cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
मंत्रस्य
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
कोण्डापुरम् मण्डल, कडप जिल्ला
कोण्डापुरम् मण्डल (तेलुगु: కొండాపురం ) भारतया आन्ध्रप्रदेश राज्यया  कडप जिल्लाया छगु मण्डल ख।
भूगोल
थ्व मण्डलया थाय् थ्व कथं दु-* अनंतपुरं (कडप)
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् तेलुगु भाषा ख। तेलुगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
पिनेया स्वापू
కొండాపురం
बसौर, डीडीहाट तहसील
बसौर भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  पिथौरागढ जनपदया  डीडीहाट तहसीलया छगु गां ख। सकल भारतया ६३८५९६ गां व उत्तराखण्डया १६८२६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् कुमाँउ जातिया मनुतेगु उपस्थिति दु। थ्व थासय् भारोपेली भाषा परिवारया पहाडी भाषाया कुमाँउ भाषा आपालं छ्येलिगु या।
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  पिथौरागढ जनपदया  डीडीहाट तहसीलय् ला। थ्व छगू पहाडी थाय्‌ ख। थ्व थासय् ग्रीष्म ॠतु ग्रेगोरियन पात्रोया मार्च निसें मध्य जुन तक्क जुइ। वर्षा ॠतु मध्य जुन निसें अगस्ट तक्क जुइ। थ्व ईले बंगालया खाडीं वैगु फसं मनसुन वृष्टि याकी। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क शीत ॠतु जुइ। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क तापक्रम म्हो जुया वनि व ज्यानुवरीइ सिक्क चिकुइ। फेब्रुवरी तक्क चिकुला दयाच्वनि व मार्चं निसें तापमान अप्वया वइ।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय् बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। नापं पहाडी लागाय् दूगु थाय्‌ जूगुलिं थ्व थासय् पर्यटन, जडिबुटी आदिया नं सम्भाव्यता मदूगु मखु। भारतया उत्तराखण्ड राज्यया मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
संस्कृति
थ्व थाय्‌ पौराणिक काल निसें हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् च्वयातःगु हिमालय तपोभूमि खण्डय् लाःगु जूगुलिं थन हिन्दू धर्म व थ्व धर्म नाप स्वापू दूगु संस्कृतिया प्रभाव यक्व खने दु।
भाषा
भाषिक रुपय् थ्व थासय्‌ भारोपेली भाषा परिवारया इन्डो-इरानीया इन्डो-आर्यनया पहाडी भाषा पुचःया भाषातेगु छ्येला थन यक्व खने दु। थुकिलि मू कथं कुमाँउ भाषाया थी-थी भाषिका छ्येलिगु या। थ्व नापं थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली, गढवाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
ख्वीड-कफो०३, पौडी तहसील
ख्वीड-कफो०३ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  पौड़ी जनपदया  पौडी तहसीलया छगु गां ख। सकल भारतया ६३८५९६ गां व उत्तराखण्डया १६८२६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् गढवाली मनुतेगु उपस्थिति दु। थ्व थासय् भारोपेली भाषा परिवारया पहाडी भाषाया गढवाली भाषा आपालं छ्येलिगु या।
इतिहास
हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् थ्व थाय्‌ दूगु थाय्‌यात न्हापानिसें हे ऋषिमुनितेगु तपोभूमिया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। ऐतिहासिक वर्णन कथं थ्व थाय् रजौटातेगु अधीनय दूगु ५२गढय् छगूलि ला। लिपा अजय पालया नेतृत्वय् पलिस्था जूगु गढवाल अधिराज्यय् थ्व थाय्‌ लावन। थ्व धुंका नेपाःया एकिकरण अभियानय् थ्व थाय्‌ नेपाःया अधीनय् लावन व येँ केन्द्रित नेपाःया छगू भूभागया रुपय् थ्व थाय्‌ स्थापित जुल। लिपा ब्रिटिसतेसं डिभाइड एण्ड रुलया नीतिकथं गढवालया स्थानीय क्षेत्रीयतेत थःगु पक्षय् कया नेपामि गोर्खा सेनानाप ल्वाकल। थ्व ल्वापूया लिच्वया कथं सुगौली सन्धि जुल व थ्व थाय्‌ नेपाःस्वया पृथक जुल। बिस्तारं ब्रिटिसतेसं थ्व थाय्‌यात थःगु प्रभावय् काल। ब्रिटिसतेसं भारत त्वते धुंका थ्व थाय्‌ उत्तर प्रदेश राज्यय् लाःवन। लिपा नोभेम्बर ९, सन् २०००य् थ्व थाय्‌ उत्तराखण्ड राज्यया कुमाँउ विभागय् लावन।
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  पौड़ी जनपदया  पौडी तहसीलय् ला। थ्व छगू पहाडी थाय्‌ ख। थ्व थासय् ग्रीष्म ॠतु ग्रेगोरियन पात्रोया मार्च निसें मध्य जुन तक्क जुइ। वर्षा ॠतु मध्य जुन निसें अगस्ट तक्क जुइ। थ्व ईले बंगालया खाडीं वैगु फसं मनसुन वृष्टि याकी। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क शीत ॠतु जुइ। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क तापक्रम म्हो जुया वनि व ज्यानुवरीइ सिक्क चिकुइ। फेब्रुवरी तक्क चिकुला दयाच्वनि व मार्चं निसें तापमान अप्वया वइ।
संस्कृति
थ्व थाय्‌ पौराणिक काल निसें हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् च्वयातःगु हिमालय तपोभूमि खण्डय् लाःगु जूगुलिं थन हिन्दू धर्म व थ्व धर्म नाप स्वापू दूगु संस्कृतिया प्रभाव यक्व खने दु।
भाषा
भाषिक रुपय् थ्व थासय्‌ भारोपेली भाषा परिवारया इन्डो-इरानीया इन्डो-आर्यनया पहाडी भाषा पुचःया भाषातेगु छ्येला थन यक्व खने दु। थुकिलि मू कथं गढवाली भाषाया थी-थी भाषिका छ्येलिगु या। थ्व नापं थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली, कुमाँउ आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
शिव शक्ति (सन् १९८८या संकिपा)
शिव शक्ति हिन्दी भाषाया छगू नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८८य् पिहांवःगु खः।
अणू, त्यूनी तहसील
अणू भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  देहरादून जनपदया  त्यूनी तहसीलया छगु गां ख। सकल भारतया ६३८५९६ गां व उत्तराखण्डया १६८२६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् गढवाली मनुतेगु उपस्थिति दु। थ्व थासय् भारोपेली भाषा परिवारया पहाडी भाषाया गढवाली भाषा आपालं छ्येलिगु या।
शिव शक्ति (सन् १९८८या संकिपा)
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
अणू, त्यूनी तहसील
इतिहास
हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् थ्व थाय्‌ दूगु थाय्‌यात न्हापानिसें हे ऋषिमुनितेगु तपोभूमिया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। ऐतिहासिक वर्णन कथं थ्व थाय् रजौटातेगु अधीनय दूगु ५२गढय् छगूलि ला। लिपा अजय पालया नेतृत्वय् पलिस्था जूगु गढवाल अधिराज्यय् थ्व थाय्‌ लावन। थ्व धुंका नेपाःया एकिकरण अभियानय् थ्व थाय्‌ नेपाःया अधीनय् लावन व येँ केन्द्रित नेपाःया छगू भूभागया रुपय् थ्व थाय्‌ स्थापित जुल। लिपा ब्रिटिसतेसं डिभाइड एण्ड रुलया नीतिकथं गढवालया स्थानीय क्षेत्रीयतेत थःगु पक्षय् कया नेपामि गोर्खा सेनानाप ल्वाकल। थ्व ल्वापूया लिच्वया कथं सुगौली सन्धि जुल व थ्व थाय्‌ नेपाःस्वया पृथक जुल। बिस्तारं ब्रिटिसतेसं थ्व थाय्‌यात थःगु प्रभावय् काल। ब्रिटिसतेसं भारत त्वते धुंका थ्व थाय्‌ उत्तर प्रदेश राज्यय् लाःवन। लिपा नोभेम्बर ९, सन् २०००य् थ्व थाय्‌ उत्तराखण्ड राज्यया कुमाँउ विभागय् लावन।
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  देहरादून जनपदया  त्यूनी तहसीलय् ला। थ्व छगू पहाडी थाय्‌ ख। थ्व थासय् ग्रीष्म ॠतु ग्रेगोरियन पात्रोया मार्च निसें मध्य जुन तक्क जुइ। वर्षा ॠतु मध्य जुन निसें अगस्ट तक्क जुइ। थ्व ईले बंगालया खाडीं वैगु फसं मनसुन वृष्टि याकी। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क शीत ॠतु जुइ। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क तापक्रम म्हो जुया वनि व ज्यानुवरीइ सिक्क चिकुइ। फेब्रुवरी तक्क चिकुला दयाच्वनि व मार्चं निसें तापमान अप्वया वइ।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय् बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। नापं पहाडी लागाय् दूगु थाय्‌ जूगुलिं थ्व थासय् पर्यटन, जडिबुटी आदिया नं सम्भाव्यता मदूगु मखु। भारतया उत्तराखण्ड राज्यया मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
संस्कृति
थ्व थाय्‌ पौराणिक काल निसें हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् च्वयातःगु हिमालय तपोभूमि खण्डय् लाःगु जूगुलिं थन हिन्दू धर्म व थ्व धर्म नाप स्वापू दूगु संस्कृतिया प्रभाव यक्व खने दु।
भाषा
भाषिक रुपय् थ्व थासय्‌ भारोपेली भाषा परिवारया इन्डो-इरानीया इन्डो-आर्यनया पहाडी भाषा पुचःया भाषातेगु छ्येला थन यक्व खने दु। थुकिलि मू कथं गढवाली भाषाया थी-थी भाषिका छ्येलिगु या। थ्व नापं थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली, कुमाँउ आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
सि
सि छगू प्रकारया नसा ख। थ्व नसा स्वांह्वैगु माया तन्तु ख। आपालं याना थ्व नसा स्वांह्वैगु माया ओभरी जुइ।
स्वयादिसँ
पुचः:नसा पुचः:सि
महरगांव मल्ला, भिकियासैण तहसील
महरगांव मल्ला भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  अल्मोड़ा जनपदया  भिकियासैण तहसीलया छगु गां ख।
मण्डलवार सूचं
मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
सीताराम एस. जाजू
'''सीताराम एस. जाजू''' भारतया संविधान सभाया छम्ह सदस्य ख। वय्‌कः मध्य भारत क्षेत्रया प्रतिनिधित्त्व याना संविधान सभाया सदस्य जुया दिगु ख।
पिनेया स्वापू
पुचः: भारतया संविधान
एओर्तिक दिसेक्सन
एओर्तिक दिसेक्सन छगु मेदिकल इमर्जेन्सी ख। थ्व अवस्थाय् एओर्ताया छुं सतह बाया हि सतहतेगु दथुइ वनि। थ्व छगू मेदिकल इमर्जेन्सी ख। बांलाक्क उपचार याःसां थ्व अवस्थां याना मनु छकलं हे सी फु। दिसेक्सनं याना एओर्टा पूवंकः बाःसा (स्वंगु हे तहय् बायावंसा) छकलं यक्व हि बाहा वनी। एरोर्टिक दिसेक्सनं हि धों रप्चर (rupture) जुसा ८०% मोर्टालिटी रेट दै नापं ५०% उसाँय् मदुपिं अस्पताल थ्यने न्ह्यः हे सी धुंकी। दिसेक्सन ६ से मि  थ्यंसा उसाँय् मदुमेसित आकस्मिक शल्यक्रिया यायेमा। थ्व शल्यक्रिया यायेत २० घौ तक्कया ई मा। उसाँय् मदुमेसियात वासः बिया ३न्हु तक्क कोमाय् तैगु या।
म्हसीका
दक्वं आर्तरीय् थें एओर्टा स्वंगु तह जाना दयाच्वंगु दै। त्युनिका इन्तिमा हियागु बाहा नापं प्रत्यक्ष स्वापूय् दयाच्वनि। थ्व सतह आपा कथं इन्दोथेलियल सेलं देकातगु दै। मेगु तह त्युनिका मिदिया ख। थ्व दथुयागु सतह स्मूथ मसल व इलास्तिक तिस्युं देकी। दक्ले पिनेया तह त्युनिका एद्भेन्तिसिया ख। थ्व तह कनेक्तिभ तिस्यु नं देकी।
एओर्तिक दिसेक्सनय् हि इन्तिमा तहं दुहां वया मिदियाय् थ्यनि। हियागु बाहां मिदियायात खुनाछ्वया अप्व हि मुंकिगु थाय् देकी। थन्यागु थाय् एओर्ताया हाकय् थी-थी हाकः तक्क दयाच्वने फु। थ्व कथं एओर्ताया हाकः बायावनेबिले नुगःया दिशाय्, नुगः विपरित दिशाय् वा निगु हे दिशाय् वने फु। इन्तिमाय् घा आपालं एओर्तिक भाल्भ स्वया १०० मि मि दुनेया दुरीय् दयाच्वनि।
एओर्तिक दिसेक्सनया मू खतरा एओर्ता मुइगु ख। एओर्ता मुया तच्वगु हि बाहा वना मनु सी फु।
बायेगु व्यवस्था
एओर्तिक दिसेक्सनया वर्णन यायेत थी-थी कथंया बायेज्या न्ह्यब्वगु खने दु। थन्यागु बायेज्याय् आपालं दिसेक्सनया एनाटोमी वा लक्षणया विकास जुया गुलि ई धुंका उसाँय् मदुम्ह अस्पताल थ्यन, उकिया आधारय् देकातःगु खने दु।
दिबेकी बायेगु व्यवस्था
थ्व व्यवस्थाया नां सर्जन व एओर्तिक दिसेक्सन ल्वेमि माइकल इ दिबेकीया नामे तःगु ख। थ्व व्यवस्थाय् एओर्तिक दिसेक्सनया एनातोमिकल देस्क्रिप्सन बी। थ्व व्यवस्थाय् दिसेक्सनया वर्गीकरण वास्तविक इन्तिमल घाःया थाय् व दिसेक्सनया मात्राया आधारय् याइ (थाय्‌ एस्सेन्दिङ्ग एओर्ता, दिस्सेन्दिङ्ग एओर्ता वा निगु हे जुइफु )
स्ट्यानफर्द बायेगु व्यवस्था
एस्सेन्दिङ्ग एओर्ता सम्बन्धित दु/मदुया आधारय् २ गु पुचले विभाजित यानातगु दु, क्रमशः A व B।
प्याथोफिजियोलोजी
एओर्तिक दिसेक्सनया न्ह्यथनिगु झाका एओर्ताया इन्तिमा गुइगु ख। एओर्ताया उच्च रक्तचापं याना हि मिदियाय् गुयाच्वंगु थासं दुहां वनि। हि बाहां याना गुयावंगु घा झन तच्वया वनि। थ्व कथं तच्वना प्रोक्जिमल्ली (नुगः नापं) वा दिस्तल्ली (नुगः स्वया विपरित दिशाय् ) वा निगु हे दिशाय् वने फु। हि मिदियाय् दुहां वना स्युदोएन्युरिजम देकी। फल्स ल्युमेन व ट्रु ल्युमेनयात इन्तिमल तन्तुया छगू सतहं बाना तइ। थन्यागु तहयात इन्तिमल फ्ल्याप धाइ।
एओर्तिक दिसेक्सन आपा याना इन्तिमल टियरं न्ह्यथनि व थन्यागु टियर एसेन्दिङ्ग एओर्ता (६५%), एओर्तिक आर्क (१०%), वा दिसेन्दिङ्ग एओर्ताया लिगामेन्तम एओर्तिओसम् (२०%)य् आपालं खने दइ।
