cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
बादंपल्लि, जन्नारं मण्डल
पिनेया स्वापू
पुचः:जन्नारं मण्डल, अदिलाबादु जिल्ला पुचः: पुचः:जन्नारं मण्डल, अदिलाबादु जिल्लाया थाय्‌ पुचः:Adilabadu
राजा चिऩ्ऩ रोजा (सन् १९८९या संकिपा)
राजा चिऩ्ऩ रोजा छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८९य् पिहांवगु खः।
सेमरताल मन, विलासपुर मण्डल
सेमरताल मन, विलासपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया विलासपुर जिल्लाया विलासपुर मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:विलासपुरमण्डल, विलासपुर जिल्ला
ग्रीनभ्यू, इलियोनोई
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ८६२ दु धासा थ्व थासे ३९७ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ४०.०८३८१८ उत्तर व देशान्तर ८९.७४०२७४ पश्चिम खः । थ्व थासे २२०१३४९ वर्ग मिटर (०.८४९९४६ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
सन्दर्भं (मलयालम संकिपा)
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
कांडा
कांडा  (अंग्रेजी भाय:Kanda), नेपायागु राप्ती अञ्चलयागु रुकुम जिल्लायागु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे536खा छेँ दु।
स्रोत
Kanda
पचपेडी धरमजयगढ मण्डल
पचपेडी धरमजयगढ मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया रायगढ जिल्लाया धरमजयगढ मण्डलया छगू गां ख।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:धरमजयगढ मण्डल, रायगढ जिल्ला
नरसरावुपेट
नरसरओपेट (अंग्रेजी:Narasaraopet), भारतयागु आन्ध्र प्रदेश राज्ययागु  गुन्टुर जिल्लायागु छगु सहर इलाका खः।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः । समुद्र सतह स्वया थ्व थाय ५५ मिटर (१८० फुट) च्वे ला।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नरसरओपेट शहरयागु जनसंख्या ९५,००२ खः। थुकिली मिजंत ५०%, व मिसात ५०% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ६४% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७२% दु, व मिसातेगु साक्षरता ५७% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नरसरओपेट यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् ११% ६ दं स्वया म्हो जु।
कुरु
वेदकथं मनुयागु वंशजयाम्ह छम्ह हिन्दू पात्र खः। कुरु बुद्धकालीन महाजनपदय् छगू जनपद नं ख।
कुरु वंश
चिंतेगु ताःचा
लिखँ
गॊंदिरॆड्डिपल्लॆ (अनंतपुर)
गॊंदिरॆड्डिपल्लॆ भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु अनंतपुर जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् राप्ताडु मण्डलय् ला।
भूगोल
अनन्तपुर जिल्लायागु अक्षांश १३'४०' निसें १५'-१५' उत्तर व देशान्तर ७६'-५०' व ७८'-३०' पूर्वय् ला । थ्व थाय् अनन्तपुर जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, उर्दू आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
ऎतयुम् ताङ्कुम् इतयम् (सन् १९६२या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
गोल्कॊंड अब्बुलु (सन् १९८२या संकिपा)
गोल्कॊंड अब्बुलु  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८२य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
तिमुर
तिमुर, तर्मशिरिन खान, अमिर तिमुर ( Timūr, Chagatai: Temür "iron"; अप्रिल ९, सन् १३३६ – फेब्रुवरी १८, सन् १४०५), ऐतिहासिर रुपं तमेरलेनया नामं नांजाम्ह (, Timūr-i Lang भासय्, Aksak Timur "तिमुर लंगदा " तर्किश भासय्), छम्ह तर्किक शासक ख।  वय्‌कलं पश्चिम एसिया, दक्षिण एसिया व मध्य एसिया थःगु अधीनय् लाका तिमुरिद वंश पलिस्था यानादिल। वय्‌कः उलुघ बेगया अजा ख। उलुघ बेगं मध्य एसिया सन् १४११ निसें सन् १४४९ तक्क राज यानादिल।   नापं, वय्‌कः भारतया मुघल वंश पलिस्था यानादिम्ह बाबुरया तापाबाज्या ख।
स्वयादिसँ
पुचः:मंगोल ल्वामि पुचः:मंगोल जुजु पुचः:मध्यपूर्वया इतिहास
मयाणी, पोखरी तहसील
मयाणी भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  चमोली जनपदया  पोखरी तहसीलया छगु गां ख। सकल भारतया ६३८५९६ गां व उत्तराखण्डया १६८२६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् गढवाली मनुतेगु उपस्थिति दु। थ्व थासय् भारोपेली भाषा परिवारया पहाडी भाषाया गढवाली भाषा आपालं छ्येलिगु या।
इतिहास
हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् थ्व थाय्‌ दूगु थाय्‌यात न्हापानिसें हे ऋषिमुनितेगु तपोभूमिया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। ऐतिहासिक वर्णन कथं थ्व थाय् रजौटातेगु अधीनय दूगु ५२गढय् छगूलि ला। लिपा अजय पालया नेतृत्वय् पलिस्था जूगु गढवाल अधिराज्यय् थ्व थाय्‌ लावन। थ्व धुंका नेपाःया एकिकरण अभियानय् थ्व थाय्‌ नेपाःया अधीनय् लावन व येँ केन्द्रित नेपाःया छगू भूभागया रुपय् थ्व थाय्‌ स्थापित जुल। लिपा ब्रिटिसतेसं डिभाइड एण्ड रुलया नीतिकथं गढवालया स्थानीय क्षेत्रीयतेत थःगु पक्षय् कया नेपामि गोर्खा सेनानाप ल्वाकल। थ्व ल्वापूया लिच्वया कथं सुगौली सन्धि जुल व थ्व थाय्‌ नेपाःस्वया पृथक जुल। बिस्तारं ब्रिटिसतेसं थ्व थाय्‌यात थःगु प्रभावय् काल। ब्रिटिसतेसं भारत त्वते धुंका थ्व थाय्‌ उत्तर प्रदेश राज्यय् लाःवन। लिपा नोभेम्बर ९, सन् २०००य् थ्व थाय्‌ उत्तराखण्ड राज्यया कुमाँउ विभागय् लावन।
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  चमोली जनपदया  पोखरी तहसीलय् ला। थ्व छगू पहाडी थाय्‌ ख। थ्व थासय् ग्रीष्म ॠतु ग्रेगोरियन पात्रोया मार्च निसें मध्य जुन तक्क जुइ। वर्षा ॠतु मध्य जुन निसें अगस्ट तक्क जुइ। थ्व ईले बंगालया खाडीं वैगु फसं मनसुन वृष्टि याकी। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क शीत ॠतु जुइ। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क तापक्रम म्हो जुया वनि व ज्यानुवरीइ सिक्क चिकुइ। फेब्रुवरी तक्क चिकुला दयाच्वनि व मार्चं निसें तापमान अप्वया वइ।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय् बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। नापं पहाडी लागाय् दूगु थाय्‌ जूगुलिं थ्व थासय् पर्यटन, जडिबुटी आदिया नं सम्भाव्यता मदूगु मखु। भारतया उत्तराखण्ड राज्यया मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
