cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
भेंलौत, पिथौरागढ (सदर) तहसील
भाषा
भाषिक रुपय् थ्व थासय्‌ भारोपेली भाषा परिवारया इन्डो-इरानीया इन्डो-आर्यनया पहाडी भाषा पुचःया भाषातेगु छ्येला थन यक्व खने दु। थुकिलि मू कथं कुमाँउ भाषाया थी-थी भाषिका छ्येलिगु या। थ्व नापं थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली, गढवाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
कट्टप्पॊम्मऩ् (सन् १९९३या संकिपा)
कट्टप्पॊम्मऩ्  छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९३य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
वास्को दे गामा
वास्को दे गामा छम्ह युरोपेली अनवेषक ख।
स्वयादिसँ
पुचः:अनवेषक
बलिपीठं (सन् १९७५या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
भर्जिल
प्युब्लिस भर्जिलस मारो (अक्टोबर १५, ७० बी सी – सेप्टेम्बर २१, १९ बी सी), लिपा भर्जिलियस, छम्ह क्लासिकल रोमन चिनाखँमि ख। वेकलं एक्लग्स, जियोर्जिक्स व एनिड, ( १२गु भागयु ग्रन्थ चिनाखँ गुकियात लिपा रोमन साम्राज्ययु देय् ग्रन्थ देकल) च्वयादिगु ख। दांते अलिघिएरीं वेकयु काल्पनिक पात्र द डिभाइन कमेडीय् छ्येलादिगु दु।
जीवन
भर्जिल सिस्‌अल्पाइन गौलय् म्यान्टुवा नापंयागु एन्डेजयागु छगु गांय् बुयादिगु ख। थ्व थाय् आयागु इटालीय् ला। वेकयागु पुर्खातेगु बारेय् येक्व जानकारी मदु। छुं शास्त्रीतेगु कथलं वेक बुगु थाय् व वेकयागु हरफय् "केल्टिक" स्ट्रेनयु आधारे वेकयात केल्टिक नश्लयागु मनु ख धका धागु दु धासा मेपिन्सं भाषिक वा जातीय आधारे वेकयात एट्रस्क्यान वा अम्ब्रियन जुइफुगु विचा तगु दु। वेकयागु नांयागु आधारे मनुतेसं वेक रोमन उपनिवेषकतेगु सन्तान ख धका विष्लेषण नं जुगु दु। तर छुं नं आधुनिक विचातेत वेकयागु च्वसु वा अब्लेयगु दस्ताबेजं पूर्ण समर्थन मया।
प्रारम्भिक ज्या
भर्जिलं थःगु प्राथमिक शिक्षा ५दं दुबिले न्ह्येथनादिल। वय्‌कः लिपा रोमय् र्हेटोरिक, चिकित्सा, व खगोल सीकेत वनादिल, तर वय्‌कलं रोमय् दर्शन ब्वनादिल। थ्व इले, सिरो इपिक्युरियनया पाठशालाय् दुबिले वय्‌कलं चिनाखँ च्वये न्ह्येथनादिल। वय्‌कःया थ्व ईयागु छुं चिनखँ आःतक्क नं दनि तर थ्व चिनाखँत नक्कली जुइफु धइगु यक्वया विचा दु। 'क्याटालेप्टन', धाःगु १४पू चीहाकगु चिनाखँया मुनेज्याया सफूलि छुं चिनाखँ वय्‌कया जुइ फुगु, मेगु छगु क्युलेक्स (पत्ति) धागु चिनाखँमुना भर्जिलं १गु शताब्दी एडीइ च्वयादीगु धइगु विश्वास दु। थ्व शंकास्पद चिनाखँ पुचःयात एपेन्डिक्स भर्जिलियाना धाइ।
भर्जिल मेसिनाजतेगु पुचःया छम्ह सदस्य जुयादिल। थ्व पुचः अक्टेभियनयागु agent d'affaires ख व इमिसं मार्क एन्थोनीया खलःयात कमजोर यायेत रोमन च्वमितेत अक्टेभियनया पहं लिनेगु ज्या यानादिल। वय्‌कलं थ्व हे झ्वले होरेस व भेरियस रुफुज (वय्‌कलं एनीड क्वचायेकेत ग्वाहालि यानादीपिं) नापलानादिल। एकोलग्स सीधेके धुंका वय्‌कलं इ॰ पू॰ ३७–इ॰ पू॰ २९इ ज्योर्जिक्स ("बुंज्याय्"), च्वयेगु सिधेकादिल व थुकियात वय्‌कलं मेसीयन्सतेत देछानादिल।
अक्टेभियनं एन्टोनीयात एक्टियनया युद्धय् इ॰ पू॰ ३१इ बुकादीधुंका "अगस्टस"या नां कयादिल व भर्जिलयात थःगु शासनया बांलागु खँ तया छपु काव्य च्वयेयात दबाब बियादिल।
पिनेयागु स्वापूत
The article above was originally sourced from Nupedia and is open content.
