cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
हिमनी, थराली तहसील
भाषा
भाषिक रुपय् थ्व थासय्‌ भारोपेली भाषा परिवारया इन्डो-इरानीया इन्डो-आर्यनया पहाडी भाषा पुचःया भाषातेगु छ्येला थन यक्व खने दु। थुकिलि मू कथं गढवाली भाषाया थी-थी भाषिका छ्येलिगु या। थ्व नापं थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली, कुमाँउ आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
लीयोंज, कोलोर्याडो
लीयोंज संयुक्त राज्य अमेरिकायागु कोलोर्याडो राज्ययागु छगु टाउन खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या १५८५ दु धासा थ्व थासे ६८६ खा छें दु ।
इंटिंटि रामायणं (सन् १९७९या संकिपा)
इंटिंटि रामायणं  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७९य् पिहांवगु खः।
लीयोंज, कोलोर्याडो
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ४०.२२३९३५ उत्तर व देशान्तर १०५.२६९०१३ पश्चिम खः । थ्व थासे ३२२३४४५ वर्ग मिटर (१.२४४५७९ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
इंटिंटि रामायणं (सन् १९७९या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
लीयोंज, कोलोर्याडो
लिधंसा
पुचः:कोलोर्याडोयागु शहर
क्वथति
क्वथति छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
काट्टुकळ्ळन् (मलयालम संकिपा)
काट्टुकळ्ळन् (मलयालम भाषा:കാട്ടുകള്ളന്) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८१य् पिहांवगु खः।
क्वथति
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
काट्टुकळ्ळन् (मलयालम संकिपा)
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
क्वथति
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
काट्टुकळ्ळन् (मलयालम संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
क्वथति
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
सन् ५४७
५४७ ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु साधारण दँ खः।
इरिन्जलकुण्ड
इरिन्जलकुण्ड (अंग्रेजी:Irinjalakuda), भारतयागु केरला राज्ययागु  थ्रिस्सुर जिल्लायागु छगु सहर इलाका खः।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः । समुद्र सतह स्वया थ्व थाय ३९ मिटर (१२७ फुट) च्वे ला।
हातिसर्वा
हातिसर्वा नेपा:यागु जनकपुर अञ्चलयागु महोत्तरी जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे ११४३ खा छेँ दु।
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं हातिसर्वा यागु जनसंख्या ६६७६ खः। थुकिली मिजंत ५१%, व मिसात ४९% दु।
इरिन्जलकुण्ड
जनसंख्या
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ८७% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ८८% दु, व मिसातेगु साक्षरता ८६% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया इरिन्जलकुण्ड यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १०% ६ दं स्वया म्हो जु।
लिधंसा
पुचः:केरलायागु शहर
अवळुक्कॆऩ्ऱु ऒरु मऩम् (सन् १९७१या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
सकदेना N.Z.A., कोश्याँकुटोली तहसील
सकदेना N.Z.A. भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  नैनीताल जनपदया  कोश्याँकुटोली तहसीलया छगु गां ख।
मण्डलवार सूचं
मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
बैतडी जिल्ला
प्रशासनिक विभाजन
थ्व जिल्लाया गाविस व नगर थ्व कथं दु-
स्वयादिसँ
पुचः:नेपाःया जिल्ला
ऎङ्क ऊर् चिप्पाय् (सन् १९९१या संकिपा)
ऎङ्क ऊर् चिप्पाय् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९१य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
क्षमता
क्षमता छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
कन्ट्रीसाइड, इलियोनोई
कन्ट्रीसाइड संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इलियोनोई राज्ययागु छगु सिटी खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ५९९१ दु धासा थ्व थासे २८१८ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ४१.७७८८८५ उत्तर व देशान्तर ८७.८७४००६ पश्चिम खः । थ्व थासे ६९६८२९२ वर्ग मिटर (२.६९०४७३ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
बहुरता तखतपुर मण्डल
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:तखतपुर मण्डल, विलासपुर जिल्ला
मोहगांव
मोहगांव (अंग्रेजी:Mohgaon), भारतयागु मध्य प्रदेश राज्ययागु  छिनद्वार जिल्लायागु छगु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः । समुद्र सतह स्वया थ्व थाय ३६६ मिटर (१२०० फुट) च्वे ला।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं मोहगांव शहरयागु जनसंख्या ९८९० खः। थुकिली मिजंत ५२%, व मिसात ४८% दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १४% ६ दं स्वया म्हो जु।
लिधंसा
पुचः:मध्य प्रदेशयागु शहर
सिखर अम्बोटे
सिखर अम्बोटे (अंग्रेजी:Sikhar Ambote), नेपा:यागु बागमती अञ्चलयागु  काभ्रे जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे ७८४ खा छेँ दु।
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं सिखर अम्बोटे यागु जनसंख्या ४२७८ खः। थुकिली मिजंत ५०%, व मिसात ५०% दु।
लिधंसा
पुचः:बागमती अञ्चल
देंकनिकोट्टई
देंकनिकोट्टई (अंग्रेजी भाय:Denkanikottai), भारतयागु तमिलनाडु राज्ययागु धर्मपुरी जिल्लायागु पञ्चायत-शासित सहर खः।
आब्दफल
आब्दफल छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
किलुङ्ङात्त चङ्ङलकळ् (मलयालम संकिपा)
किलुङ्ङात्त चङ्ङलकळ् (मलयालम भाषा:കിലുങ്ങാത്ത ചങ്ങലകള്) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८१य् पिहांवगु खः।
आब्दफल
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
किलुङ्ङात्त चङ्ङलकळ् (मलयालम संकिपा)
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
आब्दफल
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
किलुङ्ङात्त चङ्ङलकळ् (मलयालम संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
म्यानासा, कोलोर्याडो