संस्कृति
थ्व थाय्‌ पौराणिक काल निसें हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् च्वयातःगु हिमालय तपोभूमि खण्डय् लाःगु जूगुलिं थन हिन्दू धर्म व थ्व धर्म नाप स्वापू दूगु संस्कृतिया प्रभाव यक्व खने दु।
सोमक
वेदकथं मनुयागु वंशजयाम्ह छम्ह हिन्दू पात्र खः।
ब्ल्याक, अलाबामा
ब्ल्याक संयुक्त राज्य अमेरिकायागु अलाबामा राज्ययागु छगु टाउन खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या २०२ दु धासा थ्व थासे १०२ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३१.०११११२ उत्तर व देशान्तर ८५.७४४३६५ पश्चिम खः । थ्व थासे ७९७९२०८ वर्ग मिटर (३.०८०७९० वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (०.०००००० वर्ग माइल) ल दु ।
लिधंसा
पुचः:अलाबामाया थाय्
गवाणा, डुण्डा तहसील
गवाणा भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  उत्तरकाशी जनपदया  डुण्डा तहसीलया छगु गां ख।
मण्डलवार सूचं
मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
गध्रा
गध्रा (अंग्रेजी भाय:Gadhra), भारतयागु झारखण्ड राज्ययागु पुर्वी सिंहभुम जिल्लायागु  सहर खः।
येँ महानगर
येँ महानगरपालिका (प्राचीन नेपालभाषा: ञे देय्, संस्कृत:कान्तिपुर नगर) नेपाः या राजधानी ख | थ्व नगर समुद्र सतह स्वया १३०० मिटर च्वे ला व ५०॰८ वर्ग किमिय् दयाच्वंगु दु । येँ नेपाःया दक्ले तःधंगु अन्तर्राष्ट्रीय नगर ख गन पर्यटकया दक्ले अप्व आगमन जुइ। प्यंगु गुंया दथुइ दूगु नेपाः स्वनिगःया पश्चिमी क्षेत्रय् अवस्थित थ्व नगर युनेस्कोया विश्‍व सम्पदा धलखे नं दयाच्वंगु दु। थ्व नगरया बां-बांलाःगु देगलं सकल हलिमय् थःगु पृथक पहचान तयातःगु दु। नापं थ्व नगरय् प्राचीन ई निसेंया बजाः थौं कन्हे तक्क नं दयाच्वंगु दु।
नामाकरण
काष्ठमण्डप|thumb
येँ खँग्वः प्राचीन नेपालभाषाया "ञें"या अपभ्रंश ख। थ्व थाय्‌यात ञें धका किरातकालय् हे धयातःगु खने दु।
थ्व नगरया खेँ व भारोपेली भाषाया नां "काठमाडौँ" संस्कृत खँग्वः "काष्ठमण्डप" (मरु सत्त्:) या अपभ्रंश ख। काष्ठमण्डप धाःगु थ्व नगरया दथुइ अवस्थित छगू सतः ख। थ्व सतः छमा हे सिमाया सिं छ्येला देकुगु धैगु विश्वास दु । थ्व वैभवशाली सतःया नामं भारोपेली भाषाय् थ्व नगरया नामाकरण यानातःगु खने दु।
थ्व नगरया मध्यकालीन नां कान्तिपुर ख। मध्यकालीन युगय् थ्व नगरय् झःझः धायेकः दयावःगु कान्ति व वैभवं थ्व नगरया नां कान्तिपुर धकातःगु ख।
इतिहास
येँया दक्ले पुलांगु बस्तीया ऐतिहासिक प्रमाण मदु। अथे जुसां थ्व नगरया बारेय् थी-थी धार्मिक सफू, स्तोत्र व वंशावलीइ च्वयातःगु खने दु। स्वयम्भू पुराण कथं नेपाः स्वनिगः छगू तःधंगु पुकु जुयाच्वंबिले महाचीनं बोधिसत्त्व मंजुश्री थन बिज्याल। वसपोलं थ्व पुकुया दक्षिणी भागय् अवस्थित कक्षपाल पर्वत व गुह्येश्वरी क्षेत्रय् थःगु खड्ग चन्द्रह्रासं प्रहार याना थ्व पुकुया लः निकास याना बिज्याल । भूगोलविदतेसं नं थ्व तथ्य स्वीकार या कि छगू ईले येँ पुकु ख। मंजुश्री नं धर्म रक्षित राज्य पलिस्था यायेत मंजुपतन नगरया पलिस्था यानादिल व धर्माकरयात थ्व न्हूगु राज्यया जुजु देकाः चीन बिज्याल।
गोपाल वंशावली व पशुपति पुराण कथं गोपालवंशया मनुत थ्व थासय् भगवान श्रीकृष्णया अनुयायीया कथं सा लहिहुं थ्व थासय् थ्यना थन च्वंगु खने दु ।
परापूर्वकाल
पुरातात्विक मालेज्या नं लुयावःगु जानकारी कथं येँ मध्य हिमाली क्षेत्रया प्राचीनतम बस्तीय् छगू ख । थी-थी मालेज्याय् लूगु प्रमाण् कथं १६७ इपू निसें १ इसं तक्कया अप्पा येँ व येँ नापंया लागाय् लूगु दु ।
किरांतकाल
किरांतकालीन येँया निश्चित अवशेष मलु। अथे जुसां वंगःया आकाश भैराद्यःयात किरांत जुजु यलम्बर धायेगु या। ७म्हम किरात जुजु जितेदास्तीया शासनबिलय् बुद्ध धर्मया भिक्षुपिं नेपालमन्दलय् वया सक्वय् गुँबिहार दयेकूगु ख। लिपा, लुम्बिनीं वःपिं शाक्यतयेसं थनं हे बुद्धधर्मया बिहार दयेका वःगु धर्म लिपा वना नेवाः बुद्ध धर्म जुवन। थ्व कालय् येँयात यम्बु धाइगु या। थ्व हे नां चिहाकः जुया लिपा थ्व थाय्‌या नां येँ जुवन।
लिच्छविकाल
लिच्छवि वंशया जुजु गुणकामदेवया ई स्वया न्ह्यः येँइ (आःया येँ महानगरपालिकाया कोर सिटीइ) दक्षिणय् दक्षिण कोलिग्राम (मंजुपत्तन/यंगाल) व उत्तरय् यंबु /कोलिग्राम नांया निगु थी-थी बस्ती दु । थ्व निगु बस्ती छगू खड्गाकारया जमिनय् दयाच्वन गुकिया स्वखेर खुसि (विष्णुमती, बागमती व तुकुचा) व छखेर भीर व सिं-गुं दयाच्वन। सामरिक दृष्टिकोणं थ्व थाय् नगर देकेयात सिक्क पायेक जु। अतः, गुणकामदेवं थ्व निगु बस्तीया दथुइ (निगु बस्तीतेत समायोजित याना) विष्णुमती खुसिया सिथय् कान्तिपुर नगर पलिस्था यानादिल। थ्व नगरया प्यखेंर खडग आकारय् अष्टमात्रिका वा अजिमायुक्त शक्तिपीठ(दुर्ग)या पलिस्था यानादिल। थ्व शक्तिपीठतेत थौं-कन्हे नं अजिमाया देगःया कथं पुज्याइगु या । नेपाःया गुंया दथुइ येँ थें न्याःगु सुरक्षित नगरया पलिस्था जुइ धुंका भारत व चीन-सँदेय्‌या दथुइ बनेज्या अपुया वन। गुणकामदेवं थ्व नगरय् बनेज्या सुथां लाकेया निंतिं चक्राकारय् बनेज्या लागा पलिस्था यानादिल ।
मल्लकाल
सन १२०० निसें सन १७६८ तक्क थ्व नगरय् मल्ल जुजुतेगु राज जुयाच्वन । मल्लकालय् थ्व नगर नेपामि मल्ल गणराज्यय् छगू कान्तिपुर देय्‌या राजधानी जुयाच्वन। थ्व कालय् थ्व नगरय् कलाया यक्व विकास व विस्तार जुल । थ्व नगरया आपालं देगः, चैत्य आदि थ्व हे ईले निर्माण जुगु ख। थ्व कालय् थ्व नगरय् धार्मिक सहिष्णुता, तन्त्र विद्या, वास्तु, अर्थतन्त्र आदिया विकास व विस्तार जुल। थ्व कालय् कान्तिपुर नापं नेपामि मल्ल गणराज्यय् च्वनिपिं थी-थी नश्ल, धर्म, जाति आदिया मनुतेसं छगू मंकात राज्यया स्वरुप काल व थ्व राज्यय् च्वनिपिं मनुतेत नेपामि, नेवा वा नेपाली धका म्हसीकल।
सन १७६०या दशकय् येँ वम्ह क्रिस्चियन पादरी नं व ईले येँय् १८,००० खा छें दूगु वर्णन याःगु दु ।
शाहकाल