पुचः:च्वमि व चिनाखँमि
हुस्सैनपुर
हुस्सैनपुर (अंग्रेजी:Hussainpur), भारतयागु पञ्जाब राज्ययागु  कपुरथला जिल्लायागु छगु  सहर खः।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं हुस्सैनपुर शहरयागु जनसंख्या १५,३४३ खः। थुकिली मिजंत ५४%, व मिसात ४६% दु।
कोकडेल, कोलोर्याडो
कोकडेल संयुक्त राज्य अमेरिकायागु कोलोर्याडो राज्ययागु छगु टाउन खः।
हुस्सैनपुर
जनसंख्या
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७६% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७८% दु, व मिसातेगु साक्षरता ७५% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया हुस्सैनपुर यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १६% ६ दं स्वया म्हो जु।
मालै चूटवा (सन् १९७५या संकिपा)
मालै चूटवा छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७५य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
बाइकोल भाषा
छगू भाषा ख।
वर्गीकरण
या भाषिक वर्गीकरण।
ल्हाइगु थाय्
भाषा ल्हाइगु मू थाय् __ ख। थ्व भाषायात ___ आधिकारिक भाषाया कथं छ्यलिगु या। हलिमय् थ्व भाषा ल्हाइपिनिगु ल्याखँ __ दु।
साहित्य
भाषाया साहित्य
ब्रेइडवूड, इलियोनोई
ब्रेइडवूड संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इलियोनोई राज्ययागु छगु सिटी खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ५२०३ दु धासा थ्व थासे २३०५ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ४१.२७१९८२ उत्तर व देशान्तर ८८.२१८२२१ पश्चिम खः । थ्व थासे ११९८९१९१ वर्ग मिटर (४.६२९०५३ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ३२६३३४ वर्ग मिटर (०.१२५९९८ वर्ग माइल) ल दु ।
भिक्तर ह्युगो
भिक्तर ह्युगो २०गु शताब्दीया छम्ह नांजाम्ह च्वमि ख। पुचः:च्वमि व चिनाखँमि
कात्तिरुक्क नेरमिल्लै (सन् १९९३या संकिपा)
कात्तिरुक्क नेरमिल्लै छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९३य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
चिल्कना सुल्तानपुर
चिल्कना सुल्तानपुर (अंग्रेजी भाय:Chilkana Sultanpur), भारतयागु उत्तर प्रदेश राज्ययागु सहरन्पुर जिल्लायागु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।
कतिहार
कतिहार (अंग्रेजी:Katihar), भारतयागु बिहार राज्ययागु  कतिहार जिल्लायागु छगु सहर इलाका खः।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः । समुद्र सतह स्वया थ्व थाय २० मिटर (६५ फुट) च्वे ला।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं कतिहार शहरयागु जनसंख्या १७५,१६९ खः। थुकिली मिजंत ५३%, व मिसात ४७% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ६३% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७०% दु, व मिसातेगु साक्षरता ५५% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया कतिहार यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १६% ६ दं स्वया म्हो जु।
लिधंसा
पुचः:बिहारयागु शहर
सोढी (नि.)मुंगेली मण्डल
सोढी (नि.)मुंगेली मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया विलासपुर जिल्लाया मुंगेली मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:मुंगेली मण्डल, विलासपुर जिल्ला
हसनबाद (कृष्णा)
हसनबाद भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु कृष्णा जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् वत्सवायि मण्डलय् ला।
भूगोल
कृष्णा जिल्लायागु अक्षांश १५.४३' निसें १६.१०' उत्तर व देशान्तर ८०.००' निस ८१.३३' पूर्वय् ला । थ्व थाय् कृष्णा जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
कत्कार
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं कत्कार शहरयागु जनसंख्या ६१०८ खः। थुकिली मिजंत ५६%, व मिसात ४४% दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् २३% ६ दं स्वया म्हो जु।
इलाम जिल्ला
thumb|right|इलाम इलाम जिल्ला नेपाःया पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रया छगु जिल्ला ख।
गां
थ्व जिल्लाय् इलाम नगरपालिका दु। नापं, जिल्लाया गां थ्व कथं दु-
स्वयादिसँ
पुचः:नेपाःया जिल्ला
भागस्तुलु (सन् १९७५या संकिपा)
भागस्तुलु  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७५य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
पुचः:तेलुगु संकिपा
कालामांजन, सुरजपुर मण्डल
कालामांजन, सुरजपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया सरगुजा जिल्लाया सुरजपुर मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:सुरजपुर मण्डल, सरगुजा जिल्ला
बसापुरं (अनंतपुर)
बसापुरं भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु अनंतपुर जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् कुंदुर्पि मण्डलय् ला।
भूगोल
अनन्तपुर जिल्लायागु अक्षांश १३'४०' निसें १५'-१५' उत्तर व देशान्तर ७६'-५०' व ७८'-३०' पूर्वय् ला । थ्व थाय् अनन्तपुर जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, उर्दू आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
वासिल्ला, अलास्का
वासिल्ला संयुक्त राज्य अमेरिकायागु अलास्का राज्ययागु छगु सिटी खः।
मंजेरी
मंजेरी (अंग्रेजी:Manjeri), भारतयागु केरला राज्ययागु  मलपुरम जिल्लायागु छगु सहर इलाका खः।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः । समुद्र सतह स्वया थ्व थाय ३८ मिटर (१२४ फुट) च्वे ला।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं मंजेरी शहरयागु जनसंख्या ८३,७०४ खः। थुकिली मिजंत ४९%, व मिसात ५१% दु।
वासिल्ला, अलास्का
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ५४६९ दु धासा थ्व थासे २११९ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ६१.५८१७३२ उत्तर व देशान्तर १४९.४५२५३९ पश्चिम खः । थ्व थासे ३०३४३००१ वर्ग मिटर (११.७१५४९९ वर्ग माइल) जमिन दु धासा १८२३९३९ वर्ग मिटर (०.७०४२२७ वर्ग माइल) ल दु ।
लिधंसा
पुचः:अलास्कायागु शहर
मंजेरी
जनसंख्या
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ८०% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ८१% दु, व मिसातेगु साक्षरता ७८% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया मंजेरी यागु साक्षरता  अप्व दु।
