cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
आयुर्वेद
श्री मैथिलीशरण गुप्त ने अपनी जीवन कथा में लिखा है-पल-प्रतिपल संघर्ष की खोज करो, रोज करो। अभ्यास और दृढ़ निश्चय से मूर्च्छा टूटकर जागरूकता बढ़ जाती है। भगवान महावीर ने कहा… इसी से “**जिओ और जीने” **का सूत्र उपलब्ध होता है । अमृतम जीवन का मन्त्र है- जो कोई भी पुराना भूलकर, वर्तमान में जीना प्रारम्भ कर देता है, वह अतीत के पाप की चादर धो देता है तथा “कबीर” की इस उक्ति को सार्थक कर देता है । स्वस्थ्य रहने का दूसरा उपाय यह है कि - मन की चंचलता को कम करें - स्थिरता को बढ़ायें । - वात,पित्त,कफ को सन्तुलित रखते हुए, त्रिदोष के प्रकोप को कम करें। आयुर्वेद के नियमानुसार देह में त्रिदोष के प्रकोपित होने से अनेक उदर रोग पनपने लगते हैं। अतः त्रिदोष की चिकित्सा जरूरी है। अमृतम ने आयुर्वेद के योग्य, विद्वान और वरिष्ठ वेदों-चिकित्सकों द्वारा एक बेहतरीन पुस्तक प्रकाशित की है। इस किताब का नाम **Ayurveda Life Style** है, जो कि ओनली ऑनलाईन ही उपलब्ध है। असन्तुलित वात-पित्त-कफ अर्थात त्रिदोषों की जांच स्वयं अपने से करने के लिए यह अंग्रेजी की किताब आयुर्वेदा लाइफ स्टाइल यह आपकी बहुत मदद करेगी। इसमें उपाय भी बताएं हैं। अपनी लाइफ स्टाइल बुक का अध्ययन तथा अमल कर सदैव स्वस्थ्य रह सकते हैं।
रोज उपयोगी 5 चमत्कारी उत्पाद.... अपनी तासीर के मुताबिक निम्नलिखित क्वाथ आपको स्वस्थ्य और सुखी बनाने में मदद करेंगे। 【1】कफ की क्वाथ 【कफविनाश】 【2】वात की क्वाथ 【वातरोग नाशक】 【3】पित्त की क्वाथ 【पित्तदोष सन्तुलित करने में विशेष उपयोगी। 【4】डिटॉक्स की क्वाथ 【शरीर के सभी दुष्प्रभाव, साइड इफ़ेक्ट मिटाता है】 यह क्वाथ सभी तरह की डाइबिटीज पीड़ितों के लिए बहुत मुफीद है। 【5】बुद्धि की क्वाथ 【मानसिक शांति हेतु】 उपरोक्त ये पांचों क्वाथ तासीर अनुसार सर्वरोग नाशक और देह को तन्दरुस्त बनाने में सहायक हैं। यह जड़मूल से रोगों का नाशकर रोगप्रतिरोधक क्षमता यानि इम्युनिटी को तेजी से बढ़ाते हैं। केवल ऑनलाइन उपलब्ध है- सर्च करें-amrutam “अमृतम आयुर्वेद के आचार्यों” ने बताया कि रोग **मन द्वारा मस्तिष्क** में औऱ **मस्तिष्क से तन **में प्रवेश करते हैं। मन के दरवाजों के खुला रखना दुःख का कारण है औऱ उन्हें बन्द कर देना सुख का साधन है। वेदान्त में भी कहा गया है कि स्वस्थ शरीर ही संसार का सुख औऱ मोक्ष का हेतु है। विज्ञान के विचार आज के वैज्ञानिकों की माने, तो हमारी सारी बीमारी-वृत्तियों का कारण बतलातें हैं—- @ग्रंथियों का स्राव । @जैसी सोच-वैसी लोच । द्वेष-दुर्भावना, जलन आदि कुंठित विचारों से रस-रक्त नाड़ियां कड़क होकर शरीर की अवयवों) व कोशिकाओं को शिथिल कर देती है। अच्छी सोच का प्रभाव अनेकों दुष्प्रभाव मिटाकर अभाव दूर करने में सहायक है। पॉजिटिव सोच से तन में लोच आने लगती है। भाव पूर्ण विचार तथा हमारा शुद्ध चरित्र ही सबसे बड़ा मित्र है, जो तन को इत्र की तरह महकाता है। सदेव स्वस्थ्य रहने के लिए अमृतम फार्मास्युटिकल्स ग्वालियर म.प्र. द्वारा निर्मित 100% शुद्ध हर्बल ओषधियों का नियमित सेवन करें अमृतम उत्पादों की जानकारी हेतु लॉगिन करें- http://amrutam.co.in/ बहुत जरूरी बात- यह है कि सदैव स्वस्थ्य-तन्दरुस्त रहने के लिए “पित्त के प्रकोप” से बचें। यही बीमारी का बहुत बड़े वजह है। के बारे में एक दुर्लभ जानकारी अमृतम पत्रिका, गूगल, विकिपीडिया पर मिलेगी। पित्त के बिगड़ने से अनेकों असाध्य व खतरनाक रोग होते हैं। आप सरल शब्दों में समझ सकेंगे ।
आयुर्वेद आयुयागु वेद अर्थात आयुयागु ज्ञान खः। गु शास्त्र नं आयु यागु ज्ञान बी, व हे शास्त्र आयुर्वेद खः। म्ह, इन्द्रिय सत्व, व आत्मा यागु संयोगयु नां आयु खः। प्राण नं युक्त म्हयात जीवित धाइ। आयु और शरीर का संबंध शाश्वत है। आयुर्वेद में इस सम्बन्ध में विचार किया जाता है। फलस्वरुप वह भी शाश्वत है। जिस विद्या के द्वारा आयु के सम्बन्ध में सर्वप्रकार के ज्ञातव्य तथ्यों का ज्ञान हो सके या जिस का अनुसरण करते हुए दीर्घ आशुष्य की प्राप्ति हो सके उस तंत्र को आयुर्वेद कहते हैं, आयुर्वेद अथर्ववेद का उपवेद है। यह मनुष्य के जीवित रहने की विधि तथा उसके पूर्ण विकास के उपाय बतलाता है, इसलिए आयुर्वेद अन्य चिकित्सा पद्धतियों की तरह एक चिकित्सा पद्धति मात्र नही है, अपितु सम्पूर्ण आयु का ज्ञान है, इस आयुर्वेद में आयु के हित (पथ्य, आहार, विहार) अहित (हानिकर, आहार, विहार) रोग का निदान और व्याधियों की चिकित्सा कही गई है। हित आहार, सेवन एवं अहित आहार, त्याग करने से मनुष्य पूर्ण रुप से स्वस्थ रह सकता है। स्वस्थ व्यक्ति ही जीवन के चरम लक्ष्य धर्म, अर्थ, काम, मोक्ष की प्राप्ति कर सकता है। पुरुषार्थ चतुष्टयं की प्राप्ति का मुख्य साधन शरीर है अतः उसकी सुरक्षा पर विशेष बल देते हुए आयुर्वेद कहता है कि धर्म अर्थ, काम, मोक्ष की प्राप्ति का मुख्य साधन शरीर है। सम्पूर्ण कार्यों विशेष रुप से शरीर की रक्षा करना चाहिए।
आयुर्वेदयु न्ह्यथनेज्या व विकास
आयुर्वेद के इतिहास पर यदि अवलोकन किया जाय तो इसकी उत्‍पत्ति महर्षि देवता ब्रह्मा जी द्वारा माना गया है, जिन्होंने ब्रह्मसंहिता की रचना की थी । कहा जाता है कि ब्रह्मसंहिता में दस लाख श्‍लोक तथा एक हजार अघ्‍याय थे, लेकिन आधुनिक काल में यह ग्रंथ उपलब्‍ध नहीं है ।
आयुर्वेद के ज्ञान के आदि श्रोत वेद मानें जाते हैं । यद्यपि आयुर्वेद का वर्णन सभी चारों वेदों में किया गया है, लेकिन अथर्ववेद से अधिक साम्‍यता होंनें के कारण महर्षि सुश्रुत नें उपांग और महर्षि वाग्‍भट्ट नें उपवेद बताया है । महर्षि चरक नें भी अथर्ववेद से सबसे अधिक नजदीकी विवरण मिलनें के कारण आयुर्वेद को इसी वेद से जोडा है ।
इसी कडी में, ऋगवेद में आयुर्वेद को उपवेद की संज्ञा दी गयी है । महाभारत में भी आयुर्वेद को उपवेद कहा गया है । पुराणों में भी वर्णन प्राप्‍त है । बृम्‍हवैवर्तपुराण में आयुर्वेद को पांचवां वेद कहा गया है। वास्‍तव में किसी भी वैदिक साहित्‍य में आयुर्वेद शब्‍द का वर्णन नहीं मिलता, फिर भी महर्षि पणनी द्वारा रचित ग्रंथ अष्‍टाध्‍यायी में आयुर्वेद शब्‍द प्राप्‍त होता है।
