cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
कर्नाटक
भाषा
राज्यया आधिकारिक भाषा कन्नड ख, थ्व स्थानीय निवासीइ ६५% मनुतयेसं ल्हाइगु भाषा ख। कन्नड भाषां कर्नाटक राज्यया स्थापनाय् छगु महत्त्वपूर्ण भूमिका म्हितुगु दु :सन् १९५६स राज्यतयेगु सृजन हेतु भाषिक ल्या मू मानदंड जुवन। राज्यया मेमेगु भाषाय् कोंकणी व कोडव टक ला, गुकिया राज्यय् ताःहाकःगु इतिहास दु। थनया मुस्लिम जनसंख्यां उर्दुनं ल्हाइगु या। मेमेगु भाषा स्वया अपेक्षाकृत म्हो ल्हाइगु भाषाय् बेयरे भाषा व छुं मेमेगु बोली व सांकेतिक भाषा ला। कन्नड भाषाया साहित्यय् सिक्क विधागत भिन्नता दु। थुकिलि मू धाःसा जैन धर्म, वचन, हरिदास साहित्य व आधुनिक कन्नड साहित्य ख। अशोकया ईया राजाज्ञात व अभिलेख अनुसार सीदु कि कन्नड लिपि व साहित्यय् बौद्ध साहित्यया नं यक्व प्रभाव दु। हल्मिडी शिलालेख ४५० ई. आतक्क लूगु कन्नड भाषाया दकले पुलांगु अभिलेख ख, गुकिलि ताःहाकःगु खंग्वः लूगु दु। प्राचीनतम उपलब्ध साहित्यय् ८५० ई. या कविराजमार्गया ज्या लूगु दु। थ्व साहित्यं थ्व नं सिद्ध जुइ कि कन्नड साहित्यय् चट्टान, बेद्दंड व मेलवदु  छन्दतयेगु प्रयोग आरंभिक शताब्दी निसें जूगु ख।
शिक्षा
सन् २००१या जनसंख्या अनुसार, कर्नाटकया साक्षरता दर ६७.०४% दु, गुकिलि ७६.२९% मिजं व ५७.४५% मिसा दु। राज्यय् भारतया छुं प्रतिष्ठित शैक्षिक व अनुसंधान संस्थान नं ला, दसु भारतीय विज्ञान संस्थान, भारतीय प्रबंधन संस्थान, राष्ट्रीय प्रौद्योगिकी संस्थान, कर्नाटक व भारतीय राष्ट्रीय विधि विश्वविद्यालय।
मार्च २००६ अनुसार, कर्नाटकय् ५४,५२९ प्राथमिक विद्यालय दु, गुकिलि २,५२,८७५ शिक्षक व ८४.९५ लखः विद्यार्थी दु। थ्व नापं ९४९८ माध्यमिक विद्यालय दु गन ९२,२८७ शिक्षक व १३.८४ लखः विद्यार्थी दु। राज्यय् स्वंगु प्रकारया विद्यालय दु, सरकारी, सरकारी सहायता प्राप्त निजी (सरकारं आर्थिक सहायता बीगु) व पूर्णतया निजी (सरकारी सहायता मदूगु)। अधिकांश विद्यालयय् शिक्षाया माध्यम कन्नड व अंग्रेजी दु। विद्यालयय् ब्वंकिगु पाठ्यक्रम सीबीएसई, आई.सी.एस.ई वा कर्नाटक सरकारया शिक्षा विभागया अधीनस्थ राज्य बोर्ड पाठ्यक्रम (एसएसएलसीं) निर्देशित जुइ। छुं विद्यालय ओपन स्कूल पाठ्यक्रमय् नं सं। राज्यय् बीजापुरय् छगु सैनिक स्कूल नं दु।
विद्यालयय् अधिकतम उपस्थिति याकेत कर्नाटक सरकारं सरकारी व सहायता प्राप्त विद्यालयय् विद्यार्थीतयेत निःशुल्क अपराह्न-भोजन योजना हःगु दु। राज्य बोर्ड परीक्षा माध्यमिक शिक्षा अवधिया अन्तय् आयोजित जुइ, गुकिलि उत्तीर्ण जुइपिं छात्रतयेत द्विवर्षीय विश्वविद्यालय-पूर्व कोर्सय् प्रवेश दइ। थ्व धुंका विद्यार्थीं स्नातक पाठ्यक्रमया निंतिं अर्हक जुइ।
घोटी बुद्रुक
घोटी बुद्रुक (अंग्रेजी:Ghoti Budruk), भारतयागु महाराष्ट्र राज्ययागु  नाशिक जिल्लायागु छगु  सहर खः।
कर्नाटक
शिक्षा
राज्यय् खुगु मू विश्वविद्यालय दु: बंगलुरु विश्वविद्यालय,गुलबर्गा विश्वविद्यालय, कर्नाटक विश्वविद्यालय, कुवेंपु विश्वविद्यालय, मंगलौर विश्वविद्यालय व मैसूर विश्वविद्यालय। थ्व नापं छगु मानिव विश्वविद्यालय क्राइस्ट विश्वविद्यालयनं दु। थ्व विश्वविद्यालयतयेगु मान्यता दूगु ४८१ स्नातक महाविद्यालय दु। १९९८स राज्य भरया अभियांत्रिकी महाविद्यालयतयेत नवगठित बेलगाम स्थित विश्वेश्वरैया प्रौद्योगिकी विश्वविद्यालयया अंतर्गत्तय् हल, गनकि चिकित्सा महाविद्यालयतयेत राजीव गांधी स्वास्थ्य विज्ञान विश्वविद्यालयया अधिकारक्षेत्रय् हल। थुकिया छुं महाविद्यालयतयेत मानित विश्वविद्यालयया दर्जा नं ब्युगु दु। राज्यय् १२३ अभियांत्रिकी, ३५ चिकित्सा ४० दंतचिकित्सा महाविद्यालय दु। राज्यय् वैदिक व संस्कृत शिक्षा हेतु उडुपी, शृंगेरी, गोकर्ण व मेलकोट नांजाः। केन्द्र सरकारया ११गु पंचवर्षीय योजनाया अंतर्गत्त मुदेनहल्लीय् छगु भारतीय प्रौद्योगिकी संस्थानया स्थापनायात स्वीकृति बीधुंकुगु दु। थ्व राज्यया न्हापांगु आई.आई.टी संस्थान जुइ। थ्व नापं मेदेनहल्ली-कानिवेनारायणपुराय् विश्वेश्वरैया उन्नत प्रौद्योगिकी संस्थानया ६०० कोटी भारतीय रुपयाया लागतं निर्माण प्रगति जुया च्वंगुदु।
घोटी बुद्रुक
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं घोटी बुद्रुक शहरयागु जनसंख्या २०,२०४ खः। थुकिली मिजंत ५२%, व मिसात ४८% दु।
कर्नाटक
मीडिया
राज्यय् समाचार पत्रतयेगु इतिहास सन् १८४३निसें से आरंभ जूगु दु, गबले बेसल मिशनया छगु मिश्नरी, हर्मैन मोग्लिंगनं न्हापांगु कन्नड बुखंपौ मंगलुरु समाचार  या प्रकाशन आरंभ यात। प्रथम कन्नड सामयिक, मैसुरु वृत्तांत प्रबोधिनी  मैसूरय् भाष्यम भाष्याचार्यं पिथन। भारतीय स्वतंत्रता उपरांत १९४८स के.एन.गुरुस्वामीं द प्रिंटर्स (मैसूर) प्रा. लि.  या पलिस्था यानादिल व अनंलि निगु समाचार-पत्र डेक्कन हेराल्ड व प्रजावनीया पिथना न्ह्यथन। आधुनिक युगया पत्रय् द टाइम्स ऑफ इण्डिया व विजय कर्नाटक क्रमशः सर्वाधिक प्रसारित अंग्रेजी व कन्नड दैनिक ख।  निगु हे भाषाय् तःधंगु ल्याखंय् साप्ताहिक, पाक्षिक व मासिक पत्रिकातयेगु पिथना प्रगति जुयाच्वंगु दु। राज्यं पिथनिगु छुं नांजाःगु दैनिकय् उदयवाणि, कन्नडप्रभा, संयुक्त कर्नाटक, वार्ता भारती, संजीवनी, होस दिगंत, एईसंजे व करावली मू ख।
घोटी बुद्रुक
जनसंख्या
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७०% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७७% दु, व मिसातेगु साक्षरता ६२% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया घोटी बुद्रुक यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १६% ६ दं स्वया म्हो जु।
कर्नाटक
मीडिया
कर्नाटकया भारतीय रेडियोया इतिहासय् छगु विशिष्ट थाय् दु। भारतया प्रथम निजी रेडियो स्टेशन आकाशवाणी १९३५स प्रो.एम.वी.गोपालस्वामीद्वारा मैसूरय् आरंभ याःगु ख। थ्व रेडियोस्टेशन सिक्क लोकंह्वाना थुकियात स्थानीय नगरपालिकां काल। सन् १९५५स थुकियात ऑल इण्डिया रेडियोद्वारा अधिग्रहण याना बंगलुरु यंकल। थुकिया २ दँ धुंका ए.आई.आरं थुकिया मू नां आकाशवाणी हे नाला काल। थ्व च्यानलय् प्रसारित जुइगु छुं प्रसिद्ध कार्यक्रमय् निसर्ग संपदा व सास्य संजीवनी  ला। थुकिलि म्ये, नाटक वा बाखंतयेगु माध्यमं विज्ञानया शिक्षा बिइगु या। थ्व कार्यक्रम थुलि लोकप्रिय जुल कि थुकिया अनुवाद १८ भाषाय् जुया प्रसारित जुल। कर्नाटक सरकारं थ्व सकल शृंखलायात अडियो क्यासेटय् रिकर्ड याका राज्यया यक्व विद्यालयय् इनाछ्वल। राज्यय् एफ एम प्रसारण रेडियो च्यानल अप्वया वइच्वंगु दु। थ्व मुख्यतः बंगलुरु, मंगलौर व मैसूरय् चलनय् दु।