अक्षम
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
हैदराबाद
हैदराबाद (अंग्रेजी:Hyderabad M.Corp), भारतयागु आन्ध्र प्रदेश राज्ययागु  हैदराबाद व रंगरेड्डि जिल्लायागु छगु कर्पोरेसनाधीन इलाका खः।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं हैदराबाद शहरयागु जनसंख्या ३,४४९,८७८ खः। थुकिली मिजंत ५१%, व मिसात ४९% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ६९% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७४% दु, व मिसातेगु साक्षरता ६५% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया हैदराबाद यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १२% ६ दं स्वया म्हो जु।
कल्ब्र्यान, कोलोर्याडो
कल्ब्र्यान संयुक्त राज्य अमेरिकायागु कोलोर्याडो राज्ययागु छगु टाउन खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ३८८ दु धासा थ्व थासे १६१ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३९.२३९२१७ उत्तर व देशान्तर १०७.९६६२३ पश्चिम खः । थ्व थासे १२९३१७४ वर्ग मिटर (०.४९९२९७ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
लिधंसा
पुचः:कोलोर्याडोयागु शहर
किळिप्पेच्चु केट्कवा (सन् १९९३या संकिपा)
किळिप्पेच्चु केट्कवा छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९३य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
चिल्ला सरोदा वंगर
चिल्ला सरोदा वंगर (अंग्रेजी भाय:Chilla Saroda Bangar), भारतयागु दिल्ली राज्ययागु पूर्व जिल्लायागु  सहर खः।
मेल्नाट्टु मरुमकळ् (सन् १९७५या संकिपा)
मेल्नाट्टु मरुमकळ् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७५य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
कृतकृत्यः
कृतकृत्यः छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
बेलखुरी मनमुंगेली मण्डल
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:मुंगेली मण्डल, विलासपुर जिल्ला
हनुमान ध्वखा लाय्‌कू
right|thumb| हनुमान ध्वखा लाय्‌कू नेपाःया येँ जिल्लाय् विहारशैलीय् देकातःगु छगू लाय्‌कू ख। थ्व लाय्‌कू लिच्छवि, मल्ल व शाहकालया पूर्वकालतक्क नेपाः व येंदेय्‌या मू लाय्‌कूया रुपय् स्थापित जुयाच्वन। सन् १९७९ अक्टोबरय् थ्व लाय्‌कू लागायात युनेस्कोया विश्वसम्पदासूचीय् सूचीकृत याःगु दु।
नां
थ्व लाय्‌कूया नां थ्व लाय्‌कूया मू ध्वखाया नापं मल्ल जुजु प्रताप मल्लं वि.सं.१७२९य् दयेकातःगु हनुमानद्यःया मूर्तिं वःगु ख।
इंदुगपल्लि (कृष्णा)
इंदुगपल्लि  भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु कृष्णा जिल्लायागु छगु थाय् खः।
हनुमान ध्वखा लाय्‌कू
इतिहास
ऐतिहासिक दस्ताबेज कथं यम्बु व यंगालया दथुइ जुजु गुणकामदेवं येँदेय्‌या जग तया थ्व थासय् दूगु मसानय् लाय्‌कू देकूगु खं उल्लेखित दु। थ्व लाय्‌कूया लागाय् येँदेय्‌या जगया कथं म्हस्युगु छगू लोहं थ्व खंयात तेवा ब्यु। ने. सं. २६२य् थ्व थासय् मण्डप शैलीया सतः मरुसत्तल (काष्ठमण्डप)या देकेज्या जुल।
इंदुगपल्लि (कृष्णा)
थ्व थाय् वत्सवायि मण्डलय् ला।
हनुमान ध्वखा लाय्‌कू
इतिहास
थ्व थासय् न्हापानिसें बस्ती दूगु दसि दःसां न्हापानिसें थन लाय्‌कू दूगुया धाःसा प्रमाण मलुनि। थ्व लाय्‌कूया दक्ले पुलांगु भाग करिब वि. सं. १६२०या मल्ल जुजु महेन्द्र मल्लं देकाःतःगु मूलचुकःयायेत कायेगु या। प्रताप मल्लं थ्व दरबारयात परिमार्जित याना थ्व दरबारय् सुन्दरीचुकः, नासःचुकः, भण्डारखाल क्येब, हनुमानया मूर्ति, थःगु मूर्ति नापं यक्व वास्तु देकादिल। पार्थिवेन्द्र मल्लं गद्दीबैठक न्ह्यने दूगु त्रैलोक्यमोहन नारायणया देगः देकादिल धाःसा वि सं १८१३य् येँदेय्‌या अन्तिम जुजु जयप्रकाश मल्लं कुमारीछेँ देकादिल।
इंदुगपल्लि (कृष्णा)
भूगोल
कृष्णा जिल्लायागु अक्षांश १५.४३' निसें १६.१०' उत्तर व देशान्तर ८०.००' निस ८१.३३' पूर्वय् ला । थ्व थाय् कृष्णा जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
हनुमान ध्वखा लाय्‌कू
इतिहास
वि. सं. १८२६य् पृथ्वीनारायण शाहं मल्ल जुजुतेगु कलाप्रेमयात अनुसरणयाना ९तःजाःगु बसन्तपुर लाय्‌कू देकल। पृथ्वीनारायण शाह धुंका वि. सं. १९४३य् जुजु पृथ्वीवीरविक्रम शाहया ईतक्क थ्व लाय्‌कु नेपाया राजप्राषादया रुपय् दयाच्वन।
इंदुगपल्लि (कृष्णा)
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
हनुमान ध्वखा लाय्‌कू
लाय्‌कूया चुकः
विहारशैलीइ दयेकूलिं थ्व लाय्‌कूया मू आधार चुकः/ननि ख। थ्व लाय्‌कूया मू चुकः थ्व कथं दु -
क्षेत्र
नेपाः सरकारं २०४४ साल पुस १३ गतेया राजपत्र कथं थ्व लाय्‌कू लागा थ्व कथं दु -
लिधंसा
पुचः:येँ जिल्ला
ब्रतुके ऒकपंडुग (सन् १९७५या संकिपा)
ब्रतुके ऒकपंडुग  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७५य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
बिग बेन्ड, क्यालिफोर्निया
बिग बेन्ड संयुक्त राज्य अमेरिकायागु क्यालिफोर्निया राज्ययागु छगु सिडिपि खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या १४९ दु धासा थ्व थासे १०६ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ४१.०१९८०३ उत्तर व देशान्तर १२१.९०७८८१ पश्चिम खः । थ्व थासे १४८०८४६५ वर्ग मिटर (५.७१७५८१ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
किऴक्कुच्चीमैयिले (सन् १९९३या संकिपा)
किऴक्कुच्चीमैयिले छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९३य् पिहांवगु खः।
बलूची भाषा
पाकिस्तानया बलोचिस्तान प्रान्त व इरानया बलोचिस्तान व सिस्तान प्रान्तय् ल्हाइगु छगू भारोपेली भाय् ख।
वर्गीकरण
बलोची छगू भारोपेली भाय् ख। थ्व भाय् इरानी भाय् कचा दुने ला।
ल्हाइगु थाय्
भाषा ल्हाइगु मू थाय् बलोचिस्तान ख। थ्व भाय् बलोची जातिया मांभाय् ख।
साहित्य
भाषाया साहित्य
ब्रीस, इलियोनोई
ब्रीस संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इलियोनोई राज्ययागु छगु सिटी खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ४०४८ दु धासा थ्व थासे १५७३ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३८.६१०३१७ उत्तर व देशान्तर ८९.५२६७०५ पश्चिम खः । थ्व थासे ५८९२९४८ वर्ग मिटर (२.२७५२८ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ६५७६४ वर्ग मिटर (०.०२५३९२ वर्ग माइल) ल दु ।