भारतीय चिकित्‍सा विज्ञान, जिसे आयुर्वेद कहते हैं, का सम्‍पूर्ण वर्णन प्रमुख रूप से चरक संहिता और सुश्रुत संहिता में किया गया है। अन्‍य संहिताओं यथा काश्‍यप संहिता, हरीत संहिता, में इसका वर्णन किया गया है, लेकिन ये सम्‍पूर्ण नहीं हैं। अष्‍टांग संग्रह, अष्‍टांग हृदय, भाव प्रकाश, माधव निदान इत्‍यादि ग्रंथों का सृजन चरक और सुश्रुत को आधार बनाकर रचित की गयीं हैं। समय के परिवर्तन के साथ साथ निदानात्‍मक और चिकित्‍सकीय अनुभवों को लेखकों नें अपने अपने दृष्टिकोणों और विचारों को अनुकूल समझ कर संस्‍कृत भाषा में लिपिबद्ध किया ।
आयुर्वेद का उद्देश्य
संसार में ऐसा कोई व्यक्ति नहीं है जो दुःखी होना चाहता हो। सुख की चाह प्रत्येक व्यक्ति की होती है, परन्तु सुखी जीवन उत्तम स्वास्थ्य पर निर्भर करता है। स्वस्थ और सुखी रहने के लिए यह आवश्यक है कि शरीर में कोई विकार न हो और यदि विकार हो जाए तो उसे शीघ्र दूर कर दिया जाये। आयुर्वेद का मुख्य लक्ष्य व्यक्ति के स्वास्थ्य की रक्षा करना एवं रोगी हो जाने पर उसके विकार का प्रशमन करना है। ऋषि जानते थे कि धर्म, अर्थ, काम, मोक्ष की प्राप्ति स्वस्थ जीवन से है इसीलिए उन्होंने आत्मा के शुद्धिकरण के साथ शरीर की शुद्धि व स्वास्थ्य पर भी विशेष बल दिया है।
आयुर्वेद अवतरण
आयुर्वेद के अवतरण की कई गाथायें हैं :
चरक संहिता के अनुसार ब्रम्‍हा जी नें आयुर्वेद का ज्ञान दक्ष प्रजापति को दिया, दक्ष प्रजापति नें यह ज्ञान अश्विनी कुमारों को दिया, अश्‍वनी कुमारों नें यह ज्ञान इन्‍द्र को दिया, इन्‍द्र नें यह ज्ञान भारदृवाज को दिया, भारदृवाज नें यह ज्ञान आत्रेय पुर्नवसु को दिया, आत्रेय पुर्नवसु नें यह ज्ञान अग्नि वेश, जतूकर्ण, भेल, पराशर, हरीत, क्षारपाणि को दिया /
ब्रह्मिष्ठ
वेदकथं मनुयागु वंशजयाम्ह छम्ह हिन्दू पात्र खः।
आयुर्वेद
आयुर्वेद अवतरण
सुश्रुत संहिता के अनुसार ब्रम्‍हा जी नें आयुर्वेद का ज्ञान दक्षप्रजापति को दिया, दक्ष प्रजापति नें यह ज्ञान अश्‍वनीं कुमार को दिया, अश्‍वनी कुमार से यह ज्ञान धन्‍वन्‍तरि को दिया, धन्‍वन्‍तरि नें यह ज्ञान औपधेनव और वैतरण और औरभ और पौष्‍कलावत और करवीर्य और गोपुर रक्षित और सुश्रुत को दिया ।
सृष्टि के प्रणेता ब्रह्मा द्वारा एक लाख सूत्रों में आयुर्वेद का वर्णन किया गया और इस ज्ञान को दक्ष प्रजापति द्वारा ग्रहण किया गया तत्पश्चात् दक्ष प्रजापति से यह ज्ञान सूर्यपुत्र अश्विन कुमारों को और अश्विन कुमारों से स्वर्गाधिपति इन्द्र को प्राप्त हुआ। आयुर्वेद के इतिहास से यह ज्ञात होता है कि इन्द्र के द्वारा यह ज्ञान पुनर्वसु आत्रेय को यह प्राप्त हुआ। शल्य शास्त्र के रुप में यह ज्ञान आदि धन्वन्तरि को प्राप्त हुआ। और स्त्री एवं बाल चिकित्सा के रुप में यह ज्ञान इन्द्र से महर्षि कश्यप को दिया गया। उपरोक्त वर्णन से यह ज्ञात होता है कि भारत में प्रारंभ से ही चिकित्सा ज्ञान, काय चिकित्सा, शल्यचिकित्सा, स्त्री एवं बालरोग चिकित्सा रुप में विख्यात हुआ था। उपरोक्त इस विशेष कथन से यह बात भी प्रमाणित होती है कि चिकित्सा कार्य को करने के लिए आज की राज आज्ञा के अनुरुप चिकित्सा कार्य करने के लिए स्वर्गाधिपति इन्द्र से अनुमति प्राप्त करनी आवश्यक होती थी।
त्रिदोष
मुख्‍तया यह तीन होते हैं जिन्‍हें वात, पित्‍त और कफ कहते हैं / ये एकल दोष कहे जाते हैं /
जब वात और पित्‍त अथवा पित्‍त और कफ अथवा वात और कफ ये दो दोष मिल जाते हैं, तब इस मिश्रण को द्विदोषज कहते हैं /
ऒरु निमिषं तरू (मलयालम संकिपा)
ऒरु निमिषं तरू (मलयालम भाषा:ഒരു നിമിഷം തരൂ) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८४य् पिहांवगु खः।
इक्षुः
इक्षुः छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
ऒरु निमिषं तरू (मलयालम संकिपा)
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
आयुर्वेद
त्रिदोषों के प्रत्‍येक के पांच पांच भेद
हरेक दोष के पांच भेद आयुर्वेद के मनीषियों नें निर्धारित किये हैं / वात दोष के पांच भेद (1) समान वात (2) व्‍यान वात (3) उदान वात (4) प्राण वात (5) अपान वात हैं / वात दोष को ‘’ वायु दोष ‘’ भी कहते हैं /
इक्षुः
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
आयुर्वेद
त्रिदोषों के प्रत्‍येक के पांच पांच भेद
पित्‍त दोष के पांच भेद होते हैं / 1- पाचक पित्‍त 2- रंजक पित्‍त 3- भ्राजक पित्‍त 4- लोचक पित्‍त 5- साधक पित्‍त इसी प्रकार कफ दोष के पांच भेद होते हैं / 1- श्‍लेष्‍मन कफ 2- स्‍नेहन कफ 3- रसन कफ 4- अवलम्‍बन कफ 5- क्‍लेदन कफ
ऒरु निमिषं तरू (मलयालम संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
इक्षुः
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
आयुर्वेद
सप्‍त धातु
आयुर्वेद के मौलिक सिदधान्‍तों में सप्‍त धातुओं का बहुत महत्‍व है। इनसे शरीर का धारण होता है, इसी कारण से धातु कहा जाता हैं। ये संख्‍या में सात होती हैं-
इक्षुः
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
आयुर्वेद
सप्‍त धातु
सप्‍त धातुयें वातादि दोषों से कुपित होंतीं हैं। जिस दोष की कमी या अधिकता होती है, सप्‍त धातुयें तदनुसार रोग अथवा शारीरिक विकृति उत्‍पन्‍न करती हैं।
आधुनिक आयुर्वेदज्ञ सप्‍त धातुओं को 'पैथोलांजिकल बेसिस‍ आंफ डिसीजेज' के समतुल्‍य मानते हैं।
मल
मल तीन प्रकार के होतें हैं / 1- पुरीष 2- मूत्र 3- स्‍वेद
आयुर्वेद में नयी खोजें
आयुर्वेद लगभग, 5000 वर्ष पुराना चिकित्‍सा विज्ञान है. इसे भारतवर्ष के विद्वानों नें भारत की जलवायु, भौगालिक परिस्थितियों,भारतीय दर्शन, भारतीय ज्ञान-विज्ञान के द्ष्टकोण को घ्‍यान में रखते हुये विकसित किया.
वतर्मान में स्‍वतंत्रता के पश्‍चात आयुर्वेद चिकित्‍सा विज्ञान नें बहुत प्रगति की है.
इलेक्‍ट्रोत्रिदोषग्राम (ई.टी.जी.)-नाडी-विज्ञान का आधुनिक स्‍वरूप-आयुर्वेद के सिद्धान्तों की साक्ष्‍य आधारित प्रस्‍तुति
