्रम म्हो जुया वनि व ज्यानुवरीइ सिक्क चिकुइ। फेब्रुवरी तक्क चिकुला दयाच्वनि व मार्चं निसें तापमान अप्वया वइ।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय् बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। नापं पहाडी लागाय् दूगु थाय्‌ जूगुलिं थ्व थासय् पर्यटन, जडिबुटी आदिया नं सम्भाव्यता मदूगु मखु। भारतया उत्तराखण्ड राज्यया मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
संस्कृति
थ्व थाय्‌ पौराणिक काल निसें हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् च्वयातःगु हिमालय तपोभूमि खण्डय् लाःगु जूगुलिं थन हिन्दू धर्म व थ्व धर्म नाप स्वापू दूगु संस्कृतिया प्रभाव यक्व खने दु।
भाषा
भाषिक रुपय् थ्व थासय्‌ भारोपेली भाषा परिवारया इन्डो-इरानीया इन्डो-आर्यनया पहाडी भाषा पुचःया भाषातेगु छ्येला थन यक्व खने दु। थुकिलि मू कथं गढवाली भाषाया थी-थी भाषिका छ्येलिगु या। थ्व नापं थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली, कुमाँउ आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
ऐ लव् यु (मलयालम संकिपा)
ऐ लव् यु (मलयालम भाषा:ഐ ലവ് യു) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८१य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
यार् जम्पुलिङ्कम् (सन् १९७२या संकिपा)
यार् जम्पुलिङ्कम् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७२य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
हाथिहवा
हाथिहवा नेपा:यागु लुम्बिनी अञ्चलयागु कपिलबस्तु जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे ९९६ खा छेँ दु।
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं हाथिहवा यागु जनसंख्या ७०६५ खः। थुकिली मिजंत ५३%, व मिसात ४७% दु।
मोग्रा बादशाहपुर
मोग्रा बादशाहपुर (अंग्रेजी:Mogra Badshahpur), भारतयागु उत्तर प्रदेश राज्ययागु  जौनपुर जिल्लायागु छगु सहर खः।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं मोग्रा बादशाहपुर शहरयागु जनसंख्या १७,७४७ खः। थुकिली मिजंत ५२%, व मिसात ४८% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ६२% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ६९% दु, व मिसातेगु साक्षरता ५४% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया मोग्रा बादशाहपुर यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १८% ६ दं स्वया म्हो जु।
चोरमा तखतपुर मण्डल
चोरमा तखतपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया विलासपुर जिल्लाया तखतपुर मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:तखतपुर मण्डल, विलासपुर जिल्ला
इतय ऊञ्चल् (सन् १९९१या संकिपा)
इतय ऊञ्चल् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९१य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
वेद
वेद खँग्वः संस्कृतया "विद्" धातुं बुयावःगु खः। विद्‌या अर्थ सीकिगु, ज्ञान इत्यादि ख। वेद हिन्दू धर्मया प्राचीन पवित्र ग्रन्थतेगु मंका-नां खः। वेदयात श्रुति धकाः म्हसीकिगु नं या। वेदया मन्त्रतेत परमेश्वर (ब्रम्हां) प्राचीन ऋषितेत अप्रत्यक्ष कथं तपस्या याना च्वंबिलय् कनादिगु धैगु विश्वास दु। वेद प्राचीन भारतया वैदिक कालया वाचिक परम्पराया भिंगु कृति खः। थ्व कृति ३०००-४००० दं निसे दयाच्वंगु दु। वेद हिन्दू धर्मया सर्वोच्च व सर्वोपरि धर्मग्रन्थ खः।
४ वेद
वेदयु असल मन्त्र भाग यात संहिता धाइ।
४ भाग
सकल वेदयागु प्येंगु भाग दु। न्हापायागु भाग (संहिता) बाहेक हरेकय् टीका वा भाष्य यागु स्वंगु स्तर दै। फुक्कं मंका कया थ्व ख:
थ्व ४ भाग सम्मिलित रूपं श्रुति यागु नामं म्हसीके छिं। थ्व हिन्दू धर्मयु सर्वोच्च ग्रन्थ खः। बाकी ग्रन्थ स्मृति यु अन्तर्गत वै।
वैदकग्रन्थतेगु धलः
पुचः:हिन्दू धर्म पुचः:संस्कृति
अंदालराशि (सन् १९७९या संकिपा)
अंदालराशि  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७९य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
देग्लुर
देग्लुर (अंग्रेजी भाय:Deglur), भारतयागु महाराष्ट्र राज्ययागु नन्देद जिल्लायागु सहर खः।
क्यान्टुवा क्रीक, क्यालिफोर्निया
क्यान्टुवा क्रीक संयुक्त राज्य अमेरिकायागु क्यालिफोर्निया राज्ययागु छगु सिडिपि खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ६५५ दु धासा थ्व थासे १५४ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३६.५०५३१८ उत्तर व देशान्तर १२०.३१५८३५ पश्चिम खः । थ्व थासे ९८२५५३८ वर्ग मिटर (३.७९३६६२ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
रकचियप्पॆण् ११७ (सन् १९७२या संकिपा)
रकचियप्पॆण् ११७ छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७२य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
सन् ५३६
५३६ ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु लीप दँ खः।
अक्टोबर-डिसेम्बर
पुचः:५३६ पुचः:दँ
इळनीर् (मलयालम संकिपा)
इळनीर् (मलयालम भाषा:ഇളനീര്) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८१य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
