cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
जीविक्कान् पठिक्कणं (डब्ड) (मलयालम संकिपा)
जीविक्कान् पठिक्कणं (डब्ड)  (मलयालम भाषा:ജീവിക്കാന് പഠിക്കണം (ഡബ്ഡ) ) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८१य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
अनुजनगर, सुरजपुर मण्डल
अनुजनगर, सुरजपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया सरगुजा जिल्लाया सुरजपुर मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:सुरजपुर मण्डल, सरगुजा जिल्ला
सन् ५४०
अक्टोबर-डिसेम्बर
पुचः:५४० पुचः:दँ
क्यान्यनड्याम, क्यालिफोर्निया
क्यान्यनड्याम संयुक्त राज्य अमेरिकायागु क्यालिफोर्निया राज्ययागु छगु सिडिपि खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ३७ दु धासा थ्व थासे ६२ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ४०.१६९९२१ उत्तर व देशान्तर १२१.०७५५८६ पश्चिम खः । थ्व थासे १९९४४५१ वर्ग मिटर (०.७७००६२ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
आणिमुत्यालु (सन् १९७९या संकिपा)
आणिमुत्यालु  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७९य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
लङ्गमोन्ट, कोलोर्याडो
लङ्गमोन्ट संयुक्त राज्य अमेरिकायागु कोलोर्याडो राज्ययागु छगु सिटी खः।
लिधंसा
पुचः:कोलोर्याडोयागु शहर
ईस्वरि (सन् १९९१या संकिपा)
ईस्वरि  छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९१य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
बाजुरा जिल्ला
थ्व नेपा:यागु छगु जिल्ला खः।
पुचः:नेपाःया जिल्ला
वाऴैयटि वाऴै (सन् १९७२या संकिपा)
वाऴैयटि वाऴै छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७२य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
मोहम्मदी
मोहम्मदी (अंग्रेजी:Mohammadi), भारतयागु उत्तर प्रदेश राज्ययागु  खेरी जिल्लायागु छगु सहर खः।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं मोहम्मदी शहरयागु जनसंख्या ३८,४२७ खः। थुकिली मिजंत ५३%, व मिसात ४७% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ४८% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ५३% दु, व मिसातेगु साक्षरता ४३% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया मोहम्मदी यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १६% ६ दं स्वया म्हो जु।
धवैहा बेलपानतखतपुर मण्डल
धवैहा बेलपानतखतपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया विलासपुर जिल्लाया तखतपुर मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
स्वयादिसं
पुचः:तखतपुर मण्डल, विलासपुर जिल्ला
हाथियाही
हाथियाही नेपा:यागु नारायणी अञ्चलयागु रौतहट जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे ६८१ खा छेँ दु।
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं हाथियाही यागु जनसंख्या ४२७६ खः। थुकिली मिजंत ५२%, व मिसात ४८% दु।
देहु
देहु (अंग्रेजी भाय:Dehu), भारतयागु महाराष्ट्र राज्ययागु पुणे जिल्लायागु  सहर खः।
भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः । थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ५९४ मिटर (१९४८ फिट)।
कटत्त् (मलयालम संकिपा)
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
सन् ५४१
५४१ ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु साधारण दँ खः।
अक्टोबर-डिसेम्बर
पुचः:५४१ पुचः:दँ
बीर्नंदि, खानापूर मण्डल
इतिहास
ऐतरेय ब्राह्मण (ई.पू.८००) व महाभारत थें न्याःगु संस्कृत महाकाव्यय्‌ थ्व थाय्‌ आ दूगु थासय्‌ न्हापा दयाच्वंगु राज्यया वर्णन यानातःगु दु।
औपनिवेशिक भारत कालय्‌ थ्व थाय्‌ ब्रिटिशतय्‌गु अधीनय्‌ लावन। भारत स्वतन्त्रता व आन्ध्रप्रदेश राज्यया पलिस्था धुंका थ्व थाय्‌ आन्द्रप्रदेश राज्यया छगू थाय्‌ जूवन।
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌या जलवायु गरम व आद्र जु। थ्व थाय्‌या जलवायु निर्धारणय्‌ दक्षिण पश्चिम मनसूनया यक्व भूमिका दु। थ्व थासय्‌ चिकुलाय्‌ वातावरण बांलाइ। थ्व थास्य्‌ ग्रीष्मकाल मार्च निसें जुन तक्क जुइ। थ्व लाय्‌ तापमान अप्वया च्वनि। जुलाई निसें सेप्टेम्बर तक्क उष्णकटिबंधीय बर्खा मौसम जुइ व थ्व बिले यक्व वा वइ। अक्टोबर ला नापं चिकुला न्ह्यथनि व अक्टोबर, नोभेम्बर, डिसेम्बर, ज्यानुवरी व फेब्रुवरी तक्क चिकुला जुइ।
अर्थ-व्यवस्था
थ्व थाय्‌या अर्थव्यवस्थाय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। जाकी, तु, कपाय्‌ आदि बाली थन बुइकिगु या।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाषा तेलुगू ख। थ्व भाषा नापं उर्दू, हिन्दी, अंग्रेजी, तमिल आदि नं भाषा थन थुइगु या। थ्व थाय्‌या मू जाति द्रविड नश्लया तेलुगू जाति ख। द्रविड जातिया नश्ल जुसां थ्व जाति आर्यनाप मिश्रित जूगु खने दु। थनया नसाःय्‌ जाकि आधारित नसाःया तःधंगु थाय्‌ दु। जाति अनुसार नसाः पाइगु या व हिन्दू ब्राम्हण नसाः प्रायः शाकाहार जुइ धाःसा मुस्मां तयेगु नसाः शाकाहार मजु। थनया नसाःय्‌ पच्चडी, आवकाय आदि अचार नांजा। नापं मनुतयेसं बिरयानी, डोसा आदि नं आपालं नइगु या। थनया परम्पराय्‌ आन्ध्र शास्त्रीय संगीत व प्याखं विशेषयाना कुचिपुडि नांजा। थन हनिगु मू नखःय्‌ संक्रांति, महा शिवरात्रि, होली, युगादि, श्री राम नवमी, वरलक्ष्मी व्रतम, राखी पूर्णिमा, विनायक चवथी, दशहरा, अट्ल तद्दी, दीपावली, ईद-उल-फ़ित्र, बक्र-ईद, मुहर्रम आदि ला। थन तेलुगु संकिपा व कर्नाटक संगीतया नं प्रभाव दु। थ्व थासय्‌ हिन्दू धर्म व मुस्मां धर्मया प्रभाव खने दु।
पिनेया स्वापू
Template:
पुचः:खानापूर मण्डल, अदिलाबादु जिल्ला पुचः: पुचः:खानापूर मण्डल, अदिलाबादु जिल्लाया थाय्‌ पुचः:Adilabadu
उपनिषद्
उपनिषद धागु हिन्दू धर्मयागु छगु कथंयागु सफूतेगु मंका खः।
प्रकार