सम्‍पूर्ण आयुर्वेद त्रिदोष के सिद्धान्तों पर आधरित है. त्रिदोष सिद़धान्‍त यथा वात, पित्‍त, कफ तीन दोष शरीर में रोग पैदा करते हैं. इन दोषों का ज्ञान करनें का एकमात्र उपाय नाडी परीक्षण है, जिसे प्राप्‍त करना बहुत आसान कार्य नही है / नाडी परीक्षण के परिणामों को देखा नहीं जा सकता है कि शरीर में प्रत्‍येक दोष का कितना असर है. एक भारतीय, कानपुर शहर, उत्‍तर प्रदेश राज्‍य निवासी, आयुर्वेदिक चिकित्‍सक डा0 देश बन्‍धु बाजपेयी ने ऐसी तकनीक का विकास किया है, जिससे आयुर्वेद के मौलिक सिद़धांतों का शरीर में कितना प्रभाव और असर है, यह सब ज्ञात किया जा सकता है. ई0टी0जी0 तकनीक से आयुर्वेद के निदानात्‍मक दृष्टिकोणों को निम्‍न स्‍वरूपों में प्राप्‍त करते हैं.
ई0टी0जी0 मशीन, कम्‍प्‍यूटर साफ़टवेयर की मदद से आयुर्वेद के मौलिक सिदधान्‍तों का आंकलन करते हैं. इस तकनीक की मदद लेकर आयुर्वेद के विकास की असीम सम्‍भावनायें हैं.
पिनेयागु स्वापूतः
पुचः:हिन्दू धर्म पुचः:संस्कृति
वध्र्यश्व
वेदकथं मनुयागु वंशजयाम्ह छम्ह हिन्दू पात्र खः।
मऩचुकेत्त मकराचा (सन् १९८९या संकिपा)
मऩचुकेत्त मकराचा छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८९य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
फोर्बेस्गञ्ज
फोर्बेस्गञ्ज (अंग्रेजी भाय:Forbesganj), भारतयागु बिहार राज्ययागु अरारिया जिल्लायागु सहर इलाका खः।
पेरिदोत, एरिजोना
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या १२६६ दु धासा थ्व थासे ३४६ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३३.३०३८८४ उत्तर व देशान्तर ११०.४५५०४६ पश्चिम खः । थ्व थासे १३५१८७१८ वर्ग मिटर (५.२१९६०६ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
मरेडुमाक (कृष्णा)
मरेडुमाक भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु कृष्णा जिल्लायागु छगु थाय् खः।
ग्रेनाइट सिटी, इलियोनोई
ग्रेनाइट सिटी संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इलियोनोई राज्ययागु छगु सिटी खः।
मरेडुमाक (कृष्णा)
थ्व थाय् कंकिपाडु मण्डलय् ला।
ग्रेनाइट सिटी, इलियोनोई
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ३१३०१ दु धासा थ्व थासे १४०२२ खा छें दु ।
मरेडुमाक (कृष्णा)
भूगोल
कृष्णा जिल्लायागु अक्षांश १५.४३' निसें १६.१०' उत्तर व देशान्तर ८०.००' निस ८१.३३' पूर्वय् ला । थ्व थाय् कृष्णा जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
ग्रेनाइट सिटी, इलियोनोई
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३८.७१७८४९ उत्तर व देशान्तर ९०.१२९५२९ पश्चिम खः । थ्व थासे ४३२०८७३७ वर्ग मिटर (१६.६८२९८७ वर्ग माइल) जमिन दु धासा १२६११०८ वर्ग मिटर (०.४८६९१७ वर्ग माइल) ल दु ।
मरेडुमाक (कृष्णा)
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
दिवोदास
वेदकथं मनुयागु वंशजयाम्ह छम्ह हिन्दू पात्र खः।
जगाममोहा धरमजयगढ मण्डल
जगाममोहा धरमजयगढ मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया रायगढ जिल्लाया धरमजयगढ मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:धरमजयगढ मण्डल, रायगढ जिल्ला
परिचु (सन् १९६३या संकिपा)
परिचु  छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९६३य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
भ्योली लगा गुगली, पोखरी तहसील
भ्योली लगा गुगली भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  चमोली जनपदया  पोखरी तहसीलया छगु गां ख। सकल भारतया ६३८५९६ गां व उत्तराखण्डया १६८२६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् गढवाली मनुतेगु उपस्थिति दु। थ्व थासय् भारोपेली भाषा परिवारया पहाडी भाषाया गढवाली भाषा आपालं छ्येलिगु या।
इतिहास
हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् थ्व थाय्‌ दूगु थाय्‌यात न्हापानिसें हे ऋषिमुनितेगु तपोभूमिया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। ऐतिहासिक वर्णन कथं थ्व थाय् रजौटातेगु अधीनय दूगु ५२गढय् छगूलि ला। लिपा अजय पालया नेतृत्वय् पलिस्था जूगु गढवाल अधिराज्यय् थ्व थाय्‌ लावन। थ्व धुंका नेपाःया एकिकरण अभियानय् थ्व थाय्‌ नेपाःया अधीनय् लावन व येँ केन्द्रित नेपाःया छगू भूभागया रुपय् थ्व थाय्‌ स्थापित जुल। लिपा ब्रिटिसतेसं डिभाइड एण्ड रुलया नीतिकथं गढवालया स्थानीय क्षेत्रीयतेत थःगु पक्षय् कया नेपामि गोर्खा सेनानाप ल्वाकल। थ्व ल्वापूया लिच्वया कथं सुगौली सन्धि जुल व थ्व थाय्‌ नेपाःस्वया पृथक जुल। बिस्तारं ब्रिटिसतेसं थ्व थाय्‌यात थःगु प्रभावय् काल। ब्रिटिसतेसं भारत त्वते धुंका थ्व थाय्‌ उत्तर प्रदेश राज्यय् लाःवन। लिपा नोभेम्बर ९, सन् २०००य् थ्व थाय्‌ उत्तराखण्ड राज्यया कुमाँउ विभागय् लावन।
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  चमोली जनपदया  पोखरी तहसीलय् ला। थ्व छगू पहाडी थाय्‌ ख। थ्व थासय् ग्रीष्म ॠतु ग्रेगोरियन पात्रोया मार्च निसें मध्य जुन तक्क जुइ। वर्षा ॠतु मध्य जुन निसें अगस्ट तक्क जुइ। थ्व ईले बंगालया खाडीं वैगु फसं मनसुन वृष्टि याकी। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क शीत ॠतु जुइ। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क तापक्रम म्हो जुया वनि व ज्यानुवरीइ सिक्क चिकुइ। फेब्रुवरी तक्क चिकुला दयाच्वनि व मार्चं निसें तापमान अप्वया वइ।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय् बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। नापं पहाडी लागाय् दूगु थाय्‌ जूगुलिं थ्व थासय् पर्यटन, जडिबुटी आदिया नं सम्भाव्यता मदूगु मखु। भारतया उत्तराखण्ड राज्यया मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
संस्कृति
थ्व थाय्‌ पौराणिक काल निसें हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् च्वयातःगु हिमालय तपोभूमि खण्डय् लाःगु जूगुलिं थन हिन्दू धर्म व थ्व धर्म नाप स्वापू दूगु संस्कृतिया प्रभाव यक्व खने दु।
भाषा
भाषिक रुपय् थ्व थासय्‌ भारोपेली भाषा परिवारया इन्डो-इरानीया इन्डो-आर्यनया पहाडी भाषा पुचःया भाषातेगु छ्येला थन यक्व खने दु। थुकिलि मू कथं गढवाली भाषाया थी-थी भाषिका छ्येलिगु या। थ्व नापं थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली, कुमाँउ आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
