cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
बुधीना, द्वाराहाट तहसील
बुधीना भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  अल्मोड़ा जनपदया  द्वाराहाट तहसीलया छगु गां ख। सकल भारतया ६३८५९६ गां व उत्तराखण्डया १६८२६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् कुमाँउ जातिया मनुतेगु उपस्थिति दु। थ्व थासय् भारोपेली भाषा परिवारया पहाडी भाषाया कुमाँउ भाषा आपालं छ्येलिगु या।
इतिहास
हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् थ्व थाय्‌ दूगु थाय्‌यात न्हापानिसें हे ऋषिमुनितेगु तपोभूमिया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। ऐतिहासिक वर्णन कथं थ्व थासय् कुमाँउया स्थानीय कत्युरी वंशया जुजु, चन्द वंशया जुजु व डोटीया रायका पिंसं शासन याःगु खने दु। थ्व धुंका नेपाःया एकिकरण अभियानय् थ्व थाय्‌ नेपाःया अधीनय् लावन व येँ केन्द्रित नेपाःया छगू भूभागया रुपय् थ्व थाय्‌ स्थापित जुल। लिपा ब्रिटिसतेसं डिभाइड एण्ड रुलया नीतिकथं कुमाँउया स्थानीय क्षेत्रीयतेत थःगु पक्षय् कया नेपामि गोर्खा सेनानाप ल्वाकल। थ्व ल्वापूया लिच्वया कथं सुगौली सन्धि जुल व थ्व थाय्‌ नेपाःस्वया पृथक जुल। बिस्तारं ब्रिटिसतेसं थ्व थाय्‌यात थःगु कब्जाय् काल। ब्रिटिसतेसं भारत त्वते धुंका थ्व थाय्‌ उत्तर प्रदेश राज्यय् लाःवन। लिपा नोभेम्बर ९, सन् २०००य् थ्व थाय्‌ उत्तराखण्ड राज्यया कुमाँउ विभागय् लावन।
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  अल्मोड़ा जनपदया  द्वाराहाट तहसीलय् ला। थ्व छगू पहाडी थाय्‌ ख। थ्व थासय् ग्रीष्म ॠतु ग्रेगोरियन पात्रोया मार्च निसें मध्य जुन तक्क जुइ। वर्षा ॠतु मध्य जुन निसें अगस्ट तक्क जुइ। थ्व ईले बंगालया खाडीं वैगु फसं मनसुन वृष्टि याकी। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क शीत ॠतु जुइ। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क तापक्रम म्हो जुया वनि व ज्यानुवरीइ सिक्क चिकुइ। फेब्रुवरी तक्क चिकुला दयाच्वनि व मार्चं निसें तापमान अप्वया वइ।
संस्कृति
थ्व थाय्‌ पौराणिक काल निसें हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् च्वयातःगु हिमालय तपोभूमि खण्डय् लाःगु जूगुलिं थन हिन्दू धर्म व थ्व धर्म नाप स्वापू दूगु संस्कृतिया प्रभाव यक्व खने दु।
ई सं १९११
मृत्यु
पुचः:२०औं शताब्दी
संभवं (मलयालम संकिपा)
संभवं (मलयालम भाषा:സംഭവം) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८१य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
मोरार क्यान्ट.
मोरार क्यान्ट. (अंग्रेजी:Morar Cantt.), भारतयागु मध्य प्रदेश राज्ययागु  ग्वालियर जिल्लायागु छगु छाउनी सहर खः।
जनसंख्या
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ६७% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७७% दु, व मिसातेगु साक्षरता ५४% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया मोरार क्यान्ट. यागु साक्षरता अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १५% ६ दं स्वया म्हो जु।
ई सं १९१२
मृत्यु
पुचः:२०औं शताब्दी
गुप्पॆडु मनसु (सन् १९७९या संकिपा)
गुप्पॆडु मनसु  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७९य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
तङ्कत्तामरैकळ् (सन् १९९१या संकिपा)
तङ्कत्तामरैकळ् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९१य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
कलोम, इलियोनोई
कलोम संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इलियोनोई राज्ययागु छगु भिलेज खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ५६३ दु धासा थ्व थासे २६९ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ४०.८७८२०५ उत्तर व देशान्तर ८८.२६८९८१ पश्चिम खः । थ्व थासे ७९८१०१ वर्ग मिटर (०.३०८१४९ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
पुतिय वाऴ्क्कै (सन् १९७१या संकिपा)
पुतिय वाऴ्क्कै छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७१य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
देवालपुर
देवालपुर (अंग्रेजी भाय:Depalpur), भारतयागु मध्य प्रदेश राज्ययागु इन्दौर जिल्लायागु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।
भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः । थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ५३३ मिटर (१७४८ फिट)।
खण्डन
खण्डन छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
सन् ५७४
५७४ ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु साधारण दँ खः।
कमलपुर, सुरजपुर मण्डल
कमलपुर, सुरजपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया सरगुजा जिल्लाया सुरजपुर मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:सुरजपुर मण्डल, सरगुजा जिल्ला
ई सं १९१३
मृत्यु
पुचः:२०औं शताब्दी
आरब्धत्‌
आरब्धत्‌ छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
ई सं १९१४
मृत्यु
पुचः:२०औं शताब्दी
1901 – 1950
जूदगाडु (सन् १९७९या संकिपा)
जूदगाडु  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७९य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
सञ्चारि (मलयालम संकिपा)
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
मोरेह
मोरेह (अंग्रेजी:Moreh), भारतयागु मणिपुर राज्ययागु  चण्डेल जिल्लायागु छगु सहर खः।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं मोरेह शहरयागु जनसंख्या १४,९६० खः। थुकिली मिजंत ५१%, व मिसात ४९% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ५१% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ५५% दु, व मिसातेगु साक्षरता ४७% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया मोरेह यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १६% ६ दं स्वया म्हो जु।