म्यानासा संयुक्त राज्य अमेरिकायागु कोलोर्याडो राज्ययागु छगु टाउन खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या १०४२ दु धासा थ्व थासे ३९८ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३७.१७४६९५ उत्तर व देशान्तर १०५.९३६३५९ पश्चिम खः । थ्व थासे २४२९४२७ वर्ग मिटर (०.९३८००७ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
एह्रेनबर्ग, एरिजोना
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या १३५७ दु धासा थ्व थासे ८२४ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३३.६१४६१७ उत्तर व देशान्तर ११४.५१४७६६ पश्चिम खः । थ्व थासे ३०९००७८८ वर्ग मिटर (११.९३०८६१ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ६७५९७९ वर्ग मिटर (०.२६०९९७ वर्ग माइल) ल दु ।
हतिया
हतिया नेपा:यागु कोशी अञ्चलयागु सङ्खुवासभा जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे ६२४ खा छेँ दु।
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं हतिया यागु जनसंख्या ३०९६ खः। थुकिली मिजंत ४९%, व मिसात ५१% दु।
बडेत, द्वाराहाट तहसील
बडेत भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  अल्मोड़ा जनपदया  द्वाराहाट तहसीलया छगु गां ख। सकल भारतया ६३८५९६ गां व उत्तराखण्डया १६८२६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् कुमाँउ जातिया मनुतेगु उपस्थिति दु। थ्व थासय् भारोपेली भाषा परिवारया पहाडी भाषाया कुमाँउ भाषा आपालं छ्येलिगु या।
इतिहास
हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् थ्व थाय्‌ दूगु थाय्‌यात न्हापानिसें हे ऋषिमुनितेगु तपोभूमिया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। ऐतिहासिक वर्णन कथं थ्व थासय् कुमाँउया स्थानीय कत्युरी वंशया जुजु, चन्द वंशया जुजु व डोटीया रायका पिंसं शासन याःगु खने दु। थ्व धुंका नेपाःया एकिकरण अभियानय् थ्व थाय्‌ नेपाःया अधीनय् लावन व येँ केन्द्रित नेपाःया छगू भूभागया रुपय् थ्व थाय्‌ स्थापित जुल। लिपा ब्रिटिसतेसं डिभाइड एण्ड रुलया नीतिकथं कुमाँउया स्थानीय क्षेत्रीयतेत थःगु पक्षय् कया नेपामि गोर्खा सेनानाप ल्वाकल। थ्व ल्वापूया लिच्वया कथं सुगौली सन्धि जुल व थ्व थाय्‌ नेपाःस्वया पृथक जुल। बिस्तारं ब्रिटिसतेसं थ्व थाय्‌यात थःगु कब्जाय् काल। ब्रिटिसतेसं भारत त्वते धुंका थ्व थाय्‌ उत्तर प्रदेश राज्यय् लाःवन। लिपा नोभेम्बर ९, सन् २०००य् थ्व थाय्‌ उत्तराखण्ड राज्यया कुमाँउ विभागय् लावन।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय् बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। नापं पहाडी लागाय् दूगु थाय्‌ जूगुलिं थ्व थासय् पर्यटन, जडिबुटी आदिया नं सम्भाव्यता मदूगु मखु। भारतया उत्तराखण्ड राज्यया मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
संस्कृति
थ्व थाय्‌ पौराणिक काल निसें हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् च्वयातःगु हिमालय तपोभूमि खण्डय् लाःगु जूगुलिं थन हिन्दू धर्म व थ्व धर्म नाप स्वापू दूगु संस्कृतिया प्रभाव यक्व खने दु।
भाषा
भाषिक रुपय् थ्व थासय्‌ भारोपेली भाषा परिवारया इन्डो-इरानीया इन्डो-आर्यनया पहाडी भाषा पुचःया भाषातेगु छ्येला थन यक्व खने दु। थुकिलि मू कथं कुमाँउ भाषाया थी-थी भाषिका छ्येलिगु या। थ्व नापं थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली, गढवाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
आति पराचक्ति (सन् १९७१या संकिपा)
आति पराचक्ति छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७१य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
समलपुर, सुरजपुर मण्डल
समलपुर, सुरजपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया सरगुजा जिल्लाया सुरजपुर मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:सुरजपुर मण्डल, सरगुजा जिल्ला
ऎऩ्ऩरुकिल् नी इरुन्ताल् (सन् १९९१या संकिपा)
ऎऩ्ऩरुकिल् नी इरुन्ताल् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९१य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
सन् ५४८
५४८ ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु लीप दँ खः।
अक्टोबर-डिसेम्बर
पुचः:५४८ पुचः:दँ
क्यापितोला, क्यालिफोर्निया
क्यापितोला संयुक्त राज्य अमेरिकायागु क्यालिफोर्निया राज्ययागु छगु सिटी खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या १००३३ दु धासा थ्व थासे ५३०९ खा छें दु ।
एदि पापं? एदि पुण्यं? (सन् १९७९या संकिपा)
'''एदि पापं? एदि पुण्यं? ''' छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७९य् पिहांवगु खः।
क्यापितोला, क्यालिफोर्निया
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३६.९७६२५ उत्तर व देशान्तर १२१.९५४७५ पश्चिम खः । थ्व थासे ४१७७५४३ वर्ग मिटर (१.६१२९५८ वर्ग माइल) जमिन दु धासा १८८१६८ वर्ग मिटर (०.०७२६५२ वर्ग माइल) ल दु ।
एदि पापं? एदि पुण्यं? (सन् १९७९या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
जामि माचवरं (कृष्णा)
जामि माचवरं भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु कृष्णा जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् इब्रहींपट्नं मण्डलय् ला।
भूगोल
कृष्णा जिल्लायागु अक्षांश १५.४३' निसें १६.१०' उत्तर व देशान्तर ८०.००' निस ८१.३३' पूर्वय् ला । थ्व थाय् कृष्णा जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
काउडेन, इलियोनोई
काउडेन संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इलियोनोई राज्ययागु छगु भिलेज खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ६१२ दु धासा थ्व थासे २७० खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३९.२४८९७१ उत्तर व देशान्तर ८८.८६००३३ पश्चिम खः । थ्व थासे १०३८५०५ वर्ग मिटर (०.४००९६९ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
दार्चुला जिल्ला
दार्चुला जिल्ला नेपाःया सूदुरपश्चिम विकास क्षेत्रया महाकाली अञ्चलया छगू जिल्ला ख।
थाय्
थ्व जिल्लाया गाविस व नगर थ्व कथं दु-
स्वयादिसँ
पुचः:नेपाः
इरु तुरुवम् (सन् १९७१या संकिपा)
इरु तुरुवम् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७१य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
मोहिउद्दीनगर