गोरखाया जुजु पृथ्वी नारायण शाह नं सम् १७६८य् मल्ल गणराज्ययात क्वचायेका गोर्खाली नेपाः राज्यया पलिस्था यानादिल। गोर्खालीतेसं येँ नगरयात त्यायेधुंका येँ नगरयात नेपाःया राजधानी देकल। शाहतेगु हुकुमय् देय्‌या महाराज जुयाच्वंपिं राणातेगु ईले थ्व नगरय् लाय्‌कु व तःखागु छें देकेयात नेपामि कला मछ्यःसें मुघल व पाश्चात्य वास्तुया अनुशरण न्ह्यथन। राणातेगु ईले देकुगु सिंहदरबार छगू विश्वप्रसिद्ध लाय्‌कू ख। थ्व लाय्‌कुलि आ नेपाःया प्रधानमन्त्रीया मन्त्रालय व प्रायः सकल मन्त्रालय, सर्वोच्च अदालत आदि अवस्थित दु। सन् १९३४य् वंगु भ्वकायेब्वलं नगरया प्रायः क्षेत्रयात ध्वस्त यानाबिल। तर, थ्व भूकम्प धुंका थ्व नगरयात न्हापाःगु हे स्वरूपय् हानं देकिगु ज्या जुल । भूकम्प धुंका नगरय् न्हु सतक नांया छपु लं देकल। थ्व लंय् बेलायती शैलीइ छेँ, पार्क, पसः, सिनेमा आदिया निर्माण जुल। सन् १९५०य् थ्व नगरया लागा विदेशी पर्यटकतेगु निंतिं चायेकल। अब्ले निसें थौं तक्क थ्व नगरय् पर्यटकत वैगु क्रम जारी हे दु।
जनसंख्या
सन् २००१या जनगणना कथं येँ महानगरय् २,३५,३८७ खा छें दु । येँ महानगर अधिकारी कथं थ्व नगरय् करीब १०,८१,८४५ मनुत च्वनाच्वंगु दु । थ्व नगरया स्वंगु मू जाति नेवाः, खस बर्म्हु व खस क्षेत्री ख। थ्व नगरया मू भाय् खेँ भाषा व नेपालभाषा ख। थ्व नगरया मू धर्म हिन्दू धर्म व बौद्ध धर्म ख।
प्रशासनिक विभाजन
येँ महानगरपालिकायात प्रशासनया निंतिं ५ विभागय् विभक्त यानातःगु दु,थ्व ख
मध्य विभाग
थ्व विभागय् वडा १, ५, ११, ३१, ३२ व ३३ ला। थ्व विभागया मू थाय् थ्व कथं दु -
अर्थतन्त्र
येँ नेपाःया आर्थिक केन्द्र ख। थ्व थासय् देय्‌या केन्द्रिय ब्याङ्क, स्टक एक्स्चेञ्ज, औद्योगिक पुचःतेगु मू ज्याकुथि नापं देय्‌या मू बजाः आदि ला। थ्व नगरया मू आर्थिक कारोबार बनेज्या, पर्यटन, वित्तीय लगानी आदि ख। येँय् देय्‌या अन्तराष्ट्रिय विमानस्थल त्रिभुवन विमानस्थल दूगुलिं नेपालय् चाहिलेत वइपिं पर्यटकत आपालं येँ जुया हे वइ। थ्व नगरया मू बनेज्या केन्द्र न्हु सतक, असं, पुतलीसदक, दरबार मार्ग आदि ख। थ्व नगरं पश्मिना, गलैंचा, वसः, नेपामि भ्वं, मूर्ति आदि वस्तु निर्यात या।
संस्कृति
येँ महानगरपालिका नेपाया संस्कृतिया छगू मू नगर ख। पौराणिककाल निसें हे थ्व नगर थःगु कला, संस्कृतिया निंतिं नांजा। थ्व नगरया सांस्कृतिक पक्षय् थनया देगः, नखः, जात्रा, कला प्रमुख ला। थ्व नगरया नामं नेपालसम्बतय् छगू लायात येँला धका धाइगु नं या। थ्व नगरया मू नखः येँया पुन्हि, गुँला व गुँपुन्हि, सिठिनखः, पाहाँचह्रे, मोहनी, स्वन्ति, घ्यःचाकु सन्हु आदि ला।
नखः व जात्रा
येँ यक्व हे नखःचख व जात्रा दु। उकि मध्ये तःधंगु नखःचखः व जात्रा थथे दु।
नसा
येँया मू नसा जा,कें ख। थुकिलि जा, केँ, ल्वसा, अचार आदि नसा दइ। मःम छता सँदेय्‌या नसा ख। थ्व नसा येँदेशय् सिक्क हे नयेगु या। लँय् सिथय् व थीथी पसलय् थ्व नसा मीगु या। नेपामि शैलीया मःम गथे कि बफ मःम, चिकेन मःम, भेज मःम, आदि नं येँय् सिक्क नइगु या। नेवाः नसा येँया थःगु हे नसा ख। थ्व नसाय् थीथी नखः-चखः, जात्रा, ऋतु आदि कथंया थीथी विशेष चीज ज्वरेया, दसु यमरि, चाकु आदि। नेवाः नसाय् चतांमरी, बारा, नेवाः प्लेत, छ्वयेला आदि नां जा। लाखामरी थेंन्याःगु छुं नेवाः नसात ला थौं कन्हे ब्रान्देद कथं नं मीगु जुइ धुंकल। चाउमिन व थीथी कथंया चाउचाउ नं येँय् यक्व नयेगु या।
येँया आपालं नसा मांशाहारी जु। अथे जुसां थन शाकाहारी नसा नं मलुइगु मखु व थी-थी थासय् शाकाहारी हे नसा जक्क दइगु पसः नं दु। हलिमया मेमेगु थाय्‌स्वया पृथक येँ देशय् साया ला धाःसा नयेगु मया। नापं, यक्व थासय् मनुतयेत थुकिगु नां हे काये मय। अथे जुसां थनया मनुतयेसं मेया ला धाःसा सिक्क नः। मेया लायात थन बफ नं धाइगु या। येँदेशय् विशेषयाना नेवाःतयेगु दथुइ मेइला सिक्क नइगु चलन दु। थ्व चलन धाःसा नेपाःया मेमेगु थासय् उस्त खने मदु। फायाला न्हापा-न्हापा उलि चलन चल्तीइ मदु। अथे जुसां आःवया बँदेलया ला व पूर्वया किरांततायेगु नसाया प्रभावं येँदेशय् थौंकन्हे नयेगु या। अथे जुसां छुं कट्टर हिन्दू व आपालं मुस्मांतयेसं फाया ला नयेगु मया।
सन् १९५५स येँय् छगू जक्क रेस्तोरां दुगु जुसां आ वया येँय् यक्व रेस्तोरां दयेधुंकल। थनया रेस्तोरांय् नेपामि नसा, सँदेय्‌या नसा, चीनया नसा, भारतया नसा, व पाश्चात्य कन्तिनेन्तल नसा ज्वरेया। नापं, पर्यटनया वृद्धिं याना थन थीथी कथंया येँ शैलीया पाश्चात्य नसा नं खनेदु। दसु अमेरिकन चप सुइया यमि शैली। कन्तिनेन्तल व छुं अमेरिकन /अन्तराष्ट्रिय नसा नं येँय् खनेदु।
येँय् नेपाःया मेमेगु थासय् थें हे कफी स्वया च्या त्वनिपिं मनुत अप्व। थनया मनुतयेसं सामान्यरुपय् च्या त्वनेगु या। तर, थनया च्या पाश्चात्य च्या स्वया सिक्क फिक्का जु व च्याय् दुरु, चिनी, मसला आदि तया त्वनेगु संस्कृति दु। येँय् मद्यपदार्थ त्वनिगु पुलांगु चलन दु। थन थी-थी कथंया मद्यपदार्थ दु। अथे जुसां थनया मापसे सिक्क कदा जु व मद्यपदार्थ सेवन याना गसा संके मब्यु। येँय् थीथी मद्य त्वँसा दु। थुकिलि अय्‌ला व थ्वं थनया हे त्वँसा ख। थ्व त्वँसा थनया भट्टी-भट्टीइ लु। नापं नेपाःया मेमेगु थासय्‌या त्वँसा दसु-छ्याँङ, तोङ्बा, रक्सी आदि नं येँय् त्वनिगु या। थन थी-थी भारतीय व अन्तराष्ट्रिय मद्य-त्वँसा नं दु।
धर्म
येँ देशय् हिन्दू धर्म, बुद्ध धर्म, मुस्मां धर्म, ख्रिस्ति धर्म, किरात धर्म, जैन धर्म, सिख धर्म आदि थीथी धर्मया मनूत च्वनिगु या।
बुद्ध धर्म
येँ स्वयम्भु व बौद्धनाथ तःधंगु बौद्ध स्तुप ख। थ्वपिं विश्व सम्पदा सूचीं नं ला। पुलांगु देसय् श्रीघः स्तुप व महाबौद्ध स्तुप दु। अले थाय्थासय् पुलांगु व न्हुगु याना यक्व बौद्ध विहार व गुम्बा दु।
पुलांगु येँदेसय् थीथी बिहारत दयाच्वंगु इतिहास दु। पुलां देसया मू विहारत थ्व कथं दु -
थःने
१) मैत्रीपुर महाबिहार (क्वाःबहाः), २) हेनाकर महाबिहार (ध्वाकाबहाः), ३) हेमवर्ण महाबिहार (गंबहाः), ४) रत्नकेतु महाबिहार (झ्वाः बहाः), ५) सुरतश्री महाबिहार (तक्षेबहाः), ६) कनकचैत्य महाबिहार (जनबहाः), ७) केशचन्द्र कृत पारावर्त महाबिहार (इतुंबहाः), ८) रत्नकीर्ति महाबिहार (मखंबहाः), ९) मुलश्री महाबिहार (मुबहाः), १०) मन्त्रसिध्दि महाबिहार (सवलबहाः), ११)राजकीर्ति महाबिहार (तेबहाः), १२) श्रीखण्ड तरमुल महाबिहार,
क्वःने
१३) ब्रह्मचक्र महाबिहार (ओमबहाः), १४) बज्रशील महाबिहार (इकुबहाः), १५) मुनिसंघ महाबिहार (मिखाबहाः), १६) कृति पुण्य महाबिहार (लगंबहाः), १७) मणिसिंह महाबिहार (मुसुंबहाः दुने च्वंगु) व १८) मणिसंघ महाबिहार (मुसुंबहाः पिने च्वंगु)।
प्रेस्कट, एरिजोना