इन्तिमल टियर छाय् जुइ धका बांलाक्क मस्युसां थुलि खं सी दु कि थन्यागु टियरय् मिदिया देकिगु कोल्याजेन व इल्यास्तिनया दिजेनेरेसन जुइ। थुकियात सिस्तिक मेदियल नेक्रोसिस धाइ व थन्यागु अवस्था आपालं मार्फान सिन्द्रम व एह्लर्स-दान्लोज सिन्द्रमय् खने दै।
थ्यं-मथ्यं १३% एओर्तिक दिसेक्सनय् इन्तिमल टियरया छुं निशान मलु। थन्यागु अवस्थाय् न्ह्यथनिगु कारक छगू इन्ट्राम्युरल हेमातोमा (मिदिया दुनेया हेमोरेजं याना) जुइगु धइगु विश्वास दु। थन्यागु अवस्थाय् ट्रु व फल्स ल्युमेनय् छुं नं स्पष्ट स्वापू मदइगुलिं थन्यागु अवस्थाय् एओर्तोग्राफी छ्य्‌ला डायग्नोज याये थाकु। इन्त्राम्युरल हेमातोमां याःगु एओर्तिक दिसेक्सनयात इन्तिमल टियरं याःगु एओर्तिक दिसेक्सनयात थें हे याना व्यवहार यायेमा।
कारक
एओर्तिक दिसेक्सन हाइपरतेन्सन व थी-थी कनेक्तिभ तन्तुया ल्वे नाप स्वापू दूगु ल्वे ख। थ्व ल्वे म्हो अवस्थाय् भास्कुलाइतिसनाप नं सम्बन्धित जु। नापं चेस्ट ट्रमाया लिच्वःया कथं नं थ्व ल्वे जुइफु। थ्व ल्वे दैपिं आपालं ल्वमिइ हाइपरतेन्सन दयाच्वनि।
थ्व ल्वे दकले अप्व ५०दँ निसें ७०दँया मनुइ खनेदु। थ्व ल्वे मिसा स्वया मिजंय् निच्वः अप्व खनेदु (लैंगिक अनुपात मिजं:मिसा=२:१) । ४०दँ स्वया म्हो दँया मिसाय् थ्व ल्वे मचा प्वाथय् दइ बिले (३गु त्राइमेस्तर व पोस्तपार्तम ईले) खनेदु।
थ्व ल्वचं कापिं मनुइ ७-१४% तक्क मनुइ बाइकस्पिद एओर्तिक भाल्भ दयाच्वनि। These individuals are prone to dissection in the ascending aorta. The risk of dissection in individuals with bicuspid aortic valve is not associated with the degree of stenosis of the valve.
मार्फान सिन्द्रम is noted in 5-9% of individuals who suffer from aortic dissection. In this subset, there is an increased incidence in young individuals. Individuals with Marfan syndrome tend to have aneurysms of the aorta and are more prone to proximal dissections of the aorta.
Turner syndrome also increases the risk of aortic dissection, by aortic root dilatation.
Chest trauma leading to aortic dissection can be divided into two groups based on etiology: blunt chest trauma (commonly seen in car accidents) and iatrogenic. Iatrogenic causes include trauma during cardiac catheterization or due to an intra-aortic balloon pump.
Aortic dissection may be a late sequalae of cardiac surgery. 18% of individuals who present with an acute aortic dissection have a history of open heart surgery. Individuals who have undergone aortic valve replacement for aortic insufficiency are at particularly high risk. This is because aortic insufficiency causes increased blood flow in the ascending aorta. This can cause dilatation and weakening of the walls of the ascending aorta.
लक्षण
About 96% of individuals with aortic dissection present with severe pain that had a sudden onset. It may be described as tearing in nature, or stabbing or sharp in character. 17% of individuals will feel the pain migrate as the dissection extends down the aorta. The location of pain is associated with the location of the dissection. Anterior chest pain is associated with dissections involving the ascending aorta, while intrascapular (back) pain is associated with descending aortic dissections. If the pain is pleuritic in nature, it may suggest acute pericarditis due to hemorrhage into the pericardial sac.
Individuals with aortic dissection who do not present with pain have chronic dissection.
Less common symptoms that may be seen in the setting of aortic dissection include congestive heart failure (7%), syncope (9%), cerebrovascular accident (3-6%), ischemic peripheral neuropathy, paraplegia, cardiac arrest, and sudden death. If the individual had a syncopal episode, about half the time it is due to hemorrhage into the pericardium leading to pericardial tamponade.
Neurologic complications of aortic dissection (i.e., cerebrovascular accident (CVA) and paralysis) are due to involvement of one or more arteries supplying portions of the central nervous system.
If the aortic dissection involves the abdominal aorta, compromise of the branches of the abdominal aorta are possible. In abdominal aortic dissections, compromise of one or both renal arteries occurs in 5-8% of cases, while mesenteric ischemia (ischemia of the large intestines) occurs 3-5% of the time.
ब्लड प्रेसर भिन्नता
While many patients with an aortic dissection have a history of hypertension, the blood pressure is quite variable at presentation with acute aortic dissection, and tends to be higher in individuals with a distal dissection. In individuals with a proximal aortic dissection, 36% present with hypertension, while 25% present with hypotension. In those that present with distal aortic dissections, 70% present with hypertension while 4% present with hypotension.
Severe hypotension at presentation is a grave prognostic indicator. It is usually associated with pericardial tamponade, severe aortic insufficiency, or rupture of the aorta. Accurate measurement of the blood pressure is important. Pseudohypotension (falsely low blood pressure measurement) may occur due to involvement of the brachiocephalic artery (supplying the right arm) or the left subclavian artery (supplying the left arm).