तन्तुविट्टेऩ् ऎऩ्ऩै (सन् १९९१या संकिपा)
तन्तुविट्टेऩ् ऎऩ्ऩै छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९१य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
सि.चक भराडी, कोश्याँकुटोली तहसील
सि.चक भराडी भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  नैनीताल जनपदया  कोश्याँकुटोली तहसीलया छगु गां ख।
मण्डलवार सूचं
मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
सन् ५७५
५७५ ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु साधारण दँ खः।
पुऩ्ऩकै (सन् १९७१या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
खण्डपिटासन
योगया छगू आसन ख।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
डेरा बाबा नानक
डेरा बाबा नानक (अंग्रेजी भाय:Dera Baba Nanak), भारतयागु पञ्जाब राज्ययागु गुरदासपुर जिल्लायागु सहर खः।
बीजा तखतपुर मण्डल
बीजा तखतपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया विलासपुर जिल्लाया तखतपुर मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:तखतपुर मण्डल, विलासपुर जिल्ला
कट्लर, इलियोनोई
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ५४३ दु धासा थ्व थासे २०७ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३८.०३३८७ उत्तर व देशान्तर ८९.५६५७०२ पश्चिम खः । थ्व थासे १२२६७९९ वर्ग मिटर (०.४७३६७ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
क्यारुथर्स, क्यालिफोर्निया
क्यारुथर्स संयुक्त राज्य अमेरिकायागु क्यालिफोर्निया राज्ययागु छगु सिडिपि खः।
इतार्सी
इतार्सी (अंग्रेजी:Itarsi), भारतयागु मध्य प्रदेश राज्ययागु  होशंगाबाद जिल्लायागु छगु सहर इलाका खः।
ई सं १९१६
मृत्यु
पुचः:२०औं शताब्दी
क्यारुथर्स, क्यालिफोर्निया
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३६.५४०३५६ उत्तर व देशान्तर ११९.८३६६३७ पश्चिम खः । थ्व थासे ५१७५३५७ वर्ग मिटर (१.९९८२१७ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
इतार्सी
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः । समुद्र सतह स्वया थ्व थाय ३०४ मिटर (९९७ फुट) च्वे ला।
ई सं १९१६
मृत्यु
1901 – 1950
इतार्सी
जनसंख्या
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७५% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ८१% दु, व मिसातेगु साक्षरता ६९% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया इतार्सी यागु साक्षरता  अप्व दु।
कोडूरु (कृष्णा)
कोडूरु भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु कृष्णा जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् मुदिनेपल्लि मण्डलय् ला।
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
सत्नापल्लि, खानापूर मण्डल
सत्नापल्लि, खानापूर मण्डल भारतया आन्ध्रप्रदेश राज्यया अदिलाबादु जिल्लाया खानापूर मण्डलया छगू थाय्‌ ख। सकल भारतया ६३८५९६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् द्रविडियन मूलया मनुतय्‌गु उपस्थिति दु। थ्व थासय् द्रविडिय भाषा परिवारया तेलुगु भाषा आपालं छ्येलिगु या।
इतिहास
ऐतरेय ब्राह्मण (ई.पू.८००) व महाभारत थें न्याःगु संस्कृत महाकाव्यय्‌ थ्व थाय्‌ आ दूगु थासय्‌ न्हापा दयाच्वंगु राज्यया वर्णन यानातःगु दु।
शिलालेखीय प्रमाण कथं थ्व थासय्‌ न्हापा कुबेरकाद्वारा शासित छगू प्रारंभिक राज्य दूगु वर्णन या। मौर्यतयेसं ई.पू. ४गु शताब्दीइ थःगु शासन थन थ्यंकूगु खने दु। मौर्य वंशया पतन धुंका ई.पू. ३गु शताब्दीइ आन्ध्र शातवाहन स्वतनत्र जूगु व सन्‌ २२०इ शातवाहनतयेगु ह्रास धुंका ईक्ष्वाकु राजवंश, पल्लव, आनंद गोत्रिका, विष्णुकुंडीना, पूर्वी चालुक्य व चोलातयेगु शासन जूगु इतिहासय्‌ च्वयातःगु दु। थ्व थासय्‌ आपालं छ्येलिगु तेलुगु भाषा विनुकोंडातयेसं थःगु राजकालय्‌ राजभाषा दयेकूगु इतिहास दु। पल्नाडुया ल्वापू धुंका पूर्वी चालुक्यतय्‌गु शक्ति म्हो जुया १२ व १३गु शताब्दीइ काकतीय राजवंशतयेगु उदय जुल व लिपा सकल तेलुगू भूमि काकतीयतय्‌गु अधीनय्‌ लावन। सन्‌ १३२३इ दिल्लीया सुल्तान ग़ियास-उद-दिन तुग़लक़ं उलघ खानया अधीनय्‌ छ्वगु सेनां जुजु प्रतापरुद्रयात बन्दी दयेकुसां सन्‌ १३२६इ मुसुनूरी नायकतयेगु सफल विरोधी अभियानं प्रेरित जुया हरिहर व बुक्कातयेसं विजयनगर साम्राज्यया पलिस्था यात। सन्‌ १३४७य दिल्ली सल्तनतया विरुद्ध अला-उद-दीन हसन गंगूद्वारा दक्षिण भारतय्‌ छगू स्वतन्त्र मुस्लिम राष्ट्र, बहमनी राज्यया पलिस्था यायेधुंका थ्व थाय्‌ थ्व हे राज्यय्‌ लावन। १६गु व १७गु शताब्दीया अन्त तक्क कुतुबशाही राजवंशं थ्व थाय्‌यात थःगु अधीनय्‌ तल।
औपनिवेशिक भारत कालय्‌ थ्व थाय्‌ ब्रिटिशतय्‌गु अधीनय्‌ लावन। भारत स्वतन्त्रता व आन्ध्रप्रदेश राज्यया पलिस्था धुंका थ्व थाय्‌ आन्द्रप्रदेश राज्यया छगू थाय्‌ जूवन।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाषा तेलुगू ख। थ्व भाषा नापं उर्दू, हिन्दी, अंग्रेजी, तमिल आदि नं भाषा थन थुइगु या। थ्व थाय्‌या मू जाति द्रविड नश्लया तेलुगू जाति ख। द्रविड जातिया नश्ल जुसां थ्व जाति आर्यनाप मिश्रित जूगु खने दु। थनया नसाःय्‌ जाकि आधारित नसाःया तःधंगु थाय्‌ दु। जाति अनुसार नसाः पाइगु या व हिन्दू ब्राम्हण नसाः प्रायः शाकाहार जुइ धाःसा मुस्मां तयेगु नसाः शाकाहार मजु। थनया नसाःय्‌ पच्चडी, आवकाय आदि अचार नांजा। नापं मनुतयेसं बिरयानी, डोसा आदि नं आपालं नइगु या। थनया परम्पराय्‌ आन्ध्र शास्त्रीय संगीत व प्याखं विशेषयाना कुचिपुडि नांजा। थन हनिगु मू नखःय्‌ संक्रांति, महा शिवरात्रि, होली, युगादि, श्री राम नवमी, वरलक्ष्मी व्रतम, राखी पूर्णिमा, विनायक चवथी, दशहरा, अट्ल तद्दी, दीपावली, ईद-उल-फ़ित्र, बक्र-ईद, मुहर्रम आदि ला। थन तेलुगु संकिपा व कर्नाटक संगीतया नं प्रभाव दु। थ्व थासय्‌ हिन्दू धर्म व मुस्मां धर्मया प्रभाव खने दु।