कासा
कर्नाटकया छगु चिधंगु जिल्ला कोडगुं भारतीय हकी टीमया निंतिं सर्वाधिक योगदान ब्यु। थनया यक्व कासामितयेसं अंतर्राष्ट्रीय स्तरय् हकीइ भारतया प्रतिनिधित्व याःगु दु। वार्षिक कोडव हकी उत्सव हलिंया दकले तःधंगु हकी टूर्नामेण्ट ख। बंगलुरु नगरय् मिसा टेनिस संघ (डब्लु.टी.एया छगु टेनिस इभेन्ट नं जुइ, व सन् १९९७स नगरं भारतया प्यक्वःगु राष्ट्रीय कासा सम्मेलनया नं आतिथेय यात। थ्व नगरय् भारतया सर्वोच्च कासा संस्थान, भारतीय खेल प्राधिकरण व नाइके टेनिस अकादमी नं दु। मेमेगु राज्यतयेगु तुलनाय् स्विमिङ्गया नं उच्च कोटी कर्नाटकय् हे लु।
राज्यया छगु लोकंह्वागु कासा क्रिकेट ख। राज्यया क्रिकेट टीम खुकः रणजी ट्रफी त्याये धुंकल, व त्याइगु ल्याय् मुंबई क्रिकेट टीमया जक्क ल्युने ला। बंगलुरु स्थित चिन्नास्वामी स्टेडियमय् अंतर्राष्ट्रीय क्रिकेट म्याचतयेगु आयोजन जुया च्वनि। नापं सन् २०००य् आरंभ जूगु राष्ट्रीय क्रिकेट अकादमीया केन्द्र थन हे जुवन, गन कि अकादमीं भविष्यया निंतिं अंतरराष्ट्रीय कासामितयेत तैयार याइ। राज्य क्रिकेट टीमय् यक्व नांजापिं क्रिकेट कासामि राष्ट्रीय व अंतर्राष्ट्रीय स्तरय् अग्रणी जूगु दु। १९९०या दशकय् जूगु छगु अंतर्राष्ट्रीय क्रिकेट म्याचय् थनया कासामितयेगु बाहुल्य दत। कर्नाटक प्रीमियर लीग राज्यया छगु अंतर्क्षेत्रीय ट्वेन्टी-ट्वेन्टी क्रिकेट टुर्नामेन्ट ख। रॉयल चैलेन्जर्स बैंगलौर भारतीय प्रीमियर लीगया छगु फ़्रैंचाइज़ी ख, थ्व बंगलुरुइ हे स्थित दु।
राज्यया अंचलिक क्षेत्रय् खो खो, कबड्डी, चिन्नई डांडु व कंचे वा गोली आदि कासा सिक्क म्हितिगु या।
राज्यया उल्लेखनीय कासामिइ १९८०या ऑल इंग्लैंड बैडमिंटन चैंपियनशिप त्यामि प्रकाश पादुकोनया नां सम्मानं काइगु या। थ्व नापं पंकज आडवाणी नं उल्लेखनीय जु, सुनां २० दंया आयुइ हे बैडमिंटन स्पर्धा आरंभ यात व क्यू स्पोर्ट्सया स्वंगु उपाधित  धारण यात, गुकिलि २००३या हलिं स्नूकर च्याम्पियनशिप व २००५या हलिं बिलियर्ड्स च्याम्पियनशिप व।
पर्यटन
थःगु विस्तृत भूगोल, प्राकृतिक सौन्दर्य व इतिहासया कारणं कर्नाटक राज्य यक्व ल्याखंय् पर्यटन आकर्षण याइ। राज्यय् प्राचीन शिल्पकलां परिपूर्ण देगः व भारताया हिसाबं आधुनिक नगर नं दु, नैसर्गिक पर्वतमाला निसें अनान्वेषित वन संपदा, व्यस्त व्यावसायिक कार्यकलापया शहरी मार्ग निसें फिं जाःगु शान्त सागरतट नं दु। कर्नाटक राज्ययात भारतया राज्यय् दकले प्रचलित पर्यटन गंतव्यया धलखय् प्यंगु थाय् लात। राज्यय् उत्तर प्रदेश धुंका दकले अप्व राष्ट्रीय संरक्षित उद्यान व जंगल दु, नापं थन राज्य पुरातत्त्व व संग्रहालय निदेशलयद्वारा संरक्षित ७५२ स्मारक नं दु। थ्व नापं मेमेगु २५,००० स्मारक नं संरक्षण प्राप्त जुइगु धलखय् दु।
राज्यया मैसूर नगरय् स्थित महाराजा पैलेस भारतया बांलाःगु महलय् छगु ख।  कर्नाटकया पश्चिमी घाटय् वइगु व दक्षिणी जिल्लाय्  नांजाःगु पारिस्थितिकी पर्यटन थाय् दु गुकिलि कुद्रेमुख, मडिकेरी व अगुम्बे ला।राज्यय् २५ वन्य जीवन अभयारण्य व ५ राष्ट्रीय उद्यान दु। थुकिलि नांजाःगु बांदीपुर राष्ट्रीय उद्यान, बनेरघाटा राष्ट्रीय उद्यान व नागरहोल राष्ट्रीय उद्यान ख। हम्पीइ विजयनगर साम्राज्यया अवशेष व पत्तदकलय् प्राचीन पुरातात्त्विक अवशेष युनेस्को विश्व धरोहरय् लायेधुंकुगु दु। थ्व नापं बादामीया गुफा देगः व ऐहोलया पाषाण देगः बादामी चालुक्य स्थापात्यया अद्भुत नमूना ख व प्रमुख पर्यटक आकर्षण जुयाच्वंगु दु। बेलूर व हैलेबिडुइ होयसाल देगः क्लोरिटिक शीस्ट (छगु प्रकारया सोपस्टोन)नं दयेकूगु दु व युनेस्को विश्व धरोहर स्थलया निंतिं प्रस्तावित दु।  थनया गोल गुम्बज व इब्राहिम रौज़ा दक्खन सल्तनत स्थापत्य शैलीया अद्भुत दसु ख। श्रवणबेलगोला स्थित गोमतेश्वरया १७ मिटर जाःगु मूर्ति जो हलिंया सर्वोच्च एकाश्म प्रतिमा ख, वार्षिक महामस्तकाभिषेक उत्सवय् द्वलंद्व श्रद्धालु तीर्थायात्रीतयेगु आकर्षण केन्द्र जूगु दु।
कर्नाटकया जल प्रपात व कुद्रेमुख राष्ट्रीय उद्यान "हलिंया १००१ प्राकृतिक आश्चर्य"य् सूचीकृत दु। जोग प्रपातया भारतया दकले तःजागु एकधारीय जल प्रपातया रूपय् गोकक प्रपात, उन्चल्ली प्रपात, मगोड प्रपात, एब्बे प्रपात व शिवसमुद्रम प्रपात सहित मेमेगु नांजाःगु जल प्रपाततयेगु धलखय् ला।
थनया मू बीचय् मुरुदेश्वर, गोकर्ण व करवर मू ख। थ्व नापं कर्नाटक धार्मिक महत्त्वया थी-थी थाय्या केन्द्र नं ख। थनया नांजाःगु हिन्दू देगलय् उडुपी कृष्ण देगः, सिरसी या मरिकंबा देगः, धर्मस्थलया श्री मंजुनाथ देगः, कुक्केया श्री सुब्रह्मण्यम देगः व शृंगेरीइ दूगु शारदाम्बा देगः ख गन भारतया यक्व श्रद्धालुत वनिगु या। लिंगायत मतया अधिकांश पवित्र स्थल दसु कुदालसंगम व बसवन्ना बागेवाडी राज्यया उत्तरी भागय् ला। श्रवणबेलगोला, मुदबिद्री व कर्कला जैन धर्मया ऐतिहासिक स्मारक ख। थ्व धर्मया जरा राज्यय् आरम्भिक मध्यकालय् बल्लाक दूगु व थुकिलि दकले महत्त्वपूर्ण केन्द्र श्रवणबेलगोला ख।
आया ईले कर्नाटक उसाँय् पर्यटनया निंतिं छगु सक्रिय केन्द्र जूगु दु। राज्यय् भारतया सर्वाधिक स्वीकृत स्वास्थ्य प्रणालीत व वैकल्पिक चिकित्सा दु। राज्यय् आईएसओ प्रमाणित सरकारी चिकित्सालय सहित, अंतर्राष्ट्रीय स्तरया चिकित्सा सुविधा उपलब्ध याकेत निजी संस्थानतयेगु मंका कुतलं वर्ष २००४-०५स उसाँय् उद्योगय् ३०% बढोत्तरी दत। राज्यया अस्पतालय् करिब ८,००० स्वास्थ्य संबंधी पर्यटक वइगु या।
सुब्रह्मण्यन् चन्द्रशेखर
छम्ह नांजाम्ह भारतीय गणितिज्ञ खः।
ओल्ड मिस्टिक, कनेक्टिकट