पाँचथर जिल्ला
पाँचथर जिल्ला नेपाःया मेची अञ्चलया छगू जिल्ला ख।
चुबुकसमर्पितजानु
चुबुकसमर्पितजानु छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
पाँचथर जिल्ला
स्वयादिसँ
पुचः:नेपाः
चुबुकसमर्पितजानु
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
काटोल
काटोल (अंग्रेजी:Katol), भारतयागु महाराष्ट्र राज्ययागु  नागपुर जिल्लायागु छगु सहर खः।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः । समुद्र सतह स्वया थ्व थाय ४१७ मिटर (१३६८ फुट) च्वे ला।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं काटोल शहरयागु जनसंख्या ३७,४१७ खः। थुकिली मिजंत ५२%, व मिसात ४८% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७७% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ८२% दु, व मिसातेगु साक्षरता ७२% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया काटोल यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १२% ६ दं स्वया म्हो जु।
गिरजापुर, सुरजपुर मण्डल
गिरजापुर, सुरजपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया सरगुजा जिल्लाया सुरजपुर मण्डलया छगू गां ख।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:सुरजपुर मण्डल, सरगुजा जिल्ला
यारुक्कुम् वॆट्कमिल्लै (सन् १९७५या संकिपा)
यारुक्कुम् वॆट्कमिल्लै छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७५य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
कोलोर्र्याडो सिटी, कोलोर्याडो
कोलोर्र्याडो सिटी संयुक्त राज्य अमेरिकायागु कोलोर्याडो राज्ययागु छगु सिडिपि खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या २०१८ दु धासा थ्व थासे ८४५ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३७.९४५२३७ उत्तर व देशान्तर १०४.८४०८८५ पश्चिम खः । थ्व थासे ८९२९४५४२ वर्ग मिटर (३४.४७६८१७ वर्ग माइल) जमिन दु धासा २१२०८४ वर्ग मिटर (०.०८१८८६ वर्ग माइल) ल दु ।
भक्ततुकारं (सन् १९७५या संकिपा)
भक्ततुकारं  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७५य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
किऴक्के वरुम् पाट्टु (सन् १९९३या संकिपा)
किऴक्के वरुम् पाट्टु छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९३य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
मञ्चेश्वरं
मंजेश्वर (अंग्रेजी:Manjeshwar), भारतयागु केरला राज्ययागु  कसरगोड जिल्लायागु छगु  सहर खः।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं मंजेश्वर शहरयागु जनसंख्या ८६७४ खः। थुकिली मिजंत ४९%, व मिसात ५१% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७४% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७९% दु, व मिसातेगु साक्षरता ७०% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया मंजेश्वर यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १४% ६ दं स्वया म्हो जु।
बुंडा भाषा
छगू भाषा ख।
वर्गीकरण
या भाषिक वर्गीकरण।
ल्हाइगु थाय्
भाषा ल्हाइगु मू थाय् __ ख। थ्व भाषायात ___ आधिकारिक भाषाया कथं छ्यलिगु या। हलिमय् थ्व भाषा ल्हाइपिनिगु ल्याखँ __ दु।
साहित्य
भाषाया साहित्य
खनेडा, राजगढी तहसील
खनेडा भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  उत्तरकाशी जनपदया  राजगढी तहसीलया छगु गां ख।
मण्डलवार सूचं
मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
सैनार, थराली तहसील
सैनार भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  चमोली जनपदया  थराली तहसीलया छगु गां ख। सकल भारतया ६३८५९६ गां व उत्तराखण्डया १६८२६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् गढवाली मनुतेगु उपस्थिति दु। थ्व थासय् भारोपेली भाषा परिवारया पहाडी भाषाया गढवाली भाषा आपालं छ्येलिगु या।
इतिहास
हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् थ्व थाय्‌ दूगु थाय्‌यात न्हापानिसें हे ऋषिमुनितेगु तपोभूमिया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। ऐतिहासिक वर्णन कथं थ्व थाय् रजौटातेगु अधीनय दूगु ५२गढय् छगूलि ला। लिपा अजय पालया नेतृत्वय् पलिस्था जूगु गढवाल अधिराज्यय् थ्व थाय्‌ लावन। थ्व धुंका नेपाःया एकिकरण अभियानय् थ्व थाय्‌ नेपाःया अधीनय् लावन व येँ केन्द्रित नेपाःया छगू भूभागया रुपय् थ्व थाय्‌ स्थापित जुल। लिपा ब्रिटिसतेसं डिभाइड एण्ड रुलया नीतिकथं गढवालया स्थानीय क्षेत्रीयतेत थःगु पक्षय् कया नेपामि गोर्खा सेनानाप ल्वाकल। थ्व ल्वापूया लिच्वया कथं सुगौली सन्धि जुल व थ्व थाय्‌ नेपाःस्वया पृथक जुल। बिस्तारं ब्रिटिसतेसं थ्व थाय्‌यात थःगु प्रभावय् काल। ब्रिटिसतेसं भारत त्वते धुंका थ्व थाय्‌ उत्तर प्रदेश राज्यय् लाःवन। लिपा नोभेम्बर ९, सन् २०००य् थ्व थाय्‌ उत्तराखण्ड राज्यया कुमाँउ विभागय् लावन।
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  चमोली जनपदया  थराली तहसीलय् ला। थ्व छगू पहाडी थाय्‌ ख। थ्व थासय् ग्रीष्म ॠतु ग्रेगोरियन पात्रोया मार्च निसें मध्य जुन तक्क जुइ। वर्षा ॠतु मध्य जुन निसें अगस्ट तक्क जुइ। थ्व ईले बंगालया खाडीं वैगु फसं मनसुन वृष्टि याकी। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क शीत ॠतु जुइ। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क तापक्रम म्हो जुया वनि व ज्यानुवरीइ सिक्क चिकुइ। फेब्रुवरी तक्क चिकुला दयाच्वनि व मार्चं निसें तापमान अप्वया वइ।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय् बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। नापं पहाडी लागाय् दूगु थाय्‌ जूगुलिं थ्व थासय् पर्यटन, जडिबुटी आदिया नं सम्भाव्यता मदूगु मखु। भारतया उत्तराखण्ड राज्यया मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
संस्कृति
थ्व थाय्‌ पौराणिक काल निसें हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् च्वयातःगु हिमालय तपोभूमि खण्डय् लाःगु जूगुलिं थन हिन्दू धर्म व थ्व धर्म नाप स्वापू दूगु संस्कृतिया प्रभाव यक्व खने दु।