पिनेया स्वापू
Template:
पुचः:खानापूर मण्डल, अदिलाबादु जिल्ला पुचः: पुचः:खानापूर मण्डल, अदिलाबादु जिल्लाया थाय्‌ पुचः:Adilabadu
हिलेदेवी
हिलेदेवी नेपा:यागु जनकपुर अञ्चलयागु रामेछाप जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे ६७९ खा छेँ दु।
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं हिलेदेवी यागु जनसंख्या ३३०५ खः। थुकिली मिजंत ४९%, व मिसात ५१% दु।
सन् ५७६
५७६ ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु लीप दँ खः।
लिधंसा
पुचः:५७६ पुचः:दँ
तम्पि ऊरुक्कुप् पुतुचु (सन् १९९१या संकिपा)
तम्पि ऊरुक्कुप् पुतुचु छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९१य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
संघर्षं (मलयालम संकिपा)
संघर्षं (मलयालम भाषा:സംഘര്ഷം) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८१य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
डेरा बस्सी
डेरा बस्सी (अंग्रेजी भाय:Dera Bassi), भारतयागु पञ्जाब राज्ययागु पटियाला जिल्लायागु सहर खः।
डप्पु सायिगाडु (सन् १९७९या संकिपा)
डप्पु सायिगाडु  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७९य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
पुचः:तेलुगु संकिपा
ई सं १९१७
मृत्यु
पुचः:२०औं शताब्दी
1901 – 1950
सिमा गाविस, जाजरकोट जिल्ला
सिमा (अंग्रेजी:Sima), नेपा:यागु भेरी अञ्चलयागु  जाजरकोट जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे ७६३ खा छेँ दु।
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं सिमा यागु जनसंख्या ४४६४ खः। थुकिली मिजंत ४८%, व मिसात ५२% दु।
पॊय् चॊल्लाते (सन् १९७१या संकिपा)
पॊय् चॊल्लाते छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७१य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
नौगाँव, राजगढी तहसील
नौगाँव भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  उत्तरकाशी जनपदया  राजगढी तहसीलया छगु गां ख।
मण्डलवार सूचं
मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
मोरेना
मोरेना (अंग्रेजी:Morena), भारतयागु मध्य प्रदेश राज्ययागु  मोरेना जिल्लायागु छगु सहर इलाका खः।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः । समुद्र सतह स्वया थ्व थाय १७७ मिटर (५८० फुट) च्वे ला।
जनसंख्या
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ६६% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७५% दु, व मिसातेगु साक्षरता ५६% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया मोरेना यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १५% ६ दं स्वया म्हो जु।
साइप्रेस, इलियोनोई
साइप्रेस संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इलियोनोई राज्ययागु छगु भिलेज खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या २७१ दु धासा थ्व थासे १२८ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३७.३६५५४३ उत्तर व देशान्तर ८९.०१७४७३ पश्चिम खः । थ्व थासे १९३५३५८ वर्ग मिटर (०.७४७२४६ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
माउन्ट क्रेस्टेड बट, कोलोर्याडो
माउन्ट क्रेस्टेड बट संयुक्त राज्य अमेरिकायागु कोलोर्याडो राज्ययागु छगु टाउन खः।
बेलगहना तखतपुर मण्डल
बेलगहना तखतपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया विलासपुर जिल्लाया तखतपुर मण्डलया छगू गां ख।
माउन्ट क्रेस्टेड बट, कोलोर्याडो
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ७०७ दु धासा थ्व थासे १०५२ खा छें दु ।
बेलगहना तखतपुर मण्डल
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
माउन्ट क्रेस्टेड बट, कोलोर्याडो
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३८.९०१६४९ उत्तर व देशान्तर १०६.९६७५५४ पश्चिम खः । थ्व थासे ३९८७६६८ वर्ग मिटर (१.५३९६४७ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
बेलगहना तखतपुर मण्डल
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:तखतपुर मण्डल, विलासपुर जिल्ला
खण्डशस्कृतः
खण्डशस्कृतः छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
आरब्धम्‌
आरब्धम्‌ छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
ई सं १९१८
मृत्यु
पुचः:२०औं शताब्दी
करतमा, सुरजपुर मण्डल
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:सुरजपुर मण्डल, सरगुजा जिल्ला
रिंयासी (म.), पिथौरागढ (सदर) तहसील
रिंयासी (म.) भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  पिथौरागढ जनपदया  पिथौरागढ (सदर) तहसीलया छगु गां ख। सकल भारतया ६३८५९६ गां व उत्तराखण्डया १६८२६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् कुमाँउ जातिया मनुतेगु उपस्थिति दु। थ्व थासय् भारोपेली भाषा परिवारया पहाडी भाषाया कुमाँउ भाषा आपालं छ्येलिगु या।
इतिहास
हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् थ्व थाय्‌ दूगु थाय्‌यात न्हापानिसें हे ऋषिमुनितेगु तपोभूमिया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। ऐतिहासिक वर्णन कथं थ्व थासय् कुमाँउया स्थानीय कत्युरी वंशया जुजु, चन्द वंशया जुजु व डोटीया रायका पिंसं शासन याःगु खने दु। थ्व धुंका नेपाःया एकिकरण अभियानय् थ्व थाय्‌ नेपाःया अधीनय् लावन व येँ केन्द्रित नेपाःया छगू भूभागया रुपय् थ्व थाय्‌ स्थापित जुल। लिपा ब्रिटिसतेसं डिभाइड एण्ड रुलया नीतिकथं कुमाँउया स्थानीय क्षेत्रीयतेत थःगु पक्षय् कया नेपामि गोर्खा सेनानाप ल्वाकल। थ्व ल्वापूया लिच्वया कथं सुगौली सन्धि जुल व थ्व थाय्‌ नेपाःस्वया पृथक जुल। बिस्तारं ब्रिटिसतेसं थ्व थाय्‌यात थःगु कब्जाय् काल। ब्रिटिसतेसं भारत त्वते धुंका थ्व थाय्‌ उत्तर प्रदेश राज्यय् लाःवन। लिपा नोभेम्बर ९, सन् २०००य् थ्व थाय्‌ उत्तराखण्ड राज्यया कुमाँउ विभागय् लावन।
