cyanic-selkie/wikianc huggingface dataset:
सरईपारा, सुरजपुर मण्डल
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
जगद्गुरु आदि शंकराचार्य (सन् १९८१या संकिपा)
जगद्गुरु आदि शंकराचार्य  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८१य् पिहांवगु खः।
सरईपारा, सुरजपुर मण्डल
स्वयादिसं
पुचः:सुरजपुर मण्डल, सरगुजा जिल्ला
जगद्गुरु आदि शंकराचार्य (सन् १९८१या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
ज्यामिरगढी
ज्यामिरगढी नेपा:यागु मेची अञ्चलयागु झापा जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे १६०९ खा छेँ दु।
सोहदवा
सोहदवा (अंग्रेजी:Sohadawa), नेपा:यागु जनकपुर अञ्चलयागु  सर्लाही जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे ५३६ खा छेँ दु।
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं सोहदवा यागु जनसंख्या ३०९९ खः। थुकिली मिजंत ५३%, व मिसात ४७% दु।
ज्यामिरगढी
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं ज्यामिरगढी यागु जनसंख्या ८५४३ खः। थुकिली मिजंत ५०%, व मिसात ५०% दु।
लिधंसा
पुचः:मेची अञ्चल
दुम्का
दुम्का (अंग्रेजी भाय:Dumka), भारतया झारखण्ड राज्यया दुम्का जिल्लाया छगू नगर क्षेत्र ख।
भूगोल
थ्व थाय्‌या अक्षांश व देशान्तर ख। थ्व थाय्‌या जाः  १३७ मिटर (४४९ फिट)ख।
जनसंख्या
थ्व थाय्‌या जनसंख्या ४४९१७ दु।
ख
देवनागरी लिपियु छगु बाआखः खः।
बताती धरमजयगढ मण्डल
बताती धरमजयगढ मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया रायगढ जिल्लाया धरमजयगढ मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
ई सं १८८५
मृत्यु
पुचः:१९औं शताब्दी
बताती धरमजयगढ मण्डल
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:धरमजयगढ मण्डल, रायगढ जिल्ला
पल्लंकुऴि (मलयालम संकिपा)
पल्लंकुऴि (मलयालम भाषा:പല്ലംകുഴി) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८३य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
कोस्टा मेसा, क्यालिफोर्निया
कोस्टा मेसा संयुक्त राज्य अमेरिकायागु क्यालिफोर्निया राज्ययागु छगु सिटी खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या १०८७२४ दु धासा थ्व थासे ४०४०६ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३३.६६४९६९ उत्तर व देशान्तर ११७.९१२२८९ पश्चिम खः । थ्व थासे ४०४८०२२५ वर्ग मिटर (१५.६२९५०३ वर्ग माइल) जमिन दु धासा १४८४४० वर्ग मिटर (०.०५७३१३ वर्ग माइल) ल दु ।
लिधंसा
पुचः:क्यालिफोर्नियायागु शहर
गुणवान्‌
गुणवान्‌ छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
मलुगूरु, हिंदूपुरम् मण्डल
मलुगूरु भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु अनंतपुर जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् हिंदूपुरं मण्डलय् ला।
भूगोल
अनन्तपुर जिल्लायागु अक्षांश १३'४०' निसें १५'-१५' उत्तर व देशान्तर ७६'-५०' व ७८'-३०' पूर्वय् ला । थ्व थाय् अनन्तपुर जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, उर्दू आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
फरेस्ट सिटी, इलियोनोई
फरेस्ट सिटी संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इलियोनोई राज्ययागु छगु भिलेज खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या २८७ दु धासा थ्व थासे १०५ खा छें दु ।
ई सं १८८६
मृत्यु
पुचः:१९औं शताब्दी
नाग्दा
नाग्दा (अंग्रेजी:Nagda), भारतयागु मध्य प्रदेश राज्ययागु  उज्जैन जिल्लायागु छगु सहर इलाका खः।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः । समुद्र सतह स्वया थ्व थाय ५२९ मिटर (१७३५ फुट) च्वे ला।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नाग्दा शहरयागु जनसंख्या ९६,५२५ खः। थुकिली मिजंत ५२%, व मिसात ४८% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ६९% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७७% दु, व मिसातेगु साक्षरता ६०% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नाग्दा यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १४% ६ दं स्वया म्हो जु।
लिधंसा
पुचः:मध्य प्रदेशयागु शहर
तौणजी, पोखरी तहसील
तौणजी भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  चमोली जनपदया  पोखरी तहसीलया छगु गां ख। सकल भारतया ६३८५९६ गां व उत्तराखण्डया १६८२६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् गढवाली मनुतेगु उपस्थिति दु। थ्व थासय् भारोपेली भाषा परिवारया पहाडी भाषाया गढवाली भाषा आपालं छ्येलिगु या।
इतिहास
हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् थ्व थाय्‌ दूगु थाय्‌यात न्हापानिसें हे ऋषिमुनितेगु तपोभूमिया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। ऐतिहासिक वर्णन कथं थ्व थाय् रजौटातेगु अधीनय दूगु ५२गढय् छगूलि ला। लिपा अजय पालया नेतृत्वय् पलिस्था जूगु गढवाल अधिराज्यय् थ्व थाय्‌ लावन। थ्व धुंका नेपाःया एकिकरण अभियानय् थ्व थाय्‌ नेपाःया अधीनय् लावन व येँ केन्द्रित नेपाःया छगू भूभागया रुपय् थ्व थाय्‌ स्थापित जुल। लिपा ब्रिटिसतेसं डिभाइड एण्ड रुलया नीतिकथं गढवालया स्थानीय क्षेत्रीयतेत थःगु पक्षय् कया नेपामि गोर्खा सेनानाप ल्वाकल। थ्व ल्वापूया लिच्वया कथं सुगौली सन्धि जुल व थ्व थाय्‌ नेपाःस्वया पृथक जुल। बिस्तारं ब्रिटिसतेसं थ्व थाय्‌यात थःगु प्रभावय् काल। ब्रिटिसतेसं भारत त्वते धुंका थ्व थाय्‌ उत्तर प्रदेश राज्यय् लाःवन। लिपा नोभेम्बर ९, सन् २०००य् थ्व थाय्‌ उत्तराखण्ड राज्यया कुमाँउ विभागय् लावन।