उपनिषद वेदया आधारय् थी-थी प्रकारय् बायेछिं- अक्षमालिकोपनिषद, आत्मबोधोपनिषद, ऐतरेयोपनिषद, कौषीतकि ब्राह्मणोपनिषद, नादबिन्दुपनिषद, निर्वाणोपनिषद, बहवृचोपनिषद, मृदगलोपनिषद, राधोपनिषद, सौभाग्यलक्ष्म्युपनिषद अद्वयतारकोपनिषद, अध्यात्मोपनिषद, ईशावास्योपनिषद, जाबालोपनिषद, तुरीयातीतोपनिषद, त्रिशिखिब्राह्मणोपनिषद, निरालम्बोपनिषद, परमहंसोपनिषद, पैंगलोपनिषद, बृहदारण्यकोपनिषद, भिक्षुकोपनिषद, मन्त्रिकोपनिषद, याज्ञवल्क्योपनिषद, शाट्यायनीयोपनिषद, शिवसंकल्पोपनिषद, सुबालोपनिषद, हंसोपनिषद अक्षि उपनिषद, अमृतनादोपनिषद, कठोपनिषद, कठरूद्रोपनिषद, कलिसन्तरणोपनिषद, कैवल्योपनिषद, कालाग्निरूद्रोपनिषद, चाक्षुषोपनिषद, क्षुरिकोपनिषद, तैत्तिरीयोपनिषद, दक्षिणामूर्ति उपनिषद, ध्यानबिन्दु उपनिषद, नारायणोपनिषद, रूद्रहृदयोपनिषद, शारीरिकोपनिषद, शुकरहस्योपनिषद, श्वेताश्वतरोपनिषद आरूणकोपनिषद, केनोपनिषद, कुण्डिकोपनिषद, छान्दोग्य उपनिषद, जाबाल्युपनिषद, जाबालदर्शनोपनिषद, महोपनिषद, मैत्रेय्युग्पनिषद, योगचूडाण्युपनिषद, रूद्राक्षजाबालोपनिषद, वज्रसूचिकोपनिषद, संन्यासोपनिषद, सावित्र्युपनिषद अथर्वशिर उपनिषद, गणपति उपनिषद, गोपालपूर्वतापनीयोपनिषद, नृसिंहोत्तरतापनीयोपनिषद, नारदपरिव्राजकोपनिषद, परब्रह्मोपनिषद, प्रश्नोपनिषद, महावाक्योपनिषद, माण्डूक्योपनिषद, मुण्डकोपनिषद, श्रीरामपूर्वतापनीयोपनिषद, शाण्डिल्योपनिषद, सीता उपनिषद, सूर्योपनिषद
इन्जम्बक्कम
इन्जम्बक्कम (अंग्रेजी:Injambakkam), भारतयागु तामिल नाडु राज्ययागु  कान्चीपुरम जिल्लायागु छगु  सहर खः।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं इन्जम्बक्कम शहरयागु जनसंख्या १०,०८४ खः। थुकिली मिजंत ५२%, व मिसात ४८% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७३% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७८% दु, व मिसातेगु साक्षरता ६८% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया इन्जम्बक्कम यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १५% ६ दं स्वया म्हो जु।
आप्नुवन्ति
आप्नुवन्ति छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
धौंसाली, राजगढी तहसील
धौंसाली भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  उत्तरकाशी जनपदया  राजगढी तहसीलया छगु गां ख।
आप्नुवन्ति
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
धौंसाली, राजगढी तहसील
मण्डलवार सूचं
मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
आप्नुवन्ति
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
धौंसाली, राजगढी तहसील
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
आप्नुवन्ति
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
वॆळ्ळिविऴा (सन् १९७२या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
क्लैब्यं
क्लैब्यं छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
इदि कध कादु (सन् १९७९या संकिपा)
इदि कध कादु  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७९य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
कोर्नेल, इलियोनोई
कोर्नेल संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इलियोनोई राज्ययागु छगु भिलेज खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ५११ दु धासा थ्व थासे २१७ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ४०.९९०८१७ उत्तर व देशान्तर ८८.७२९८३२ पश्चिम खः । थ्व थासे १६४६५६६ वर्ग मिटर (०.६३५७४३ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
इगर, एरिजोना
इगर संयुक्त राज्य अमेरिकायागु एरिजोना राज्ययागु छगु टाउन खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ४०३३ दु धासा थ्व थासे १७१३ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३४.१०६७०३ उत्तर व देशान्तर १०९.२९२७२५ पश्चिम खः । थ्व थासे २९३७१४९३ वर्ग मिटर (११.३४०३९७ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
तुम्मलपालॆं (कृष्णा)
तुम्मलपालॆं भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु कृष्णा जिल्लायागु छगु थाय् खः।
इगर, एरिजोना
लिधंसा
पुचः:एरिजोनायागु शहर
तुम्मलपालॆं (कृष्णा)
थ्व थाय् इब्रहींपट्नं मण्डलय् ला।
भूगोल
कृष्णा जिल्लायागु अक्षांश १५.४३' निसें १६.१०' उत्तर व देशान्तर ८०.००' निस ८१.३३' पूर्वय् ला । थ्व थाय् कृष्णा जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
रतवाली, पिथौरागढ (सदर) तहसील
रतवाली भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  पिथौरागढ जनपदया  पिथौरागढ (सदर) तहसीलया छगु गां ख। सकल भारतया ६३८५९६ गां व उत्तराखण्डया १६८२६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् कुमाँउ जातिया मनुतेगु उपस्थिति दु। थ्व थासय् भारोपेली भाषा परिवारया पहाडी भाषाया कुमाँउ भाषा आपालं छ्येलिगु या।
इतिहास
हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् थ्व थाय्‌ दूगु थाय्‌यात न्हापानिसें हे ऋषिमुनितेगु तपोभूमिया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। ऐतिहासिक वर्णन कथं थ्व थासय् कुमाँउया स्थानीय कत्युरी वंशया जुजु, चन्द वंशया जुजु व डोटीया रायका पिंसं शासन याःगु खने दु। थ्व धुंका नेपाःया एकिकरण अभियानय् थ्व थाय्‌ नेपाःया अधीनय् लावन व येँ केन्द्रित नेपाःया छगू भूभागया रुपय् थ्व थाय्‌ स्थापित जुल। लिपा ब्रिटिसतेसं डिभाइड एण्ड रुलया नीतिकथं कुमाँउया स्थानीय क्षेत्रीयतेत थःगु पक्षय् कया नेपामि गोर्खा सेनानाप ल्वाकल। थ्व ल्वापूया लिच्वया कथं सुगौली सन्धि जुल व थ्व थाय्‌ नेपाःस्वया पृथक जुल। बिस्तारं ब्रिटिसतेसं थ्व थाय्‌यात थःगु कब्जाय् काल। ब्रिटिसतेसं भारत त्वते धुंका थ्व थाय्‌ उत्तर प्रदेश राज्यय् लाःवन। लिपा नोभेम्बर ९, सन् २०००य् थ्व थाय्‌ उत्तराखण्ड राज्यया कुमाँउ विभागय् लावन।