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  पिथौरागढ जनपदया  पिथौरागढ (सदर) तहसीलय् ला। थ्व छगू पहाडी थाय्‌ ख। थ्व थासय् ग्रीष्म ॠतु ग्रेगोरियन पात्रोया मार्च निसें मध्य जुन तक्क जुइ। वर्षा ॠतु मध्य जुन निसें अगस्ट तक्क जुइ। थ्व ईले बंगालया खाडीं वैगु फसं मनसुन वृष्टि याकी। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क शीत ॠतु जुइ। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क तापक्रम म्हो जुया वनि व ज्यानुवरीइ सिक्क चिकुइ। फेब्रुवरी तक्क चिकुला दयाच्वनि व मार्चं निसें तापमान अप्वया वइ।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय् बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। नापं पहाडी लागाय् दूगु थाय्‌ जूगुलिं थ्व थासय् पर्यटन, जडिबुटी आदिया नं सम्भाव्यता मदूगु मखु। भारतया उत्तराखण्ड राज्यया मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
संस्कृति
थ्व थाय्‌ पौराणिक काल निसें हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् च्वयातःगु हिमालय तपोभूमि खण्डय् लाःगु जूगुलिं थन हिन्दू धर्म व थ्व धर्म नाप स्वापू दूगु संस्कृतिया प्रभाव यक्व खने दु।
भाषा
भाषिक रुपय् थ्व थासय्‌ भारोपेली भाषा परिवारया इन्डो-इरानीया इन्डो-आर्यनया पहाडी भाषा पुचःया भाषातेगु छ्येला थन यक्व खने दु। थुकिलि मू कथं कुमाँउ भाषाया थी-थी भाषिका छ्येलिगु या। थ्व नापं थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली, गढवाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
ल्वाभः
ल्वाभः धाःगु छुं नं थन्याःगु ज्याभः ख गुकिया छ्येला थःगु शत्रुयात घाः यायेगु निंतिं, वशय् कायेगु निंतिं वा स्यायेगु निंतिं याइ। ल्वाभःया छ्येला आक्रमण यायेत, आक्रमण पनेत वा ख्यायेत यायेछिं। ल्वाभः छखेँ कथि थें सरल जुइफु धाःसा मेखें ब्यालिस्टिक प्रक्षेपास्त्र थें जटिल जुइ नं फु।
इतिहास
right|thumb|300px|कास्ययुगया ल्वाभः ल्वाभः थन्याःगु ज्याभः ख गुकियात युद्धय् छ्येलि। थ्व कथं वाण, तरवार निसें तोपतक्क सकल ज्याभः ल्वाभः ख। ल्वाभःया विकासया इतिहास मानव जातिया विकासया इतिहास ति हे पुलां। मानव जीवन आदिकाल निसें संघर्षपूर्ण दु। जीवनरक्षाया निंतिं मनुतयेसं  भयानक व शक्तिशाली पशुनाप ल्वायेमाल। मनुनाप मेमेगु पशुति बल, ख्वातुगु छ्यँगु, तीव्र व घातक वा/दारा व लुसि मदुसाँ मनु नं थःगु बुद्धि छ्येला न्हापांगु शस्त्रतयेगु आविष्कार यात। कथिया विकास बरछा, गदा, तरवार, बल्लभ व आधुनिक संगीनय् जुल। थ्व कथं वांछया स्याइगु अस्त्रया विकास साधारण लोहँ जुया भाला, धनुष-वाण, गुलेल, गोला, ग्वली व आधुनिक परमाणु बमय् थ्यन।
ल्वाभःया विकास व अप्वयावःगु शक्तिया नापं प्रतिरक्षाया उपकरणया ज्या दयावल व थुमिगु आविष्कार जुल। संभवत: छ्यँगुयात पँ/कथिइ स्वाना दयेकातःगु ढालया कला सिक्क पुलांगु जुइफु। कालान्तरय् कवच व आधुनिक युगय् वया कवचयान (ट्याङ्क)या आविष्कार जुल। थ्व खनेदु कि मनुतयेसं संहारया साधनतयेगु निर्माण याबिले नापंनापं हे प्रतिरक्षाया साधनया नं विकास जुल।
प्राचीन
प्राचीन ल्वाभः नवपाषाण युगया ल्वाभःतेगु विकशित रुप ख। थन्यागु ल्वाभलय् महत्त्वपूर्ण विकास थीथी सामरिक प्रविधिया हिउपां जुल।
करिब ३३०० ईपूइ सीजः युगय् धातुया भःया विकास जुल, थ्व धुंका कँय् युगय् कँय्‌या तरवार व मेमेगु ल्वाभःया विकास जुल।
दकलय् न्हापांगु सामरिक दुर्गया दयेकेज्या कँय् युगय् जुल, गुकिलिं थ्व युगय् सुरक्षाया आवश्यकता अप्वया वःगु खँ क्यनि। दुर्ग वा किल्ला थुनेगु ल्वाभः दसु ब्यातरिङ्ग र्याम (battering ram)या विकास करिब २५०० इपूइ जूवन।
नः युगया तरवार, नः युग स्वया न्ह्यःया कँय् युगया तरवार स्वया विशिष्ट मजूसां करिब १२०० ईपूइ सब-सहारा अफ्रिकाय् नःज्या विकास जुइ धुंका नयात ल्वाभःया विकासय् छ्येलाहल।
सलःया गृहस्थीकरण व घःचाय् कथि (spoke) तयेगु करिब २००० इपूया प्रविधिया विकास नापं सलं ब्वाकिगु रथ दयावल। थन्यागु रथं हःगु न्हूगु गतिं ल्वाभःया प्रकृतिइ हिउपा हल। थन्यागु रथ करिब १३०० इपूइ थःगु दकलय् तच्वःगु चलनय् थ्यन व युद्धय् थुकिया छ्येला करिब ४ शदी ईपूइ आपाःथें हे मदयावन।
अश्वरोही सेनाया विकास नापं ल्वापूइ आक्रमणया वेग तच्वयावन।
लखय् सनिगु ल्वाभः दूगु हताः-लःखः दसु त्राइरिमया छ्येला करिब ७गु शदी इपू निसें जूल। थन्यागु लःखःतयेगु थाय् करिब ४गु शदीइ तःधंगु लःखतं काल।
मध्यकाल
पूर्वी व मध्यपूर्वी हतालय् नं थन्यागु ल्वाभःत युरोप स्वया भिन्न रुपय् विकशित जुल।
सन् ५७७
अक्टोबर-डिसेम्बर
पुचः:५७७ पुचः:दँ
ल्वाभः
पूर्व आधुनिक
युरोपया पूनर्जागरण कालय् युरोपय् दकलय् न्ह्यः बारुदीय ल्वाभःया छ्येला खनेदत। रणभूमिइ बन्दुक व रकेत थें न्यागु ल्वाभः खनेदत।