ओल्ड मिस्टिक संयुक्त राज्य अमेरिकायागु कनेक्टिकट राज्ययागु छगु सिडिपि खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ३२०५ दु धासा थ्व थासे १२४९ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ४१.३८९२४८ उत्तर व देशान्तर ७१.९८२९३६ पश्चिम खः । थ्व थासे ११०६०१६५ वर्ग मिटर (४.२७०३५४ वर्ग माइल) जमिन दु धासा २५३८४८ वर्ग मिटर (०.०९८०११ वर्ग माइल) ल दु ।
हरीश चन्द्र
छम्ह नांजाम्ह भारतीय गणितिज्ञ खः।
खोलेगाउं खानीगाउं
खोलेगाउं खानीगाउं (अंग्रेजी भाय:Kholegaun Khanigaun), नेपायागु बागमती अञ्चलयागु नुवाकोट जिल्लायागु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे1073खा छेँ दु।
विन्स्लो वेस्ट, एरिजोना
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या १३१ दु धासा थ्व थासे ३२ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३५.०३७४११ उत्तर व देशान्तर ११०.७४८८८४ पश्चिम खः । थ्व थासे ८१०२१५ वर्ग मिटर (०.३१२८२६ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
वासुदेवनल्लुर
वासुदेवनल्लुर (अंग्रेजी भाय:Vasudevanallur), भारतयागु तमिलनाडु राज्ययागु तिरुनेलभेली जिल्लायागु पञ्चायत-शासित सहर खः।
कलियमपुडि राधाकृष्ण राव
छम्ह नांजाम्ह भारतीय गणितिज्ञ खः।
बडेथी, डुण्डा तहसील
बडेथी भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  उत्तरकाशी जनपदया  डुण्डा तहसीलया छगु गां ख।
मण्डलवार सूचं
मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
मुख्यमन्त्रि (मलयालम संकिपा)
मुख्यमन्त्रि (मलयालम भाषा:മുഖ്യമന്ത്രി) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८५य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
कल्याणप् परिचु (सन् १९५९या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
काणि निलम् (सन् १९८७या संकिपा)
काणि निलम् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८७य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
नेटि भारतं (सन् १९८२या संकिपा)
नेटि भारतं  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८२य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
सन् ९२२
९२२ ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु साधारण दँ खः।
अक्टोबर-डिसेम्बर
पुचः:९२२ पुचः:दँ
उत्सृजामि
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
जेइसीभिल, इलियोनोई
जेइसीभिल संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इलियोनोई राज्ययागु छगु भिलेज खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या १२८ दु धासा थ्व थासे ५२ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३९.५७६३४४ उत्तर व देशान्तर ८९.४०७४९३ पश्चिम खः । थ्व थासे १५०३१६ वर्ग मिटर (०.०५८०३७ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
भथिरायरुप्पु
भथिरायरुप्पु (अंग्रेजी भाय:Vathirairuppu), भारतयागु तमिलनाडु राज्ययागु विरुधुनगर जिल्लायागु पञ्चायत-शासित सहर खः।
ॐकार
ॐकार छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
चकरबेढा, मस्तूरी मण्डल
चकरबेढा, मस्तूरी मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया विलासपुर जिल्लाया मस्तूरी मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:मस्तूरी मण्डल, विलासपुर जिल्ला
इस्ट पासाडेना, क्यालिफोर्निया
इस्ट पासाडेना संयुक्त राज्य अमेरिकायागु क्यालिफोर्निया राज्ययागु छगु सिडिपि खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ६०४५ दु धासा थ्व थासे २१२४ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३४.१४००५७ उत्तर व देशान्तर ११८.०७७६५ पश्चिम खः । थ्व थासे ३४१३५५६ वर्ग मिटर (१.३१७९८१ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
योहानेस् केप्लर
पुचः:जीवनी
खोपाचांगु
खोपाछगु (अंग्रेजी भाय:Khopachagu), नेपायागु जनकपुर अञ्चलयागु दोलखा जिल्लायागु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे416खा छेँ दु।
हिम्‍मतपुर गैबुआ, बेतालघाट तहसील
हिम्‍मतपुर गैबुआ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  नैनीताल जनपदया  बेतालघाट तहसीलया छगु गां ख।
मण्डलवार सूचं
मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
सन् ९२३
९२३ ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु साधारण दँ खः।
जैतपुर, मस्तूरी मण्डल
जैतपुर, मस्तूरी मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया विलासपुर जिल्लाया मस्तूरी मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:मस्तूरी मण्डल, विलासपुर जिल्ला
कण् तिऱन्ततु (सन् १९५९या संकिपा)
कण् तिऱन्ततु छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९५९य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
मुळमूट्टिल् अटिम (मलयालम संकिपा)
मुळमूट्टिल् अटिम (मलयालम भाषा:മുളമൂട്ടില് അടിമ) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८५य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
ड्याफ्ने, अलाबामा
ड्याफ्ने संयुक्त राज्य अमेरिकायागु अलाबामा राज्ययागु छगु सिटी खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या १६५८१ दु धासा थ्व थासे ७२२२ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३०.६३१२८९ उत्तर व देशान्तर ८७.८८६४४० पश्चिम खः । थ्व थासे ३४८९८८३६ वर्ग मिटर (१३.४७४५१६ वर्ग माइल) जमिन दु धासा १६३०६०१ वर्ग मिटर (०.६२९५७९ वर्ग माइल) ल दु ।
लिधंसा
पुचः:अलाबामाया थाय्
जेरोम, इलियोनोई
जेरोम संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इलियोनोई राज्ययागु छगु भिलेज खः।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३९.७६८ उत्तर व देशान्तर ८९.६७८९३८ पश्चिम खः । थ्व थासे ९६२०३० वर्ग मिटर (०.३७१४४२ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
भझक्कल
भझक्कल (अंग्रेजी भाय:Vazhakkala), भारतयागु केरला राज्ययागु इर्नाकुलम जिल्लायागु  सहर खः।
रॊल्ल (अनंतपुर)
रॊल्ल भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु अनंतपुर जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् रॊल्ल मण्डलय् ला।
भूगोल