ऒरु पैङ्किळिक्कथ (मलयालम संकिपा)
ऒरु पैङ्किळिक्कथ (मलयालम भाषा:ഒരു പൈങ്കിളിക്കഥ) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८४य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
गौडनहल्लि (अनंतपुर)
गौडनहल्लि भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु अनंतपुर जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् मडकशिर मण्डलय् ला।
भूगोल
अनन्तपुर जिल्लायागु अक्षांश १३'४०' निसें १५'-१५' उत्तर व देशान्तर ७६'-५०' व ७८'-३०' पूर्वय् ला । थ्व थाय् अनन्तपुर जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
मित्रयु
वेदकथं मनुयागु वंशजयाम्ह छम्ह हिन्दू पात्र खः।
बेल्क, अलाबामा
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३३.६४५८५६ उत्तर व देशान्तर ८७.९३०९३४ पश्चिम खः । थ्व थासे ३४४५२२७ वर्ग मिटर (१.३३०२१० वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (०.०००००० वर्ग माइल) ल दु ।
फ्रील्यांडगञ्ज
फ्रील्यांडगञ्ज (अंग्रेजी भाय:Freelandgunj), भारतयागु गुजरात राज्ययागु दोहाद जिल्लायागु  सहर खः।
मैत्रेय
वेदकथं मनुयागु वंशजयाम्ह छम्ह हिन्दू पात्र खः।
इदि पॆळ्लंटारा? (सन् १९८२या संकिपा)
'''इदि पॆळ्लंटारा? ''' छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८२य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
गढ बरसाली, डुण्डा तहसील
गढ बरसाली भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  उत्तरकाशी जनपदया  डुण्डा तहसीलया छगु गां ख।
मण्डलवार सूचं
मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
राप्ताडु (अनंतपुर)
राप्ताडु भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु अनंतपुर जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् राप्ताडु मण्डलय् ला।
भूगोल
अनन्तपुर जिल्लायागु अक्षांश १३'४०' निसें १५'-१५' उत्तर व देशान्तर ७६'-५०' व ७८'-३०' पूर्वय् ला । थ्व थाय् अनन्तपुर जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, उर्दू आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
गोदिया, विलासपुर मण्डल
गोदिया, विलासपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया विलासपुर जिल्लाया विलासपुर मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:विलासपुरमण्डल, विलासपुर जिल्ला
मणन्ताल् मकातेवऩ् (सन् १९८९या संकिपा)
मणन्ताल् मकातेवऩ् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८९य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
इक्ष्वाकवे
इक्ष्वाकवे छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
नञ्जनगूडु
नञ्जनगूडु (अंग्रेजी:Nanjangud) भारतया कर्नाटक राज्यया मैसुर जिल्लाया छगू नगर ख। थ्व नगरयात "दक्षिण काशी"या नामं नं म्हसीकिगु या। नञ्जनगूडु तालुकया मू कार्यालय दूगु थ्व  नगर "Temple Town"या नामं नं नांजा।
भूगोल
थ्व नगरया अक्षांश व देशान्तर दु। समुद्र सतह स्वया थ्व थाय्‌ ६५७ मिटर (२१५५ फुट) च्वे ला।
जनसंख्या
भारतया सन् २००१या जनगणना कथं नञ्जगूडु नगरया जनसंख्या ४८,२२० दु। थुकिली मिजं ५१% व मिसा ४९% दु।
थ्व नगरया साक्षरता प्रतिशत ६८% दु गुकिलि मिजंतेगु साक्षरता ७४% दु व मिसातेगु साक्षरता ६३% दु। सकल भारतया साक्षरता प्रतिशत ५९.५% स्वया थ्व थाय्‌या साक्षरता अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् ११% ६ दं स्वया म्हो जु।
पार्मकळे पार् (सन् १९६३या संकिपा)
पार्मकळे पार् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९६३य् पिहांवगु खः।
नञ्जनगूडु
पिनेया स्वापू
पुचः:मैसुर जिल्ला
पार्मकळे पार् (सन् १९६३या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
पखनाकोट धरमजयगढ मण्डल
पखनाकोट धरमजयगढ मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया रायगढ जिल्लाया धरमजयगढ मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:धरमजयगढ मण्डल, रायगढ जिल्ला
ग्रान्टफर्क, इलियोनोई
ग्रान्टफर्क संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इलियोनोई राज्ययागु छगु भिलेज खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या २५४ दु धासा थ्व थासे १०३ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३८.८३०४२७ उत्तर व देशान्तर ८९.६६६२१२ पश्चिम खः । थ्व थासे ५९१५६७ वर्ग मिटर (०.२२८४०५ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
संयति
वेदकथं मनुयागु वंशजयाम्ह छम्ह हिन्दू पात्र खः।
नॆप्पल्लि (कृष्णा)
नॆप्पल्लि भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु कृष्णा जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् कंकिपाडु मण्डलय् ला।
भूगोल
कृष्णा जिल्लायागु अक्षांश १५.४३' निसें १६.१०' उत्तर व देशान्तर ८०.००' निस ८१.३३' पूर्वय् ला । थ्व थाय् कृष्णा जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
फिनिक्स, एरिजोना
फिनिक्स संयुक्त राज्य अमेरिकायागु एरिजोना राज्ययागु छगु सिटी खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या १३२१०४५ दु धासा थ्व थासे ४९५८३२ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३३.५२८३७ उत्तर व देशान्तर ११२.०७६३ पश्चिम खः । थ्व थासे १२२९८९३९२५ वर्ग मिटर (४७४.८६४७१९ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ५८८०९५ वर्ग मिटर (०.२२७०६५ वर्ग माइल) ल दु ।
लिधंसा
पुचः:एरिजोनायागु शहर
ऒरु सुमंगलियुटॆ कथ (मलयालम संकिपा)
ऒरु सुमंगलियुटॆ कथ (मलयालम भाषा:ഒരു സുമംഗലിയുടെ കഥ) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८४य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
सलादिन
छम्ह नांजाम्ह मुस्माँ जिहादी खः। वेकयागु नेतृत्वय् हे मुस्माँतेसं ख्रिस्टी तेत बुका जेरुसालेम थगु यायेफत।
जीवनी
वेक नूर-अल्-दीन यागु सेनापतिजुया लिपा सत्ताय् बिज्यागु खः।
पिनेयागु स्वापूत
पुचः:मुस्मां धर्म पुचः:जीवनी
फ्रेजरपुर
फ्रेजरपुर (अंग्रेजी भाय:Frezarpur), भारतयागु छत्तीसगढ राज्ययागु बस्तर जिल्लायागु  सहर खः।