बारुद दूगु ल्वाभलय् बारुद रसायनिक रुपय् मुया छकलं गोला-गोलियात वांछइगु जूगुलिं गुणया आधारय् थन्यागु ल्वाभः पुलां तवःया भौतिक शक्ति छ्येला प्रक्षेपन याइगु ल्वाभः स्वया सिक्क प्रभावशाली जुवन। थन्यागु ल्वाभलय् उर्जा छकलं पिकायेछिनिगु जूगुलिं थन्यागु ल्वाभःया दकलय् पुलांगु रुप, दसु arquebus, नं मनूया शक्तिं सनिगु ल्वाभः स्वया शक्तिशाली जूवन। १६गु निसें १९गु शताब्दी तक्कया ईलय् बारुदीय ल्वाभःतेगु प्रभाव व महत्त्व तच्वया वन। नापं, थ्व ईलय् थ्व ख्यलय् छगू धुंका मेगु प्रगति जुयावन, दसु: बारुदीय ल्वाभलय् न्हू-न्हूगु सुधार, दसु बारुद च्याकिगु थासय् ताः(Lock)या दयेकेज्या, ल्वाभः ज्वलंया भिंकेज्या, प्रक्षेप्य ज्याय् भिंकेज्या आदि ज्या थ्व ईलय् जुल। संयुक्त राज्य अमेरिकाया गृह युद्ध बिलय् थीथी प्रविधि दसु मेसिन गन, कवचधारी (ironclad) हताः-लःखः आदि सैन्य ल्वाभःया रुपय् उदय जुल। थन्यागु ल्वाभःत वर्तमान ईलय् नं चिधंगु ल्वापूइ छ्येलिगु या। १९गु शताब्दीइ हताः-लःखःयात संकिगु उर्जास्रोत फसं संकिगु पालं हिलाः जीवाश्म इन्धन (दसु, हेंग्वा) छ्येला सनिगु स्तिम इञ्जिन जूवन।
धाः दूगु ल्वाभःया युग तःहताः १ स्वया न्ह्यः छकलं राइफलद् (ध्वः सालाःतःगु) तुपःया विकास नापं क्वचाल। Howitzerतेसं पक्का किला व मेमेगु किलाबन्द संरचनातेत मुइका वनेफइगु क्षमता दयेकल। थुकिया विकास नापं सैन्य मामिलाय् छगू हिउपाः वलः व सैन्य सिद्धान्त व रणनीतिइ न्हूगु अध्याय न्ह्यथन।
औद्योगिक युगया हताःया छगू मू गुण प्राविधिक अभिवृद्धि ख। गनं न्हूगु प्रविधि वयेधुंका अन्यागु प्रविधि छकलं तच्वलं मेमेगु थासय् दयेकिगु वा अन्यागु प्रविधियात बुकेगु प्रविधि छकलं दयेकिगु ज्या थ्व ईलय् खनेदु। तःहताः १स विकास जूगु ल्वाभः प्रविधिइ दकलय् प्रभावशाली प्रविधित हताः-फय्‌खः, बुं-हताःखः(tank) आदि ख।
ल्वाभःतेगु थन्यागु विकास तःहताःतयेगु दथुया ईलय् नं जुया हे च्वन। थ्व ईलय् सकल थें हे औद्योगिक देय्‌तेसं थः-थःगु देसय् ल्वाभःतेगु विकास यात। तःहता २ बिलय् यक्व ल्वाभःतेगु विकास जुल। थ्व ईलय् हे हलिंया दकलय् न्हापांगु आणविक ल्वाभः रणभूमिइ खनेदत। थौंया यक्व आधुनिक सैन्य ल्वाभः, विशेषयाना बुंल्वाभः, तःहता २या ल्वाभःतेगु परिष्कृत रुप ख।
पालिगु ल्वाभः
पालिगु ल्वाभः छगू प्रकारया प्राचीन ल्वाभः ख। थ्व ल्वाभलय् धाः दूगु सालूगु, पिचूगु धातुयात पालेत छ्येलिगु या। थन्यागु ल्वाभलय् छखे वा निखे धाः दयेफु। छुं पालिगु ल्वाभः थ्व कथं दु-
लिधंसा
पुचः:ल्वाभः
ड्रैवर् रामुडु (सन् १९७९या संकिपा)
ड्रैवर् रामुडु  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७९य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
ई सं १९२०
मृत्यु
पुचः:२०औं शताब्दी
सप्तपति (मलयालम संकिपा)
सप्तपति (मलयालम भाषा:സപ്തപതി) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८१य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
तम्पिक्कु ऒरु पाट्टु (सन् १९९१या संकिपा)
तम्पिक्कु ऒरु पाट्टु छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९१य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
ई सं १९१९
मृत्यु
पुचः:२०औं शताब्दी
डेरा गोपीपुर
डेरा गोपीपुर (अंग्रेजी भाय:Dera Gopipur), भारतयागु हिमांचल प्रदेश राज्ययागु कांगडा जिल्लायागु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।
मीण्टुम् वाऴ्वेऩ् (सन् १९७१या संकिपा)
मीण्टुम् वाऴ्वेऩ् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७१य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
शिवमहिम (डब्ड) (मलयालम संकिपा)
शिवमहिम (डब्ड)  (मलयालम भाषा:ശിവമഹിമ (ഡബ്ഡ) ) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८१य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
बैनाली, द्वाराहाट तहसील
बैनाली भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  अल्मोड़ा जनपदया  द्वाराहाट तहसीलया छगु गां ख। सकल भारतया ६३८५९६ गां व उत्तराखण्डया १६८२६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् कुमाँउ जातिया मनुतेगु उपस्थिति दु। थ्व थासय् भारोपेली भाषा परिवारया पहाडी भाषाया कुमाँउ भाषा आपालं छ्येलिगु या।
इतिहास
हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् थ्व थाय्‌ दूगु थाय्‌यात न्हापानिसें हे ऋषिमुनितेगु तपोभूमिया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। ऐतिहासिक वर्णन कथं थ्व थासय् कुमाँउया स्थानीय कत्युरी वंशया जुजु, चन्द वंशया जुजु व डोटीया रायका पिंसं शासन याःगु खने दु। थ्व धुंका नेपाःया एकिकरण अभियानय् थ्व थाय्‌ नेपाःया अधीनय् लावन व येँ केन्द्रित नेपाःया छगू भूभागया रुपय् थ्व थाय्‌ स्थापित जुल। लिपा ब्रिटिसतेसं डिभाइड एण्ड रुलया नीतिकथं कुमाँउया स्थानीय क्षेत्रीयतेत थःगु पक्षय् कया नेपामि गोर्खा सेनानाप ल्वाकल। थ्व ल्वापूया लिच्वया कथं सुगौली सन्धि जुल व थ्व थाय्‌ नेपाःस्वया पृथक जुल। बिस्तारं ब्रिटिसतेसं थ्व थाय्‌यात थःगु कब्जाय् काल। ब्रिटिसतेसं भारत त्वते धुंका थ्व थाय्‌ उत्तर प्रदेश राज्यय् लाःवन। लिपा नोभेम्बर ९, सन् २०००य् थ्व थाय्‌ उत्तराखण्ड राज्यया कुमाँउ विभागय् लावन।
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  अल्मोड़ा जनपदया  द्वाराहाट तहसीलय् ला। थ्व छगू पहाडी थाय्‌ ख। थ्व थासय् ग्रीष्म ॠतु ग्रेगोरियन पात्रोया मार्च निसें मध्य जुन तक्क जुइ। वर्षा ॠतु मध्य जुन निसें अगस्ट तक्क जुइ। थ्व ईले बंगालया खाडीं वैगु फसं मनसुन वृष्टि याकी। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क शीत ॠतु जुइ। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क तापक्रम म्हो जुया वनि व ज्यानुवरीइ सिक्क चिकुइ। फेब्रुवरी तक्क चिकुला दयाच्वनि व मार्चं निसें तापमान अप्वया वइ।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय् बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। नापं पहाडी लागाय् दूगु थाय्‌ जूगुलिं थ्व थासय् पर्यटन, जडिबुटी आदिया नं सम्भाव्यता मदूगु मखु। भारतया उत्तराखण्ड राज्यया मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
संस्कृति
थ्व थाय्‌ पौराणिक काल निसें हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् च्वयातःगु हिमालय तपोभूमि खण्डय् लाःगु जूगुलिं थन हिन्दू धर्म व थ्व धर्म नाप स्वापू दूगु संस्कृतिया प्रभाव यक्व खने दु।