एओर्टिक इन्सफिसियन्सी
Aortic insufficiency (AI) occurs in 1/2 to 2/3 of ascending aortic dissections, and the murmur of aortic insufficiency is audible in about 32% of proximal dissections. The intensity (loudness) of the murmur is dependent on the blood pressure and may be inaudible in the event of hypotension.
There are multiple etiologies for AI in the setting of ascending aortic dissection. The dissection may dilate the annulus of the aortic valve, so that the leaflets of the valve cannot coapt. Another mechanism is that the dissection may extend into the aortic root and detach the aortic valve leaflets. The third mechanism is that if there was an extensive intimal tear, the intimal flap may prolapse into the LV outflow tract, causing intimal intussusception into the aortic valve preventing proper valve closure.
मायोकार्दियल इन्फार्क्सन
Myocardial infarction (heart attack) occurs in 1-2% of aortic dissections. The etiology of the infarction is involvement of the coronary arteries (the arteries that supply the heart) in the dissection. The right coronary artery is involved more commonly than the left coronary artery. If the myocardial infarction is treated with thrombolytic therapy, the mortality increases to over 70%, mostly due to hemorrhage into the pericardial sac causing pericardial tamponade.
Because aortic dissection may present to the emergency room physician similar to a myocardial infarction, the physician must be careful to make the proper diagnosis prior to initiating treatment for myocardial infarction, since the treatment regimen for myocardial infarction can be lethal to an individual presenting with aortic dissection.
प्ल्युरल इफ्युजन
A pleural effusion (fluid collection in the space between the lungs and the chest wall or diaphragm) can be due to either blood from a transient rupture of the aorta or fluid due to an inflammatory reaction around the aorta. If a pleural effusion were to develop due to an aortic dissection, it is more commonly in the left hemithorax rather than the right hemithorax.
डायाग्नोसिस
Because of the varying symptoms and signs of aortic dissection depending on the initial intimal tear and the extent of the dissection, the proper diagnosis is sometimes difficult to make.
In an individual with chest pain radiating to the back, the differentials to consider include:
While taking a good history from the individual may be strongly suggestive of an aortic dissection, the diagnosis cannot always be made by history and physical signs alone. Often the diagnosis is made by visualization of the intimal flap on a diagnositic imaging test. Common tests used to diagnose an aortic dissection include a CAT scan of the chest with iodinated contrast material and a trans-esophageal echocardiogram. Other tests that may be used include an aortogram or magnetic resonance angiogram (MRA) of the aorta. Each of these test have varying pros and cons and they do not have equal sensitivities and specificities in the diagnosis of aortic dissection.
In general, the imaging technique chosen is based on the pre-test likelihood of the diagnosis, availability of the testing modality, patient stability, and the sensitivity and specificity of the test.
चेस्ट एक्स से
Widening of the mediastinum on an x-ray of the chest has moderate sensitivity (67%) in the setting of an ascending aortic dissection. However, it has low specificity, as many other conditions can cause a widening of the mediastinum on chest x-ray.
The calcium sign is a finding on chest x-ray that suggests aortic dissection. It is the separation of the intimal calcification from the outer aortic soft tissue border by 10 mm.
Pleural effusions may be seen on chest x-ray. They are more commonly seen in descending aortic dissections. If seen, they are typically in the left hemithorax.
Another findings are obliteration of the aortic knob, depression of the left mainstem bronchus, loss of the paratracheal stripe, and tracheal deviation.
About 12%-20% of individuals presenting with an aortic dissection have a "normal" chest x-ray.
इ सी जी
There are no specific electrocardiographic findings associated with aortic dissection. About 1/3 of the time, the ECG will show signs of left ventricular hypertrophy, which is due to the long-standing hypertension seen in these individuals. Another 1/3 of the time the ECG would be considered "normal". If the ECG suggests cardiac ischemia in the setting of aortic dissection, involvement of the coronary arteries should be suspected.
बायोकेमिकल मार्कर
While there are currently no blood tests that can accurately diagnose aortic dissection, research has been performed into the serial measurement of monoclonal antibodies to smooth muscle myosin heavy chains that appears to be both sensitive and specific for aortic dissection. The sensitivity of this test is about 90% and the specificity is 97% within the first 12 hours of the beginning of the dissection, and this assay can accurately differentiate myocardial infarction from aortic dissection. This test is not currently available for the diagnosis of aortic dissection in the clinical setting.
एओर्टोग्राम
An aortogram involves placement of a catheter in the aorta and injection of contrast material while taking x-rays of the aorta. The procedure is known as aortography. The diagnosis of aortic dissection can be made by visualization of the intimal flap and flow of contrast material in both the true lumen and the false lumen.
The aortogram was previously considered the gold standard test for the diagnosis of aortic dissection, with a sensitivity of up to 88% and a specificity of about 94%. It is especially poor in the diagnosis of cases where the dissection is due to hemorrhage within the media without any initiating intimal tear.
The disadvantages of the aortogram are that it is an invasive procedure and it requires the use of iodinated contrast material.
कम्प्युतेद तोमोग्राफी एन्जियोग्राफी
Computed tomography angiography is a fast non-invasive test that will give an accurate three-dimensional view of the aorta. These images are produced by taking rapid thin cut slices of the chest and abdomen, and combining them in the computer to create cross-sectional slices. In order to delineate the aorta to the accuracy necessary to make the proper diagnosis, an iodinated contrast material is injected into a peripheral vein. Contrast is injected and the scan performed using a Bolus Tracking method. This is a type of scan timed to an injection, in order to capture the contrast as it enters the aorta. The scan will then follow the contrast as it flows though the vessel.
It has a sensitivity of 96 - 100% and a specificity of 96 to 100%. Disadvantages include the need for iodinated contrast material and the inability to diagnose the site of the intimal tear.
एम आर आइ
Magnetic resonance imaging (MRI) is currently the gold standard test for the detection and assessment of aortic dissection, with a sensitivity of 98% and a specificity of 98%. An MRI examination of the aorta will produce a three-dimensional reconstruction of the aorta, allowing the physician to determine the location of the intimal tear, the involvement of branch vessels, and locate any secondary tears. It is a non-invasive test, does not require the use of iodinated contrast material, and can detect and quantitate the degree of aortic insufficiency.
The disadvantage of the MRI scan in the face of aortic dissection is that it has limited availability and is often located only in the larger hospitals, and the scan is relatively time consuming. Due to the high intensity of the magnetic waves used during MRI, an MRI scan is contraindicated in individuals with metallic implants. In addition, many individuals experience claustrophobia while in the MRI scanning tube.
प्राकृतिक इतिहास
The risk of death is high in untreated aortic dissection. While the risk is highest in the first 24 hours of the event, those that survive the initial event still have an elevated mortality compared to age- and sex-matched controls.
First Aid and Pre-Hospital Life Support
It is unlikely that a lay-person will recognize this condition. Call for help and arrange for immediate transport via emergency medical services to advanced medical care. In wilderness first aid, immediate evacuation is imperative, by MEDEVAC to an advanced medical facility if available.