प्रेस्कट संयुक्त राज्य अमेरिकायागु एरिजोना राज्ययागु छगु सिटी खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ३३९३८ दु धासा थ्व थासे १७१४४ खा छें दु ।
येँ महानगर
मेगु
पुलांगु येँदेस पिने पुलांगु विहार थ्व कथं दु।
प्रेस्कट, एरिजोना
लिधंसा
पुचः:एरिजोनायागु शहर
राता कातल् वराता (सन् १९८९या संकिपा)
राता कातल् वराता छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८९य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
कांडा २
कांडा २ (अंग्रेजी भाय:Kanda), नेपायागु सेती अञ्चलयागु बाजुरा जिल्लायागु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे527खा छेँ दु।
सन्ध्यक्कॆन्तिनु सिन्दूरं (मलयालम संकिपा)
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
कांडा २
स्रोत
Kanda
ईह्‌
ईह्‌ छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
ऎल्लोरुम् वाऴवेण्टुम् (सन् १९६२या संकिपा)
ऎल्लोरुम् वाऴवेण्टुम् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९६२य् पिहांवगु खः।
बल्लिपर्र्रु (कृष्णा)
बल्लिपर्र्रु भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु कृष्णा जिल्लायागु छगु थाय् खः।
छत्रं (अनंतपुर)
छत्रं भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु अनंतपुर जिल्लायागु छगु थाय् खः।
बल्लिपर्र्रु (कृष्णा)
थ्व थाय् गन्नवरं मण्डलय् ला।
ग्रीनभिल, इलिनोइ
ग्रीनभिल संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इलियोनोई राज्ययागु छगु सिटी खः।
बल्लिपर्र्रु (कृष्णा)
भूगोल
कृष्णा जिल्लायागु अक्षांश १५.४३' निसें १६.१०' उत्तर व देशान्तर ८०.००' निस ८१.३३' पूर्वय् ला । थ्व थाय् कृष्णा जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
ग्रीनभिल, इलिनोइ
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ६९५५ दु धासा थ्व थासे २१७१ खा छें दु ।
बल्लिपर्र्रु (कृष्णा)
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
ग्रीनभिल, इलिनोइ
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३८.८८९५३७ उत्तर व देशान्तर ८९.४०३६१८ पश्चिम खः । थ्व थासे १३४७३२०३ वर्ग मिटर (५.२०२०३३ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
छत्रं (अनंतपुर)
थ्व थाय् मडकशिर मण्डलय् ला।
भूगोल
अनन्तपुर जिल्लायागु अक्षांश १३'४०' निसें १५'-१५' उत्तर व देशान्तर ७६'-५०' व ७८'-३०' पूर्वय् ला । थ्व थाय् अनन्तपुर जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, उर्दू आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
ऎल्लोरुम् वाऴवेण्टुम् (सन् १९६२या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
सन् ७८९
७८९ ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु साधारण दँ खः।
अक्टोबर-डिसेम्बर
पुचः:७८९ पुचः:दँ
शपथं (मलयालम संकिपा)
शपथं (मलयालम भाषा:ശപഥം) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८४य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
नरसिंहनैकेनपलयम
नरसिंहनैकेनपलयम (अंग्रेजी:Narasimhanaickenpalayam), भारतयागु तामिल नाडु राज्ययागु  कोइम्बाटोर जिल्लायागु छगु पञ्चायत-शासित सहर खः।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नरसिंहनैकेनपलयम शहरयागु जनसंख्या ११,००५ खः। थुकिली मिजंत ५१%, व मिसात ४९% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७८% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ८३% दु, व मिसातेगु साक्षरता ७३% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नरसिंहनैकेनपलयम यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १०% ६ दं स्वया म्हो जु।
खतेगांव
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः । समुद्र सतह स्वया थ्व थाय ३०५ मिटर (१००० फुट) च्वे ला।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं खतेगांव शहरयागु जनसंख्या २१,०१८ खः। थुकिली मिजंत ५२%, व मिसात ४८% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ६६% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७४% दु, व मिसातेगु साक्षरता ५६% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया खतेगांव यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १६% ६ दं स्वया म्हो जु।
लिधंसा
पुचः:मध्य प्रदेशयागु शहर
मोहनपुर बजवाल, बेतालघाट तहसील
मोहनपुर बजवाल भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  नैनीताल जनपदया  बेतालघाट तहसीलया छगु गां ख।
मण्डलवार सूचं
मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
सेंदरी, विलासपुर मण्डल
सेंदरी, विलासपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया विलासपुर जिल्लाया विलासपुर मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:विलासपुरमण्डल, विलासपुर जिल्ला
कण्णाटि माळिकै (सन् १९६२या संकिपा)
कण्णाटि माळिकै छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९६२य् पिहांवगु खः।
रायमेर धरमजयगढ मण्डल
रायमेर धरमजयगढ मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया रायगढ जिल्लाया धरमजयगढ मण्डलया छगू गां ख।
कण्णाटि माळिकै (सन् १९६२या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
रायमेर धरमजयगढ मण्डल
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:धरमजयगढ मण्डल, रायगढ जिल्ला
प्रेस्कट भ्याली, एरिजोना
प्रेस्कट भ्याली संयुक्त राज्य अमेरिकायागु एरिजोना राज्ययागु छगु टाउन खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या २३५३५ दु धासा थ्व थासे ९४८४ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३४.६०२२२९ उत्तर व देशान्तर ११२.३२१९२२ पश्चिम खः । थ्व थासे ८२१५११९९ वर्ग मिटर (३१.७१८७५७ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
लिधंसा
पुचः:एरिजोनायागु शहर
जगन्नाध रथचक्रालु (सन् १९८२या संकिपा)
जगन्नाध रथचक्रालु  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८२य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
बुद्दवरं (कृष्णा)
बुद्दवरं भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु कृष्णा जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् गन्नवरं मण्डलय् ला।
भूगोल