भाषा
भाषिक रुपय् थ्व थासय्‌ भारोपेली भाषा परिवारया इन्डो-इरानीया इन्डो-आर्यनया पहाडी भाषा पुचःया भाषातेगु छ्येला थन यक्व खने दु। थुकिलि मू कथं गढवाली भाषाया थी-थी भाषिका छ्येलिगु या। थ्व नापं थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली, कुमाँउ आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
चिम्बेल
चिम्बेल (अंग्रेजी भाय:Chimbel), भारतयागु गोवा राज्ययागु उत्तर गोवा जिल्लायागु  सहर खः।
काकरवायि (कृष्णा)
काकरवायि भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु कृष्णा जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् वत्सवायि मण्डलय् ला।
भूगोल
कृष्णा जिल्लायागु अक्षांश १५.४३' निसें १६.१०' उत्तर व देशान्तर ८०.००' निस ८१.३३' पूर्वय् ला । थ्व थाय् कृष्णा जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
अक्षय
अक्षयः छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
केप्टऩ् मकळ् (सन् १९९३या संकिपा)
केप्टऩ् मकळ् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९३य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
कलारजेवरा मुंगेली मण्डल
कलारजेवरा मुंगेली मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया विलासपुर जिल्लाया मुंगेली मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
भारति (सन् १९७५या संकिपा)
भारति  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७५य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
कलारजेवरा मुंगेली मण्डल
स्वयादिसं
पुचः:मुंगेली मण्डल, विलासपुर जिल्ला
भारति (सन् १९७५या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
पुचः:तेलुगु संकिपा
मनु अधिकार
मनु अधिकार (human rights) धाःगु सकल मनुतेत दयेमाःगु आधारभूत अधिकार ख।
पुचः:समाज
तल्ली मिरई, द्वाराहाट तहसील
तल्ली मिरई भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  अल्मोड़ा जनपदया  द्वाराहाट तहसीलया छगु गां ख। सकल भारतया ६३८५९६ गां व उत्तराखण्डया १६८२६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् कुमाँउ जातिया मनुतेगु उपस्थिति दु। थ्व थासय् भारोपेली भाषा परिवारया पहाडी भाषाया कुमाँउ भाषा आपालं छ्येलिगु या।
इतिहास
हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् थ्व थाय्‌ दूगु थाय्‌यात न्हापानिसें हे ऋषिमुनितेगु तपोभूमिया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। ऐतिहासिक वर्णन कथं थ्व थासय् कुमाँउया स्थानीय कत्युरी वंशया जुजु, चन्द वंशया जुजु व डोटीया रायका पिंसं शासन याःगु खने दु। थ्व धुंका नेपाःया एकिकरण अभियानय् थ्व थाय्‌ नेपाःया अधीनय् लावन व येँ केन्द्रित नेपाःया छगू भूभागया रुपय् थ्व थाय्‌ स्थापित जुल। लिपा ब्रिटिसतेसं डिभाइड एण्ड रुलया नीतिकथं कुमाँउया स्थानीय क्षेत्रीयतेत थःगु पक्षय् कया नेपामि गोर्खा सेनानाप ल्वाकल। थ्व ल्वापूया लिच्वया कथं सुगौली सन्धि जुल व थ्व थाय्‌ नेपाःस्वया पृथक जुल। बिस्तारं ब्रिटिसतेसं थ्व थाय्‌यात थःगु कब्जाय् काल। ब्रिटिसतेसं भारत त्वते धुंका थ्व थाय्‌ उत्तर प्रदेश राज्यय् लाःवन। लिपा नोभेम्बर ९, सन् २०००य् थ्व थाय्‌ उत्तराखण्ड राज्यया कुमाँउ विभागय् लावन।
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  अल्मोड़ा जनपदया  द्वाराहाट तहसीलय् ला। थ्व छगू पहाडी थाय्‌ ख। थ्व थासय् ग्रीष्म ॠतु ग्रेगोरियन पात्रोया मार्च निसें मध्य जुन तक्क जुइ। वर्षा ॠतु मध्य जुन निसें अगस्ट तक्क जुइ। थ्व ईले बंगालया खाडीं वैगु फसं मनसुन वृष्टि याकी। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क शीत ॠतु जुइ। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क तापक्रम म्हो जुया वनि व ज्यानुवरीइ सिक्क चिकुइ। फेब्रुवरी तक्क चिकुला दयाच्वनि व मार्चं निसें तापमान अप्वया वइ।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय् बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। नापं पहाडी लागाय् दूगु थाय्‌ जूगुलिं थ्व थासय् पर्यटन, जडिबुटी आदिया नं सम्भाव्यता मदूगु मखु। भारतया उत्तराखण्ड राज्यया मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
संस्कृति
थ्व थाय्‌ पौराणिक काल निसें हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् च्वयातःगु हिमालय तपोभूमि खण्डय् लाःगु जूगुलिं थन हिन्दू धर्म व थ्व धर्म नाप स्वापू दूगु संस्कृतिया प्रभाव यक्व खने दु।
भाषा
भाषिक रुपय् थ्व थासय्‌ भारोपेली भाषा परिवारया इन्डो-इरानीया इन्डो-आर्यनया पहाडी भाषा पुचःया भाषातेगु छ्येला थन यक्व खने दु। थुकिलि मू कथं कुमाँउ भाषाया थी-थी भाषिका छ्येलिगु या। थ्व नापं थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली, गढवाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
खर्रा, सुरजपुर मण्डल
खर्रा, सुरजपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया सरगुजा जिल्लाया सुरजपुर मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
सक्व
सक्व (अंग्रेजी:Sakwa), नेपा:यागु बागमती अञ्चलयागु  यें जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे ४२६ खा छेँ दु।
इतिहास
थ्व थासय्‌ जुजु शंकरदेवं कलिगत ३९२५दँय् शंखया आकारया शंखपुर धाःगु नगर पलिस्था याना बज्रयोगिनीया नामय् देछाना दिगु ख। थ्व हे नां लिपा संखपु जुया सक्व जुवन।
लिधंसा
पुचः:बागमती अञ्चल
व्हेल पास, अलास्का
व्हेल पास संयुक्त राज्य अमेरिकायागु अलास्का राज्ययागु छगु सिडिपि खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ५८ दु धासा थ्व थासे ५१ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ५६.११२३७ उत्तर व देशान्तर १३३.१४१८९२ पश्चिम खः । थ्व थासे ९२२४१९४८ वर्ग मिटर (३५.६१४८१७ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ४५३८८७८ वर्ग मिटर (१.७५२४७१ वर्ग माइल) ल दु ।
अचाइनीज भाषा
छगू भाषा ख।
वर्गीकरण
या भाषिक वर्गीकरण।
ल्हाइगु थाय्
भाषा ल्हाइगु मू थाय् __ ख। थ्व भाषायात ___ आधिकारिक भाषाया कथं छ्यलिगु या। हलिमय् थ्व भाषा ल्हाइपिनिगु ल्याखँ __ दु।
साहित्य
भाषाया साहित्य