Transport immediately to a facility capable of emergency cardiac surgery such as a trauma center is suggested, not a community hospital without a surgical service. Supportive care including pain and blood pressure control should be provided en route to the medical center.
For Basic Life Support Providers (EMT-B or equivalent): Treat for shock by placing the patient in a modified Trendelenburg position and administering oxygen therapy. Despite chest pain, do not administer nitrates.
For Advanced Life Support Providers (EMT-I or EMT-P): Initiate the above BLS steps. Apply cardiac monitoring and establish intravenous therapy early. Titrate fluid to blood pressure, but do not use vasopressors. Record a diagnostic electrocardiogram to distinguish between aortic dissection and acute myocardial infarction. Do not administer thrombolytics. Analgesia should be accomplished with regard to the vasodilative effects of opioid analgesics such as morphine, fentanyl, and nalbuphine and should not be provided to a patient in decompensated shock.
Treatment
The risk of death due to aortic dissection is highest in the first few hours after the dissection begins, and decreases afterwards. Because of this, the therapeutic strategies differ for treatment of an acute dissection compared to a chronic dissection. An acute dissection is one in which the individual presents within the first two weeks. If the individual has managed to survive this window period, his prognosis is improved. About 66% of all dissections present in the acute phase.
In all individuals with aortic dissections, medication should be used to control high blood pressure, if present.
In the case of an acute dissection, once diagnosis has been confirmed, the choice of treatment depends on the location of the dissection. For ascending aortic dissection, surgical management is superior to medical management. On the other hand, in the case of an uncomplicated distal aortic dissections (including abdominal aortic dissections), medical management is preferred over surgical treatment
Individuals who present two weeks after the onset of the dissection are said to have chronic aortic dissections. These individuals have been self-selected as survivors of the acute episode, and can be treated with medical therapy as long as they are stable.
Medical management is appropriate in individuals with an uncomplicated distal dissection, a stable dissection isolated to the aortic arch, and stable chronic dissections. Patient selection for medical management is very important. Stable individuals who present with an acute distal dissection (typically treated with medical management) still have an 8 percent 30 day mortality.
VIDEO - What is New in the Treatment of Type B Aortic Dissection?, Girma Tefera, MD, speaks at the University of Wisconsin School of Medicine and Public Health.
Medical management
The prime consideration in the medical management of aortic dissection is strict blood pressure control. The target blood pressure should be a mean arterial pressure (MAP) of 60 to 75 mmHg. Another factor is to reduce the shear-force dP/dt (force of ejection of blood from the left ventricle).
To reduce the shear stress, a vasodilator such as sodium nitroprusside should be used with a beta blocker, such as esmolol, propranolol, or labetalol. The alpha-blocking properties of labetalol make it especially attractive in this situation.
If the individual has refractory hypertension (persistent hypertension on the maximum doses of three different classes of antihypertensive agents), involvement of the renal arteries in the aortic dissection plane should be considered.
Surgical management
Indications for the surgical treatment of aortic dissection include an acute proximal aortic dissection and an acute distal aortic dissection with one or more complications. Complications include compromise of a vital organ, rupture or impending rupture of the aorta, retrograde dissection into the ascending aorta, and a history of Marfan's syndrome or Ehlers-Danlos Syndrome.
The objective in the surgical management of aortic dissection is to resect (remove) the most severely damaged segments of the aorta, and to obliterate the entry of blood into the false lumen (both at the initial intimal tear and any secondary tears along the vessel). While excision of the intimal tear may be performed, it does not significantly change mortality.
Some methods of repair are:
A number of comorbid conditions increase the surgical risk of repair of an aortic dissection. These include:
Long term follow-up
The long term follow-up in individuals who survive aortic dissection involves strict blood pressure control. The relative risk of late rupture of an aortic aneurysm is 10 times higher in individuals who have uncontrolled hypertension, compared to individuals with a systolic pressure below 130 mmHg.
The risk of death is highest in the first two years after the acute event, and individuals should be followed closely during this time period. 29% of late deaths following surgery are due to rupture of either the dissecting aneurysm or another aneurysm. In addition, there is a 17% to 25% incidence of new aneurysm formation. This is typically due to dilatation of the residual false lumen. These new aneurysms are more likely to rupture, due to their thinner walls.
Famous victims
Survivors
पिनेया स्वापू
पुचः:कार्दियोलोजी पुचः:मेदिकल इमर्जेन्सी पुचः:भास्कुलर सर्जरी पुचः:मृत्युया कारक पुचः:ल्वे
मोमोतारो
