काँक्री
ऐतिहासिक पृष्ठभूमि
यस गाविसको वडा नम्बर १मा रहेका जरखान झरणा करिब १५० मिटर माथीबाट खस्ने भएकोले यो अत्यन्तै रमणीय छ। समग्रमा हेर्दा सदरमुकाम खलङ्गाबाट १८ कोष टाढा रहेको काँक्री गाविस दूरी गत हिसाबले जति टढा छ विकासको नजरमा पनि उति नै टाढा छ। यहाँ शिक्षा स्वास्थ्य यातायात रोजगारी खानेपानी िसञ्चाई जस्ता मानवीय आवश्यकताका पक्षहरू यस गाविसमा कमजोर छन्। काँक्री गाविसको मानसिको जीवन स्तर उकास्न विकासका पूर्वाधारहरूमा सम्बन्धीत निकायको गलिलो पाइला पर्नु आवश्यक छ। तकसेरा तकसेरा मध्यपश्चिमाचल विकास क्षेत्र अन्तर्गत राप्ती आचलको रुकुम जिल्लामा पर्ने ४३ गाविसमध्ये सदरमुकाम मुसिकोट २६ कोष पूर्वमा अवस्थित तकसेरा गाविस राजनीतिक विभाजन अनुसार निर्वाचन क्षेत्रन॥ १ इलाका नं। ५मा पर्दछ। पहाडी भूभाग रहेको तकसेरा गाविस आफ्नै ऐतिहासिक भौगोलीक धार्मिक राजनीतिक सामाजिक महत्त्व एवं विशेषता बोकेर रहेको छ। तकसेरा गाविस बाग्लुङ् जिल्लासँगै जोडिएको छ। यसको पूर्वमा बाग्लुङको निसेलढोर गाविस पश्चिममा रुकुमको कोल उत्तरमा हुकाम र दक्षिणमा काक्री गाउँ विकास समिति पर्दछन्। तकसेरा नाम कसरी रहन गयो भन्ने सन्दर्भमा स्थानीय बुढापाकाहरूका अनुसार तकसेरा बाग्लुङ् जिल्लाको तक भन्ने ठाउँबाट र रोल्पाको सेरा भन्ने ठाउँबाट बसोवास गर्न त्यहाँ आएको हुनाले बसाईसराई गरी आउने मानिसहरूले आफू आएको ठाउँको नाम राखी बसेकाले त्यस ठाउँको नाम तकसेरा रहेको हो। यो गाविस पहिला बाग्लुङ जिल्लाको ढोरपाटन गाउँ पाचायत गर्दथ्यो। रुकुमको ४३ वटा गाउष पाचायत सीमाङ्कन गर्ने क्रममा वि।स। २०३६ सालमा तकसेरा रुकुम जिल्लामा गाभियो। भौगोलीक अवस्थित अनुसार तकसेरा गाविस २८ डिग्री ३१ मिनेट ३० सेकेण्डदेखि २८ डिग्री ३७ मिनेट १५ सेकेण्ड उत्तरी अक्षांस र ८२ डिग्री ४९ मिनेट देखि ८२ डिग्री ५७ मिनेट पूर्वी देशान्तरभित्र पर्दछ। नापी शाखाको रेकर्डअनुसार लगभग यस गाविसको जम्मा क्षेत्रफल २५१२६।२३ हेक्टर रहेको छ। तकसेरा गाविसको थोरै भाग समथर फाँटमा पर्दछ भने धेरै लेकाली र पहाडी भूभागमा पर्दछ। समुन्द्री सतहबाट कसिब १८९९ मिटर तासे बगर देखि ४५३५ मीटर बोवाङ धुरीसँग जाडिएको लेक सम्मको उचाईमा पर्दछ। यस गाविसको लेकाली भागमा गाईवस्तुहरू चराउने गरिन्छ भने जाडोयाममा बाक्लो हिउँ जम्ने गर्दछ। धेरै भाग वन र भीरालोपन भएकोले उब्जाउ भूमि कम भागमा रहेको छ। यस गाविसमा मकै जौं कोदो फापर खेति गरिन्छ। भने नदिको किनारामा बलौटे माटो पाइने भएकाले गहुँ खेती पनि गरिन्छ। यस गाविसको लेकाली भागमा बहुमूल्य जडिबुटीहरू यासा्रगुम्बा कटुकी कुरिलो