सृञ्जय
वेदकथं मनुयागु वंशजयाम्ह छम्ह हिन्दू पात्र खः।
खर्सवान
खर्सवान (अंग्रेजी:Kharsawan), भारतयागु झारखण्ड राज्ययागु  पश्चिमी सिंहभुम जिल्लायागु छगु सहर इलाका खः।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं खर्सवान शहरयागु जनसंख्या ६७९० खः। थुकिली मिजंत ५२%, व मिसात ४८% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ६४% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७२% दु, व मिसातेगु साक्षरता ५५% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया खर्सवान यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १७% ६ दं स्वया म्हो जु।
लिधंसा
पुचः:झारखण्डयागु शहर
कल्मडगु, जन्नारं मण्डल
कल्मडगु, जन्नारं मण्डल भारतया आन्ध्रप्रदेश राज्यया अदिलाबादु जिल्लाया जन्नारं मण्डलया छगू थाय्‌ ख। सकल भारतया ६३८५९६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् द्रविडियन मूलया मनुतय्‌गु उपस्थिति दु। थ्व थासय् द्रविडिय भाषा परिवारया तेलुगु भाषा आपालं छ्येलिगु या।
इतिहास
ऐतरेय ब्राह्मण (ई.पू.८००) व महाभारत थें न्याःगु संस्कृत महाकाव्यय्‌ थ्व थाय्‌ आ दूगु थासय्‌ न्हापा दयाच्वंगु राज्यया वर्णन यानातःगु दु।
शिलालेखीय प्रमाण कथं थ्व थासय्‌ न्हापा कुबेरकाद्वारा शासित छगू प्रारंभिक राज्य दूगु वर्णन या। मौर्यतयेसं ई.पू. ४गु शताब्दीइ थःगु शासन थन थ्यंकूगु खने दु। मौर्य वंशया पतन धुंका ई.पू. ३गु शताब्दीइ आन्ध्र शातवाहन स्वतनत्र जूगु व सन्‌ २२०इ शातवाहनतयेगु ह्रास धुंका ईक्ष्वाकु राजवंश, पल्लव, आनंद गोत्रिका, विष्णुकुंडीना, पूर्वी चालुक्य व चोलातयेगु शासन जूगु इतिहासय्‌ च्वयातःगु दु। थ्व थासय्‌ आपालं छ्येलिगु तेलुगु भाषा विनुकोंडातयेसं थःगु राजकालय्‌ राजभाषा दयेकूगु इतिहास दु। पल्नाडुया ल्वापू धुंका पूर्वी चालुक्यतय्‌गु शक्ति म्हो जुया १२ व १३गु शताब्दीइ काकतीय राजवंशतयेगु उदय जुल व लिपा सकल तेलुगू भूमि काकतीयतय्‌गु अधीनय्‌ लावन। सन्‌ १३२३इ दिल्लीया सुल्तान ग़ियास-उद-दिन तुग़लक़ं उलघ खानया अधीनय्‌ छ्वगु सेनां जुजु प्रतापरुद्रयात बन्दी दयेकुसां सन्‌ १३२६इ मुसुनूरी नायकतयेगु सफल विरोधी अभियानं प्रेरित जुया हरिहर व बुक्कातयेसं विजयनगर साम्राज्यया पलिस्था यात। सन्‌ १३४७य दिल्ली सल्तनतया विरुद्ध अला-उद-दीन हसन गंगूद्वारा दक्षिण भारतय्‌ छगू स्वतन्त्र मुस्लिम राष्ट्र, बहमनी राज्यया पलिस्था यायेधुंका थ्व थाय्‌ थ्व हे राज्यय्‌ लावन। १६गु व १७गु शताब्दीया अन्त तक्क कुतुबशाही राजवंशं थ्व थाय्‌यात थःगु अधीनय्‌ तल।
औपनिवेशिक भारत कालय्‌ थ्व थाय्‌ ब्रिटिशतय्‌गु अधीनय्‌ लावन। भारत स्वतन्त्रता व आन्ध्रप्रदेश राज्यया पलिस्था धुंका थ्व थाय्‌ आन्द्रप्रदेश राज्यया छगू थाय्‌ जूवन।
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌या जलवायु गरम व आद्र जु। थ्व थाय्‌या जलवायु निर्धारणय्‌ दक्षिण पश्चिम मनसूनया यक्व भूमिका दु। थ्व थासय्‌ चिकुलाय्‌ वातावरण बांलाइ। थ्व थास्य्‌ ग्रीष्मकाल मार्च निसें जुन तक्क जुइ। थ्व लाय्‌ तापमान अप्वया च्वनि। जुलाई निसें सेप्टेम्बर तक्क उष्णकटिबंधीय बर्खा मौसम जुइ व थ्व बिले यक्व वा वइ। अक्टोबर ला नापं चिकुला न्ह्यथनि व अक्टोबर, नोभेम्बर, डिसेम्बर, ज्यानुवरी व फेब्रुवरी तक्क चिकुला जुइ।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाषा तेलुगू ख। थ्व भाषा नापं उर्दू, हिन्दी, अंग्रेजी, तमिल आदि नं भाषा थन थुइगु या। थ्व थाय्‌या मू जाति द्रविड नश्लया तेलुगू जाति ख। द्रविड जातिया नश्ल जुसां थ्व जाति आर्यनाप मिश्रित जूगु खने दु। थनया नसाःय्‌ जाकि आधारित नसाःया तःधंगु थाय्‌ दु। जाति अनुसार नसाः पाइगु या व हिन्दू ब्राम्हण नसाः प्रायः शाकाहार जुइ धाःसा मुस्मां तयेगु नसाः शाकाहार मजु। थनया नसाःय्‌ पच्चडी, आवकाय आदि अचार नांजा। नापं मनुतयेसं बिरयानी, डोसा आदि नं आपालं नइगु या। थनया परम्पराय्‌ आन्ध्र शास्त्रीय संगीत व प्याखं विशेषयाना कुचिपुडि नांजा। थन हनिगु मू नखःय्‌ संक्रांति, महा शिवरात्रि, होली, युगादि, श्री राम नवमी, वरलक्ष्मी व्रतम, राखी पूर्णिमा, विनायक चवथी, दशहरा, अट्ल तद्दी, दीपावली, ईद-उल-फ़ित्र, बक्र-ईद, मुहर्रम आदि ला। थन तेलुगु संकिपा व कर्नाटक संगीतया नं प्रभाव दु। थ्व थासय्‌ हिन्दू धर्म व मुस्मां धर्मया प्रभाव खने दु।
पिनेया स्वापू
Template:
पुचः:जन्नारं मण्डल, अदिलाबादु जिल्ला पुचः: पुचः:जन्नारं मण्डल, अदिलाबादु जिल्लाया थाय्‌ पुचः:Adilabadu
सिमलगांव चक धुने, द्वाराहाट तहसील
सिमलगांव चक धुने भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  अल्मोड़ा जनपदया  द्वाराहाट तहसीलया छगु गां ख। सकल भारतया ६३८५९६ गां व उत्तराखण्डया १६८२६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् कुमाँउ जातिया मनुतेगु उपस्थिति दु। थ्व थासय् भारोपेली भाषा परिवारया पहाडी भाषाया कुमाँउ भाषा आपालं छ्येलिगु या।
मनकण्‍ठपुर, बेतालघाट तहसील
मनकण्‍ठपुर भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  नैनीताल जनपदया  बेतालघाट तहसीलया छगु गां ख।
सिमलगांव चक धुने, द्वाराहाट तहसील
इतिहास
हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् थ्व थाय्‌ दूगु थाय्‌यात न्हापानिसें हे ऋषिमुनितेगु तपोभूमिया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। ऐतिहासिक वर्णन कथं थ्व थासय् कुमाँउया स्थानीय कत्युरी वंशया जुजु, चन्द वंशया जुजु व डोटीया रायका पिंसं शासन याःगु खने दु। थ्व धुंका नेपाःया एकिकरण अभियानय् थ्व थाय्‌ नेपाःया अधीनय् लावन व येँ केन्द्रित नेपाःया छगू भूभागया रुपय् थ्व थाय्‌ स्थापित जुल। लिपा ब्रिटिसतेसं डिभाइड एण्ड रुलया नीतिकथं कुमाँउया स्थानीय क्षेत्रीयतेत थःगु पक्षय् कया नेपामि गोर्खा सेनानाप ल्वाकल। थ्व ल्वापूया लिच्वया कथं सुगौली सन्धि जुल व थ्व थाय्‌ नेपाःस्वया पृथक जुल। बिस्तारं ब्रिटिसतेसं थ्व थाय्‌यात थःगु कब्जाय् काल। ब्रिटिसतेसं भारत त्वते धुंका थ्व थाय्‌ उत्तर प्रदेश राज्यय् लाःवन। लिपा नोभेम्बर ९, सन् २०००य् थ्व थाय्‌ उत्तराखण्ड राज्यया कुमाँउ विभागय् लावन।