मोमोतारो (जापानी लिपि: 桃太郎) छम्ह नांजाम्ह जापानी दन्त्यबाखंया नायः ख। वय्कःया नांया शाब्दिक अर्थ आरु तारो (तारो धाःगु छगू नांजाःगु जापानी मिजं नां ख)। मोमोतारोयात थी-थी सफू, संकिपा व मेमेगु साहित्यिक विधाया नायया रुपय् चित्रित याइगु नं या।
स्वयादिसँ
पुचः:जापानी बाखँ
शेरनी (सन् १९८८या संकिपा)
शेरनी हिन्दी भाषाया छगू नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८८य् पिहांवःगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
यादगिरि गुट्ट मण्डल, नालगोंडा जिल्ला
यादगिरि गुट्ट मण्डल (तेलुगु: యాదగిరి గుట్ట) भारतया आन्ध्रप्रदेश राज्यया नालगोंडा जिल्लाया छगु मण्डल ख।
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् तेलुगु भाषा ख। तेलुगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
क्षयात्‌
क्षयात्‌ छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
समचुम्बकशील
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
मंत्रेण
मंत्रेण छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
जुजु
जुजु धाःगु वंशानुगत रुपय् छगू निश्चित भूमिइ शासन याइम्ह मनु ख।
विन्स्टन, फ्लोरिडा
विन्स्टन संयुक्त राज्य अमेरिकायागु फ्लोरिडा राज्ययागु छगु सिडिपि खः।
जुजु
स्वयादिसँ
पुचः:राजनीति
विन्स्टन, फ्लोरिडा
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ९०२४ दु धासा थ्व थासे ४३५२ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश २८.०३८९९८ उत्तर व देशान्तर ८२.००३४७२ पश्चिम खः । थ्व थासे १४१११६७१ वर्ग मिटर (५.४४८५४७ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ३३७७ वर्ग मिटर (०.००१३०४ वर्ग माइल) ल दु ।
बलवन्त राय गोपालजी मेहता
बलवन्त राय गोपालजी मेहता भारतया संविधान सभाया छम्ह सदस्य ख। वय्‌कः सौराष्ट्र क्षेत्रया प्रतिनिधित्त्व याना संविधान सभाया सदस्य जुया दिगु ख।
चौडाकोट, श्री पूर्णागिरी टनकपुर तहसील
चौडाकोट भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  चम्पावत जनपदया  श्री पूर्णागिरी टनकपुर तहसीलया छगु गां ख।
मण्डलवार सूचं
मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
भटक्वाली, गैरसैण तहसील
भटक्वाली भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  चमोली जनपदया  गैरसैण तहसीलया छगु गां ख। सकल भारतया ६३८५९६ गां व उत्तराखण्डया १६८२६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् गढवाली मनुतेगु उपस्थिति दु। थ्व थासय् भारोपेली भाषा परिवारया पहाडी भाषाया गढवाली भाषा आपालं छ्येलिगु या।
इतिहास
हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् थ्व थाय्‌ दूगु थाय्‌यात न्हापानिसें हे ऋषिमुनितेगु तपोभूमिया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। ऐतिहासिक वर्णन कथं थ्व थाय् रजौटातेगु अधीनय दूगु ५२गढय् छगूलि ला। लिपा अजय पालया नेतृत्वय् पलिस्था जूगु गढवाल अधिराज्यय् थ्व थाय्‌ लावन। थ्व धुंका नेपाःया एकिकरण अभियानय् थ्व थाय्‌ नेपाःया अधीनय् लावन व येँ केन्द्रित नेपाःया छगू भूभागया रुपय् थ्व थाय्‌ स्थापित जुल। लिपा ब्रिटिसतेसं डिभाइड एण्ड रुलया नीतिकथं गढवालया स्थानीय क्षेत्रीयतेत थःगु पक्षय् कया नेपामि गोर्खा सेनानाप ल्वाकल। थ्व ल्वापूया लिच्वया कथं सुगौली सन्धि जुल व थ्व थाय्‌ नेपाःस्वया पृथक जुल। बिस्तारं ब्रिटिसतेसं थ्व थाय्‌यात थःगु प्रभावय् काल। ब्रिटिसतेसं भारत त्वते धुंका थ्व थाय्‌ उत्तर प्रदेश राज्यय् लाःवन। लिपा नोभेम्बर ९, सन् २०००य् थ्व थाय्‌ उत्तराखण्ड राज्यया कुमाँउ विभागय् लावन।
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  चमोली जनपदया  गैरसैण तहसीलय् ला। थ्व छगू पहाडी थाय्‌ ख। थ्व थासय् ग्रीष्म ॠतु ग्रेगोरियन पात्रोया मार्च निसें मध्य जुन तक्क जुइ। वर्षा ॠतु मध्य जुन निसें अगस्ट तक्क जुइ। थ्व ईले बंगालया खाडीं वैगु फसं मनसुन वृष्टि याकी। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क शीत ॠतु जुइ। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क तापक्रम म्हो जुया वनि व ज्यानुवरीइ सिक्क चिकुइ। फेब्रुवरी तक्क चिकुला दयाच्वनि व मार्चं निसें तापमान अप्वया वइ।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय् बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। नापं पहाडी लागाय् दूगु थाय्‌ जूगुलिं थ्व थासय् पर्यटन, जडिबुटी आदिया नं सम्भाव्यता मदूगु मखु। भारतया उत्तराखण्ड राज्यया मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
संस्कृति
थ्व थाय्‌ पौराणिक काल निसें हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् च्वयातःगु हिमालय तपोभूमि खण्डय् लाःगु जूगुलिं थन हिन्दू धर्म व थ्व धर्म नाप स्वापू दूगु संस्कृतिया प्रभाव यक्व खने दु।
भाषा
भाषिक रुपय् थ्व थासय्‌ भारोपेली भाषा परिवारया इन्डो-इरानीया इन्डो-आर्यनया पहाडी भाषा पुचःया भाषातेगु छ्येला थन यक्व खने दु। थुकिलि मू कथं गढवाली भाषाया थी-थी भाषिका छ्येलिगु या। थ्व नापं थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली, कुमाँउ आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
वाहन
वाहन छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
सवाई माधोपुर जिल्ला
' भारतया राजस्थान राज्यया छगू जिल्ला ख।
प्रशासनिक विभाजन
थ्व जिल्लाया तहसील व ग्रामीण जनसंख्या थ्व कथं दु-
स्वयादिसँ
पुचः:राजस्थानया जिल्ला
बडेना, गंगोलीहाट तहसील
बडेना भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  पिथौरागढ जनपदया  गंगोलीहाट तहसीलया छगु गां ख।
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
कैरवान करनपुर, सदर तहसील
कैरवान करनपुर भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  देहरादून जनपदया  सदर तहसीलया छगु गां ख। सकल भारतया ६३८५९६ गां व उत्तराखण्डया १६८२६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् गढवाली मनुतेगु उपस्थिति दु। थ्व थासय् भारोपेली भाषा परिवारया पहाडी भाषाया गढवाली भाषा आपालं छ्येलिगु या।
इतिहास
हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् थ्व थाय्‌ दूगु थाय्‌यात न्हापानिसें हे ऋषिमुनितेगु तपोभूमिया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। ऐतिहासिक वर्णन कथं थ्व थाय् रजौटातेगु अधीनय दूगु ५२गढय् छगूलि ला। लिपा अजय पालया नेतृत्वय् पलिस्था जूगु गढवाल अधिराज्यय् थ्व थाय्‌ लावन। थ्व धुंका नेपाःया एकिकरण अभियानय् थ्व थाय्‌ नेपाःया अधीनय् लावन व येँ केन्द्रित नेपाःया छगू भूभागया रुपय् थ्व थाय्‌ स्थापित जुल। लिपा ब्रिटिसतेसं डिभाइड एण्ड रुलया नीतिकथं गढवालया स्थानीय क्षेत्रीयतेत थःगु पक्षय् कया नेपामि गोर्खा सेनानाप ल्वाकल। थ्व ल्वापूया लिच्वया कथं सुगौली सन्धि जुल व थ्व थाय्‌ नेपाःस्वया पृथक जुल। बिस्तारं ब्रिटिसतेसं थ्व थाय्‌यात थःगु प्रभावय् काल। ब्रिटिसतेसं भारत त्वते धुंका थ्व थाय्‌ उत्तर प्रदेश राज्यय् लाःवन। लिपा नोभेम्बर ९, सन् २०००य् थ्व थाय्‌ उत्तराखण्ड राज्यया कुमाँउ विभागय् लावन।