कृष्णा जिल्लायागु अक्षांश १५.४३' निसें १६.१०' उत्तर व देशान्तर ८०.००' निस ८१.३३' पूर्वय् ला । थ्व थाय् कृष्णा जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
राचात्ति कल्याणम् (सन् १९८९या संकिपा)
राचात्ति कल्याणम् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८९य् पिहांवगु खः।
गद्वाल
गढवाल (अंग्रेजी भाय:Gadwal), भारतयागु तेलंगाणा राज्ययागु महबुबनगर जिल्लायागु सहर इलाका खः।
राचात्ति कल्याणम् (सन् १९८९या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
गद्वाल
भूगोल
थ्व थाय्‌या अक्षांश व देशान्तर ख। थ्व थाय्‌या जा ३२५ मिटर (१०६६ फिट) दु।
जनसंख्या
सन् २००१या जनगणना कथं थ्व थाय्‌या जनसंख्या ५१,४२८ दु।
लिधंसा
पुचः:महबुबनगर जिल्ला
सन् ७९०
७९० ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु साधारण दँ खः।
अक्टोबर-डिसेम्बर
पुचः:७९० पुचः:दँ
बुक्कचॆर्ल (अनंतपुर)
बुक्कचॆर्ल भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु अनंतपुर जिल्लायागु छगु थाय् खः।
बलोन्टस्भिल, अलाबामा
बलोन्टस्भिल संयुक्त राज्य अमेरिकायागु अलाबामा राज्ययागु छगु टाउन खः।
बुक्कचॆर्ल (अनंतपुर)
थ्व थाय् राप्ताडु मण्डलय् ला।
बलोन्टस्भिल, अलाबामा
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या १७६८ दु धासा थ्व थासे ८५३ खा छें दु ।
बुक्कचॆर्ल (अनंतपुर)
भूगोल
अनन्तपुर जिल्लायागु अक्षांश १३'४०' निसें १५'-१५' उत्तर व देशान्तर ७६'-५०' व ७८'-३०' पूर्वय् ला । थ्व थाय् अनन्तपुर जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
बलोन्टस्भिल, अलाबामा
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३४.०८१९११ उत्तर व देशान्तर ८६.५८८७७८ पश्चिम खः । थ्व थासे १४०२९५७१ वर्ग मिटर (५.४१६८४८ वर्ग माइल) जमिन दु धासा १८११४२ वर्ग मिटर (०.०६९९३९ वर्ग माइल) ल दु ।
लिधंसा
पुचः:अलाबामाया थाय्
बुक्कचॆर्ल (अनंतपुर)
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, उर्दू आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
रमतला, विलासपुर मण्डल
रमतला, विलासपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया विलासपुर जिल्लाया विलासपुर मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:विलासपुरमण्डल, विलासपुर जिल्ला
शिवरञ्जिनि (मलयालम संकिपा)
शिवरञ्जिनि (मलयालम भाषा:ശിവരഞ്ജിനി) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८४य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
मल्लिनायकनहल्लि (अनंतपुर)
मल्लिनायकनहल्लि भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु अनंतपुर जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् मडकशिर मण्डलय् ला।
भूगोल
अनन्तपुर जिल्लायागु अक्षांश १३'४०' निसें १५'-१५' उत्तर व देशान्तर ७६'-५०' व ७८'-३०' पूर्वय् ला । थ्व थाय् अनन्तपुर जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, उर्दू आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
काँडा गाविस, बझाङ जिल्ला
काँडा गाविस नेपाया सेती अञ्चलया बझाङ जिल्लाया छगू  गाँ विकास समिति  ख। थ्व गाविस नेपाःया दक्ले तःधंगु क्षेत्रफल दूगु गाविस ख। थ्व गाविसया कूल क्षेत्रफल १४६४ वर्ग किमि दु। सन् २००१या जनगणना कथं थ्व गाविसय् २९२खा छेँ दु। सन् २००१या जनगणना कथं थ्व गाविसया जनसंख्या १७१५ दु।
गाण्डावाण्डा, डुण्डा तहसील
गाण्डावाण्डा भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  उत्तरकाशी जनपदया  डुण्डा तहसीलया छगु गां ख।
काँडा गाविस, बझाङ जिल्ला
जनसंख्या
सन् २००१कथं थ्व गाविसया जनसंख्या १७१५ दु। थ्व थासय् खेँ भाषा व बझाङ्गी भाषा ल्हाइगु या। थ्व थाय्या मू धर्म हिन्दू धर्म व बौद्ध धर्म ख।
गाण्डावाण्डा, डुण्डा तहसील
मण्डलवार सूचं
मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
काँडा गाविस, बझाङ जिल्ला
अर्थतन्त्र
थ्व थाय् उच्च हिमाली क्षेत्रय् ला। थ्व थाय्या मू ज्या बुँज्या ख। थनया बुँज्या आपालं सब्स्टिनेन्स आधारित दु। थ्व थासय् यार्सागुम्बा बुइगु या। थनया मनुतयेसं यार्सागुम्बा बुइगु ईले यार्सागुम्बा मुना मीगु नं या।
गाण्डावाण्डा, डुण्डा तहसील
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
काँडा गाविस, बझाङ जिल्ला
लिधंसा
पुचः:बझाङ जिल्ला
ग्रीनवूड, इलियोनोई
ग्रीनवूड संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इलियोनोई राज्ययागु छगु भिलेज खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या २४४ दु धासा थ्व थासे ८६ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ४२.३९१३५३ उत्तर व देशान्तर ८८.३८६७८८ पश्चिम खः । थ्व थासे ४०३६५७८ वर्ग मिटर (१.५५८५३२ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
नरसिंहराजपुरा
नरसिंहराजपुरा (अंग्रेजी:Narasimharajapura), भारतयागु कर्णाटक राज्ययागु  चिकमागलुर जिल्लायागु छगु पञ्चायत-शासित सहर खः।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः । समुद्र सतह स्वया थ्व थाय ६४३ मिटर (२१०९ फुट) च्वे ला।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नरसिंहराजपुरा शहरयागु जनसंख्या ७४४१ खः। थुकिली मिजंत ५१%, व मिसात ४९% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७७% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ८२% दु, व मिसातेगु साक्षरता ७३% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नरसिंहराजपुरा यागु साक्षरता  अप्व दु।
परीक्षित १
वेदकथं मनुयागु वंशजयाम्ह छम्ह हिन्दू पात्र खः।
नरसिंहराजपुरा
जनसंख्या
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १२% ६ दं स्वया म्हो जु।
ईहते
ईहते छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
गग्रेत
गग्रेत (अंग्रेजी भाय:Gagret), भारतयागु हिमांचल प्रदेश राज्ययागु उना जिल्लायागु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।
भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः । थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ४३९ मिटर (१४४० फिट)।
बुतुमिल्लिपाडु (कृष्णा)
बुतुमिल्लिपाडु भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु कृष्णा जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् गन्नवरं मण्डलय् ला।
भूगोल
कृष्णा जिल्लायागु अक्षांश १५.४३' निसें १६.१०' उत्तर व देशान्तर ८०.००' निस ८१.३३' पूर्वय् ला । थ्व थाय् कृष्णा जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
जयत्सेन
वेदकथं मनुयागु वंशजयाम्ह छम्ह हिन्दू पात्र खः।
सन् ७९१
७९१ ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु साधारण दँ खः।
अक्टोबर-डिसेम्बर
पुचः:७९१ पुचः:दँ
पगबट्टिन सिंहं (सन् १९८२या संकिपा)
पगबट्टिन सिंहं  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८२य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
कांडेबास
कांडेबास (अंग्रेजी भाय:Kandebas), नेपायागु धवलागिरि अञ्चलयागु बाग्लुङ जिल्लायागु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे501खा छेँ दु।
वरम् (सन् १९८९या संकिपा)
वरम्  छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८९य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
श्रीकृष्णप्परुन्त् (मलयालम संकिपा)
श्रीकृष्णप्परुन्त् (मलयालम भाषा:ശ്രീകൃഷ്ണപ്പരുന്ത്) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८४य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
शाजापाली धरमजयगढ मण्डल
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:धरमजयगढ मण्डल, रायगढ जिल्ला
भदौिरयाखार, विलासपुर मण्डल
भदौिरयाखार, विलासपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया विलासपुर जिल्लाया विलासपुर मण्डलया छगू गां ख।
ग्रिडली, इलियोनोई
ग्रिडली संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इलियोनोई राज्ययागु छगु भिलेज खः।
कविता (सन् १९६२या संकिपा)
कविता छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९६२य् पिहांवगु खः।
ग्रिडली, इलियोनोई
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या १४११ दु धासा थ्व थासे ५६९ खा छें दु ।
कविता (सन् १९६२या संकिपा)
मू पात्र
कबिता
ग्रिडली, इलियोनोई
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ४०.७४२७४८ उत्तर व देशान्तर ८८.८८०४२८ पश्चिम खः । थ्व थासे ३००६४०६ वर्ग मिटर (१.१६०७८ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
भदौिरयाखार, विलासपुर मण्डल
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
कविता (सन् १९६२या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
भदौिरयाखार, विलासपुर मण्डल
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:विलासपुरमण्डल, विलासपुर जिल्ला
वजेटीचंडाक, पिथौरागढ (सदर) तहसील
वजेटीचंडाक भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  पिथौरागढ जनपदया  पिथौरागढ (सदर) तहसीलया छगु गां ख। सकल भारतया ६३८५९६ गां व उत्तराखण्डया १६८२६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् कुमाँउ जातिया मनुतेगु उपस्थिति दु। थ्व थासय् भारोपेली भाषा परिवारया पहाडी भाषाया कुमाँउ भाषा आपालं छ्येलिगु या।
सिलंग सैरा, द्वाराहाट तहसील
सिलंग सैरा भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  अल्मोड़ा जनपदया  द्वाराहाट तहसीलया छगु गां ख। सकल भारतया ६३८५९६ गां व उत्तराखण्डया १६८२६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् कुमाँउ जातिया मनुतेगु उपस्थिति दु। थ्व थासय् भारोपेली भाषा परिवारया पहाडी भाषाया कुमाँउ भाषा आपालं छ्येलिगु या।
वजेटीचंडाक, पिथौरागढ (सदर) तहसील
इतिहास
हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् थ्व थाय्‌ दूगु थाय्‌यात न्हापानिसें हे ऋषिमुनितेगु तपोभूमिया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। ऐतिहासिक वर्णन कथं थ्व थासय् कुमाँउया स्थानीय कत्युरी वंशया जुजु, चन्द वंशया जुजु व डोटीया रायका पिंसं शासन याःगु खने दु। थ्व धुंका नेपाःया एकिकरण अभियानय् थ्व थाय्‌ नेपाःया अधीनय् लावन व येँ केन्द्रित नेपाःया छगू भूभागया रुपय् थ्व थाय्‌ स्थापित जुल। लिपा ब्रिटिसतेसं डिभाइड एण्ड रुलया नीतिकथं कुमाँउया स्थानीय क्षेत्रीयतेत थःगु पक्षय् कया नेपामि गोर्खा सेनानाप ल्वाकल। थ्व ल्वापूया लिच्वया कथं सुगौली सन्धि जुल व थ्व थाय्‌ नेपाःस्वया पृथक जुल। बिस्तारं ब्रिटिसतेसं थ्व थाय्‌यात थःगु कब्जाय् काल। ब्रिटिसतेसं भारत त्वते धुंका थ्व थाय्‌ उत्तर प्रदेश राज्यय् लाःवन। लिपा नोभेम्बर ९, सन् २०००य् थ्व थाय्‌ उत्तराखण्ड राज्यया कुमाँउ विभागय् लावन।
सिलंग सैरा, द्वाराहाट तहसील
इतिहास
हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् थ्व थाय्‌ दूगु थाय्‌यात न्हापानिसें हे ऋषिमुनितेगु तपोभूमिया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। ऐतिहासिक वर्णन कथं थ्व थासय् कुमाँउया स्थानीय कत्युरी वंशया जुजु, चन्द वंशया जुजु व डोटीया रायका पिंसं शासन याःगु खने दु। थ्व धुंका नेपाःया एकिकरण अभियानय् थ्व थाय्‌ नेपाःया अधीनय् लावन व येँ केन्द्रित नेपाःया छगू भूभागया रुपय् थ्व थाय्‌ स्थापित जुल। लिपा ब्रिटिसतेसं डिभाइड एण्ड रुलया नीतिकथं कुमाँउया स्थानीय क्षेत्रीयतेत थःगु पक्षय् कया नेपामि गोर्खा सेनानाप ल्वाकल। थ्व ल्वापूया लिच्वया कथं सुगौली सन्धि जुल व थ्व थाय्‌ नेपाःस्वया पृथक जुल। बिस्तारं ब्रिटिसतेसं थ्व थाय्‌यात थःगु कब्जाय् काल। ब्रिटिसतेसं भारत त्वते धुंका थ्व थाय्‌ उत्तर प्रदेश राज्यय् लाःवन। लिपा नोभेम्बर ९, सन् २०००य् थ्व थाय्‌ उत्तराखण्ड राज्यया कुमाँउ विभागय् लावन।
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  अल्मोड़ा जनपदया  द्वाराहाट तहसीलय् ला। थ्व छगू पहाडी थाय्‌ ख। थ्व थासय् ग्रीष्म ॠतु ग्रेगोरियन पात्रोया मार्च निसें मध्य जुन तक्क जुइ। वर्षा ॠतु मध्य जुन निसें अगस्ट तक्क जुइ। थ्व ईले बंगालया खाडीं वैगु फसं मनसुन वृष्टि याकी। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क शीत ॠतु जुइ। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क तापक्रम म्हो जुया वनि व ज्यानुवरीइ सिक्क चिकुइ। फेब्रुवरी तक्क चिकुला दयाच्वनि व मार्चं निसें तापमान अप्वया वइ।
वजेटीचंडाक, पिथौरागढ (सदर) तहसील