इतय वाचल् (सन् १९९१या संकिपा)
इतय वाचल् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९१य् पिहांवगु खः।
आपोक्लिम
आपोक्लिम छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
हाथिखर्क
हाथिखर्क नेपा:यागु कोशी अञ्चलयागु धनकुटा जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे १०६२ खा छेँ दु।
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं हाथिखर्क यागु जनसंख्या ५६१९ खः। थुकिली मिजंत ४८%, व मिसात ५२% दु।
क्लिन्न
क्लिन्न छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
अंदडु आगडु (सन् १९७९या संकिपा)
अंदडु आगडु  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७९य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
लगहिल भिलेज, कोलोर्याडो
लगहिल भिलेज संयुक्त राज्य अमेरिकायागु कोलोर्याडो राज्ययागु छगु सिडिपि खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ३११ दु धासा थ्व थासे १८५ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३८.२०१९५८ उत्तर व देशान्तर १०७.७८५६५३ पश्चिम खः । थ्व थासे १४१९४८४६ वर्ग मिटर (५.४८०६६१ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
लिधंसा
पुचः:कोलोर्याडोयागु शहर
मोग्रवादी
मोग्रवादी (अंग्रेजी:Mogravadi), भारतयागु गुजरात राज्ययागु  भल्साद जिल्लायागु छगु  सहर खः।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं मोग्रवादी शहरयागु जनसंख्या १७,५२० खः। थुकिली मिजंत ५३%, व मिसात ४७% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७८% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ८३% दु, व मिसातेगु साक्षरता ७१% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया मोग्रवादी यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १२% ६ दं स्वया म्हो जु।
कंगरभिल, इलियोनोई
कंगरभिल संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इलियोनोई राज्ययागु छगु भिलेज खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ४६६ दु धासा थ्व थासे १६७ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ४०.६१४१३ उत्तर व देशान्तर ८९.२०६५७६ पश्चिम खः । थ्व थासे १९६१५६२ वर्ग मिटर (०.७५७३६३ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ११३७५ वर्ग मिटर (०.००४३९२ वर्ग माइल) ल दु ।
इन्द्रनगर
इन्द्रनगर (अंग्रेजी:Indranagar), भारतयागु त्रिपुरा राज्ययागु  पश्चिम त्रिपुरा जिल्लायागु छगु  सहर खः।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं इन्द्रनगर शहरयागु जनसंख्या १७,६७९ खः। थुकिली मिजंत ५१%, व मिसात ४९% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७७% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ८२% दु, व मिसातेगु साक्षरता ७२% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया इन्द्रनगर यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १०% ६ दं स्वया म्हो जु।
देहरादुन
देहरादुन (अंग्रेजी भाय:Dehradun), भारतयागु उत्तराञ्चल राज्ययागु देहरादून जिल्लायागु कर्पोरेसनाधीन इलाका खः।
सुन्दरगंज, सुरजपुर मण्डल
सुन्दरगंज, सुरजपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया सरगुजा जिल्लाया सुरजपुर मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:सुरजपुर मण्डल, सरगुजा जिल्ला
धारी वल्ली, राजगढी तहसील
धारी वल्ली भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  उत्तरकाशी जनपदया  राजगढी तहसीलया छगु गां ख।
मण्डलवार सूचं
मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
इणयॆ तेटि (मलयालम संकिपा)
इणयॆ तेटि (मलयालम भाषा:ഇണയെ തേടി) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८१य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
डड्लीभिल, एरिजोना
डड्लीभिल संयुक्त राज्य अमेरिकायागु एरिजोना राज्ययागु छगु सिडिपि खः।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३२.९२९८१२ उत्तर व देशान्तर ११०.७३३८९९ पश्चिम खः । थ्व थासे १७८१८२३८ वर्ग मिटर (६.८७९६६ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
धातु
धातु धागु छता प्रकारया तत्त्व ख। रसायनिक प्रकियाय् थन्यागु तत्त्वं थःगु इलेक्त्रोन अपुइकः हे त्वःते फु। थथे इलेक्त्रोन त्वःता धातुतसें धातुत्मक स्वापू दयेकी। धातु ताप व विद्युत वाहाया बांलागु सञ्चालक जुइ। नापं, धातुत झः-झः धाइगु नं या। साधारण तापक्रम व चापय् पारो त्वता मेमेगु दक्वं धातुत ठोस अवस्थाय् दयाच्वनि। धातुत ल्वाकछ्याना थीथी अलोय दयेकेछिं। धातुयात क्वाचा थासाय् थना थी-थी वस्तु दयेकेछिं। थन्यागु ज्यायात थँज्या (Casting (metalworking)) धाइ। धातुया थी-थी भौतिक गुणतेसं धातुतेगु ज्या निर्धारण याइ। यातुसेच्वनिगु (Ductile) पहः अप्व दूगु धातुतेगु तार दयेके अःपु।
स्वयादिसँ
पुचः:विज्ञान
सन् ५३७
५३७ ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु साधारण दँ खः।
अक्टोबर-डिसेम्बर
पुचः:५३७ पुचः:दँ