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  अल्मोड़ा जनपदया  द्वाराहाट तहसीलय् ला। थ्व छगू पहाडी थाय्‌ ख। थ्व थासय् ग्रीष्म ॠतु ग्रेगोरियन पात्रोया मार्च निसें मध्य जुन तक्क जुइ। वर्षा ॠतु मध्य जुन निसें अगस्ट तक्क जुइ। थ्व ईले बंगालया खाडीं वैगु फसं मनसुन वृष्टि याकी। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क शीत ॠतु जुइ। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क तापक्रम म्हो जुया वनि व ज्यानुवरीइ सिक्क चिकुइ। फेब्रुवरी तक्क चिकुला दयाच्वनि व मार्चं निसें तापमान अप्वया वइ।
मनकण्‍ठपुर, बेतालघाट तहसील
मण्डलवार सूचं
मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
सिमलगांव चक धुने, द्वाराहाट तहसील
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय् बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। नापं पहाडी लागाय् दूगु थाय्‌ जूगुलिं थ्व थासय् पर्यटन, जडिबुटी आदिया नं सम्भाव्यता मदूगु मखु। भारतया उत्तराखण्ड राज्यया मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
मनकण्‍ठपुर, बेतालघाट तहसील
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
सिमलगांव चक धुने, द्वाराहाट तहसील
भाषा
भाषिक रुपय् थ्व थासय्‌ भारोपेली भाषा परिवारया इन्डो-इरानीया इन्डो-आर्यनया पहाडी भाषा पुचःया भाषातेगु छ्येला थन यक्व खने दु। थुकिलि मू कथं कुमाँउ भाषाया थी-थी भाषिका छ्येलिगु या। थ्व नापं थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली, गढवाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
शाका जुलु
शाका जुलु छम्ह अफ्रिकी नायः ख।
प्राचीन्वन्त्
वेदकथं मनुयागु वंशजयाम्ह छम्ह हिन्दू पात्र खः।
पुऩितवति (सन् १९६३या संकिपा)
पुऩितवति छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९६३य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
पॆळ्लीडु पिल्ललु (सन् १९८२या संकिपा)
पॆळ्लीडु पिल्ललु  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८२य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
पुचः:तेलुगु संकिपा
चुमकुआं, विलासपुर मण्डल
चुमकुआं, विलासपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया विलासपुर जिल्लाया विलासपुर मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:विलासपुरमण्डल, विलासपुर जिल्ला
सुदास
वेदकथं मनुयागु वंशजयाम्ह छम्ह हिन्दू पात्र खः।
नन्जिकोट्टई
नन्जिकोट्टई (अंग्रेजी:Nanjikottai), भारतयागु तामिल नाडु राज्ययागु  थंजभुर जिल्लायागु छगु पञ्चायत-शासित सहर खः।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नन्जिकोट्टई शहरयागु जनसंख्या २१,८९८ खः। थुकिली मिजंत ५०%, व मिसात ५०% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ८१% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ८६% दु, व मिसातेगु साक्षरता ७६% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नन्जिकोट्टई यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् ९% ६ दं स्वया म्हो जु।
माप्पिळ्ळै (सन् १९८९या संकिपा)
माप्पिळ्ळै  छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९५२य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
एफ आर आइ व कलेज क्षेत्र
एफ आर आइ व कलेज क्षेत्र (अंग्रेजी भाय:FRI and College Area), भारतयागु उत्तराञ्चल राज्ययागु देहरादून जिल्लायागु  सहर खः।
ऒरु तॆऱ्ऱिन्ऱॆ कथ (मलयालम संकिपा)
ऒरु तॆऱ्ऱिन्ऱॆ कथ (मलयालम भाषा:ഒരു തെറ്റിന്റെ കഥ) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८४य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
देल्लेरकेर, क्यालिफोर्निया
देल्लेरकेर संयुक्त राज्य अमेरिकायागु क्यालिफोर्निया राज्ययागु छगु सिडिपि खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ६७४ दु धासा थ्व थासे २९९ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३९.८११३४३ उत्तर व देशान्तर १२०.४९७६५१ पश्चिम खः । थ्व थासे ७०९०९४१ वर्ग मिटर (२.७३७८२८ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ३३७४९ वर्ग मिटर (०.०१३०३१ वर्ग माइल) ल दु ।
इस्ट ब्रूक्लिन, कनेक्टिकट
इस्ट ब्रूक्लिन संयुक्त राज्य अमेरिकायागु कनेक्टिकट राज्ययागु छगु सिडिपि खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या १४७३ दु धासा थ्व थासे ६९० खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ४१.७९५४६३ उत्तर व देशान्तर ७१.८९८२६९ पश्चिम खः । थ्व थासे ४२२१०४१ वर्ग मिटर (१.६२९७५३ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ५३६३५ वर्ग मिटर (०.०२०७०९ वर्ग माइल) ल दु ।
लिधंसा
पुचः:कनेक्टिकटयागु शहर
ग्रान्ट पार्क, इलियोनोई
ग्रान्ट पार्क संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इलियोनोई राज्ययागु छगु भिलेज खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या १३५८ दु धासा थ्व थासे ५१७ खा छें दु ।
च्यवन
वेदकथं मनुयागु वंशजयाम्ह छम्ह हिन्दू पात्र खः। वेकयागु नामं हे च्यवनप्राश नांयागु वास वगु खः।
संवरण
वेदकथं मनुयागु वंशजयाम्ह छम्ह हिन्दू पात्र खः।
पुरट्चिवीरऩ् पुलित्तेवऩ् (सन् १९६३या संकिपा)
पुरट्चिवीरऩ् पुलित्तेवऩ् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९६३य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
पिक्चर रक्स, एरिजोना
पिक्चर रक्स संयुक्त राज्य अमेरिकायागु एरिजोना राज्ययागु छगु सिडिपि खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ८१३९ दु धासा थ्व थासे ३०८८ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३२.३३०७३५ उत्तर व देशान्तर १११.२२९६५२ पश्चिम खः । थ्व थासे १४३९४३७०५ वर्ग मिटर (५५.५७६९७८ वर्ग माइल) जमिन दु धासा १३६५३९ वर्ग मिटर (०.०५२७१८ वर्ग माइल) ल दु ।
सूपकालो धरमजयगढ मण्डल
सूपकालो धरमजयगढ मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया रायगढ जिल्लाया धरमजयगढ मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:धरमजयगढ मण्डल, रायगढ जिल्ला