मोहिउद्दीनगर (अंग्रेजी:Mohiuddinagar), भारतयागु बिहार राज्ययागु  समस्तिपुर जिल्लायागु छगु सहर इलाका खः।
कॊटुमुटिकळ् (मलयालम संकिपा)
कॊटुमुटिकळ् (मलयालम भाषा:കൊടുമുടികള്) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८१य् पिहांवगु खः।
मोहिउद्दीनगर
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं मोहिउद्दीनगर शहरयागु जनसंख्या १३,७६४ खः। थुकिली मिजंत ५२%, व मिसात ४८% दु।
कॊटुमुटिकळ् (मलयालम संकिपा)
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
मोहिउद्दीनगर
जनसंख्या
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ४४% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ५२% दु, व मिसातेगु साक्षरता ३५% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया मोहिउद्दीनगर यागु साक्षरता  अप्व दु।
कॊटुमुटिकळ् (मलयालम संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
मोहिउद्दीनगर
जनसंख्या
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् २१% ६ दं स्वया म्हो जु।
सन् ५४९
५४९ ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु साधारण दँ खः।
नैणी, राजगढी तहसील
नैणी भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  उत्तरकाशी जनपदया  राजगढी तहसीलया छगु गां ख।
मण्डलवार सूचं
मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
जम्पतिलुम् आचै वरुम् (सन् १९९१या संकिपा)
जम्पतिलुम् आचै वरुम् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९१य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
हतिया गाविस, मकवानपुर जिल्ला
हतिया २ नेपा:यागु नारायणी अञ्चलयागु मकवानपुर जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे २२८३ खा छेँ दु।
म्यानकस, कोलोर्याडो
म्यानकस संयुक्त राज्य अमेरिकायागु कोलोर्याडो राज्ययागु छगु टाउन खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या १११९ दु धासा थ्व थासे ५२४ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३७.३४५४२ उत्तर व देशान्तर १०८.२९२४१२ पश्चिम खः । थ्व थासे १४९५१५४ वर्ग मिटर (०.५७७२८२ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
आब्रह्मभुवनात्‌
आब्रह्मभुवनात्‌ छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
इरिभेनी
इरिभेनी (अंग्रेजी:Iriveri), भारतयागु केरला राज्ययागु  कन्नुर जिल्लायागु छगु  सहर खः।
बेलपान तखतपुर मण्डल
बेलपान तखतपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया विलासपुर जिल्लाया तखतपुर मण्डलया छगू गां ख।
भुखा
भुखा, भूकम्प या भूचाल पृथ्वीयाउ सतह सनिगु यात धाई। भूकम्प येको हिंसात्मक ज्वीफु व छुं क्षणय् मनुतय्’त चोट लाइउ निसेँ फुक्कं नगर न ध्वस्त यायफुऊ क्षमता दै।
इरिभेनी
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं इरिभेनी शहरयागु जनसंख्या १५,६७२ खः। थुकिली मिजंत ४८%, व मिसात ५२% दु।
बेलपान तखतपुर मण्डल
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भुखा
भूकंपयात भूकम्पमापी यंत्र खं मापन याइ, थ्वित  सीस्मोग्राफ न धाइ। एक भूकंपयात आघूर्ण परिमाण मापक्रम न पारंपरिक रूपं नापेयाइ, व सम्बंधित या अप्रचलित रिक्टरपरिमाण न याइ। ३ या उकिं सें कम रिक्टर परिमाण याउ तीव्रता भूकंप अक्सर अगोचर जुई, जबकि ७ रिक्टर याउ तीव्रतां भूकंप येको क्षेत्रय् गंभीर क्षतियाउ कारण जुइ ।
बेलपान तखतपुर मण्डल
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
भुखा
पृथ्वीयाउ सतहय्, भूकंप वैबले , भूमियात  सना या विस्थापित याना प्रकट याइ। जब छौ तरौँ भूकंप उपरिकेंद्र अपतटीय स्थतिखय् जुइ, तब समुद्रयाउ किनारय् पर्याप्त मात्राय् विस्थापनयाउ  कारण बनेजुइ, थ्व हे  सूनामी याउ कारण ख। भूकंप याउ झटकां गुँब्ले-गुँब्ले भूस्खलन व ज्वालामुखीथेँउ गतिविधि उत्पन्न यायेफु।
बेलपान तखतपुर मण्डल
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
भुखा
सर्वाधिक सामान्य अर्थय्, न्ह्याउन सीस्मिक घटना याउ वर्णन यायेत भूकंप शब्द याउ प्रयोग याइ, छौ प्राकृतिक घटना])। येको भूकंप भूगर्भीय दोषयाउ कारणँ वै, भारी मात्राय् गैस प्रवास, पृथ्वी याउ दुने मुख्यतः गहरी मीथेन, ज्वालामुखी, भूस्खलन व नाभिकीय परिक्षण थयौ मुख्य दोष ख।
बेलपान तखतपुर मण्डल
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
भुखा
भूकंप याउ उत्पन्न ज्विउ केन्द्रयात प्रारंभिक बिन्दु केन्द्र या हाईपो सेंटर धाइ। भुखा धैगु छगु प्राकृतिक विपत्ति ख:। थ्व विपत्तिइ बं सनिगु जुइ।
बेलपान तखतपुर मण्डल
स्वयादिसं
पुचः:तखतपुर मण्डल, विलासपुर जिल्ला
भुखा
प्राणहानि
पुचः:भूगोल
इरिभेनी
जनसंख्या
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ८४% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ८५% दु, व मिसातेगु साक्षरता ८२% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया इरिभेनी यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १२% ६ दं स्वया म्हो जु।
कोलङ्ङळ् (मलयालम संकिपा)
कोलङ्ङळ् (मलयालम भाषा:കോലങ്ങള്) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८१य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
इरुळुम् ऒळियुम् (सन् १९७१या संकिपा)
इरुळुम् ऒळियुम् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७१य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
एडडुगुल अनुबंधं (सन् १९७९या संकिपा)
एडडुगुल अनुबंधं  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७९य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
महाकाली अञ्चल
थ्व नेपा:यागु छगु अञ्चल खः।
क्षकिरणः
क्षकिरणः छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
मोहिउद्दीनपुर
मोहिउद्दीनपुर (अंग्रेजी:Mohiuddinpur), भारतयागु उत्तर प्रदेश राज्ययागु  मीरट जिल्लायागु छगु  सहर खः।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं मोहिउद्दीनपुर शहरयागु जनसंख्या ४८९२ खः। थुकिली मिजंत ५५%, व मिसात ४५% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ६३% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७१% दु, व मिसातेगु साक्षरता ५२% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया मोहिउद्दीनपुर यागु साक्षरता  अप्व दु।
सगरमाथा अञ्चल
सगरमाथा नेपाःयागु छगु अञ्चल खः।
मोहिउद्दीनपुर
जनसंख्या
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १४% ६ दं स्वया म्हो जु।
सगरमाथा अञ्चल
नां
थ्व अञ्चलयागु नां थन लागु हलिमयागु दक्ले तज्जागु च्वापुगुं सगरमाथा च्वापुगुं यागु नामं तगु खः।
प्रशासनिक बायेज्या
थ्व अञ्चलय् दुगु जिल्लात ख:-
सेती
सेती खँग्वयागु क्वे बियातगु अर्थ जुइफु-
ऒयिलाट्टम् (सन् १९९१या संकिपा)
ऒयिलाट्टम्  छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९१य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
सिखरपुर
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं सिखरपुर यागु जनसंख्या २५६० खः। थुकिली मिजंत ४९%, व मिसात ५१% दु।
सन् ५५०
५५० ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु साधारण दँ खः।
सिखरपुर
लिधंसा
पुचः:बागमती अञ्चल
सन् ५५०
अक्टोबर-डिसेम्बर
पुचः:५५० पुचः:दँ
नडिमिदॊड्डि (अनंतपुर)
नडिमिदॊड्डि भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु अनंतपुर जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् नार्पल मण्डलय् ला।
भूगोल
अनन्तपुर जिल्लायागु अक्षांश १३'४०' निसें १५'-१५' उत्तर व देशान्तर ७६'-५०' व ७८'-३०' पूर्वय् ला । थ्व थाय् अनन्तपुर जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, उर्दू आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
एल्जिन, एरिजोना
एल्जिन संयुक्त राज्य अमेरिकायागु एरिजोना राज्ययागु छगु सिडिपि खः।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३१.६२९०९५ उत्तर व देशान्तर ११०.५७१९५१ पश्चिम खः । थ्व थासे १२५६५१०१५ वर्ग मिटर (४८.५१४१३ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
भेरी अञ्चल
थ्व नेपा:यागु छगु अञ्चल खः।
अतुकूरु (कृष्णा)
अतुकूरु भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु कृष्णा जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् जि.कॊंडूरु मण्डलय् ला।
भूगोल
कृष्णा जिल्लायागु अक्षांश १५.४३' निसें १६.१०' उत्तर व देशान्तर ८०.००' निस ८१.३३' पूर्वय् ला । थ्व थाय् कृष्णा जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
हतिया गाविस, बाग्लुङ जिल्ला
हतिया ३ नेपा:यागु धवलागिरि अञ्चलयागु बाग्लुङ जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे १४३७ खा छेँ दु।
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं हतिया ३ यागु जनसंख्या ७१७२ खः। थुकिली मिजंत ४५%, व मिसात ५५% दु।
लिधंसा
Hatiya
देवबंद
देवबंद (अंग्रेजी भाय:Deoband), भारतयागु उत्तर प्रदेश राज्ययागु सहरन्पुर जिल्लायागु सहर खः।
सोनवाही, सुरजपुर मण्डल
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
देवबंद
भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः । थ्व थाय्यागु उचाइ खः  २४८ मिटर (८१३ फिट)।
उत्तरविऩ्ऱि उळ्ळे वा (सन् १९७१या संकिपा)
उत्तरविऩ्ऱि उळ्ळे वा छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७१य् पिहांवगु खः।
सोनवाही, सुरजपुर मण्डल
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
उत्तरविऩ्ऱि उळ्ळे वा (सन् १९७१या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
सोनवाही, सुरजपुर मण्डल
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:सुरजपुर मण्डल, सरगुजा जिल्ला
कोळिळक्कं (मलयालम संकिपा)
कोळिळक्कं (मलयालम भाषा:കോളിളക്കം) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८१य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
सकदयानी, कोश्याँकुटोली तहसील
सकदयानी भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  नैनीताल जनपदया  कोश्याँकुटोली तहसीलया छगु गां ख।
मण्डलवार सूचं
मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
म्यानिटो स्प्रिङ्गस्, कोलोर्याडो
म्यानिटो स्प्रिङ्गस् संयुक्त राज्य अमेरिकायागु कोलोर्याडो राज्ययागु छगु सिटी खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ४९८० दु धासा थ्व थासे २६५४ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३८.८५६५५९ उत्तर व देशान्तर १०४.९०९९९६ पश्चिम खः । थ्व थासे ७८५२४८८ वर्ग मिटर (३.०३१८६३ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
लिधंसा
पुचः:कोलोर्याडोयागु शहर
नागपूरु, खानापूर मण्डल
नागपूरु, खानापूर मण्डल भारतया आन्ध्रप्रदेश राज्यया अदिलाबादु जिल्लाया खानापूर मण्डलया छगू थाय्‌ ख। सकल भारतया ६३८५९६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् द्रविडियन मूलया मनुतय्‌गु उपस्थिति दु। थ्व थासय् द्रविडिय भाषा परिवारया तेलुगु भाषा आपालं छ्येलिगु या।
इतिहास
ऐतरेय ब्राह्मण (ई.पू.८००) व महाभारत थें न्याःगु संस्कृत महाकाव्यय्‌ थ्व थाय्‌ आ दूगु थासय्‌ न्हापा दयाच्वंगु राज्यया वर्णन यानातःगु दु।
शिलालेखीय प्रमाण कथं थ्व थासय्‌ न्हापा कुबेरकाद्वारा शासित छगू प्रारंभिक राज्य दूगु वर्णन या। मौर्यतयेसं ई.पू. ४गु शताब्दीइ थःगु शासन थन थ्यंकूगु खने दु। मौर्य वंशया पतन धुंका ई.पू. ३गु शताब्दीइ आन्ध्र शातवाहन स्वतनत्र जूगु व सन्‌ २२०इ शातवाहनतयेगु ह्रास धुंका ईक्ष्वाकु राजवंश, पल्लव, आनंद गोत्रिका, विष्णुकुंडीना, पूर्वी चालुक्य व चोलातयेगु शासन जूगु इतिहासय्‌ च्वयातःगु दु। थ्व थासय्‌ आपालं छ्येलिगु तेलुगु भाषा विनुकोंडातयेसं थःगु राजकालय्‌ राजभाषा दयेकूगु इतिहास दु। पल्नाडुया ल्वापू धुंका पूर्वी चालुक्यतय्‌गु शक्ति म्हो जुया १२ व १३गु शताब्दीइ काकतीय राजवंशतयेगु उदय जुल व लिपा सकल तेलुगू भूमि काकतीयतय्‌गु अधीनय्‌ लावन। सन्‌ १३२३इ दिल्लीया सुल्तान ग़ियास-उद-दिन तुग़लक़ं उलघ खानया अधीनय्‌ छ्वगु सेनां जुजु प्रतापरुद्रयात बन्दी दयेकुसां सन्‌ १३२६इ मुसुनूरी नायकतयेगु सफल विरोधी अभियानं प्रेरित जुया हरिहर व बुक्कातयेसं विजयनगर साम्राज्यया पलिस्था यात। सन्‌ १३४७य दिल्ली सल्तनतया विरुद्ध अला-उद-दीन हसन गंगूद्वारा दक्षिण भारतय्‌ छगू स्वतन्त्र मुस्लिम राष्ट्र, बहमनी राज्यया पलिस्था यायेधुंका थ्व थाय्‌ थ्व हे राज्यय्‌ लावन। १६गु व १७गु शताब्दीया अन्त तक्क कुतुबशाही राजवंशं थ्व थाय्‌यात थःगु अधीनय्‌ तल।