राणि यार् कुऴन्तै (सन् १९७२या संकिपा)
राणि यार् कुऴन्तै छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७२य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
मुलपाडु (कृष्णा)
मुलपाडु भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु कृष्णा जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् इब्रहींपट्नं मण्डलय् ला।
भूगोल
कृष्णा जिल्लायागु अक्षांश १५.४३' निसें १६.१०' उत्तर व देशान्तर ८०.००' निस ८१.३३' पूर्वय् ला । थ्व थाय् कृष्णा जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
सिकाइचा
सिकाइचा नेपा:यागु मेची अञ्चलयागु ताप्लेजुङ जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे ४६५ खा छेँ दु।
लिधंसा
पुचः:मेची अञ्चल
अलोय
निता वा अप्व धातु ल्वाकछ्याना दयेकातःगु वस्तुयात अलोय धाइ। थन्यागु वस्तु आपालं धातु स्वया बल्लाइगु जुइ।
आप्तुं
आप्तुं छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
लग लेन भिलेज, कोलोर्याडो
लग लेन भिलेज संयुक्त राज्य अमेरिकायागु कोलोर्याडो राज्ययागु छगु टाउन खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या १००६ दु धासा थ्व थासे ३२४ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ४०.२७०७५२ उत्तर व देशान्तर १०३.८२७३७४ पश्चिम खः । थ्व थासे ६४४३७१ वर्ग मिटर (०.२४८७९३ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
हाथिलेथ
हाथिलेथ नेपा:यागु जनकपुर अञ्चलयागु महोत्तरी जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे ९३३ खा छेँ दु।
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं हाथिलेथ यागु जनसंख्या ५१४४ खः। थुकिली मिजंत ५२%, व मिसात ४८% दु।
इतयम् (सन् १९९१या संकिपा)
इतयम्  छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९१य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
ली
ली धाःगु सीजः व जस्ताया अलोइ ख।
अंडमान् अम्मायि (सन् १९७९या संकिपा)
अंडमान् अम्मायि  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७९य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
पुचः:तेलुगु संकिपा
देहरादून
देहरादून (अंग्रेजी भाय:Dehradun), भारतयागु उत्तराञ्चल राज्ययागु देहरादून जिल्लायागु छाउनी सहर खः।
स्रोत
தேஹ்ராதுன்
टिहुलाडीह तखतपुर मण्डल
टिहुलाडीह तखतपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया विलासपुर जिल्लाया तखतपुर मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:तखतपुर मण्डल, विलासपुर जिल्ला
सन् ५३८
५३८ ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु साधारण दँ खः।
इर तेटुन्न मनुष्यर् (मलयालम संकिपा)
इर तेटुन्न मनुष्यर् (मलयालम भाषा:ഇര തേടുന്ന മനുഷ്യര്) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८१य् पिहांवगु खः।
सन् ५३८
लिधंसा
पुचः:५३८ पुचः:दँ
इर तेटुन्न मनुष्यर् (मलयालम संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
इतिहास (हिन्दू धर्म)
इतिहास धागु हिन्दू धर्मयागु छगु खण्ड खः। थुकिलि न्हापा न्हापायागु बाखंत लाइ। इतिहासय् लाइगु ग्रन्थत ख-
स्मृति
स्मृति हिन्दू धर्मय् वेदधुंका च्वगु थीथी धर्म ग्रन्थ ख। थ्व धर्म ग्रन्थतयेगु भाषा वेद स्वया सरल व थुइत वेदस्वया अःपुगु रुपय् निर्माण जुल।
रामऩ् तेटिय चीतै (सन् १९७२या संकिपा)
रामऩ् तेटिय चीतै छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७२य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
स्टील
thumb|स्टील स्टील छगू धातु ख।
पुचः:विज्ञान
कॊंडकिंद अग्रहारं (अनंतपुर)
कॊंडकिंद अग्रहारं भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु अनंतपुर जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् बुक्करायसमुद्रं मण्डलय् ला।
भूगोल
अनन्तपुर जिल्लायागु अक्षांश १३'४०' निसें १५'-१५' उत्तर व देशान्तर ७६'-५०' व ७८'-३०' पूर्वय् ला । थ्व थाय् अनन्तपुर जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, उर्दू आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
हाथिमुढा
हाथिमुढा नेपा:यागु कोशी अञ्चलयागु मोरङ जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे १४९७ खा छेँ दु।
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं हाथिमुढा यागु जनसंख्या ७९२६ खः। थुकिली मिजंत ५१%, व मिसात ४९% दु।
क्लेदयन्ति
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
इरवु चूरियऩ् (सन् १९९१या संकिपा)
इरवु चूरियऩ् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९१य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
कूकस्भिल, इलियोनोई
कूकस्भिल संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इलियोनोई राज्ययागु छगु भिलेज खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या २१३ दु धासा थ्व थासे ९४ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ४०.५४२२७८ उत्तर व देशान्तर ८८.७१६२७४ पश्चिम खः । थ्व थासे ६००९८८ वर्ग मिटर (०.२३२०४३ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
अंदमैन अनुभवं (सन् १९७९या संकिपा)
अंदमैन अनुभवं  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७९य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
पुचः:तेलुगु संकिपा
मोहम्मदाबाद
मोहम्मदाबाद (अंग्रेजी:Mohammadabad), भारतयागु उत्तर प्रदेश राज्ययागु  फारुखाबाद जिल्लायागु छगु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।
जनसंख्या
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ५९% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ६७% दु, व मिसातेगु साक्षरता ५०% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया मोहम्मदाबाद यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १८% ६ दं स्वया म्हो जु।
हरीहरपुर, सुरजपुर मण्डल
हरीहरपुर, सुरजपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया सरगुजा जिल्लाया सुरजपुर मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:सुरजपुर मण्डल, सरगुजा जिल्ला
क्लेश (बुद्ध धर्म)
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
वरवेऱ्पु (सन् १९७२या संकिपा)
वरवेऱ्पु छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७२य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
इन्द्री
इन्द्री (अंग्रेजी:Indri), भारतयागु हरियाना राज्ययागु  कर्नाल जिल्लायागु छगु सहर खः।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं इन्द्री शहरयागु जनसंख्या १४,५१५ खः। थुकिली मिजंत ५३%, व मिसात ४७% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ६३% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ६८% दु, व मिसातेगु साक्षरता ५८% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया इन्द्री यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १५% ६ दं स्वया म्हो जु।
लिधंसा
पुचः:हरियानायागु शहर
सन् ५३९
५३९ ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु साधारण दँ खः।
अक्टोबर-डिसेम्बर
पुचः:५३९ पुचः:दँ
लोन ट्री, कोलोर्याडो
लोन ट्री संयुक्त राज्य अमेरिकायागु कोलोर्याडो राज्ययागु छगु सिटी खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ४८७३ दु धासा थ्व थासे १९०६ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३९.५४८९४७ उत्तर व देशान्तर १०४.८९२५४६ पश्चिम खः । थ्व थासे ४४६४०७७ वर्ग मिटर (१.७२३५९ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
डंकन, एरिजोना
डंकन संयुक्त राज्य अमेरिकायागु एरिजोना राज्ययागु छगु टाउन खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ८१२ दु धासा थ्व थासे ३८४ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३२.७२५८२८ उत्तर व देशान्तर १०९.०९७६८६ पश्चिम खः । थ्व थासे ६६२१४८४ वर्ग मिटर (२.५५६५६९ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
अंतुलेनि विंतकथ (सन् १९७९या संकिपा)
अंतुलेनि विंतकथ  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७९य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
इता ऒरु धिक्कारि (मलयालम संकिपा)
इता ऒरु धिक्कारि (मलयालम भाषा:ഇതാ ഒരു ധിക്കാരി) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८१य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
ऎन्.पोतवरं (कृष्णा)
ऎन्.पोतवरं भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु कृष्णा जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् इब्रहींपट्नं मण्डलय् ला।
देह्री
देह्री (अंग्रेजी भाय:Dehri), भारतयागु बिहार राज्ययागु रोह्तास जिल्लायागु सहर इलाका खः।
मोहम्मदाबाद (गाजिपुर)
मोहम्मदाबाद २ (अंग्रेजी:Mohammadabad), भारतयागु उत्तर प्रदेश राज्ययागु  गाजिपुर जिल्लायागु छगु सहर खः।
बजीना, द्वाराहाट तहसील
इतिहास
हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् थ्व थाय्‌ दूगु थाय्‌यात न्हापानिसें हे ऋषिमुनितेगु तपोभूमिया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। ऐतिहासिक वर्णन कथं थ्व थासय् कुमाँउया स्थानीय कत्युरी वंशया जुजु, चन्द वंशया जुजु व डोटीया रायका पिंसं शासन याःगु खने दु। थ्व धुंका नेपाःया एकिकरण अभियानय् थ्व थाय्‌ नेपाःया अधीनय् लावन व येँ केन्द्रित नेपाःया छगू भूभागया रुपय् थ्व थाय्‌ स्थापित जुल। लिपा ब्रिटिसतेसं डिभाइड एण्ड रुलया नीतिकथं कुमाँउया स्थानीय क्षेत्रीयतेत थःगु पक्षय् कया नेपामि गोर्खा सेनानाप ल्वाकल। थ्व ल्वापूया लिच्वया कथं सुगौली सन्धि जुल व थ्व थाय्‌ नेपाःस्वया पृथक जुल। बिस्तारं ब्रिटिसतेसं थ्व थाय्‌यात थःगु कब्जाय् काल। ब्रिटिसतेसं भारत त्वते धुंका थ्व थाय्‌ उत्तर प्रदेश राज्यय् लाःवन। लिपा नोभेम्बर ९, सन् २०००य् थ्व थाय्‌ उत्तराखण्ड राज्यया कुमाँउ विभागय् लावन।
देह्री
भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः । थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ९९ मिटर (३२४ फिट)।
हिन्दू धर्म
हिन्दू धर्म (संस्कृत: सनातन धर्म) हलिमया फुक्क धर्म मध्ये दक्कले पुलांगु धर्म खः । थ्व वेदय् आधारित धर्म खः, गुकी थ: दुने यक्व थीथी उपासना पद्धति, मत, सम्प्रदाय, व दर्शन दु । थ्व धर्म हलिमया स्वंगूगु तधंगु धर्म खः, तर थुकिया अप्व: उपासक ल्या: भारत य् दु । नेपाल जनसंख्या प्रतिशतया ल्याखं हलिमय् दक्कले अप्व हिन्दू धर्मावलम्बी प्रतिशत दुगु देय् खः । थ्व धर्मय् यक्व द्यतयेगु पूजा जुसां, थ्व एकेश्वरवादी धर्म खः ।
इतिहास
भारत (व आधुनिक पाकिस्तानी क्षेत्र)यागु सिन्धु घाटी सभ्यता य् हिन्दू धर्मयागु यक्व चीं खने दु । थुकी छगू अज्ञात मातृदेवीयागु मूर्ति, शिव पशुपति थें न्यागु देवतायागु मुद्रा, लिंग, पीपलयागु पूजा, इत्यादि प्रमुख दु । इतिहासकारतयेगु छगू दृष्टिकोण कथं थ्व सभ्यतायागु अन्तपाखे मध्य एशियाय् नं छगू मेगु जातियागु आगमन जुल, गूगु जातिं थ:पिन्त आर्य धका म्हसीकी, व संस्कृत नांयागु छगू भारोपेली भाषा खंल्हाइ । छगू मेगु दृष्टिकोण कथं सिन्धु घाटी सभ्यता या मनूत स्वयं हे आर्य खः व इमिगु मूथाय् भारत हे खः ।
आर्यतयेगु सभ्यतायात वैदिक सभ्यता धाइ । छगू दृष्टिकोण कथं थ्यंमथ्यं १७०० ईसापूर्वय् आर्य अफ्गानिस्तान, कश्मीर, पंजाब व हरियाणाय् च्वनेगु न्ह्याकल । अब्ले निसें व मनूत (इमिगु विद्वान ऋषि) थ:गु द्य:तयेत प्रसन्न यायेत वैदिक संस्कृतय् मन्त्र रचना यात । न्हापा प्यंगु वेद रचित जुल, गुकी ऋग्वेद प्रथम खः । व धुंका उपनिषद थें न्यागु ग्रन्थ वल । बौद्ध व जैन धर्म बाये धुंकावैदिक धर्मय् यक्व हिलावन । न्हूपिं द्य: व न्हूगु दर्शन न्ह्यथन । थुकथं आधुनिक हिन्दू धर्मयागु पलिस्था जुल ।
वचन्त माळिकै (सन् १९७२या संकिपा)
वचन्त माळिकै छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७२य् पिहांवगु खः।
हिन्दू धर्म
मू सिद्धान्त
thumb|left|किपा:हिन्दू मंदिर, श्री लंका हिन्दू धर्म छुं छगू याक: सिद्धान्तयागु पुच: मखु । थ्व ला धर्म स्वया नं अप्व: जीवनया लंपु खः । हिन्दूतयेगु छुं केन्द्रीय धर्मसंगठन मदु, व केन्द्रीय धर्मगुरु नं मदु । थुकी दुने यक्व मत व सम्प्रदाय दु, व फुक्कंसित समान श्रद्धा बी । धर्मग्रन्थ नं यक्व दु। अथे जूसां थुकी दुनेयागु मू सिद्धान्त, गुकी यक्व हिन्दूतयेसं हनि, थुकथं धर्म (वैश्विक विधान), कर्म (व उकिया फल), पूनर्जन्मया सांसारिक चक्र, मोक्ष (सांसारिक बन्धनं मुक्ति-थुकिया यक्वं लं दय् फइ), व ईश्वर । हिन्दू धर्मं स्वर्ग व नर्कयात अस्थायी धका हनी । हिन्दू धर्म कथं हलिमयागु फुक्कं प्राणीयाके आत्मा दइ । मनू हे छथी प्राणी खः सुनां थ्व लोकय् पाप व पुण्य, निगुलिं कर्म भोगयाय् फइ, व मोक्ष प्राप्त याय् फइ । हिन्दू धर्मय् प्यंगु मू सम्प्रदाय दु : वैष्णव (विष्णुयात परमेश्वर हनिपिं), शैव (शिवयात परमेश्वर हनिपिं), शाक्त (देवीयात परमशक्ति हनिपिं) व स्मार्त (परमेश्वरयागु थीथी रूपतयेत छगू हे वा समान हनिपिं) । अथेजूसां अप्व हिन्दू तयेसं थ:पिन्त छुं नं सम्प्रदायय् ब्यागलं तइ मखु ।
ब्रह्म
हिन्दू धर्मग्रन्थ उपनिषदयागु कथं ब्रह्म परम तत्व खः (थ्व त्रिमूर्ति द्य ब्रह्मा मखु) । व हे जगतयागु सार खः, जगतयागु आत्मा खः। व हलिमया आधार खः । वं हे हलिमया उत्पत्ति याइ व हलिम नष्ट जुइबले उकिं हे तना वनीगु जुइ । ब्रह्म छगु, व छगु जक्क दइ । व विश्वातीत नं ख: । व परम सत्य, सर्वशक्तिमान व सर्वज्ञ खः । व कालातीत, नित्य व शाश्वत खः । व परम ज्ञान खः । ब्रह्मया निगु रूप दु : परब्रह्म व अपरब्रह्म । परब्रह्म असीम, अनन्त व रूप विहीन ख: । व फुक्कं गुण दुम्ह् जुइ, तर वयाके अनन्त सत्य, अनन्त चित्त व अनन्त आनन्द दइ । ब्रह्मया पूजा जुइ मखु छाय् धा:सा, व पूज्य स्वया च्वय् व अनिर्वचनीय खः । वयागु ध्यान याइ । प्रणव ॐ ब्रह्मवाक्य हइ, थुकियात फुक्कं हिन्दू परम पवित्र खंग्व कथं हनी । ब्रह्मयागु परिकल्पना वेदान्त दर्शनयागु केन्द्रीय स्तम्भ खः ।
वचन्त माळिकै (सन् १९७२या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
बजीना, द्वाराहाट तहसील
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  अल्मोड़ा जनपदया  द्वाराहाट तहसीलय् ला। थ्व छगू पहाडी थाय्‌ ख। थ्व थासय् ग्रीष्म ॠतु ग्रेगोरियन पात्रोया मार्च निसें मध्य जुन तक्क जुइ। वर्षा ॠतु मध्य जुन निसें अगस्ट तक्क जुइ। थ्व ईले बंगालया खाडीं वैगु फसं मनसुन वृष्टि याकी। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क शीत ॠतु जुइ। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क तापक्रम म्हो जुया वनि व ज्यानुवरीइ सिक्क चिकुइ। फेब्रुवरी तक्क चिकुला दयाच्वनि व मार्चं निसें तापमान अप्वया वइ।
ऎन्.पोतवरं (कृष्णा)
भूगोल
कृष्णा जिल्लायागु अक्षांश १५.४३' निसें १६.१०' उत्तर व देशान्तर ८०.००' निस ८१.३३' पूर्वय् ला । थ्व थाय् कृष्णा जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
हिन्दू धर्म
ईश्वर
ब्रह्म व ईश्वरय् छु सम्बन्ध दु, थुकी हिन्दू दर्शनयागु सोच बिस्कं खनेदु। अद्वैत वेदान्त या कथं गब्ले मानवं ब्रह्मयात थ:गु मननं सीकेगु कुत: याइ, अब्ले ब्रह्म ईश्वर जुइ, छाय् धा:सा मनू माया (मतिना) या छगू जादुया शक्तिया वशय् च्वनी । अर्थात गब्ले माया (मतिना)या न्हायेकनय् ब्रह्मया किच: दइ, अब्ले ब्रह्मया प्रतिविम्ब, प्रतिबिम्ब जुया: झीत ईश्वरयागु रूप क्यनी । ईश्वरं थ:गु थ्व जादु शक्ति "माया (मतिना)"नं हलिमया सृष्टि याइ व उकिं शासन याइ । ईश्वर छगू नकारात्मक शक्तिनापं जूसां मतिनां उकी थ:गु कुप्रभाव तये फइ मखु । मतिना ईश्वरयागु दास खः, तर झी जीवतयेगु स्वामिनी खः । अथे ला ईश्वर रूपहीन खः, तर मतिनाया हुनिं (कारणं) झीत यक्व द्य:तयेगु रूपय् प्रतीत जुइ फु । थुकिया लिच्व: वैष्णव कथं व दर्शन कथं ईश्वर व ब्रह्मय् छुं मपा - व विष्णु (वा कृष्ण) हे ईश्वर खः । न्याय, वैषेशिक व योग दर्शनया अनुसार ईश्वर छगू परम व सर्वोच्च आत्मा खः, व चैतन्यं युक्त व हलिमया स्रष्टा व शासक खः ।
ईश्वर सगुण जुइ। व स्वयंभू व हलिमया हुनि (स्रष्टा) खः । व पूजा व उपासनाया विषय खः । व पूर्ण, अनन्त, सनातन, सर्वज्ञ, सर्वशक्तिमान व सर्वव्यापी ख: । व राग-द्वेष स्वया च्वय् जुइ, तर थ:गु भक्तनाप प्रेम याना दि व अमित: कृपा तइ । वइगु ईच्छा बिना थ्व हलिमय् छुं जुइ मखु । व हलिमय् नैतिक व्यवस्थायात कायम याना तइ व जीवतयेत इमिगु कर्मकथं सुख-दु:ख प्रदान याइ । श्रीमद् भागवत गीताया कथं हलिमय् नैतिक पतन जुइ बले वयेक ईलय् ब्यलय् धरतिइ अवतार (गथे कि कृष्ण) रूप कया: झाइ । ईश्वरयागु मेमेगु नां खः परमेश्वर, परमात्मा, विधाता, भगवान । थ्व हे द्य:यात मुस्मा तयेसं (अरबीय्) अल्लाह, (फारसीय्) खुदा, ख्रिस्टी(अंग्रेज़ी) गड, व यहूदी (इब्रानीय्) याह्वेह धाइ ।
विछनै, कोश्याँकुटोली तहसील
विछनै भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  नैनीताल जनपदया  कोश्याँकुटोली तहसीलया छगु गां ख।
हिन्दू धर्म
देवी व देवता
वैदिक कालयागु मूद्य:त खः इन्द्र, अग्नि, सोम, वरुण, रूद्र, विष्णु, प्रजापति, सविता (पुरुष देव), व देवियाँ-- सरस्वती, ऊषा, पृथ्वी, इत्यादि (मंका ३३) । लिपाया न्हूपिं द्य:त खः गणेश, राम, कृष्ण, हनुमान, कार्तिकेय, सूर्य-चन्द्र व ग्रह, व देवीत (अमित मातायागु उपाधि बी) गथे कि-- दुर्गा, पार्वती, लक्ष्मी, शीतला, सीता, राधा, सन्तोषी, काली, इत्यादि । थ्व फुक्कं द्य: पुराणय् उल्लिखित दु, व इमिगु कुल संख्या ३३ क्वःति (करोड़) दु धका धाइ । पुराण कथं ब्रह्मा, विष्णु व शिव साधारण देव मखु, वयेक:पिं महादेव खः व त्रिमूर्ति या सदस्य खः ।
ठाकुरकापा तखतपुर मण्डल
ठाकुरकापा तखतपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया विलासपुर जिल्लाया तखतपुर मण्डलया छगू गां ख।
हिन्दू धर्म
आत्मा
हिन्दू धर्म कथं दक्वं मनुतयेगु छगू अभौतिक आत्मा दइ, गुपिं सनातन व अमर जुइ । हिन्दू धर्म कथं मनूतय् जक मखु दक्वं पशु, पंछि व वनस्पति वा दक्वं जीवय् आत्मा दइ । मानव जन्मय् थ:गु कर्म कथं आत्मां मेगु जीवया म्ह धारण याइ । बांलागु ज्या याइपिनिगु आत्मा स्वर्गय् वनि धा:सा बांमलागु ज्या याइपिनिगु आत्मा नर्कय् वनि । जन्म मरणयागु सांसारिक चक्र मोक्ष दय् धुंका सिधइ । व धुंका आत्मां थ:गु वास्तविक सत्-चित्-आनन्द स्वभावयात न्ह्याबलेंया निंतिं कया च्वनी । मानव योनि हे छगू थन्यागु जन्म ख: गन मनूया पाप व पुण्य निगुलिं कर्मं थ:गु फल बी व गनं मोक्ष प्राप्ति याय् फइ ।
बजीना, द्वाराहाट तहसील
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय् बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। नापं पहाडी लागाय् दूगु थाय्‌ जूगुलिं थ्व थासय् पर्यटन, जडिबुटी आदिया नं सम्भाव्यता मदूगु मखु। भारतया उत्तराखण्ड राज्यया मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
मोहम्मदाबाद (गाजिपुर)
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं मोहम्मदाबाद २ शहरयागु जनसंख्या ३०,२३४ खः। थुकिली मिजंत ५२%, व मिसात ४८% दु।
हिन्दू धर्म
धर्मग्रन्थ
(मू पौ: हिंदू धर्म या ग्रंथ)
विछनै, कोश्याँकुटोली तहसील
मण्डलवार सूचं
मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
इरुम्पुप् पूक्कळ् (सन् १९९१या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
विछनै, कोश्याँकुटोली तहसील
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
ऎन्.पोतवरं (कृष्णा)
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
हिन्दू धर्म
श्रुति
श्रुति हिन्दू धर्मया सर्वोच्च ग्रन्थ खः । थुकी दुने प्यंगु वेद दै : ऋग्वेद, सामवेद, यजुर्वेद व अथर्ववेद । थ्व वेदयात् श्रुति छाय् धाइ धा:सा हिन्दूतयेगु मान्यता दु कि थ्व वेदतयेगु परम्परा ऋषितयेसं ध्यान याना न्यंका न्ह्यथंगु खः । वेदतयेत श्रवण परम्पराया कथं गुरूं शिष्यतयेत बीगु जुइ । दक्वं वेदय् प्यंगु भाग दु :
मोहम्मदाबाद (गाजिपुर)
जनसंख्या
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ४७% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ५३% दु, व मिसातेगु साक्षरता ४०% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया मोहम्मदाबाद २ यागु साक्षरता  अप्व दु।
हिन्दू धर्म
श्रुति
श्रुति हिन्दू धर्मयागु सर्वोच्च ग्रन्थ खः, व श्रुति व स्मृती विवाद जुइबले श्रुति हे मान्य जुइ ।
मोहम्मदाबाद (गाजिपुर)
जनसंख्या
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १७% ६ दं स्वया म्हो जु।
हिन्दू धर्म
स्मृति
श्रुति मखुगु दक्वं हिन्दू धर्मग्रन्थ स्मृति खः, छाय् धा:सा थुकी व बाखंत दइ गुकी मनुतयेसं पुस्तौं पुस्ता निसें लुमंकातःगु लिपा जक च्वयातःगु खः । फुक्कं स्मृति ग्रन्थतयेसं वेदयागु प्रशंसा याइ । थुमित: वेदस्वयां क्वयेयागु स्तर बियातइ, तर थ्व ब्वनेत: अ:पु व अधिकांश हिन्दुतयेसं ब्वनीगु मू सफू खः । मू स्मृतिग्रन्थ थथे दु :
आप्नुयां
आप्नुयां छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
हिन्दू धर्म
वैदिक काल व यज्ञ
प्राचीन कालय् आर्यतयेसं वैदिक मन्त्र व अग्नि-यज्ञ पाखें यक्व द्य:तयेगु पूजा यागु खने दु । आर्य द्य:तयेगु मूर्ति वा मन्दिर नं यक्व दुगु खने मदु। मू आर्य द्य:त खः : देवराज इन्द्र, अग्नि, सोम व वरुण । इमिगु लागि वैदिक मन्त्र ब्वनेज्या व अग्निइ घ्य:, दूरु, धौ, जौ, इत्यागि या आहुति बीगु ज्या जुइ । प्रजापति ब्रह्मा, विष्णु व शिवया व ईलय् म्हो हे जक उल्लेख जुगु खने दु ।
मूर्तिपूजा
यक्व हिन्दू द्यःया मूर्ति छ्यला: पूजा याइ । इमिगु लागि मूर्ति छगू अ:पुगु साधन खः, थुकी छगु निराकार ईश्वरयात छुं नं य:गु सुन्दर रूपय् खंके फइ । हिन्दू मनूतयेसं वास्तवय् लोहं व नंया पूजा याइमखु, गथे कि छुं मनुतयेसं थुइ । मूर्ति हिन्दुतयेगु लागि इश्वरया भक्ति यायेगु छगु साधन जक खः ।
मंदिर (देगः)
हिन्दुतयेगु उपासना यायेगु थाय् यात देगः (मन्दिर) धाइ । प्राचीन वैदिक कालय् देगः (मन्दिर) उलि खने मदु । फुक्कं देगल (मन्दिर)य् छम्ह् वा अप्व: द्य:तयेगु उपासना जुइ । गर्भगृहय् इष्टदेवया मूर्ति प्रतिष्ठित जुइ । देगः (मन्दिर) प्राचीन व मध्ययुगीन भारतीय उपमहाद्विपया कलाया श्रेष्ठतम प्रतीक खः । यक्व देगल (मन्दिर)य् दच्छियंक लखौं-लख: तीर्थयात्री वइ ।
यक्वं हिन्दूतयेसं प्यम्ह शंकराचार्यतयेत ( ज्योतिर्मठ, द्वारिका, शृगेरी व पुरीयागु मठय् मठाधीश जुइपिं) हिन्दू धर्मया सर्वोच्च धर्मगुरुया कथं हनी ।
अवतार
वैष्णव तयेसं भगवान विष्णु या १०गु अवतार हनि :
सनातन धर्म
सनातन धर्म स्वयादिसं ।
पुचः:हिन्दू पुचः:हिन्दू धर्म पुचः:धर्म पुचः:भारत पुचः:नेपा:
हाथिपुर्हाबरा
हाथिपुर्हाबरा नेपा:यागु जनकपुर अञ्चलयागु धनुषा जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे ७८० खा छेँ दु।
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं हाथिपुर्हाबरा यागु जनसंख्या ४०७८ खः। थुकिली मिजंत ५१%, व मिसात ४९% दु।
बजीना, द्वाराहाट तहसील
संस्कृति
थ्व थाय्‌ पौराणिक काल निसें हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् च्वयातःगु हिमालय तपोभूमि खण्डय् लाःगु जूगुलिं थन हिन्दू धर्म व थ्व धर्म नाप स्वापू दूगु संस्कृतिया प्रभाव यक्व खने दु।
भाषा
भाषिक रुपय् थ्व थासय्‌ भारोपेली भाषा परिवारया इन्डो-इरानीया इन्डो-आर्यनया पहाडी भाषा पुचःया भाषातेगु छ्येला थन यक्व खने दु। थुकिलि मू कथं कुमाँउ भाषाया थी-थी भाषिका छ्येलिगु या। थ्व नापं थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली, गढवाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
ठाकुरकापा तखतपुर मण्डल
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:तखतपुर मण्डल, विलासपुर जिल्ला
सिकाश
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं सिकाश यागु जनसंख्या ३५१० खः। थुकिली मिजंत ४९%, व मिसात ५१% दु।
कोर्दोभा, इलियोनोई
कोर्दोभा संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इलियोनोई राज्ययागु छगु भिलेज खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ६३३ दु धासा थ्व थासे २६६ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ४१.६७७४२३ उत्तर व देशान्तर ९०.३२०७०४ पश्चिम खः । थ्व थासे १४५६०९८ वर्ग मिटर (०.५६२२०३ वर्ग माइल) जमिन दु धासा १२३२७ वर्ग मिटर (०.००४७५९ वर्ग माइल) ल दु ।
जस्ता
जिन्क धागु छगु रसायनिक तत्त्व ख। थुकिगु चिं Zn ख व एटोमिक ल्याखं ३० ख।
गुणत
जिन्क छगु मध्यम स्तरय् रियाक्सन याइगु वचुस्से-तुयुगु धातु ख। थ्व मोइस्ट वायुय् टार्निश जुइ व वायुय् वांगु जः वेक छ्वै, व थुकिलिं जिंक अक्साइड देकी। थ्व तत्त्व अम्ल, अल्काली व मेमेगु अधातु नाप रसायनिक स्वापू देकी। शुद्ध मजुगु जिंक डाइलुट अम्ल नाप रियाक्ट याना हाइड्रोजन पिकाइ। जिंकयागु छगु सामान्य अक्सिडेसन स्टेट +२ ख। १०० °से निसें २१० °से तक्क जिंक म्यालिएबल जुइ व अपुइक हे येक्व आकारे ढालेयाये छिं। २१० °से स्वया च्वे थ्व तत्त्व ब्रिटल जुइ व केकी बिले पल्भराइज्ड जुइ।
Abundance
Zinc is the 23rd most abundant element in the Earth's crust. The most heavily mined ores (sphalerite) tend to contain roughly 10% iron as well as 40–50% zinc. Minerals from which zinc is extracted include sphalerite (zinc sulfide), smithsonite (zinc carbonate), hemimorphite (zinc silicate), and franklinite (a zinc spinel).
The earth has been estimated to have 46 years supply of zinc.
Zinc mining and processing
thumb|right|Zinc output in 2005 There are zinc mines throughout the world, with the largest producers being China, Australia and Peru. In 2005, China produced almost one-fourth of the global zinc output, reports the British Geological Survey. Mines and refineries in Europe include Umicore in Belgium, Tara, Galmoy and Lisheen in Ireland, and Zinkgruvan in Sweden. Zinc metal is produced using extractive metallurgy. Zinc sulfide (sphalerite) minerals are concentrated using the froth flotation method and then usually roasted using pyrometallurgy to oxidise the zinc sulfide to zinc oxide. The zinc oxide is leached in several stages of increasingly stronger sulfuric acid (H2SO4). Iron is usually rejected as Jarosite or goethite, removing other impurities at the same time. The final purification uses zinc dust to remove copper, cadmium and cobalt. The metal is then extracted from the solution by electrowinning as cathodic deposits. Zinc cathodes can be directly cast or alloyed with aluminium.
Electrolyte solutions must be very pure for electrowinning to be at all efficient. Impurities can change the decomposition voltage enough to where the electrolysis cell produces largely hydrogen gas rather than zinc metal.
There are two common processes for electrowinning the metal, the low current density process, and the Tainton high current density process. The former uses a 10% sulfuric acid solution as the electolyte, with current density of 270–325 amperes per square meter. The latter uses 22-28% sulfuric acid solution as the electrolyte with current density of about 1000 amperes per square meter. The latter gives better purity and has higher production capacity per volume of electrolyte, but has the disadvantage of running hotter and being more corrosive to the vessel in which it is done. In either of the electrolytic processes, each metric ton of zinc production expends about 3900 kW·h (14 MJ) of electric power.
There are also several pyrometallurgical processes that reduce zinc oxide using carbon, then distill the metallic zinc from the resulting mix in an atmosphere of carbon monoxide. These include the Belgian-type horizontal-retort process, the New Jersey Zinc continuous vertical-retort process, and the St. Joseph Lead Company's electrothermal process. The Belgian process requires redistillation to remove impurities of lead, cadmium, iron, copper, and arsenic. The New Jersey process employs a fractionating column, which is absent in the Belgian process, that separates the individual impurities, where they can be sold as byproducts. The St. Joseph Lead Company process heats the zinc oxide/coke mixture by passing an electric current through it rather than by coal or gas fire.
Another pyrometallurgical process is flash smelting. Then zinc oxide is obtained, usually producing zinc of lesser quality than the hydrometallurgical process. Zinc oxide treatment has much fewer applications, but high grade deposits have been successful in producing zinc from zinc oxides and zinc carbonates using hydrometallurgy.
अलोयत
The most widely used alloy of zinc is brass, in which copper is alloyed with anywhere from 9% to 45% zinc, depending upon the type of brass, along with much smaller amounts of lead and tin. Alloys of 85–88% zinc, 4–10% copper, and 2–8% aluminum find limited use in certain types of machine bearings. Alloys of primarily zinc with small amounts of copper, aluminum, and magnesium are useful in die-casting. Similar alloys with the addition of a small amount of lead can be cold-rolled into sheets. An alloy of 96% zinc and 4% aluminum is used to make stamping dies for low production run applications where ferrous metal dies would be too expensive.
कम्पाउन्डत
Zinc oxide is perhaps the best known and most widely used zinc compound, as it makes a good base for white pigments in paint. It also finds industrial use in the rubber industry, and is sold as opaque sunscreen. A variety of other zinc compounds find use industrially, such as zinc chloride (in deodorants), zinc pyrithione (anti-dandruff shampoos), zinc sulfide (in luminescent paints), and zinc methyl or zinc diethyl in the organic laboratory. Roughly one quarter of all zinc output is consumed in the form of zinc compounds.
आइसोटोपत
Naturally occurring zinc is composed of the 5 stable isotopes 64Zn, 66Zn, 67Zn, 68Zn, and 70Zn with 64Zn being the most abundant (48.6% natural abundance). Twenty-one radioisotopes have been characterised with the most abundant and stable being 65Zn with a half-life of 244.26 days, and 72Zn with a half-life of 46.5 hours. All of the remaining radioactive isotopes have half-lives that are less than 14 hours and the majority of these have half lives that are less than 1 second. This element also has 4 meta states.
Zinc has been proposed as a "salting" material for nuclear weapons (cobalt is another, better-known salting material). A jacket of isotopically enriched 64Zn, irradiated by the intense high-energy neutron flux from an exploding thermonuclear weapon, would transmute into the radioactive isotope Zn-65 with a half-life of 244 days and produce approximately 2.27 MeV of gamma radiation, significantly increasing the radioactivity of the weapon's fallout for several days. Such a weapon is not known to have ever been built, tested, or used.
Precautions
Metallic zinc is not considered to be toxic, but free zinc ions in solution (like copper or iron ions) are highly toxic. There is also a condition called zinc shakes or zinc chills (see metal fume fever) that can be induced by the inhalation of freshly formed zinc oxide formed during the welding of galvanized materials. Excessive intake of zinc can promote deficiency in other dietary minerals.