कट्पडी
कट्पडी (अंग्रेजी:Katpadi), भारतयागु तामिल नाडु राज्ययागु  भेल्लोर जिल्लायागु छगु पञ्चायत-शासित सहर खः।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः । समुद्र सतह स्वया थ्व थाय २२४ मिटर (७३४ फुट) च्वे ला।
अप्पिलॆपल्लॆ (अनंतपुर)
अप्पिलॆपल्लॆ भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु अनंतपुर जिल्लायागु छगु थाय् खः।
कट्पडी
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं कट्पडी शहरयागु जनसंख्या १५,९२५ खः। थुकिली मिजंत ५२%, व मिसात ४८% दु।
अप्पिलॆपल्लॆ (अनंतपुर)
थ्व थाय् कुंदुर्पि मण्डलय् ला।
जुंदा, कुभीर‌ मण्डल
इतिहास
औपनिवेशिक भारत कालय्‌ थ्व थाय्‌ ब्रिटिशतय्‌गु अधीनय्‌ लावन। भारत स्वतन्त्रता व आन्ध्रप्रदेश राज्यया पलिस्था धुंका थ्व थाय्‌ आन्द्रप्रदेश राज्यया छगू थाय्‌ जूवन।
कृतधियां
कृतधियां छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
जुंदा, कुभीर‌ मण्डल
पिनेया स्वापू
Template:
पुचः:कुभीर‌ मण्डल, अदिलाबादु जिल्ला पुचः: पुचः:कुभीर‌ मण्डल, अदिलाबादु जिल्लाया थाय्‌ पुचः:Adilabadu
कट्पडी
जनसंख्या
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७४% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ८२% दु, व मिसातेगु साक्षरता ६५% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया कट्पडी यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् ९% ६ दं स्वया म्हो जु।
अप्पिलॆपल्लॆ (अनंतपुर)
भूगोल
अनन्तपुर जिल्लायागु अक्षांश १३'४०' निसें १५'-१५' उत्तर व देशान्तर ७६'-५०' व ७८'-३०' पूर्वय् ला । थ्व थाय् अनन्तपुर जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, उर्दू आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
ईब्राहिमपुर
ईब्राहिमपुर (अंग्रेजी:Ibrahimpur), भारतयागु उत्तर प्रदेश राज्ययागु  आजमगढ जिल्लायागु छगु  सहर खः।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं ईब्राहिमपुर शहरयागु जनसंख्या ६६५३ खः। थुकिली मिजंत ५१%, व मिसात ४९% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ३६% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ४४% दु, व मिसातेगु साक्षरता २८% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया ईब्राहिमपुर यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् २०% ६ दं स्वया म्हो जु।
कोलोर्र्याडो स्प्रिङ्गस्, कोलोर्याडो
कोलोर्र्याडो स्प्रिङ्गस् संयुक्त राज्य अमेरिकायागु कोलोर्याडो राज्ययागु छगु सिटी खः।
कंभंपाडु (कृष्णा)
कंभंपाडु भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु कृष्णा जिल्लायागु छगु थाय् खः।
कोलोर्र्याडो स्प्रिङ्गस्, कोलोर्याडो
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ३६०८९० दु धासा थ्व थासे १४८६९० खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३८.८६३४४३ उत्तर व देशान्तर १०४.७९१९१४ पश्चिम खः । थ्व थासे ४८१०७६८६६ वर्ग मिटर (१८५.७४४८२४ वर्ग माइल) जमिन दु धासा १००९८४५ वर्ग मिटर (०.३८९९०३ वर्ग माइल) ल दु ।
कंभंपाडु (कृष्णा)
भूगोल
कृष्णा जिल्लायागु अक्षांश १५.४३' निसें १६.१०' उत्तर व देशान्तर ८०.००' निस ८१.३३' पूर्वय् ला । थ्व थाय् कृष्णा जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
कोलोर्र्याडो स्प्रिङ्गस्, कोलोर्याडो
लिधंसा
पुचः:कोलोर्याडोयागु शहर
कंभंपाडु (कृष्णा)
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
मनू
मनु धागु निगु तुति दुगु प्राइमेट ख। belonging to the mammalian species Homo sapiens (Latin: "wise man" or "knowing man") in the family Hominidae (the great apes). Humans have a highly developed brain capable of abstract reasoning, language, and introspection. This mental capability, combined with an erect body carriage that frees their upper limbs for manipulating objects, has allowed humans to make far greater use of tools than any other species. Humans originated in Africa about 200,000 years ago, but they now inhabit every continent, with a total population of over 6.6 billion as of 2007.
भारतंलो ऒक अम्मायि (सन् १९७५या संकिपा)
भारतंलो ऒक अम्मायि  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७५य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
यारुक्कु माप्पिळ्ळै यारो (सन् १९७५या संकिपा)
यारुक्कु माप्पिळ्ळै यारो छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७५य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
चिन्चनी
चिन्चनी (अंग्रेजी भाय:Chinchani), भारतयागु महाराष्ट्र राज्ययागु ठाणे जिल्लायागु  सहर खः।
भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः । थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ९ मिटर (२९ फिट)।
बिग्स, क्यालिफोर्निया
बिग्स संयुक्त राज्य अमेरिकायागु क्यालिफोर्निया राज्ययागु छगु सिटी खः।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३९.४१३८२ उत्तर व देशान्तर १२१.७१०३१६ पश्चिम खः । थ्व थासे १३४५४०९ वर्ग मिटर (०.५१९४६५ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
गोगनपानी, दैलेख
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं गोगनपानी २ यागु जनसंख्या ३११८ खः। थुकिली मिजंत ४९%, व मिसात ५१% दु।
लिधंसा
पुचः:भेरी अञ्चल पुचः:दैलेख जिल्ला
कट्पर
कट्पर (अंग्रेजी:Katpar), भारतयागु गुजरात राज्ययागु  भावनगर जिल्लायागु छगु  सहर खः।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं कट्पर शहरयागु जनसंख्या ७०४३ खः। थुकिली मिजंत ५०%, व मिसात ५०% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ३४% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ५०% दु, व मिसातेगु साक्षरता १८% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया कट्पर यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् २१% ६ दं स्वया म्हो जु।
कोकुलम् (सन् १९९३या संकिपा)
कोकुलम्  छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९३य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