औपनिवेशिक भारत कालय्‌ थ्व थाय्‌ ब्रिटिशतय्‌गु अधीनय्‌ लावन। भारत स्वतन्त्रता व आन्ध्रप्रदेश राज्यया पलिस्था धुंका थ्व थाय्‌ आन्द्रप्रदेश राज्यया छगू थाय्‌ जूवन।
अर्थ-व्यवस्था
थ्व थाय्‌या अर्थव्यवस्थाय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। जाकी, तु, कपाय्‌ आदि बाली थन बुइकिगु या।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाषा तेलुगू ख। थ्व भाषा नापं उर्दू, हिन्दी, अंग्रेजी, तमिल आदि नं भाषा थन थुइगु या। थ्व थाय्‌या मू जाति द्रविड नश्लया तेलुगू जाति ख। द्रविड जातिया नश्ल जुसां थ्व जाति आर्यनाप मिश्रित जूगु खने दु। थनया नसाःय्‌ जाकि आधारित नसाःया तःधंगु थाय्‌ दु। जाति अनुसार नसाः पाइगु या व हिन्दू ब्राम्हण नसाः प्रायः शाकाहार जुइ धाःसा मुस्मां तयेगु नसाः शाकाहार मजु। थनया नसाःय्‌ पच्चडी, आवकाय आदि अचार नांजा। नापं मनुतयेसं बिरयानी, डोसा आदि नं आपालं नइगु या। थनया परम्पराय्‌ आन्ध्र शास्त्रीय संगीत व प्याखं विशेषयाना कुचिपुडि नांजा। थन हनिगु मू नखःय्‌ संक्रांति, महा शिवरात्रि, होली, युगादि, श्री राम नवमी, वरलक्ष्मी व्रतम, राखी पूर्णिमा, विनायक चवथी, दशहरा, अट्ल तद्दी, दीपावली, ईद-उल-फ़ित्र, बक्र-ईद, मुहर्रम आदि ला। थन तेलुगु संकिपा व कर्नाटक संगीतया नं प्रभाव दु। थ्व थासय्‌ हिन्दू धर्म व मुस्मां धर्मया प्रभाव खने दु।
पिनेया स्वापू
Template:
पुचः:खानापूर मण्डल, अदिलाबादु जिल्ला पुचः: पुचः:खानापूर मण्डल, अदिलाबादु जिल्लाया थाय्‌ पुचः:Adilabadu
आभासं
आभासं छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
ऐ लव् यू (सन् १९७९या संकिपा)
ऐ लव् यू  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७९य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
घिरहाकापा तखतपुर मण्डल
घिरहाकापा तखतपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया विलासपुर जिल्लाया तखतपुर मण्डलया छगू गां ख।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
सन् ५५१
५५१ ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु साधारण दँ खः।
घिरहाकापा तखतपुर मण्डल
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
सन् ५५१
अक्टोबर-डिसेम्बर
पुचः:५५१ पुचः:दँ
घिरहाकापा तखतपुर मण्डल
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:तखतपुर मण्डल, विलासपुर जिल्ला
ऒरु ऊमैयिऩ् राकम् (सन् १९९१या संकिपा)
ऒरु ऊमैयिऩ् राकम् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९१य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
हातपटे
हातपटे नेपा:यागु जनकपुर अञ्चलयागु सिन्धुली जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे १३९१ खा छेँ दु।
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं हातपटे यागु जनसंख्या ७५१० खः। थुकिली मिजंत ५०%, व मिसात ५०% दु।
राडीखूटी, पिथौरागढ (सदर) तहसील
राडीखूटी भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  पिथौरागढ जनपदया  पिथौरागढ (सदर) तहसीलया छगु गां ख। सकल भारतया ६३८५९६ गां व उत्तराखण्डया १६८२६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् कुमाँउ जातिया मनुतेगु उपस्थिति दु। थ्व थासय् भारोपेली भाषा परिवारया पहाडी भाषाया कुमाँउ भाषा आपालं छ्येलिगु या।
इतिहास
हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् थ्व थाय्‌ दूगु थाय्‌यात न्हापानिसें हे ऋषिमुनितेगु तपोभूमिया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। ऐतिहासिक वर्णन कथं थ्व थासय् कुमाँउया स्थानीय कत्युरी वंशया जुजु, चन्द वंशया जुजु व डोटीया रायका पिंसं शासन याःगु खने दु। थ्व धुंका नेपाःया एकिकरण अभियानय् थ्व थाय्‌ नेपाःया अधीनय् लावन व येँ केन्द्रित नेपाःया छगू भूभागया रुपय् थ्व थाय्‌ स्थापित जुल। लिपा ब्रिटिसतेसं डिभाइड एण्ड रुलया नीतिकथं कुमाँउया स्थानीय क्षेत्रीयतेत थःगु पक्षय् कया नेपामि गोर्खा सेनानाप ल्वाकल। थ्व ल्वापूया लिच्वया कथं सुगौली सन्धि जुल व थ्व थाय्‌ नेपाःस्वया पृथक जुल। बिस्तारं ब्रिटिसतेसं थ्व थाय्‌यात थःगु कब्जाय् काल। ब्रिटिसतेसं भारत त्वते धुंका थ्व थाय्‌ उत्तर प्रदेश राज्यय् लाःवन। लिपा नोभेम्बर ९, सन् २०००य् थ्व थाय्‌ उत्तराखण्ड राज्यया कुमाँउ विभागय् लावन।
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  पिथौरागढ जनपदया  पिथौरागढ (सदर) तहसीलय् ला। थ्व छगू पहाडी थाय्‌ ख। थ्व थासय् ग्रीष्म ॠतु ग्रेगोरियन पात्रोया मार्च निसें मध्य जुन तक्क जुइ। वर्षा ॠतु मध्य जुन निसें अगस्ट तक्क जुइ। थ्व ईले बंगालया खाडीं वैगु फसं मनसुन वृष्टि याकी। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क शीत ॠतु जुइ। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क तापक्रम म्हो जुया वनि व ज्यानुवरीइ सिक्क चिकुइ। फेब्रुवरी तक्क चिकुला दयाच्वनि व मार्चं निसें तापमान अप्वया वइ।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय् बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। नापं पहाडी लागाय् दूगु थाय्‌ जूगुलिं थ्व थासय् पर्यटन, जडिबुटी आदिया नं सम्भाव्यता मदूगु मखु। भारतया उत्तराखण्ड राज्यया मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
संस्कृति
थ्व थाय्‌ पौराणिक काल निसें हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् च्वयातःगु हिमालय तपोभूमि खण्डय् लाःगु जूगुलिं थन हिन्दू धर्म व थ्व धर्म नाप स्वापू दूगु संस्कृतिया प्रभाव यक्व खने दु।
भाषा
भाषिक रुपय् थ्व थासय्‌ भारोपेली भाषा परिवारया इन्डो-इरानीया इन्डो-आर्यनया पहाडी भाषा पुचःया भाषातेगु छ्येला थन यक्व खने दु। थुकिलि मू कथं कुमाँउ भाषाया थी-थी भाषिका छ्येलिगु या। थ्व नापं थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली, गढवाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
मणियन्पिळ्ळ अथवा मणियन्पिळ्ळ (मलयालम संकिपा)