पञ्चवटिप्पालं (मलयालम संकिपा)
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
स्वमी विवेकानन्द
thumb| (1893) स्वामी विवेकानन्द छम्ह हिन्दू नवजागरणवादी व्यक्तित्त्व ख।
बेनटन, अलाबामा
बेनटन संयुक्त राज्य अमेरिकायागु अलाबामा राज्ययागु छगु टाउन खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ४७ दु धासा थ्व थासे १९ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३२.३०६२४८ उत्तर व देशान्तर ८६.८१७५५१ पश्चिम खः । थ्व थासे ७९३७१२ वर्ग मिटर (०.३०६४५४ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ७५८६७ वर्ग मिटर (०.०२९२९२ वर्ग माइल) ल दु ।
लिधंसा
पुचः:अलाबामाया थाय्
सीतादेवि (सन् १९८२या संकिपा)
सीतादेवि  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८२य् पिहांवगु खः।
जी. उदयगिरि
'''जी. उदयगिरि''' (अंग्रेजी भाय:G. Udayagiri), भारतयागु उडिसा राज्ययागु कन्धमल जिल्लायागु सहर खः।
सीतादेवि (सन् १९८२या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
प्रॊद्दुटूरु (कृष्णा)
प्रॊद्दुटूरु भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु कृष्णा जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् कंकिपाडु मण्डलय् ला।
भूगोल
कृष्णा जिल्लायागु अक्षांश १५.४३' निसें १६.१०' उत्तर व देशान्तर ८०.००' निस ८१.३३' पूर्वय् ला । थ्व थाय् कृष्णा जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
ईदृशं
ईदृशं छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
मीऩाट्चि तिरुविळैयाटल् (सन् १९८९या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
पॆण्मऩम् (सन् १९६३या संकिपा)
पॆण्मऩम् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९५२य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
भिकोना, पोखरी तहसील
भिकोना भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  चमोली जनपदया  पोखरी तहसीलया छगु गां ख। सकल भारतया ६३८५९६ गां व उत्तराखण्डया १६८२६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् गढवाली मनुतेगु उपस्थिति दु। थ्व थासय् भारोपेली भाषा परिवारया पहाडी भाषाया गढवाली भाषा आपालं छ्येलिगु या।
इतिहास
हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् थ्व थाय्‌ दूगु थाय्‌यात न्हापानिसें हे ऋषिमुनितेगु तपोभूमिया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। ऐतिहासिक वर्णन कथं थ्व थाय् रजौटातेगु अधीनय दूगु ५२गढय् छगूलि ला। लिपा अजय पालया नेतृत्वय् पलिस्था जूगु गढवाल अधिराज्यय् थ्व थाय्‌ लावन। थ्व धुंका नेपाःया एकिकरण अभियानय् थ्व थाय्‌ नेपाःया अधीनय् लावन व येँ केन्द्रित नेपाःया छगू भूभागया रुपय् थ्व थाय्‌ स्थापित जुल। लिपा ब्रिटिसतेसं डिभाइड एण्ड रुलया नीतिकथं गढवालया स्थानीय क्षेत्रीयतेत थःगु पक्षय् कया नेपामि गोर्खा सेनानाप ल्वाकल। थ्व ल्वापूया लिच्वया कथं सुगौली सन्धि जुल व थ्व थाय्‌ नेपाःस्वया पृथक जुल। बिस्तारं ब्रिटिसतेसं थ्व थाय्‌यात थःगु प्रभावय् काल। ब्रिटिसतेसं भारत त्वते धुंका थ्व थाय्‌ उत्तर प्रदेश राज्यय् लाःवन। लिपा नोभेम्बर ९, सन् २०००य् थ्व थाय्‌ उत्तराखण्ड राज्यया कुमाँउ विभागय् लावन।
संस्कृति
थ्व थाय्‌ पौराणिक काल निसें हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् च्वयातःगु हिमालय तपोभूमि खण्डय् लाःगु जूगुलिं थन हिन्दू धर्म व थ्व धर्म नाप स्वापू दूगु संस्कृतिया प्रभाव यक्व खने दु।
भाषा
भाषिक रुपय् थ्व थासय्‌ भारोपेली भाषा परिवारया इन्डो-इरानीया इन्डो-आर्यनया पहाडी भाषा पुचःया भाषातेगु छ्येला थन यक्व खने दु। थुकिलि मू कथं गढवाली भाषाया थी-थी भाषिका छ्येलिगु या। थ्व नापं थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली, कुमाँउ आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
ग्र्यान्भिल, इलियोनोई
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या १४१४ दु धासा थ्व थासे ६२६ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ४१.२६२४८ उत्तर व देशान्तर ८९.२२७९४९ पश्चिम खः । थ्व थासे २४७९८९१ वर्ग मिटर (०.९५७४९१ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
गढथाती, डुण्डा तहसील
गढथाती भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  उत्तरकाशी जनपदया  डुण्डा तहसीलया छगु गां ख।
मण्डलवार सूचं
मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
पिमा, एरिजोना
पिमा संयुक्त राज्य अमेरिकायागु एरिजोना राज्ययागु छगु टाउन खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या १९८९ दु धासा थ्व थासे ७३५ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३२.८८८६३१ उत्तर व देशान्तर १०९.८२८२७९ पश्चिम खः । थ्व थासे ६५४५६७९ वर्ग मिटर (२.५२७३०१ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ७१७५ वर्ग मिटर (०.००२७७ वर्ग माइल) ल दु ।
पेन्डरवा, विलासपुर मण्डल
पेन्डरवा, विलासपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया विलासपुर जिल्लाया विलासपुर मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:विलासपुरमण्डल, विलासपुर जिल्ला
नन्निलाम
नन्निलाम (अंग्रेजी:Nannilam), भारतयागु तामिल नाडु राज्ययागु  थिरुभरुर जिल्लायागु छगु पञ्चायत-शासित सहर खः।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः । समुद्र सतह स्वया थ्व थाय ७ मिटर (२२ फुट) च्वे ला।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नन्निलाम शहरयागु जनसंख्या ९८८० खः। थुकिली मिजंत ५०%, व मिसात ५०% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७५% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ८१% दु, व मिसातेगु साक्षरता ६८% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नन्निलाम यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १०% ६ दं स्वया म्हो जु।
मल्ला बर्धो, बेतालघाट तहसील
मल्ला बर्धो भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  नैनीताल जनपदया  बेतालघाट तहसीलया छगु गां ख।
मण्डलवार सूचं
मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
पुनादिपाडु (कृष्णा)
पुनादिपाडु भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु कृष्णा जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् कंकिपाडु मण्डलय् ला।
भूगोल
कृष्णा जिल्लायागु अक्षांश १५.४३' निसें १६.१०' उत्तर व देशान्तर ८०.००' निस ८१.३३' पूर्वय् ला । थ्व थाय् कृष्णा जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
जी.सी.एफ जबलपुर68
जी.सी.एफ जबलपुर (अंग्रेजी भाय:G.C.F Jabalpur), भारतयागु मध्य प्रदेश राज्ययागु जबलपुर जिल्लायागु  सहर खः।
पऱन्नु पऱन्नु पऱन्न् (मलयालम संकिपा)
पऱन्नु पऱन्नु पऱन्न् (मलयालम भाषा:പറന്നു പറന്നു പറന്ന്) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८४य् पिहांवगु खः।
मणि ओचै (सन् १९६३या संकिपा)
मणि ओचै छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९६३य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
गंगुलकुंट (अनंतपुर)
गंगुलकुंट भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु अनंतपुर जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् राप्ताडु मण्डलय् ला।
भूगोल
अनन्तपुर जिल्लायागु अक्षांश १३'४०' निसें १५'-१५' उत्तर व देशान्तर ७६'-५०' व ७८'-३०' पूर्वय् ला । थ्व थाय् अनन्तपुर जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
खर्सिया
खर्सिया (अंग्रेजी:Kharsia), भारतयागु छत्तीसगढ राज्ययागु  रायगढ जिल्लायागु छगु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।
गंगुलकुंट (अनंतपुर)
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, उर्दू आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
खर्सिया
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः । समुद्र सतह स्वया थ्व थाय २४५ मिटर (८०३ फुट) च्वे ला।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं खर्सिया शहरयागु जनसंख्या १७,३८७ खः। थुकिली मिजंत ५१%, व मिसात ४९% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७१% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७९% दु, व मिसातेगु साक्षरता ६३% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया खर्सिया यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १४% ६ दं स्वया म्हो जु।
राधा मै डार्लिंग् (सन् १९८२या संकिपा)
राधा मै डार्लिंग्  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८२य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
कपियाभौना धरमजयगढ मण्डल
कपियाभौना धरमजयगढ मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया रायगढ जिल्लाया धरमजयगढ मण्डलया छगू गां ख।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
मुन्ताऩै चपतम् (सन् १९८९या संकिपा)
मुन्ताऩै चपतम् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८९य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
जोसेफ स्टालिन
thumb|जोसेफ स्टालिन (1943) जोसेफ स्टालिन सोभियत गणतन्त्रयु निम्हम राष्ट्रपति ख। वेक छम्ह तानाशाही व्यक्ति ख। टाइम म्यागाजिन कथलं हिटलर धुंका २०औं शताव्दीय् दक्ले अप्व मनु स्याइम्ह तानाशाह वेक हे ख।
नन्पारा
नन्पारा (अंग्रेजी:Nanpara), भारतयागु उत्तर प्रदेश राज्ययागु  बहरैच जिल्लायागु छगु सहर खः।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः । समुद्र सतह स्वया थ्व थाय १३२ मिटर (४३३ फुट) च्वे ला।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नन्पारा शहरयागु जनसंख्या ४२,७७१ खः। थुकिली मिजंत ५३%, व मिसात ४७% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ५०% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ५४% दु, व मिसातेगु साक्षरता ४५% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नन्पारा यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १८% ६ दं स्वया म्हो जु।
गब्ब्रेरिया
गब्ब्रेरिया (अंग्रेजी भाय:Gabberia), भारतयागु पश्चिम बंगाल राज्ययागु हावरा जिल्लायागु  सहर खः।
बेरी, अलाबामा
बेरी संयुक्त राज्य अमेरिकायागु अलाबामा राज्ययागु छगु टाउन खः।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३३.६५७८३६ उत्तर व देशान्तर ८७.६०६०८४ पश्चिम खः । थ्व थासे २८९४८५५४ वर्ग मिटर (११.१७७१०० वर्ग माइल) जमिन दु धासा १५०२८ वर्ग मिटर (०.००५८०२ वर्ग माइल) ल दु ।
लिधंसा
पुचः:अलाबामाया थाय्
ग्रेजलेक, इलियोनोई
ग्रेजलेक संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इलियोनोई राज्ययागु छगु भिलेज खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या १८५०६ दु धासा थ्व थासे ६६४२ खा छें दु ।
पावं क्रूरन् (मलयालम संकिपा)
पावं क्रूरन् (मलयालम भाषा:പാവം ക്രൂരന്) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८४य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
पाइन, एरिजोना
पाइन संयुक्त राज्य अमेरिकायागु एरिजोना राज्ययागु छगु सिडिपि खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या १९३१ दु धासा थ्व थासे २२४२ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३४.३८५०६७ उत्तर व देशान्तर १११.४५७७०९ पश्चिम खः । थ्व थासे ८२२७६२५९ वर्ग मिटर (३१.७६७०४३ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
अमतरा, विलासपुर मण्डल
अमतरा, विलासपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया विलासपुर जिल्लाया विलासपुर मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:विलासपुरमण्डल, विलासपुर जिल्ला
ईदृषं
ईदृषं छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
रमन महार्षि
रमन महार्षि छम्ह हिन्दू गुरु खः।
मार्गरेट थ्याचर
मार्गरेट थ्याचर बेलायतयागु छम्ह प्रधानमन्त्री ख। वेक कन्जर्भेटिभ पा‍र्टीयागु सदस्य ख। वेकयागु इले बेलायत व अर्जेन्टिनायागु फकल्यांड ल्वापू जुल।
पॆरिय इटत्तुप् पॆण् (सन् १९६३या संकिपा)
पॆरिय इटत्तुप् पॆण् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९६३य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया