cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
वुल्फग्याङ्ग आमाद्युस मोत्सार्त
मोत्सार्तं थःगु बाल्यकालय् हे थःगु अद्भुत प्रतिभा साल्ज्बर्गय् क्यनादिल। मचाबिले हे किबोर्द व भायोलिन थायेसःम्ह वय्कलं न्यादँ दुबिलेहे युरोपमि राजशाहीपिनिगु थासय् बाजं थाय्गु व संगीत रचना यायेगु यानादिल। १७दँ दुबिले वय्कः साल्जबर्गया राजसभाया संगीतकार जुयादिल व लिपा अधीर जुया बांलाःगु पदवीया निंतिं चाहिलादिल। चाहिलेबिले नं वय्कलं थी-थी कथंया संगीत रचनायानादिल। सन् १७८१इ भियनाय् चाहिलादिबिले वय्कःयात वय्कःया साल्जबर्गया पदवीं पिथन। वय्कः भियनाय् हे च्वनिगु निर्णय यानादिल। भियनाय् वय्कलं यक्व नां दयेकादिल तर आर्थिक सफलता धाःसा दयेकेमफयादिल। वय्कःया भियनाकालया उत्तरार्धय् वय्कलं यक्व नांजाःगु सिम्फोनी, कन्सर्तो, ओपेरा व रेकिएमया छुं भाग (थ्व रचना वय्कः मदियादि बिलेतक नं पूमवं) रचना यानादिल। वय्कःया अल्पायुया मृत्युया बारेय् यक्व विचाः व तर्क न्ह्यथंगु दु। वय्कःया छम्ह कला व निम्ह काय् दु।
मोत्सार्तं मेमेपिं नाप अथक कथं सय्कादिल व प्रतिभा व शैलीया परिपक्वता दयेकादिल। वय्कलं हल्का व सुन्दर निसें ख्युं व भावुक शैली तक्क विकास यानादिल। वय्कःया कालान्तरय् पाश्चात्य संगीतय् प्रभाव प्रगाढ दु। बेट्होफ़नं थःगु प्रारम्भिक रचना मोत्सार्तया छत्रछाँयाय् यानादिल व जोसेफ हेय्दनं वय्कःया बारेय् च्वयादिगु दु कि "वइगु सन्ततिं थन्यागु प्रतिभा हानं १०० दँ तक्क खनिमखु" ("posterity will not see such a talent again in 100 years.")
लिधंसा
पुचः:रचनाकार व संगीतकार
दीपाराधन (मलयालम संकिपा)
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
राजुपेट (कृष्णा)
राजुपेट भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु कृष्णा जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् तिरुवूरु मण्डलय् ला।
भूगोल
कृष्णा जिल्लायागु अक्षांश १५.४३' निसें १६.१०' उत्तर व देशान्तर ८०.००' निस ८१.३३' पूर्वय् ला । थ्व थाय् कृष्णा जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
इनर्जी, इलियोनोई
इनर्जी संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इलियोनोई राज्ययागु छगु भिलेज खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ११७५ दु धासा थ्व थासे ५१९ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३७.७७२३९८ उत्तर व देशान्तर ८९.०२५५१९ पश्चिम खः । थ्व थासे ३०७१२७६ वर्ग मिटर (१.१८५८२६ वर्ग माइल) जमिन दु धासा २२९०७ वर्ग मिटर (०.००८८४४ वर्ग माइल) ल दु ।
भियतनाम युद्ध
भियतनाम युद्ध २०गु शताब्दीया छगू युद्ध ख।
पकलिल् पौर्णमि (सन् १९९०या संकिपा)
पकलिल् पौर्णमि छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९०य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
दिनेशपुर
दिनेशपुर (अंग्रेजी भाय:Dineshpur), भारतयागु उत्तराञ्चल राज्ययागु उद्धम सिंह नगर जिल्लायागु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।
लेंडुआ, सुरजपुर मण्डल
लेंडुआ, सुरजपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया सरगुजा जिल्लाया सुरजपुर मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:सुरजपुर मण्डल, सरगुजा जिल्ला
वेमुलपल्लॆ (अनंतपुर)
वेमुलपल्लॆ भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु अनंतपुर जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् ऎल्लनूरु मण्डलय् ला।
भूगोल
अनन्तपुर जिल्लायागु अक्षांश १३'४०' निसें १५'-१५' उत्तर व देशान्तर ७६'-५०' व ७८'-३०' पूर्वय् ला । थ्व थाय् अनन्तपुर जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, उर्दू आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
संसारबंधं (सन् १९८०या संकिपा)
संसारबंधं  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८०य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
पुचः:तेलुगु संकिपा
इन्तर्नल कम्बस्चन इञ्जिन
[[File:Four stroke engine diagram.jpg|thumb|Diagram of a cylinder as found in an overhead cam 4-stroke gasoline engine: C – क्र्याङ्कश्याफ्त
I – इन्लेत क्याम्श्याफ्त
P – पिस्तन
R – स्वाभः (स्वाइगु रद)
खरगहना मन तखतपुर मण्डल
खरगहना मन तखतपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया विलासपुर जिल्लाया तखतपुर मण्डलया छगू गां ख।
इन्तर्नल कम्बस्चन इञ्जिन
S – स्पार्क प्लग
खरगहना मन तखतपुर मण्डल
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
इन्तर्नल कम्बस्चन इञ्जिन
V – पपेत भाल्भ। ह्यांगु: एक्जस्त, वांगु: इन्तेक
खरगहना मन तखतपुर मण्डल
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
इन्तर्नल कम्बस्चन इञ्जिन
W – सिचुकिगु वातर ज्याकेत
gray structure – इञ्जिन ब्लक]]
खरगहना मन तखतपुर मण्डल
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
इन्तर्नल कम्बस्चन इञ्जिन
इइन्तर्नल कम्बस्चन इञ्जिन छगु कथंया क्वाजः इञ्जिन खः। थ्व इञ्जिनय् अक्सिदाइजर (प्रायः फय्) छ्येला इन्धनयात कम्बस्चन च्याम्बरय् छ्वयेकी। थथे छ्वगु इन्धनं फ्लुइद फ्लो सर्कित सनि। थ्व इन्जिन आपाल्ं मोटोराइज्द गसालय् छ्येलि। इन्तर्नन कम्बस्चन इञ्जिनय् थथे सीमित आयतन दूगु थलय् इन्धनयात छ्वयेकी बिलय् तःच्वःगु ताप व तच्वःगु चाप दूगु ग्यास दयावइ। थथे बुयावःगु तिबः थीथी इञ्जिनया थीथी कुचालय् घ्वायेगु ज्या यासें इञ्जिन संकि। थीथी इञ्जिन कथं पिस्तन इञ्जिनय् पिस्तन, ग्यास तर्बाइनय् तर्बाइन ब्लेद, वाङ्केल इञ्जिनय् रोतर र जेत इञ्जिनय् नोजल कुचा थ्व तिबःया लिच्वःया कथं सनि। थ्व कथं थ्व इञ्जिनं रसायनिक उर्जायात काइनेतिक उर्जाय् हिलाबि। थुकिया लिच्वः कथं इञ्जिन सनि। इञ्जिनया तौल व आकार म्हो जुइगुलिं चिग्वःगु व यांगु इञ्जिन माःगु थासय् इन्तर्नल कम्बस्चन इञ्जिनं इक्स्तर्नल कम्बस्चन इञ्जिनया थाय् काःगु दु।