अनन्तपुर जिल्लायागु अक्षांश १३'४०' निसें १५'-१५' उत्तर व देशान्तर ७६'-५०' व ७८'-३०' पूर्वय् ला । थ्व थाय् अनन्तपुर जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, उर्दू आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
खोपवा
खोपवा (अंग्रेजी भाय:Khopawa), नेपायागु नारायणी अञ्चलयागु बारा जिल्लायागु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे698खा छेँ दु।
नेवा तलई
नेवा तलई (अंग्रेजी:Newa Talai), भारतयागु राजस्थान राज्ययागु  उदयपुर जिल्लायागु छगु  सहर खः।
जनसंख्या
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ६९% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७८% दु, व मिसातेगु साक्षरता ५८% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नेवा तलई यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १३% ६ दं स्वया म्हो जु।
जनार्दनवरं (कृष्णा)
जनार्दनवरं भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु कृष्णा जिल्लायागु छगु थाय् खः।
भूगोल
कृष्णा जिल्लायागु अक्षांश १५.४३' निसें १६.१०' उत्तर व देशान्तर ८०.००' निस ८१.३३' पूर्वय् ला । थ्व थाय् कृष्णा जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
घुघुली
घुघुली (अंग्रेजी:Ghughuli), भारतयागु उत्तर प्रदेश राज्ययागु  महाराजगञ्ज जिल्लायागु छगु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं घुघुली शहरयागु जनसंख्या १०,३१२ खः। थुकिली मिजंत ५१%, व मिसात ४९% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ५४% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ६६% दु, व मिसातेगु साक्षरता ४१% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया घुघुली यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १८% ६ दं स्वया म्हो जु।
उषेगाव, जैनूर मण्डल
इतिहास
ऐतरेय ब्राह्मण (ई.पू.८००) व महाभारत थें न्याःगु संस्कृत महाकाव्यय्‌ थ्व थाय्‌ आ दूगु थासय्‌ न्हापा दयाच्वंगु राज्यया वर्णन यानातःगु दु।
पोढीछाल धरमजयगढ मण्डल
पोढीछाल धरमजयगढ मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया रायगढ जिल्लाया धरमजयगढ मण्डलया छगू गां ख।
उषेगाव, जैनूर मण्डल
इतिहास
शिलालेखीय प्रमाण कथं थ्व थासय्‌ न्हापा कुबेरकाद्वारा शासित छगू प्रारंभिक राज्य दूगु वर्णन या। मौर्यतयेसं ई.पू. ४गु शताब्दीइ थःगु शासन थन थ्यंकूगु खने दु। मौर्य वंशया पतन धुंका ई.पू. ३गु शताब्दीइ आन्ध्र शातवाहन स्वतनत्र जूगु व सन्‌ २२०इ शातवाहनतयेगु ह्रास धुंका ईक्ष्वाकु राजवंश, पल्लव, आनंद गोत्रिका, विष्णुकुंडीना, पूर्वी चालुक्य व चोलातयेगु शासन जूगु इतिहासय्‌ च्वयातःगु दु। थ्व थासय्‌ आपालं छ्येलिगु तेलुगु भाषा विनुकोंडातयेसं थःगु राजकालय्‌ राजभाषा दयेकूगु इतिहास दु। पल्नाडुया ल्वापू धुंका पूर्वी चालुक्यतय्‌गु शक्ति म्हो जुया १२ व १३गु शताब्दीइ काकतीय राजवंशतयेगु उदय जुल व लिपा सकल तेलुगू भूमि काकतीयतय्‌गु अधीनय्‌ लावन। सन्‌ १३२३इ दिल्लीया सुल्तान ग़ियास-उद-दिन तुग़लक़ं उलघ खानया अधीनय्‌ छ्वगु सेनां जुजु प्रतापरुद्रयात बन्दी दयेकुसां सन्‌ १३२६इ मुसुनूरी नायकतयेगु सफल विरोधी अभियानं प्रेरित जुया हरिहर व बुक्कातयेसं विजयनगर साम्राज्यया पलिस्था यात। सन्‌ १३४७य दिल्ली सल्तनतया विरुद्ध अला-उद-दीन हसन गंगूद्वारा दक्षिण भारतय्‌ छगू स्वतन्त्र मुस्लिम राष्ट्र, बहमनी राज्यया पलिस्था यायेधुंका थ्व थाय्‌ थ्व हे राज्यय्‌ लावन। १६गु व १७गु शताब्दीया अन्त तक्क कुतुबशाही राजवंशं थ्व थाय्‌यात थःगु अधीनय्‌ तल।
सिंहपुरि सिंहं (सन् १९८२या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
उषेगाव, जैनूर मण्डल
इतिहास
औपनिवेशिक भारत कालय्‌ थ्व थाय्‌ ब्रिटिशतय्‌गु अधीनय्‌ लावन। भारत स्वतन्त्रता व आन्ध्रप्रदेश राज्यया पलिस्था धुंका थ्व थाय्‌ आन्द्रप्रदेश राज्यया छगू थाय्‌ जूवन।
पोढीछाल धरमजयगढ मण्डल
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
उषेगाव, जैनूर मण्डल
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌या जलवायु गरम व आद्र जु। थ्व थाय्‌या जलवायु निर्धारणय्‌ दक्षिण पश्चिम मनसूनया यक्व भूमिका दु। थ्व थासय्‌ चिकुलाय्‌ वातावरण बांलाइ। थ्व थास्य्‌ ग्रीष्मकाल मार्च निसें जुन तक्क जुइ। थ्व लाय्‌ तापमान अप्वया च्वनि। जुलाई निसें सेप्टेम्बर तक्क उष्णकटिबंधीय बर्खा मौसम जुइ व थ्व बिले यक्व वा वइ। अक्टोबर ला नापं चिकुला न्ह्यथनि व अक्टोबर, नोभेम्बर, डिसेम्बर, ज्यानुवरी व फेब्रुवरी तक्क चिकुला जुइ।
सिंहपुरि सिंहं (सन् १९८२या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
पुचः:तेलुगु संकिपा
पोढीछाल धरमजयगढ मण्डल
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
उषेगाव, जैनूर मण्डल
अर्थ-व्यवस्था
थ्व थाय्‌या अर्थव्यवस्थाय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। जाकी, तु, कपाय्‌ आदि बाली थन बुइकिगु या।
पोढीछाल धरमजयगढ मण्डल
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:धरमजयगढ मण्डल, रायगढ जिल्ला
उषेगाव, जैनूर मण्डल
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाषा तेलुगू ख। थ्व भाषा नापं उर्दू, हिन्दी, अंग्रेजी, तमिल आदि नं भाषा थन थुइगु या। थ्व थाय्‌या मू जाति द्रविड नश्लया तेलुगू जाति ख। द्रविड जातिया नश्ल जुसां थ्व जाति आर्यनाप मिश्रित जूगु खने दु। थनया नसाःय्‌ जाकि आधारित नसाःया तःधंगु थाय्‌ दु। जाति अनुसार नसाः पाइगु या व हिन्दू ब्राम्हण नसाः प्रायः शाकाहार जुइ धाःसा मुस्मां तयेगु नसाः शाकाहार मजु। थनया नसाःय्‌ पच्चडी, आवकाय आदि अचार नांजा। नापं मनुतयेसं बिरयानी, डोसा आदि नं आपालं नइगु या। थनया परम्पराय्‌ आन्ध्र शास्त्रीय संगीत व प्याखं विशेषयाना कुचिपुडि नांजा। थन हनिगु मू नखःय्‌ संक्रांति, महा शिवरात्रि, होली, युगादि, श्री राम नवमी, वरलक्ष्मी व्रतम, राखी पूर्णिमा, विनायक चवथी, दशहरा, अट्ल तद्दी, दीपावली, ईद-उल-फ़ित्र, बक्र-ईद, मुहर्रम आदि ला। थन तेलुगु संकिपा व कर्नाटक संगीतया नं प्रभाव दु। थ्व थासय्‌ हिन्दू धर्म व मुस्मां धर्मया प्रभाव खने दु।