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  पिथौरागढ जनपदया  पिथौरागढ (सदर) तहसीलय् ला। थ्व छगू पहाडी थाय्‌ ख। थ्व थासय् ग्रीष्म ॠतु ग्रेगोरियन पात्रोया मार्च निसें मध्य जुन तक्क जुइ। वर्षा ॠतु मध्य जुन निसें अगस्ट तक्क जुइ। थ्व ईले बंगालया खाडीं वैगु फसं मनसुन वृष्टि याकी। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क शीत ॠतु जुइ। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क तापक्रम म्हो जुया वनि व ज्यानुवरीइ सिक्क चिकुइ। फेब्रुवरी तक्क चिकुला दयाच्वनि व मार्चं निसें तापमान अप्वया वइ।
सिलंग सैरा, द्वाराहाट तहसील
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय् बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। नापं पहाडी लागाय् दूगु थाय्‌ जूगुलिं थ्व थासय् पर्यटन, जडिबुटी आदिया नं सम्भाव्यता मदूगु मखु। भारतया उत्तराखण्ड राज्यया मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
वजेटीचंडाक, पिथौरागढ (सदर) तहसील
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय् बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। नापं पहाडी लागाय् दूगु थाय्‌ जूगुलिं थ्व थासय् पर्यटन, जडिबुटी आदिया नं सम्भाव्यता मदूगु मखु। भारतया उत्तराखण्ड राज्यया मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
सिलंग सैरा, द्वाराहाट तहसील
संस्कृति
थ्व थाय्‌ पौराणिक काल निसें हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् च्वयातःगु हिमालय तपोभूमि खण्डय् लाःगु जूगुलिं थन हिन्दू धर्म व थ्व धर्म नाप स्वापू दूगु संस्कृतिया प्रभाव यक्व खने दु।
वजेटीचंडाक, पिथौरागढ (सदर) तहसील
संस्कृति
थ्व थाय्‌ पौराणिक काल निसें हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् च्वयातःगु हिमालय तपोभूमि खण्डय् लाःगु जूगुलिं थन हिन्दू धर्म व थ्व धर्म नाप स्वापू दूगु संस्कृतिया प्रभाव यक्व खने दु।
सिलंग सैरा, द्वाराहाट तहसील
भाषा
भाषिक रुपय् थ्व थासय्‌ भारोपेली भाषा परिवारया इन्डो-इरानीया इन्डो-आर्यनया पहाडी भाषा पुचःया भाषातेगु छ्येला थन यक्व खने दु। थुकिलि मू कथं कुमाँउ भाषाया थी-थी भाषिका छ्येलिगु या। थ्व नापं थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली, गढवाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
वजेटीचंडाक, पिथौरागढ (सदर) तहसील
भाषा
भाषिक रुपय् थ्व थासय्‌ भारोपेली भाषा परिवारया इन्डो-इरानीया इन्डो-आर्यनया पहाडी भाषा पुचःया भाषातेगु छ्येला थन यक्व खने दु। थुकिलि मू कथं कुमाँउ भाषाया थी-थी भाषिका छ्येलिगु या। थ्व नापं थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली, गढवाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
महाभौम
वेदकथं मनुयागु वंशजयाम्ह छम्ह हिन्दू पात्र खः।
अयुतायुस्
वेदकथं मनुयागु वंशजयाम्ह छम्ह हिन्दू पात्र खः।
भिक्टोरिया संयुक्त अधिराज्ययाम्ह
भिक्टोरिया संयुक्त अधिराज्ययाम्ह छम्ह लानि खः। वेकयागु ईले हलिमे औद्योगिक क्रान्ति जुयाच्वंगु जुल। यक्व मनुतेसं वेकयागु ई यात बेलायतयागु इतिहासय् दक्ले महत्त्वपूर्ण ईय् छगु यागु रूपे काई।
नरसिंहपुरम
नरसिंहपुरम (अंग्रेजी:Narasingapuram), भारतयागु तामिल नाडु राज्ययागु  भेल्लोर जिल्लायागु छगु  सहर खः।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नरसिंहपुरम शहरयागु जनसंख्या १०,५५५ खः। थुकिली मिजंत ५०%, व मिसात ५०% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७६% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ८२% दु, व मिसातेगु साक्षरता ७१% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नरसिंहपुरम यागु साक्षरता  अप्व दु।
लिधंसा
Narasingapuram
सन् ७९२
७९२ ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु लीप दँ खः।
मोहनपुर मेहरा, बेतालघाट तहसील
मोहनपुर मेहरा भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  नैनीताल जनपदया  बेतालघाट तहसीलया छगु गां ख।
सन् ७९२
अक्टोबर-डिसेम्बर
पुचः:७९२ पुचः:दँ
मोहनपुर मेहरा, बेतालघाट तहसील
मण्डलवार सूचं
मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
कात्तिरुन्त कण्कळ् (सन् १९६२या संकिपा)
कात्तिरुन्त कण्कळ् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९६२य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
कंगेल
कंगेल (अंग्रेजी भाय:Kangel), नेपायागु सगरमाथा अञ्चलयागु सोलुखुम्बु जिल्लायागु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे438खा छेँ दु।
स्वाम गोपुरं (मलयालम संकिपा)
स्वाम गोपुरं (मलयालम भाषा:സ്വാമ ഗോപുരം) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८४य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
ब्लु माउन्टेन, अलाबामा
ब्लु माउन्टेन संयुक्त राज्य अमेरिकायागु अलाबामा राज्ययागु छगु टाउन खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या २३३ दु धासा थ्व थासे १२५ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३३.६८८६१९ उत्तर व देशान्तर ८५.८३७५७७ पश्चिम खः । थ्व थासे २२५९८१ वर्ग मिटर (०.०८७२५२ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (०.०००००० वर्ग माइल) ल दु ।
लिधंसा
पुचः:अलाबामाया थाय्
डेल रे ओक्स, क्यालिफोर्निया
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या १६५० दु धासा थ्व थासे ७२७ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३६.५९५०६ उत्तर व देशान्तर १२१.८३९०४३ पश्चिम खः । थ्व थासे १२६४७९३ वर्ग मिटर (०.४८८३३९ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
कय्याल अम्मायि कलवारि अब्बायि (सन् १९८२या संकिपा)
कय्याल अम्मायि कलवारि अब्बायि  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८२य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
वरुषम् १६ (सन् १९८९या संकिपा)
वरुषम् १६ छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८९य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
सुन्दरकाण्ड
सुंदरकाण्ड रामायण यागु छगु भाग (काण्ड) खः।
बाखं