मणियन्पिळ्ळ अथवा मणियन्पिळ्ळ (मलयालम भाषा:മണിയന്പിള്ള അഥവാ മണിയന്പിള്ള) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८१य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
हीराडबरी, सुरजपुर मण्डल
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:सुरजपुर मण्डल, सरगुजा जिल्ला
मोह्पा
मोह्पा (अंग्रेजी:Mohpa), भारतयागु महाराष्ट्र राज्ययागु  नागपुर जिल्लायागु छगु सहर खः।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः । समुद्र सतह स्वया थ्व थाय ३५१ मिटर (११५१ फुट) च्वे ला।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं मोह्पा शहरयागु जनसंख्या ७०६६ खः। थुकिली मिजंत ५१%, व मिसात ४९% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७४% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ८१% दु, व मिसातेगु साक्षरता ६६% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया मोह्पा यागु साक्षरता  अप्व दु।
ऒरु ताय् मक्कळ् (सन् १९७१या संकिपा)
ऒरु ताय् मक्कळ् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७१य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
ख(संस्कृत)
ख(संस्कृत) छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
ऒण्णुम् तॆरियात पाप्पा (सन् १९९१या संकिपा)
ऒण्णुम् तॆरियात पाप्पा छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८३य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
देवदरा
देवदरा (अंग्रेजी भाय:Deodara), भारतयागु मध्य प्रदेश राज्ययागु मन्द्ला जिल्लायागु  सहर खः।
बुढ्डासुरना, द्वाराहाट तहसील
इतिहास
हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् थ्व थाय्‌ दूगु थाय्‌यात न्हापानिसें हे ऋषिमुनितेगु तपोभूमिया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। ऐतिहासिक वर्णन कथं थ्व थासय् कुमाँउया स्थानीय कत्युरी वंशया जुजु, चन्द वंशया जुजु व डोटीया रायका पिंसं शासन याःगु खने दु। थ्व धुंका नेपाःया एकिकरण अभियानय् थ्व थाय्‌ नेपाःया अधीनय् लावन व येँ केन्द्रित नेपाःया छगू भूभागया रुपय् थ्व थाय्‌ स्थापित जुल। लिपा ब्रिटिसतेसं डिभाइड एण्ड रुलया नीतिकथं कुमाँउया स्थानीय क्षेत्रीयतेत थःगु पक्षय् कया नेपामि गोर्खा सेनानाप ल्वाकल। थ्व ल्वापूया लिच्वया कथं सुगौली सन्धि जुल व थ्व थाय्‌ नेपाःस्वया पृथक जुल। बिस्तारं ब्रिटिसतेसं थ्व थाय्‌यात थःगु कब्जाय् काल। ब्रिटिसतेसं भारत त्वते धुंका थ्व थाय्‌ उत्तर प्रदेश राज्यय् लाःवन। लिपा नोभेम्बर ९, सन् २०००य् थ्व थाय्‌ उत्तराखण्ड राज्यया कुमाँउ विभागय् लावन।
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  अल्मोड़ा जनपदया  द्वाराहाट तहसीलय् ला। थ्व छगू पहाडी थाय्‌ ख। थ्व थासय् ग्रीष्म ॠतु ग्रेगोरियन पात्रोया मार्च निसें मध्य जुन तक्क जुइ। वर्षा ॠतु मध्य जुन निसें अगस्ट तक्क जुइ। थ्व ईले बंगालया खाडीं वैगु फसं मनसुन वृष्टि याकी। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क शीत ॠतु जुइ। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क तापक्रम म्हो जुया वनि व ज्यानुवरीइ सिक्क चिकुइ। फेब्रुवरी तक्क चिकुला दयाच्वनि व मार्चं निसें तापमान अप्वया वइ।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय् बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। नापं पहाडी लागाय् दूगु थाय्‌ जूगुलिं थ्व थासय् पर्यटन, जडिबुटी आदिया नं सम्भाव्यता मदूगु मखु। भारतया उत्तराखण्ड राज्यया मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
संस्कृति
थ्व थाय्‌ पौराणिक काल निसें हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् च्वयातःगु हिमालय तपोभूमि खण्डय् लाःगु जूगुलिं थन हिन्दू धर्म व थ्व धर्म नाप स्वापू दूगु संस्कृतिया प्रभाव यक्व खने दु।
भाषा
भाषिक रुपय् थ्व थासय्‌ भारोपेली भाषा परिवारया इन्डो-इरानीया इन्डो-आर्यनया पहाडी भाषा पुचःया भाषातेगु छ्येला थन यक्व खने दु। थुकिलि मू कथं कुमाँउ भाषाया थी-थी भाषिका छ्येलिगु या। थ्व नापं थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली, गढवाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
बंगाली संकिपातेगु धलः
बंगाली संकिपातेगु धलः
अ
अग्निपरीक्षा अपराजित अपु त्रय़ी अपुर संसार अमानुष अयान्त्रिक
आ
आधिय़ार आनन्द आश्रम आबार अरण्ये आलो आमार आलो
इ
इन्द्राणी
ए
एकात्तरेर यीशु
ओ
ओगो बधू सुन्दरी
क
काल तुमि आलेय़ा (चलच्चित्र) कोणि कोमल गान्धार
ग
गणशत्रु
च
चारुलता चित्रा नदीर पारे चौरङ्गी (चलच्चित्र)
ज
जय़ जय़न्ती जय़ बाबा फेलुनाथ जलसाघर जीबन थेके नेय़ा
झ
झिन्देर बन्दी
त
तिन कन्या
थ
थाना थेके आसछि
द
दुखाइ देबदास देबी
न
नागरिक नाय़क निशिपद्म निशियापन
प
पथे हल देरि पथेर पाँचाली पारमितार एकदिन
ब
बनपलाशीर पदाबली बेदेर मेय़े जोछना बौ ठाकुरानीर हाट
भ
भ्रान्तिबिलास
म
माटिर मय़ना मुक्तिर गान मुख ओ मुखोश मेघे ढाका तारा मेम साहेब मौचाक
म्यान्जानोला, कोलोर्याडो
म्यान्जानोला संयुक्त राज्य अमेरिकायागु कोलोर्याडो राज्ययागु छगु टाउन खः।
सुयालबाडी, कोश्याँकुटोली तहसील
सुयालबाडी भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  नैनीताल जनपदया  कोश्याँकुटोली तहसीलया छगु गां ख।
मण्डलवार सूचं
मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
कण्णऩ् करुणै (सन् १९७१या संकिपा)
कण्णऩ् करुणै छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७१य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
म्यान्जानोला, कोलोर्याडो
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३८.१०९०९६ उत्तर व देशान्तर १०३.८६७७३९ पश्चिम खः । थ्व थासे ६७३७३५ वर्ग मिटर (०.२६०१३१ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
लिधंसा
पुचः:कोलोर्याडोयागु शहर
बंगाली संकिपातेगु धलः
र
राजलक्ष्मी ओ श्रीकान्त
ल
लालसालु
श
शङ्कर नाराय़न ब्याङ्क शङ्खबेला शाखा प्रशाखा शुधु एकटि बछर
स
सन्न्यासी राजा सप्तपदी सबार उपरे सब्यसाची साड़े चुय़ात्तर सात पाके बाँधा साहेब बिबि गोलाम सुबर्णरेखा सोनार केल्ला
ह
हारानो सुर होटेल स्नोफक्स
लिधंसा
पुचः:बंगाली संकिपा
भीमवरप्पाडु (कृष्णा)