स्वयादिसँ
पुचः:प्रविधि
खरगहना मन तखतपुर मण्डल
स्वयादिसं
पुचः:तखतपुर मण्डल, विलासपुर जिल्ला
नारायन्पूर, चेन्नूर‌ मण्डल
नारायन्पूर, चेन्नूर‌ मण्डल भारतया आन्ध्रप्रदेश राज्यया अदिलाबादु जिल्लाया चेन्नूर‌ मण्डलया छगू थाय्‌ ख। सकल भारतया ६३८५९६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् द्रविडियन मूलया मनुतय्‌गु उपस्थिति दु। थ्व थासय् द्रविडिय भाषा परिवारया तेलुगु भाषा आपालं छ्येलिगु या।
इतिहास
ऐतरेय ब्राह्मण (ई.पू.८००) व महाभारत थें न्याःगु संस्कृत महाकाव्यय्‌ थ्व थाय्‌ आ दूगु थासय्‌ न्हापा दयाच्वंगु राज्यया वर्णन यानातःगु दु।
शिलालेखीय प्रमाण कथं थ्व थासय्‌ न्हापा कुबेरकाद्वारा शासित छगू प्रारंभिक राज्य दूगु वर्णन या। मौर्यतयेसं ई.पू. ४गु शताब्दीइ थःगु शासन थन थ्यंकूगु खने दु। मौर्य वंशया पतन धुंका ई.पू. ३गु शताब्दीइ आन्ध्र शातवाहन स्वतनत्र जूगु व सन्‌ २२०इ शातवाहनतयेगु ह्रास धुंका ईक्ष्वाकु राजवंश, पल्लव, आनंद गोत्रिका, विष्णुकुंडीना, पूर्वी चालुक्य व चोलातयेगु शासन जूगु इतिहासय्‌ च्वयातःगु दु। थ्व थासय्‌ आपालं छ्येलिगु तेलुगु भाषा विनुकोंडातयेसं थःगु राजकालय्‌ राजभाषा दयेकूगु इतिहास दु। पल्नाडुया ल्वापू धुंका पूर्वी चालुक्यतय्‌गु शक्ति म्हो जुया १२ व १३गु शताब्दीइ काकतीय राजवंशतयेगु उदय जुल व लिपा सकल तेलुगू भूमि काकतीयतय्‌गु अधीनय्‌ लावन। सन्‌ १३२३इ दिल्लीया सुल्तान ग़ियास-उद-दिन तुग़लक़ं उलघ खानया अधीनय्‌ छ्वगु सेनां जुजु प्रतापरुद्रयात बन्दी दयेकुसां सन्‌ १३२६इ मुसुनूरी नायकतयेगु सफल विरोधी अभियानं प्रेरित जुया हरिहर व बुक्कातयेसं विजयनगर साम्राज्यया पलिस्था यात। सन्‌ १३४७य दिल्ली सल्तनतया विरुद्ध अला-उद-दीन हसन गंगूद्वारा दक्षिण भारतय्‌ छगू स्वतन्त्र मुस्लिम राष्ट्र, बहमनी राज्यया पलिस्था यायेधुंका थ्व थाय्‌ थ्व हे राज्यय्‌ लावन। १६गु व १७गु शताब्दीया अन्त तक्क कुतुबशाही राजवंशं थ्व थाय्‌यात थःगु अधीनय्‌ तल।
औपनिवेशिक भारत कालय्‌ थ्व थाय्‌ ब्रिटिशतय्‌गु अधीनय्‌ लावन। भारत स्वतन्त्रता व आन्ध्रप्रदेश राज्यया पलिस्था धुंका थ्व थाय्‌ आन्द्रप्रदेश राज्यया छगू थाय्‌ जूवन।
भानी, राजगढी तहसील
भानी भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  उत्तरकाशी जनपदया  राजगढी तहसीलया छगु गां ख।
नारायन्पूर, चेन्नूर‌ मण्डल
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌या जलवायु गरम व आद्र जु। थ्व थाय्‌या जलवायु निर्धारणय्‌ दक्षिण पश्चिम मनसूनया यक्व भूमिका दु। थ्व थासय्‌ चिकुलाय्‌ वातावरण बांलाइ। थ्व थास्य्‌ ग्रीष्मकाल मार्च निसें जुन तक्क जुइ। थ्व लाय्‌ तापमान अप्वया च्वनि। जुलाई निसें सेप्टेम्बर तक्क उष्णकटिबंधीय बर्खा मौसम जुइ व थ्व बिले यक्व वा वइ। अक्टोबर ला नापं चिकुला न्ह्यथनि व अक्टोबर, नोभेम्बर, डिसेम्बर, ज्यानुवरी व फेब्रुवरी तक्क चिकुला जुइ।
अर्थ-व्यवस्था
थ्व थाय्‌या अर्थव्यवस्थाय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। जाकी, तु, कपाय्‌ आदि बाली थन बुइकिगु या।
मुथुपेट
मुथुपेट (अंग्रेजी:Muthupet), भारतयागु तामिल नाडु राज्ययागु  थिरुभरुर जिल्लायागु छगु पञ्चायत-शासित सहर खः।
भानी, राजगढी तहसील
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
नारायन्पूर, चेन्नूर‌ मण्डल
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाषा तेलुगू ख। थ्व भाषा नापं उर्दू, हिन्दी, अंग्रेजी, तमिल आदि नं भाषा थन थुइगु या। थ्व थाय्‌या मू जाति द्रविड नश्लया तेलुगू जाति ख। द्रविड जातिया नश्ल जुसां थ्व जाति आर्यनाप मिश्रित जूगु खने दु। थनया नसाःय्‌ जाकि आधारित नसाःया तःधंगु थाय्‌ दु। जाति अनुसार नसाः पाइगु या व हिन्दू ब्राम्हण नसाः प्रायः शाकाहार जुइ धाःसा मुस्मां तयेगु नसाः शाकाहार मजु। थनया नसाःय्‌ पच्चडी, आवकाय आदि अचार नांजा। नापं मनुतयेसं बिरयानी, डोसा आदि नं आपालं नइगु या। थनया परम्पराय्‌ आन्ध्र शास्त्रीय संगीत व प्याखं विशेषयाना कुचिपुडि नांजा। थन हनिगु मू नखःय्‌ संक्रांति, महा शिवरात्रि, होली, युगादि, श्री राम नवमी, वरलक्ष्मी व्रतम, राखी पूर्णिमा, विनायक चवथी, दशहरा, अट्ल तद्दी, दीपावली, ईद-उल-फ़ित्र, बक्र-ईद, मुहर्रम आदि ला। थन तेलुगु संकिपा व कर्नाटक संगीतया नं प्रभाव दु। थ्व थासय्‌ हिन्दू धर्म व मुस्मां धर्मया प्रभाव खने दु।
मुथुपेट
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं मुथुपेट शहरयागु जनसंख्या १७,३१३ खः। थुकिली मिजंत ४७%, व मिसात ५३% दु।
पल्मोनरी इडिमा
पल्मोनरी इडिमा] सोंय् फ्लुइड जम्मा जुइगु व सों मनावैगु छगु अवस्था खः। थुकिलिं याना ग्यांस हिलेत थाकुइ व रेस्पिरेटरी फेल्युवर नं जुइ फु। थ्व नुगलं सों सर्कुलेसनं तरलतः पिथने मफया (कार्डियोजेनिक) वा सोंयु प्यारेन्काइमायु ल्वेनं(नन-कार्डियोजेनिक) याना जुइगु खः। Treatment depends on the cause, but focuses on maximizing respiratory function and removing the cause.