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  देहरादून जनपदया  सदर तहसीलय् ला। थ्व छगू पहाडी थाय्‌ ख। थ्व थासय् ग्रीष्म ॠतु ग्रेगोरियन पात्रोया मार्च निसें मध्य जुन तक्क जुइ। वर्षा ॠतु मध्य जुन निसें अगस्ट तक्क जुइ। थ्व ईले बंगालया खाडीं वैगु फसं मनसुन वृष्टि याकी। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क शीत ॠतु जुइ। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क तापक्रम म्हो जुया वनि व ज्यानुवरीइ सिक्क चिकुइ। फेब्रुवरी तक्क चिकुला दयाच्वनि व मार्चं निसें तापमान अप्वया वइ।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय् बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। नापं पहाडी लागाय् दूगु थाय्‌ जूगुलिं थ्व थासय् पर्यटन, जडिबुटी आदिया नं सम्भाव्यता मदूगु मखु। भारतया उत्तराखण्ड राज्यया मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
संस्कृति
थ्व थाय्‌ पौराणिक काल निसें हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् च्वयातःगु हिमालय तपोभूमि खण्डय् लाःगु जूगुलिं थन हिन्दू धर्म व थ्व धर्म नाप स्वापू दूगु संस्कृतिया प्रभाव यक्व खने दु।
भाषा
भाषिक रुपय् थ्व थासय्‌ भारोपेली भाषा परिवारया इन्डो-इरानीया इन्डो-आर्यनया पहाडी भाषा पुचःया भाषातेगु छ्येला थन यक्व खने दु। थुकिलि मू कथं गढवाली भाषाया थी-थी भाषिका छ्येलिगु या। थ्व नापं थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली, कुमाँउ आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
जयसुखलाल हाथी
जयसुखलाल हाथी भारतया संविधान सभाया छम्ह सदस्य ख। वय्‌कः सौराष्ट्र क्षेत्रया प्रतिनिधित्त्व याना संविधान सभाया सदस्य जुया दिगु ख।
पिनेया स्वापू
पुचः: भारतया संविधान
नारायणदेवल, अल्मोडा तहसील
नारायणदेवल भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  अल्मोड़ा जनपदया  अल्मोडा तहसीलया छगु गां ख। सकल भारतया ६३८५९६ गां व उत्तराखण्डया १६८२६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् कुमाँउ जातिया मनुतेगु उपस्थिति दु। थ्व थासय् भारोपेली भाषा परिवारया पहाडी भाषाया कुमाँउ भाषा आपालं छ्येलिगु या।
इतिहास
हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् थ्व थाय्‌ दूगु थाय्‌यात न्हापानिसें हे ऋषिमुनितेगु तपोभूमिया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। ऐतिहासिक वर्णन कथं थ्व थासय् कुमाँउया स्थानीय कत्युरी वंशया जुजु, चन्द वंशया जुजु व डोटीया रायका पिंसं शासन याःगु खने दु। थ्व धुंका नेपाःया एकिकरण अभियानय् थ्व थाय्‌ नेपाःया अधीनय् लावन व येँ केन्द्रित नेपाःया छगू भूभागया रुपय् थ्व थाय्‌ स्थापित जुल। लिपा ब्रिटिसतेसं डिभाइड एण्ड रुलया नीतिकथं कुमाँउया स्थानीय क्षेत्रीयतेत थःगु पक्षय् कया नेपामि गोर्खा सेनानाप ल्वाकल। थ्व ल्वापूया लिच्वया कथं सुगौली सन्धि जुल व थ्व थाय्‌ नेपाःस्वया पृथक जुल। बिस्तारं ब्रिटिसतेसं थ्व थाय्‌यात थःगु कब्जाय् काल। ब्रिटिसतेसं भारत त्वते धुंका थ्व थाय्‌ उत्तर प्रदेश राज्यय् लाःवन। लिपा नोभेम्बर ९, सन् २०००य् थ्व थाय्‌ उत्तराखण्ड राज्यया कुमाँउ विभागय् लावन।
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  अल्मोड़ा जनपदया  अल्मोडा तहसीलय् ला। थ्व छगू पहाडी थाय्‌ ख। थ्व थासय् ग्रीष्म ॠतु ग्रेगोरियन पात्रोया मार्च निसें मध्य जुन तक्क जुइ। वर्षा ॠतु मध्य जुन निसें अगस्ट तक्क जुइ। थ्व ईले बंगालया खाडीं वैगु फसं मनसुन वृष्टि याकी। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क शीत ॠतु जुइ। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क तापक्रम म्हो जुया वनि व ज्यानुवरीइ सिक्क चिकुइ। फेब्रुवरी तक्क चिकुला दयाच्वनि व मार्चं निसें तापमान अप्वया वइ।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय् बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। नापं पहाडी लागाय् दूगु थाय्‌ जूगुलिं थ्व थासय् पर्यटन, जडिबुटी आदिया नं सम्भाव्यता मदूगु मखु। भारतया उत्तराखण्ड राज्यया मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
संस्कृति
थ्व थाय्‌ पौराणिक काल निसें हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् च्वयातःगु हिमालय तपोभूमि खण्डय् लाःगु जूगुलिं थन हिन्दू धर्म व थ्व धर्म नाप स्वापू दूगु संस्कृतिया प्रभाव यक्व खने दु।
मैलवरम् मण्डल, कडप जिल्ला
मैलवरम् मण्डल (तेलुगु: మైలవరం ) भारतया आन्ध्रप्रदेश राज्यया  कडप जिल्लाया छगु मण्डल ख।
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् तेलुगु भाषा ख। तेलुगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
पिनेया स्वापू
మైలవరం
भुरभुसी छुईखदान मण्डल
भुरभुसी छुईखदान मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया राजनांदगांव जिल्लाया छुईखदान मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
लक्ष्मीपुर, विकास नगर तहसील
इतिहास
हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् थ्व थाय्‌ दूगु थाय्‌यात न्हापानिसें हे ऋषिमुनितेगु तपोभूमिया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। ऐतिहासिक वर्णन कथं थ्व थाय् रजौटातेगु अधीनय दूगु ५२गढय् छगूलि ला। लिपा अजय पालया नेतृत्वय् पलिस्था जूगु गढवाल अधिराज्यय् थ्व थाय्‌ लावन। थ्व धुंका नेपाःया एकिकरण अभियानय् थ्व थाय्‌ नेपाःया अधीनय् लावन व येँ केन्द्रित नेपाःया छगू भूभागया रुपय् थ्व थाय्‌ स्थापित जुल। लिपा ब्रिटिसतेसं डिभाइड एण्ड रुलया नीतिकथं गढवालया स्थानीय क्षेत्रीयतेत थःगु पक्षय् कया नेपामि गोर्खा सेनानाप ल्वाकल। थ्व ल्वापूया लिच्वया कथं सुगौली सन्धि जुल व थ्व थाय्‌ नेपाःस्वया पृथक जुल। बिस्तारं ब्रिटिसतेसं थ्व थाय्‌यात थःगु प्रभावय् काल। ब्रिटिसतेसं भारत त्वते धुंका थ्व थाय्‌ उत्तर प्रदेश राज्यय् लाःवन। लिपा नोभेम्बर ९, सन् २०००य् थ्व थाय्‌ उत्तराखण्ड राज्यया कुमाँउ विभागय् लावन।
भुरभुसी छुईखदान मण्डल
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
लक्ष्मीपुर, विकास नगर तहसील