भीमवरप्पाडु भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु कृष्णा जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् जि.कॊंडूरु मण्डलय् ला।
भूगोल
कृष्णा जिल्लायागु अक्षांश १५.४३' निसें १६.१०' उत्तर व देशान्तर ८०.००' निस ८१.३३' पूर्वय् ला । थ्व थाय् कृष्णा जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
क्यारिबू, क्यालिफोर्निया
क्यारिबू संयुक्त राज्य अमेरिकायागु क्यालिफोर्निया राज्ययागु छगु सिडिपि खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ० दु धासा थ्व थासे २ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ४०.०७९९२९ उत्तर व देशान्तर १२१.१५७३९७ पश्चिम खः । थ्व थासे ४३८०६८ वर्ग मिटर (०.१६९१३९ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
एल मिराज, एरिजोना
एल मिराज संयुक्त राज्य अमेरिकायागु एरिजोना राज्ययागु छगु सिटी खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ७६०९ दु धासा थ्व थासे ३१६२ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३३.५९९७७८ उत्तर व देशान्तर ११२.३२२२६१ पश्चिम खः । थ्व थासे २५०४८७६७ वर्ग मिटर (९.६७१३८३ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
सन् ५५२
५५२ ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु लीप दँ खः।
अक्टोबर-डिसेम्बर
पुचः:५५२ पुचः:दँ
इरुगुर
इरुगुर (अंग्रेजी:Irugur), भारतयागु तामिल नाडु राज्ययागु  कोइम्बाटोर जिल्लायागु छगु पञ्चायत-शासित सहर खः।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः । समुद्र सतह स्वया थ्व थाय ३४३ मिटर (११२५ फुट) च्वे ला।
जनसंख्या
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७३% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ८०% दु, व मिसातेगु साक्षरता ६६% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया इरुगुर यागु साक्षरता  अप्व दु।
हत्राज
हत्राज नेपा:यागु महाकाली अञ्चलयागु बैतडी जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे १७९ खा छेँ दु।
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं हत्राज यागु जनसंख्या ११२० खः। थुकिली मिजंत ४७%, व मिसात ५३% दु।
इरुगुर
जनसंख्या
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् ९% ६ दं स्वया म्हो जु।
मनस्सिन्ऱॆ तीर्त्थयात्र (मलयालम संकिपा)
मनस्सिन्ऱॆ तीर्त्थयात्र (मलयालम भाषा:മനസ്സിന്റെ തീര്ത്ഥയാത്ര) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८१य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
कऱ्पूर मुल्लै (सन् १९९१या संकिपा)
कऱ्पूर मुल्लै छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९१य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
कलियुग महाभारतं (सन् १९७९या संकिपा)
कलियुग महाभारतं  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७९य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
पुचः:तेलुगु संकिपा
मोह्पदा वा वसम्बे
मोह्पदा वा वसम्बे (अंग्रेजी:Mohpada Alias Wasambe), भारतयागु महाराष्ट्र राज्ययागु  रायगढ जिल्लायागु छगु  सहर खः।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं मोह्पदा वा वसम्बे शहरयागु जनसंख्या ८७३५ खः। थुकिली मिजंत ५४%, व मिसात ४६% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७६% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ८०% दु, व मिसातेगु साक्षरता ७१% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया मोह्पदा वा वसम्बे यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १६% ६ दं स्वया म्हो जु।
आमनस्क
आमनस्क छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
कर्णाली अञ्चल
कर्णाली अञ्चल नेपाःया मध्यपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रया छगू अञ्चल ख।
जिल्ला
थ्व अञ्चलय् दूगु जिल्लात थ्व कथं दु-
राप्ती अञ्चल
थ्व नेपा:यागु छगु अञ्चल खः।
आली, पोखरी तहसील
आली भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  चमोली जनपदया  पोखरी तहसीलया छगु गां ख। सकल भारतया ६३८५९६ गां व उत्तराखण्डया १६८२६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् गढवाली मनुतेगु उपस्थिति दु। थ्व थासय् भारोपेली भाषा परिवारया पहाडी भाषाया गढवाली भाषा आपालं छ्येलिगु या।
इतिहास
हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् थ्व थाय्‌ दूगु थाय्‌यात न्हापानिसें हे ऋषिमुनितेगु तपोभूमिया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। ऐतिहासिक वर्णन कथं थ्व थाय् रजौटातेगु अधीनय दूगु ५२गढय् छगूलि ला। लिपा अजय पालया नेतृत्वय् पलिस्था जूगु गढवाल अधिराज्यय् थ्व थाय्‌ लावन। थ्व धुंका नेपाःया एकिकरण अभियानय् थ्व थाय्‌ नेपाःया अधीनय् लावन व येँ केन्द्रित नेपाःया छगू भूभागया रुपय् थ्व थाय्‌ स्थापित जुल। लिपा ब्रिटिसतेसं डिभाइड एण्ड रुलया नीतिकथं गढवालया स्थानीय क्षेत्रीयतेत थःगु पक्षय् कया नेपामि गोर्खा सेनानाप ल्वाकल। थ्व ल्वापूया लिच्वया कथं सुगौली सन्धि जुल व थ्व थाय्‌ नेपाःस्वया पृथक जुल। बिस्तारं ब्रिटिसतेसं थ्व थाय्‌यात थःगु प्रभावय् काल। ब्रिटिसतेसं भारत त्वते धुंका थ्व थाय्‌ उत्तर प्रदेश राज्यय् लाःवन। लिपा नोभेम्बर ९, सन् २०००य् थ्व थाय्‌ उत्तराखण्ड राज्यया कुमाँउ विभागय् लावन।
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  चमोली जनपदया  पोखरी तहसीलय् ला। थ्व छगू पहाडी थाय्‌ ख। थ्व थासय् ग्रीष्म ॠतु ग्रेगोरियन पात्रोया मार्च निसें मध्य जुन तक्क जुइ। वर्षा ॠतु मध्य जुन निसें अगस्ट तक्क जुइ। थ्व ईले बंगालया खाडीं वैगु फसं मनसुन वृष्टि याकी। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क शीत ॠतु जुइ। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क तापक्रम म्हो जुया वनि व ज्यानुवरीइ सिक्क चिकुइ। फेब्रुवरी तक्क चिकुला दयाच्वनि व मार्चं निसें तापमान अप्वया वइ।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय् बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। नापं पहाडी लागाय् दूगु थाय्‌ जूगुलिं थ्व थासय् पर्यटन, जडिबुटी आदिया नं सम्भाव्यता मदूगु मखु। भारतया उत्तराखण्ड राज्यया मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