ब्रिजपोर्ट, इलियोनोई
ब्रिजपोर्ट संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इलियोनोई राज्ययागु छगु सिटी खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या २१६८ दु धासा थ्व थासे ९६४ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३८.७१०००६ उत्तर व देशान्तर ८७.७५८५७३ पश्चिम खः । थ्व थासे २७७४२४२ वर्ग मिटर (१.०७११४१ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ६५८५३ वर्ग मिटर (०.०२५४२६ वर्ग माइल) ल दु ।
खुटेरा मुंगेली मण्डल
खुटेरा मुंगेली मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया विलासपुर जिल्लाया मुंगेली मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:मुंगेली मण्डल, विलासपुर जिल्ला
ताप्लेजुङ जिल्ला
ताप्लेजुङ जिल्ला नेपाःया पूर्वाञ्चल विकास क्षेत्रया मेची अञ्चलया छगू जिल्ला ख।
गां व नगर
थ्व जिल्लाय् दूगु गां व नगर थ्व कथं दु-
स्वयादिसँ
पुचः:नेपाःया जिल्ला
बालानीज भाषा
छगू भाषा ख।
वर्गीकरण
या भाषिक वर्गीकरण।
ल्हाइगु थाय्
भाषा ल्हाइगु मू थाय् __ ख। थ्व भाषायात ___ आधिकारिक भाषाया कथं छ्यलिगु या। हलिमय् थ्व भाषा ल्हाइपिनिगु ल्याखँ __ दु।
साहित्य
भाषाया साहित्य
खनाटी, राजगढी तहसील
मण्डलवार सूचं
मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
मल्लॆल मनसुलु (सन् १९७५या संकिपा)
मल्लॆल मनसुलु  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७५य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
चिन्चिनिम
चिन्चिनिम (अंग्रेजी भाय:Chinchinim), भारतयागु गोवा राज्ययागु दक्षिण गोवा जिल्लायागु  सहर खः।
कोशी अञ्चल
कोशी अञ्चल नेपालया पूर्वाञ्चल विकाशक्षेत्र लायगु अञ्चल ख। थव अञ्चल अन्तरग ६ जिल्ला लाई।
नामाकरण
थ्व अञ्चलया नाम कोशी नदी नासं नामाकरण यायगु ख ।
जिल्ला
पुचः:नेपा:यागु अञ्चल
कोयिल्काळै (सन् १९९३या संकिपा)
कोयिल्काळै छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९३य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
कोलम्बाइन, कोलोर्याडो
कोलम्बाइन संयुक्त राज्य अमेरिकायागु कोलोर्याडो राज्ययागु छगु सिडिपि खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या २४०९५ दु धासा थ्व थासे ८८०० खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३९.५८७८८७ उत्तर व देशान्तर १०५.०६९३३२ पश्चिम खः । थ्व थासे १७१९३३९९ वर्ग मिटर (६.६३८४०९ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ३३८५५६ वर्ग मिटर (०.१३०७१७ वर्ग माइल) ल दु ।
वाऴ्न्तु काट्टुकिऱेऩ् (सन् १९७५या संकिपा)
वाऴ्न्तु काट्टुकिऱेऩ् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७५य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
व्हाइट माउन्टेन, अलास्का
व्हाइट माउन्टेन संयुक्त राज्य अमेरिकायागु अलास्का राज्ययागु छगु सिटी खः।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ६४.६८०८५६ उत्तर व देशान्तर १६३.४०६५३८ पश्चिम खः । थ्व थासे ४६२२८३६ वर्ग मिटर (१.७८४८८७ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ६३३०६६ वर्ग मिटर (०.२४४४२८ वर्ग माइल) ल दु ।
मंझनपुर
मंझनपुर (अंग्रेजी:Manjhanpur), भारतयागु उत्तर प्रदेश राज्ययागु  कौशम्बी जिल्लायागु छगु नगर पञ्चायत-शासित सहर खः।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः । समुद्र सतह स्वया थ्व थाय ९० मिटर (२९५ फुट) च्वे ला।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं मंझनपुर शहरयागु जनसंख्या १४,१५० खः। थुकिली मिजंत ५३%, व मिसात ४७% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ५५% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ६४% दु, व मिसातेगु साक्षरता ४४% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया मंझनपुर यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १७% ६ दं स्वया म्हो जु।
मकुआ भाषा
छगू भाषा ख।
ल्हाइगु थाय्
भाषा ल्हाइगु मू थाय् __ ख। थ्व भाषायात ___ आधिकारिक भाषाया कथं छ्यलिगु या। हलिमय् थ्व भाषा ल्हाइपिनिगु ल्याखँ __ दु।
साहित्य
भाषाया साहित्य
करिगानिपल्लॆ (अनंतपुर)
करिगानिपल्लॆ भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु अनंतपुर जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् कुंदुर्पि मण्डलय् ला।
भूगोल
अनन्तपुर जिल्लायागु अक्षांश १३'४०' निसें १५'-१५' उत्तर व देशान्तर ७६'-५०' व ७८'-३०' पूर्वय् ला । थ्व थाय् अनन्तपुर जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, उर्दू आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
सांखुपाटी चौर
सांखुपाटी चौर (अंग्रेजी:Sankhupati Chour), नेपा:यागु बागमती अञ्चलयागु  काभ्रे जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे ७२५ खा छेँ दु।
कुदरगढ, सुरजपुर मण्डल
कुदरगढ, सुरजपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया सरगुजा जिल्लाया सुरजपुर मण्डलया छगू गां ख।
सांखुपाटी चौर
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं सांखुपाटी चौर यागु जनसंख्या ३६७० खः। थुकिली मिजंत ४६%, व मिसात ५४% दु।
लिधंसा
पुचः:बागमती अञ्चल
कुदरगढ, सुरजपुर मण्डल
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
कन्नॆवीडु (कृष्णा)
कन्नॆवीडु भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु कृष्णा जिल्लायागु छगु थाय् खः।
कुदरगढ, सुरजपुर मण्डल
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
कन्नॆवीडु (कृष्णा)
थ्व थाय् वत्सवायि मण्डलय् ला।
कुदरगढ, सुरजपुर मण्डल
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
कन्नॆवीडु (कृष्णा)
भूगोल
कृष्णा जिल्लायागु अक्षांश १५.४३' निसें १६.१०' उत्तर व देशान्तर ८०.००' निस ८१.३३' पूर्वय् ला । थ्व थाय् कृष्णा जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
कुदरगढ, सुरजपुर मण्डल
स्वयादिसं
पुचः:सुरजपुर मण्डल, सरगुजा जिल्ला
कन्नॆवीडु (कृष्णा)
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
कत्रा