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  चमोली जनपदया  पोखरी तहसीलय् ला। थ्व छगू पहाडी थाय्‌ ख। थ्व थासय् ग्रीष्म ॠतु ग्रेगोरियन पात्रोया मार्च निसें मध्य जुन तक्क जुइ। वर्षा ॠतु मध्य जुन निसें अगस्ट तक्क जुइ। थ्व ईले बंगालया खाडीं वैगु फसं मनसुन वृष्टि याकी। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क शीत ॠतु जुइ। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क तापक्रम म्हो जुया वनि व ज्यानुवरीइ सिक्क चिकुइ। फेब्रुवरी तक्क चिकुला दयाच्वनि व मार्चं निसें तापमान अप्वया वइ।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय् बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। नापं पहाडी लागाय् दूगु थाय्‌ जूगुलिं थ्व थासय् पर्यटन, जडिबुटी आदिया नं सम्भाव्यता मदूगु मखु। भारतया उत्तराखण्ड राज्यया मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
संस्कृति
थ्व थाय्‌ पौराणिक काल निसें हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् च्वयातःगु हिमालय तपोभूमि खण्डय् लाःगु जूगुलिं थन हिन्दू धर्म व थ्व धर्म नाप स्वापू दूगु संस्कृतिया प्रभाव यक्व खने दु।
भाषा
भाषिक रुपय् थ्व थासय्‌ भारोपेली भाषा परिवारया इन्डो-इरानीया इन्डो-आर्यनया पहाडी भाषा पुचःया भाषातेगु छ्येला थन यक्व खने दु। थुकिलि मू कथं गढवाली भाषाया थी-थी भाषिका छ्येलिगु या। थ्व नापं थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली, कुमाँउ आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
सन् ७३८
७३८ ग्रेगोरियन पात्रो यागु छगु साधारण दँ खः।
अक्टोबर-डिसेम्बर
पुचः:७३८ पुचः:दँ
ग
देवनागरी लिपियु छगु बाआखः खः।
पिनेयागु स्वापू
पुचः:देवनागरी आखः
आह
आह छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
जोशी खोला, बेतालघाट तहसील
जोशी खोला भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  नैनीताल जनपदया  बेतालघाट तहसीलया छगु गां ख।
मण्डलवार सूचं
मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
नगुलूरु (कृष्णा)
थ्व थाय् रॆड्डिगूडॆं मण्डलय् ला।
चकलेत
चॉकलेट (फ्रांसय्:सकोला) छगू कथंया कोकोवा दुगु चाकु मरि खः । थ्व चाकुमरि अप्व: याना युरोप व अमेरिकाय् नइगु जूसां हलिमय् सकल थासय् थ्व चाकुमरिया प्रकारत नयेगु चलन दु ।
स्वयादिसँ
पुचः:नसात्वँसा
नगुलूरु (कृष्णा)
भूगोल
कृष्णा जिल्लायागु अक्षांश १५.४३' निसें १६.१०' उत्तर व देशान्तर ८०.००' निस ८१.३३' पूर्वय् ला । थ्व थाय् कृष्णा जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
वाऴ्न्तुकाट्टुवोम् (सन् १९९०या संकिपा)
वाऴ्न्तुकाट्टुवोम् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९०य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
ज्याम्रुकोत
ज्याम्रुकोत नेपा:यागु धवलागिरि अञ्चलयागु म्याग्दि जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे ७०० खा छेँ दु।
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं ज्याम्रुकोत यागु जनसंख्या ३३३२ खः। थुकिली मिजंत ४६%, व मिसात ५४% दु।
टाक्सीड्रैवर् (सन् १९८१या संकिपा)
टाक्सीड्रैवर्  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८१य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
ई सं १८८७
मृत्यु
पुचः:१९औं शताब्दी
घ
देवनागरी लिपियु छगु बाआखः खः।
दम्रा
दम्रा (अंग्रेजी भाय:Dumra), भारतयागु बिहार राज्ययागु सीतामढी जिल्लायागु सहर इलाका खः।
भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः । थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ८६ मिटर (२८२ फिट)।
ई सं १८८८
मृत्यु
पुचः:१९औं शताब्दी
ई सं १८८९
मृत्यु
पुचः:१९औं शताब्दी
परस्परं (मलयालम संकिपा)
परस्परं (मलयालम भाषा:പരസ്പരം) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८३य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
लेक हभासु सिटी, एरिजोना
लेक हभासु सिटी संयुक्त राज्य अमेरिकायागु एरिजोना राज्ययागु छगु सिटी खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ४१९३८ दु धासा थ्व थासे २३०१८ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३४.४८९९६९ उत्तर व देशान्तर ११४.३०९०१९ पश्चिम खः । थ्व थासे १११४७२६३१ वर्ग मिटर (४३.०३९८२५ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ६८२९२ वर्ग मिटर (०.०२६३६८ वर्ग माइल) ल दु ।
लिधंसा
पुचः:एरिजोनायागु शहर
डब्बु डब्बु डब्बु (सन् १९८१या संकिपा)
डब्बु डब्बु डब्बु  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८१य् पिहांवगु खः।
अंगुर
thumb|250px|अंगुरमा अंगुर छगु कथंया सि ख। थ्व सीयागु झोल दयेका उकी मर्चा तया अयला नं दयेकिगु चलन दु। अंगुर मा छगू क्रिपर ख। थ्व मा मेमेगु बल्लागु वस्तुयाके बः कया च्वय् च्वय् तक्क गसि गयावनी ।
डब्बु डब्बु डब्बु (सन् १९८१या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
अंगुर
स्वयादिसँ
पुचः:नसात्वँसा
जाम जोधपुर
जाम जोधपुर भारतयागु गुजरात राज्ययागु जामनगर जिल्लायागु छगु सहर इलाका खः।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं जाम जोधपुर शहरयागु जनसंख्या २२,६५१ खः। थुकिली मिजंत ५१%, व मिसात ४९% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ७२% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७७% दु, व मिसातेगु साक्षरता ६७% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया जाम जोधपुर यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् ११% ६ दं स्वया म्हो जु।