पिनेया स्वापू
Template:
पुचः:जैनूर मण्डल, अदिलाबादु जिल्ला पुचः: पुचः:जैनूर मण्डल, अदिलाबादु जिल्लाया थाय्‌ पुचः:Adilabadu
श्रीराम शंकर अभयङ्कर
छम्ह नांजाम्ह भारतीय गणितिज्ञ खः।
नावटय्क्कू पणियॆटुक्कू (मलयालम संकिपा)
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
बुधाण गाँव, डुण्डा तहसील
बुधाण गाँव भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  उत्तरकाशी जनपदया  डुण्डा तहसीलया छगु गां ख।
कल्याणिक्कु कल्याणम् (सन् १९५९या संकिपा)
कल्याणिक्कु कल्याणम् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९५९य् पिहांवगु खः।
बुधाण गाँव, डुण्डा तहसील
मण्डलवार सूचं
मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
कल्याणिक्कु कल्याणम् (सन् १९५९या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
मञ्जुल भार्गव
छम्ह नांजाम्ह भारतीय गणितिज्ञ खः।
यार्नेल, एरिजोना
यार्नेल संयुक्त राज्य अमेरिकायागु एरिजोना राज्ययागु छगु सिडिपि खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ६४५ दु धासा थ्व थासे ५१६ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३४.२२२५६९ उत्तर व देशान्तर ११२.७४९६०८ पश्चिम खः । थ्व थासे २२८५८१८२ वर्ग मिटर (८.८२५५९४ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
लिधंसा
पुचः:एरिजोनायागु शहर
कातल् परिचु (सन् १९८७या संकिपा)
कातल् परिचु छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९५५य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
सन् ९२४
९२४ ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु लीप दँ खः।
अक्टोबर-डिसेम्बर
पुचः:९२४ पुचः:दँ
डोनल्ड नथ
डोनल्ड नथ छम्ह नांजाम्ह मनु खः।
वझपडि
वझपडि (अंग्रेजी भाय:Vazhapadi), भारतयागु तमिलनाडु राज्ययागु सालेम जिल्लायागु पञ्चायत-शासित सहर खः।
इस्ट पोर्टरभिल, क्यालिफोर्निया
इस्ट पोर्टरभिल संयुक्त राज्य अमेरिकायागु क्यालिफोर्निया राज्ययागु छगु सिडिपि खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ६७३० दु धासा थ्व थासे १८५३ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३६.०५६१०१ उत्तर व देशान्तर ११८.९८३८३६ पश्चिम खः । थ्व थासे ७९२८२०७ वर्ग मिटर (३.०६१०९८ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ४७१३७ वर्ग मिटर (०.०१८२ वर्ग माइल) ल दु ।
ध्रुवाकारी, मस्तूरी मण्डल
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:मस्तूरी मण्डल, विलासपुर जिल्ला
खोपी
खोपी (अंग्रेजी भाय:Khopi), नेपायागु जनकपुर अञ्चलयागु महोत्तरी जिल्लायागु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे1295खा छेँ दु।
ओल्ड सेब्रूक सेन्टर, कनेक्टिकट
ओल्ड सेब्रूक सेन्टर संयुक्त राज्य अमेरिकायागु कनेक्टिकट राज्ययागु छगु सिडिपि खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या १९६२ दु धासा थ्व थासे ९८४ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ४१.२९००३८ उत्तर व देशान्तर ७२.३७०६१६ पश्चिम खः । थ्व थासे ५११०६७५ वर्ग मिटर (१.९७३२४३ वर्ग माइल) जमिन दु धासा २४०३२२९ वर्ग मिटर (०.९२७८९२ वर्ग माइल) ल दु ।
कावेरियिऩ् कणवऩ् (सन् १९५९या संकिपा)
कावेरियिऩ् कणवऩ् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९५९य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
जर्सीभिल, इलियोनोई
जर्सीभिल संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इलियोनोई राज्ययागु छगु सिटी खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ७९८४ दु धासा थ्व थासे ३४२३ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३९.१२०७८९ उत्तर व देशान्तर ९०.३२७५४५ पश्चिम खः । थ्व थासे ११३७४७४८ वर्ग मिटर (४.३९१८१५ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
उत्सृज्य
उत्सृज्य छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
नायकन् (मलयालम संकिपा)
नायकन् (मलयालम भाषा:നായകന്) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८५य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
सन् ९२५
९२५ ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु साधारण दँ खः।
अक्टोबर-डिसेम्बर
पुचः:९२५ पुचः:दँ
डौफिन आइल्यान्ड, अलाबामा
डौफिन आइल्यान्ड संयुक्त राज्य अमेरिकायागु अलाबामा राज्ययागु छगु टाउन खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या १३७१ दु धासा थ्व थासे १६९१ खा छें दु ।
बंगरसूता धरमजयगढ मण्डल
बंगरसूता धरमजयगढ मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया रायगढ जिल्लाया धरमजयगढ मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:धरमजयगढ मण्डल, रायगढ जिल्ला
नेय्क्करपट्टी
नेय्क्करपट्टी (अंग्रेजी:Neykkarappatti), भारतयागु तामिल नाडु राज्ययागु  सालेम जिल्लायागु छगु  सहर खः।
जनसंख्या
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ५३% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ६३% दु, व मिसातेगु साक्षरता ४२% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नेय्क्करपट्टी यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १२% ६ दं स्वया म्हो जु।
लिधंसा
पुचः:तामिल नाडुयागु शहर
कालम् माऱुतु (सन् १९८७या संकिपा)
कालम् माऱुतु छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८७य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
अग्निसमाधि (सन् १९८२या संकिपा)
अग्निसमाधि  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८२य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
पियरे-सिमों लाप्लास्
पुचः:जीवनी
वेदपट्टि
वेदपट्टि (अंग्रेजी भाय:Vedapatti), भारतयागु तमिलनाडु राज्ययागु कोइम्बाटोर जिल्लायागु पञ्चायत-शासित सहर खः।
शरणाचाई, पोखरी तहसील
शरणाचाई भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  चमोली जनपदया  पोखरी तहसीलया छगु गां ख। सकल भारतया ६३८५९६ गां व उत्तराखण्डया १६८२६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् गढवाली मनुतेगु उपस्थिति दु। थ्व थासय् भारोपेली भाषा परिवारया पहाडी भाषाया गढवाली भाषा आपालं छ्येलिगु या।