कत्रा (अंग्रेजी:Katra), भारतयागु जम्मू व कश्मीर राज्ययागु  उधमपुर जिल्लायागु छगु सहर खः।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः । समुद्र सतह स्वया थ्व थाय ७५४ मिटर (२४७३ फुट) च्वे ला।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं कत्रा शहरयागु जनसंख्या ७५६९ खः। थुकिली मिजंत ५३%, व मिसात ४७% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७०% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७५% दु, व मिसातेगु साक्षरता ६५% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया कत्रा यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १२% ६ दं स्वया म्हो जु।
कृतज्ञ
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
मंचि कोसं (सन् १९७५या संकिपा)
मंचि कोसं  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७५य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
कॊञ्चुम् किळि (सन् १९९३या संकिपा)
कॊञ्चुम् किळि छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९३य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
अज्ञ
अज्ञ छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
कङ्गो भाषा
छगू भाषा ख।
वर्गीकरण
या भाषिक वर्गीकरण।
ल्हाइगु थाय्
भाषा ल्हाइगु मू थाय् __ ख। थ्व भाषायात ___ आधिकारिक भाषाया कथं छ्यलिगु या। हलिमय् थ्व भाषा ल्हाइपिनिगु ल्याखँ __ दु।
साहित्य
भाषाया साहित्य
मोरङ जिल्ला
थाय्
थ्व जिल्लाया गाविस व नगर थ्व कथं दु-
भैंसढुंगा, पिथौरागढ (सदर) तहसील
भैंसढुंगा भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  पिथौरागढ जनपदया  पिथौरागढ (सदर) तहसीलया छगु गां ख। सकल भारतया ६३८५९६ गां व उत्तराखण्डया १६८२६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् कुमाँउ जातिया मनुतेगु उपस्थिति दु। थ्व थासय् भारोपेली भाषा परिवारया पहाडी भाषाया कुमाँउ भाषा आपालं छ्येलिगु या।
मोरङ जिल्ला
स्वयादिसँ
पुचः:नेपाः
भैंसढुंगा, पिथौरागढ (सदर) तहसील
इतिहास
हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् थ्व थाय्‌ दूगु थाय्‌यात न्हापानिसें हे ऋषिमुनितेगु तपोभूमिया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। ऐतिहासिक वर्णन कथं थ्व थासय् कुमाँउया स्थानीय कत्युरी वंशया जुजु, चन्द वंशया जुजु व डोटीया रायका पिंसं शासन याःगु खने दु। थ्व धुंका नेपाःया एकिकरण अभियानय् थ्व थाय्‌ नेपाःया अधीनय् लावन व येँ केन्द्रित नेपाःया छगू भूभागया रुपय् थ्व थाय्‌ स्थापित जुल। लिपा ब्रिटिसतेसं डिभाइड एण्ड रुलया नीतिकथं कुमाँउया स्थानीय क्षेत्रीयतेत थःगु पक्षय् कया नेपामि गोर्खा सेनानाप ल्वाकल। थ्व ल्वापूया लिच्वया कथं सुगौली सन्धि जुल व थ्व थाय्‌ नेपाःस्वया पृथक जुल। बिस्तारं ब्रिटिसतेसं थ्व थाय्‌यात थःगु कब्जाय् काल। ब्रिटिसतेसं भारत त्वते धुंका थ्व थाय्‌ उत्तर प्रदेश राज्यय् लाःवन। लिपा नोभेम्बर ९, सन् २०००य् थ्व थाय्‌ उत्तराखण्ड राज्यया कुमाँउ विभागय् लावन।
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  पिथौरागढ जनपदया  पिथौरागढ (सदर) तहसीलय् ला। थ्व छगू पहाडी थाय्‌ ख। थ्व थासय् ग्रीष्म ॠतु ग्रेगोरियन पात्रोया मार्च निसें मध्य जुन तक्क जुइ। वर्षा ॠतु मध्य जुन निसें अगस्ट तक्क जुइ। थ्व ईले बंगालया खाडीं वैगु फसं मनसुन वृष्टि याकी। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क शीत ॠतु जुइ। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क तापक्रम म्हो जुया वनि व ज्यानुवरीइ सिक्क चिकुइ। फेब्रुवरी तक्क चिकुला दयाच्वनि व मार्चं निसें तापमान अप्वया वइ।
संस्कृति
थ्व थाय्‌ पौराणिक काल निसें हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् च्वयातःगु हिमालय तपोभूमि खण्डय् लाःगु जूगुलिं थन हिन्दू धर्म व थ्व धर्म नाप स्वापू दूगु संस्कृतिया प्रभाव यक्व खने दु।
गोइथी
गोइथी नेपा:यागु सगरमाथा अञ्चलयागु सप्तरी जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे ६५४ खा छेँ दु।
भैंसढुंगा, पिथौरागढ (सदर) तहसील
भाषा
भाषिक रुपय् थ्व थासय्‌ भारोपेली भाषा परिवारया इन्डो-इरानीया इन्डो-आर्यनया पहाडी भाषा पुचःया भाषातेगु छ्येला थन यक्व खने दु। थुकिलि मू कथं कुमाँउ भाषाया थी-थी भाषिका छ्येलिगु या। थ्व नापं थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली, गढवाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
गोइथी
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं गोइथी यागु जनसंख्या ३८८४ खः। थुकिली मिजंत ५२%, व मिसात ४८% दु।
लिधंसा
पुचः:सगरमाथा अञ्चल
मचहा मुंगेली मण्डल
मचहा मुंगेली मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया विलासपुर जिल्लाया मुंगेली मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:मुंगेली मण्डल, विलासपुर जिल्ला
खोहिपारा, सुरजपुर मण्डल
खोहिपारा, सुरजपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया सरगुजा जिल्लाया सुरजपुर मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:सुरजपुर मण्डल, सरगुजा जिल्ला
चिन्चोली
भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः । थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ४६२ मिटर (१५१५ फिट)।
माइंटि देवुडु (सन् १९७५या संकिपा)
माइंटि देवुडु  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७५य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
कोलम्बाइन भ्याली, कोलोर्याडो
कोलम्बाइन भ्याली संयुक्त राज्य अमेरिकायागु कोलोर्याडो राज्ययागु छगु टाउन खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ११३२ दु धासा थ्व थासे ४३६ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३९.५९९६६५ उत्तर व देशान्तर १०५.०३७३६ पश्चिम खः । थ्व थासे २६५२५२६ वर्ग मिटर (१.०२४१४६ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
चुरिकाबन्ध
चुरिकाबन्ध छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
ईचल्करंजी
ईचल्करंजी (अंग्रेजी:Ichalkaranji), भारतयागु महाराष्ट्र राज्ययागु  कोल्हापुर जिल्लायागु छगु सहर खः।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः । समुद्र सतह स्वया थ्व थाय ५३९ मिटर (१७६८ फुट) च्वे ला।