फरेस्ट लेक, इलियोनोई
फरेस्ट लेक संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इलियोनोई राज्ययागु छगु सिडिपि खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या १५३० दु धासा थ्व थासे ५४७ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ४२.२०७८२४ उत्तर व देशान्तर ८८.०५३४७५ पश्चिम खः । थ्व थासे १६३६३७३ वर्ग मिटर (०.६३१८०७ वर्ग माइल) जमिन दु धासा १६११६१ वर्ग मिटर (०.०६२२२५ वर्ग माइल) ल दु ।
विन्डर, कोलोर्याडो
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ९८९६ दु धासा थ्व थासे ३६९२ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ४०.४७७३३३ उत्तर व देशान्तर १०४.९११८१२ पश्चिम खः । थ्व थासे ३७९३७७९४ वर्ग मिटर (१४.६४७८६५ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ८०१०७५ वर्ग मिटर (०.३०९२९७ वर्ग माइल) ल दु ।
लिधंसा
पुचः:कोलोर्याडोयागु शहर
त्रिपुरेश्, सुरजपुर मण्डल
त्रिपुरेश्, सुरजपुर मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया सरगुजा जिल्लाया सुरजपुर मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:सुरजपुर मण्डल, सरगुजा जिल्ला
गुणसंख्याने
गुणसंख्याने छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
रुवाफूल धरमजयगढ मण्डल
रुवाफूल धरमजयगढ मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया रायगढ जिल्लाया धरमजयगढ मण्डलया छगू गां ख।
सन् ७३९
अक्टोबर-डिसेम्बर
पुचः:७३९ पुचः:दँ
रुवाफूल धरमजयगढ मण्डल
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:धरमजयगढ मण्डल, रायगढ जिल्ला
ई सं १८९०
मृत्यु
पुचः:१९औं शताब्दी
वालिप विळैयाट्टु (सन् १९९०या संकिपा)
वालिप विळैयाट्टु छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९०य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
सुनाल्डी, राजगढी तहसील
सुनाल्डी भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  उत्तरकाशी जनपदया  राजगढी तहसीलया छगु गां ख।
मण्डलवार सूचं
मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
कोटाटी, क्यालिफोर्निया
कोटाटी संयुक्त राज्य अमेरिकायागु क्यालिफोर्निया राज्ययागु छगु सिटी खः।
पॆण्णिन्ऱॆ प्रतिकारं (मलयालम संकिपा)
पॆण्णिन्ऱॆ प्रतिकारं (मलयालम भाषा:പെണ്ണിന്റെ പ്രതികാരം) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८३य् पिहांवगु खः।
कोटाटी, क्यालिफोर्निया
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ६४७१ दु धासा थ्व थासे २५८५ खा छें दु ।
पॆण्णिन्ऱॆ प्रतिकारं (मलयालम संकिपा)
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
कोटाटी, क्यालिफोर्निया
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३८.३२८२४७ उत्तर व देशान्तर १२२.७०६७१३ पश्चिम खः । थ्व थासे ४८६५९७९ वर्ग मिटर (१.८७८७६५ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ३३६४९ वर्ग मिटर (०.०१२९९२ वर्ग माइल) ल दु ।
पॆण्णिन्ऱॆ प्रतिकारं (मलयालम संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
कोटाटी, क्यालिफोर्निया
लिधंसा
पुचः:क्यालिफोर्नियायागु शहर
च
देवनागरी लिपियु छगु बाआखः खः।
ई सं १८९१
मृत्यु
पुचः:१९औं शताब्दी
रणा, द्वाराहाट तहसील
रणा भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  अल्मोड़ा जनपदया  द्वाराहाट तहसीलया छगु गां ख। सकल भारतया ६३८५९६ गां व उत्तराखण्डया १६८२६ गाम्य थ्व नं छगू ख। थ्व थासय् कुमाँउ जातिया मनुतेगु उपस्थिति दु। थ्व थासय् भारोपेली भाषा परिवारया पहाडी भाषाया कुमाँउ भाषा आपालं छ्येलिगु या।
इतिहास
हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् थ्व थाय्‌ दूगु थाय्‌यात न्हापानिसें हे ऋषिमुनितेगु तपोभूमिया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। ऐतिहासिक वर्णन कथं थ्व थासय् कुमाँउया स्थानीय कत्युरी वंशया जुजु, चन्द वंशया जुजु व डोटीया रायका पिंसं शासन याःगु खने दु। थ्व धुंका नेपाःया एकिकरण अभियानय् थ्व थाय्‌ नेपाःया अधीनय् लावन व येँ केन्द्रित नेपाःया छगू भूभागया रुपय् थ्व थाय्‌ स्थापित जुल। लिपा ब्रिटिसतेसं डिभाइड एण्ड रुलया नीतिकथं कुमाँउया स्थानीय क्षेत्रीयतेत थःगु पक्षय् कया नेपामि गोर्खा सेनानाप ल्वाकल। थ्व ल्वापूया लिच्वया कथं सुगौली सन्धि जुल व थ्व थाय्‌ नेपाःस्वया पृथक जुल। बिस्तारं ब्रिटिसतेसं थ्व थाय्‌यात थःगु कब्जाय् काल। ब्रिटिसतेसं भारत त्वते धुंका थ्व थाय्‌ उत्तर प्रदेश राज्यय् लाःवन। लिपा नोभेम्बर ९, सन् २०००य् थ्व थाय्‌ उत्तराखण्ड राज्यया कुमाँउ विभागय् लावन।
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  अल्मोड़ा जनपदया  द्वाराहाट तहसीलय् ला। थ्व छगू पहाडी थाय्‌ ख। थ्व थासय् ग्रीष्म ॠतु ग्रेगोरियन पात्रोया मार्च निसें मध्य जुन तक्क जुइ। वर्षा ॠतु मध्य जुन निसें अगस्ट तक्क जुइ। थ्व ईले बंगालया खाडीं वैगु फसं मनसुन वृष्टि याकी। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क शीत ॠतु जुइ। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क तापक्रम म्हो जुया वनि व ज्यानुवरीइ सिक्क चिकुइ। फेब्रुवरी तक्क चिकुला दयाच्वनि व मार्चं निसें तापमान अप्वया वइ।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय् बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। नापं पहाडी लागाय् दूगु थाय्‌ जूगुलिं थ्व थासय् पर्यटन, जडिबुटी आदिया नं सम्भाव्यता मदूगु मखु। भारतया उत्तराखण्ड राज्यया मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
संस्कृति
थ्व थाय्‌ पौराणिक काल निसें हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् च्वयातःगु हिमालय तपोभूमि खण्डय् लाःगु जूगुलिं थन हिन्दू धर्म व थ्व धर्म नाप स्वापू दूगु संस्कृतिया प्रभाव यक्व खने दु।
भाषा
भाषिक रुपय् थ्व थासय्‌ भारोपेली भाषा परिवारया इन्डो-इरानीया इन्डो-आर्यनया पहाडी भाषा पुचःया भाषातेगु छ्येला थन यक्व खने दु। थुकिलि मू कथं कुमाँउ भाषाया थी-थी भाषिका छ्येलिगु या। थ्व नापं थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली, गढवाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
स्याउ
स्याउ छगू फलफूल/सि ख। थ्व सीया ह्यांगु भुंसा व तुयुगु कोर दइ। थ्व सि हलिमया दकलय् अप्व नइगु नसाय् छगू ख।
स्वयादिसँ
पुचः:नसात्वँसा
Kulturapfel Tarhaomenapuu Maceira
आहति
आहति छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
ज्याम्रुड
ज्याम्रुड नेपा:यागु बागमती अञ्चलयागु धादिङ जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे १५१७ खा छेँ दु।
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं ज्याम्रुड यागु जनसंख्या ७९२० खः। थुकिली मिजंत ४७%, व मिसात ५३% दु।
लिधंसा
पुचः:बागमती अञ्चल
दम्रावं
दम्रावं (अंग्रेजी भाय:Dumraon), भारतयागु बिहार राज्ययागु बुक्सार जिल्लायागु सहर इलाका खः।
भूगोल
थ्व थाययागु अक्षांश व देशान्तर खः । थ्व थाय्यागु उचाइ खः  ६१ मिटर (२०० फिट)।
सोल्मा
सोल्मा (अंग्रेजी:Solma), नेपा:यागु कोशी अञ्चलयागु  तेरथुम जिल्लायागु छगु  गाँ विकास समिति  खः। थ्व थासे ८४२ खा छेँ दु।
तॆलुगुनाडु (सन् १९८१या संकिपा)
तॆलुगुनाडु  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८१य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
छ
देवनागरी लिपियु छगु बाआखः खः।
ई सं १८९२
मृत्यु
पुचः:१९औं शताब्दी
नगरकोइल
नगरकोइल (अंग्रेजी:Nagercoil), भारतयागु तामिल नाडु राज्ययागु  कन्याकुमारी जिल्लायागु छगु सहर इलाका खः।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नगरकोइल शहरयागु जनसंख्या २०८,१४९ खः। थुकिली मिजंत ५०%, व मिसात ५०% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ८५% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ८७% दु, व मिसातेगु साक्षरता ८३% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नगरकोइल यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् ९% ६ दं स्वया म्हो जु।
लिधंसा
पुचः:तामिल नाडुयागु शहर
नरुकुल्लपाडु (कृष्णा)
नरुकुल्लपाडु भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु कृष्णा जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् रॆड्डिगूडॆं मण्डलय् ला।
लेक मोन्तेजुमा, एरिजोना
लेक मोन्तेजुमा संयुक्त राज्य अमेरिकायागु एरिजोना राज्ययागु छगु सिडिपि खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या ३३४४ दु धासा थ्व थासे १६६६ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३४.६४०२८३ उत्तर व देशान्तर १११.७८३३७७ पश्चिम खः । थ्व थासे ३०९६२०४९ वर्ग मिटर (११.९५४५१४ वर्ग माइल) जमिन दु धासा २१६०० वर्ग मिटर (०.००८३४ वर्ग माइल) ल दु ।
पिन् निलाव् (मलयालम संकिपा)
पिन् निलाव् (मलयालम भाषा:പിന് നിലാവ്) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८३य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
दंडहेरा
दंडहेरा (अंग्रेजी भाय:Dundahera), भारतयागु हरियाणा राज्ययागु गुरगाँव जिल्लायागु  सहर खः।
ई सं १८९३
मृत्यु
पुचः:१९औं शताब्दी
चलिवेंदल, हिंदूपुरम् मण्डल
चलिवॆंदल भारतयागु आन्ध्रप्रदेश राज्ययागु अनंतपुर जिल्लायागु छगु थाय् खः।
थ्व थाय् हिंदूपुरं मण्डलय् ला।
भूगोल
अनन्तपुर जिल्लायागु अक्षांश १३'४०' निसें १५'-१५' उत्तर व देशान्तर ७६'-५०' व ७८'-३०' पूर्वय् ला । थ्व थाय् अनन्तपुर जिल्ला अन्तर्गतय् लागुलिं थ्व थाय् नं थुलि हे भौगोलिक को-अर्डिनेट दुने ला। थ्व थाय्‌यागु सिमाना थ्व कथलं दु
भाषा
थ्व थासे छ्येलिगु मू भाय् तेलेगु ख। तेलेगु बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, उर्दू आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
कबहीगोठ
जनसंख्या
नेपायागु दं २००१ यागु जनगणना कथं कबहीगोठ यागु जनसंख्या ५२९१ खः। थुकिली मिजंत ५२%, व मिसात ४८% दु।
फरेस्ट पार्क, इलियोनोई
फरेस्ट पार्क संयुक्त राज्य अमेरिकायागु इलियोनोई राज्ययागु छगु भिलेज खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या १५६८८ दु धासा थ्व थासे ७९८१ खा छें दु ।
ई सं १८९४
मृत्यु
पुचः:१९औं शताब्दी
छिदिया, सुरजपुर मण्डल
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
ज
देवनागरी लिपियु छगु बाआखः खः।
पिनेयागु स्वापू
पुचः:देवनागरी आखः
वॆऱ्ऱिमालै (सन् १९९०या संकिपा)
वॆऱ्ऱिमालै छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९०य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
अमलीटिकरा धरमजयगढ मण्डल
अमलीटिकरा धरमजयगढ मण्डल भारतया छत्तीसगढ राज्यया रायगढ जिल्लाया धरमजयगढ मण्डलया छगू गां ख।
इतिहास
थ्व गां दूगु थाय्‌ थी-थी कालय् विभिन्न जुजुतयेगु अधीनय् लाःगु खने दु। विभिन्न बौद्ध-हिन्दू राज्यतयेगु प्रभाव धुंका थ्व थासय्‌ मुगल व ब्रिटिशतयेग प्रभाव जू्गु खने द। भारतया स्वतन्त्रता धुंका सन् १९५६इ पलिस्था जूगु मध्यप्रदेशय् थ्व थाय्‌ लाःवन। सन २००० नोभेम्बर १ खुनु छत्तीसगढ राज्य पलिस्था जुइ धुंका थ्व थाय्‌ छत्तीसगढ राज्यय्‌ लातः।
भूगोल
थ्व थाय्‌ मध्य भारतया उब्जाउ भूमिइ ला।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय्‌ बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। थनया अर्थतन्त्रय्‌ जाकी उत्पादनया प्रभाव दु।
संस्कृति
थ्व थाय्‌या मू भाय्‌ छत्तीसगढी ख। थुकियात हिन्दीया छगू भाषिकाया रुपय्‌ नं कायेगु या। थ्व थासय् सनातन धर्मया प्रभाव दु।
स्वयादिसं
पुचः:धरमजयगढ मण्डल, रायगढ जिल्ला
दंगामल
दंगामल (अंग्रेजी भाय:Dungamal), भारतयागु उडिसा राज्ययागु खोर्धा जिल्लायागु  सहर खः।
डाबरबाडी, बेतालघाट तहसील
डाबरबाडी भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  कुमाँउ मण्डलया  नैनीताल जनपदया  बेतालघाट तहसीलया छगु गां ख।
मण्डलवार सूचं
मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
भाषा
थ्व थासय् छ्यलिगु मू भाय् कुमाउं भाषा व गढवाली भाषा ख। थ्व बाहेक थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
तल्लिदंड्रुलू जाग्रत्त ? (सन् १९८१या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
पुचः:तेलुगु संकिपा
आहर्तृ
आहर्तृ छगु संस्कृत भाषायागु खँग्वः खः। थ्व खँग्वःयागु  छ्येलेज्या येक्व सफू व स्तोत्रय् जुगु दु।
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
कोटो दे काजा, क्यालिफोर्निया
कोटो दे काजा संयुक्त राज्य अमेरिकायागु क्यालिफोर्निया राज्ययागु छगु सिडिपि खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या १३०५७ दु धासा थ्व थासे ४१५२ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३३.५९५९२५ उत्तर व देशान्तर ११७.५८७६६५ पश्चिम खः । थ्व थासे २०४३९६९६ वर्ग मिटर (७.८९१८११ वर्ग माइल) जमिन दु धासा ७८८४८ वर्ग मिटर (०.०३०४४३ वर्ग माइल) ल दु ।
सन्त्रासि
सन्त्रासी छगू प्रकारया सी ख।
हलिमे दक्ले यक्व सन्त्रासी सेकिगु देतः, ल्याखं टनय् बियातगु खः
गुणसङ्गः
उत्पत्ति व विकास
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या दक्ले न्ह्य संस्कृतय् जुगु ख। लिपा थ्व खँग्वयागु तत्सम खँग्वया रुपे यक्व भासे, यक्व कथलं छ्येलेज्या जुल।
छ्येलेज्या
थ्व खँग्वयागु छ्येलेज्या संस्कृतय् व संस्कृत नाप स्वापू दुगु व संस्कृत नं बुया वगु भाषे जुगु खने दु।
मेमेगु भाषे छ्येलिगु रुप
मेमेगु भाषे थ्व खँग्वयात छ्येलिगु रुप थ्व कथलं दु
पिनेयागु स्वापू
संस्कृत खँग्वसफू
थालाबैंड, पोखरी तहसील
इतिहास
हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् थ्व थाय्‌ दूगु थाय्‌यात न्हापानिसें हे ऋषिमुनितेगु तपोभूमिया रुपय् वर्णन यानातःगु दु। ऐतिहासिक वर्णन कथं थ्व थाय् रजौटातेगु अधीनय दूगु ५२गढय् छगूलि ला। लिपा अजय पालया नेतृत्वय् पलिस्था जूगु गढवाल अधिराज्यय् थ्व थाय्‌ लावन। थ्व धुंका नेपाःया एकिकरण अभियानय् थ्व थाय्‌ नेपाःया अधीनय् लावन व येँ केन्द्रित नेपाःया छगू भूभागया रुपय् थ्व थाय्‌ स्थापित जुल। लिपा ब्रिटिसतेसं डिभाइड एण्ड रुलया नीतिकथं गढवालया स्थानीय क्षेत्रीयतेत थःगु पक्षय् कया नेपामि गोर्खा सेनानाप ल्वाकल। थ्व ल्वापूया लिच्वया कथं सुगौली सन्धि जुल व थ्व थाय्‌ नेपाःस्वया पृथक जुल। बिस्तारं ब्रिटिसतेसं थ्व थाय्‌यात थःगु प्रभावय् काल। ब्रिटिसतेसं भारत त्वते धुंका थ्व थाय्‌ उत्तर प्रदेश राज्यय् लाःवन। लिपा नोभेम्बर ९, सन् २०००य् थ्व थाय्‌ उत्तराखण्ड राज्यया कुमाँउ विभागय् लावन।
भूगोल व जलवायु
थ्व थाय्‌ भारतया उत्तराखण्ड राज्यया  गढवाल मण्डलया  चमोली जनपदया  पोखरी तहसीलय् ला। थ्व छगू पहाडी थाय्‌ ख। थ्व थासय् ग्रीष्म ॠतु ग्रेगोरियन पात्रोया मार्च निसें मध्य जुन तक्क जुइ। वर्षा ॠतु मध्य जुन निसें अगस्ट तक्क जुइ। थ्व ईले बंगालया खाडीं वैगु फसं मनसुन वृष्टि याकी। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क शीत ॠतु जुइ। नोभेम्बर निसें ज्यानुवरी तक्क तापक्रम म्हो जुया वनि व ज्यानुवरीइ सिक्क चिकुइ। फेब्रुवरी तक्क चिकुला दयाच्वनि व मार्चं निसें तापमान अप्वया वइ।
अर्थतन्त्र
थ्व थाय्‌या अर्थतन्त्रय् बुंज्याया तःधंगु ल्हा दु। नापं पहाडी लागाय् दूगु थाय्‌ जूगुलिं थ्व थासय् पर्यटन, जडिबुटी आदिया नं सम्भाव्यता मदूगु मखु। भारतया उत्तराखण्ड राज्यया मण्डलवार संकलित सूचं कथं थ्व थाय्‌या विवरण थ्व कथं दु
संस्कृति
थ्व थाय्‌ पौराणिक काल निसें हिन्दू धर्मया ग्रन्थय् च्वयातःगु हिमालय तपोभूमि खण्डय् लाःगु जूगुलिं थन हिन्दू धर्म व थ्व धर्म नाप स्वापू दूगु संस्कृतिया प्रभाव यक्व खने दु।
भाषा
भाषिक रुपय् थ्व थासय्‌ भारोपेली भाषा परिवारया इन्डो-इरानीया इन्डो-आर्यनया पहाडी भाषा पुचःया भाषातेगु छ्येला थन यक्व खने दु। थुकिलि मू कथं गढवाली भाषाया थी-थी भाषिका छ्येलिगु या। थ्व नापं थन अंग्रेजी, हिन्दी, नेपाली, कुमाँउ आदि भाय् नं छ्येलिगु खने दु।
नगिना
नगिना (अंग्रेजी:Nagina), भारतयागु उत्तर प्रदेश राज्ययागु  बिज्नौर जिल्लायागु छगु सहर खः।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः । समुद्र सतह स्वया थ्व थाय २२२ मिटर (७२८ फुट) च्वे ला।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं नगिना शहरयागु जनसंख्या ७१,३१० खः। थुकिली मिजंत ५३%, व मिसात ४७% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ४९% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ५३% दु, व मिसातेगु साक्षरता ४४% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया नगिना यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १८% ६ दं स्वया म्हो जु।
पॊन् तूवल् (मलयालम संकिपा)
पॊन् तूवल् (मलयालम भाषा:പൊന് തൂവല്) छगू मलयालम भाषाया संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८३य् पिहांवगु खः।
बाखँ
थ्व छगू कथानक संकिपा खः।
पिनेयागु स्वापू
मलयालम विकिपिडिया
ई सं १८९६
मृत्यु
पुचः:१९औं शताब्दी
लेची, एरिजोना
लेची संयुक्त राज्य अमेरिकायागु एरिजोना राज्ययागु छगु सिडिपि खः।
जनसंख्या
सन् २०००यागु तथ्यांक कथलं थ्व थाय्‌यागु जनसंख्या १६०६ दु धासा थ्व थासे ३८६ खा छें दु ।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश ३६.८७३९७५ उत्तर व देशान्तर १११.४३७९७१ पश्चिम खः । थ्व थासे ४३८५७९०९ वर्ग मिटर (१६.९३३६३४ वर्ग माइल) जमिन दु धासा १८१ वर्ग मिटर (०.००००७ वर्ग माइल) ल दु ।
जमदोबा
जमदोबा (अंग्रेजी:Jamadoba), भारतयागु झारखण्ड राज्ययागु  धनवाद जिल्लायागु छगु  सहर खः।
भूगोल
थ्व शहरयागु अक्षांश व देशान्तर खः । समुद्र सतह स्वया थ्व थाय १५३ मिटर (५०१ फुट) च्वे ला।
जनसंख्या
भारतयागु दं २००१ यागु जनगणना कथं जमदोबा शहरयागु जनसंख्या ३३,९८१ खः। थुकिली मिजंत ५४%, व मिसात ४६% दु।
थनयागु साक्षरता प्रतिशत ६२% दु, । मिजंतेगु साक्षरता ७१% दु, व मिसातेगु साक्षरता ५१% दु। सकल भारतयागु साक्षरता प्रतिशत ५९.५%, स्वया जमदोबा यागु साक्षरता  अप्व दु।
थ्व शहरयगु जनसंख्याय् १५% ६ दं स्वया म्हो जु।
चिनी
frame|सुक्रोज चिनी छगू आपालं छ्येलिगु नसात्वँसा ख।
पुचः:नसात्वँसा
ञ
देवनागरी लिपियु छगु बाआखः खः।
दुंगरगढ
दुंगरगढ (अंग्रेजी भाय:Dungargarh), भारतयागु राजस्थान राज्ययागु चुरु जिल्लायागु सहर इलाका खः।
वॆळ्ळैयत् तेवऩ् (सन् १९९०या संकिपा)
वॆळ्ळैयत् तेवऩ् छगु तमिल भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९९०य् पिहांवगु खः।
पिनेयागु स्वापू
तमिल विकिपिडिया
अटोमोबाइल
thumb|right|कार्ल बेञ्जया "भेलो" मोडेल (१८९४) - थ्व अटोमोबाइल न्हापांगु अटोमोबाइल रेसय् सम्मिलित जुल thumb|right|सन् २०००या प्यासेञ्जर कार thumb|right|300px|हलिम मानचित्रय् प्यासेञ्जर कार प्रति १००० म्ह मनु। अटोमोबाइल वा अटोमोबिल वा मोटर कार छगू घःचा दूगु मोटर गाडी ख। थुकिइ कार इञ्जिन वा मोटर छ्येला यात्रुतेत छगू थासं मेगु थासय् यातायातयायेत छ्येलि। साधारण कथं थुकियात लंय् छ्येलिगु छम्ह निसें च्याम्ह मनुतक्क च्वने ज्युगु प्येचा दुगु व सामान ढुवानी स्वया नं मनुतेगु यातायातया निंतिं देकातःगु गाडीया रुपय् परिभाषित याइ। तर थ्व परिभाषा कथंया यक्व गाडी दैगुलिं थ्व परिभाषा प्रिसाइज मजु।
नांया उत्त्पत्ति
अटोमोबाइल खँग्वः दक्ले न्ह्यः फांसे भाषाय् युनानी भाषाया अटो [थमंतुं] व मोबिलिस [सनिगु] खँग्वः स्वाना मेमेगु यान वा प्राणीतेसं सालेम्वागु थमंतुं सनिगु यानयात परिभाषित यायेत छ्येलातःगु खने दु। थुकिया मेगु नां कार धाःसा ल्याटिन भाषाया खँग्वः कारस वा कारम [घःचा दुगु यान], वा मध्य अङ्ग्रेजी खँग्वः कारे ['गाडा'] (फांसे भाषा नं ), व कारोस (अर्थ: गेलिक भाषाय् व्यागन) नं वःगु धैगु विश्वास दु।
सन् २००२तक्कय् हलिमय् ५९० मिलियन प्यासेञ्जर कार दुगु (करिब ११ मनुया निंतिं छगू कार) दूगु तथ्याङ्क दु।
इतिहास
हलिमया दक्ले न्हापांगु अटोमोबाइल सुनां देकल धैगु खँय् विवाद दु। निकोलस-जोसेफ कग्नटनं करिब सन् १७६९इ सलं सालिगु यानयात मोडिफाइयाना हलिमया दक्ले न्हापांगु थमंतुं सनिगु मेक्यानिकल यान वा अटोमोबाइल देकुगु धैगु यक्व विज्ञतेगु विश्वास दु। तर कग्नत भाजुया स्वचा दुगु यान धाथें संगु वा स्थिर जुगु प्रमाण धाःसा मदु। अथे जुगुलिं मेमेपिन्सं फर्डिन्याण्ड भर्बिएस्ट, जिसुइट चीन मिसनया छम्ह सदस्यं करिब १६७२इ चिनिया जुजुयात लल्हानादीगु हा-शक्तिं सनिगु छगू कतांमरी यान सिरपा हलिमया दक्ले न्हापांगु सनिगु (तर मनु च्वने मछिंगु) अटोमोबाइल यान जुगु विश्वास या। अविवादित कथं दुगु तथ्य छु दु धाःसा रिचार्ड ट्रेभिथिक भाजुं थःमेसिनं देका सन् १८०१य् ब्वयादिगु पफिङ्ग डेभिल रोड लोकोमोटिभ हलिमया दक्ले न्हापांगु ब्वयेज्या जुगु स्टिम पावर्ड यान ख। थ्व यान ब्वयेयात छ्येलातःसां थुकिलि ताहाक ईतक्क स्टिम चाप गाक्क तयेमछिंगुलिं थुकिया व्यवहारिक ज्या धाःसा सिक्क हे म्हो जक्क जुवन।
In Russia, in the 1780s, Ivan Kulibin developed a human-pedalled, three-wheeled carriage with modern features such as a flywheel, brake, gear box, and bearings; however, it was not developed further. François Isaac de Rivaz, a Swiss inventor, designed the first internal combustion engine, in 1806, which was fueled by a mixture of hydrogen and oxygen and used it to develop the world's first vehicle, albeit rudimentary, to be powered by such an engine. The design was not very successful, as was the case with others such as Samuel Brown, Samuel Morey, and Etienne Lenoir with his hippomobile, who each produced vehicles (usually adapted carriages or carts) powered by clumsy internal combustion engines.