इतिहास
हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् थ्व थाय्‌ दूगु थाय्‌यात न्हापानिसें हे ऋषिमुनितेगु तपोभूमिया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। ऐतिहासिक वर्णन कथं थ्व थाय् रजौटातेगु अधीनय दूगु ५२गढय् छगूलि ला। लिपा अजय पालया नेतृत्वय् पलिस्था जूगु गढवाल अधिराज्यय् थ्व थाय्‌ लावन। थ्व धुंका नेपाःया एकिकरण अभियानय् थ्व थाय्‌ नेपाःया अधीनय् लावन व येँ केन्द्रित नेपाःया छगू भूभागया रुपय् थ्व थाय्‌ स्थापित जुल। लिपा ब्रिटिसतेसं डिभाइड एण्ड रुलया नीतिकथं गढवालया स्थानीय क्षेत्रीयतेत थःगु पक्षय् कया नेपामि गोर्खा सेनानाप ल्वाकल। थ्व ल्वापूया लिच्वया कथं सुगौली सन्धि जुल व थ्व थाय्‌ नेपाःस्वया पृथक जुल। बिस्तारं ब्रिटिसतेसं थ्व थाय्‌यात थःगु प्रभावय् काल। ब्रिटिसतेसं भारत त्वते धुंका थ्व थाय्‌ उत्तर प्रदेश राज्यय् लाःवन। लिपा नोभेम्बर ९, सन् २०००य् थ्व थाय्‌ उत्तराखण्ड राज्यया कुमाँउ विभागय् लावन।
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  चमोली जनपदया  पोखरी तहसीलय् ला। थ्व छगू पहाडी थाय्‌ ख। थ्व थासय् ग्रीष्म ॠतु ग्रेगोरियन पात्रोया मार्च निसें मध्य जुन तक्क जुइ। वर्षा ॠतु मध्य जुन निसें अगस्ट तक्क जुइ। थ्व ईले बंगालया खाडीं वैगु फसं मनसुन वृष्टि याकी। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क शीत ॠतु जुइ। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क तापक्रम म्हो जुया वनि व ज्यानुवरीइ सिक्क चिकुइ। फेब्रुवरी तक्क चिकुला दयाच्वनि व मार्चं निसें तापमान अप्वया वइ।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय् बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। नापं पहाडी लागाय् दूगु थाय्‌ जूगुलिं थ्व थासय् पर्यटन, जडिबुटी आदिया नं सम्भाव्यता मदूगु मखु। भारतया उत्तराखण्ड राज्यया मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
संस्कृति
थ्व थाय्‌ पौराणिक काल निसें हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् च्वयातःगु हिमालय तपोभूमि खण्डय् लाःगु जूगुलिं थन हिन्दू धर्म व थ्व धर्म नाप स्वापू दूगु संस्कृतिया प्रभाव यक्व खने दु।
भाषा
भाषिक रुपय् थ्व थासय्‌ भारोपेली भाषा परिवारया इन्डो-इरानीया इन्डो-आर्यनया पहाडी भाषा पुचःया भाषातेगु छ्येला थन यक्व खने दु। थुकिलि मू कथं गढवाली भाषाया थी-थी भाषिका छ्येलिगु या। थ्व नापं थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली, कुमाँउ आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
चकोतरि (सन् १९५९या संकिपा)
चकोतरि छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९५९य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
कॊत्तपाडु (कृष्णा)
कॊत्तपाडु भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु कृष्णा जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् चत्रायि मण्डलय् ला।
भूगोल
कृष्णा जिल्लायागु अक्षांश १५.४३' निसें १६.१०' उत्तर व देशान्तर ८०.००' निस ८१.३३' पूर्वय् ला । थ्व थाय् कृष्णा जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
खोप्लाङ्ग
खोप्लाड (अंग्रेजी भाय:Khoplang), नेपायागु गण्डकी अञ्चलयागु गोर्खा जिल्लायागु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे1297खा छेँ दु।
भगवानपाली, मस्तूरी मण्डल
भगवानपाली, मस्तूरी मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया विलासपुर जिल्लाया मस्तूरी मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:मस्तूरी मण्डल, विलासपुर जिल्ला
यंग, एरिजोना
यंग संयुक्त राज्य अमेरिकायागु एरिजोना राज्ययागु छगु सिडिपि खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ५६१ दु धासा थ्व थासे ४४६ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३४.१११६८८ उत्तर व देशान्तर ११०.९२९२०८ पश्चिम खः । थ्व थासे १०८८११७८४ वर्ग मिटर (४२.०१२४६६ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
चनौदा, सोमेश्वर तहसील
चनौदा भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  अल्मोड़ा जनपदया  सोमेश्वर तहसीलया छगु गां ख। सकल भारतया ६३८५९६ गां व उत्तराखण्डया १६८२६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् कुमाँउ जातिया मनुतेगु उपस्थिति दु। थ्व थासय् भारोपेली भाषा परिवारया पहाडी भाषाया कुमाँउ भाषा आपालं छ्येलिगु या।
इतिहास
हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् थ्व थाय्‌ दूगु थाय्‌यात न्हापानिसें हे ऋषिमुनितेगु तपोभूमिया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। ऐतिहासिक वर्णन कथं थ्व थासय् कुमाँउया स्थानीय कत्युरी वंशया जुजु, चन्द वंशया जुजु व डोटीया रायका पिंसं शासन याःगु खने दु। थ्व धुंका नेपाःया एकिकरण अभियानय् थ्व थाय्‌ नेपाःया अधीनय् लावन व येँ केन्द्रित नेपाःया छगू भूभागया रुपय् थ्व थाय्‌ स्थापित जुल। लिपा ब्रिटिसतेसं डिभाइड एण्ड रुलया नीतिकथं कुमाँउया स्थानीय क्षेत्रीयतेत थःगु पक्षय् कया नेपामि गोर्खा सेनानाप ल्वाकल। थ्व ल्वापूया लिच्वया कथं सुगौली सन्धि जुल व थ्व थाय्‌ नेपाःस्वया पृथक जुल। बिस्तारं ब्रिटिसतेसं थ्व थाय्‌यात थःगु कब्जाय् काल। ब्रिटिसतेसं भारत त्वते धुंका थ्व थाय्‌ उत्तर प्रदेश राज्यय् लाःवन। लिपा नोभेम्बर ९, सन् २०००य् थ्व थाय्‌ उत्तराखण्ड राज्यया कुमाँउ विभागय् लावन।
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  अल्मोड़ा जनपदया  सोमेश्वर तहसीलय् ला। थ्व छगू पहाडी थाय्‌ ख। थ्व थासय् ग्रीष्म ॠतु ग्रेगोरियन पात्रोया मार्च निसें मध्य जुन तक्क जुइ। वर्षा ॠतु मध्य जुन निसें अगस्ट तक्क जुइ। थ्व ईले बंगालया खाडीं वैगु फसं मनसुन वृष्टि याकी। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क शीत ॠतु जुइ। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क तापक्रम म्हो जुया वनि व ज्यानुवरीइ सिक्क चिकुइ। फेब्रुवरी तक्क चिकुला दयाच्वनि व मार्चं निसें तापमान अप्वया वइ।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय् बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। नापं पहाडी लागाय् दूगु थाय्‌ जूगुलिं थ्व थासय् पर्यटन, जडिबुटी आदिया नं सम्भाव्यता मदूगु मखु। भारतया उत्तराखण्ड राज्यया मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