नारायन्पूर, चेन्नूर‌ मण्डल
पिनेया स्वापू
पुचः:चेन्नूर‌ मण्डल, अदिलाबादु जिल्ला पुचः: पुचः:चेन्नूर‌ मण्डल, अदिलाबादु जिल्लाया थाय्‌ पुचः:Adilabadu
पल्मोनरी इडिमा
लक्षण
थुकिगु लक्षणत खः
मुथुपेट
जनसंख्या
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७१% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७८% दु, व मिसातेगु साक्षरता ६५% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया मुथुपेट यागु साक्षरता  अप्व दु।
पल्मोनरी इडिमा
लक्षण
थ्व अवस्थायु उपचार मयासा मनु हाइपोक्सिया जुया सी नं फु।
मुथुपेट
जनसंख्या
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १२% ६ दं स्वया म्हो जु।
पल्मोनरी इडिमा
लक्षण
If pulmonary edema has been developing gradually, symptoms of fluid overload may be elicited. These include nocturia (frequent urination at night), ankle edema (swelling of the legs, generally of the "pitting" variety, where the skin is slow to return to normal when pressed upon), orthopnea (inability to lie down flat due to breathlessness) and paroxysmal nocturnal dyspnea (episodes of severe sudden breathlessness at night).
मुथुपेट
लिधंसा
पुचः:तामिल नाडुयागु शहर
पल्मोनरी इडिमा
डायग्नोसिस
Pulmonary edema is generally suspected due to findings in the medical history, such as previous cardiovascular disease, and physical examination: end-inspiratory crackles (sounds heard at the end of a deep breath) on auscultation (listening to the breathing through a stethoscope) are characteristic for pulmonary edema. The presence of a third heart sound (S3) is predictive of cardiogenic pulmonary edema.
Blood tests are generally performed for electrolytes (sodium, potassium) and markers of renal function (creatinine, urea). Liver enzymes, inflammatory markers (usually C-reactive protein) and a complete blood count as well as coagulation studies (PT, aPTT) are typically requested. B-type natriuretic peptide (BNP) is available in many hospitals, especially in the US, sometimes even as a point-of-care test. Low levels of BNP (<100 pg/ml) make a cardiac cause very unlikely.
The diagnosis is confirmed on X-ray of the lungs, which shows increased fluid in the alveolar walls. Kerley B lines, increased vascular filling, pleural effusions, upper lobe diversion (increased blood flow to the higher parts of the lung) may be indicative of cardiogenic pulmonary edema, while patchy alveolar infiltrates with air bronchograms are more indicative of noncardiogenic edema
Low oxygen saturation and disturbed arterial blood gas readings may strengthen the diagnosis and provide grounds for various forms of treatment. If urgent echocardiography is available, this may strengthen the diagnosis, as well as identify valvular heart disease. In rare occasions, insertion of a Swan-Ganz catheter may be required to distinguish between the two main forms of pulmonary edema.
कारक
Pulmonary edema is either due to direct damage to the tissue or as a result of inadequate functioning of the heart or circulatory system.
नन-कार्डियोजेनिक
This form is contiguous with ARDS (एक्ञुट रेस्पिरेटरी डिस्ट्रेस सिन्ड्रम):
थेरापी
Focus is initially on maintaining adequate oxygenation. This may happen with high-flow oxygen, noninvasive ventilation (either continuous positive airway pressure (CPAP) or variable positive airway pressure (VPAP) ) or mechanical ventilation in extreme cases.
When circulatory causes have led to pulmonary edema, treatment with intravenous nitrates (glyceryl trinitrate), and loop diuretics, such as furosemide or bumetanide, is the mainstay of therapy. These improve both preload and afterload, and aid in improving cardiac function.
There are no causal therapies for direct tissue damage; removal of the causes (e.g. treating an infection) is the most important measure.
पिनेयागु स्वापू
पुचः:पल्मोनोलोजी पुचः:इमर्जेन्सी मेडिसिन
वालिप विरुन्तु (सन् १९६७या संकिपा)
वालिप विरुन्तु छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९६७य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
सन् ७०५
७०५ ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु साधारण दँ खः।
अक्टोबर-डिसेम्बर
पुचः:७०५ पुचः:दँ
झुताकी
झुताकी (अंग्रेजी भाय:Jhutaki), नेपायागु सगरमाथा अञ्चलयागु सप्तरी जिल्लायागु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे568खा छेँ दु।
ई वऴि मात्रं (मलयालम संकिपा)
ई वऴि मात्रं (मलयालम भाषा:ഈ വഴി മാത്രം) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८३य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
चमेठी उर्फ पोखरी, पोखरी तहसील
चमेठी उर्फ पोखरी भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  चमोली जनपदया  पोखरी तहसीलया छगु गां ख। सकल भारतया ६३८५९६ गां व उत्तराखण्डया १६८२६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् गढवाली मनुतेगु उपस्थिति दु। थ्व थासय् भारोपेली भाषा परिवारया पहाडी भाषाया गढवाली भाषा आपालं छ्येलिगु या।
इतिहास
हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् थ्व थाय्‌ दूगु थाय्‌यात न्हापानिसें हे ऋषिमुनितेगु तपोभूमिया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। ऐतिहासिक वर्णन कथं थ्व थाय् रजौटातेगु अधीनय दूगु ५२गढय् छगूलि ला। लिपा अजय पालया नेतृत्वय् पलिस्था जूगु गढवाल अधिराज्यय् थ्व थाय्‌ लावन। थ्व धुंका नेपाःया एकिकरण अभियानय् थ्व थाय्‌ नेपाःया अधीनय् लावन व येँ केन्द्रित नेपाःया छगू भूभागया रुपय् थ्व थाय्‌ स्थापित जुल। लिपा ब्रिटिसतेसं डिभाइड एण्ड रुलया नीतिकथं गढवालया स्थानीय क्षेत्रीयतेत थःगु पक्षय् कया नेपामि गोर्खा सेनानाप ल्वाकल। थ्व ल्वापूया लिच्वया कथं सुगौली सन्धि जुल व थ्व थाय्‌ नेपाःस्वया पृथक जुल। बिस्तारं ब्रिटिसतेसं थ्व थाय्‌यात थःगु प्रभावय् काल। ब्रिटिसतेसं भारत त्वते धुंका थ्व थाय्‌ उत्तर प्रदेश राज्यय् लाःवन। लिपा नोभेम्बर ९, सन् २०००य् थ्व थाय्‌ उत्तराखण्ड राज्यया कुमाँउ विभागय् लावन।
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  चमोली जनपदया  पोखरी तहसीलय् ला। थ्व छगू पहाडी थाय्‌ ख। थ्व थासय् ग्रीष्म ॠतु ग्रेगोरियन पात्रोया मार्च निसें मध्य जुन तक्क जुइ। वर्षा ॠतु मध्य जुन निसें अगस्ट तक्क जुइ। थ्व ईले बंगालया खाडीं वैगु फसं मनसुन वृष्टि याकी। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क शीत ॠतु जुइ। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क तापक्रम म्हो जुया वनि व ज्यानुवरीइ सिक्क चिकुइ। फेब्रुवरी तक्क चिकुला दयाच्वनि व मार्चं निसें तापमान अप्वया वइ।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय् बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। नापं पहाडी लागाय् दूगु थाय्‌ जूगुलिं थ्व थासय् पर्यटन, जडिबुटी आदिया नं सम्भाव्यता मदूगु मखु। भारतया उत्तराखण्ड राज्यया मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
संस्कृति
थ्व थाय्‌ पौराणिक काल निसें हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् च्वयातःगु हिमालय तपोभूमि खण्डय् लाःगु जूगुलिं थन हिन्दू धर्म व थ्व धर्म नाप स्वापू दूगु संस्कृतिया प्रभाव यक्व खने दु।
भाषा
भाषिक रुपय् थ्व थासय्‌ भारोपेली भाषा परिवारया इन्डो-इरानीया इन्डो-आर्यनया पहाडी भाषा पुचःया भाषातेगु छ्येला थन यक्व खने दु। थुकिलि मू कथं गढवाली भाषाया थी-थी भाषिका छ्येलिगु या। थ्व नापं थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली, कुमाँउ आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
आश्रयत्व
आश्रयत्व छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
जगजैत्र
जगजैत्र छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
द पाइनरी, कोलोर्याडो
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ७२५३ दु धासा थ्व थासे २४०६ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३९.४४४५९६ उत्तर व देशान्तर १०४.७४२६०४ पश्चिम खः । थ्व थासे २०७५२९३३ वर्ग मिटर (८.०१२७५३ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ८४३५२ वर्ग मिटर (०.०३२५६८ वर्ग माइल) ल दु ।
दिन्हता
दिन्हता (अंग्रेजी भाय:Dinhata), भारतयागु पश्चिम बंगाल राज्ययागु कोच बिहार जिल्लायागु सहर इलाका खः।
सन् ७०६
७०६ ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु साधारण दँ खः।
अक्टोबर-डिसेम्बर
पुचः:७०६ पुचः:दँ
सुमेरपुर, सुरजपुर मण्डल
सुमेरपुर, सुरजपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया सरगुजा जिल्लाया सुरजपुर मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
जलन्धर
जलन्धर (अंग्रेजी:Jalandhar), भारतयागु पञ्जाब राज्ययागु  जलन्धर जिल्लायागु छगु कर्पोरेसनाधीन इलाका खः।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः । समुद्र सतह स्वया थ्व थाय २२९ मिटर (७५१ फुट) च्वे ला।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं जलन्धर शहरयागु जनसंख्या ७०१,२२३ खः। थुकिली मिजंत ५४%, व मिसात ४६% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७४% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७७% दु, व मिसातेगु साक्षरता ७२% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया जलन्धर यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १०% ६ दं स्वया म्हो जु।
लिधंसा
पुचः:पञ्जाब (भारत) यागु शहर
शंकराभरणं (सन् १९८०या संकिपा)
शंकराभरणं  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८०य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
विवचायि (सन् १९६७या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
गौबंद तखतपुर मण्डल
गौबंद तखतपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया विलासपुर जिल्लाया तखतपुर मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:तखतपुर मण्डल, विलासपुर जिल्ला
झ्याकु
झ्याकु (अंग्रेजी भाय:Jhyaku), नेपायागु जनकपुर अञ्चलयागु दोलखा जिल्लायागु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे925खा छेँ दु।
कोल N.Z.A., बेतालघाट तहसील
कोल N.Z.A. भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  नैनीताल जनपदया  बेतालघाट तहसीलया छगु गां ख।
मण्डलवार सूचं
मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
पणक्कारऩ् (सन् १९९०या संकिपा)
पणक्कारऩ्  छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९०य् पिहांवगु खः।
एन्फिल्ड, इलियोनोई
एन्फिल्ड संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इलियोनोई राज्ययागु छगु भिलेज खः।
पणक्कारऩ् (सन् १९९०या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
एन्फिल्ड, इलियोनोई
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ६२५ दु धासा थ्व थासे २९३ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३८.०९८३४६ उत्तर व देशान्तर ८८.३४०६८४ पश्चिम खः । थ्व थासे ३००४४११ वर्ग मिटर (१.१६००१ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
ई युगं (मलयालम संकिपा)
ई युगं (मलयालम भाषा:ഈ യുഗം) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८३य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
चिकं
मचिकं|thumb चिकं छगू कथंया उर्जास्रोत खः। चिकं पुचलय् लः स्वया ताकूगु थीथी प्रकारया रसायनिक पदार्थ ला। चिकंयात निता मू ख्यलय् बायेछिं-