भाषा
भाषिक रुपय् थ्व थासय्‌ भारोपेली भाषा परिवारया इन्डो-इरानीया इन्डो-आर्यनया पहाडी भाषा पुचःया भाषातेगु छ्येला थन यक्व खने दु। थुकिलि मू कथं कुमाँउ भाषाया थी-थी भाषिका छ्येलिगु या। थ्व नापं थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली, गढवाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
हिलेटक्सार
हिलेटक्सार नेपा:यागु गण्डकी अञ्चलयागु लमजुङ जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे ४०२ खा छेँ दु।
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं हिलेटक्सार यागु जनसंख्या २०५६ खः। थुकिली मिजंत ४६%, व मिसात ५४% दु।
सन् ५७८
५७८ ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु साधारण दँ खः।
अक्टोबर-डिसेम्बर
पुचः:५७८ पुचः:दँ
दश तिरिगिंदि (सन् १९७९या संकिपा)
दश तिरिगिंदि  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७९य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
पुचः:तेलुगु संकिपा
कॊंडुलपाडु (कृष्णा)
कॊंडुलपाडु भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु कृष्णा जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् जि.कॊंडूरु मण्डलय् ला।
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
कासा कोनेजो, क्यालिफोर्निया
कासा कोनेजो संयुक्त राज्य अमेरिकायागु क्यालिफोर्निया राज्ययागु छगु सिडिपि खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ३१८० दु धासा थ्व थासे ९९३ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३४.१८६२३८ उत्तर व देशान्तर ११८.९४४७०१ पश्चिम खः । थ्व थासे १२४०१८१ वर्ग मिटर (०.४७८८३७ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
लिधंसा
पुचः:क्यालिफोर्नियायागु शहर
दैजा तखतपुर मण्डल
दैजा तखतपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया विलासपुर जिल्लाया तखतपुर मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:तखतपुर मण्डल, विलासपुर जिल्ला
ई सं १९२१
मृत्यु
पुचः:२०औं शताब्दी
मुकमतु पिऩ् तुक्ळक् (सन् १९७१या संकिपा)
मुकमतु पिऩ् तुक्ळक् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७१य् पिहांवगु खः।
आरभते
आरभते छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
तालाट्टु केट्कुतम्मा (सन् १९९१या संकिपा)
तालाट्टु केट्कुतम्मा छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९१य् पिहांवगु खः।
आरभते
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
तालाट्टु केट्कुतम्मा (सन् १९९१या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
डाह्ल्ग्रेन, इलियोनोई
डाह्ल्ग्रेन संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इलियोनोई राज्ययागु छगु भिलेज खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ५१४ दु धासा थ्व थासे २४५ खा छें दु ।
मोरिन्दा
मोरिन्दा (अंग्रेजी:Morinda), भारतयागु पञ्जाब राज्ययागु  रुपनगर जिल्लायागु छगु सहर खः।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः । समुद्र सतह स्वया थ्व थाय २६७ मिटर (८७५ फुट) च्वे ला।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं मोरिन्दा शहरयागु जनसंख्या २१,७८८ खः। थुकिली मिजंत ५३%, व मिसात ४७% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७०% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७४% दु, व मिसातेगु साक्षरता ६६% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया मोरिन्दा यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् ११% ६ दं स्वया म्हो जु।
लिधंसा
पुचः:पञ्जाब (भारत) यागु शहर
ई सं १९२३
मृत्यु
पुचः:२०औं शताब्दी
1901 – 1950
सिगोंली, कोश्याँकुटोली तहसील
सिगोंली भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  नैनीताल जनपदया  कोश्याँकुटोली तहसीलया छगु गां ख।
मण्डलवार सूचं
मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
गनेशपुर, सुरजपुर मण्डल
गनेशपुर, सुरजपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया सरगुजा जिल्लाया सुरजपुर मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:सुरजपुर मण्डल, सरगुजा जिल्ला
स्नेहं ऒरु प्रवाहं (मलयालम संकिपा)
स्नेहं ऒरु प्रवाहं (मलयालम भाषा:സ്നേഹം ഒരു പ്രവാഹം) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८१य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
इतौन्जा
इतौन्जा (अंग्रेजी:Itaunja), भारतयागु उत्तर प्रदेश राज्ययागु  लखनऊ जिल्लायागु छगु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः । समुद्र सतह स्वया थ्व थाय १२४ मिटर (४०६ फुट) च्वे ला।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं इतौन्जा शहरयागु जनसंख्या ६२४९ खः। थुकिली मिजंत ५४%, व मिसात ४६% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ६१% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ६६% दु, व मिसातेगु साक्षरता ५४% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया इतौन्जा यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १५% ६ दं स्वया म्हो जु।
तायम्मा (सन् १९९१या संकिपा)
तायम्मा छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९१य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
डेराकोल्लीएरी टाउनशिप
डेराकोल्लीएरी टाउनशिप (अंग्रेजी भाय:Deracolliery Township), भारतयागु उडिसा राज्ययागु अनुगुल जिल्लायागु  सहर खः।
देवुडु मामय्य (सन् १९७९या संकिपा)
देवुडु मामय्य  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८१य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
ई सं १९२४
मृत्यु
पुचः:२०औं शताब्दी
नाटुरिटा, कोलोर्याडो
नाटुरिटा संयुक्त राज्य अमेरिकायागु कोलोर्याडो राज्ययागु छगु टाउन खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ६३५ दु धासा थ्व थासे ३१४ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३८.२१९७५६ उत्तर व देशान्तर १०८.५६७४५४ पश्चिम खः । थ्व थासे १९००२७१ वर्ग मिटर (०.७३३६९९ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
खनति
खनति छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
मूऩ्ऱु तॆय्वङ्कळ् (सन् १९७१या संकिपा)
मूऩ्ऱु तॆय्वङ्कळ् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७१य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
सन् ५७९
५७९ ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु साधारण दँ खः।
ऐथा लग्गा जोरासी, पोखरी तहसील
ऐथा लग्गा जोरासी भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  चमोली जनपदया  पोखरी तहसीलया छगु गां ख। सकल भारतया ६३८५९६ गां व उत्तराखण्डया १६८२६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् गढवाली मनुतेगु उपस्थिति दु। थ्व थासय् भारोपेली भाषा परिवारया पहाडी भाषाया गढवाली भाषा आपालं छ्येलिगु या।
सन् ५७९
अक्टोबर-डिसेम्बर
पुचः:५७९ पुचः:दँ
ऐथा लग्गा जोरासी, पोखरी तहसील
इतिहास
हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् थ्व थाय्‌ दूगु थाय्‌यात न्हापानिसें हे ऋषिमुनितेगु तपोभूमिया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। ऐतिहासिक वर्णन कथं थ्व थाय् रजौटातेगु अधीनय दूगु ५२गढय् छगूलि ला। लिपा अजय पालया नेतृत्वय् पलिस्था जूगु गढवाल अधिराज्यय् थ्व थाय्‌ लावन। थ्व धुंका नेपाःया एकिकरण अभियानय् थ्व थाय्‌ नेपाःया अधीनय् लावन व येँ केन्द्रित नेपाःया छगू भूभागया रुपय् थ्व थाय्‌ स्थापित जुल। लिपा ब्रिटिसतेसं डिभाइड एण्ड रुलया नीतिकथं गढवालया स्थानीय क्षेत्रीयतेत थःगु पक्षय् कया नेपामि गोर्खा सेनानाप ल्वाकल। थ्व ल्वापूया लिच्वया कथं सुगौली सन्धि जुल व थ्व थाय्‌ नेपाःस्वया पृथक जुल। बिस्तारं ब्रिटिसतेसं थ्व थाय्‌यात थःगु प्रभावय् काल। ब्रिटिसतेसं भारत त्वते धुंका थ्व थाय्‌ उत्तर प्रदेश राज्यय् लाःवन। लिपा नोभेम्बर ९, सन् २०००य् थ्व थाय्‌ उत्तराखण्ड राज्यया कुमाँउ विभागय् लावन।
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  चमोली जनपदया  पोखरी तहसीलय् ला। थ्व छगू पहाडी थाय्‌ ख। थ्व थासय् ग्रीष्म ॠतु ग्रेगोरियन पात्रोया मार्च निसें मध्य जुन तक्क जुइ। वर्षा ॠतु मध्य जुन निसें अगस्ट तक्क जुइ। थ्व ईले बंगालया खाडीं वैगु फसं मनसुन वृष्टि याकी। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क शीत ॠतु जुइ। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क तापक्रम म्हो जुया वनि व ज्यानुवरीइ सिक्क चिकुइ। फेब्रुवरी तक्क चिकुला दयाच्वनि व मार्चं निसें तापमान अप्वया वइ।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय् बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। नापं पहाडी लागाय् दूगु थाय्‌ जूगुलिं थ्व थासय् पर्यटन, जडिबुटी आदिया नं सम्भाव्यता मदूगु मखु। भारतया उत्तराखण्ड राज्यया मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
संस्कृति
थ्व थाय्‌ पौराणिक काल निसें हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् च्वयातःगु हिमालय तपोभूमि खण्डय् लाःगु जूगुलिं थन हिन्दू धर्म व थ्व धर्म नाप स्वापू दूगु संस्कृतिया प्रभाव यक्व खने दु।
भाषा
भाषिक रुपय् थ्व थासय्‌ भारोपेली भाषा परिवारया इन्डो-इरानीया इन्डो-आर्यनया पहाडी भाषा पुचःया भाषातेगु छ्येला थन यक्व खने दु। थुकिलि मू कथं गढवाली भाषाया थी-थी भाषिका छ्येलिगु या। थ्व नापं थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली, कुमाँउ आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
सीमलपानी
सीमलपानी (अंग्रेजी:Simalapani), नेपा:या लुम्बिनी अञ्चलया अर्गाखाँची जिल्लाया छगु गाँ विकास समिति खः।
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं सिमलपानी यागु जनसंख्या ६१४३ खः। थुकिली मिजंत ४९%, व मिसात ५१% दु।थ्व थासे १०८० खा छेँ दु।
अर्थतन्त्र
थ्व गाविसया मू ज्या बुँज्या ख। सन् २००९इ थ्व जिल्लाया पशुइ खोरेत ल्वे खने दत।
मोर्मुगांव
मोर्मुगांव (अंग्रेजी:Mormugao), भारतयागु गोवा राज्ययागु  दक्षिण गोवा जिल्लायागु छगु सहर खः।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं मोर्मुगांव शहरयागु जनसंख्या ९७,०८५ खः। थुकिली मिजंत ५३%, व मिसात ४७% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७५% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ८०% दु, व मिसातेगु साक्षरता ७०% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया मोर्मुगांव यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् ११% ६ दं स्वया म्हो जु।
लिधंसा
पुचः:गोवायागु शहर
जि.कॊंडूरु (कृष्णा)
जि.कॊंडूरु भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु कृष्णा जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् जि.कॊंडूरु मण्डलय् ला।
भूगोल
कृष्णा जिल्लायागु अक्षांश १५.४३' निसें १६.१०' उत्तर व देशान्तर ८०.००' निस ८१.३३' पूर्वय् ला । थ्व थाय् कृष्णा जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
सन् १९२५
मृत्यु
पुचः:२०औं शताब्दी
कासा डे अरोमाउन्ट हेलिक्स, क्यालिफोर्निया
कासा डे अरोमाउन्ट हेलिक्स संयुक्त राज्य अमेरिकायागु क्यालिफोर्निया राज्ययागु छगु सिडिपि खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या १८८७४ दु धासा थ्व थासे ७१४० खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३२.७६३३५९ उत्तर व देशान्तर ११६.९७७४७४ पश्चिम खः । थ्व थासे १७७१०७०४ वर्ग मिटर (६.८३८१४१ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
ड्याकोटा, इलियोनोई
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ४९९ दु धासा थ्व थासे २०३ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ४२.३८७९३६ उत्तर व देशान्तर ८९.५२४२८९ पश्चिम खः । थ्व थासे ७४६२१५ वर्ग मिटर (०.२८८११५ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
स्फोटनं (मलयालम संकिपा)
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
दॊंगलकु सवाल् (सन् १९७९या संकिपा)
दॊंगलकु सवाल्  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७९य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
याऩै वळर्त्त वाऩम्पाटि मकऩ् (सन् १९७१या संकिपा)
याऩै वळर्त्त वाऩम्पाटि मकऩ् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७१य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
तीच्चट्टि कोविन्तऩ् (सन् १९९१या संकिपा)
तीच्चट्टि कोविन्तऩ् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९१य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
हिमगंगा
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं हिमगंगा यागु जनसंख्या ४४८८ खः। थुकिली मिजंत ४७%, व मिसात ५३% दु।
आरभ्यते
आरभ्यते छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
सन् ५८०
५८० ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु लीप दँ खः।
अक्टोबर-डिसेम्बर
पुचः:५८० पुचः:दँ
देरगांव
देरगांव (अंग्रेजी भाय:Dergaon), भारतयागु आसाम राज्ययागु गोलाघाट जिल्लायागु सहर खः।
भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः । थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ८२ मिटर (२६९ फिट)।
ई सं १९२६
मृत्यु
पुचः:२०औं शताब्दी
1901 – 1950
ठनठन तखतपुर मण्डल
ठनठन तखतपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया विलासपुर जिल्लाया तखतपुर मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:तखतपुर मण्डल, विलासपुर जिल्ला
आरम्भ
आरम्भ धागु छुं ज्याझ्वः न्ह्यथनिगु ज्या ख।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
नौगाँव(गोडर), राजगढी तहसील
नौगाँव(गोडर) भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  उत्तरकाशी जनपदया  राजगढी तहसीलया छगु गां ख।
मण्डलवार सूचं
मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
ई सं १९२७
मृत्यु
1901 – 1950
गोपालपुर, सुरजपुर मण्डल
गोपालपुर, सुरजपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया सरगुजा जिल्लाया सुरजपुर मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:सुरजपुर मण्डल, सरगुजा जिल्ला
मोर्शी
मोर्शी (अंग्रेजी:Morshi), भारतयागु महाराष्ट्र राज्ययागु  अमरावती जिल्लायागु छगु सहर खः।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं मोर्शी शहरयागु जनसंख्या ३३,६०७ खः। थुकिली मिजंत ५१%, व मिसात ४९% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७८% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ८२% दु, व मिसातेगु साक्षरता ७३% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया मोर्शी यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १२% ६ दं स्वया म्हो जु।
रङ्क राट्टिऩम् (सन् १९७१या संकिपा)
रङ्क राट्टिऩम् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७१य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
तूतुपो चॆल्लक्किळिये (सन् १९९१या संकिपा)
तूतुपो चॆल्लक्किळिये छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९१य् पिहांवगु खः।
देसाईगञ्ज
देसाईगञ्ज (अंग्रेजी भाय:Desaiganj), भारतयागु महाराष्ट्र राज्ययागु गद्चिरोली जिल्लायागु सहर खः।
श्रीमान् श्रीमति (मलयालम संकिपा)
श्रीमान् श्रीमति (मलयालम भाषा:ശ്രീമാന് ശ്രീമതി) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८१य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
बंगारु चॆल्लॆलु (सन् १९७९या संकिपा)
बंगारु चॆल्लॆलु  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७९य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
ई सं १९२९
मृत्यु
पुचः:२०औं शताब्दी
ड्यालास सिटी, इलियोनोई
ड्यालास सिटी संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इलियोनोई राज्ययागु छगु सिटी खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या १०५५ दु धासा थ्व थासे ५०३ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ४०.६३६५६५ उत्तर व देशान्तर ९१.१६५२५६ पश्चिम खः । थ्व थासे ६१५१७६३ वर्ग मिटर (२.३७५२०९ वर्ग माइल) जमिन दु धासा २३४२९४८ वर्ग मिटर (०.९०४६१७ वर्ग माइल) ल दु ।
सन् ५८१
५८१ ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु साधारण दँ खः।
अक्टोबर-डिसेम्बर
पुचः:५८१ पुचः:दँ
खरध्वंसी
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
रिक्चाक्कारऩ् (सन् १९७१या संकिपा)
रिक्चाक्कारऩ्  छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७१य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
ई सं १९३०
मृत्यु
पुचः:२०औं शताब्दी
1901 – 1950
स्वर्गङ्ङळ् स्वप्नङ्ङळ् (मलयालम संकिपा)
स्वर्गङ्ङळ् स्वप्नङ्ङळ् (मलयालम भाषा:സ്വര്ഗങ്ങള് സ്വപ്നങ്ങള്) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८१य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
मोर्वी
मोर्वी (अंग्रेजी:Morvi), भारतयागु गुजरात राज्ययागु  राजकोत जिल्लायागु छगु सहर इलाका खः।