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  पिथौरागढ जनपदया  पिथौरागढ (सदर) तहसीलय् ला। थ्व छगू पहाडी थाय्‌ ख। थ्व थासय् ग्रीष्म ॠतु ग्रेगोरियन पात्रोया मार्च निसें मध्य जुन तक्क जुइ। वर्षा ॠतु मध्य जुन निसें अगस्ट तक्क जुइ। थ्व ईले बंगालया खाडीं वैगु फसं मनसुन वृष्टि याकी। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क शीत ॠतु जुइ। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क तापक्रम म्हो जुया वनि व ज्यानुवरीइ सिक्क चिकुइ। फेब्रुवरी तक्क चिकुला दयाच्वनि व मार्चं निसें तापमान अप्वया वइ।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय् बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। नापं पहाडी लागाय् दूगु थाय्‌ जूगुलिं थ्व थासय् पर्यटन, जडिबुटी आदिया नं सम्भाव्यता मदूगु मखु। भारतया उत्तराखण्ड राज्यया मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
संस्कृति
थ्व थाय्‌ पौराणिक काल निसें हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् च्वयातःगु हिमालय तपोभूमि खण्डय् लाःगु जूगुलिं थन हिन्दू धर्म व थ्व धर्म नाप स्वापू दूगु संस्कृतिया प्रभाव यक्व खने दु।
भाषा
भाषिक रुपय् थ्व थासय्‌ भारोपेली भाषा परिवारया इन्डो-इरानीया इन्डो-आर्यनया पहाडी भाषा पुचःया भाषातेगु छ्येला थन यक्व खने दु। थुकिलि मू कथं कुमाँउ भाषाया थी-थी भाषिका छ्येलिगु या। थ्व नापं थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली, गढवाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
ईरमाऩ रोजावे (सन् १९९१या संकिपा)
ईरमाऩ रोजावे छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९१य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
देहु रोड
देहु रोड (अंग्रेजी भाय:Dehu Road), भारतयागु महाराष्ट्र राज्ययागु पुणे जिल्लायागु छाउनी सहर खः।
ग्यालिलियो ग्यालिली
ग्यालिलियो ग्यालिली (अंग्रेजी: Galileo Galilei, फेब्रुअरी १५, १५६४ – ज्यानुअरी ८, १६४२) छम्ह ईटालियन (भेनिसी) भौतिकशास्त्री, खगोलशास्त्री, व दार्शनिक ख| वेक यागु वैज्ञानिक क्रान्तिले तधंगु योगदान दु| वेकयागु योगदान दूरविनयागु सुधार, खगोलिय अनुसन्धान, गतियागु छता व निता नियम, कोपरनिकसवादयात ग्वालि आदिले खने दु| वेक यात "न्हुगु खगोल शास्त्रया अबु", "न्हुगु भौतिकशास्त्रया अबु" व " न्हुगु विज्ञानया अबु" धका नं सम्बोधन याई| वेक योहान केप्लेरया समकालिन मनु ख:|
पुचः:जीवनी
बझाङ जिल्ला
बझाङ जिल्ला नेपाःया सुदूरपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रया छगू जिल्ला ख।
लुईभिल, कोलोर्याडो
लुईभिल संयुक्त राज्य अमेरिकायागु कोलोर्याडो राज्ययागु छगु सिटी खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या १८९३७ दु धासा थ्व थासे ७३८९ खा छें दु ।
लिधंसा
पुचः:कोलोर्याडोयागु शहर
काहळं (मलयालम संकिपा)
काहळं (मलयालम भाषा:കാഹളം) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८१य् पिहांवगु खः।
इद्दरू असाध्युले (सन् १९७९या संकिपा)
इद्दरू असाध्युले  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७९य् पिहांवगु खः।
काहळं (मलयालम संकिपा)
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
इद्दरू असाध्युले (सन् १९७९या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
काहळं (मलयालम संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
अछाम जिल्ला
अछाम जिल्ला नेपाःया सुदुरपश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रया सेती अञ्चलया छगू जिल्ला ख। थ्व जिल्लाया सदरमुकाम मंगलसेन ख।
नेपाः स्वया न्ह्यः
थ्व जिल्ला दूगु थाय्‌या प्राचीनकालया नां “नौखुवा” जुयाच्वन। नौखुवाया अर्थ गुंगु खण्ड दूगु ख। व ईले अछाम गुंगु राज्यय् विभक्त जुयाच्वन। थ्व थासय् दक्ले न्ह्यः पालतयेगु शासन दयाच्वन। पाल धुंका थ्व थासय् कर्णालीप्रदेशया कर्णाली प्रदेशमा नागराजवंशीय मल्लतयेसं शासन यात। मल्लतयेगु शासनकालय् थ्व थाय्‌या सभ्यताया विकास जुल व थ्व थाय्‌ खेँ सभ्यताया छगू मू थाय्‌या रुपय् पलिस्था जुल। लिपा मल्लतयेगु शक्ति म्हो जुइ धुंका कर्णाली व गण्डकी प्रदेशय् चिचिधंगु राज्यतयेगु पलिस्था जुल। थ्व हे झ्वले अछाम नं छगू स्वतन्त्र राज्यया रुपय् पलिस्था जुल। अछामी जुजुतयेगु मुख्यालय‌ बड्ढी (बुढो)अछामया सेरा गाविसया कवालेख धाःगु थासय् दयाच्वन। लिपा बान्नी गढी, पुनः कवालेख व मंगलसेनय् राज्यया मुख्यालय हिलावंगु खने दु। मंगलसेनया व ईया लाय्‌कू विसं २०५८ सालया द्वन्द्वबिले माओवादी आक्रमणं ध्वस्त जुल। शाहकालीन नेपाःया पुर्नएकिकरणया ईले अछाम बाईसी राज्य पुचःया छगू राज्यया रुपय् दयाच्वन।
नेपाः दुने
राणाकालय् अछामया भूभागया कैलाश खुसि स्वया पूर्वया भूभाग दैलेख जिल्ला व पश्चिमया भूभाग डोटी जिल्ला अन्तर्गतय् लानाच्वन। थ्व ईले अछाम डोटीइ खाद्यान्न आपुर्ति याइगु मू केन्द्रया कथं विकास जुल। वि.स.२०१४ सालय् थ्व निगु हे थाय्‌यात डोटीया अन्तर्गतय् लाकल। लिपा वि.सं.२०१८ साल वैशाख १ गते नेपाःयात १४ अञ्चल ७५ जिल्लाय् विभाजन याबिले अछाम छगू जिल्लाया रुपय् अस्तित्वय् वल। थ्व ईले  अछामय् ३९ गु गां पञ्चायत दयाच्वन। थ्व ल्या अप्वया आः वया अछामय् ७५गु गाविस दूगु दु।
जक्कम्मा (सन् १९७२या संकिपा)
जक्कम्मा छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७२य् पिहांवगु खः।
अछाम जिल्ला
धरातल
भौगोलिक क्षेत्र कथं थ्व जिल्लायात स्वंगु भागय् बायेछिं थ्व भागय् खप्तड, रामारोशन, ऋषिदह आदि क्षेत्र ला।
जक्कम्मा (सन् १९७२या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
अछाम जिल्ला
खुसि
अछाम जिल्लाय् सकल खुसि २७गु दु। थुकिलि मू खुसि कर्णाली,सेती,बुढीगंगा(बृद्धगंगा), कैलाश खुसि ख। थ्व जिल्लाया मू खुसिचाय् चाईरहोगाड, कुईकागाड, विनायकगाड, कुवालीगाड, लुंग्रेलीगाड, सोकटगाड, जिज्यारीगाड, पायलीगाड,छिपेखोला आदि ला। कर्णाली खुसि जिल्लाया पूर्वी व दक्षिणी भागय् बाहावइ। कैलाश खुसि जिल्लाया उत्तरी भाग रामारोशन पुखुलिं उत्पत्ति जुया शान्तडा, जुपु, वलीगाँउ मंगलसेनया सिमाना जुया बुढीगंगाय् ल्वाकज्याइ। बुढीगंगा जिल्लाया पश्चिमी भाग जुया सेती खुसिइ ल्वाकज्याइ व सेती खुसि धाःसा जिल्लाया पश्चिमी सिमानाया छुं भागय् बाहावइ। थ्व जिल्लाया खुसिचाय् लुग्रेलीगाड लग्रा, वैजनाथ व जाल्पादेवीया दथुं जुया बुढीगंगाय्, प्रभाली गाड सिद्धेश्वर व जाल्पादेवीया दथुं वना बुढीगंगाय्, जिजाडी गाड सिद्धेश्वर व घुघुरकोट जुया बुढीगंगाय्, ईकडीगाड बाजुरा व अछामया बाब्ला गाविसया सिमानां जुयादै बुढीगंगाय्, कासा गाड बाजुरा व अछामया ऋषिदह गाविसया सिमाना जुया बुढीगंगाय् क्वचाइ। सरानी गाड षोडशादेवी गाविसय् उत्पत्ति जुया विन्धवासिनी, कुस्कोट जुया बुढीगंगाय् क्वचाइ। आर्दाली गाड घुघुरकोट व बाब्ला गाविसया दथुं, छिपेखोला रिडिकोड व मष्टामाण्डौँ गाविसया दथुं, बल्ले खुसिचा बाटुलासेन व रामारोशन गाविसया दथुं, लोडे गाड भैरवस्थान व रानीवन गाविसया दथुं, कुंईका गाड बयाला, कुंईका, चाल्सा व कालीकास्थानं जुइ। चिल्ताडा गाड कालेकाँडा गाविसया दथुं जुया कर्णालीइ ल्वाकज्याइ। भानाकोट गाड कालाकाँडा गाविसया दथुं जुयार कर्णालीइ ल्वाकज्याइ। खुलालु गाड कालाकाँडा गाविस व कालीकोट जिल्लाया सिमानां जुया कर्णालीइ ल्वाकज्याइ। ताला गाड वयाला व लयाँटी गाविसया दथुं, वारले गाड वारला व पुल्लेतोलाया दथुं, चाईरवा हिच्मा, ढकारी, शेरा, बस्ती गाविसया सिमानां, जनाली गाड जनालीवण्डाली व विरपथ गाविसया दथुं जुइ।
मेमेगु खुसिचाय् तापी रवोला (मंगलसेन व वलीगाँ दथुइ), चिसीखुसिचा (तोषी व तुर्माखाँद गाविस दथुइ), सोकट गाड (सोकट गाविस व डोटी जिल्लाया सीमानाय्), उनी रवोला (रामारोशन व भटाकाटिया गाविसया दथुइ), जुडी रवोला (वान्नातोली व जुपु गाविसया दथुइ), पुलाम खोला (रानीवन व धमाली गाविसया दथुइ), ठोटे खुसिचा (वारला गाविस वडा नं. १ व २या दथुइ), आमीना खुसिचा (वारला गाविस), मलाना खोला (कालाकाँडा व वारला गाविसया सिमाना) आदि ला।
थ्व जिल्लाया मू तालय् खप्तड ताल, ऋषि दह ,लामादह, कालीदह, रगाडदेह, जिगलेताल, बाटुले ताल बाह्र बण्ड अठाह्र खण्ड ( रामारोषन क्षेत्र) अन्तर्गतया मेमेगु तालतलैया ला।
स्वयादिसँ
पुचः:नेपाः पुचः:अछाम जिल्ला
सन् ५४२
५४२ ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु साधारण दँ खः।
अक्टोबर-डिसेम्बर
पुचः:५४२ पुचः:दँ
हाथियोल
हाथियोल नेपा:यागु जनकपुर अञ्चलयागु सर्लाही जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे १३४७ खा छेँ दु।
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं हाथियोल यागु जनसंख्या ७८६१ खः। थुकिली मिजंत ५३%, व मिसात ४७% दु।
अल्कोहोल
रसायन शास्त्रय् अल्कोहल धाःगु छता अर्ग्यानिक कम्पाउन्द ख गुकिलि हाइद्रक्सिल फङ्क्सनल ग्रुप (-OH) कार्बोन एतमय् स्वानाच्वनि। विशेषरुपय् थ्व कार्बोन सेन्तर स्याचुरेतेद जुयाच्वनि व स्वंगु मेगु एतमनाप छगू जक्क बोन्द दयेकातइ।
द्वारिकानग, सुरजपुर मण्डल
द्वारिकानग, सुरजपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया सरगुजा जिल्लाया सुरजपुर मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:सुरजपुर मण्डल, सरगुजा जिल्ला
सिकातहान
सिकातहान (अंग्रेजी:Sikatahan), नेपा:यागु लुम्बिनी अञ्चलयागु  रुपन्देही जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे १५१४ खा छेँ दु।
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं सिकातहान यागु जनसंख्या ९४६८ खः। थुकिली मिजंत ५१%, व मिसात ४९% दु।
उरुवम् (सन् १९९१या संकिपा)
उरुवम्  छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९१य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
कार्बोहाइड्रेट
कार्बोहाइड्रेट छगु जीवरसायनिक वस्तु खः।
नीलम पल्लि (अनंतपुर)
नीलम पल्लि भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु अनंतपुर जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् बुक्करायसमुद्रं मण्डलय् ला।
भूगोल
अनन्तपुर जिल्लायागु अक्षांश १३'४०' निसें १५'-१५' उत्तर व देशान्तर ७६'-५०' व ७८'-३०' पूर्वय् ला । थ्व थाय् अनन्तपुर जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, उर्दू आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
मोहन
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः । समुद्र सतह स्वया थ्व थाय १२८ मिटर (४१९ फुट) च्वे ला।
सकदेना, कोश्याँकुटोली तहसील
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
मोहन
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं मोहन शहरयागु जनसंख्या १३,५५३ खः। थुकिली मिजंत ५४%, व मिसात ४६% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ४६% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ५१% दु, व मिसातेगु साक्षरता ४०% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया मोहन यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १७% ६ दं स्वया म्हो जु।
नेवाः गुथि
गुथि नेवाः समाजया छगू मंका इकाइ ख। नेवाः समाजय् गुथिया यक्व महत्त्व दु। जात, ज्या, जात्रा आदिया आधारय् पलिस्था जूगु गुथिं नेवाःतेगु सामाजिक नियम दयेकीगु व पालना यायेगु ज्या याइ। मनू बुई बिले निसें सी बिले तक्क हनिगु ज्याय् गुथिया भूमिका दयाच्वनि।
नेवाः गुथिया इतिहास
गुथि खँग्वः संस्कृत खँग्वः गोष्ठीं बुयावःगु खँग्वः ख। नेवाः समाजय् गुथि लिच्छविकाल निसें दूगु खँ ऐतिहासिक दसुं खनेदु।
स्वयादिसँ
पुचः:नेवाः तजिलजि
कळ्ळन् पवित्रन् (मलयालम संकिपा)
कळ्ळन् पवित्रन् (मलयालम भाषा:൧) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन्  गोपिय् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
हलो पार्ट्ऩर् (सन् १९७२या संकिपा)
हलो पार्ट्ऩर् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७२य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
सन् ५४३
५४३ ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु साधारण दँ खः।
अक्टोबर-डिसेम्बर
पुचः:५४३ पुचः:दँ
पशु कोष
पशु कोष(English: Animal Cell) ले छगु नाईसेच्वंगु तखथें न्यागु पदार्थयात मेम्ब्रेनं भुनातगु दै| व पदार्थले थाय् थासे ताकुगु पदार्थ नं दैइ|थंयागु व्यवस्था दुगु कोषयात छगु पूर्ण कोष धाये छिं छयेधासां म्हयागु अप्व थें कोष त पिनेयागु रूप भतिचा पासां उकियागु प्रकृति थ्व हे कथं यागु जुई|
विकसित प्राणीयागु कोषयात "छगु न्युक्लियस दुगु प्रोटोप्लाजमयागु सुक्ष्मिय धी" धाये छिं| अत: कोषयागु नीगु महत्वपूर्ण अंग ख-
गूं-गूं छगुकोषीय प्रोटोजूवाले न्युक्लियस दै मखु|
पुचः:जीवविज्ञान
आप्नोति
आप्नोति छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
इदो चरित्र (सन् १९७९या संकिपा)
इदो चरित्र  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७९य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
कोर्टल्यान्ड, इलियोनोई
कोर्टल्यान्ड संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इलियोनोई राज्ययागु छगु टाउन खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या २०६६ दु धासा थ्व थासे ७२३ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ४१.९२४८५७ उत्तर व देशान्तर ८८.६९३०९३ पश्चिम खः । थ्व थासे ४५४८९८९ वर्ग मिटर (१.७५६३७५ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
उयिरोवियम् (सन् १९९१या संकिपा)
उयिरोवियम् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९१य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
हटी बंगई
हटी बंगई नेपा:यागु लुम्बिनी अञ्चलयागु रुपन्देही जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे ९८५ खा छेँ दु।
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं हटी बंगई यागु जनसंख्या ६७२२ खः। थुकिली मिजंत ५२%, व मिसात ४८% दु।
हर्मोन
हर्मोन म्हय् दयावइगु छता पदार्थ ख। ग्रोथ हर्मोन, इन्सुलिन, थाइरोक्सिन आदि छुं हर्मोन ख। हर्मोनया निश्चित ज्या दयाच्वनि व थन्यागु हर्मोन निश्चित अवस्थाय् म्हया निश्चित विशेष कोषं जक्क पिकाइ।
स्वयादिसँ
पुचः:उसाँय्
बजौली, द्वाराहाट तहसील
बजौली भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  अल्मोड़ा जनपदया  द्वाराहाट तहसीलया छगु गां ख। सकल भारतया ६३८५९६ गां व उत्तराखण्डया १६८२६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् कुमाँउ जातिया मनुतेगु उपस्थिति दु। थ्व थासय् भारोपेली भाषा परिवारया पहाडी भाषाया कुमाँउ भाषा आपालं छ्येलिगु या।
इतिहास
हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् थ्व थाय्‌ दूगु थाय्‌यात न्हापानिसें हे ऋषिमुनितेगु तपोभूमिया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। ऐतिहासिक वर्णन कथं थ्व थासय् कुमाँउया स्थानीय कत्युरी वंशया जुजु, चन्द वंशया जुजु व डोटीया रायका पिंसं शासन याःगु खने दु। थ्व धुंका नेपाःया एकिकरण अभियानय् थ्व थाय्‌ नेपाःया अधीनय् लावन व येँ केन्द्रित नेपाःया छगू भूभागया रुपय् थ्व थाय्‌ स्थापित जुल। लिपा ब्रिटिसतेसं डिभाइड एण्ड रुलया नीतिकथं कुमाँउया स्थानीय क्षेत्रीयतेत थःगु पक्षय् कया नेपामि गोर्खा सेनानाप ल्वाकल। थ्व ल्वापूया लिच्वया कथं सुगौली सन्धि जुल व थ्व थाय्‌ नेपाःस्वया पृथक जुल। बिस्तारं ब्रिटिसतेसं थ्व थाय्‌यात थःगु कब्जाय् काल। ब्रिटिसतेसं भारत त्वते धुंका थ्व थाय्‌ उत्तर प्रदेश राज्यय् लाःवन। लिपा नोभेम्बर ९, सन् २०००य् थ्व थाय्‌ उत्तराखण्ड राज्यया कुमाँउ विभागय् लावन।
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  अल्मोड़ा जनपदया  द्वाराहाट तहसीलय् ला। थ्व छगू पहाडी थाय्‌ ख। थ्व थासय् ग्रीष्म ॠतु ग्रेगोरियन पात्रोया मार्च निसें मध्य जुन तक्क जुइ। वर्षा ॠतु मध्य जुन निसें अगस्ट तक्क जुइ। थ्व ईले बंगालया खाडीं वैगु फसं मनसुन वृष्टि याकी। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क शीत ॠतु जुइ। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क तापक्रम म्हो जुया वनि व ज्यानुवरीइ सिक्क चिकुइ। फेब्रुवरी तक्क चिकुला दयाच्वनि व मार्चं निसें तापमान अप्वया वइ।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय् बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। नापं पहाडी लागाय् दूगु थाय्‌ जूगुलिं थ्व थासय् पर्यटन, जडिबुटी आदिया नं सम्भाव्यता मदूगु मखु। भारतया उत्तराखण्ड राज्यया मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
लूभिएज, कोलोर्याडो
लूभिएज संयुक्त राज्य अमेरिकायागु कोलोर्याडो राज्ययागु छगु सिडिपि खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या २३७ दु धासा थ्व थासे १०१ खा छें दु ।
धवैहापुरातखतपुर मण्डल
धवैहापुरातखतपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया विलासपुर जिल्लाया तखतपुर मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:तखतपुर मण्डल, विलासपुर जिल्ला
इस्ट फर्क, एरिजोना
इस्ट फर्क संयुक्त राज्य अमेरिकायागु एरिजोना राज्ययागु छगु सिडिपि खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ८८० दु धासा थ्व थासे २२८ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३३.८००२४२ उत्तर व देशान्तर १०९.९२८५६६ पश्चिम खः । थ्व थासे ७४५०२२३ वर्ग मिटर (२.८७६५४७ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
क्व
क्व छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
दिल्ली क्यान्टोनमेन्ट
दिल्ली क्यान्टोनमेन्ट (अंग्रेजी भाय:Delhi Cantt.), भारतयागु दिल्ली राज्ययागु दक्षिण पश्चिम जिल्लायागु छाउनी सहर खः।
कलोपासन (मलयालम संकिपा)
कलोपासन (मलयालम भाषा:കലോപാസന) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८१य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
मोहनपुर मोहम्मदपुर
मोहनपुर मोहम्मदपुर (अंग्रेजी:Mohanpur Mohammadpur), भारतयागु उत्तराञ्चल राज्ययागु  हरिद्वार जिल्लायागु छगु  सहर खः।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं मोहनपुर मोहम्मदपुर शहरयागु जनसंख्या ८७०० खः। थुकिली मिजंत ५२%, व मिसात ४८% दु।
इरिङाप्रोम
इरिङाप्रोम (अंग्रेजी:Iringaprom), भारतयागु केरला राज्ययागु  थ्रिस्सुर जिल्लायागु छगु  सहर खः।
मोहनपुर मोहम्मदपुर
जनसंख्या
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १४% ६ दं स्वया म्हो जु।
इरिङाप्रोम
जनसंख्या
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ८४% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ८५% दु, व मिसातेगु साक्षरता ८३% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया इरिङाप्रोम यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १२% ६ दं स्वया म्हो जु।
डडेलधुरा जिल्ला
थ्व नेपा:यागु छगु जिल्ला खः।
पुचः:नेपाःया जिल्ला
अऩ्ऩै वेळाङ्कण्णि (सन् १९७१या संकिपा)
अऩ्ऩै वेळाङ्कण्णि  छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७१य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
त्रिलोचनपुरं (कृष्णा)
त्रिलोचनपुरं भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु कृष्णा जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् इब्रहींपट्नं मण्डलय् ला।
भूगोल
कृष्णा जिल्लायागु अक्षांश १५.४३' निसें १६.१०' उत्तर व देशान्तर ८०.००' निस ८१.३३' पूर्वय् ला । थ्व थाय् कृष्णा जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
रमेशपुर, सुरजपुर मण्डल
रमेशपुर, सुरजपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया सरगुजा जिल्लाया सुरजपुर मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:सुरजपुर मण्डल, सरगुजा जिल्ला
सन् ५४४
५४४ ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु लीप दँ खः।
अक्टोबर-डिसेम्बर
पुचः:५४४ पुचः:दँ
ऊरॆल्लाम् उऩ् पाट्टु (सन् १९९१या संकिपा)
ऊरॆल्लाम् उऩ् पाट्टु छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९१य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
अडिविसारंगापूर, खानापूर मण्डल
अडिविसारंगापूर, खानापूर मण्डल भारतया आन्ध्रप्रदेश राज्यया अदिलाबादु जिल्लाया खानापूर मण्डलया छगू थाय्‌ ख। सकल भारतया ६३८५९६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् द्रविडियन मूलया मनुतय्‌गु उपस्थिति दु। थ्व थासय् द्रविडिय भाषा परिवारया तेलुगु भाषा आपालं छ्येलिगु या।
इतिहास
ऐतरेय ब्राह्मण (ई.पू.८००) व महाभारत थें न्याःगु संस्कृत महाकाव्यय्‌ थ्व थाय्‌ आ दूगु थासय्‌ न्हापा दयाच्वंगु राज्यया वर्णन यानातःगु दु।
शिलालेखीय प्रमाण कथं थ्व थासय्‌ न्हापा कुबेरकाद्वारा शासित छगू प्रारंभिक राज्य दूगु वर्णन या। मौर्यतयेसं ई.पू. ४गु शताब्दीइ थःगु शासन थन थ्यंकूगु खने दु। मौर्य वंशया पतन धुंका ई.पू. ३गु शताब्दीइ आन्ध्र शातवाहन स्वतनत्र जूगु व सन्‌ २२०इ शातवाहनतयेगु ह्रास धुंका ईक्ष्वाकु राजवंश, पल्लव, आनंद गोत्रिका, विष्णुकुंडीना, पूर्वी चालुक्य व चोलातयेगु शासन जूगु इतिहासय्‌ च्वयातःगु दु। थ्व थासय्‌ आपालं छ्येलिगु तेलुगु भाषा विनुकोंडातयेसं थःगु राजकालय्‌ राजभाषा दयेकूगु इतिहास दु। पल्नाडुया ल्वापू धुंका पूर्वी चालुक्यतय्‌गु शक्ति म्हो जुया १२ व १३गु शताब्दीइ काकतीय राजवंशतयेगु उदय जुल व लिपा सकल तेलुगू भूमि काकतीयतय्‌गु अधीनय्‌ लावन। सन्‌ १३२३इ दिल्लीया सुल्तान ग़ियास-उद-दिन तुग़लक़ं उलघ खानया अधीनय्‌ छ्वगु सेनां जुजु प्रतापरुद्रयात बन्दी दयेकुसां सन्‌ १३२६इ मुसुनूरी नायकतयेगु सफल विरोधी अभियानं प्रेरित जुया हरिहर व बुक्कातयेसं विजयनगर साम्राज्यया पलिस्था यात। सन्‌ १३४७य दिल्ली सल्तनतया विरुद्ध अला-उद-दीन हसन गंगूद्वारा दक्षिण भारतय्‌ छगू स्वतन्त्र मुस्लिम राष्ट्र, बहमनी राज्यया पलिस्था यायेधुंका थ्व थाय्‌ थ्व हे राज्यय्‌ लावन। १६गु व १७गु शताब्दीया अन्त तक्क कुतुबशाही राजवंशं थ्व थाय्‌यात थःगु अधीनय्‌ तल।
औपनिवेशिक भारत कालय्‌ थ्व थाय्‌ ब्रिटिशतय्‌गु अधीनय्‌ लावन। भारत स्वतन्त्रता व आन्ध्रप्रदेश राज्यया पलिस्था धुंका थ्व थाय्‌ आन्द्रप्रदेश राज्यया छगू थाय्‌ जूवन।
अर्थ-व्यवस्था
थ्व थाय्‌या अर्थव्यवस्थाय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। जाकी, तु, कपाय्‌ आदि बाली थन बुइकिगु या।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाषा तेलुगू ख। थ्व भाषा नापं उर्दू, हिन्दी, अंग्रेजी, तमिल आदि नं भाषा थन थुइगु या। थ्व थाय्‌या मू जाति द्रविड नश्लया तेलुगू जाति ख। द्रविड जातिया नश्ल जुसां थ्व जाति आर्यनाप मिश्रित जूगु खने दु। थनया नसाःय्‌ जाकि आधारित नसाःया तःधंगु थाय्‌ दु। जाति अनुसार नसाः पाइगु या व हिन्दू ब्राम्हण नसाः प्रायः शाकाहार जुइ धाःसा मुस्मां तयेगु नसाः शाकाहार मजु। थनया नसाःय्‌ पच्चडी, आवकाय आदि अचार नांजा। नापं मनुतयेसं बिरयानी, डोसा आदि नं आपालं नइगु या। थनया परम्पराय्‌ आन्ध्र शास्त्रीय संगीत व प्याखं विशेषयाना कुचिपुडि नांजा। थन हनिगु मू नखःय्‌ संक्रांति, महा शिवरात्रि, होली, युगादि, श्री राम नवमी, वरलक्ष्मी व्रतम, राखी पूर्णिमा, विनायक चवथी, दशहरा, अट्ल तद्दी, दीपावली, ईद-उल-फ़ित्र, बक्र-ईद, मुहर्रम आदि ला। थन तेलुगु संकिपा व कर्नाटक संगीतया नं प्रभाव दु। थ्व थासय्‌ हिन्दू धर्म व मुस्मां धर्मया प्रभाव खने दु।
पिनेया स्वापू
Template:
पुचः:खानापूर मण्डल, अदिलाबादु जिल्ला पुचः: पुचः:खानापूर मण्डल, अदिलाबादु जिल्लाया थाय्‌ पुचः:Adilabadu
क्यान्यन लेक, क्यालिफोर्निया
क्यान्यन लेक संयुक्त राज्य अमेरिकायागु क्यालिफोर्निया राज्ययागु छगु सिटी खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ९९५२ दु धासा थ्व थासे ४०४७ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३३.६८४२०३ उत्तर व देशान्तर ११७.२५५६२३ पश्चिम खः । थ्व थासे १०३६८५१७ वर्ग मिटर (४.००३३०७ वर्ग माइल) जमिन दु धासा १७८४३२४ वर्ग मिटर (०.६८८९३१ वर्ग माइल) ल दु ।
लिधंसा
पुचः:क्यालिफोर्नियायागु शहर
कञ्चनपुर जिल्ला
कञ्चनपुर जिल्ला नेपाःया सुदूर पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्र अन्तर्गत महाकाली अञ्चलया छगू जिल्ला ख।
इतिहास
पश्चिम नेपालय् बाइसी–चौबिसी राज्य दूगु बिलय् थ्व जिल्ला डोटी राज्यया अन्तर्गतय् दयाच्वन। व ईले मल्ली माल व तल्ली मालया नामं म्हसीकिगु थ्व थाय्‌ कैलालीया लागादुने दूगु खने दु। थ्व थाय्‌ सुगौली सन्धिया लिच्वया कथं सन् १८१४ निसें १८१६ तक्क बेलायतीतेगु अन्तर्गतय् लावन। सन् १८६०या सन्धि धुंका थ्व लागा हानं कैलाली, बाँके व बर्दिया नापं नेपाःया खण्ड जूवन।
नेपालय् हानं समाविष्ट जुइधुंका धाःसा कैलाली व कञ्चनपुरयात बाया थ्व जिल्ला अस्तित्वय् वल। थ्व जिल्लाया पलिस्था धुंका थुकिया सदरमुकाम आःया श्रीपुर गाविसया बेलौरी बजारय् दयेकलः। व ईले बेलौरीय् कञ्चनपुर नांया गां दूगु दयाच्वन। व हे कञ्चनपुर गांया नामं थ्व जिल्लाया नां वःगु धैगु छुं इतिहासविदतेगु तर्क दु। विसं २०१९ धुंका थ्व जिल्लाया सदरमुकाम महेन्द्रनगरय् हिलाछ्वःगु खने दु।
भूगोल
कञ्चनपुर जिल्ला सुदूर पश्चिमाञ्चल विकास क्षेत्रया तराई लागाय् दूगु निगु जिल्लाय्‌ छगू ख। थ्व जिल्लाया स्थिति थ्व कथं दु-
थ्व जिल्ला २८डि ३२मि उत्तर निसें २९डि ८मि उत्तर अक्षांश व ८०डि०३मि पूर्वनिसें ८०डि३३मि पूर्व देशान्तरतक्क ला। थ्व जिल्लाया जाः समुद्र सतह स्वया १७६ फिट (दक्षिणय् परासन क्षेत्र) निसें उत्तरय् १५२८ फिट (झलारी क्षेत्र)तक्क दु। जिल्लाया औसत हाकः ४४ किमि पूर्व–पश्चिम व ब्या ३४ किमि उत्तर–दक्षिण दु।
लिधंसा
पुचः:नेपाःया जिल्ला
नगाणगाँव, राजगढी तहसील
नगाणगाँव भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  उत्तरकाशी जनपदया  राजगढी तहसीलया छगु गां ख।
मण्डलवार सूचं
मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
टिकारी मन1तखतपुर मण्डल
टिकारी मन1तखतपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया विलासपुर जिल्लाया तखतपुर मण्डलया छगू गां ख।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:तखतपुर मण्डल, विलासपुर जिल्ला
आप्रवासी
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
कोल्टरभिल, इलियोनोई
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३८.१८४१७२ उत्तर व देशान्तर ८९.६०५४९६ पश्चिम खः । थ्व थासे १४६५०८२ वर्ग मिटर (०.५६५६७१ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
हटी फर्सातिकार
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं हटी फर्सातिकार यागु जनसंख्या ४२६९ खः। थुकिली मिजंत ५१%, व मिसात ४९% दु।
सिखर
सिखर (अंग्रेजी:Sikhar), नेपा:यागु महाकाली अञ्चलयागु  दार्चुला जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे ४०९ खा छेँ दु।
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं सिखर यागु जनसंख्या २४६० खः। थुकिली मिजंत ४९%, व मिसात ५१% दु।
वायु
वायु पदार्थया स्वंगु रुपय् छगू रुप ख। थ्व रुपय् मोलेक्युलतयेगु दथुइ यक्व थाय् दै।
स्वयादिसँ
पुचः:विज्ञान
करिम्पूच्च (मलयालम संकिपा)
करिम्पूच्च (मलयालम भाषा:കരിമ്പൂച്ച) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८१य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
इल्लालि मुच्चट्लु (सन् १९७९या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
ति
स्वयादिसँ
पुचः:विज्ञान
सन् ५४५
५४५ ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु साधारण दँ खः।
लिधंसा
पुचः:५४५ पुचः:दँ
लभल्यान्ड, कोलोर्याडो
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ४०.४०४७८९ उत्तर व देशान्तर १०५.०८५८६८ पश्चिम खः । थ्व थासे ६३६३६१९५ वर्ग मिटर (२४.५७००७३ वर्ग माइल) जमिन दु धासा २४४१८५३ वर्ग मिटर (०.९४२८०५ वर्ग माइल) ल दु ।
लिधंसा
पुचः:कोलोर्याडोयागु शहर
ऎऩ् राचाविऩ् मऩचिले (सन् १९९१या संकिपा)
ऎऩ् राचाविऩ् मऩचिले छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९१य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
क्वचित्‌
क्वचित्‌ छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
अरुणोतयम् (सन् १९७१या संकिपा)
अरुणोतयम् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७१य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
अऩ्पुक्कु ऒरु अण्णऩ् (सन् १९७१या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
हातिकोत
हातिकोत नेपा:यागु सेती अञ्चलयागु अछाम जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे ३२८ खा छेँ दु।
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं हातिकोत यागु जनसंख्या १७८४ खः। थुकिली मिजंत ४३%, व मिसात ५७% दु।
भ्रूणशास्त्र
सीका कायेगु तव
भ्रूणशास्त्र निगु कथंलं सीके ज्यु:-
विकास प्रकृया
जंक्वें दुगु पशु (अंग्रेजी:Vertaebrata)ले छम्ह न्हुम्ह प्राणीया विकास जुईत छगु मिसा जर्म कोष (ओभम्)यात छगु मिजं जर्म कोष (स्पर्म्याटोजूआ)नं फर्टिलाईज यायेमा| ओभम् धागु छगु न्युक्लियटेड कोष ख:| थ्व फर्टिलाईज जुइधूंका म्हयागु थीथी कथंया तन्तु व अंग थुकिलीं हे बुया वै| थथे बुया वैगु निगु प्रकृयाया लीच्व ख:| व निगु प्रकृयाय सेग्मेन्टेसन व डिफ्रेन्सियसन ख:|
अत:, फर्टिलाईजेसन जुगु ओभम् येक्व सेग्मेन्टेसन जुया येक्व कोषत देकी| दक्ले न्हापा ला फुकं कोषत छता थें हे खने दै| तर लिपा कोष नीगू कथंया जुया वनी| थ्व नीगु कथं ख-
लिधंसा
पुचः:भ्रुणशास्त्र पुचः:एनाटोमी पुचः:उसाँय् विज्ञान पुचः:चिकित्सा शास्त्र पुचः:मानव विकास पुचः:जीवशास्त्र
लटोरी, सुरजपुर मण्डल
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:सुरजपुर मण्डल, सरगुजा जिल्ला
पुरा तखतपुर मण्डल
पुरा तखतपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया विलासपुर जिल्लाया तखतपुर मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:तखतपुर मण्डल, विलासपुर जिल्ला
आप्लुता
आप्लुता छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
मोहनुर
मोहनुर (अंग्रेजी:Mohanur), भारतयागु तामिल नाडु राज्ययागु  नमक्काल जिल्लायागु छगु पञ्चायत-शासित सहर खः।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः । समुद्र सतह स्वया थ्व थाय १४३ मिटर (४६९ फुट) च्वे ला।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं मोहनुर शहरयागु जनसंख्या १२,४६८ खः। थुकिली मिजंत ५०%, व मिसात ५०% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७४% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ८१% दु, व मिसातेगु साक्षरता ६६% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया मोहनुर यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् ९% ६ दं स्वया म्हो जु।
कथयऱियातॆ (मलयालम संकिपा)
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
इस्ट साहुरिटा, एरिजोना
इस्ट साहुरिटा संयुक्त राज्य अमेरिकायागु एरिजोना राज्ययागु छगु सिडिपि खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या १४१९ दु धासा थ्व थासे ५१२ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३१.९४५३८८ उत्तर व देशान्तर ११०.९१८३८८ पश्चिम खः । थ्व थासे ३७९०९५६७ वर्ग मिटर (१४.६३६९६६ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ० वर्ग मिटर (० वर्ग माइल) ल दु ।
दिल्ली म्युनिसिपल कर्पोरेसन
दिल्ली म्युनिसिपल कर्पोरेसन (अंग्रेजी भाय:Delhi Municipal Corporation (U)), भारतयागु दिल्ली राज्ययागु सकल ९ जिल्लाय् जिल्लायागु कर्पोरेसनाधीन इलाका खः।
ठोस पदार्थ
पुचः:विज्ञान
कन्ट्री क्लब हिल्स, इलियोनोई
कन्ट्री क्लब हिल्स संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इलियोनोई राज्ययागु छगु सिटी खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या १६१६९ दु धासा थ्व थासे ५४९१ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ४१.५६२१०७ उत्तर व देशान्तर ८७.७२०८४४ पश्चिम खः । थ्व थासे ११९४९८६८ वर्ग मिटर (४.६१३८७ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ६१११२ वर्ग मिटर (०.०२३५९५ वर्ग माइल) ल दु ।
जॆड्.नवे पोतवरं (कृष्णा)
जॆड्.नवे पोतवरं भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु कृष्णा जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् इब्रहींपट्नं मण्डलय् ला।
भूगोल
कृष्णा जिल्लायागु अक्षांश १५.४३' निसें १६.१०' उत्तर व देशान्तर ८०.००' निस ८१.३३' पूर्वय् ला । थ्व थाय् कृष्णा जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
सन् ५४६
अक्टोबर-डिसेम्बर
पुचः:५४६ पुचः:दँ
ऎऩ् पॊट्टुक्कु चॊन्तक्कारऩ् (सन् १९९१या संकिपा)
ऎऩ् पॊट्टुक्कु चॊन्तक्कारऩ् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९१य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
अरुट्पॆरुञ्जोति (सन् १९७१या संकिपा)
अरुट्पॆरुञ्जोति छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९७१य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
चामलूरु (अनंतपुर)
चामलूरु भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु अनंतपुर जिल्लायागु छगु थाय् खः।
ग्लोबल वार्मिङ्ग
ग्लोबल वार्मिङ्ग धाःगु पृथ्वीया सतही तापक्रम तच्वःइगु छगू प्रक्रिया ख। थी-थी कारणं पृथ्वीया तापक्रम अप्वयेफु। थुकिलि छगू कारण मानवीय उर्जा प्रयोजन ख।
चामलूरु (अनंतपुर)
थ्व थाय् नार्पल मण्डलय् ला।
भूगोल
अनन्तपुर जिल्लायागु अक्षांश १३'४०' निसें १५'-१५' उत्तर व देशान्तर ७६'-५०' व ७८'-३०' पूर्वय् ला । थ्व थाय् अनन्तपुर जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, उर्दू आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
हिमनी, थराली तहसील
हिमनी भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  चमोली जनपदया  थराली तहसीलया छगु गां ख। सकल भारतया ६३८५९६ गां व उत्तराखण्डया १६८२६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् गढवाली मनुतेगु उपस्थिति दु। थ्व थासय् भारोपेली भाषा परिवारया पहाडी भाषाया गढवाली भाषा आपालं छ्येलिगु या।
इतिहास
हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् थ्व थाय्‌ दूगु थाय्‌यात न्हापानिसें हे ऋषिमुनितेगु तपोभूमिया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। ऐतिहासिक वर्णन कथं थ्व थाय् रजौटातेगु अधीनय दूगु ५२गढय् छगूलि ला। लिपा अजय पालया नेतृत्वय् पलिस्था जूगु गढवाल अधिराज्यय् थ्व थाय्‌ लावन। थ्व धुंका नेपाःया एकिकरण अभियानय् थ्व थाय्‌ नेपाःया अधीनय् लावन व येँ केन्द्रित नेपाःया छगू भूभागया रुपय् थ्व थाय्‌ स्थापित जुल। लिपा ब्रिटिसतेसं डिभाइड एण्ड रुलया नीतिकथं गढवालया स्थानीय क्षेत्रीयतेत थःगु पक्षय् कया नेपामि गोर्खा सेनानाप ल्वाकल। थ्व ल्वापूया लिच्वया कथं सुगौली सन्धि जुल व थ्व थाय्‌ नेपाःस्वया पृथक जुल। बिस्तारं ब्रिटिसतेसं थ्व थाय्‌यात थःगु प्रभावय् काल। ब्रिटिसतेसं भारत त्वते धुंका थ्व थाय्‌ उत्तर प्रदेश राज्यय् लाःवन। लिपा नोभेम्बर ९, सन् २०००य् थ्व थाय्‌ उत्तराखण्ड राज्यया कुमाँउ विभागय् लावन।
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  चमोली जनपदया  थराली तहसीलय् ला। थ्व छगू पहाडी थाय्‌ ख। थ्व थासय् ग्रीष्म ॠतु ग्रेगोरियन पात्रोया मार्च निसें मध्य जुन तक्क जुइ। वर्षा ॠतु मध्य जुन निसें अगस्ट तक्क जुइ। थ्व ईले बंगालया खाडीं वैगु फसं मनसुन वृष्टि याकी। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क शीत ॠतु जुइ। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क तापक्रम म्हो जुया वनि व ज्यानुवरीइ सिक्क चिकुइ। फेब्रुवरी तक्क चिकुला दयाच्वनि व मार्चं निसें तापमान अप्वया वइ।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय् बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। नापं पहाडी लागाय् दूगु थाय्‌ जूगुलिं थ्व थासय् पर्यटन, जडिबुटी आदिया नं सम्भाव्यता मदूगु मखु। भारतया उत्तराखण्ड राज्यया मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
संस्कृति
थ्व थाय्‌ पौराणिक काल निसें हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् च्वयातःगु हिमालय तपोभूमि खण्डय् लाःगु जूगुलिं थन हिन्दू धर्म व थ्व धर्म नाप स्वापू दूगु संस्कृतिया प्रभाव यक्व खने दु।