चिकंया छ्येला
चिकंयात थी-थी ज्याय् छ्येलेछिं। मनू लहनाय् थ्व पदार्थपुचःयात थ्व कथंया ज्याय् छ्येलातःगु खनेदु-
स्वयादिसँ
पुचः:प्रविधि
रामन्नपालॆं (कृष्णा)
थ्व थाय् तिरुवूरु मण्डलय् ला।
भूगोल
कृष्णा जिल्लायागु अक्षांश १५.४३' निसें १६.१०' उत्तर व देशान्तर ८०.००' निस ८१.३३' पूर्वय् ला । थ्व थाय् कृष्णा जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
थर्नटन, कोलोर्याडो
थर्नटन संयुक्त राज्य अमेरिकायागु कोलोर्याडो राज्ययागु छगु सिटी खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ८२३८४ दु धासा थ्व थासे २९५७३ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३९.९०३०४३ उत्तर व देशान्तर १०४.९५४४०६ पश्चिम खः । थ्व थासे ६९५७६४५३ वर्ग मिटर (२६.८६३६२ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ८६९२४९ वर्ग मिटर (०.३३५६१९ वर्ग माइल) ल दु ।
सिस्ने
सिस्ने (अंग्रेजी:Sisne), नेपा:यागु राप्ती अञ्चलयागु  रुकुम जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे २४४ खा छेँ दु।
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं सिस्ने यागु जनसंख्या १३८७ खः। थुकिली मिजंत ५२%, व मिसात ४८% दु।
शंखु तीर्थं (सन् १९८०या संकिपा)
शंखु तीर्थं  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८०य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
गायिका
गायिका धागु मे हालिम्ह मिसा ख।
खँग्वःयागु उत्पत्ति व छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे नेपाल भासे छ्येलेज्या जुल।
कोर्कोरान, क्यालिफोर्निया
कोर्कोरान संयुक्त राज्य अमेरिकायागु क्यालिफोर्निया राज्ययागु छगु सिटी खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या १४४५८ दु धासा थ्व थासे ३०१६ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३६.०९६०१८ उत्तर व देशान्तर ११९.५६४४८ पश्चिम खः । थ्व थासे १६५६७३७६ वर्ग मिटर (६.३९६७ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
लिधंसा
पुचः:क्यालिफोर्नियायागु शहर
सन् ७०७
७०७ ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु साधारण दँ खः।
जिब्जिबे (नीलकण्ठ)
जिब्जिबे (नीलकण्ठ) (अंग्रेजी भाय:Jibjibe (Nilkantha)), नेपायागु बागमती अञ्चलयागु रसुवा जिल्लायागु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे953खा छेँ दु।
सन् ७०७
अक्टोबर-डिसेम्बर
पुचः:७०७ पुचः:दँ
मगध
मगध बुद्धकालीन १६गु आर्य महाजनपदया छ्गू जनपद ख। थ्व जनपदया मू क्षेत्र गङ्गा स्वया दक्षिणया बिहारया क्षेत्र ख। थ्व जनपदया राजधानी न्हापा राजगृह (वर्तमान राजगीर) व लिपा पाटलिपुत्र (वर्तमान पटना) जुवन। मगधं लिच्छवि व अङ्ग राज्य अधिग्रहन याना वर्तमान बिहार व बङ्गालया अधिकांश भूभाग थःगु अधीनय् लाकूगु खनेदु। थ्व धुंका मगधं वर्तमान पूर्वी उत्तरप्रदेश व उडिसायात थःगु अधीनय् लाकूगु खनेदु। प्राचीन मगधया उल्लेख रामायण, महाभारत, पुराण आदिइ जूगु खनेदु। थ्व जनपदया उल्लेख बौद्ध व जैन ग्रन्थ व स्तोत्रय् नं यक्व हे जूगु खनेदु।
मगधया दकले पुलांगु वर्णन अर्थववेदय् जूगु खनेदु। थन थ्व थाय्यात अङ्ग, गान्धार, व मुजावत नापं उल्लेख याःगु खनेदु। भारतया निगु मू धर्म बुद्ध धर्म व जैन धर्मया विकास मगधय् जूगु खनेदु धाःसा भारतया निगु मू साम्राज्य मौर्य साम्राज्य व गुप्त साम्राज्य नं मगधं हे वःगु खनेदु। थ्व निगु साम्राज्यया कालय् प्राचीन भारतया विज्ञान, गणित, ज्योतिष, धर्म, दर्शन आदिया यक्व विकास जूगु खनेदु। अतः, थ्व कालयात भारतया सुवर्णकाल नं धायेगु या। मगध राज्यय् गणतान्त्रिक समुदाय दसु राजकुमार व गां-गाम्य् थः-थःगु हे ग्रामक प्रमुख सहितया पञ्चायत दूगु खनेदु। राज्य संरचना प्रशासन, न्याय व सैन्य ज्याय् विभक्त जूगु खनेदु।
लिधंसा
पुचः:महाजनपद
पूर्ननविकरणीय उर्जा
स्वयादिसँ
पुचः:प्रविधि
मल्ली किरौली, द्वाराहाट तहसील
मल्ली किरौली भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  अल्मोड़ा जनपदया  द्वाराहाट तहसीलया छगु गां ख। सकल भारतया ६३८५९६ गां व उत्तराखण्डया १६८२६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् कुमाँउ जातिया मनुतेगु उपस्थिति दु। थ्व थासय् भारोपेली भाषा परिवारया पहाडी भाषाया कुमाँउ भाषा आपालं छ्येलिगु या।
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  अल्मोड़ा जनपदया  द्वाराहाट तहसीलय् ला। थ्व छगू पहाडी थाय्‌ ख। थ्व थासय् ग्रीष्म ॠतु ग्रेगोरियन पात्रोया मार्च निसें मध्य जुन तक्क जुइ। वर्षा ॠतु मध्य जुन निसें अगस्ट तक्क जुइ। थ्व ईले बंगालया खाडीं वैगु फसं मनसुन वृष्टि याकी। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क शीत ॠतु जुइ। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क तापक्रम म्हो जुया वनि व ज्यानुवरीइ सिक्क चिकुइ। फेब्रुवरी तक्क चिकुला दयाच्वनि व मार्चं निसें तापमान अप्वया वइ।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय् बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। नापं पहाडी लागाय् दूगु थाय्‌ जूगुलिं थ्व थासय् पर्यटन, जडिबुटी आदिया नं सम्भाव्यता मदूगु मखु। भारतया उत्तराखण्ड राज्यया मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
संस्कृति
थ्व थाय्‌ पौराणिक काल निसें हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् च्वयातःगु हिमालय तपोभूमि खण्डय् लाःगु जूगुलिं थन हिन्दू धर्म व थ्व धर्म नाप स्वापू दूगु संस्कृतिया प्रभाव यक्व खने दु।
भाषा
भाषिक रुपय् थ्व थासय्‌ भारोपेली भाषा परिवारया इन्डो-इरानीया इन्डो-आर्यनया पहाडी भाषा पुचःया भाषातेगु छ्येला थन यक्व खने दु। थुकिलि मू कथं कुमाँउ भाषाया थी-थी भाषिका छ्येलिगु या। थ्व नापं थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली, गढवाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
गोकुलपुर तखतपुर मण्डल
गोकुलपुर तखतपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया विलासपुर जिल्लाया तखतपुर मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:तखतपुर मण्डल, विलासपुर जिल्ला
६७-ल् ऎऩ्. ऎस्. किरुष्णऩ् (सन् १९६७या संकिपा)
'''६७-ल् ऎऩ्. ऎस्. किरुष्णऩ्''' छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९६७य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
ईणं (मलयालम संकिपा)
ईणं (मलयालम भाषा:ഈണം) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८३य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
भौन्ती, राजगढी तहसील
भौन्ती भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  उत्तरकाशी जनपदया  राजगढी तहसीलया छगु गां ख।
मण्डलवार सूचं
मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
तःहताः १
न्हापाया हलिम हताः सन् १९१४ निसें सन् १९१८ तक्कया छगू तःधंगु हताः ख। थ्व हताःय् हलिमया यक्व शक्तिशाली देय्‌तयेसं ब्वति काःगु दु। थ्व देय्‌तयेसं निगु विरोधी पुचलय् थःयात दुथ्याकल:अलाइज व सेन्त्रल पावर्स। थ्व हतालय् ६० मिलियन युरोपेली सैन्य पदाधिकारी नापं ७० मिलियन स्वया अप्व सैन्य पदाधिकारी परिचालन जुल। करिब १५ मिलियन स्वया अप्व मनु स्युगु थ्व हताः मानव इतिहासया दक्ले घातक संघर्षय् छगू ख। लिउ हलिम हताः न्हथने न्ह्यः तक्क थ्व हताःयात सकल हताः क्वचायेकिगु हताःया नामं नं नांजाल।
स्वयादिसँ
पुचः:इतिहास
डिफु
दिफु (अंग्रेजी भाय:Diphu), भारतयागु आसाम राज्ययागु कार्बी आंग्लोंग जिल्लायागु सहर खः।
भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः । थ्व थाय्यागु उचाइ खः  १८६ मिटर (६१० फिट)।
इक्वालिटी, इलियोनोई
इक्वालिटी संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इलियोनोई राज्ययागु छगु भिलेज खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ७२१ दु धासा थ्व थासे ३३३ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३७.७३६४७२ उत्तर व देशान्तर ८८.३४४४७३ पश्चिम खः । थ्व थासे २३३३४२१ वर्ग मिटर (०.९००९३९ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
यक्व
यक्व धाःगु १ स्वया अप्व छुं नं ल्याखँ अनिश्चित कथं कनेत छ्येलिगु छगू खँग्व ख। थ्व खँग्वः नेपालभाषाया मू खँग्वः ख।
स्वयादिसँ
पुचः:ल्या खँग्वः
नकना, सुरजपुर मण्डल
नकना, सुरजपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया सरगुजा जिल्लाया सुरजपुर मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
धलः
छुं नं वस्तु वा विषययात छगूया क्वे मेगु तया दयेकिगु हाकःयात धलः धाइ।
हेडन, एरिजोना
हेडन संयुक्त राज्य अमेरिकायागु एरिजोना राज्ययागु छगु टाउन खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ८९२ दु धासा थ्व थासे ३३४ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३३.००१३६९ उत्तर व देशान्तर ११०.७८५६८८ पश्चिम खः । थ्व थासे ३२६७२१८ वर्ग मिटर (१.२६१४८ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
परिकारम् (सन् १९९०या संकिपा)
परिकारम् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९०य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
मुथुर
मुथुर (अंग्रेजी:Muthur), भारतयागु तामिल नाडु राज्ययागु  इरोद जिल्लायागु छगु पञ्चायत-शासित सहर खः।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं मुथुर शहरयागु जनसंख्या १२,०६३ खः। थुकिली मिजंत ५०%, व मिसात ५०% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ५९% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७०% दु, व मिसातेगु साक्षरता ४८% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया मुथुर यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् ९% ६ दं स्वया म्हो जु।
सीते रामुडैते (सन् १९८०या संकिपा)
सीते रामुडैते  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८०य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
जिघौल
जिघौल (अंग्रेजी भाय:Jighaul), नेपायागु सगरमाथा अञ्चलयागु सिराहा जिल्लायागु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे736खा छेँ दु।
दिप्का
दिप्का (अंग्रेजी भाय:Dipka), भारतयागु छत्तीसगढ राज्ययागु कोर्बा जिल्लायागु  सहर खः।
बच्छि
स्वयादिसँ
पुचः:गणित
ईऱ्ऱप्पुलि (मलयालम संकिपा)
ईऱ्ऱप्पुलि (मलयालम भाषा:ഈറ്റപ്പുലി) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८३य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
आश्रया
आश्रया छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
जलन्धर क्यान्टोन्मेन्ट
जलन्धर क्यान्टोन्मेन्ट (अंग्रेजी:Jalandhar Cantt.), भारतयागु पञ्जाब राज्ययागु  जलन्धर जिल्लायागु छगु छाउनी सहर खः।
चागलूरु (अनंतपुर)
चागलूरु भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु अनंतपुर जिल्लायागु छगु थाय् खः।
जलन्धर क्यान्टोन्मेन्ट
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं जलन्धर क्यान्टोन्मेन्ट शहरयागु जनसंख्या ४०,५२१ खः। थुकिली मिजंत ५९%, व मिसात ४१% दु।
चागलूरु (अनंतपुर)
थ्व थाय् चिलमतूरु मण्डलय् ला।
जलन्धर क्यान्टोन्मेन्ट
जनसंख्या
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ८१% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ८५% दु, व मिसातेगु साक्षरता ७५% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया जलन्धर क्यान्टोन्मेन्ट यागु साक्षरता  अप्व दु।
गायत्री
गायत्री छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु। गायत्री नांया मन्त्र छगु लोकंह्वागु मन्त्र ख।
जलन्धर क्यान्टोन्मेन्ट
जनसंख्या
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १०% ६ दं स्वया म्हो जु।
चागलूरु (अनंतपुर)
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, उर्दू आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
गायत्री
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
गायत्री स्तोत्र
हिन्दू धर्मय् गायत्री स्तोत्रया छगु तधंगु थाय् दु। गायत्री स्तोत्र थ्व कथं दु - सुकल्याणीं वाणीं सुरमुनिवरैः पूजितपदाम शिवाम आद्यां वंद्याम त्रिभुवन मयीं वेदजननीं परां शक्तिं स्रष्टुं विविध विध रूपां गुण मयीं भजे अम्बां गायत्रीं परम सुभगा नंदजनीम
विशुद्धां सत्त्वस्थाम अखिल दुरवस्थादिहरणीम् निराकारां सारां सुविमल तपो मुर्तिं अतुलां जगत् ज्येष्ठां श्रेष्ठां सुर असुर पूज्यां श्रुतिनुतां भजे अम्बां गायत्रीं परम सुभगा नंदजनीम
तपो निष्ठां अभिष्टां स्वजनमन संताप शमनीम दयामूर्तिं स्फूर्तिं यतितति प्रसादैक सुलभां वरेण्यां पुण्यां तां निखिल भवबन्धाप हरणीं भजे अम्बां गायत्रीं परम सुभगा नंदजनीम
सदा आराध्यां साध्यां सुमति मति विस्तारकरणीं विशोकां आलोकां ह्रदयगत मोहान्धहरणीं परां दिव्यां भव्यां अगम भव सिन्ध्वेक तरणीं भजे अम्बां गायत्रीं परम सुभगा नंदजनीम
अजां द्वैतां त्रेतां विविध गुणरूपां सुविमलां तमो हन्त्रीं तन्त्रीं श्रुति मधुरनादां रसमयीं महामान्यां धन्यां सततकरूणाशील विभवां भजे अम्बां गायत्रीं परम सुभगा नंदजनीम
जगत् धात्रीं पात्रीं सकल भव संहारकरणीं सुवीरां धीरां तां सुविमलतपो राशि सरणीं अनैकां ऐकां वै त्रयजगत् अधिष्ठान् पदवीं भजे अम्बां गायत्रीं परम सुभगा नंदजनीम
प्रबुद्धां बुद्धां तां स्वजनयति जाड्यापहरणीं हिरण्यां गुण्यां तां सुकविजन गीतां सुनिपुणीं सुविद्यां निरवद्याममल गुणगाथां भगवतीं भजे अम्बां गायत्रीं परम सुभगा नंदजनीम
अनन्तां शान्तां यां भजति वुध वृन्दः श्रुतिमयीम सुगेयां ध्येयां यां स्मरति ह्रदि नित्यं सुरपतिः सदा भक्त्या शक्त्या प्रणतमतिभिः प्रितिवशगां भजे अम्बां गायत्रीं परम सुभगा नंदजनीम
शुद्ध चितः पठेद्यस्तु गायत्र्या अष्टकं शुभम् अहो भाग्यो भवेल्लोके तस्मिन् माता प्रसीदति
षोकिल्ला रायुडु (सन् १९८०या संकिपा)
षोकिल्ला रायुडु  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८०य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
खनौरी
खनौरी (अंग्रेजी:Khanauri), भारतयागु पञ्जाब राज्ययागु  संग्रुर जिल्लायागु छगु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं खनौरी शहरयागु जनसंख्या १०,९७७ खः। थुकिली मिजंत ५३%, व मिसात ४७% दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १६% ६ दं स्वया म्हो जु।
खेमपुर, बेतालघाट तहसील
खेमपुर भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  नैनीताल जनपदया  बेतालघाट तहसीलया छगु गां ख।
मण्डलवार सूचं
मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
जिजोडामाण्डौ
जिजोडामाण्डौ (अंग्रेजी भाय:Jijodamandau), नेपायागु सेती अञ्चलयागु डोटी जिल्लायागु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे378खा छेँ दु।
रोलुपाडि (कृष्णा)
रोलुपाडि भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु कृष्णा जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् तिरुवूरु मण्डलय् ला।
लमेर तखतपुर मण्डल
लमेर तखतपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया विलासपुर जिल्लाया तखतपुर मण्डलया छगू गां ख।
रोलुपाडि (कृष्णा)
भूगोल
कृष्णा जिल्लायागु अक्षांश १५.४३' निसें १६.१०' उत्तर व देशान्तर ८०.००' निस ८१.३३' पूर्वय् ला । थ्व थाय् कृष्णा जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
लमेर तखतपुर मण्डल
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:तखतपुर मण्डल, विलासपुर जिल्ला
पट्टिक्काट्टाऩ् (सन् १९९०या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
एरी, इलियोनोई
एरी संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इलियोनोई राज्ययागु छगु भिलेज खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या १५८९ दु धासा थ्व थासे ६६३ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ४१.६५७८०२ उत्तर व देशान्तर ९०.०७८९३१ पश्चिम खः । थ्व थासे ३६३३३३३ वर्ग मिटर (१.४०२८३८ वर्ग माइल) जमिन दु धासा २३९५९ वर्ग मिटर (०.००९२५१ वर्ग माइल) ल दु ।
सन् ७०८
७०८ ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु लीप दँ खः।
अक्टोबर-डिसेम्बर
पुचः:७०८ पुचः:दँ
मेडुकुर्ति (अनंतपुर)
मेडुकुर्ति भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु अनंतपुर जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् ऎल्लनूरु मण्डलय् ला।
भूगोल
अनन्तपुर जिल्लायागु अक्षांश १३'४०' निसें १५'-१५' उत्तर व देशान्तर ७६'-५०' व ७८'-३०' पूर्वय् ला । थ्व थाय् अनन्तपुर जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, उर्दू आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
तःहताः २
लिउ हलिम हताः छगू हलिम स्तरया हताः ख। थ्व हताः सन् १९३९ निसें सन् १९४५ दथुइ जुल। थ्व हलिम हताःय् हलिमया सकल शक्तिशाली राष्ट्रनाप हलिमया सकल थें देय्‌तयेसं ब्वति काल। थ्व हताः निगु विपरित सामरिक गठबन्धन एलाइज अफ वर्ल्ड वार २ व एक्सिस पावरया दथुइ जूगु ख। थ्व हताःया झ्वलय् १०० मिलियन स्वया अप्व सैन्य पदाधिकारी परिचालन जुल गुकिंलि थ्व हताःयात मानव इतिहासया दक्ले तःधंगु सैन्य परिचालन व दक्ले तःधंगु हताः दयेकल। हताःया चरम ईले हताःया मू ब्वतिकामि दयेतयेसं थःगु सकल आर्थिक, औद्योगिक व वैज्ञानिक क्षमता हताःया निंतिं हे छ्यलेमाला थ्व हताःय् सैन्य व नागरिक स्रोतया भिन्नता मदयावन। थ्व हताःया झ्वले ७० मिलियन स्वया अप्व मनुतयेसं थःगु जीवन त्याग यायेमाल गुकिंलिं याना थ्व हताः मानव इतिहासया हे दक्ले अप्व मनु मदूगु ल्वापुया कथं पलिस्था जूवन।
स्वयादिसँ
पुचः:इतिहास
टिम्न्याथ, कोलोर्याडो
टिम्न्याथ संयुक्त राज्य अमेरिकायागु कोलोर्याडो राज्ययागु छगु टाउन खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या २२३ दु धासा थ्व थासे ९१ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ४०.५२९७१८ उत्तर व देशान्तर १०४.९८१६५४ पश्चिम खः । थ्व थासे ६०१५२८ वर्ग मिटर (०.२३२२५१ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
लिधंसा
पुचः:कोलोर्याडोयागु शहर
पण्डरीपानी, सुरजपुर मण्डल
पण्डरीपानी, सुरजपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया सरगुजा जिल्लाया सुरजपुर मण्डलया छगू गां ख।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:सुरजपुर मण्डल, सरगुजा जिल्ला
ईऱ्ऱिल्लं (मलयालम संकिपा)
ईऱ्ऱिल्लं (मलयालम भाषा:ഈറ്റില്ലം) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८३य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
गाहते
गाहते छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
दुग्नेपल्लि, चेन्नूर‌ मण्डल
दुग्नेपल्लि, चेन्नूर‌ मण्डल भारतया आन्ध्रप्रदेश राज्यया अदिलाबादु जिल्लाया चेन्नूर‌ मण्डलया छगू थाय्‌ ख। सकल भारतया ६३८५९६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् द्रविडियन मूलया मनुतय्‌गु उपस्थिति दु। थ्व थासय् द्रविडिय भाषा परिवारया तेलुगु भाषा आपालं छ्येलिगु या।
इतिहास
ऐतरेय ब्राह्मण (ई.पू.८००) व महाभारत थें न्याःगु संस्कृत महाकाव्यय्‌ थ्व थाय्‌ आ दूगु थासय्‌ न्हापा दयाच्वंगु राज्यया वर्णन यानातःगु दु।
शिलालेखीय प्रमाण कथं थ्व थासय्‌ न्हापा कुबेरकाद्वारा शासित छगू प्रारंभिक राज्य दूगु वर्णन या। मौर्यतयेसं ई.पू. ४गु शताब्दीइ थःगु शासन थन थ्यंकूगु खने दु। मौर्य वंशया पतन धुंका ई.पू. ३गु शताब्दीइ आन्ध्र शातवाहन स्वतनत्र जूगु व सन्‌ २२०इ शातवाहनतयेगु ह्रास धुंका ईक्ष्वाकु राजवंश, पल्लव, आनंद गोत्रिका, विष्णुकुंडीना, पूर्वी चालुक्य व चोलातयेगु शासन जूगु इतिहासय्‌ च्वयातःगु दु। थ्व थासय्‌ आपालं छ्येलिगु तेलुगु भाषा विनुकोंडातयेसं थःगु राजकालय्‌ राजभाषा दयेकूगु इतिहास दु। पल्नाडुया ल्वापू धुंका पूर्वी चालुक्यतय्‌गु शक्ति म्हो जुया १२ व १३गु शताब्दीइ काकतीय राजवंशतयेगु उदय जुल व लिपा सकल तेलुगू भूमि काकतीयतय्‌गु अधीनय्‌ लावन। सन्‌ १३२३इ दिल्लीया सुल्तान ग़ियास-उद-दिन तुग़लक़ं उलघ खानया अधीनय्‌ छ्वगु सेनां जुजु प्रतापरुद्रयात बन्दी दयेकुसां सन्‌ १३२६इ मुसुनूरी नायकतयेगु सफल विरोधी अभियानं प्रेरित जुया हरिहर व बुक्कातयेसं विजयनगर साम्राज्यया पलिस्था यात। सन्‌ १३४७य दिल्ली सल्तनतया विरुद्ध अला-उद-दीन हसन गंगूद्वारा दक्षिण भारतय्‌ छगू स्वतन्त्र मुस्लिम राष्ट्र, बहमनी राज्यया पलिस्था यायेधुंका थ्व थाय्‌ थ्व हे राज्यय्‌ लावन। १६गु व १७गु शताब्दीया अन्त तक्क कुतुबशाही राजवंशं थ्व थाय्‌यात थःगु अधीनय्‌ तल।
औपनिवेशिक भारत कालय्‌ थ्व थाय्‌ ब्रिटिशतय्‌गु अधीनय्‌ लावन। भारत स्वतन्त्रता व आन्ध्रप्रदेश राज्यया पलिस्था धुंका थ्व थाय्‌ आन्द्रप्रदेश राज्यया छगू थाय्‌ जूवन।
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌या जलवायु गरम व आद्र जु। थ्व थाय्‌या जलवायु निर्धारणय्‌ दक्षिण पश्चिम मनसूनया यक्व भूमिका दु। थ्व थासय्‌ चिकुलाय्‌ वातावरण बांलाइ। थ्व थास्य्‌ ग्रीष्मकाल मार्च निसें जुन तक्क जुइ। थ्व लाय्‌ तापमान अप्वया च्वनि। जुलाई निसें सेप्टेम्बर तक्क उष्णकटिबंधीय बर्खा मौसम जुइ व थ्व बिले यक्व वा वइ। अक्टोबर ला नापं चिकुला न्ह्यथनि व अक्टोबर, नोभेम्बर, डिसेम्बर, ज्यानुवरी व फेब्रुवरी तक्क चिकुला जुइ।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाषा तेलुगू ख। थ्व भाषा नापं उर्दू, हिन्दी, अंग्रेजी, तमिल आदि नं भाषा थन थुइगु या। थ्व थाय्‌या मू जाति द्रविड नश्लया तेलुगू जाति ख। द्रविड जातिया नश्ल जुसां थ्व जाति आर्यनाप मिश्रित जूगु खने दु। थनया नसाःय्‌ जाकि आधारित नसाःया तःधंगु थाय्‌ दु। जाति अनुसार नसाः पाइगु या व हिन्दू ब्राम्हण नसाः प्रायः शाकाहार जुइ धाःसा मुस्मां तयेगु नसाः शाकाहार मजु। थनया नसाःय्‌ पच्चडी, आवकाय आदि अचार नांजा। नापं मनुतयेसं बिरयानी, डोसा आदि नं आपालं नइगु या। थनया परम्पराय्‌ आन्ध्र शास्त्रीय संगीत व प्याखं विशेषयाना कुचिपुडि नांजा। थन हनिगु मू नखःय्‌ संक्रांति, महा शिवरात्रि, होली, युगादि, श्री राम नवमी, वरलक्ष्मी व्रतम, राखी पूर्णिमा, विनायक चवथी, दशहरा, अट्ल तद्दी, दीपावली, ईद-उल-फ़ित्र, बक्र-ईद, मुहर्रम आदि ला। थन तेलुगु संकिपा व कर्नाटक संगीतया नं प्रभाव दु। थ्व थासय्‌ हिन्दू धर्म व मुस्मां धर्मया प्रभाव खने दु।
पिनेया स्वापू
Template:
पुचः:चेन्नूर‌ मण्डल, अदिलाबादु जिल्ला पुचः: पुचः:चेन्नूर‌ मण्डल, अदिलाबादु जिल्लाया थाय्‌ पुचः:Adilabadu
भाडम तखतपुर मण्डल
भाडम तखतपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया विलासपुर जिल्लाया तखतपुर मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:तखतपुर मण्डल, विलासपुर जिल्ला
शिव केशवुलु (सन् १९८०या संकिपा)
शिव केशवुलु  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८०य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
आश्रयेत्‌
आश्रयेत्‌ छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
दिब्रा
दिब्रा (अंग्रेजी भाय:Dirba), भारतयागु पञ्जाब राज्ययागु संग्रुर जिल्लायागु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।
भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः । थ्व थाय्यागु उचाइ खः  २३६ मिटर (७७४ फिट)।
जिलिड
जिलिड (अंग्रेजी भाय:Jiling), नेपायागु बागमती अञ्चलयागु नुवाकोट जिल्लायागु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे1156खा छेँ दु।
मुगरा, राजगढी तहसील
मुगरा भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  उत्तरकाशी जनपदया  राजगढी तहसीलया छगु गां ख।
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
हेबरओबरगार्द, एरिजोना
हेबरओबरगार्द संयुक्त राज्य अमेरिकायागु एरिजोना राज्ययागु छगु सिडिपि खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या २७२२ दु धासा थ्व थासे ३१७८ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३४.४१३१५७ उत्तर व देशान्तर ११०.५६४३९३ पश्चिम खः । थ्व थासे १८०१२०७१ वर्ग मिटर (६.९५४५ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
इसेक्स, इलियोनोई
इसेक्स संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इलियोनोई राज्ययागु छगु भिलेज खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ५५४ दु धासा थ्व थासे २०८ खा छें दु ।