In November 1881 French inventor Gustave Trouvé demonstrated a working three-wheeled automobile that was powered by electricity. This was at the International Exhibition of Electricity in Paris.
Although several other German engineers (including Gottlieb Daimler, Wilhelm Maybach, and Siegfried Marcus) were working on the problem at about the same time, Karl Benz generally is acknowledged as the inventor of the modern automobile.
An automobile powered by his own four-stroke cycle gasoline engine was built in Mannheim, Germany by Karl Benz in 1885 and granted a patent in January of the following year under the auspices of his major company, Benz & Cie., which was founded in 1883. It was an integral design, without the adaptation of other existing components and including several new technological elements to create a new concept. This is what made it worthy of a patent. He began to sell his production vehicles in 1888.
His first Motorwagon was built in 1885 and he was awarded the patent for its invention as of his application on January 29, 1886. Benz began promotion of the vehicle on July 3, 1886 and approximately 25 Benz vehicles were sold between 1888 and 1893, when his first four-wheeler was introduced along with a model intended for affordability. They also were powered with four-stroke engines of his own design. Emile Roger of France, already producing Benz engines under license, now added the Benz automobile to his line of products. Because France was more open to the early automobiles, initially more were built and sold in France through Roger than Benz sold in Germany.
In 1896, Benz designed and patented the first internal-combustion flat engine, called a boxermotor in German. During the last years of the nineteenth century, Benz was the largest automobile company in the world with 572 units produced in 1899 and because of its size, Benz & Cie., became a joint-stock company.
Daimler and Maybach founded Daimler Motoren Gesellschaft (Daimler Motor Company, DMG) in Cannstatt in 1890 and under the brand name, Daimler, sold their first automobile in 1892, which was a horse-drawn stagecoach built by another manufacturer, that they retrofitted with an engine of their design. By 1895 about 30 vehicles had been built by Daimler and Maybach, either at the Daimler works or in the Hotel Hermann, where they set up shop after falling out with their backers. Benz and the Maybach and Daimler team seem to have been unaware of each other's early work. They never worked together because by the time of the merger of the two companies, Daimler and Maybach were no longer part of DMG.
On June 28, 1926, Benz & Cie. and DMG finally merged as the Daimler-Benz company, baptizing all of its automobiles Mercedes Benz as a brand honoring the most important model of the DMG automobiles, the Maybach design later referred to as the 1902 Mercedes-35hp, along with the Benz name. Karl Benz remained a member of the board of directors of Daimler-Benz until his death in 1929 and at times, his two sons participated in the management of the company as well.
In 1890, Emile Levassor and Armand Peugeot of France began producing vehicles with Daimler engines and so laid the foundation of the automobile industry in France.
The first design for an American automobile with a gasoline internal combustion engine was drawn in 1877 by George Selden of Rochester, New York, who applied for a patent for an automobile in 1879, but the patent application expired because the vehicle was never built and proved to work (a requirement for a patent). After a delay of sixteen years and a series of attachments to his application, on November 5, 1895, Selden was granted a United States patent for a two-stroke automobile engine, which hindered, more than encouraged, development of automobiles in the United States. His patent was challenged by Henry Ford and others, and overturned in 1911.
In Britain there had been several attempts to build steam cars with varying degrees of success with Thomas Rickett even attempting a production run in 1860. Santler from Malvern is recognized by the Veteran Car Club of Great Britain as having made the first petrol-powered car in the country in 1894 followed by Frederick William Lanchester in 1895 but these were both one-offs. The first production vehicles in Great Britain came from the Daimler Motor Company, a company founded by Harry J. Lawson in 1896 after purchasing the right to use the name of the engines. Lawson's company made its first automobiles in 1897 and they bore the name Daimler.
तिरुगुलेनि मनिषि (सन् १९८१या संकिपा)
तिरुगुलेनि मनिषि  छगु तेलेगु भाषाया नांजागु संकिपा खः। थ्व संकिपा सन् १९८१य् पिहांवगु खः।
अटोमोबाइल
इतिहास
In 1892, German engineer Rudolf Diesel was granted a patent for a "New Rational Combustion Engine". In 1897 he built the first Diesel Engine. Steam-, electric-, and gasoline-powered vehicles competed for decades, with gasoline internal combustion engines achieving dominance in the 1910s.
तिरुगुलेनि मनिषि (सन् १९८१या संकिपा)
पिनेयागु स्वापू
तेलेगु विकिपिडिया
अटोमोबाइल
इतिहास
Although various pistonless rotary engine designs have attempted to compete with the conventional piston and crankshaft design, only Mazda's version of the Wankel engine has had more than very limited success.
इन्धन व प्रपल्सन प्रविधि
thumb|कम्प्रेस्ड न्याचुरल ग्यासं सनिगु [[अटो रिक्सा, न्हु दिल्लीइ।]]
डिजेल
डिजेल-इञ्जिनया कार युरोपय् नांजा। थ्व इन्धनया कार दकले न्ह्यः सन् १९३०या दशकय् मर्सिडिज बेञ्ज व साट्रोएनं पिकागु ख। थ्व इञ्जिनया मू फाइदा धाःगु ५०% इन्धन प्रभावकारी कथं छ्वइगु ख। ग्यासोलिन इञ्जिनय् इन्धन २७% जक्क ज्या व।
ग्यासोलिन
thumb|right|[[Mini (BMW)|2007 Mark II (BMW) Mini Cooper]] Gasoline engines have the advantage over diesel in being lighter and able to work at higher rotational speeds and they are the usual choice for fitting in high-performance sports cars. Continuous development of gasoline engines for over a hundred years has produced improvements in efficiency and reduced pollution. The carburetor was used on nearly all road car engines until the 1980s but it was long realised better control of the fuel/air mixture could be achieved with fuel injection. Indirect fuel injection was first used in aircraft engines from 1909, in racing car engines from the 1930s, and road cars from the late 1950s. Gasoline Direct Injection (GDI) is now starting to appear in production vehicles such as the 2007 (Mark II) BMW Mini. Exhaust gases are also cleaned up by fitting a catalytic converter into the exhaust system. Clean air legislation in many of the car industries most important markets has made both catalysts and fuel injection virtually universal fittings. Most modern gasoline engines also are capable of running with up to 15% ethanol mixed into the gasoline - older vehicles may have seals and hoses that can be harmed by ethanol. With a small amount of redesign, gasoline-powered vehicles can run on ethanol concentrations as high as 85%. 100% ethanol is used in some parts of the world (such as Brazil), but vehicles must be started on pure gasoline and switched over to ethanol once the engine is running. Most gasoline engined cars can also run on LPG with the addition of an LPG tank for fuel storage and carburetion modifications to add an LPG mixer. LPG produces fewer toxic emissions and is a popular fuel for fork lift trucks that have to operate inside buildings.
thumb|The hydrogen powered FCHV ([[Fuel Cell Hybrid Vehicle) was developed by Toyota in 2005]]
Electric
right|thumb|The [[Henney Kilowatt, the first modern (transistor-controlled) electric car.]] thumb|right|2007 [[Tesla Roadster|Tesla electric powered Roadster]] thumb|[[Tata OneCAT|Tata/MDI OneCAT Air Car]] thumb|right|A CNG powered high-floor [[Neoplan AN440A, run on Compressed Natural Gas]] The first electric cars were built around 1832, well before internal combustion powered cars appeared. For a period of time electrics were considered superior due to the silent nature of electric motors compared to the very loud noise of the gasoline engine. This advantage was removed with Hiram Percy Maxim's invention of the muffler in 1897. Thereafter internal combustion powered cars had two critical advantages: 1) long range and 2) high specific energy (far lower weight of petrol fuel versus weight of batteries). The building of battery electric vehicles that could rival internal combustion models had to wait for the introduction of modern semiconductor controls and improved batteries. Because they can deliver a high torque at low revolutions electric cars do not require such a complex drive train and transmission as internal combustion powered cars. Some post-2000 electric car designs such as the Venturi Fétish are able to accelerate from 0-60 mph (96 km/h) in 4.0 seconds with a top speed around 130 mph (210 km/h). Others have a range of 250 miles (400 km) on the EPA highway cycle requiring 3-1/2 hours to completely charge. Equivalent fuel efficiency to internal combustion is not well defined but some press reports give it at around.
Stnsmbeam
Steam power, usually using an oil- or gas-heated boiler, was also in use until the 1930s but had the major disadvantage of being unable to power the car until boiler pressure was available (although the newer models could achieve this in well under a minute). It has the advantage of being able to produce very low emissions as the combustion process can be carefully controlled. Its disadvantages include poor heat efficiency and extensive requirements for electric auxiliaries.
Air
A compressed air car is an alternative fuel car that uses a motor powered by compressed air. The car can be powered solely by air, or by air combined (as in a hybrid electric vehicle) with gasoline/diesel/ethanol or electric plant and regenerative braking. Instead of mixing fuel with air and burning it to drive pistons with hot expanding gases; compressed air cars use the expansion of compressed air to drive their pistons. Several prototypes are available already and scheduled for worldwide sale by the end of 2008. Companies releasing this type of car include Tata Motors and Motor Development International (MDI).
Gas turbine
In the 1950s there was a brief interest in using gas turbine engines and several makers including Rover and Chrysler produced prototypes. In spite of the power units being very compact, high fuel consumption, severe delay in throttle response, and lack of engine braking meant no cars reached production.
Rotary (Wankel) engines
Rotary Wankel engines were introduced into road cars by NSU with the Ro 80 and later were seen in the Citroën GS Birotor and several Mazda models. In spite of their impressive smoothness, poor reliability and fuel economy led to them largely disappearing. Mazda, beginning with the R100 then RX-2, has continued research on these engines, overcoming most of the earlier problems with the RX-7 and RX-8.
Rocket and jet cars
A rocket car holds the record in drag racing. However, the fastest of those cars are used to set the Land Speed Record, and are propelled by propulsive jets emitted from rocket, turbojet, or more recently and most successfully turbofan engines. The ThrustSSC car using two Rolls-Royce Spey turbofans with reheat was able to exceed the speed of sound at ground level in 1997.
Safety
right|thumb|Result of a serious [[automobile accident.]] There are three main statistics to which automobile safety can be compared:
While road traffic injuries represent the leading cause in worldwide injury-related deaths, their popularity undermines this statistic.
Mary Ward became one of the first documented automobile fatalities in 1869 in Parsonstown, Ireland and Henry Bliss one of the United State's first pedestrian automobile casualties in 1899 in New York. There are now standard tests for safety in new automobiles, like the EuroNCAP and the US NCAP tests, as well as insurance-backed IIHS tests.
Cost and benefits of usage
The costs of automobile usage, which may include the cost of: acquiring the vehicle, repairs, maintenance, fuel, depreciation, parking fees, tire replacement, taxes and insurance, are weighed against the cost of the alternatives, and the value of the benefits - perceived and real - of vehicle usage. The benefits may include on-demand transportation, mobility, independence and convenience.
Cost and benefits to society
Similarly the costs to society of encompassing automobile use, which may include those of: maintaining roads, land use, pollution, public health, health care, and of disposing of the vehicle at the end of its life, can be balanced against the value of the benefits to society that automobile use generates. The societal benefits may include: economy benefits, such as job and wealth creation, of automobile production and maintenance, transportation provision, society wellbeing derived from leisure and travel opportunities, and revenue generation from the tax opportunities. The ability for humans to move flexibly from place to place has far reaching implications for the nature of societies.
Impacts on society and environment
Transportation is a major contributor to air pollution in most industrialised nations. According to the American Surface Transportation Policy Project nearly half of all Americans are breathing unhealthy air. Their study showed air quality in dozens of metropolitan areas has got worse over the last decade. In the United States the average passenger car emits 11,450 lbs (5 tonnes) of carbon dioxide, along with smaller amounts of carbon monoxide, hydrocarbons, and nitrogen. Residents of low-density, residential-only sprawling communities are also more likely to die in car collisions, which kill 1.2 million people worldwide each year, and injure about forty times this number. Sprawl is more broadly a factor in inactivity and obesity, which in turn can lead to increased risk of a variety of diseases.
Improving the positive and reducing the negative impacts
Fuel taxes may act as an incentive for the production of more efficient, hence less polluting, car designs (e.g. hybrid vehicles) and the development of alternative fuels. High fuel taxes may provide a strong incentive for consumers to purchase lighter, smaller, more fuel-efficient cars, or to not drive. On average, today's automobiles are about 75 percent recyclable, and using recycled steel helps reduce energy use and pollution. In the United States Congress, federally mandated fuel efficiency standards have been debated regularly, passenger car standards have not risen above the standard set in 1985. Light truck standards have changed more frequently, and were set at in 2007. Alternative fuel vehicles are another option that is less polluting than conventional petroleum powered vehicles.
Future car technologies
Automobile propulsion technology under development include gasoline/electric and plug-in hybrids, battery electric vehicles, hydrogen cars, biofuels, and various alternative fuels.
Research into future alternative forms of power include the development of fuel cells, Homogeneous Charge Compression Ignition (HCCI), stirling engines, and even using the stored energy of compressed air or liquid nitrogen.
New materials which may replace steel car bodies include duraluminum, fiberglass, carbon fiber, and carbon nanotubes.
Telematics technology is allowing more and more people to share cars, on a pay-as-you-go basis, through such schemes as City Car Club in the UK, Mobility in mainland Europe, and Zipcar in the US.