दालचिनी पाँचऔले चिराइतो सुगन्ध वाला आदि जडिबुटीहरू पाइन्छन् भने कस्तुरी नाउर रतुवा घोरल बाघ भालु डाँफे मुनाल जस्ता वन्यजन्तु तथा पाछीहरू गाविसका गहना हुन्। यस गाविसको वडानं। ९को बाछीगाउष र वडानं। ७को उपल्लो सेरामा रहेको भगवती मन्दिरमा वडा दशैको बेला बोका र राँगोको बली दिई पुजाआजा गरिन्छ। वडा दशैको अष्टमीका दिन भव्य मेला लाग्दछ जुन मेलामा छिमेकी जिल्ला बाग्लुङ र जिल्लाभरका मानिसहरू जम्मा भई मानोराजन गर्दछन्। त्यस्तै वडानं।१ र ५को तक गाउँमा अवस्थित चर्चघरमा प्रत्यक शनिबारका दिन त्रिश्चियन धर्मावलम्बीहरूले इशुको महिमा गान गर्दछन्। तकसेरा गाविसमा मगर जातिको बढी मात्रामा बसोवास रहेको छ भने कामी दमाई सुनार आदिको पनि बसोबास रहेको पाइन्छ। तथापि यहाँ बसोवास गर्ने सबै जातजातिका मानिसहरूले मगरखाम भाषा बोल्छन्। यहाँका बासिन्दाहरूले ऐठे मखमली भोटो स्टकोट कालो टोपी पटुका वयस्क पुरुषहरूले लगाउँछन्। भने महिलाहरूले गुन्यू चोली कोट साडी ब्लाउज धोती नाकमा फूली गलामा सिक्काको माला हातमा चाँदीको बाला र कानमा ढुङ्ग्री लगाउँछन् भने यूवायुवतीहरूले पाइन्ट सर्ट सुट र कुर्ता सुरुवाल म्याक्सी प्रुाक र मिड्डी कमिज लगाउँछन्। मगरहरूको मुख्य चाडको रूपमा बलपुजालाई रहेको छ। जुन चाडमा भूमि देवताका पुजा गर्ने चलन छ भूम्या पर्वको नामले यो पर्व चिरपरिचत छ। भोक अनिकाल रागव्याधी प्राकृतिक प्रकोप नआउने जनविश्वासका साथ वर्षेनी यो पूजा गर्ने गरेको मगर समुदायका अगुवाहरू बताउँछन्। दशैंतिहारको रूपमा यो पर्व मगर समुदायले मनाउँछन्। हरेक वर्ष जेठ १५ गतेदेखि असारको पहिलो सातासम्म सम्पूर्ण यूवायुवतीहरू गाउँको चौतारीमा प्रत्यक दिन भेला भई महिलाहरूले रातो हरियो पहेलो पछ्यौरी र पुरुषहरूले पनि आफ्नो मौलीक पोशाक लगाई पाचैवाजाको तालमा नाच्दै गाउँँदै अन्तिम दिन गाउँ नजीकको अग्लो रमणीय फाँट भेडाको थुमा र सुँगुरको भादेलाई बली दिएर पूजा गर्दछन्। २०२८ सालको जनगाणनाअनुसार ४३३८ जनसङ्ख्या रहेको यो गाविस स्वास्थ्य शिक्षा यातायात विद्युत साचार लगायत विकासका सम्पूर्ण पूर्वाधारबाट विमुख नै छ। यहाँ पर्यटकीय महत्त्वको स्थान ढोरपाटन शिकार र आरक्षको धेरै भाग यसै गाविसमा रहेको छ अन्य प्राकृतिक स्रोत साधनहरूको दृष्टिले पनि यो गाविस धनी छ तर पनि दुर्गम ठाउँमा रहेकाले राज्यको जुन रूपमा ध्यान पुग्नुपर्ने हो पुग्न नसक्दा यहाँको जीवनस्तर दयनीय नै छ। तकसेरामा घरेलु उद्योगबाट बुनिने राडीपाखी विक्री वितरणका व्यवस्था मिलाउन सके र तय पेशाका लागि राज्यबाटै लगामी प्रबद्र्धन गरेमा यस गाविसको जीवनस्तर माथि उठ्न सक्छ।