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  देहरादून जनपदया  विकास नगर तहसीलय् ला। थ्व छगू पहाडी थाय्‌ ख। थ्व थासय् ग्रीष्म ॠतु ग्रेगोरियन पात्रोया मार्च निसें मध्य जुन तक्क जुइ। वर्षा ॠतु मध्य जुन निसें अगस्ट तक्क जुइ। थ्व ईले बंगालया खाडीं वैगु फसं मनसुन वृष्टि याकी। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क शीत ॠतु जुइ। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क तापक्रम म्हो जुया वनि व ज्यानुवरीइ सिक्क चिकुइ। फेब्रुवरी तक्क चिकुला दयाच्वनि व मार्चं निसें तापमान अप्वया वइ।
भुरभुसी छुईखदान मण्डल
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
लक्ष्मीपुर, विकास नगर तहसील
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय् बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। नापं पहाडी लागाय् दूगु थाय्‌ जूगुलिं थ्व थासय् पर्यटन, जडिबुटी आदिया नं सम्भाव्यता मदूगु मखु। भारतया उत्तराखण्ड राज्यया मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
भुरभुसी छुईखदान मण्डल
स्वयादिसं
पुचः:छुईखदान मण्डल, राजनांदगांव जिल्ला
लक्ष्मीपुर, विकास नगर तहसील
संस्कृति
थ्व थाय्‌ पौराणिक काल निसें हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् च्वयातःगु हिमालय तपोभूमि खण्डय् लाःगु जूगुलिं थन हिन्दू धर्म व थ्व धर्म नाप स्वापू दूगु संस्कृतिया प्रभाव यक्व खने दु।
भाषा
भाषिक रुपय् थ्व थासय्‌ भारोपेली भाषा परिवारया इन्डो-इरानीया इन्डो-आर्यनया पहाडी भाषा पुचःया भाषातेगु छ्येला थन यक्व खने दु। थुकिलि मू कथं गढवाली भाषाया थी-थी भाषिका छ्येलिगु या। थ्व नापं थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली, कुमाँउ आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
चौगांवछीना, काफलीगैर तहसील
चौगांवछीना भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  बागेश्वर जनपदया  काफलीगैर तहसीलया छगु गां ख। सकल भारतया ६३८५९६ गां व उत्तराखण्डया १६८२६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् कुमाँउ जातिया मनुतेगु उपस्थिति दु। थ्व थासय् भारोपेली भाषा परिवारया पहाडी भाषाया कुमाँउ भाषा आपालं छ्येलिगु या।
इतिहास
हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् थ्व थाय्‌ दूगु थाय्‌यात न्हापानिसें हे ऋषिमुनितेगु तपोभूमिया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। ऐतिहासिक वर्णन कथं थ्व थासय् कुमाँउया स्थानीय कत्युरी वंशया जुजु, चन्द वंशया जुजु व डोटीया रायका पिंसं शासन याःगु खने दु। थ्व धुंका नेपाःया एकिकरण अभियानय् थ्व थाय्‌ नेपाःया अधीनय् लावन व येँ केन्द्रित नेपाःया छगू भूभागया रुपय् थ्व थाय्‌ स्थापित जुल। लिपा ब्रिटिसतेसं डिभाइड एण्ड रुलया नीतिकथं कुमाँउया स्थानीय क्षेत्रीयतेत थःगु पक्षय् कया नेपामि गोर्खा सेनानाप ल्वाकल। थ्व ल्वापूया लिच्वया कथं सुगौली सन्धि जुल व थ्व थाय्‌ नेपाःस्वया पृथक जुल। बिस्तारं ब्रिटिसतेसं थ्व थाय्‌यात थःगु कब्जाय् काल। ब्रिटिसतेसं भारत त्वते धुंका थ्व थाय्‌ उत्तर प्रदेश राज्यय् लाःवन। लिपा नोभेम्बर ९, सन् २०००य् थ्व थाय्‌ उत्तराखण्ड राज्यया कुमाँउ विभागय् लावन।
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  बागेश्वर जनपदया  काफलीगैर तहसीलय् ला। थ्व छगू पहाडी थाय्‌ ख। थ्व थासय् ग्रीष्म ॠतु ग्रेगोरियन पात्रोया मार्च निसें मध्य जुन तक्क जुइ। वर्षा ॠतु मध्य जुन निसें अगस्ट तक्क जुइ। थ्व ईले बंगालया खाडीं वैगु फसं मनसुन वृष्टि याकी। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क शीत ॠतु जुइ। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क तापक्रम म्हो जुया वनि व ज्यानुवरीइ सिक्क चिकुइ। फेब्रुवरी तक्क चिकुला दयाच्वनि व मार्चं निसें तापमान अप्वया वइ।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय् बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। नापं पहाडी लागाय् दूगु थाय्‌ जूगुलिं थ्व थासय् पर्यटन, जडिबुटी आदिया नं सम्भाव्यता मदूगु मखु। भारतया उत्तराखण्ड राज्यया मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
भाषा
भाषिक रुपय् थ्व थासय्‌ भारोपेली भाषा परिवारया इन्डो-इरानीया इन्डो-आर्यनया पहाडी भाषा पुचःया भाषातेगु छ्येला थन यक्व खने दु। थुकिलि मू कथं कुमाँउ भाषाया थी-थी भाषिका छ्येलिगु या। थ्व नापं थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली, गढवाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
रंगशाला (पत्रिका)
रंगशाला छगु खेँ भाषाया पत्रिका खः। थ्व पत्रिकाया सम्पादक सुशील शमशेर व अरू ख। थ्व पत्रिका २०२५ भदौय् न्ह्यथंगु खः।
पिथना
थ्व पत्रिका रंगशाला कार्यालय वाग्दरवार नं पिथंगु खः। थ्व छगू पाक्षिक पत्रिका ख। थ्व पत्रिकाया ध्वायेज्या येँय् जुगु खः।
मंद
मंद छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
जलेथा-चलणस्यूं-४
इतिहास
हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् थ्व थाय् दूगु थाय्यात न्हापानिसें हे ऋषिमुनितेगु तपोभूमिया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। ऐतिहासिक वर्णन कथं थ्व थाय् रजौटातेगु अधीनय दूगु ५२गढय् छगूलि ला। लिपा अजय पालया नेतृत्वय् पलिस्था जूगु गढवाल अधिराज्यय् थ्व थाय् लावन। थ्व धुंका नेपाःया एकिकरण अभियानय् थ्व थाय् नेपाःया अधीनय् लावन व येँ केन्द्रित नेपाःया छगू भूभागया रुपय् थ्व थाय् स्थापित जुल। "लिपा ब्रिटिसतेसं डिभाइड एण्ड रुलया नीतिकथं गढवालया स्थानीय क्षेत्रीयतेत थःगु पक्षय् कया नेपामि गोर्खा सेनानाप ल्वाकल। थ्व ल्वापूया लिच्वया कथं सुगौली सन्धि जुल व थ्व थाय् नेपाःस्वया पृथक जुल। बिस्तारं ब्रिटिसतेसं थ्व थाय्यात थःगु प्रभावय् काल। ब्रिटिसतेसं भारत त्वते धुंका थ्व थाय् उत्तर प्रदेश राज्यय् लाःवन। लिपा नोभेम्बर ९, सन् २०००य् थ्व थाय् उत्तराखण्ड राज्यया कुमाँउ विभागय् लावन।
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय् भारतया उत्तराखण्ड राज्यय् ला। थ्व छगू पहाडी थाय् ख। थ्व थासय् ग्रीष्म ॠतु ग्रेगोरियन पात्रोया मार्च निसें मध्य जुन तक्क जुइ। वर्षा ॠतु मध्य जुन निसें अगस्ट तक्क जुइ। थ्व ईले बंगालया खाडीं वैगु फसं मनसुन वृष्टि याकी। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क शीत ॠतु जुइ। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क तापक्रम म्हो जुया वनि व ज्यानुवरीइ सिक्क चिकुइ। फेब्रुवरी तक्क चिकुला दयाच्वनि व मार्चं निसें तापमान अप्वया वइ।