संस्कृति
थ्व थाय्‌ पौराणिक काल निसें हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् च्वयातःगु हिमालय तपोभूमि खण्डय् लाःगु जूगुलिं थन हिन्दू धर्म व थ्व धर्म नाप स्वापू दूगु संस्कृतिया प्रभाव यक्व खने दु।
भाषा
भाषिक रुपय् थ्व थासय्‌ भारोपेली भाषा परिवारया इन्डो-इरानीया इन्डो-आर्यनया पहाडी भाषा पुचःया भाषातेगु छ्येला थन यक्व खने दु। थुकिलि मू कथं कुमाँउ भाषाया थी-थी भाषिका छ्येलिगु या। थ्व नापं थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली, गढवाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
नेरऱियुं नेरत्त् (मलयालम संकिपा)
नेरऱियुं नेरत्त् (मलयालम भाषा:നേരറിയും നേരത്ത്) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८५य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
अर्जुनपुर, हल्द्वानी तहसील
अर्जुनपुर भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  नैनीताल जनपदया  हल्द्वानी तहसीलया छगु गां ख।
मण्डलवार सूचं
मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
जेवेट, इलियोनोई
जेवेट संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इलियोनोई राज्ययागु छगु भिलेज खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या २३२ दु धासा थ्व थासे ९६ खा छें दु ।
घुगुस
घुगुस (अंग्रेजी:Ghugus), भारतयागु महाराष्ट्र राज्ययागु  चन्द्रपुर जिल्लायागु छगु  सहर खः।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः । समुद्र सतह स्वया थ्व थाय १८९ मिटर (६२० फुट) च्वे ला।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं घुगुस शहरयागु जनसंख्या २९,९२१ खः। थुकिली मिजंत ५२%, व मिसात ४८% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७३% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७९% दु, व मिसातेगु साक्षरता ६७% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया घुगुस यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १३% ६ दं स्वया म्हो जु।
अरेंज, कनेक्टिकट
अरेंज संयुक्त राज्य अमेरिकायागु कनेक्टिकट राज्ययागु छगु सिडिपि खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या १३२३३ दु धासा थ्व थासे ४८७० खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ४१.२७९५४७ उत्तर व देशान्तर ७३.०२५४१६ पश्चिम खः । थ्व थासे ४४५०९९८१ वर्ग मिटर (१७.१८५४ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ६३०३४५ वर्ग मिटर (०.२४३३७८ वर्ग माइल) ल दु ।
लिधंसा
पुचः:कनेक्टिकटयागु शहर
सन् ९२६
९२६ ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु साधारण दँ खः।
अक्टोबर-डिसेम्बर
पुचः:९२६ पुचः:दँ
भुंडीबहरी धरमजयगढ मण्डल
भुंडीबहरी धरमजयगढ मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया रायगढ जिल्लाया धरमजयगढ मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:धरमजयगढ मण्डल, रायगढ जिल्ला
प्यादिंडि (अनंतपुर)
प्यादिंडि भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु अनंतपुर जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् चॆन्ने कॊत्तपल्लॆ मण्डलय् ला।
भूगोल
अनन्तपुर जिल्लायागु अक्षांश १३'४०' निसें १५'-१५' उत्तर व देशान्तर ७६'-५०' व ७८'-३०' पूर्वय् ला । थ्व थाय् अनन्तपुर जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, उर्दू आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
कावलऩ् अवऩ् कोवलऩ् (सन् १९८७या संकिपा)
कावलऩ् अवऩ् कोवलऩ् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८७य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
वेदरनयम
वेदरनयम (अंग्रेजी भाय:Vedaranyam), भारतयागु तमिलनाडु राज्ययागु नागपट्टिनम जिल्लायागु पञ्चायत-शासित सहर खः।
खैदि (सन् १९८२या संकिपा)
खैदि  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८२य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
उद्।द्रोहः
उद्।द्रोहः छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
चिवकङ्कै चीमै (सन् १९५९या संकिपा)
चिवकङ्कै चीमै छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९५९य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
खोरिया
खोरिया (अंग्रेजी भाय:Khoriya), नेपायागु जनकपुर अञ्चलयागु सर्लाही जिल्लायागु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे642खा छेँ दु।
नेय्वेली
नेय्वेली (अंग्रेजी:Neyveli), भारतयागु तामिल नाडु राज्ययागु  कड्डालोर जिल्लायागु छगु सहर खः।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः । समुद्र सतह स्वया थ्व थाय ८७ मिटर (२८५ फुट) च्वे ला।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नेय्वेली शहरयागु जनसंख्या १२८,१३३ खः। थुकिली मिजंत ५१%, व मिसात ४९% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७८% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ८३% दु, व मिसातेगु साक्षरता ७२% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नेय्वेली यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १२% ६ दं स्वया म्हो जु।
निऱक्कूट्ट् (मलयालम संकिपा)
निऱक्कूट्ट् (मलयालम भाषा:നിറക്കൂട്ട്) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८५य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
सन् ९२७
९२७ ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु साधारण दँ खः।
अक्टोबर-डिसेम्बर
पुचः:९२७ पुचः:दँ
कॊत्तगूडॆं (कृष्णा)
कॊत्तगूडॆं भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु कृष्णा जिल्लायागु छगु थाय् खः।
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
धनगवां, मस्तूरी मण्डल
धनगवां, मस्तूरी मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया विलासपुर जिल्लाया मस्तूरी मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:मस्तूरी मण्डल, विलासपुर जिल्ला
बरसाली, डुण्डा तहसील
बरसाली भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  उत्तरकाशी जनपदया  डुण्डा तहसीलया छगु गां ख।
मण्डलवार सूचं
मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
डेभिसटन, अलाबामा
डेभिसटन संयुक्त राज्य अमेरिकायागु अलाबामा राज्ययागु छगु टाउन खः।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३३.०५५२५१ उत्तर व देशान्तर ८५.६३९१६४ पश्चिम खः । थ्व थासे २३७५९२९० वर्ग मिटर (९.१७३५१४ वर्ग माइल) जमिन दु धासा २१७६१ वर्ग मिटर (०.००८४०२ वर्ग माइल) ल दु ।
लिधंसा
पुचः:अलाबामाया थाय्
जोन्सबर्ग, इलियोनोई
जोन्सबर्ग संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इलियोनोई राज्ययागु छगु भिलेज खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ५३९१ दु धासा थ्व थासे १८७५ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ४२.३८५७९६ उत्तर व देशान्तर ८८.२३५९४२ पश्चिम खः । थ्व थासे १४३४००९८ वर्ग मिटर (५.५३६७४३ वर्ग माइल) जमिन दु धासा १४९१०२२ वर्ग मिटर (०.५७५६८७ वर्ग माइल) ल दु ।
घुलेवाडी
घुलेवाडी (अंग्रेजी:Ghulewadi), भारतयागु महाराष्ट्र राज्ययागु  अहमदनगर जिल्लायागु छगु  सहर खः।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं घुलेवाडी शहरयागु जनसंख्या १९,३७१ खः। थुकिली मिजंत ५५%, व मिसात ४५% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७२% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७६% दु, व मिसातेगु साक्षरता ६६% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया घुलेवाडी यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १३% ६ दं स्वया म्हो जु।
खोटाडबजार
खोटाडबजार (अंग्रेजी भाय:Khotangbazar), नेपायागु सगरमाथा अञ्चलयागु खोटाङ जिल्लायागु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे483खा छेँ दु।
तुबिनकुंट (अनंतपुर)
तुबिनकुंट भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु अनंतपुर जिल्लायागु छगु थाय् खः।
भूगोल
अनन्तपुर जिल्लायागु अक्षांश १३'४०' निसें १५'-१५' उत्तर व देशान्तर ७६'-५०' व ७८'-३०' पूर्वय् ला । थ्व थाय् अनन्तपुर जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, उर्दू आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
गट्फ्राइड लीब्निज्
पुचः:जीवनी
ञान् पिऱन्न नाट्टिल् (मलयालम संकिपा)
ञान् पिऱन्न नाट्टिल् (मलयालम भाषा:ഞാന് പിറന്ന നാട്ടില്) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८५य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
वेदसन्दुर
वेदसन्दुर (अंग्रेजी भाय:Vedasandur), भारतयागु तमिलनाडु राज्ययागु दिन्दिगुल जिल्लायागु पञ्चायत-शासित सहर खः।
भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः । थ्व थाय्यागु उचाइ खः  २१९ मिटर (७१८ फिट)।
श्रीगढ, पोखरी तहसील
श्रीगढ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  चमोली जनपदया  पोखरी तहसीलया छगु गां ख। सकल भारतया ६३८५९६ गां व उत्तराखण्डया १६८२६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् गढवाली मनुतेगु उपस्थिति दु। थ्व थासय् भारोपेली भाषा परिवारया पहाडी भाषाया गढवाली भाषा आपालं छ्येलिगु या।
इतिहास
हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् थ्व थाय्‌ दूगु थाय्‌यात न्हापानिसें हे ऋषिमुनितेगु तपोभूमिया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। ऐतिहासिक वर्णन कथं थ्व थाय् रजौटातेगु अधीनय दूगु ५२गढय् छगूलि ला। लिपा अजय पालया नेतृत्वय् पलिस्था जूगु गढवाल अधिराज्यय् थ्व थाय्‌ लावन। थ्व धुंका नेपाःया एकिकरण अभियानय् थ्व थाय्‌ नेपाःया अधीनय् लावन व येँ केन्द्रित नेपाःया छगू भूभागया रुपय् थ्व थाय्‌ स्थापित जुल। लिपा ब्रिटिसतेसं डिभाइड एण्ड रुलया नीतिकथं गढवालया स्थानीय क्षेत्रीयतेत थःगु पक्षय् कया नेपामि गोर्खा सेनानाप ल्वाकल। थ्व ल्वापूया लिच्वया कथं सुगौली सन्धि जुल व थ्व थाय्‌ नेपाःस्वया पृथक जुल। बिस्तारं ब्रिटिसतेसं थ्व थाय्‌यात थःगु प्रभावय् काल। ब्रिटिसतेसं भारत त्वते धुंका थ्व थाय्‌ उत्तर प्रदेश राज्यय् लाःवन। लिपा नोभेम्बर ९, सन् २०००य् थ्व थाय्‌ उत्तराखण्ड राज्यया कुमाँउ विभागय् लावन।
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  चमोली जनपदया  पोखरी तहसीलय् ला। थ्व छगू पहाडी थाय्‌ ख। थ्व थासय् ग्रीष्म ॠतु ग्रेगोरियन पात्रोया मार्च निसें मध्य जुन तक्क जुइ। वर्षा ॠतु मध्य जुन निसें अगस्ट तक्क जुइ। थ्व ईले बंगालया खाडीं वैगु फसं मनसुन वृष्टि याकी। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क शीत ॠतु जुइ। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क तापक्रम म्हो जुया वनि व ज्यानुवरीइ सिक्क चिकुइ। फेब्रुवरी तक्क चिकुला दयाच्वनि व मार्चं निसें तापमान अप्वया वइ।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय् बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। नापं पहाडी लागाय् दूगु थाय्‌ जूगुलिं थ्व थासय् पर्यटन, जडिबुटी आदिया नं सम्भाव्यता मदूगु मखु। भारतया उत्तराखण्ड राज्यया मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
संस्कृति
थ्व थाय्‌ पौराणिक काल निसें हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् च्वयातःगु हिमालय तपोभूमि खण्डय् लाःगु जूगुलिं थन हिन्दू धर्म व थ्व धर्म नाप स्वापू दूगु संस्कृतिया प्रभाव यक्व खने दु।
भाषा
भाषिक रुपय् थ्व थासय्‌ भारोपेली भाषा परिवारया इन्डो-इरानीया इन्डो-आर्यनया पहाडी भाषा पुचःया भाषातेगु छ्येला थन यक्व खने दु। थुकिलि मू कथं गढवाली भाषाया थी-थी भाषिका छ्येलिगु या। थ्व नापं थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली, कुमाँउ आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।