थ्व काण्डय् हनुमान लंकाय् प्रस्थान याइ। सुरसा नं हनुमानयु परीक्षा काइ व वेकयात योग्य व सामर्थ्यवान खना आशीर्वाद बी। लंय् हनुमान नं किचः ज्वनिम्ह राक्षसनीयागु वध याइ व लंकिनी य् प्रहार याना लंका य् प्रवेश याइ। वेकलं विभीषण नापलाइ।  हनुमान अशोकवाटिका य् थ्यंके बिले रावण नं सीता यात ख्याना च्वनि। रावण वने धुंका त्रिजटा नं सीता यात सान्तवना बी। एकान्त जुइ धुंका हनुमान नं सीता नापलाना वेकयात राम यु मुद्रिका बी। हनुमान नं अशोकवाटिका यागु विध्वंस याना रावणयु  काय् अक्षय कुमार यागु वध याइ। मेघनाथनं हनुमान यात नागपाशय् चीना रावणयु  सभाय् यंकी। रावणयु न्ह्येसयु लिसय् हनुमान नं थगु म्हसीका रामयु दूतयागु रूपे बी। रावण नं हनुमान यु न्ह्योपंने चीकंने थुना तगु काप चीना मी च्याका बी। थ्व मी नं हनुमान नं लंका] हे छ्वेका बी।
ग्रिग्सभिल, इलियोनोई
ग्रिग्सभिल संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इलियोनोई राज्ययागु छगु सिटी खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या १२५८ दु धासा थ्व थासे ५४८ खा छें दु ।
गैरकता
गैरकता (अंग्रेजी भाय:Gairkata), भारतयागु पश्चिम बंगाल राज्ययागु जलपैगुढी जिल्लायागु  सहर खः।
देवातिथि
वेदकथं मनुयागु वंशजयाम्ह छम्ह हिन्दू पात्र खः।
कोनी, विलासपुर मण्डल
कोनी, विलासपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया विलासपुर जिल्लाया विलासपुर मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
चिक्कवरं (कृष्णा)
थ्व थाय् गन्नवरं मण्डलय् ला।
कोनी, विलासपुर मण्डल
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
चिक्कवरं (कृष्णा)
भूगोल
कृष्णा जिल्लायागु अक्षांश १५.४३' निसें १६.१०' उत्तर व देशान्तर ८०.००' निस ८१.३३' पूर्वय् ला । थ्व थाय् कृष्णा जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
कोनी, विलासपुर मण्डल
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
कुटुम्पत्तलैवऩ् (सन् १९६२या संकिपा)
कुटुम्पत्तलैवऩ् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९६२य् पिहांवगु खः।
कोनी, विलासपुर मण्डल
स्वयादिसं
पुचः:विलासपुरमण्डल, विलासपुर जिल्ला
कुटुम्पत्तलैवऩ् (सन् १९६२या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
चिक्कवरं (कृष्णा)
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
ईहन्ते
ईहन्ते छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
इस्ट हार्टफर्ड, कनेक्टिकट
इस्ट हार्टफर्ड संयुक्त राज्य अमेरिकायागु कनेक्टिकट राज्ययागु छगु सिडिपि खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ४९५७५ दु धासा थ्व थासे २१२७३ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ४१.७६१४५७ उत्तर व देशान्तर ७२.६१५४७७ पश्चिम खः । थ्व थासे ४६६८२६३४ वर्ग मिटर (१८.०२४२६७ वर्ग माइल) जमिन दु धासा १९६०१५६ वर्ग मिटर (०.७५६८२ वर्ग माइल) ल दु ।
लिधंसा
पुचः:कनेक्टिकटयागु शहर
नरसिंहपुरम २
नरसिंहपुरम २ (अंग्रेजी:Narasingapuram), भारतयागु तामिल नाडु राज्ययागु  सालेम जिल्लायागु छगु पञ्चायत-शासित सहर खः।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नरसिंहपुरम २ शहरयागु जनसंख्या १८,६७७ खः। थुकिली मिजंत ५१%, व मिसात ४९% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७४% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७९% दु, व मिसातेगु साक्षरता ६८% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नरसिंहपुरम २ यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् ९% ६ दं स्वया म्हो जु।
स्वन्तं ऎविटॆ बन्धं ऎविटॆ (मलयालम संकिपा)
स्वन्तं ऎविटॆ बन्धं ऎविटॆ (मलयालम भाषा:സ്വന്തം എവിടെ ബന്ധം എവിടെ) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८४य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
कन्कड
कन्कड (अंग्रेजी भाय:Kankada), नेपायागु नारायणी अञ्चलयागु मकवानपुर जिल्लायागु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे1183खा छेँ दु।
क्वार्ट्जसाइट, एरिजोना
क्वार्ट्जसाइट संयुक्त राज्य अमेरिकायागु एरिजोना राज्ययागु छगु टाउन खः।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३३.६६५११६ उत्तर व देशान्तर ११४.२२०९१३ पश्चिम खः । थ्व थासे ९३९६४९७५ वर्ग मिटर (३६.२८००८१ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
लिधंसा
पुचः:एरिजोनायागु शहर
पुट्टिगूड, जन्नारं मण्डल
पुट्टिगूड, जन्नारं मण्डल भारतया आन्ध्रप्रदेश राज्यया अदिलाबादु जिल्लाया जन्नारं मण्डलया छगू थाय्‌ ख। सकल भारतया ६३८५९६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् द्रविडियन मूलया मनुतय्‌गु उपस्थिति दु। थ्व थासय् द्रविडिय भाषा परिवारया तेलुगु भाषा आपालं छ्येलिगु या।
इतिहास
ऐतरेय ब्राह्मण (ई.पू.८००) व महाभारत थें न्याःगु संस्कृत महाकाव्यय्‌ थ्व थाय्‌ आ दूगु थासय्‌ न्हापा दयाच्वंगु राज्यया वर्णन यानातःगु दु।
शिलालेखीय प्रमाण कथं थ्व थासय्‌ न्हापा कुबेरकाद्वारा शासित छगू प्रारंभिक राज्य दूगु वर्णन या। मौर्यतयेसं ई.पू. ४गु शताब्दीइ थःगु शासन थन थ्यंकूगु खने दु। मौर्य वंशया पतन धुंका ई.पू. ३गु शताब्दीइ आन्ध्र शातवाहन स्वतनत्र जूगु व सन्‌ २२०इ शातवाहनतयेगु ह्रास धुंका ईक्ष्वाकु राजवंश, पल्लव, आनंद गोत्रिका, विष्णुकुंडीना, पूर्वी चालुक्य व चोलातयेगु शासन जूगु इतिहासय्‌ च्वयातःगु दु। थ्व थासय्‌ आपालं छ्येलिगु तेलुगु भाषा विनुकोंडातयेसं थःगु राजकालय्‌ राजभाषा दयेकूगु इतिहास दु। पल्नाडुया ल्वापू धुंका पूर्वी चालुक्यतय्‌गु शक्ति म्हो जुया १२ व १३गु शताब्दीइ काकतीय राजवंशतयेगु उदय जुल व लिपा सकल तेलुगू भूमि काकतीयतय्‌गु अधीनय्‌ लावन। सन्‌ १३२३इ दिल्लीया सुल्तान ग़ियास-उद-दिन तुग़लक़ं उलघ खानया अधीनय्‌ छ्वगु सेनां जुजु प्रतापरुद्रयात बन्दी दयेकुसां सन्‌ १३२६इ मुसुनूरी नायकतयेगु सफल विरोधी अभियानं प्रेरित जुया हरिहर व बुक्कातयेसं विजयनगर साम्राज्यया पलिस्था यात। सन्‌ १३४७य दिल्ली सल्तनतया विरुद्ध अला-उद-दीन हसन गंगूद्वारा दक्षिण भारतय्‌ छगू स्वतन्त्र मुस्लिम राष्ट्र, बहमनी राज्यया पलिस्था यायेधुंका थ्व थाय्‌ थ्व हे राज्यय्‌ लावन। १६गु व १७गु शताब्दीया अन्त तक्क कुतुबशाही राजवंशं थ्व थाय्‌यात थःगु अधीनय्‌ तल।
औपनिवेशिक भारत कालय्‌ थ्व थाय्‌ ब्रिटिशतय्‌गु अधीनय्‌ लावन। भारत स्वतन्त्रता व आन्ध्रप्रदेश राज्यया पलिस्था धुंका थ्व थाय्‌ आन्द्रप्रदेश राज्यया छगू थाय्‌ जूवन।