संस्कृति
थ्व थाय्‌ पौराणिक काल निसें हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् च्वयातःगु हिमालय तपोभूमि खण्डय् लाःगु जूगुलिं थन हिन्दू धर्म व थ्व धर्म नाप स्वापू दूगु संस्कृतिया प्रभाव यक्व खने दु।
भाषा
भाषिक रुपय् थ्व थासय्‌ भारोपेली भाषा परिवारया इन्डो-इरानीया इन्डो-आर्यनया पहाडी भाषा पुचःया भाषातेगु छ्येला थन यक्व खने दु। थुकिलि मू कथं गढवाली भाषाया थी-थी भाषिका छ्येलिगु या। थ्व नापं थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली, कुमाँउ आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
उमरिया तखतपुर मण्डल
उमरिया तखतपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया विलासपुर जिल्लाया तखतपुर मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:तखतपुर मण्डल, विलासपुर जिल्ला
सिखौना
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं सिखौना यागु जनसंख्या ३८९९ खः। थुकिली मिजंत ५२%, व मिसात ४८% दु।
सन् ५५३
५५३ ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु साधारण दँ खः।
अक्टोबर-डिसेम्बर
पुचः:५५३ पुचः:दँ
कोइन सेन्टर, इलियोनोई
कोइन सेन्टर संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इलियोनोई राज्ययागु छगु सिडिपि खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ९०६ दु धासा थ्व थासे ३५६ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ४१.४०७७ उत्तर व देशान्तर ९०.५६४१८७ पश्चिम खः । थ्व थासे ४६४२८६४ वर्ग मिटर (१.७९२६२ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
लुम्बिनी अञ्चल
लुम्बिनी अञ्चल थ्व नेपा:यागु छगु अञ्चल खः।
कण्काट्चि (सन् १९७१या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
मुन्नेऱ्ऱं (मलयालम संकिपा)
मुन्नेऱ्ऱं (मलयालम भाषा:മുന്നേറ്റം) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८१य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
कावल् निलैयम् (सन् १९९१या संकिपा)
कावल् निलैयम्  छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९१य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
मार्बल, कोलोर्याडो
मार्बल संयुक्त राज्य अमेरिकायागु कोलोर्याडो राज्ययागु छगु टाउन खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या १०५ दु धासा थ्व थासे ७४ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३९.०७२२७४ उत्तर व देशान्तर १०७.१८९५१६ पश्चिम खः । थ्व थासे ९६३७९८ वर्ग मिटर (०.३७२१२५ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
लिधंसा
पुचः:कोलोर्याडोयागु शहर
खं
खं छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
कार्ल्सबाद, क्यालिफोर्निया
कार्ल्सबाद संयुक्त राज्य अमेरिकायागु क्यालिफोर्निया राज्ययागु छगु सिटी खः।
हौन्चौर
हौन्चौर नेपा:यागु सगरमाथा अञ्चलयागु खोटाङ जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे ४९४ खा छेँ दु।
कार्ल्सबाद, क्यालिफोर्निया
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ७८२४७ दु धासा थ्व थासे ३३७९८ खा छें दु ।
हौन्चौर
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं हौन्चौर यागु जनसंख्या २६२३ खः। थुकिली मिजंत ४८%, व मिसात ५२% दु।
कार्ल्सबाद, क्यालिफोर्निया
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३३.१२१९९ उत्तर व देशान्तर ११७.२९६८११ पश्चिम खः । थ्व थासे ९६९५७१३४ वर्ग मिटर (३७.४३५३६ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ८६९०१४७ वर्ग मिटर (३.३५५२८५ वर्ग माइल) ल दु ।
लिधंसा
पुचः:क्यालिफोर्नियायागु शहर
गण्डकी अञ्चल
थ्व नेपा:यागु छगु अञ्चल खः।
पुचः:नेपा:यागु अञ्चल
मोकामेह
मोकामेह (अंग्रेजी:Mokameh), भारतयागु बिहार राज्ययागु  पटना जिल्लायागु छगु सहर इलाका खः।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं मोकामेह शहरयागु जनसंख्या ५६,४०० खः। थुकिली मिजंत ५३%, व मिसात ४७% दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १६% ६ दं स्वया म्हो जु।
कल्याणि (सन् १९७९या संकिपा)
कल्याणि  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७९य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
पुचः:तेलुगु संकिपा
सन् ५५४
५५४ ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु साधारण दँ खः।
अजबनगर, सुरजपुर मण्डल
अजबनगर, सुरजपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया सरगुजा जिल्लाया सुरजपुर मण्डलया छगू गां ख।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:सुरजपुर मण्डल, सरगुजा जिल्ला
चॆगिरॆड्डिपाडु (कृष्णा)
चॆगिरॆड्डिपाडु भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु कृष्णा जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् जि.कॊंडूरु मण्डलय् ला।
भूगोल
कृष्णा जिल्लायागु अक्षांश १५.४३' निसें १६.१०' उत्तर व देशान्तर ८०.००' निस ८१.३३' पूर्वय् ला । थ्व थाय् कृष्णा जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
कुलमा कुणमा (सन् १९७१या संकिपा)
कुलमा कुणमा छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७१य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
नथेडगाँव, राजगढी तहसील
नथेडगाँव भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  उत्तरकाशी जनपदया  राजगढी तहसीलया छगु गां ख।
मण्डलवार सूचं
मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
क्रेनभिल, इलियोनोई
क्रेनभिल संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इलियोनोई राज्ययागु छगु भिलेज खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ९९२ दु धासा थ्व थासे ४५९ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३७.७४८७६१ उत्तर व देशान्तर ८९.०६५७१८ पश्चिम खः । थ्व थासे ३६१८९४४ वर्ग मिटर (१.३९७२८२ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
कुऱुम्पुक्कारऩ् (सन् १९९१या संकिपा)
कुऱुम्पुक्कारऩ् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९१य् पिहांवगु खः।